This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project
to make the world's books discoverable online.
It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover.
Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the
publisher to a library and finally to you.
Usage guidelines
Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.
We also ask that you:
+ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for
personal, non-commercial purposes.
+ Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the
use of public domain materials for these purposes and may be able to help.
+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.
+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.
About Google Book Search
Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web
at http : //books . google . com/|
Digitized by
Google
Digitized by VjOOQ IC
^'ad. FLU
Digitized by
Google
Digitized by
Google
Digitized by
Google
Digitized by
Google
AN ELEMENTARY
LATIN DICTIONARY
BT
CHARLTON T. LEWIS, Ph.1X
4UTBOli OW
l^TIN DICnOMAKT fOB 80B00L8" AMD EDITOR OT "HARPSRS' LAIIH DIOnOHllV"
NEW TOBK .:. CINCflNNATI ..•• CHICAGO
AMEBIOAN BOOK COMPANY
Digitized by VjOOQ IC
Oopyright, 1890, by Habper & Bboihirs.
AUrighti reterved,
w. p. 8
i ^ *
Digitized by VjOOQ IC
PREFACE.
This is substantially an abridgment of my * Latin Dictionary for Schools'
(Htfper and Brothers, 1889). The vocabulary has been extended to include all
words used by Catullus, Tibullus, Propertius, and Tacitus ( in his larger works ), as
well as those used by Terence, Caesar, Sallust, Cicero, Livy, Nepos, Vergil, Horace,
Ovid, Juvenal, Phaedrus, and Curtius. On the other hand, space has been saved by
the omission of all detailed references to books and passages, only the name of
the writer being indicated as authority for each word or phrase ; and by limiting
the iUostrative citations to those which are typical or peculiarly instructive. Proper
names, too, have been excluded, except those which, because of peculiarities of form
or of their derivations, require special explanation.
In all other respects, the plan of the ' School Dictionary,' as explained in the
Preface to it, has been followed, as far as the smaller size of the present work
permits. In a few instances, errors which have been detected in the larger book
have been corrected in this ; and in two or three words, vowels, which were there
left unmarked, are now distinguished as long, on the strength of later researches.
I take pleasure in acknowledging the valuable aid rendered me, in the prep-
aration of this abridgment, by J. W. Marshall, late Professor of the Latin Language
and Literature in Dickinson College, by whom most of the illustrative phrases and
passages cited have been selected.
Charlton T. Lewis.
Nkw Toul, ApUmber 1, 1890.
SmcE this work was first pablished maoh light has been thrown, by lesearohes in
kistarica] aod oomparative grammar, upon the pronunoiation of Latin vowels in syllables
kmg ^ position. The marks of quantity have therefore been carefully revised, to oor-
n^>ocid with the present state of knowledge on this subject. n T I^
"^ 346975
Digitized by VjOOQ IC
LATm AUTHORS OITED IN THIS DICTIONARY,
WITH THE ABBREVIATIONS USED.
Oaesar, G. Julius, Gs.
Q. Gurtius Rufus,
Gu.
P. Ovidius Naso,
0.
Gicero, M. Tullius, G.
Q. Horatius Flaocus,
H.
C. Sallustius Criapus,
&
But every citation not followed
D. lunius luvenalis,
lu.
G. Gornelius Tacitus,
Ta.
by a reference to another
T. Livius.
L.
P. Terentius Afer,
T.
writer is from Gloero.
Gomelius Nepoe,
N.
P. Vergilius Maro.
V.
The abbreviation ap. (for apud) may be read quoted by.
Thus, * Enn. ap. C.* means
that the
passage cited is found in a quota!
OT
Lion by Gicero from Ennius.
[0]
^S.
HER ABBREVIAT.
aee.^ accusative.
/rey., frequent, frequentative.
opp., opposed to.
aet.y active.
fut., future.
orig., originally.
oW., ablative.
^tfn., genitive.
P. or part., participle.
abtol., absolute, i. e. without ob-
gen., general.
/MM., passive.
ject
Germ., German.
per/., perfect
perh., perhaps.
a<^'., adjective.
oJv., adverb.
Gr., Greek.
i. e., id est
plur., plural.
Angl. Sax., Anglo-Saxon.
imper.^ imperative.
pleonast, pleonastically.
cf., confer (compare).
imperf.y imperfect
poet., poetical, poetically
,
class., classical, i. e. in the best
impers.y impersonal
poeii., positive.
prose.
inch,, inchoative.
praep., preposition.
collat, collateral.
inded., indeclinable.
praegn., pregnant, pregnantly.
camp.y comparative.
indef., indefinite.
praee., present
eonj.^ conjunction.
ind. or indie., indicative.
prob., probably.
dot., dative.
m/., infinitive.
pron., pronoun.
dem. or danorut.y demonstrative.
inims.^ intensive.
prop., in a proper or
original
dq}.y deponent
interrog., interrogatively.
sense.
d&n.^ diminutive.
ifUrans.y intransitive.
prov., proverb.
disyl, dissyllabic.
Ut, Utin.
proverb., proverbially.
dub., doubtful.
late, in writers after Livy.
rd., relative.
e. g., exempli gratift (for instance).
lit, literally.
res p., res publica.
cUipt, elliptically.
m., masculine.
»uW., subjimctive,
mihet., substantive.
Engl., English.
meton., by metonymy.
esp., especially.
n. or neut., neuter.
tup., superUtive.
etc., et cetera.
neff., negatively.
syn., synonvmn.
/. or/«m., feminine.
nom.j nominative.
trisyl, tnsyllable.
fig., figuratively.
nian.^ numeral.
usu., usually.
fin., at the end.
obj., object
v., vide.
Fr., French.
old, in writers before Gicero.
wc, vocative.
* An asterisk before a word means that it is not found in use, but is assumed to account for
some derived form.
[ 1 Remarks in square brackets relate to etymology. Forms printed in capitals are references
to the Table of Roots at the end of the volume.
= The sign of equality before a Greek word means that the preceding Latin word is borrowed
from that form in Greek.
(...) A form in the vocabulary is enclosed in a parenthesis to show, if a substantive in the
nominative case, that it is used only in other cases ; if an adjective, that it is not used in the positive
degree ; if a verb, that it is not used in the present system. Forms of incorrect orthography, found
in some school-books, are enclosed in parentheses, with reference to the correct form.
— A dash in place of the genitive of a substantive, or of one of the principal parts of a verb,
indioates that this case or this system is not in classical use.
Digitized by
Google
ELEMENTAKY LATIN DICTIONARY.
L A. a. aa an abbreyiation, (1) for the prae-
Dooen Auliia. (2) for Absolvo, on the voting-tab-
let of a judge ; henoe C. calls A littera Balataria.
(3) for Antlqoo on a voting-tablet in the Comitia.
(4) a. d. for ante diem. (6) A. V. C. or a. n. o.
for umo urbta oonditae, or ab urbe conditA. (6) in
theTnaculan Bisputations of Cicero probably for
Auditor.
2. k (before consonants), ab (before vowels, b,
and some oonaonanta, esp. i, n, r, a\ aba (usu. only
befote I and o, esp. freq. before the pron. te), old
mlfprmq^ with oM., denoting separation or depart-
ure (opp. ad).
I. L 1 1, In Bpace,yrom, awayfnmi, Cfutof, A^
With motion : ab urbe proflcisci, Gs. : a supero
ntari flamima (est via)^ leada : Nunc quidem pau-
Hilom, inqnit, a sole, a little out of the aun : usque
a nari anpero Romam proficisci, <Ul the way from ;
with names of cities and small islands, or with
domo, home (for the simple ahL ; of motion, away
foom, not oat of, a place) ; hence, of raising a
•Me, of the march of soldiers, the setting out of
a wety etc : oppidum ab Aeneft fngiente a TroiA
eondUnm : ab Alesift, Cs. : profectus ab Orioo cum
daaae, Ct. ; with names of persons or with pro-
Bcnnts : com a vobis disceesero : videat forte hie
Vt a patre aliquis exiens, i. e. frmm hU houae^ T. ;
(prm^n.): a rege munera repudiare, /rom, aent
iy, N. — B. Witho<it motion. 1. Of separation or
fiatanoe : abesse a domo paulisper maluit : turn
Brotns ab Bomft aberat, S. : hie locus aequo fere
ipatio ab castris Ariovisti et Caesaris aberat, Cs. :
a foffo knge abesse: procul a castris hostes in
celfibiia eonstiterunt, Cs. : cum esset helium tarn
prope a Soilift; so with numerala to express dia-
ftmttj ez 60 loco ab milibua passuum octo, eight
mitm dutmU, Ob. : ab miliboa passuum minus duo-
bos eaatra posuerunt, leu than two miUaofffCB.; so
lardy with substantivea : quod tanta machinatio
ab tanto spatio instmeretur, so far away, Cs. — 2.
To dteoCe a side or direction, etc., at, on, in: ab
parte nadatis caatris, on the left, Cs. : ab |
e& parte, quft, eta, on thai aide, S. : Oallia Celtica
attingit ab Sequanis flumen Rhenum, on the aide
of the Sequani, i. e. their country, Cs. : ab decuma-
nft portft castra munita, at the main entrance, Cs. :
crepuit hinc a Glyceric ostium, of the hauae of G.,
T. : (comua) ab labris argento circumdudunt, on
the edyea, Cs. ; hence, a fronte, in the van ; a late-
re, on the flank ; a tergo, in the rear, behind^ a
dextro oomu, on the right wing ; a medio spatio,
halfway. — II. Fig. A. Of time. 1. Of a point
of time, after : Caesar ab decimae legionis cohor-
tatione ad dextrum comu profectus, immediatdy
after, Cs. : ab eo magistratu, after thia office, S. :
recens a volnere Dido, freah from her wound, V. :
in Italhun perrentum est quinto mense a Cartha-
gine, i. e. after leaving, L. : ab his, i. e. after theae
worda,hereupon,0.: ab simili c.'ado domo profugus,
i. e. after and in conaeqtience of, L. — 2. Of a period
of time, /ram, «mc«,a/l!«r: ab hora tertift bibeba-
tur, /rom the third hour: ab SuUft et Pompeio
consulibus, ainee the eonaulahip of: ab inoenso Ca-
pitolio ilium esse vigesumum annum, ainee, S. :
augures omnes usque ab Romulo, ainee the time of,'
iam inde ab infelici pugnft ceciderant animi, /rom
(tmd in eonaeguence of), L. ; hence, ab initio, a
principio, a pnmo, at, tn, or from the beginning, at
firat : ab integro, anew, afreah : ab . . . ad, yrt>m
(a time) , , . to: cum ab ho'rft septimft ad vespe-
rum pugnatum sit, Cs. ; with nouns or adjectives
denoting a time of life : iam inde a pueriti&, T. :
a pueritift : a pueris : iam inde ab incunabulis, L. :
a parvo, from a little child, or childhood, L. : ab
par7ulis,C8. — ^B. In other relations. 1. To
denote separation, deterring, intermitting, distinc-
tion, difference, etc., /rom; quo discessum animi
a corpore putent esse mortem : propius abesse ab
ortu : alter ab illo, next after him, Y. : Aiax, heros
ab Achille secundus, next in rank to, H. : impo-
tentia animi a temperantift dissidens : alieno a te
animo fuit, eatranged; so with at^. denoting /tm,
atrange, pure, etc. : res familiaris casta a cruore
civili : purum ab humane cultu solum, L. : (oppf-
Digitized by
Google
dam) vacuum ab defensoribus, Os.: alqm pudicum
senrare ab omni facto, etc., II.; with nvbsU.: im-
punitas ab iudicio : ab armis quies dabatur, L.;
or verbs: baec a custodiis loca racabant, Cs. — 2.
To denote the agent, by: qui (Mars) saepe spolian-
tem iam evertit et perculit ab abiecto, by the ageiiqf
of: Laudari me abs te, a laudato viro : si quid ei
a Caesare gravius accidisset, at Cauar^s hands^
Cs.: vetus umor ab igne percaluit solis, undeTf O.:
a populo P. imperia perferre, Cs.: equo lassus ab
indomito, H.: volgo occidebantur : j>er quos et a
quibus? by whose hands and upon whose orders?
factus ab arte decor, ariificialf O.: destitutus ab
spe, L.; (for the sake of the metre) : correptus ab
ignibus, O.; (poet, with aW. of means or instr.): in-
tumuit venter ab unda, O. — Ab with abl. of agent
for the dat.f to avoid ambiguity, or for emphasis :
quibus (civibus) est a vobis consulendum : te a me
nostrae consuetudinis monendum esse puto. — 3.
To denote source, oridn, extraction,/rom, of: Tur-
nns ab Aricia, L.: si e^ me a M. TuUio esse di-
cerem : oriundi ab Sabmis, L.: dulces a fontibus
undae, V. — With verbs of expecting, fearing, hop-
ing (cf. a parte), /Vwn, on the part of: a quo qui-
dem genere, indices, ego numquam timui : nee ab
Romanls vobis ulla est spes, vou can eipect nothing
from the Bonums, L.; (ellipt.): haec a servorum
bello pericula, threatened by : quern metus a prae-
♦ore Romano BtimulAhat, fear of w?iat the pr€u:tor
might do, L. — With verbs of paying, etc., solvere,
persolvere, dare (pecuniam) ab aliquo, to pay
through, by a drqft on, etc.: se praetor dedit. a
quaestore numeravit, quaestor a mensa publica,
by an order on the quaestor: ei legat pecuniam a
filioj to be paid by his son: scribe decem (milia) a
Nerio, pay by a draft on Nerius, H.; cognoscere
ab aliqua re, to Icmao or learn by means of some-
thing (out ab aliquo, from some one) : id sc a Oal-
licis armis atque insignibus cognovisse, Cs.; in
giving an etymology : id ab re . . . interregnum
appellatum, L. — Rarely with verbs of beginning
and repeating: coepere a fame mala, L.: a se
suisqiie orsus, Ta. — 4. With verbs of freeing from,
defending, protecting, from^ against : ut a proeliis
auietem naouerant, Li.: provincia a calamitate est
efendenda: snstinere se a lapsu, L. — 6. With
verbs and adjectives, to define the respect in which,
inrelatUm to, with regard to, in respect to, on the part
qf: orba ab optimatibus contio : mons vastus ab
naturft et humano cultu, S.: ne ab re sint omissio-
res, too neglectful of money or property, T.: posse
a facundia, in the matter of eloquence, T.; cf. with
laborare, for the simple abl., in, for want of: la-
borare ab re frumentaria, C;s.--<5. In stating a
motive, from, out of, on aceoun* of in consequence
qf: patres ab honore appellati, L.: inops turn urbs
ab longinqua obsidione, L. — 7. Indicating a part
of the whole, qf, out of: scuto ab novissirais uni
militi detracto, Cs.: a quibus (captivis) ad Sena-
2 abdioo
tum missus (Regulus). — 8. Marking that to which
anything belongs : qui sunt ab ea disciplina : no-
stn illi a Platone et Aristotele aiunt. — 9. Of a side
or ^arty : vide ne hoc totum sit a me, makes for
my view: vir ab innocentia clementissimus, in
favor of. — 10. In late prose, of an office : ab epi-
stulis, a secretary, Ta.
Note. Ab is not repeated with a following pron.
interrog. or relat.: Arsino^n, Stratum, Naupactum
. . . fateris ab hostibus esse captas. Quibus au-
tem hostibus 1 Nempe iis, ^uos, etc. It is often
separated from the word which it governs : a nul-
lius umqiiam me tempore aut commodo: a minus
bono, S.: asatis miti principio, L. — ^The poets join
a and que, making Oque ; but in good prose que is
annexed to the following abl. (a meque, abs teque,
etc.): aque Chao, V.: aque mero, O. — In com-
position, ab- stands before vowels, and h, 6, d, i
consonant, I, «, r, s; abs- before c, q, t; b is
dropped, leaving as- before p; a- is found in
4^1, (tfore {if\f, fut. of absum) ; an(t au- in au-
ferd, aufugid.
abSctoB [P. of abigo], driven away, driven off:
nox abacta, driven back (from the pole), i. e. al-
ready turned towards dawn, V.: abacta nulla con-
scientia, restrained by, H.
abaouB, I, m., a table of precious material far
the difplay ofpkiu, C; luv.
abalidn&tiO, inis,/. [abalicno], in law, a iram-
fer qf property, sale, cession, C.
ab-aliSnG, Svl, fitus, Sre, to convey away, make
a former traiisfer of, sdl, alienate: agros vectiga-
lis populi R.: pecus. — Fig., to aqxtrate, remove,
abstract: ab sensu rerum animos, abstracted their
thoughts from, L.: deminuti cnpite, abalienati iure
civium, deprived of L. — I n pa r t i c, to alienate,
estrange, make hostile, render disaffected : abalienati
scelere istius a nobis rege8,/rom us, by hijt wicked-
ness: aratoruD) numerum abs tc: periurio homi-
nes suis rebus, N.: totam Africam, eetrauge, N.
AbantfiOB, «(/., qfAbae (king of Argos) : Argi,
Abantiades, ae, m., a aon or deecendant of
Abas (king of Ai^s), O.
abavui, I, m. [1 AV-], a gran^father^s grand-
father, C; an ancestor (rare), C.
(abcld5), a false spelling for abscldo.
Abd^ra, omm, n., a town of Thrace, proverbial
for narrow-minded people, C, L.
abdlcatiG, finis,/. [1. abdico], a formal laying
down, voluntary renunciatioii, abdication: dictatu-
rae, L.
1. ab-dic5, avi, atus, are. to^ diM>wn, dinattow,
reject : ubi plus mali quam boni reperio, id totum
Digitized by V^OOQIC
al>dioo
tbdioo itqae eido : abdicari Philippnm patrem,
Co.— With M and iMm^ to give up €tn office before the
legel Urm eaptrat, reaifffiy ab£eale (cf. depono, to
Uy down an office at the expiration of the term) :
dkUtuTi ae abdicat, Cs. : se consulatu : respondit
aediliute se abdicaturum, L. — Once abeol, (of con-
solsX to abdicate^ retign^ G. — With aee, : abdicato
ma^stratu, S. : causa non abdicandae dictaturae,
Lb
2. ab-diod, dixl, — , ere, in augury, to forbid
hjf en unfoPorabU omen^ reject (opp. addioo), G.
abditos, adj, [P. of abdo], hidden^ concealed,
mret: Tirgo, locked up, H. : sub terram: ne ea
onmia . . . ita abdita latuisse yideantur, ut, etc.,
kidden b^ond duteovery : copias abditas constitu-
ant, m ambuek, Gb. : secreta Minerrae, mytterioue^
0.: latet abditus agro, hidden tn, H. : (sa^tta) ab-
dita btus Spiraxnenta animi rupit, buried, V. — As
la&it »., kiddeH pUeee^ Ta. : abdita rerum (a Greek
idioni for abditae res), ohetrtiae mattere, H.
ab-do, idl, itua, ere [2. do], to put avay^ remove^
Kt atide: impedimenta in siivas, Gs. ; often with
it, to go awag, betake oneeeif: se in contrariam par-
tem terramm : se in Henapios, to depart, Gs. : se
docnam. — Praegn., to hide, conceal, put out of
»gkt, keep eeeret : amici tabellas : pugnare cupie-
bant, sed abdenda cupiditas erat, L. : sese in sil-
r%3^ Ga : se in tenebris : ferrum in anno, 0. : alqm
intra t^menta, C^. : abdito intra vestem f erro, L :
ferrum corro tenus hamo, up to the barb, 0. : ar-
gentom Abditum terns, H. : caput casside, to cover
wiik, 0. : TtdtQs f rondibus, 0. : bunc (equum) abde
domo, lei him reet, Y. : se litteris : lateri ensem,
bmried, V. : sensfks suos penitus, Ta.
abddmexi, inis, n., the belly, abdomen : abdomi-
i» tardua, unwiddg, luv. — Fig., gluttony, greed:
inntorabile : abdominis yoluptates.
ab-docd, dfixl, ductus, ere {imper. sometimes
•bdlkce, T.), to lead away, take away, carry off, re-
nore, Uad aside: filiam abduxit suam, ?uu taken
emag (from her husband), T. : cohortes secum,
Ga. : sqnalent abductis arva oolonis, drafted (for
the war), V. : ipsos in lautumias ; (poet) : tollite
Be, Teocri, quascumque abducite terras (i. e. in
Wstsa);, V. : pluteoe ad alia opera, conduct, Gs. : ca-
piu retro ab ictu, draw back, V. — E s p., to take
io^M (to dine) : tum me connvam solum abduce-
b*i ribi,T. — To take (prisoner), arreet: hunc abdu-
«, TiDci, T. : e foro abdud, non perduci, arretted
f9r dAt^ not enticed (by a lore-adventure). — To
ieie apart, lead ande (for a private interview): lu-
^Bthain in praetorium, S. — To carry away ford-
%, rawieK, rob: filia, viTabducta ab tibicine: so-
aenoB l^ere et gremiis ibducere pactas, ttecd be-
^rathed damede from their boecme, V. ; in jurid.
i«w. : aof erre et abduoere, to take and drive eneay
{wdtm ci inanimate things, abducere of living
t abao
beinpX ^* — ^^S'l ^ ^^^ away, eeparaU, dettm-
guuui: animum a oorpore : divinationem a conieo-
turis. — 7b eeduce, alienate: legiones a Bruto : equi-
tatum a consule : servum ab avo. — From a study,
pursuit, or duty, to withdraw, draw off, hinder : a
quo studio abduci negotiis: aliquem a quaestu:
ab isto officio incommode. — To bring down, reduce,
degrade: ad banc hominum libidinem me.
Abella, ae,/., a town of Campania, V.
ab-ao, il, ittlrus, Ire (abin* for abiane, T.),togo
from, go away, go off, go forth, go, depart : ab
urbe: ex eorum agris: ex oonspectu, cut of eight,
Gs. : mater abit templo, 0. : abire fugft, to/ee,y. :
in angulum aliquo, T. : unde abii, V. : exsulatum
Tusculum abiit, L. : si periturus abis, to your death,
V. : sublimis abiit, <ucmded, L.: telo extraoto prae-
ceps in volnus abiit, coUataed, L. : quo tantum mihi
dexter abis ? whither to far to the right f Y. : nemo
non donatus abibit, without a gift, V. : abeas par-
vis aequus A\\imniB,9howyourHfy' favorable ae you
go, H. : quae dederat abeuntibus, Y. : sub iugum
abire, L. : abi, nuntia Romanis, etc., L. ; of things :
comus sub altum pectus ublt, penetrates deeply, Y. :
sol . . . abeunte curru, ae hie chariot departs, H.
— In partic, to pats away, disappear, vanish,
cease, <tie: a vitA : ifluo quo priores abierunt, Ph. ;
of time, to pass away, elapse, eapire : abiit illud
tempus : tota abit bora, H. ; of other things :
abeunt pallorque situsque, pass away, 0. : inopia
praeceps abierat, S. : in aera sucus corporis, 0. —
Of change, to pass over, be tran^erred: abeunt il-
luo omnia, unde orta sunt, return : in avi mores at-
que instituta, i. e. restore, L. ; hence, to be changed,
be transformed, be metamorjAosed (poet.) : in vUlos
abeunt vestes, in crura lacerti, 0. : comae in sil-
vas abeunt, 0. — Fig., to depart from, leave off,
tum aside: ut ab iure non abeat: ne longius
abeam, w€mder from the point : ad istas ineptias,
have recourse to : illuo, unde abii, redeo, set out, H.
— To retire from an office: cum magistratu abis-
set: abiens magistratu, L. — Of a consequence or
result, to tum out, come off (of persons) : ab iudi-
cio turpissime victus: neutra acies laeta ex eo
certamine abiit, L. : impune. Ph. : ne In ora ho-
minum pro ludibrio abiret, i. e. lest he should be
made ridiculous, L. : ne inrito incepto abiretur, L.
— To tum out, end, terminate (of things) : mirabar
hoc si sic abiret, T. — To get off, escape: quem ad
modum illinc abieris, vel potius paene non abieris,
scimus, how you came off thence, or rather came
near not getting off, — In auctions, not to be knocked
down (to one) : ne res abiret ab Apronio, i. e. that
he may purchase. — To be postponed : in diem, T. —
The imper. abi is often a simple exclamation or
address, friendly or reproachful: abi, virum te
iudico,^ to, /pronounce you a man, T. : Non es
avarus : abi ; quid, etc., well, H. : abi, nescls ine-
Digitized by V^OOQ IC
abequito
Bcmre homines, beg<me^ T. ; in imprecations : abin
hino in malum rem ? (i. e. abisne ?), wiU you go
and be hanged f T. : in malam pestem.
ab-equito, ivi, — , ftre, to ride away (once):
Syracusas, L.
aberam, abesse, see absum.
aberratid, Onis, /. [aberro], a rdufy divenion
(rare): a dolore, a molestiis.
ab-erro, avl, — , are, to wander out of the way^
(oee the way, go attray: taarus, qui peoore aberras-
set, L. — F i g., in word or deed, to go attray^vander :
fled tamen Aberro, Jind diverrion ; usu. with a6, it
mise: a proposito: num aberret a coniecturft opi
nio, ffariee from a reaaonabU gueu. — 7b wander in
thought, turn away : animus aberrat a sententia
fluspensus curia maioribus : a miserii.
abfore, abforem, see absum.
ab-hino, ado. of time, ago, eince, before now^
usu. with aec. of duration : abhino mensis decem
fere, T., C, H. ; very rarely with abl. : comitiis iam
abhmc diebus tridnta factis, I e. before that time:
quo tempore ? abhinc annis quattuor.
abhorrent ntis, acfj. [P, of abhorreo], incon-
gruoui, inappropriaU: vestrae istae lacrimae, L. :
oratio.
ab-horreo, ul, — , Sre, to thrtnk back from, have
an aversion for, ehudder at, abhor: omnes asper-
nabantur, omnes abhorrebant, shrank (from him).
— In weakened sense, to be avene, be ditindined
to, not to wish: a nuptiis, T. : a caede: a quo
mea longissime ratio voluntasque abhorrebat. —
In gen., to be remote from,vary from, differ from,
be ineoneietent, be out of harmony with, not to agree
with: temeritas tanta, ut non procul abhorreat ab
insanii, cK^ifrt little from: abhorrens ab nominum
pronuntiatione os, ine<^ble of pronouncing, L. :
consilium quod a tuo scelere abhorreat, ie not eon-
neded with: ut hoc ab eo facinus non abhorrere vi-
deatur, to be unlike him : quorum mores a suis non
abhorrerent, were not uncongenial, N. : orationes
abhorrent inter se, are contradictory, L. : nee ab
ipsA causa Sesti abhorrebit oratio mea, wtU not
be unfavorable to: tam pacatae profectioni ab-
horrens mos, not accordant with, L. : abhorrens
peregrinis auribus carmen, strange, Cu. — To be
free from: Caelius longe ab ista snspicione ab-
horrere debet
ablolo (a usu. long by position) or abilold,
iScI, iectus, ere [ab + iacioj, to throw from one,
east away, throw away, throw down : abiecit hastas,
has given up the fight: in proelio . . . scutum:
arma, Cs. : se ad pedes : ego me plurimis pro te
supplicem abieci, to many in your behalf: vastifi-
cam beluaro, dash to the earth : se abiecit exanima-
tu9, he threw himself down as if lifeless: si te uret
sarcina, abicito, throw it away, H. ; of weapons, to
^ abiudioo
discharge, cast, throw, Jling: priusquam telum abi-
ci possit (al. adici), Cs. : tragulam intra munitio-
nem, Cs. — F i g., to east off, throw away, give up :
(psaltria) aliquo abiciendast, must be got rid of ,
T. : salutem pro aliquo. — I n p a r t i c, to thix)w
of, east aside, give tqa, abandon : consilium belli fa-
ciendi : petitionem, to resign one*s candidacy: abi-
cio legem, / reject the technical defence: abiectis
nugis, nonsense apart, E.—To cast down, degrade,
humble, lower : suas cogitationes in rem tam humi-
lem: hie annus senatfls auctoritatem abiecit —
With se, to give up in detpair: abiiciunt se atque
ita adflicti et exanimati lacent — 7b throw away,
sell for a trifle, sell cheap: agros abiciet moecha,
ut omatum paret, Ph.
abieote, adv. with oomp. [abiectus], dispirited-
ly, abjectly: casum et dolorem ferre; lowly, mean-
ly: quo abiectius nati sunt, etc, Ta.
abiectio, Onis,/. [abicio], a casting down; only
fig. : debilitatio atque abiectio animi.
abieotaSi adj. with comp. [P. of abicio], low,
crouchina: in herbis olor, i. e. ffying, 0.— Fig., of
speech, low, common, vtithout devotion : verba. —
Of rank or station, low, common, mean: familia
abiecta atque obscura. — Cast down, dispirited, de-
spondent: apparitor: abiecto Bruto (pecuniam)
muneri misit, as a gift to Brutus in his distress,
N. : animus abiectior: abiectiores animi. — Oon-
tempOble, vile, low: abiecti homines ac perditl
abiegna% acfj. [abies + GEN-], of fir-wood^
deal: trabes, Her. : equus, i, e, the wooden horse
before Troy, Pr. : hastile, L.
abies, eds,/ (poet abl. abiete, Urityl, abL abie-
tibus, quadrisyl), thejir4ree, silver-fir: nigra, V. :
enodis, 0. : patriae, V.— E s p., the wood of the fir.
tree, fir, deal : sectft, Y.— M e t o n., something macU
of fir, a ship: uncta, V. ; a lance: longft, V.
abigo, egl, ftctus, ere [ab+ago], to drive away^
drive off: alqm rus, T. : mercatorem, H. : muscas.
— E s p. of cattle, etc., to drive away (as plunder),
carry off: pecus: partum sibi medicamentia, ia
force a birth. — Fig., to drive away, repd, espel c
rauperiem epulis regum, H. : curas, H.
abiioio, see abicio. abin\ see abea
abitio, onis,/. [abeo], a departure, T.
abitUB, Us, m. [abeo], a departure, removal j
post abitum huius pestis : excruciarier eius abitu
T. — An outlet, ^vay of exit, pcusage out : abitum cul
stode coronant, V. : vehicula sepserant abitOs, Ta..
ab-iudioo, &vl, (itus, ftre, of a judge or tribu>
nal, to give judgment against, deprive wf aj-udici^sl
decision, adjudge away: ob iniuriam agri abiudi-
cati, i. e. taking away their land by an unjust <^.
eision, L. : res ab aliquo. — Hence, formally to
deny: rationem veritatig ab hoc ordine: liberty.,
ten) sibi.
Digitized by
Google
abiun^o
ab-itmgo, itlnxl, ianctus, ere, to unyoke^ loose
fnm harneat : iurencura, V. — Fig., to remove^
part : abiuacto Labieno vehenaenter tiiuebut, vhu
affrehmn»e for LeUnenus, cut off from him, Cs.
ab-iuTO, avl, &tU8, are, to deny on oath, abjure:
creditnm, S. : abluratae rapinae, V.
ablatas, P. of aufero.
ablegatio, 5nis,/. [ablego], a sending atoay,
tending off (rare) : iuTentutis ad bellum, L.
ab-lego^ ftvl, fttufi, are, to send off, send out of
the w»f^ banish, tend itdo exile : aliquo mihist hinc
iblegandoa, T. : ab urbe, L. : a fratris adventu me
tblegat, i. e. prevent* me from being present : magna
pars ablegaU, were got rid of, L. ; (with sup. ace.) :
pueroe venatum, L. — ^E s p., to dismiss (from office
or emploTment) : honestos homines : consilium.
ab-ligorrio (-urio), Ivi, — , ire, to consume in
damtg Ueing, waste in feasting (rare) : patria bona,
T.
ab-lndo^ — , ere, to play out of tune. — ^P i g.
(onoe): haec a te non multum abludit imago, is
not ytery unlike your case, H.
ab-lno, lul, lutos, ere, to wash away, remove by
washing: Aeneae qaaecumque obnoxia morti, aU
that is mortal, O. : ablutft caede, blood, V.—F i g. :
potBrfoatio animi placatione abloatur, removed
by prepitiaHcn : periaria, O. — To wash, cleanse by
washing : pedes alicaius : manOs undk, 0. : me
floBiiDe Tivo, y.
ab-nego, avl, &tus, are, to refuse, deny (poet.) :
tifal coniogiam, V. : nee comitera abnegat (sc. sc),
H. : nummos, deny receipt of, lu. : medicas adhi-
bere mantis ad volnera, V. : Abnegat inceptoque
haeret, refuses and abides by his purpose, V.
abnormis, e, adj, [ab+ norma], deviating from
rule, irregular (once) : abnormis sapiens crassa-
qoe MinerTa, i,e.ofno school, H.
ab-nno, nul, nuitQras, ere, to refuse by a sign,
deny, refuse, reject, decline: plebs abnuit dilectum,
L. : regi pacero, S. : nihil studio meo : imperium,
refitse chedienee to, L. : omen, not to accept, V. : lin-
inam Romanaro, disdain, l^tk. : nee abnuerant me-
fioribos parere, L. : abnuit Ampycides, denied (the
utofy), O- : non recuso, non abnuo. — ^P r a e g n., to
refuse a request ; hence, to forbid: hello Italiam
eoQcarrere Teucris, V. : illi de ullo negotio, to deny
kim anything, S. — F i g., not to admit of, to be un-
favQTable to: quod spes abnuit, Tb. : quando im-
pet^ et subita belli locus abnueret, Ta.
abimto, — , — , are, intens. [abnuo], to forbid
mtk emphasis (old) : quid te adirier abnutas, i. e.
forbid espproach to thee, £nn. ap. G.
aboleo^ olevl, olitus, ere [2 0L-], to destroy,
■AoAsA^ efface, put out of the way, annihilate : ma-
^Btratom alkui, h. : Qofandi viri monumenta, V. :
I abnimpo
dedecus armis, V. ; of animals dead of the plague:
viscera undis, to destroy the (diseased) /^A, V.
aboleaco, olevI, — , ere, incept, faboleo], to de-
cay gradually, vanish, disappear, (ke out: nomen
vetuatate, L. : tanti gratia facti, V.
abolitio, onis,/. [aboleo], an abolition: tribu-
torum, Tu. — An annulling: sententiae, Ta
aboUa, ae,/., a mantle, doak, lu. ; (prov.) : fa-
cinus maioris aboUae, of higher grade, lu.
ab-ominor, &tu8, arl, dep.; orig. of bad omens,
to deprecate, wish to nullify : quod abominor, which
may Ood avert ! 0. : bene facitis, quod abomina-
mini, you do well to deprecate it,L. — M e t o n., to
abhor, detest, execrate: aliquid, L.: parentibus abo-
minatus Hannibal, H. : clade abominandam curiam
f acit, catues to be dreaded as of bad omen, L.
AborigineB, um, m. [ab+origo], the first an-
cestors of the Bomans, L., S.
abortid, onis, /., the procuring of an untimely
birth, abortion : merces abortionis.
aboitivua, adj., prematurely bom : Sisyphus,
E,—Neutr. plur. as subst., premature births, lu.
— Me ton., that which causes abortion: aborti-
vum, lu.
abortua, as, m., an untimely birth, T., C.
ab-rado, rftsi, rasus, ere, to scrape away, shave
off: snpercilia penitus. — Fig., to take away by
force, extort, snatch: alii unde aliquid abradi po-
test, who can be robbed of anything, T. : nihil a
Caecina litium terrore.
abreptuB, P. of abripio.
abripio, ripul, reptus, ere [ab+rapio], to take
forcibly away, snatch away, tear from, force off:
pnella ex Attica hinc abrepta, stolen, T. : filios e
complexu parenturo : alqra de convivio in vincla
atque in tenebras: (milites) vi fluminis abrepti,
Cs. : aliquem ad quaestionem : iam intro abripie-
re, shall be dragged, T. : sublatis signis se, to run
away, L.— Of property, to rftMtpa/*?, squander: quod
ille compersit miser, id ilia univorsum abripiet,
will snatch away in a lump, T. — Fig., to carry off
remove, detach : tempestate abreptus : (filium) si
natiira a parentis similitudine abriperet, i. e. made
unlike him.
abrogatio, onis,/. [abrogo], repeal (once), C.
ab-rogo, avi, atiiji, are, of a law, to repeal, an-
nul, abrogate : plebiscitum, L. : leges censere ab-
rogandas: alicui magi. -stratum, to depose from: im-
perium regi, L. : de abrogando Q. Fabi iniperio,
L. : qui bus abroges fidcra iuris iurandi responde,
refuse credence on oath : minium scriptis meis, to
detract from, 0.
abrotonum (habr-), I, n., = (aPpSrovov, an
aromatic plant, southern-wood (a medicine), H.
ab-mxnpo, rOpl, ruptus, ere, to break off, break
Digitized by V^OOQ IC
abmptio
awaify teaTy rmd, burtt^ sever : angues crinibus, 0. :
sua quaeque puppes abnimpunt vincula ripis,
break off their haw9enfrom the bank^ V. : ingemi-
nant abruptis nubibus igiies, /rom the rent clottds^
V. : abruptis procellis, by the sudden outbreak of
stormty V. : ad terras abrupto sidere nimbus It,
i. e. breaks through the »Ay, V. — F i g. : (legio Mar-
tia) se prima latrocinio Antoni abrupit,^rjt//r€frf
itsdf: vitam, to break the threcui of life^ V.: fas
to vioiatey V. : medium sermonem, to ifiterrupt^ V.
omnibus inter victoriam raortemve abruptis, since
all but victory or death toas excluded^ L. : dtssimula-
tionem, to throw offtlie masky Ta.
abmptio, onis,/. [abrumpo], a breaking off:
corrigiae. — ¥ i g. : ista (of a divorce).
abmptus, adj. [ P. of abrumpo ], broken off
cut off — Of places, sieep^ preeipitouSy inaccessible:
locus in pedum mille altitudinem, L. : petra, Gu. —
Subst.: vastos sorbet in abruptum fluctas, t^i/o the
abyss, V. — F i g. : contumacia, rugged^ Ta. : per ab-
rupta, i. e. defiantly^ Ta*
aba, see a.
abs-oedo, cessi, cessus, ere, to give way^go off^
move awayy retire^ withdraw^ depart : a moenibus,
L. : mibi ne abscedam imperat, T. : inde, L. : pro-
cul, 0. — Of troops, to march away, retire^ depart :
longius ab urbe hostium, L. : SparUk, N. : abscedi
non posse ab hoste, L. — Of things, to disappear:
quantum mare abscedebat, tanto, etc., the farther
the sea receded fixmi vieWy L. — F i g., of a purpose or
oflSce, to desist from^ abandon^give up : muneribus,
L. — To get out of reach: Dianam Abscessisse mihi,
0. : tecto latere, to get off unhurt, T. — Of conditions,
etc., to pass atoay, disappear : ab eo ira abscedet,
T. : somnus, 0.
abBOessio, onis,/., diminution (once), C.
abscesBua, Us, m., a going away^ departure, ab-
sence : Rutulum, V. : continuus, Ta.
ahnoidi, perf of abscldo.
absoidi, perf of abscindo.
abaoido, cidl, cisus, ere [abs+caedo], to cut
off, hew off: caput, L. : cerricibus fractis caput
abscidit. — ^Fig., to cut off, separate, divide: absci-
sus in duas partis exercitus, Cs.— 7b ciU off, take
away violently: alia spe undique abscisft, L. : om-
nium rerum respectum nobis, L.: quia abscideram,
because I had broken off abruptly.
ab-B0ind5, scidi, scissus, ere, to tear off, break
away, break off: tunicam a pectore, tore down:
umeris abscindere vestem, V. : abscissa comas,
tearing her hair, V. — Esp., to divide,part, separate
(poet.;: pontus Hespeiium Siculo latus abscidit,
V. : Uceano dissociabili terras, H. : inane soldo,
H. — F i g., to cut off, hinder: reditds dulcis, H.
abscisio, onis, /., in rhet, a breaking off, in-
terruption. Her,
\ abaolntOB
abaoiaaus, P. of abscindo.
abaoiaua, adj, [P. of absddo], cut off, severed,
caput, H. — M e t o n., steep, precipitous : saxum, L
abacondite, adv. [absconditus], of style, ob-
scurely, abstrusely, C. — Of thought^ />ro/otmi% ;
disseri.
abaconditaa, adj. [P. of abscondo], concealed,
secret, hidden : gladii ; insidiae. — As subst. : non ob-
scurum neque absconditum, i. e. not hard to see or
to grasp.
aba-condd, condl, conditus, ere, to put out of
sight, hide, conceal: alqd foveis, V. : quas (volu-
cres) alvo, 0. : Ante tibi Eoae Atlantides abscon-
dantur . . . quam, etc., i. e. let the Pleiads hide from
you (set) at dawn, before, etc., V. : Phaeacum ab-
scondiinus arces, leave out of sight, V. : galea fa-
ciem abscondit, lu. — F i g., to conceal, hide, make a
secret of: quod ab istis et absconditur: banc ab-
scondere f urto fugam, V.
abaena, entis, adj. [P, of absum], absent : quod
is non absens reus factus esset: absenti senatui
plausus est datus: absentem alqm condemnare:
absens perii, away from you, 0. : nobis absenti bus :
ilium absens absentem auditque videtque, V.:
postulo ut mihi tua domus te praesenie abseiite
pateat, i. e. whether you are at home or not, T. : ab-
sente nobis turbatumst, in our absence, T. : plebs
tribunos plebi abseutes Sex. Tempanium M. Asel-
lium fecit, i. e. although they did not appear as com-
petitors, L. — ^P o e t. of places : Romae rus optas,
absentem rusticus urbem tollis ad astra, H. — As
subst., an absent person : minitari absenti : absen-
tem defendere.
abaentia, ae, /. [absum], absence (rare) : con-
fer absentiam tuam cum meft : legati, Ta. •
ab-aimilla, e, adj., unlike (once) : falces non
absimili fonna muralium falcium, Cs.
ab-aiato, still, — , ere, to withdraw from, de-
part, go away : toto luco, V. : limine, V. : ab sig-
nis legionibusque, Cs. : ab ore scintillae absistunt,
burst forth, V.— F i g., to desist, cease, leave off: ne
absiste, do not give up, V. : modo vos absistite, do
not interfere, 0. : si non absisteretur bello, wdess
an end were put to the war, L. : bello, H. : nee
continuando abstitit magistratu, L. : ferro, from
battle, V. : benefacere, L. : moveri, V.
abaolute, adv. with sup. [absolutus], complete-
ly y perfedh/, fully, absolutely : beati : partibus ut
absoliitissime utamur, Her. : \\\evQ, purely.
absolutio, 6nis,/. [absolve], in law, an acquii-
tal: virginum: sententiis decern absolutio confici
potemt, would have made the acquittal complete.
Per fevtion, completeness: rationis: in oratore.
abaolutaa, adj. with sup. [P. of absolvo], com-
plete, finished: vita: absolutissiraa argumenta^q
Her — l/ncondttUmaf : necessitudinea.
Digitized by
^oogle
aboolTO
ab-aolv6, solvi, soltitus, ere.— Fig., to Bd fret,
nboM, diaAarge : a Fannio iudicio se absolvere,
(0 avoid th^ suit of Fhnniua : donee se caede hostis
absolvai, i. e.from disgrace, by kUHng, etc, Ta.—
Esp., judicially, to acquit, declare innocent, absolve:
caiisi Gognita possunt multi absolvi: pecuniam
ob absoWendum accipere,/or an acquittal: nemo
aWWit, voted to acquit : honeste absolvi, to he ac-
^itiiled without bribery : alqm comitiis : iudicio ab-
8ol?i: alqm muestatis, on a capital charge: te
improbitatis : culpae, O. : ambitu : regni suspicio*
ne ooDflulem, from nupidon of aspiring to the
tkroM, L. : de praevaricatione absolutufl : cedo in-
▼idiae, dammodo absolvar cinis, i. e. provided my
tnteyrily be recooniied after death, Ph. : homi-
nem Veneri abgoWit, sibi condemnat, absolves him
from obligation to Venus. — To pay off, satisfy,
pay-, himc, T. — To complete, bring to an end: de
Oatiliaae ooniaratioiie paucia absolvano, S. — In
gen., to complete, finish, bring to an end: tectum :
opera, Cb.
ab-flontLB, adj., deviating from the right tone,
discordant, inharmonious : vox : quidam voce ab-
sooi. — Fig., not in accordance, unsuitable, incon-
sistentf incongruous: nihil fidei divinae originis,
L. : dicentis fortunia dicta, not in keeping, H.
ab-fiorbeo, bul, ptus, §re, to swallow down, de-
vour: placentas, H. : decies solidum, i. e. the value
ofn million^ H. — 7b «wflrti(/', swallow up, overwhelm :
oceanos tIx tot res. — To engross: absorbet (tribu-
Datos) orationem meam, i. %,Ms exclusively. — To
import .* res ad victum.
absp-, see asp-.
absque, pra^. with oW. / prop., apart from,
saaay from ; hence in conditional clauses, apart
fnsn (in thoogfatX but for, were it not for : abs-
que CO asset, Tidisaem, etc., were it not for him, T. :
absque una hac foret, but for this one thing, T. ;
(absque for sine is late and vulgar).
abateminOk adj., abstaining from drink, tem-
perate, abstemious, moderate : gaudet meris abate-
mias uodis. 0. : abstemius herbis vivis, H.
abs-tergeo^ tersl, tersus, Sre, to wipe off,deanse
by wiping: Tolnera, T. : oculos amiculo, Cu. — To
wipe away, remove by wiping : fletum, i. e. tears :
quasi fuligine absterga.— -M e t o n., to strip, break
^: rerooe, Cu. — Fig., to remove, banish, drive
of,a^: senectiitis molestias: lucturo.
abs-terred^ ml, ritus, fire, to frighten off, drive
sway: canis a oorio numquam absterrebitur, H. :
ipsa solitudine absterriti, L. — F i g., to deter (by
fear) ; Chremetem, T. ; homines a pecuniis capien-
dis: ten^xie animos vitiis, H.
abstineiifl, tts, adj, [P. of abstineo], abstinent,
t^nperate, moderate : esse abstinentem, continere
^piditates: oculos abstinentes habere: animus
r absnm
absUnens pecuniae, H. — E s p., chaste, continent,
Hippolytem dum fugit (Peleus) abstinens, H.
abstinenter, adv., unselfishly, modestly (rare)i
versatus.
abBtinentia, ae, /. [abstinens], abstinence^
starvation : abstiiientii vitam finire, T&.Sdf-re-
straint, integrity: in Papinio fuit hac abstinentii,
in the case of Papinius : tentata eius est abstinen-
tia a Diomedonte, N. : pro abstinentia largitio vi-
gebat, S. : excellebat abstinentia, N.
abstined, tinul (tentu8), §re [abs+teneo], to
keep hack, keep off, hold hack : vix a se manQs : vim
uxore et gnato, H. : ferrum quercu, 0. : GemitOs,
screatQs, suppress, T. : facis iniuriam illi, qui non
abstineas manum, by not keeping your hands off,
T. : milites, restrain, L. : militem direptione, L. :
militem a praed&, L. : ab uno eo (agro) ferrum ig-
nemque abstineri iussit, L.: duobus omne ius belli,
refrained from exercising against them the rigtUs
of war, L. : eorum finibus vim, L, — E s p. with se^
to keep oneself from, refrain, abstain: ab eis se
vitiis : his se armis, L. — Intrans., to refrain (cf. se
abstinere), abstain: neque facto ullo neque dicto,
S. : pi-oelio, Cs. : pugnfi, L. : raaledictis : tactu, V. :
caelo, 0. : a ceteris coniurationis causis : ne a mu-
lieribus quidem atque infantibus, Cs. : aegre absti-
nent^ quin castra oppugnent, L. : ut seditionibut
abstineretur, L. : non tamen abstinuit, hold hit
peace, V.
ab-8to, — , are, to stand off (rare) : longius, H.
abstractua, P. of abstraho.
abs-trahd, trftxl, tractus, ere, to drag away,
draw off, puU away, detach : me a Glycerio, T. :
liberos ab aliquo, Cs. : banc (navem) remulco, by
means of Cs. : iumenta, L. — Fig., to draw away,
divert, withdraw, exclude, cut off: me ab illft cogi-
tatione : manibus abstracta piis : alqm a malis : a
rebus gerendis : omnia in duas partes, torn asun-
der,S,
ab8-trud5, trasl, trflsus, ere, to thrust away^
push into concealment, hide, conceal: se in silvam :
semina flammae abstrusa in venis silicis, V. :
se latebrft, Ta. : in prof undo veritatem.
abstruana, a^. with comp. [P. of abstrudo],
hidden, concealed, secret : nummus : dolor : terra,
0. : homo, reserved, Ta. : disputatio abstrusior,
more profound
abstuli, perf of aufero.
ab-Bum, aful (not abfulV ftfutQrus (aforem,
afore), abesse, in general, to be away from, be ab-
sent: dum abs te absum, T. : qui nulla lege abes-
sem, i. e. since my exile was unlawful: A then is, N. :
hinc abesto, stand off, Ph. : omnia quae absunt,
unseen things, Cs. : Unus abest, is missino, V. : nee
Teucris addtta luno Usquam aberit, will ever cease
to follow them, V. : barba dum aberat, i. e. until th$
Digitized by V^OOQ IC
absnmo
heard grew, 0. —With distance in space or time :
ab urbe abesse milia passuum ducenta: longe: pro-
culf S. : cuius aetas a senatorift gradu longe abes-
Bct, was far too young for : a quibus paucorum
dienim iter, Cs. : profectus mensis tris abest, three
months affOy T. : nee longis inter se passibus ab-
Bunt, v. : quod abest longissime, and that is far
from the truth: tantum abest ab infamia, ut,
etc.: neque longius abesse quia proxima nocte
. . . exercitum educat, i. e. nor was the time more
remote^ Cs. — In the phrase : tantum abest ut . . .
ut, so far from . . . that, etc. : tantum abest ut
gratiam quaesisse videar, ut simultates intellegam
Buscepisse, / tun so far from being shown to have
ccwted popularity, mat, etc. : tantum abest ab eo,
ut malum mors sit, ut yerear, ne, etc. — Hence, to
he away from, he free from : a culpa : ab eius
modi crimine. — To he removed from, he disinclined
to : ab istis studiis : tantum aberat a bello, ut, etc.,
he was so averse to war, that, etc. : ab hoc consilio
afuisse, took no part in, Cs. : ceteri a periculis
aberant, avoided, S. : paulum a f uga aberant, were
almost ready to flee, S. — To he removed frofn, he dif-
ferent from, differ: qui longissime a te afuit, i. e.
had t/ie largest majority: abest virtute Messallae,
is far inferior to, H. — To he unsuitable, he inap-
propriate: sciraus musicen abesse ab principis
persona, N. — To he wanting: quaeris id quod ba-
bes, quod abest non quaeris, T. : nusquam abero,
v. : ratuB pluribus curam, omnibus afuisse fortu-
nam, thcU most had heen negligent, all unsuccess-
ful, Cu. : Donee virenti canities abest Morosa, H. :
curtae nescio quid semper abest rei, H. — Hence
with a negative or pavlum (not parum), followed
by quin, not much, little, nothing is wanting that,
etc. : neque multura abesse ab eo, quin, etc., Cs. :
paulumque afuit quin, Cs. : legatos baud procul
afuit quin violarent, <A<y came very near, L. — Abes-
se alicui or ab aliquo, to he wanting to, fail, not to
help : longe alcui, 0. : longe lis f raternum nomen
populi R. afuturum, Cs. : quo plus intererat, eo
plus aberat (tua virtus) a me, i. e. the more it vmUd
have helped me, the more it failed me : iussis mora
abesto, 0. : nee dextrae erranti deus afuit, V. :
remo ut luctamen abesset^ 9o that the rowing was
without effort, V.
ab-Bumo, sQmpsT, sQmptus, ere, to take away,
diminish, use up, consume, exhaust : satietatem
amoris, T. : absumet hcres Caecuba, H. : mensas
milis, V, : m&lis membra, to tear to pieces, V. : la-
crimis absumitur omnis, wastes away, 0. : rebus
patemis absumptis, H.— Often of time, to spend,
consume: omne id tempus eonsultando, L. : tempo-
ra cum blandis verbis, i. e. time and smooth words,
0. : inter has cogitationes biduo absumpto, Cu. —
To destroy, ruin, consume, kill: cum ille et cura
et sumptu absumitur, T. : animam leto, V. : ungu-
la in quinoe absumitur unguis, is lost in, 0.— -Of
8 abntor
persons, to kill, destroy: multi ferro ignique ab>
sumpti sunt, L. : qui gurgitiboa absumpti sunt, L,
absnrde, adv. [absurdus], inharmoniously : ca.
nere. — Absurdly, irrationally: fictum : did potest
ab-Bordufl, adj. with comp. and sup., out of
tune, discordant, harsh : vox. — ^F i g., incongruous,
inconsistent, silly : ratio, T. : absurdissima roanda-
ta : bene dicere haud absurdum est, not without
merit, S.: quid absurdius dici potest? — Worthless,
stupid: ingenium haud absurdum, S.
abiindana, tis, a<ifj, with comp. and sup, [P. of
abundo] ; of rivers, etc., overflowing, full: si am-
nis abundans Exit, V. : abundantissimus amniB. —
¥\g., possessing in abundance, rich, abounding, over-
flowing : (via) omnium rerum, N. : vir laudibus :
abundantior consilio. — Existing in abundance,
abundant, more than enough : pecunia.
abandanter, adv. with comp. [abundans], yW>
ly, eopiously : dicere.
abiindantia, ae, /. [abundo], plenty, fullness,
abundance : omnium rerum : ilia, quae erat in
abundantia, libido permanet, the same as w?i£n they
were rich. — Profusion, lavishness, Ta.
abiinde, adv. [ abundus ], in profusion, more
than enough, abundantly, amply : facundus, S. :
abunde magna praesidia,S.: favere,0.: cui gratia,
fama, valetudo oontingat abunde, H. : terronim et
fraudis abunde est, there is more than enough, V.
ab-undo, ftvi, — , are, to overflow, stream over,
of a river or lake: aqua Albana, L. : Amasenus,
V. — Esp., to flow in profusion: rursus abundabat
fluidus liquor (of a dropsy), V. — F i g. : Neu d^s
operae neve immoderatus abundes, overdo, H. —
M e t o n., to abound, have in large measure, he rich
in, possess, enjoy: examine multo, V. : auxilio: ora-
tionis copi& : quod his ex populis abundabat, the
surplus population of these nations, L. : egentes
abundant, are rich
abuaio, onis, /. [abutor] ; in rhetoric, the inu
proper use of a word, C.
ab-usque or ab xtaqrie, praep. with abl., all
the way from, : ab usque Pachyno, V. : a Tiberio
usque, /rom the time of, Ta.
abuaua, Qs, m. [abutor], an abusing, using up,
once, C.
ab-utor, tisus, I, dep., to use up, consume,
spend, exhaust: omni tempore: in prologis scri-
bundis operam abutitur, uses up his time,T. — Esp.,
to make use of for a purpose, apply, turn to ac-
count : ignoratione tuft ad hominis miseri salutem.
— Implying censure, to abuse, misapply, misuse: le-
gibus ad quaestum : per turpitudinem (divitiis), S. :
quousque tandem abutere patientift nostri, out-
rage: hac lenitate me&, presume upon, — Esp., of
words, to misapply, force, C.
Digitized by
Google
AbydenuB 9
AMdeniifl^ adj., of Abydua, a town in Myna :
aqua,0.
ao, see atque.
Academia, ae,/"., the gymnasium near Athetu,
vhen PUUo tattghi. — Me ton., the doctrines of
Ffalo^ the Academic philoaophy ; the philosophers
of the Academy ; a place near PtUedi^ where Cicero
wroU the Academica ; Cicerone villa at Tueculum ;
a treatise on the Academic philosophy, the Acade-
mica,
Academicua, adj., of the Academy, Academic:
fibri, i. e. Academica. — As subst. : Academlou8»
I, m., an Academic philosopher; Academica,
orom, n^ the title of Cicero's treatise on the Aca-
demie phUosophy.
Academii8» l,m.,a mythical hero of Athena:
silrae Academi, L e. Academia, U.
acalanthia, idis,/, a small bird, the gold-finch,
ihistU'Jineh,y, » :r- y •,
acanthiiak I, masc., a plant, bear*s-/oot: mollis,
V^ 0.; fan., an Egyptian thorn: semper fron-
dens, V.
Acai iiairf cna, cuij., of Acamania (a country
of western Greece) : coniuratio, L.
Acbama (Agbama), l, m., tfie local title of
the Arabian Icings of Edessa : rex Arabum, Ta.
aocedo or ad-cedo, cessi (/>«•/. aywcaocOstis,
v.), o^suruB, ere, to go to, come to, come near, draw
near, approach, enter : ad flammam inprudentius,
T. : ad^ oppidum, Cs. : ad hastam, to attend an attc-
tion, K.: ad numemm hsinim, joitis, 0.: in oppi-
dum: illo: quo, Sw : quocumque, S.: iuxta, 0.:
proxime deos accessit Clodius : propius tribunal,
Cu. : urbem, V. : Scyllaeam rabiem scopulosque,
V. ; (poet) : delubris, 0. : regno, ^iares, 0. : sacris,
lakes part in^ 0. : accede, come here, 0. : deici nullo
modo potuisse qui non accesserit ; {impers.) : quod
ca proxime accedi poterat. — E s p., to approach in
a hc^iie manner, attack: acie instruct& usque ad
castra bostium accessit, Cs. : ad urbem, S. ; ad ma-
Bum, to come to dose quarters, N. — Fig., to come
near, approach: baud invito ad aurls sermo mi
accessit tuos, T. : ubi accedent anni et, etc., wfien
the years shall come, in wfUeh, etc., H. — E s p.,
to come, happen^ befall: voluntas vostra si ad
po€tam accesserit, T. : dolor accessit bonis viris. —
With the idea of increase, to be added: ut ad cau-
sam nomm crimen accederet : ad eas navis acces-
serant sex, C5s. : Medis adcessere Libues, S. : tan-
tom fiductae Pompeianis accessit, their confidence
rose so high, Cs. : hue aceedebant conlecti ex prae-
doDibas, these were joined by, C»*. ; (poet.) : in tua
damiia,0. — Esp. with a clause or neuter pron., rep-
reMoting a ckase, as sabject : ad haec mala hoc
orfhi acoedit etiam: liaeo^ etc., T.: aocedet etiara
Dobk illad, iodex est. et<x : aooessit etiam, quod
aooensuB
ilia pars equitatQs se cum lis coniunxerat, Cs. : eo
accedebat, quod indices dati non erant : hue adc©.
debat, quod exercitum habuerat. etc., S. : hue ac-
cedit, quod occultior vestra cupiditas esset; with
ut: accedit, ut eo facilius animus evadat : ad Ap-
pii senectutem accedebat^ ut caecus esset : acce-
debat, ut tempestateni ferrent facilius, Cs. : ad hoc
detrimentum accessit, ut prohiberentur, eta, Cs.
— To assent, accede, agree, approve, accept: ad eiue
condiciones: ad hoc consilium, N. : suadentibus.
Ta. — (In appearance or character), to come nenr^
approach, resemble, be like: homines ad Deos nullft
re propius accedunt quuai salutem hominibus dan-
do ; proxime ad nostram discipUnam illam: Anto-
nio Philippus proximo accedebat. — To enter upon,
undertake: ad bellorum pericula: ad amicitium
Caesaris, Cs. : ad vectigalia, to undertake the coU
lection of: ad causam, the direction of a lawsuit :
ad invidiam levandam: has naturae partis, take
up, describe, V. : ad rem p., to enter on the service
of the state: huic ego causae actor accessi, entered
upon as prosecutor.
accelerati5, Onis,/. [accelero], a hastening:
orationis enuntiandae, Her.
accelero, or ad-oelero, ftvi, atus, are.—
JVans., to hasten, speed, quicken, accelerate: iter,
Cs.: gradum, L.: cetera adcelerantur, Ta. — In.
trans, to make haste: accelera, signifer, L. : adce-
leramus, V. : si adcelerare volent : ad id quod
natura cogeret, N. : quantum accelerari posset, as
fast as possible, L.
accendd, or ad-oend5, ccndi, census, ere
rad+*cando, act. of candeo], to kindle, set on fire,
light : faces : ignem, V. : flamma ter accensa est,
flashed up, 0. : accensus ad sacrificium foculus,
L: focos, 0. — Me ton.: lumina (of the stars),
V. : accensis cornibus, i. e. bundles of twigs at-
tach^ to the horns, L. : aestHs, the noonday heaf,
V. — F i g., to kindle, inflame, fire, excite, arouse, stir,
awaken, stimulate, provoke, encourage, exasperate,
embitter: vim venti, L. : dictis virtutem, V. : alqm
ad dominationem, S. : accendis, qu& re cupiam ma-
gis illi proximus esse, yon inflame my desire the
more, H. : discordiaro, L. : animos in hostem, V. :
studia ad consulatum mandandum, S. : bonum in-
genium contumelift, S. : accensus Inudis amore, 0. :
certamen, L. ; (poet.): animos bello, to war, V.;
{absol.)\ pariter accendit et ardet, O.
aocensed, — , census, gro, to reckon to, count
among (rare): accenseor illi, am reckoned one of
Iter attendants, 0.
1. accensus, T, m. [/'. of accenseo], an attend-
ant of a magintrate, ap;mrifor, orderly, C, L. : Ke-
roni: Gabinii. — Hnr. accensi, orum, m,, unarmM
supernumeraries of a legion, ready toflll vacancies .
accensi, minimae fiduciac n)anu9, L. : velati.
2. accensus, P. of accendo.
Digitized by
Google
acoeptio
10
aooeptiOb Onis,/. raodplo],a takinff, reeeUdnff,
accepting : f nimenti, S. : donatio sine aooeptione.
acceptor &Tl, fttus, kte^freq, [acclpio], to takcy
receive: humo acceptante oocultum opus, Cu.
acceptuxn, I, n. [ accipio 1 the receipt^ in ac-
eouQt-books the credit tide : afqd in aooeptum re-
ferre (alicui), to carry to the credit tide, pate to omie
crecUt: oodex accepti et expensi, ledger: tabulae
accept! et expensi : ex aoceptis et datis apparere,
from the receipts and paymente,
acceptus, adj. with eomp, and eup. [P. of ao-
cipio], wdcomty acceptable^ pleasing^ dear; with
dot. : plebi, Cs. : res populo R. : munua, N. : ao-
ceptior illi liber erit sanguis, 0. : dis acoeptissimus
illius aevi, 0. : acceptissimus militum animis, L.
aocerad, see arcessa
aoceasio, onis, /. [ aooedo ], a coming to, ap^
proach ; hence, is suo labore suisque accessioni-
bus consequebatur, ut, etCybyhiepereonal appeals,
visits. — P r a e g n. ; a b s t r., an increase, auarge-
ment, addition : aooessiones fortunae et dignitatis :
paucorura annorum; concr., an addition, aug-
ment, contribtUion, reinforcement, appendix : quad-
raginta militum : nummorum : alqd accessionis
dare, conferre, by way of addition : decumae, an
addition to a tax: tibi etiam accessio f uit ad ne-
cem Platoris Pleuratus, i. e. you added the murder
of Plettratus to that of Flator.
aooesBUfl, Qs, m. [accedo], a coming near, ap-
proach : ad urbem nocturnus : ad urbem accessus
nominum multitudine florebat, i. e. toas escorted by :
ventorum, V. — M e t o n., a way of approach, pas-
sage, entrance : omnem accessum liistrans, V. :
alium navibus accessum petere, /or the ships, L.
Accianus, cufj. [Accius], of the poet L. Accius.
1. accido, cidL — , ere [ ad + cado J, to fall
upon, fall to, reach by falling : ut tela missa a
Gall is gravius acciderent, Cs. : tela ab omni parte
aocidebant, L. — Of persons, to arrive, come : de in-
proviso, had come nnexpededJy, S. : alqd simulare,
quo inprovisus grarior accideret, that his attack
might be a surprise, and more formidable, S. —
£ s p., to fall before, fall at the feet : ad genua ao-
cidit Lacrumans, T. : ad pedes omnium. — Of the
senses, to strike, reach, come: nihil quod ad oculos
animuroque accident : ad aurls tuas : unde nee ad
nos nomen famaque eius accidere posset, reach,
L. : auribus, L. : animo, T. — Absol., to come to the
ears, come, be heard, be raised: clamor deinde ac-
ciilit novus, L. : concitatior accidens clamor ab in-
crcscente certamine, L. : ut vox etiam ad hostes
accideret (with ace. and inf.), L. — 7b beJU, become,
suit (poet.) : istuc verbum vere in te accidit, was
true of you, T. — F i g., to come to pass, happen, oc-
cur, fall out, take place, befall: res eo gravius ferre,
quo minus roerito accidissent, Cs. : si quid roali
aoddlBBet, S. : cum tantum pericuU accidisseti Ob. :
quae victis acciderent enumeravere, the fate ofths
conquered, S. : si grarius quid acciderit, if any ea*
lanuty occur, Cs. : casu accidit ut : sic accidit, uti,
etc., thus it happened, that, Cs. — Pleonast in
narrations : accidit ut esset luna plena, Cs. : neque
saepe accidit, ut, etc., Cs. — Of what is fortunate or
welcome : quid optatius populo R. accidere potuit^
quam, etc.? interea aliquid acciderit boni, T. —
E s p., si quid cui accidat, or si quid humanitns ac-
cidat, if anything shmdd happen to one (euphemist
for (He): si quid mihi humanitus accidisset : si quid
ei gravius a Caesare accidisset, i. e. t^ Ccesar should
put him to death, Cs. : si quid accidat Romanis, if
the Romans are defrayed, Cs. — To end, result, turn
out : contra opinionem, disappoint us, Cs. : peiua
▼iotoribus quam victis accidisse, Cs.
2. aooidd, cidl, cisus, ere [ad+caedo], to euk^
cut at, cut into, cut down, fell (rare) : arbores, Cs. :
aocisa omus ferro, V. : accisis crinibus, toith shorn
hair, Ta. — P o e t., to consume : dapes, V. — F i g.,
to impair, weaken, shatter: Latinorum etsi pariter
accisae copiae siiit, L. : accisae Volscorum res, L.
— ^As aclj., aooiauB, impaired, ruined, disordered,
overthrown, destroyed: res: robur iuventutis, L.:
opes. H.
accingo, nxl, nctus, ere, to gird to, gird on, bind
on, put on toith a girdle, gird rowid : lateri ensem,
V. ; pass. : accingitur ense, girds himself, V. : quo
(ense) f uit accinctus, 0. — M e t o n., to arm, equip,
furnish, provide : paribusque accingitur armis, V. :
gladiis, L. — F i g., accingere se or accingi, to gird
oneself prepare, make ready, be ready : adcingere,
make yourself ready, T. : accingere ! to your work,
0. : accingendum ad eam cogitationem esse, L. :
ad consulatum, L. : in hoc discrimen, L, — With
Or. ace. : magicas accingier artis, to have recourse
to, v.: accingar dicere pugnas, V. — Poet: ac-
cingunt omnes operi, address themselves, V.
accio (ad-o-), dvl, dtus, ire, to call, summon^
send for, invite: si accierit, accurram: Aenean ac-
ciri omnes Exposcunt, V. : ex Latio fortissimum
quemque, S. : acciti ibant, they went at the swn^
mons, S. : in regnum Romam, summoned to reign
at Rome, L. : bello acciti reges, V. : alqm filio doc-
torem. — Supin. aec. : auxilia accitum mittit.
acoipio, cCpI, ceptus, ere [ad+capio], to taks
without effort, receive, get, accept. — Of voluntary
taking, to take, accept, take into possession, receive :
obsides, Cs. : divitia."*, N. : aliqnid a patre, inherit,
N. : suspitio acceptae pecuniae ob rem iudican-
dam (of a bribe) : pecuniam per Volcatium, by the
hands of: alqm gremio, V. : milites urbe tectisve,
L. : sucos ore aut volnere, 0. — Fig.: oculis aut
pectore noctem, V. — To admit, let in : armatos iu
arcem, L. : alqm in amicitiam : (parentes) in civ!
tatcm, to citizenxhip, L. — To take under protection
Digitized by V^OOQ IC
accipio
11
aooommodate
(nt^em) aooepi, acceptam servabo, T. : taeda ao-
oepta iogfkU, L e. toedded, O.-wTo receive <u a gv£tt^
enUrtait^ welcome: Laureates nymphae, accipite
Aenean, V. : quam Delos orantem accepit, 0. :
(earn) in vestram fidem, into your confidence. —
Ironically, to entertain^ deal wUh^ trecU: indignis
nuMfis, T. : quo te tnodo accepissem, nisi iratus es-
sem : enm male acceptuin . . . ooegit, etc. (of a de-
feated enemy), N. — In busines, to collect (money) :
a praetore pecuniam. — aooeptus, P., received,
collected: acoepta pecunia. — E s p. in the phrase,
referre acceptum (alqdX to credit^ give credit for:
amplioa aestertium ducentiens acceptum heredita-
tibufl reCUili, entered to the credit of inheritance^ i. e.
owe to beguette: alcoi vitam suam referre accep-
tam, aeknowledffe that he owes hie life, etc. : salutem
imperl uni omnes acceptam relaturos, Cs. — lu
law : sponsionem acceptam f acere, to discharge the
bomdy acknowledge payment of tfte sponsio. — Of in-
Tolontary taking, to receive, get, be the recipient of,
take, sMbmit to, suffer, bear : Tolnera tergo, v. : gra-
Tiore Yolnere acoepto, Cs. : cum semel accepit so-
lem (leo), has fdt the power of, H. : hunc metum,
i. e. take this risk, T. : oontumeliam, T. — £ s p. of
places, to aSnit, take in, receive, open to : Stropha-
diim me litora primum Accipiunt, V. : nuUae eum
urbes acdpiunt^ nulla moenia, L. : ilium unda ac-
cipit sina Tas^ V. — Fig., of perception and
thoQght : quae accepi auribus, T. : mandata auri-
boa: quern ipse accepi oculis animoque sensum,
hone, etc, the impression I received — I u gen., to
take, hear, attend to, perceive, understand, learn :
Aedpe nunc Danaum insidias, listen to, V. : sicut
ego Moepi, as I have heard, S. : ut accepi a seni-
boa: accipite . . . Teterem orationem Archytae:
quae postea aociderant, Gs. : reliquos ne famft qui-
dem aocepenmt) have not heard of them, Cs. : si te
aequo animo ferre accipiet, T. : hoc sic fieri solere
aeoepimua : ex parente ita accepi, munditias mu-
Heribua oonrenire, S. : ut celeriter aociperet quae
tndebantur, understood, N. — Absol. : non recte ac-
cipta, T. : Tolenti animo de ambobus acceperant,
had eagerly welcomed news of bothfS. — In partic,
of a word or pledge, take : accipe daque fidem, i. e.
eukauge solemn €usurances, V. — Praegn., to take,
mtermt, explain: ad contumeliam omnia, to re-
gard as an. tngutt, T. : his in maius acceptis, being
exaggerated, L. : hoc in bonam partem, take kindly :
ftlqd duriua: facinus serere accipere, wiih ms-
pUasttre: aliter tnom amorem atque est, T. : aequo
aoimo, S. — Accipere aliquid in omen, to regard a
^Ung as an omen, accept the amen: id a plerisque
in omoi magni terroris acceptum, L ; but accipere
ooeo, to receive as a (favorable) omen, L. — With
effipa. of omen : Accipio, adgnoscoque decs, 1 ac-
cept {the omen) and, etc, V.— 7b accept, be satisfied
mtk, e^prose: dos, Pamphile, est decem talenta.
iW Aocipio, T. : * equi te esse feri similem, dico.'
Ridemus et ipse Messius, * accipio,' 1 aUow it, o-
actly M, H. : ab hoste armato condicionem, Gs. —
To take upon one, undertake, assume, undergo: hel-
ium, quod novus imperator noster accipiat, in
which . . . succeeds to the command: causam : eos
(magistrates) : iudicium (of the defendant), stand
the tried: iudicium accipere pro Quinctio, u e. agree
for Q. to stand trial.
acoipiter, tris, m. [8 Aa and PET-], a bird of
prey, falcon, hawk : sacer (as a bird of augury), V.
acciau8» acfj., P. of 2 accldo.
1. accitus, P. of accio.
2. (acoitns, Qs), m. [accio], a summons, call ;
only (dU. sing. : istius, at /Us summons: genitoris, Y.
aoclamatio (ad-c-), onis,/. [acclamo], a eaU-
ing, shout, exclamation: acclamatione impediri:
adversa populi : adclamationes multitudinis, L.
aoclamd (ad-o-), ft^i, atus, ftre, to call to, shout
at, exclaim: hostis omnibus, qui acclamassent :
populus cum risu acclamavit, ipsa esse : (provin-
cia) cui acclamari solet: ne acclaroetur times?
cunctis servatorem liberatoremque adclamanti-
bus, applauding, L.
aoclaro (ad-c-), ftvl, — , ftre [ad+clarus], in
the language of augurs, to make clear, reveal, dis-
close : uti tu signa nobis certa adclarassis (for ad-
claraveris), L.
aoclinatns (ad-o-), adj. [P. of aoclino], reemn-
bent, curved: oolla, 0. : (vitis) terrae, /^ros^rate on,
0.
acolinia (ad-c-), e, adj. [CLI-], leaning on, in-
clined to : genitor . . . trunco, V. : serpens summo
adclinia mftlo Colla movet, 0.— Fig^ inclined, dis-
posed to: falsis animus, H.
acolind (ad-c-), ft^i, &tus, ftre [CLI-], to cause
to lean ofi, stay upon : se in ilium, 0. : castra tu-
mulo sunt acclinata, L. — Fig., with se: baud gra-
vate se ad causam senatfls, inclined, L.
aocUvis (ad-c-), e (once acclivtia, 0.), atfj,
[GLI-], up-hill, ascending, steep: leniter adclivis
aditus, Cs. : trames, 0. : tumulis adclive solum,
sloping in knolls, V.
aocUvitaa, fttis, /. [acclivis], an ascent, rising
grade, acclivity : pari accliyitate collis, Cs.
aocliyuB, see acclivis.
acoola, ae, m. [COL-], he who dweUs near, a
neighbor : pastor, accola eius loci, L. : Gereris (i. &
her temple) : Tiberis acoolis flu?iis orbatus, tribu-
tar%es,Th,
aooolo (ad-o-), colul, — , ere, to dwell near, be
a neighbor to: ilium locum: fluvium: sazum, Y.
aooommodate, euiv. with comp. and sup. [ac-
oommodatus],^/^, suitably, in accordance: ad ve-
ritatem: ad commune iudicium accommodatius.*
ad naturam aocommodatissime.
Digitized by
Google
aocommodatio
12
accuao
aooommodatio (ado-),ouits,/. [accommodo],
an cufpittmeniy nccommodaiiim : senteutiarum ad
inventionem. — Complaisance^ regard : magistra-
tuum.
accomznodatUB (ado-), adj. with comp. and
9up, [F. of accommodo], ^it^^^i,^, suitable^ adapted^
appropriate tOy in accordance with: locus ad in-
mimmandos calamitosorum animos : contionibus
seditiose concitatis accommodatior : reliqua illis
(navibus) essent aptiora et accommodatiora, Ca. :
exemplum temporibus suis accommodatissimum.
— P r a e g D., acceptable^ useful : mihi maxime.
aooommodd (ad-c-), avi, atus, &re, to fit^
adapts put on^ apjiy •' coronam sibi ad caput : la-
teri ensemjV.: insignia, Cs. — ¥\g.,to adjust^adapt^
make Jit for y accommodate: puppis ad raagnitudi-
nem mictuum, Cs. : oratio multitudinis est auribus
aocommodanda. — £ s p., to attribiUe^ ascribe as fit-
ting: eflSgiem dis, Cu. — To apply ^ bring forward :
testis ad crimen, produce suitable toitnesses : se ad
rem p., devote onexdf: ad alicuius arbitrium et nu-
tum totum se, i. e. comply with ; cf. ut ei de habi-
tatione accommodes, i. e. comply with his wish,
accommoduB ( ad-o- ), ac(j., Jit for, suitable
for : valles f raudi, V.
accredd (ad-o-), crCdidl, — , ere, 8, to accord
belief, believe fully : tibi nos adcredere par est, H.
— Abaol. : vix adcredens.
acoresoo (ad-o-), crCvl, cretus, ere, to grata
progressively, increase, become greater: flu men su-
bito : amicitia cum aetate adcrevit, T. : invidia, H.
— Me ton., to come gradually into being, arise,
grow up : dictis facti^que vana fides, L. — To be
attached to, bestowed on : unde etiam trimetris ac-
crescere iussit (iambus) Nomen iambeis, cum senos
redden t ictQs, i. e. {the quickness of ) the iambus
caused the verse of six feet to be named trimeter, H.
aooretdo, onis,/. [accresco], an increase (once) :
luminis, i. e. the waxing of the moon.
aooubatdo, collat. form of accubitia
aooubitid, onis, /. [accubo], a lying, reclining
(at meals) : epularis amicorum ; absol. : accubitio.
aooubo (ad-c-), — . ftre [CVB-], to lie at, lie
beside : Furiarum maxima iuxta accubat, V. : ne-
mus accubat, stands near, V. : (cadus) Yiunc Sulpi-
ciis accubat horreis, H. — E s p., at table : in con-
viviis, recline.
aooumbo (ad-o-), cubul, cubitum, ere [CVB-],
to lay oneself down, lie beside : mecum, T. : cum
suis, N. — E s p., to recline at table : in convivio : in
epulo : epulis di?Qm, V. ; <Ufsol. : ut vir adcumbe-
ret nemo.
aoomnulate (ad-o-), adv, with sup. [accumu-
lo], abundantly, copiously: alqd facere: aocumu-
latissime largiri, Her.
aooumulator (ad-o-), oris, m., one who heaps
up : opum, Ta.
aoomnulo (ad-o-), avi, &tus, are, to heap up,
increase by heaping^ amass: auget, addit, accumulat
(pecuniam). — Fig., to add, increase, miUtiply : cu-
ras, ( ). — To confer abundantly : alcui summum
houorem, O. : quibus non suae rcdditae res, non
alienae adcumulatac satis sunt, L. — To load, cover :
animam donis, V.
aocurate, adv. with comp. and sup. [accuratus],
carefully, precisely, exactly, nicely : causam dicere:
acctiratiu.s ad aestGs vitandos aedificare, Cs. : ao-
curatissime eius avaritiam accusare, N. : Saltern
accurate (sc. me fallere debebas), you might eU leoMt
have taken pains, T.
acouratid, onis, /. [accuro], exactness, eareful-
fiess (uuce) : in inveniendis rebus mint.
aoouratUB ( ad-o-), cuij. with eomp, and sup.
[P. of accuro], carefully wrought, elaborate, finiahid,
exact : commentationes : adcuratissima difigentia :
dilectus accuratior, L.
aoouro (ad-o-), &vl, &tus, are, to give dose at-
tention to, be careful : alqd, S. ; with fw, T.
aoourrd (ad-o-), curri or cucurrl, cursus, ere,
to run to, hasten to: ad praetorem : Marius adcurrit
auxilio suis, to help, S. : accurrunt ad tempus tu-
tores. — Fig., of met^^, present themselves, arise, G.
acoursuB (ad-o-), ils, m., a running to, coming
to : Rctni, 0. : tot provinciarum, Ta.
aoouaabiliB (ad-c-), e, adj. [accuso], thoU may
be prosecuted, criminal : turpitude (once).
accuaatio, Onis,/ [accuso] ; in judicial lang.,
a formal complaint, inMctmettt, accusation, prosecu-
tion : accusatio crimen desiderat, i. e. mttst contain
a charge: conflare, devise: relinquere, eUtandon:
accusationi respondere, to defend against, — In
g e n., a complaint, accusation : Hannibalis, against
Hannibal, L. — M e t o n., the office of prosectUor :
ut tibi potissimum accusatio detur. — 7^ bill of
indictment, acatser^s speech : accusationis libri, i. e.
the orations against Verres.
accuBator, Oris, m. [accuso], the accuser, pros-
ecutor, plaintiff: acres atque acerbi : sui capitis,
L. — M e t o n., an accuser, betrayer : suus, N.
accuBatorie, adv. [accusatorius], as a prosecu-
tor, in an accusing manner: dicere : agere cum alqo.
accuBatoriuB, adj. [accusator], o/* a proMCu/or,
relating to a prosecution, making a complaint : lex :
animus: spiritus, L.
accuBd, avT, &tus, &re [ad + causa], to call to
account, make complaint against, reproach, blame,
accuse: alqm ut hostem : alqm graviter, quod, etc.,
Cs. : cum diis hominibusque accusandis senesce-
ret, L. — Supin. ace. : me accuaatum advenit, T. —
M e t o n., of things, to blame, find fault with, throw
Digitized by V^OOQ IC
acer 18
<^ Mome on: fortunas vesiraa: culpam alicuius.
^In Ufcw, to call to account^ bring to trials protecute^
accute, arraign^ indict : accuBant ii, qui in fortu-
nas huiua inTaserunt : ambitOs alterum : ante ac-
tarum renim accasari, for previous ojeneet, N. :
accu&atns capitis, pro§eaUed capitally, N. : eum
certlft propriiflque criminibuB : crimine Pario accu-
saiua, of treaaon in the matter of Faroe, N. : ne
qaid accusandus sis, vide, T. : de pecuniis repetun-
dis: inter sicarioa et de Teneficiis: Lysandrum,
quod . . , conatus esset, etc., N.
1. acer, eris, «. [2 AC-], the maple-tree, 0.—
E 8 p., Me wood of the maple-tree, maple, 0.
2. aoar, ftcris, ftcre, adi, with comp, and tap.
[2 AC-] ; to the senses, eharp, piercing, penetrat-
ing, cutting, irritating, pungent : oculi : favilla non
acris, no longer glowing, 0. : acrior voltus, keener
look, O. : acrem flamniae sonitum, V. : acri tibift,
H. : canes naribus acres, 0. : acetum, H. : stimuli,
V. : sol acrior, fierce, H. : stomachus, irritated,
H. : hiemps, eevere, H. : Aufidus, impetuous, H.—
Of mind, etc., violent, vehetnent, consuming, bitter :
odiam : dolor, V. : snpplicia. — Of intellectual qual-
ities, subtle, acute, penetrating, sagacious, shrewd:
animus: ingenium: memoria, reodfy. ~ Of moral
qualiti^ aetwe, ardent, eager, tinted, keen, brave,
ttalous: milites: in armis, V.: acerrimus armis,
V. : acer equis, spirited charioteer, V. — Violent,
hasty, quick, hot, passionate, fierce, severe : cupidi-
ta« : pater acerrimus, enraged, angry, T. : acres
cootra me: toUus in hostem, H. : virgines in iu-
venes unguibua, H. : leo, N.— As sub^, : ridiculum
acri fortius magnas secat res, more effectually than
'f^erity, H. — Fig. : prima ooitiost aoemima, i. e.
morf critical, T. : amor gloriae, keen : pocula, cx-
cemive, H. : concursus, Cs. : fuga, impetuous, V. :
(ros) rapit ris acrior, an irresistible impulse, E. •
regno Arsacis acrior est Germanorum libertas,
more/ormidable, Ta.
acerbe^ adv. with comp, and stip. [acerbus]
Ajtter^.— Only fig., act,, harshly, severely, cruelly,
*^^^yt invnically: diripere bona: cogi in sena-
tam : acerbius in alqm invehi : acerbissime dicere,
Ca. — Pass., painfutty, grievously, with sorrow :
acerbe ferebam, si, etc. : tuli acerbe me adduci,
cte : acerbius inopiam ferre, too severely, Cs.
aoerfaitifl^ Stis,/. [acerbus], bitterness, harsh-
fuss, sauTnets: fruct&s magna acerbitate permix-
tos ferre, L e public rewenrds bringing also bitter
WiZt. —Fig., harshness, bitterness, rigor, severity,
hoeitlUy^ hatred: sereritatem in senectute probo,
acerbitatem nuJJo modo : patria, L. : virus acerbi-
Uiia, the poison of malice : nomen vestrum odio
atque acerbitati futumrn, an object of bitter hatred.
"•Piur., grief sorrcw^ pain.,, angitvth, affliction : la-
erimas in nieis acerbitati bua effudisti: omnis acer-
*>i*»te8 perf erre, Cs.
Aohaei
aoerbo, — , are [acerbus], to aggravaU, make
worse (rare) : formidine crimen, V.
acerbno^ adj. with comp. and sup. [2 AC-].— In
Uste, harsh, bitter, unripe : uva, Ph. — M e t o n.,
to the senses, harsh, sharp, bitter: frigus, H. : re^
citator, of harsh voice, E. — Neut. plur. as adv. :
acerba sonans, V. — Fig., of character and con-
duct, fWi^A, harsh, violent, rigorous, crabbed, severe,
i^mlsive, hard, morose: acerbus odistis et fugis,
H. : occupat speciem tacitumus aoerbi, morose,
H. : convicium. Ph. — Neut. plur. as adv. : acer-
ba fremens, chajing with rage, V. — Of things,
events, etc., premature, crude, unripe: virginis au-
res, 0. : f unus, V. : mors, 0. — Grievous, bitter,
severe, impressive, burdensome, distressing: dilectus,
a rigid conscription, L. : acerba fata Romanes
aguntjH.; volnus,V.: imperium acerbius, N. : luc-
tus : mors acerbissima — Subst. : quidquid acerbj
98%, all the bitterness (of death), V. : tot acerba, V.
aoemus, m^'. [1 acer], of maple wood: trabes,
V. : mensa, H. : solium, V.
aoerra, ae,/. [1 acer], a casket for incense:
plena turis, H., V., 0.
aoerrlme, adv., sup. of acriter.
aceraecomea, ae, m., = AKipfnKo/itic, unshorn,
1. e. ever youthf 1*1.-^X8 subst., a young favorite, lu.
acervalia, e, adj. [acervus], only as subst, a
conclusion by accumulation, sorties, C.
aoervatim, adv, [acervus], by heaps, in heaps :
se de vallo praecipitore, A4. — F i g., briefly, con-
ctsdy, summarily: reliqua dicere.
aoervd, &vl,— ,&re [acervus], to heap up,pile up:
cumulus hominum, L.— Fig., to multiply: leges, L.
aoenni8» I, m., a mass of similar obfects, piU,
heap: acervus ex sui generis granis: scutorum,
V. : aeris et auri, H. : morientum, 0. : magnum
alterius frustra spectabis acervum, your neighbor's
abundant crop, V. — F i g., a multitude, mass, great
number^quantiiy: cemo insepultos acervos civium:
faciuorum, scelerum. — Poet: caedis acervi, V.
-—Absol: ingentis spectare acervos, enormous
wealth, H. : quid habet pulchri constructus acer-
vus, accumiUated hoard, H. : quae pars quadrat
acervum, completes the fortune, H. — E s p., in dia-
lectics, 1. 1, a seeming argument by gradual ap-
proximation: elusuB ratioue ruentis acervi, de-
feated by the argument of the vanishing heap, i. e.
a sorites, H.
aceaoo, — , — , ere [aoeO ; 2 AC-], to turn sour,
sour, H.
aoetmn, I, n. [2 AC-], vinegar: acre, H.: ve-
tus, spoiled, H. : saxa infuso aceto putrefaciunt, L.
—-¥ig., wit, shrewdness: Graecus Italo perfusus
aceto, H.
Aohaei, drum, m., the inhabitants of the district
of Achaia.
Digitized by
Google
Acliaemenes
14
acta
AchaemeneSy is, m., ='Axai/ilvf|Ci <>n ancestor
•/ the kings of Persia : dives, H.
Achaemenius, acfj. [Achaemenes], Fersiatiy
Parthian: uibes, (). : costum, H.
Achaias (poet. AchaXas^ qwsdrisyl.\ adis,/.,
a Greek womaTiy 0.
AchaicU8» adj.^ Achaean^ Orecian : manus, V. :
ignis, H. : homines.
Achais, idis or idos, o^*., /., Orecian : urbes,
0. — As subst. for Achaia, 6reece^ 0.
AchaiU8» adj.^ Orecian : castra, V., 0.
AohamanuB, adj.^ of Achamae (an Attic
deme), N.
Aoheloiaa, adis, or Achelois, idis,/., daughr
ier of Achdous^ O.—Plur.y the Sirens.
Acheloius, adj.^ of the river Achdous: pocula,
fresh water, V. : Callirhoe, daughter of Achdous,
O.
Acheron, tis, m. (V., H.), or Aoheruzifl, untis,
m. or /. (C, N), = 'Ax«pwv, a river of ths lover
world. — Hence, the infernal regions, V.
AcheriiuuB (-uusius), cuij., of the Acheron
in Bruttium: aqua, L. — Of the under-world, Enn.
ap.C.
Achillesi is (poet also el or I; ace. ea; voc.
e ; abl. I), m., = 'Ax»XX£i/c, a Orecian hero.
AchilleUB, adj., of Achilles, V., 0.
AchivuB, adj., Achaean, Orecian, 0. — Plur. as
ttd>8t., the Oreeks.
Acidalla, ae,/., an epithet^ Venus, from the
fountain Acidalia in Boeotia, V.
aoidus, adj. with sup. [2 AC-], sour, add, tart :
■orba, v.: inula, H. — Fig., sharp^ pungent, dis-
agreeable : duobus, to the two, H.
aoie8» el (old form e ; ace. aciem, disyl. V. ; plur.
only nom. and acc.),f. [2 AC-], a sharp edge, point,
eutting part : securium : falcis, V. — F i g. : horum
auctoritatis, the edge, i. e. efficiency. — M e t o n., of
sight, sharpness of vision, keen look: aciem oculo-
nim ferre, Cs. : f ugere aciem : cum stupet acies
fulgoribus, the sight, H. — BriUiancy, brightness :
neque turn stellis acies obtunsa videtur, V. —
C o n c r., /A« pupil of the eye : acies ipsa, quft cer-
nimus. — Poet., <Ae eye; hue geminas nunc flecte
acies, V. : hue atque hue acies circumtulit, V. — In
war, the front of an artny, line of battle, battle-ar-
ray : triplex, i. e. the legion in three ranks, Cs. :
duplex, Ca. : medii acie, Cs. : exercittts nostri :
aciem instruere, Cs. : extra aciem procurrere, Cs. :
neque in acie, sed alio more bellum gerendum, S.
— Of a line of ships: productft longius acie (na-
▼ium), Cb. — ThebiUtle-array, an army in order of
battle : hostium acies cernebatur, Cs. : uniua cor-
poris duae acies dimicautcs, two divisions of an
army: prima, the van, L. : tertia, Cs. : noTissima
the rear, L. — Of cavalry : equitum acies, L. —
Poet.: Volcania, a line of fire, V. — A battle, en-
gagement : in acie Pharsalica : in acie vincere, Cs.
— F i g., of mind, acuteness, sharpness, force, power :
mentis : anirai. — A verbal contest, disputation, dis-
cussion, debate: in aciem prodire.
aoinaces, is, m., a scimitar, short sabre, H., Cu.
acinus, i, m., and -um, I, n. (aoina, ae,/., Ct.),
a small berry: acini vinaceus, a grape-stone : ari-
dum, H.
acipenser, eris, m. [2 AC- + pinna], a sea-fish,
(esteemed a dainty dish), C, H., 0.
aclys (aclia), ydis, /., a small javdin with a
strap, V.
acoenonoetua, l, m., = &KOivoy6tiroQ, without
common-sense, hi.
aconitum (-ton), I, n., a poi»(mous ptant,
wolf's-bane, aconite, 0., V. — Poet.,^OMOfi; lurida,
0.
acquleaco, acqniro, see ad-qui-.
Acragas, antis, m., = 'hicpAyac, Agrigentwn,
V.
acratophozx>n (-um), I, ft., = dgparofSpov, a
vessel for unmixed wine.
acredula, ae,/^ an unknown animoL
acriculu8» acfj. dim. [2 ftcer], irrUahle: senex.
acrlmonia, ae,^. [2 acer], sharpness, punger^
cy ; only fig., seventy, acrimony, energy: ad resi-
stendum: causae.
AcriBioneu8» adj., of Aerisius, V., 0.
Acri8ionlade8» ae, n., a descendant of Aeri-
sius, i. e. Perseus, 0.
Acriaiua, I, m., a king of Argos, V., 0.
acriter, adv. witli comp. acrius, and sup. Acerri-
me [2 kceT]y sharply, fiercely : caedunt acerrime :
maleficium vindicare. — F i g., of the sight, keenly :
intueri. — Of the mind, keenly, sharply, accurately :
intellegere : acrius vitia quam recta videre, has a
keener eye for. — Of will, passion, action, ^eo^oiM/y,
eagerly, earnestly : agere : elatrare, H. : pugnare :
acrius cupere, Cu. — Implying reproach, j?a«uma/e-
ly, furiously, severdy : inimicus: minari : exae>
stuat acrius ignis, the fire of passion, 0.
aozx>ama, atis, n.,=:&Kp6cLna,an entertainment
for the ear ; m e t on^ a reader, musician, story-
teller, buffoon : actor et acroama : acroama audire.
acroaslB, is, /., = &Kp6a<rtQ, prop., a hearing ;
hence, a discourse, lecture, C.
Acrocexaunia, drum, n., = rd 'AKpoKtpalnnat
a rocky promontory of £^rus, H., 0.
1. acta, ae,/., = dicrij, the sea-shore, sea'beaeh :
in acta iacere : in 8ol& act&, V. — Meton.,^«r.,
a holiday, life of ease (at the sea-shore) : eius.
Digitized by
Google
acta
16
acutuB
2. acta, drum, it. ; see actum.
Actaeon, onis, m., =r 'Acraiwv, gratubon of
Actaetm^ €tdj.^ prop, of Actt (the coast of At-
tia).— Hence, AUic^ A thenian^ V., 0.— 5M6«/./?/wr.,
Actaei, 6rum, m., the people of AttuHt, N.
Actiacua, adj.^ of Actium: Phoebus, wor-
fkij^nd at Aciiuniy O.
Ag?^ifl«^ adia, adj.^f^ = 'Ajcrmc, Athtiiian^ V.
actio, 6nis,/. [1 AG-], a putting in motion;
Kencc, o performing^ doing^ action : virtutis laus
m ftetione oonsistit, in deeds. — Es p. : gratianim,
a rendering. — Of an orator or player, a rendering,
dedamation: consuHs. — Public acU, official con^
dttet, achievements : radicitus erellere oranls actio-
DCS toas : oelebrare actiones, make their policy
pcjmlar^ L. : Ciceronis, S. : iribunicia, a meastire,
L — A smt at law^ action, process : actionem in-
idtiiere : causae : actionem intendere, to bring
smt: hac actione uti, this form of action: lenior.
— Permission to bring a suit : actionem dare ali-
cui : alterft, at the second tried,
actito^ »Tl, — , kre.freg, [ago], to conduct ofteti,
bf engaged in, ad in : causas : tragoedias.
Actiimi, I, n., ='AKriov, a promontory of
Acamania^ C, L.
ActiOfly adj.^ of Actium: ludi, Y., H.
actor, drifl, m. [1 AG-], a driver: pecoris, a
shipkerd, 0. — An agent, doer, performer, actor:
huoc actorem aacU>remque babebant, worker and
emmsdlor, N. : orator verborum, actorque rerum :
pofoUcttd, manager of public property, Ta. — In law,
m^ aecttser, complainant, plaintiff, prosecutor : huic
ego causae . . . actor aocessi : constitutus, official
prosecutor. — He who delivers an oration, the speak-
er^ C.—A player, actor . tertiarum partium : alie-
lA/t personae : suorum carminum actor, L.
ictaaxia, ae,/. [actuarius ; sc. navis], a swift
host.
actaaxiola, ae,/ dim, [actuaria], a row-boat^
barge.
actaaxiufl, a^. [ago], easily driven, swift: na-
ngia, Cs. : oares, L.
actmn, I, n. [P. of ago], a deed, transaction,
projamtion, decree, law : alcuins : acta Caesaris.
-^nur., acta, a register of public events, records,
ioumal: ex actis alqd cognosse.
actodae^ adv. [actuosus], passionately, eagerly
(ooce).
actooana, adj, [agol/w^ of life, active: par-
tes (orationis) : rirtus.
1. actiia» P. of ago.
2. actii% as, m. [1 AG-1, a driving, inwulse,
•tttimg m motum: actu inflectit feram: Fertur
magno mons actu, with a mighty impulse, V. -•
Me ton., a right of way, right to drive through,
C. — E s p., a recital, delivery : fabellarum, L. : car-
minum, expressive gestures, L. — A part of a play,
act: modo, in quocumque fuerit actu, probetur:
primo actu placeo, T. : hie restat actus, i. e. this
crowning achievement: cognoscere in actu (opp.
legere), ue.to see done, 0.
aotutuxn, adv., immediately, forthwith : aperit«
ostium, T. : mortem actutum f uturam puto : actu-
turn in Italia fore, L.
aculeatua, adj. [aculeus], with a ^ng.^
Hence, stinging, sharp : litterae. — Cunning, subtle:
sophisraata.
aculeus, I, m. [acus], a sting: apis. — Meton.,
a point, L. — F i g., a sting, spur, goad: severitatis
vestrae : orationis meae : ad animos stimulandoe,
L.
aouxnen, inis, n. [acuo]. — Prop., a point:
Btili : lignum : sine acumine, 0. : commissa in
unum tereti acumine crura, i. e. united in a taper-
ing tail, 0. — Fig., of the mind, etc., acuteness,
keenness, sharpness: ingeniorum : ingenii, N. : ar-
gutum iudicis, H. : admovere acumina chartis, H.
— P o e i.,plur., tricks, pretences : meretricis, H.
aou5, ul, atus, ere [2 AC-], to sharpen, whet,
point, make sharp: stridor serrae, cum acuitur:
ferrum in me, V. : sagittas cote cruenta, H. —
Fig., of the tongue, to sharpen, exercise, practise :
linguam causis, H. — Of the intellect,/© sharpen,
quicken, arouse, discipline, improve: multa quae
acuaot mentem : illos sat aetas acuet, vtill make
them keen, T. — To stimulate, spur on, stir, arouse,
incite, encourage, kindle: ilium: ad crudelitatem te:
alqra verbis, V. — To increase, embitter, strengthen,
exasperate: iram hosti, L. : stridoribus iras, V.
acua, Qs,/. [2 AG-], a needle: volnus acu puno-
tum : pingere acu, to embroider, V.
acute, adv, with comp. and sup, [acutus], sharp-
ly ; hence, of sound, shrilly, in a htgh key: sonare.
— F i g., shrewdly, with discernment, pointedly: re-
spondere: conlecta crimina: acutius tractare : acu-
tissime scripta.
acutulu8» adj, dim. [acutus], rather keen,* con-
clusiones.
aoiitum, cuiv., see acutus.
aciitua, adj. with comp. and sup, [P. of aouo],
sharpened, pointed, sharp, cutting : sudes, Cs. : fer-
rum, H. : aures, pointed, H. : acuta leto Saxa (i. e.
ad letum dandum), H. — F i g., to the senses, sharp,
pungent, shrill: sonus acutissimus, Ai^rAt^/ treble:
aera, shrill, H. : stridor, H. : sol, oppressive, H. :
morbus, violent, H. — Svhst. : acuta belli, violent
calamities, E,—Adv. : resonare acutum, shrilly, H.
— Of the senses, keen, sharp: oculi: nares, i. e.
rigid censoriousness, H. — Of the mind, keen, acute
Digitized by V^OOQIC
ad
16
ad
discerning^ penetrating^ intelligent^ sagaeimu^ cun-
ning: si qui aoutiores in contione steterunt: ho-
minum genus : studia, i. e. requiring a keen, mind:
homo ad fraudem, N. — Adv, : acutum cernis, keen-
fy.H.
ad, praep. with ace. [cf. Eng. at]. — Of approach
(opp. to ab, as in to ex). I. In s p a c e, to, toward:
retorquct oculos ad urbem: una pars vergit ad
septentriones, Cs. : tendens ad sidera palmas, Y.
— F i g. : ad alia vitia propensior, more inclined to.
— Esp., ad dextram, sinistram, or laevam, to or on
the right or left : ito ad dextram, T. : alqd ad dex-
tram conspicere, Cs. : non rectft regione . . . sed
ad laevam, L. — Designating the goal, to, toward:
ad ripam con venire, Cs. : yocari ad cenam, H. : ad
se adferre: reticulum ad narls sibi admovebat
(cf. accedit ad urbem, he approaches the city ; and,
accedit provinciae, it ia added to the province). —
Ad me, te, se, for domum meam, tuam, suam (in
T. freq.): eamus ad me, T. — With gen.^ ellipt.:
ad Dianae, to the temple o/, T. : ad Castoris curre-
re. — Used for dot. : litteras dare ad aliquem, to
write one a letter (cf. litteras dare alicui, to give a
letter to one) : domum ad te scribere : ad primam
(epistulam) scribere, to answer. — Hence, librum ad
aliquem mittere, scribere, to dedicate a book to one.
— In titles, ad aliquem signifies to, addressed to. —
With names of towns, ad answers to Whither ? for
the simple a«?., i. e. to the vieinitg of^ to the neigh-
borhood of: ad Aquinum accedere, approach : ut
cum suis oopiis iret ad Mutinam. — Of hostile
movement or protection, against (cf . adversus) : ve-
niri ad se existimantes, Cs. : ipse ad hostem vehi-
tur, N. : Romulus ad regem impetum facit (cf. in),
L. ; clipeos ad tela protecti obiciunt, V. : ad hos
casOs provisa praesidia, Cs. — In war, of manner of
fighting: ad pedes pugna venerat, was fought out
onfoot^ L. : equitem ad pedes deducere, L. : pugna
ad gladios venerat, L. — Emphatic of distance, to,
even to^ all the wag to : a Salonis ad Oricum portOs
. . . occupavit, Cs. : usque a Dianis ad Sinopum
navigare. — Fig.: deverberasse usque ad necem,
T. : virgis ad necem caedl. — Of nearness or prox-
imity in gen. (cf. apud), near to^ by^ at^ dose by : ad
forls adsistere : lanum ad infimum Argiletum fe-
cit, L. : quod Romanis ad manum domi supple-
mentum esset, at hand^ L. : errantcm ad flumina,
V. ; and ellipt. : pecunia utinam ad Opis maneret !
— Of persons: qui primum pilum ad Caesarem
duxerat, Cs. : ad me fuit, at my house: ad inferos
poenas parricidi luent, among. — So, fig.: ad om-
nls nationes sanctum, in the judgment o/*, Cs. : ut
esset ad posteros monumcntum, etc., L. : ad urbem
esse (of a general outside of the walls) : ad urbem
cum imperio remanere, Cs. — With names of towns
and verbs of rest : pons, qui erat ad Genavam, Cs. ;
and with an ordinal number and lapis: sepultus
ad quintum lapidem, N. — II. In time, about^ tow-
ard: domum reductus ad vesperum, toward <
ing. — TiU^ until, to, even to, up to: usque ad h&no
aetatem : ad multam noctem : amant ad quoddam
tempus, until: quern ad finem? how long: ad
quartam (sc. horam), H. — Hence, ad id (sc. tem-
pus), till then : ad id dubios servare anlmos, L. —
At, on, in, by: ad horam destinatam, at t/ie ap-
pointed hour : f rumentum ad diem dare. — IIL
In number or amount, near, near to, almost^ about,
toward (cf. ciroiter) : talenta ad quindecim co^,
T. : annos ad quadraginta uatus. — Adverb. : occi-
sis ad hominum milibus quattuor, Cs. : ad duo mi-
lia et treoenti occisi, L.--Of a limit, to, unto, even
to (rare) : (viaticum) ad assem perdere, to the last
farthing, H.: ad denarium solvere. — Esp., ad
unum, to a single one, without exception : omnes ad
unum idem sentiunt : exosus ad unum TroianoB,y.
— IV. In other relations, with regard to, in rented
of, in relation to, as to, to, in : ad honorem ante-
cellere : nihil ad rem pertinet — E 1 1 i p t. : rectene
an secus, nihil ad nos : Quid ad praetorem ? quid
ad rem ? i. e. what difference does it makef H. : qui-
bus (auxiliaribus) ad pugnam confidebat, Cs. : ad
speciem omatus, ad sensum acerbus: mentis ad
omnia caecitas : ad cetera paene gemelli, H. : f a-
cultas ad dioendum. — With words denoting meas-
ure, weight, manner, model, rule, eUi., according to,
agreeably to, after: taleis ad certum pondus exami-
natis, Cs. : ad cursCls lunae describit annum, L. :
canere ad tibiam: carmen castigare ad unguem,
to perfection (see unguis), H. : ad istorum normam
sapientes : ad specus angustiae vallium ( i. e. ad
specuum similitudinem angustae valles)!, Cs. — -
With the cause or reason, according to, cU,on,in
consequence of for, in order to: ad horum prccea
in Boeotiam duxit, on their entreaty, L. : dictis ad
fallendum instructis, L. : causae ad discordiam, to
produce dissension, T. : ad facinora incendere, S. :
ad speciem tabernaculis relictis, /or appearance,
Cs. : ad id, /or this use, as a means to that end, L. :
ad id ipsum,/or thai my purpose, L. : delecto milite
ad navis, marines, L. : puer ad cyathum statuetur,
H. : biiugi ad frena leones, yoked in pairs with bits,
V. : res quae sunt ad incendia, Cs. : ad communem
salutem utiiius.— In comparison, to, compared with,
in comparison with: terra ad universi caeli com-
plexum : nihil ad tuum equitatum, Caesar.-^V. In
adverbial phrases, ad omnia, withal, to crown all :
ad omnia tantum advehi auri, etc., L. — Ad hoc and
ad haec, moreover, besides, in addition: ad hoc, quos
. . . postremo oranes, quos, etc., S. — Ad id quod,
beside that (rare): ad id quod . . . indignitate
etiam Romani accendebantur, L. — Ad tempus, €U
a definite, fixed time, C, L. ; at a fit, appropriate
time, L. ; for some tune, for a short time, L. ; ac-
cording to circumstances. — Ad praesens, /or the
moment, for a short time. — Ad lucum, on the spot:
ut ad locum miles esset paratus, L.— Ad verbunii
Digitized by V^OOQIC
adaotio
17
addo
wrd for word^ lUeraU^. — Ad suraraara, on the
yehoU^ generaUjf, in general ; in a toord^ in short,
^^ H. — Ad eziremuiD, ad ultiiDum, ad postremuin,
«< tha end^ finally^ at last ; of place, at the extrem-
ity, ai the top^ at the end: ad extremum (teli) unde
fernim exstabat, L. ; of time, at last, finally : ad
exVremum incipit philosophari : of order^ JmaUt/,
laMbf : to the la»t degree, quitey L. — Quern ad
finem? to what limits haw far f how long?
Non. — a. Ad rarely follows its ace,: quam ad,
T. : quos ad, C: ripam ad Araxis, To. — ^b. In com-
pQution, ad- stands before vowels, 6, (/. /, A, t oon-
aonanl, m^n^ q^v, and mostly before 2, r, e ; ac-
before c ; but very often ad- before c^, cr-, and
m- ; ag- or ad- before g ; ap- or ad- before p ; at-
before t ; but a- or ad- before gn, «p, «c, et.
adictlo, 5nis,/. [adigo], a oompdling, exaction
(onoe) : iuris iurandi, L.
adaotoB^ P. of adigo.
ad-aeqne, adv.^ in like manner, ao also, L,
ad-aeqno, hvl, atus, Are, to make equal, equal-
im, leed with : cum virtute fortunam : cam lami-
barisamis eius adaequatas, regarded <u his equal :
moUbus ferme (oppidi) moenibus adaequatis, on
a leed with, O. : tecta solo, to level with the ground,
L. : operibus quidqaam, produce anything eqwU,
L. : »e Tirtute nostris, Cs. — To attain to, reach by
equalling, with ace. : cursum alicuius, to keep up
with, Ob. : ut muri altitudinem acervi armorum
adaequarent, Cs. — With ellips. of object : adae-
qoare apud Caesarem gratift (sc. Aeduos), Cs.
adamanteiMi adj. [adamas], hard as steel, ad-
amantine, not to be broken (poeu) : nares, 0.
adamaiitlniia^ adj., = dSafiavrtvog, hard as
sted, inJUdble: clavis, H. : tunica, a coat of mail,
H. : ioga, Pr.
adamaa, antis, m., ^ Hdfiast adamant, hardest
trm^sted: Bolido adamante colamnae,V. — Fig.,
of character : in pectore adamanta gerere, 0.
ad-am5, kn, fttus, are, to fall in love with, eon-
etne denrefor, desire eagerly: cum signa pulcher-
riffia vidisset, adamarit: agros, Cs.— Meton., to
edmxre exceedingly, approve : patientiam : Plato-
ad-aparld, end, ertus, Ire, to throw open, open
wuk, lay open: cuniculum, L. : ianuara, 0. — Fig.,
<»0M, expose: ad criminationem aQres,Ca. — 7b
mloee, reveal^ expose : quae velanda erant, L.
adapertUia, e, adj, [adaperio], that may be
opened: latas Uari, O.
adaperto^ adj. [ P. of adaperio ], open, wide
yen: ora, 0.
ad-aqnor, — , irl, tUp., to obtain water, fetch
"P^to- (once) : adaquandi causi, Cs.
ad-angeo^ anxl, auctas, Sre, to increase by add-
ing, augment : ne tiia duritia adaucta sit, T. : ma«
leficia aliis uefariis : crimen, magnify,
adaugeaod, — , — , ere, inch, [ adaugeo ], to
grow, increase : stridor scopulorum.
ad-bibo, bibi, — , ere, to take in by drinking :
ubi adbibit plus paulo, has drunk a little too much,
T. — Fig., to drink in, listen eagerly to: puro pec-
tore verba, H.
ado-, ^e ace-.
ad-denaeo, — , — , ere, to crowd together:
extremi addensent acies, Y.
ad-dena5, — , — , fire, in some edd. of V. for
addenseo.
ad -died, dixl, dictus, ere, to give assent. — ^In
augural lang., to be propitious, favor : nisi aves ad-
dixissent, L. : in Termini fano, L. — In law : alicui
aliquid or aliquem, to award, a^udge, sentence :
bona alicui.— Es p., of a debtor assigned to his
creditor till the debt is paid : addictus Hermippo.
— Absol. : prohibendo addictos duci, those ad-
judged bondsmen for debt, L. — Iron i c. : Fufidium
. . . creditorem debitoribus suis addixisti, you have
adjudged the creditor to his debtors. — In auctions,
to award, knock down, strike off: alcui meas aedia :
bona Rabiri nummo sestertio: bona alicuius in
publicum, to confiscate, Cs.— I n gen., to sell, make
over: regna pecunia: nummo (fuudum),/ar a
penny, H. — Fig., to devote, consecrate: senatus,
cui me semper addixi : me, V. : Nullius addictus
iurare in verba magistri, H. : sententiis addicti,
wedded. — To give up, sacrifice, sell out, betray,
abandon : pretio habere addictam fidem : libidini
cuiusque nos addixit: gladiatorio generi mortis
addictus, destined; hence, poet.: Quid faoiat?
crudele, suos addicere ainores, to betray, 0.
addiotid, dnis,/., an award, adjudging (rare) :
bonorum.
addictna, P. of addico.
ad-disco, didici, — , ere, to learn in culdition,
gain knowledge of: cottidie aliquid : regimen cari-
nae flectere, 0.
addltamentom, I, n. ^addo], an accession:
inimicorum meoruro, i. e. reinforcement.
ad-d5, didi, ditus, ere [ do ], to put to, place
upon, lay on, join, attach: album in vestimentuin,
i. e. appear as a candidate, L. : turrim moenibus,
0. : me adde f ratemis sepulcris, lay me too in
my brother*s tomb, 0. : nomina (alcui), cofifer, 0. :
frumentis labor additus, i. e. a blight fans, V, —
Hence, fig., to bring to, add to: fletum ingenio
muliebri : addere animum (animos), to give cour-
age, embolden: mihi quidem addit animum, T.:
animos cum clamore, 0. : verba virtutem non ad-
dere, impart, bestow, S. : irara, 0. ; viresqne et
comua pauperi, H. : ductoribus honores, V. : spu>
Digitized by V^OOQ IC
addoceo
18
adeo
mantia addit Frena fens,/;«'« on, V. : vatibus ad-
dere calcar, apply the tspur^ H. — Esp., to add hy
toay of inereasey join, annex : tibi dieeulam addo?
ffive a further rettpite, T. : verbura si addideris, if
you my anotfier word, T. : adimunt diviti, addunt
pauperi, increase the poor man'* little, T. : addam
Labtenum^ vnll name L. too: addita alia insuper
ignominia, L.: contumeliam iniuriae, Ph. — Poet:
Doctem addens open, giving aUo the night to the
worky V. : numerum divonim altaribus addit, i. e.
adds one to their number, V. : incesto addidit inte-
grum, confounds with, H. : periturae addere Troiae
Te, involve you also in, V. : addit opus pigro, gives
more work, H. : nugis addere pond us, make much
of H. : laborem ad cottidiana opera, Cs. : ad ter
quinos annos unum addiderat, was sixteen years
old, 0. : multas res novas in edictum, make essen-
tial additions to, N. : addunt in spatia, i. e. add
course to course, outdo themselves, V. : graduiu, L. :
addidit, ut, etc. (of an addition to a picture), 0. —
Introducing a supplementary thought, add to this,
consider also, remember too, moreover . . . : adde
istuc sermones hominum: adde hos praeterca
casQs, etc., H. : adde hue quod mercem sine fucis
gestat, H. — Poet.: Imperiumque peti totius
Achaidos addit, 0. : Addit etiam illud, equites
non optimos f uisse : satis naturae (vixi), addo, si
placet, gloriae.
ad-doceo, — , — , fire, to teach in addition
(once) : artes, i. e. new, H.
ad-dubit5, avi, Atus, Are, to entertain a doubt,
incline to doiAt, hesitate, be uncertain : paulisper
addubitavit, an, etc., was in doubt whether^ etc., L. :
illud addubitat, utrura, etc, leaves in doubt, N. :
parumper, an, etc., Cu. : re addubitata, left unde-
cided.
ad-duco, dQxI, ductus, ere (imper. adduce for
adduc, T.—Perf addttxU for addQxistI, T.), to lead
to, bring to, bring along (usu. of persons ; cf. ad-
fero, of things) : quos Maecenas adduxerat umbras,
brought along, H. : eos ad me domum adduxit *
lugurtham vinctum Romam, S. : in indicium. —
Poet.: dextris adducor litora remis, reach, 0. —
Rarely of things : aquam adduxi, brought into the
city: carmen ad umbilicum, to finish, H. : scduli-
tas adducit febrls, brings on, H. : Dicas adductum
propius frondere Tarentum, the woods of Tarentum
brought nearer ( Rome ), H. — Esp., to bring by
drawing, draw, pull, stretch : tormenta quo sunt
adducta vehementius: adducto arcu, V : funes,
Cs. : adductis lacertis, bent (in rowing), V.: colla
parvis lacertis, to embrace, 0. — Hence, fig.: ha-
benas amicitiae, to tighten. — Of the skin, to draw
up, wrinkle, contract: adducit cutem macies,
wrinkles the skin, 0. ; cf. sitis miseros adduxerat
artiis, V. — F i g., to bring to, bring into, bring un-
der: ad suam auctoritatera : rem in extremum
discrimen : me in necessitatem, L. — To brtnp^
lead, prompt, move, induce, prevail upon, persuade,
incite: te ad facinus: me in summam exspectatio-
nem : in spem, S, : ad suscipiendum bellum, Cs. :
ad credendum, N. : adduci, ut capite operto sit:
hoc nondum adducor ut faciam : quibus rebus ad-
ductus ad causam accesserim demonstravi: neoes-
sitate adductus, Cs. : adducti indices sunt . . . po-
tuisse, etc., were led to believe that, etc.
adduote, adv. {adduce], strictly, severely ; only
comp. : adducti us regnari, Ta.
adductus, adj. [P. of adduco], strict, severe:
Nero, Ta. : servitium, Ta.
(ad-edd), edT, esus, ere, to eat away, gnaw tU,
consume: iecur, L. : favos, V. — Me ton., of fire,
to consume : flamma postibus haesit adesis, V. — -
Of water: lapides adesos, worn by water, H. —
Fig. : adesa pecunia, used up: fortunae, Ta.
Adelphi, orum, = 'A^eX^o/, The Brothers (a
comedy), T.
ademptdo, Onis,/. [adimo], a taking away, de-
priving: civitatis, cf citizenship: bonorum, Ta.
ademptu8» P. of adimo.
1. ad-eo, il (rarely I?I), itus. Ire, to go to, corns
to, come up to, approach, draw near : ad eum ? T. :
ad latum fundum : ad arbitrum, to submit a cause
to a referee: in conventum: in i us, to ^ to law:
ad praetorem in ius : eccum video, adibo, T. : can-
tus adito, draw near, H. : an quoquani mihi adire
licet ? S. : Gades mecum, to accompany to, H. :
ambos reges, S. : qu& (fama) solA sidera adil>aiu,
i. e. was aspiring, V. — Supin. abl. : munimentum a
planioribus aditii locis, easy of approach, L. — ^Esp.,
to approach, address, accost, apply to : aliquot me
adierunt, T. : vatem, V. : deos. — ThtMSsail, attack,
approach: oppida castellaque munita,SL: vinim,
V. — F i g., to enter on, undertake, set about, take in
hand: ad causas: ad rem p., to take office. — To
undergo, submit to, expose oneself to : ad extremum
vitae periculum, Cs. — With ace .* periculum capi-
tis ; adeundae inimicitiae pro re p. — Of an inherit-
ance, to enter on, take possession of: hereditatem t
hereditas adita.
2. ad-ed, adv, I. To designate a limit, to this,
thus far, so far, a* far. — Of space, fig.: poatremo
adeo res rediit,^na% it comes to this, T.— Of time,
so long {as), so long (till) : nusquam destitit . . .
orare usque adeo donee perpulit, T. : usque adeo
in periculo fuisse, quoad, etc. — In comparison, in
the same degree . . . m which ; so very, so much . . .
as (comic) : adeon esse infelicem quemquam, ut
ego sum ? T. : gaudere adeo, quasi qui cupiunt
nuptias,yi«/ like those who desire marriage, T. —
II. To give emphasis, so, so much, so very, to such
a degree: neminem adeo infatuare, ut crederet|
Digitized by V^OOQIC
mdepfl
19
adfeotns
etc; tdeoque inopiA est ooActus Hannibal, ut,
etC) L. : usque adeo ille pertimuerat, ut, etc. :
ideoine est f undata leviter fides, ut, etc., L. : Non
obtxmaa adeo gestamus pectora Poeni, i. e. not so
UiaU hut thai we know, V. — Hence, adeo non ut
. . . adeo nihil ut . . . «o little that^ ao far from
. . . that : adeo nihil moTerunt quemquara, ut, etc.,
had ao UttU effect^ eto^ L. : qui adeo non tenuit
iram, ut, etc, wo* «o far from curbing hia anger
thai, etc., L. — E 8 p., atque adeo, and even^ yet
moTt^ or rather y I may even say^ atUl further : in-
sector, poeco atque adeo flagito crimen : ducem
. . . intra moenia atque adeo in senatu videmus. —
Enditically after an emphatic word (cf. quidem),
rvm, ind^fi, Juat^ precisely : Haec adeo iam spe-
tanda fnemnt, even this, Y. : nulla adeo ex re fit,
euv, ariaeafrom no cauae vJiatever, T. — Often to be
translated by and^ atuljuaty etc. : idque adeo baud
scio mirandumne sit, Cs. : id adeo, si placet, con-
siderate, Ji<»< that: id adeo malum ex provocatione
natam, L. — After a pers. pron. : Teque adeo, te
coosale, in no consulate but yaura, V . : Tuque adeo,
thou chu^y, V. — With ai or nisi, if indeed^ if truly ^
even if: 8L Nam illi molestae haec sunt nuptiae ?
La. Nil Hercle : aut si adeO, etc., or even if they
are ao, T. — With adverba: magis adeo id facilitate
qoam culpi mea contigit: nunc adeo, forthwithy
v. : iam adeo, at thia moment, V. : inde adeo, ever
tinee, T. : hinc &deo,juat at thia point, V. : sic adeo,
tkm it ia that, V. : Vix adeo adgnovit, acarcely even
reoognixed, V — With adjectivea, indeed, even, very,
fmly (cf. Tel): Trl^ adeo iucertos soles erraraus,
tkrte whole aaya, V. : Quinque adeo urbes, no leaa
thanfafe, V. : Multa adeo gelid& se nocte dedere, V.
— With the conjj. aive, aut, el^ai, or indeed, or rather,
(T even, etc. . tu virum me aut hominem deputas
tdeo ease ? even a human being f T. : ratio, quft . . .
lire adeo, qua, etc., or rather : et si adeo, and if
fren, V. — Wkh the imperative, for emphasis, now,
/ p^ay: propera adeo puerum tollere hinc ab
lanua, T. — ^Barely with other moods : ibo adeo, T.
— Poet., indeed, truly, ao very, ao entirdy : eius
fntrem repperisse, adulescentem adeo nobilem, ao
pery noble, T. : nee sum adeo infurmis, nor am I
to tery ugly, V. — ^Beginning a clause giving a rca-
«>n, ao, tkua (prop, eliipt., to auch a degree ia it true
that, ao true was it that, etc.) : adeo quanto rerum
loiiios, tanto minus cupiditatis erat, indeed^ the leaa
there vsaa of property, the less of greed, L. : adeo
prope omni3 senatus Hannibalis erat, auch was the
prqxmderanee of HannibcWs party in the Senate,
L—So introducing a parenthesis : adeo civitates
eae perpetno in Romanos odio certavere, L. — With
a n^ati?e after ne . . . quidem or quoque, atill
adepa, ipis, eomm,, the soft fat of non-ruminat-
■9 otSmda^faL — ^M e t o n. : Oftssi adipes, oorpu-
adeptid, dnis, /. [adipiscor], an obtaamng^ mi-
tainment : boni ; alicuius oommodi.
ad - equlto, ayT, — , are, to ride to, gallop to,
ride up : ad nostros, Cs. : in priroos ordines, On. :
quo, L. : portis, L. : ab suis, L.
adesdum, better ades dum {imper. of adsum
with dum), come to me, stand by me (eace), T.
adesuB, P. of adedo.
adfabilis (aff-), e, adj, [ad-for], approachabit,
courteous, affable, kind, friendly : in sermone om-
nibus : nee dictu adfabilis ulli, V.
adlabilitas (aff-), &tiB,/. [adfabilis], amrtsay,
affability: sermonis.
adiabre (aff-), adv. [ad+faber], cunningly, in
a toorkmanlike manner : (deus) factus.
ad-fatim ( aff-), adv. [ 2 FA- ], aatiafaetorUy,
sufficiently, abundantly: satiata: parare commea-
tura, S. : vesci seminibus. — With geti, part. : h«-
betis adfatim lignorum, L. : pecuniae, L.
(adfatUB or afiT-), Qs, m. [ad-for], an accosting^
speaking to ; only abl., V.
adfeotatio (aff-), Onis, / [adfecto], a claim-
ing : Germanicae originis, Ta.
adfeotid (afif-), onis, /. [ adficio ], a rdeUion^
disposition: ad res reliquas. — Esp., a temporary
atate, perturbation : animi. — A frame, atate, consti-
tution : nnimi : corporis. — Fig., of the stars, /KMt-
tion, aspect : astrorum : caeli. — Inclination, parti-
ality : animi, Ta.
adfecto (aflf-), ftvl, Stus, are, freq. [adficio], to
atmve after, a/rive to obtain^ aspire to, pursue, aim
at: imperium in Latinos, L. : honorem, S. : Gral-
lias, Ta. : imraortalitatem, lay claim to, Cu. — E s p.^
to ding to, cherish : spes easdem, 0. : ad dominas
viam, win a way into favor with, T. : hi gladiatoris
animo ad me adfectant viam, act upon me, T. — 7b
enter upon,puraue: dominatio quod iter adfectet
videre, what career it ia entering on : viam Olym-
po, V. — To lay hold of, grasp : (navem) dextrft, V.
— F i g. : morbus adfectat exercitum, attacks, L. —
To influence, win over : civitatis formidine, S.
1. adfectUB (aflf- ), adj. [ P. of adficio ],/«r-
mahed, supplied, endotoed, provided, gifted : audacift,
T. : virtutibus. — P r a e g n., affected, impaired,
toeakened, infirm : animi, diacouraged, L. : gravi
morbo: ita adfectus, ut si ad gravem valetudinem,
etc. — Fig., disordered, embarrassed, impaired :
opem rebus adfectis orare, L. : res farailiaris, L.
— In time, /ar advanced, near an end: bellum ad-
fectum, et paene coufcctum. — Dispoaed, conatitut-
edj inclined, affected, minded: quonam modo te
offendam adfectam, in what mood, T. : sic adfecti,
ut, etc.: eodem inodo erga amicos. — Fig., dia-
poaedffit, adapted: ad suum munus fungendum.
Z. adfi^tUB (aff-), Os, m. [ad + 2 FAG-], a stats,
Digitized by V^OOQ IC
adfero 20
{Htpotiiion^ mood: animi: dubiis adfectibus erra-
re, in vcunllating moodsj 0. : adfectu tacito laetari,
rapture^ 0. — A dmrt^ fondnen for : opes atque
inopiam pari adfectu concupiscunt, Ta. : si res
similis affectibus esset, lu.
ad-fero (aff-), attull fadt-), adl&tus (all-), ad-
f erre (aff-), to brings fetch^ carry ^ convey y takey de-
liver : magnam partem ad te, T. : scyphos ad
praetorem: Curio pondus auri: nuntium ei: do-
Dum in Capitolium : litterae ab urbe adlatae, L. :
litteras a patre : hue scyphos, H. : adfertur mu-
raena in patina, is served, H. : peditem alvo, V. :
ad oonsules lectic& adfertur, L. — ^P o e t., of a per-
son: te qui vivum casQs attulerint,y. — Esp.,
with pron, reflez.y to betake onesdfy ffo, come: hue
te adfers, V.: urbem Adferimur, v. : te verus mihi
nuntius adfers ? i. e. present yoursdf in your true
person^ V. — Adferre manQs, to lay on^ use foree^
do violence : pro se quisque manils adfert, defends
himself forcibly, — Freq. with dai.^ to lay hands on,
attack^ assail: domino: pastoribus vim et manfls.
— With dot. of thing, to do violence to^ i. e. ro6,
plunder y pillage : templo : eis rebus. — F i g., to
oring^ introduce^ earry^ convey to^ o.ppiyy employ^
wiCy exerty exercise : genus sermonum adfert exile,
i. e. employs: quod ad amicitiam populi R. adtu-
lissent, i. e. had enjoyed before the alliance^ Cs. : in
re militari nova, i. e. to reorganite ike army^ N. :
non minus ad dicendum auctoritatis, quam, etc. :
auctoritatem in iudicium, exercise: bellum in pa-
triam, 0. : Iris alimenta nubibus adfert, brings^ 0.
— Esp., vim alicui, to employ force against^ compel:
Mt filiae suae vis adferretur, compulsion: praesidio
armato, cUtack^ L. — To bring ttdings, bring word^
carry news, report^ announce: baud vana adtulere,
L. : ad Scipionem perductus, quid adferret, expro-
mit, explavis what news he brought^ L. : calamita-
tem ad aurls imperatoris : subito adiatum pericu-
lum patriae: inimico nuntium, notify: ad iilam
attulisse se aurum quaerere: attuferunt quieta
omnia esse, L. : rebellasse Etrusoos adiatum est,
L. : calamitas tauta fuit, ut earn non ex proelio
nuntius adferret. — To carry ^ produce^ cause, occa-
sion, impart, render, give: agri plus adferuntquam
acccperunt : detrimentum, Cs. : vobis populoque
R. paccm : suspicionem multis : parrieidae aliquid
decoris, to lend lustre: difficultatera ad consilium
capiendum, Cs. : aliquid melius, suggest : aliquid
oratoriae laudis, o^^am .* quod iniquitas loci adtu-
lisset, i. e. the consequences, Cs. : terapus conloquio
non dare magnam pacis desperationem adferebat,
Cs. : natura adfert ut eis faveamus, etc., 6Wn^« it
about : ( id ) volvenda dies attulit, V. — To bring
foi'ward^ allege, assign : causam, T. : nihil adfe-
runt, qui negant, etc., say nothing to the point :
rationes cur hoc ita sit : aetatem, to plead in ex-
cuse: cur crcdam adferre possum. — Aliquid, to
contribtUf, hdp^ assist, be of use: nihil ad commu-
adfirmata
nem fructum: vide si quid opis potest adferre
huio, T. : precibus aliquid attulimus etiaro nos,
have been of some assistance by.
adficio (aff-), fScf, fectus, ere [ad+facio], to
do to, treaty use, manage, handle : exercendum cor-
pus et ita adficiendum, ut, etc. : quonam modo ille
vos vivus adficeret, qui, etc, i. e. how would he treat
you if alive, etc. : ut ea, quae per eum ^Caesarem)
adfecta sunt, perfecta rei p. tradat, wnieh he has
been conducting, — To treat, affect, visit, furnish :
me curft, afflict, T. : exercitum stipendio, pay off:
alqm honoribus, to honor: morte, cruciatu, cruce,
to km, torture, crucify: civis iniuri&, outrage:
ilium pretio, reward, V. : roagnft diflScuItate adfi-
ciebatur, was brought into great embarrassment^
Cs.: adficitur beneficio, is betiejited: poen& adficie-
tur, will be punished ' verberibus adfecti, scourged,
Cu. — To move, influence, affect, impress: ut ita ad-
ficerentur animi, ut eos adfici vellet orator : varie
homines, L. — To attack, afflict, oppress, weaken,
impair : ut prius aestus, labor, corpora adficeret,
quam, etc., L. : Damasicthona volnus Adficit, 0. —
To qualify, characterize, describe ( with words ) :
dolorem verbis.
ad-fig5 {bB-), ftxl, fixus, ere, to fasten, attach,
affix, annex : litteram ad caput : alqm cuspide ad
terram, L. : Minervae talaria : Prometheus adfixus
Caucaso : alqm terrae, L. : lecto te adfixit, con-
fined, H. : flammam lateri turris, V. : (apes) ad-
fixae venis, attached (by their stings), Y. : adfixa
est cum fronte manus, pinned fast, 0. : clavum
adfixus et haerens Nusquam amittebat, clung
firmly to the helm, V.
ad-fingo (aff-), finxl, Actus, ere, to form as an
additioft, make bmdes, attach, affix, append: pars
corporiA sine necessitate adficta. — Fig., to add,
contribute, bestow in addition * tantum (discipulo),
ut, etc. — Esp., to add falsely, invent besides: ad-
fingere aliquid, quo faciant, etc. : ut intelligatis,
quid error adfinxerit : nihil opinione ad aegritudi-
nem : addunt ipsi et adfingunt rumoribus, etc., Cs.
ad-finia (aflf-), e, €u(j. (abl. Inl, C. ; once Ine,
T.), adjoining, bordering on • fundo ; gens Mauris,
lu — F i g., related by marriage : He^o nobis, T. —
Hence, subst. adf inia, is, m, and f, a connection
by marriage: si me alienus adfinem volet, imznte
to marry into my family, T. : adfinem reppuIistL
— Connected with, sharing, accessory to, implicated
in : turpitudini : sceleri : illarum rerum, T. : huius
suspitionis.
adfinitaa (afiT-), &tis, /. [adfinis], relationship
by marriage: inter nos, T. : m affinitatem alcuius
pervenire, N. : adfinitatibus coniuncti, Cs.
adnrmana (aff-), antis, P, of adfirmo.
adfirmate (aff-), adv. [adfirmo], with solemn
assurance * promittere.
Digitized by
Google
adfirmatio 21
adfixmatio (aff-), 6nis,/. [adfirmo], an affir-
tnaiion^ auevtration^ aoUmn assurance : religiosa :
de reliquis civitatibus, Cs. : multa, Cu.
ad-firmo (aff-), Avl, atus, ftre, to ttrenffthen,^
Pig^ to conjirm^ encourage: Troianis epem, L. —
Me ton., to confirm^ maintain^ aver^ positively as-
sert^pve solemn assurance of: nihil : rem pro cer-
to, L : ae plus non daturam : Coraelium id bellum
ge8si»e,L.: dealtero: ut adfirmatur, Ta.
adfixaa, adj, [P. of adfigo], ^otti^i; attached:
mihi ease adfixum, to keep dose tome: in aaperri-
mis saxuUs : causa in animo, impressed.
adflatns (aff-), Qa, m. [ad-flo], a blowing on,
ireere, blast, breath: ex terrft: vaporia, L: adflatu
nocent, by the ^luvia, O. : frondes adflatibus (apri)
ardent, bjf his breath, 0. — F i g., inspiration : divi-
nns: furoria.
adflictatid (aff-), onis,/ [ adflicto ]. /j^a^wco/
pain, tortwre.
adflicto (aff-X ftvf, fttus, &re,/re^. [adfligo], to
break to pieces, destroy, shatter, damage, injure:
qui Gatoli monumentum adflixit: navls tempestaa
adflictabat, C^ : quod (naves) in vadis adflictaren-
tor. were broken in the shallows, Cs. — F i g., to crush,
fsd oa end to : eiuadem f urorein. — To trottble, dis-
qtaet, distress, harass : homines gravius adflictan-
tur: adflictatnr res p. — With pron. reflex., to
^TMK, be greatly troubled: ne te adflictes, T. :
cam ae Alcibiades adflictaret— Aim. ; adflictari
lamentarique : de aliquft re : morbo, L.
adflictor ( aff* ), oris, m. [ adfligo 1, one who
ttrihs down; fig., a subverter (once): dignitatis.
adflictiui {aff'), adj. with eomp. [P. of adfli-
go], cast down, miserable, unfortunate, overthrown,
wrdehed, distressed: adflictum erexit: exoitare ad-
fietoa: amidtia: fortunae reliquiae: adflictiore
cooditiooe : res suae, ruined, S.— Dejected, discour-
aged, desponding : Sulla: adflicti auimi fuit: ad-
ffictna vitam trahebam, V. : aegritudine. — Aban-
doned, base, low, vile : homo.
ad-ffigo (aff-X Ixl, Ictus, ere, to dash at, strike
«pwi, throw down, overthrow : statuam : monumen-
tam : si qno adflictae casu conciderunt (aloes), Gs. :
td qnoa (scopulos) adflictaro navem videres. —
Meton^ to damage, injure, shatter: terapestas
Ea^ea adflixit, ita ut, etc., Cs. — F i g., to ruin, dam-
sffe, isgure, harass, distress, overthrow: senectus
^: ad adfliffendum equestrem ordinem, humiliat-
y^: qui (muites) cum uno genere raorbi adflige-
^yiT, were decimated: cura reflavit (fortuna), ad-
%imnr, we ore shipwrecked: amissi eius desiderio
k^etua, distressed, Cu. : Tectigalia bellis adfligun-
tar, suger: causam susceptam, i. e. abandon a
^««* once undertaken. — To cast down, dishearten :
^fmosmeto.
ad-flo (aff-), «rl, — , ftre, to blow on, breathe
adfulgeo
upon: terga tantum adflante vento, L. : me ful
minis ventis, blasted with, V. : qui (odores) adfla-
rentur e floribus : taurorum adflabitur ore, i. e.
scorched by the breath, 0. : (peunarum) iactatibua
adflata eat tellus, is fanned, O. : Hos uecat adflati
tabe yeneui, poisonous breath, 0.: quidquid aurae
flnminis adpropinquabant, adflabat verior frigoria
Tis, the nearer . . . the keener blew, L. : velut illia
Canidia adflasset, H. — F i g., to inspire : adflata
est numine . . . dei, V. : te adflavit E tribus soror,
a ^iy has in/lamed thee, 0. : gregibus amores,
Tb. — To breathe on, impart by breathing: laetos
oculis adflarat (Venus) honores, breathed charms
upon, V. — To waft towards (only fig.) : sperat sibi
auram posse aliquam adflari Toluntatis, some inti-
mation of good-will ; cf. cui placidus leniter adflat
amor, i. e. « propitious, Pr.
adfluena ( aff- ), entis, a(fj. with eomp. [P. of
adfluoJ,,/{(>t&tn^, abounding, abundant, rich, copious,
(Muent, numerous, plentiftd : omnium rerum ad-
fluentibus copiis : adfluentior amicitia : pauci opi-
bus et copiis adfluentes : homo vestitu, in flowing
garments, Ph. : doraus scelerum omnium adfluena.
— As sftbst. n, ; ex affluenti, profusely, Ta.
( adfluenter ), adv. [ adfluena 1, lavishly, abun-
dantly ; only eomp, : adfluentius naurire : vivere,
N. : adfluentius solito convivium inire, Ta.
adfluentia (aff-), ae,/. [adfluo], a flowing to ;
hence, fig., affluence, abundance, copiousness : rerum
omnium : munditiem, non adfluentiam adfectabat,
extravagance, N.
adfluo (aff-), fluxl, fluxus, ere, to flow to, flow
towards, flow bv: amnis utrisque castris adfluena,
L. — ¥ig., to glide quietly: nihil rumoris adfluxit,
i. e. w€u heard. — To stream towards, in philos., of
ideaa: cum infinita imaginum species a deo ad-
fluat; and of pleasure as streaming upon the
senses, C. — Of time: adfluentes anni, ^oiotn^ on,
H. — M e t o n., of a multitude, to throng, flock,
pour: comitura adfluxisse numerum, V. — To flow
in, abound: voluptatibus : cui cum domi otium
atque divitiae adfluerent, S.
ad-for (aff-), fttus, ftrl, dep., on\y praes. ind. ad-
ffttur, adfSminI; imperf. adfftbar (once); imper,
ad f ftre ; infln. adfftrl ; part. adf fttus. — I n gen., to
speak to, say to, address, accost : Pyrrham, 0. : hos
adfabar, V. : hostem supplex ad fare superbum,
v.: licet enira versibus iisdem mihi adfari te,
quibus, etc. — Esp., to invoke: deos, V. — To the
dead, to bid a loaf farewell : sic positum adfati dis-
cedite corpus, V. : te adfari extremum, V.
adfore, adforem, adfui ; see adsum.
(adfulgeo or aff-), ulsT, — , ere (only perf stem^
to shine upon, beam, glitter, appear bright, be rtuii-
anl: voltus tuns Adfulsit populo, H. : cacli arden-
tis species adfulserat, L, — Fig,: Hoc senatQs
Digitized by V^OOQIC
adfando S
ooDfolto fftcto, lux qaaedam adfulsisse civitati
▼i»a est, L. : cum Sardiniae recipiendae apes ad-
fulsit, dawned^ L.
ad-fundo (aff-X ftldl, fdsus, ere, to pour irUo^
a(kniniMer : alicui ▼enenum, Ta. : Rhenum Oceano,
Ta. — Pa««., to fall dowfiy proatrate oneadf: Am-
plecti pedes adf usaque poscere ritam, 0. : adf usae
lacent turaulo, prottraie upon the tomb, 0. — To he
spread out (of troops) : ut equitum tria milia cor-
nibus adfunderentur, Ta.
adfdturuB, P. of adsum.
ad-g-, see agg-. ad-gn-, see agn-.
ad-haereo, — , — , Sre, to deave^ adkert^ stick
to: Tincto iii corpore, ding to, 0. : lateri qu& pec-
tus adhaeret, y<nn<, 0. : quibus (saxis) adhaere-
bant, L. : lentis adhaerens bracchiis, H. : raanQs
oneri adhaerentes, i. e. frozen, Ta. — F i g., to ding
to, he attached : cui canis . . . cognomen adhaeret,
adheres, H. — To hang Ofi, keep dose, be attached:
lateri adhacrere gravem dominum, L.
ad-haeresod, haesi, haesus, ere, inch, [adhae-
reo], to cleave, stick, adhere: tragula ad turrim,
Os. : siimmu.sque in margine versus adhaesit, i. e.
was added on the verge of the tablet, 0. : adhaere-
scere ad coluranam (Maeniam), to be pilloried as a
fraudulent debtor: in me tela adhaeserunt: cra-
terae limus adhaesit, H.: fronte cuspts adhaesit,
0.: nacttis hoc litus adhaesi, remained, 0.': in
^ his locis. — F i g., to ding, adhere : ad quamcun-
* que disciplinara : iustitiae honestatique, to be
devoted: oratto ita libere fluebat, ut numquam
adhat'resceret, never faltered. — To correspond to,
accord mth, JU, suit : omnia ad yestrum studium.
— To hang on, trail after, be the last : tenesne me-
morift te extremum adhaesisse ? hung on the end,
i. e. were chosen last.
adhaeaio, onis,/., an adhering, dinging (once).
ad-hlbeo, ul, itus, ere [habeo], to hold toward^
turn to, apply, add to : manOs medicas ad volnera,
V. : ad pauem adhibere, eat with : man&s genibus
adhibet, i. e. dasps, 0. — F i g., to furnish, produce,
bring forward, apply, bestow, administer: parti
corporis scalpellum : oraiio, quae lumen adhibere
rebii!< debet: (oratio) ad volgus adhibenrla: alicui
volnptiites: oratorem, call to one's aid: animum,
give close attention, V. — E s p., to bring to, summon,
einfJo;^: fratrem adhibet, Cs. : adhibitis amicis, S. :
leges, ad quas (sc. defendendas) adhibemiir, we
arenummoned: adhibebitur heros, shall be brought
upon the stage, H. : aliquem in partem periculi, 0.
— With ad or in consilium (concilium), to summon
for counsd, consult : ueque bos ad concilium ad-
hibeiidos censeo, Ca. : illis adhibitis in conRilium :
(plebes) nullo adhibetur consilio, Cs. ; cf. adhibitis
omnibus Marcellis, qui turn erant. — Adhibere ali-
quem cenae or epulis, to invite to dinner, invits to
I adimoeo
a baftquet, entertain: adhibete PenatiB et patriot
epulis, etc., V. : conviyio neminem, L. : alteris Te
mensis deum (when tutelary gods were invoked),
H. : mulieres in conviviura. — To treat, handle, act
towards : victu quam libcralissime adhiberi : alqm
severius. — Adhibere aliquid, to put to use, apply^
use, employ for, use in : modum quemdam : adhi-
bita audaci& et virtute, calling to their aid, Cs. :
belli necessitatibus patientiain, L. : curam in vale-
tudine tuend&, N. : fidem in amicorum periculis :
modum vitio, to set bounds: memoriam contume-
liae, to retain in memory, N. — E s p. in phrase, ad-
hibere vim, to employ compulsion, cotnpel: si hano
vim adhtbes, quid opus est iudicio? — Poet.:
Munitaeque adhibe vim sapientiae, storm the de-
fences of wisdom, H.
ad-hizinlo, IvI, — , ire, to neigh to, whinny to :
equo, 0. — F i g. : ad orationem, i. e. expressed de-
light.
adhortatio, Onis, /. [adhortor], an encourage-
ment, exhortation: nostra: clamore conprobata,
L. : invicem, L. : mutua, Cu. — Plur., L.
adhortator, Oris, m. [ adhortor ], one who en-
courages : operis, to the work, L.
ad-hortor, fttus, ftrl, to encourage, exhort, stifn»
tUate, rouse, urge: milites: me ad Rabirium de-
fendendum : Boios de re f rumentarift, Cs. : adule-
sceiites, ut turbulenti velint esse : adhortor, pro-
perent, T. : in bellum, Ta,
ad-huo, adv. of time, until now, heretofore^
hitherto, as yet : sicut adhuc fecerunt, speculabun-
tur : unde est adhuc bellum tractum, nisi, etc., all
this time: adhuc ignota precatur flumina, hitherto^
V. : qui me passus est usque adhuc facere, etc,
always till now, T. — E s p., to this point, to thie
place, hitherto, thus far: adhuc ea dixi, cur, etc,
up to this point : satis adhuc nullum emolumen-
tum vidistis, long enough already, L. : erat adhuc
inpudens, qui teneret, so. — Adhuc non, or neque
adhuc, not as yet, not to this time: nihil adhuc,
nothing cu yet, or not tU all as yet: numquam
adhuc, never as yet, never yet: maximis iniuriis
adfecti, adhuc non venenmt: Cui neque fulgor
adhuc neo dum sua forma recessit, V. : qu& pugn&
nihil adhuc exstitit nobilius, N. — For etiam nunc,
yet, still : adhuc tranquilla res est, t^ is still quiet^
T. : exercitua ignotua adhuc duel suo, L. : si quia
adhuc precibus locus, V. — Colloq. and late, stiU^
besides, in addition : et adhuc adfluebat omnis in-
ventuR, Ta. : melius quidem adhuc eae civitatea,
etc., stiU better is the condition of, etc., Ta,
ad-iaceo, t-ul, — , 6re, to lie at, lie near, adjoin^
border upon, touch, bound: Tuscus ager Romano
adiacet, L. : adiacet undis moles, O. : gentes, quae
mare illud adiacent, N. : Etruriam, L. : (regio) ad
Aduatucos, Cs. : adiacentia, the neighborhood^ T^>
Digitized by V^OOQ IC
adioio
28
adlunotus
adido ( proBounced adilciO ), igcl, iectus, ere
[id+iacio], to throw to, east to, fling at,put,pvt
to, ad near: hordei numero ad summam tritici
adiedo: Adiectoque carae supplentur sanguine
venae, 0.: telum ex locia superioribus in litus, to
htrl, Cs. : aggere ad munitiones adiecto, thrown
«9) before, Os.— F i g., of the eyes, to east, throw:
ad omnia veatra cupidltatis oculos : oculum here-
<Ktatl — Of the mind, to turn, direct, fist : ad vir-
ginem animuin, T. : consilio animum, L. — Esp.,
to add by way of increaxe, superadd: ad belli-
cam laudem ingeni gloriam: morem ritOsque
aacrorura, to institute also, V. : adici clamorem (iu-
bct), to be raised b^des, Ta. : Adiecere plus artis
AO^ttiii:, contributed (to my education), H. — To
diviti, rob, T. : adimam cantare aereris, wiU forbid
to write verses, H. — Of persons, to snatch away,
carry ojf: banc mihi adimet nemo, T. : puellas
adimis leto, /rom deaih, H. : ademptus, dead, H.
adipatua, adj, [ adeps ], fat, greasy. — Ptw.
neut. as subst., pastry prepared with fat: livida,
lu. — Of discourse, coarse, gross : dictio.
adipiaoor, adeptus, I, dep. [ad+apiscor], to
come up with, arrive at, reach, overtake: Romani
adepti fessos, L.— Fig., to attain, get, obtain, ac-
quire, reach : senectutem : banc victoriam, Cs. :
tuam amicitiam, N. : ius nostrum, L. : rerum adep-
tus est, Ta. : adepti sunt, ut dies festos agitare
possent : iis adipiscendi magistratQs, they ^iould
take public office: crimen, O.^P.pass,: prope iam
add a new thougJu : hue uatas adioe septem, 0. : . - -
ct radior* i-apiiis aspici persuaaio adicit, Ta.— 7b *d®P^™ victoriam retinere, S.
df> in addition: qui ad id adeicerat, ut, etc., added \ ^' adltua, P. of 1 adeo.
^ ?f^^. ?/» *^^' ^— In auctions, 1 1, to add to
a Ind: licJti aunt u»que adeo . . . ; super adiecit
Aescbrio, made a higher bid
adiectid, Cnis,/. [adicio], an annexation, addi-
tion: populi Albani, L. : inliberali adiectione, i. e.
by grudgingly adding (to bis offer), L.
adigo, 6gl, actus, ere [ad -|- ago], to drive, urge,
bring by force, take (to a place) : pecore ex longin-
-qaioriboa vicis adacto, Cs. — Of persons : te adiget
boRum insomnia, T. : aliquem fulmine ad umbras,
v.: Italiam vos? V.: arbitrura ilium adegit, comr
peUed to come before an arbiter. — Of things : tigna
teacia, to ram in, Cs.— E a p. of weapons, to drive
home, plunge, thrust : ut telum adigi non posset,
rwc* its mark, Cs. : viribua ensis adactus, V. —
Poet.: ait« volnus adactura, inflicted, V.—Fig.,
te dri^, urge, force, compel, bring (to a condition
or act): me ad insaniam, T. : vertere morsOs Exi-
goam io Cererem penuria adegit edendi, V. : adac-
fa p^ vim gubematoribus, pressed, Ta. — P o e t. :
In faciem prorae pinus adacta novae, brought into
Aeform of a ship, Fr. — Adigere aliquem ius iu-
raodom, or ad ius iuranduro, or iure iurando, or
Sacramento (abL), to put on oath, bind by oath,
esmse to take an oath, swear: omnibus ius iurandum
adaetis, Cs. : ad ius iurandum populares, S. : pro-
yicciam in sua verba ius iurandum, Cs. : populum
icre tor^ndo, L. : adiurat in quae adactus est ver-
ba, i, e. take* the oath under compulsion, L.
idiicio, see adicio.
•dimo^ emi, gmptuB, ere [ad+emo], to take
■w^, take from, deprive of: Multa ferunt anni
^fxmo^is, JJTuIta recedentes adimunt, H. : metum,
r.: idimere a<»gritudiDem hominibus, to /r«« m«i
/'w sorrow, T. : qui d^s adimisque dolores, H. :
•ten dFititem, to deprive of eivU rights: a Syra-
OBUtf quae ille dies reliquerat: Quid Caecilio
fcfl Awnanos ndemptum Vergilio? i. e. grant to
C^ci^yet deny to Vergil^ fl.: Qui adimunt
2. aditua, Qs, m. [1 adeo], a going to, drawing
near, approach, access : urbls uno aditu atque ad-
ventu capUs : temptare aditas, seek to approach,
V. : viri mollis aditQs novisse, how to approach
r%i V. — A privilege of admittance, access: faci-
aditfls ad eum privatorum : aditum petentibus
conveniendi dare, an opportunity of conversing, N, :
sermonis aditum cum Cicerone habere, Cs. : in id
sacrariura.— C o n c r., a way of approach, entrance,
avenue, entry: primo aditu vestibuloque prohibere:
aditu carentia saxa, inaccessible, 0. — Hence, a way
of approach, means of reaching : ad oausam : ad
huius modi res.
ad-iudioo, avi, atus, fire, to make a judicial
award, grant, award, adjudge: regnum Ptole-
raaeo : alcui magistratum, Cs. : alqd lulls adiu-
dicat armis, adds to the Roman Empire (poet, of
Augustus), fl. : causam alcui, to cUcide in one's
favor. — M e t o n., to ascribe, assign, impute : mihi
salutem imperi.
adiuero, for adiuverd, see adiuvo.
adiumentom, I, n. [for adiuvamentum ; adiu-
vo], a means of helping, Mp, aid, support, assist-
ance: adiumenta et subsidia consufattls: adiu-
menta rerum gerundarum, natural advantages:
ignaviae, S.: nihil adiumenti ad pulchritudinem,
no artiflcial aid, T. : mihi esse adiumento in causis.
adiunotid, 6nis,/. [adiungo], ayotmw^, uniot^,
conjunction: homini ad hominem naturae. — In
rhet., the connection of a predicate with several sub-
jects, C. — An addition to : virtutis.
adiunotor, oris, m. [adiungo], he who adds:
Galliae ulterioris, i. e. Pompey.
adiunotoa, adj. with comp. [P. of adiungo],
dosdy connected, joined, united: quae huius causae
adiunctiora sunt : huic fundo praedia. — As suhst.
n., a characteristic, ac^junct, essential aUribute : in
adiunctis morabirour, fl. : pietatis adiunctum."
Plur., collateral circumstances.
Digitized by
Google
adiungo
24
adligo
adiungo, tlDXI, anctus, ere, to fatten on^join to,
hamett: plostello mures, H. : ulmis vites, V. : re-
moB lateribus, Ta. — F i g., to join, attach : ad im-
perium populi R. Ciliciam : ( urbes ) consilio ad
amicitiana, won over by wise managemewt, N. : Be
▼iro, V. : agroB populo R. : urbem in societatem,
L. : imperium . . . quod amiciti& adiungitur, en-
forced by friendship^ T. : comitem eis adiuDCtum
ease Volturcium : ut se, rege Armeniorum adiunc-
to, renovarit, gained as a friend: multas sibi tri-
bas : alqm beneficio, bind^ T. — To addyjoin, antiex,
associate: ad gloriam . . . divinituB adiuncta for-
tuna. — E B p., to subjoin : aliquod dictum de vene-
no : his adiungit, quo fonte, etc., V. — To attach,
apply, direct, confer : animum ad Btudium, T. : bu-
spicionem ad praedam, connect with : honos populi
R. rebus adiungitur : hue animum, T. — Me ton., to
bring dose : lateri castronim adiuncta (dassis), V.
ad-iur5, AvI, — , are, to swear to in addition,
attest besides, add to an oath : praeter commune ius
iurandum haec, L. — To add an oath, swear to, con-
firm by oath : omnia : adiuras id te non esse fac-
turum : in quae adactus est verba, L. — To call to
witness, attest, swear by: Stygii caput, V. : te, Ct
adiutd, avl, — , &re,/r<w. [adiuvo], to help zeal-
ously, serve, aid, assist ( old or late ) : senem, T. :
funus, to aid in, T. : eis (pueris) onera adiuta, help
them carry, T. ; id adiuta me, T.
adiutor, 6ri8, m. [adiuyo], a helper, cusistant,
confederate: alcuius honoris: cuius honori sem-
per adiutor f ucrit, Cs. : his adiutoribus in re ge-
renda uti : ad res gerendas, L. : quls adiutoribus,
and with their aid, S. — E a p., an aid, adjutant, as-
sistant, deputy, secretary : dato adiutore Phamaba-
zo, N. — lu the theatre, a secondary actor, support :
in 8cena coiistitit, nullis adiutoribus, with no sub-
ordinate actors, Ph. — Hence, fig.: haberes Mag-
num adiutorein, posset qui ferre secundas, H.
adiutrix, Icis,/. [adiutor], she that helps, a fe-
male assistant : matres filiis adiutrices solent esse,
T. : scelerum.
adiatU8» P. of adiuvo.
ad-iuvo, iavl (adiucro, old for adiQverd), itttus,
&re, to help, assist, aid, support, further, sustain :
fortis fortuna adiuvat, T. : maerorem orationin
meae lacrimis suia : sua sponte cos, N. : pennis
adiutus amoris, 0. : in iiis causis : alqm ad per-
cipiendam virtutem : si quid te adiuero, poet ap.
C: ut alqd conseqttamur, adtuvisti: multum eorum
opinionem adiuvabat, quod, etc., Cs. — With ellips.
of 06;'., to be of assistance, help: ad verum proban-
dum: non multum, Cs. : quam ad rem humilitaa
adiuvat, is convenient, Cs. — Sttpin. ace. : Neetanebin
adiutum profectua, N. — P. pass. : adiutus a Demo-
sthene, N. — F i g. : claraore militem, cheer, L. : ad-
iuvat hoc quoque, this too is ttsrfitf, H.: ciirft ad-
iuvat illam (formam), sets off his beauty, ().
ad-labor (all-), apsus sum, I, d^., to glide toW'
ards, flow, glide, slide : viro adlapsa sagitta, V. :
oris, arrive at, V. : aurls, reach, V. : mare crescent!
adlabitur aestu, rolls up as the tide rises, V. : ex-
trinaecu-s : ex occuito, L.
ad-laboro (all-), — , — , are, to labor, toil: ore
adlaborandum est tibi, ut, etc., H. — With dcU., to
add to by labor : myrto nihil adlabores, H.
ad-lacrimo ( all- ), — , — , *re, to shed teart
thereat, weep (once) : luno adlacrimans, V.
adlapsus (all-), aa, m. [adlabor], a gliding up
to, stealthy approach ; plur. : serpentium, H.
ad-latro (all-), — , are, to bark at. — Fig., to
rail at, revile: magnitudinem African!, L.
adlatums, adlatus, PP. of adfero.
adlecto (all-), — , &re,freq. [adlicio], to allure,
entice: ad (agrum) fruendum : vanitatem, court.
adlegatio (all-), on is,/. [1 adlego], a sending,
despatching: ad istum.
1. ad-lego ( all- ), avl, atuy, &re, to send on
business, despatch, commiseion, depute, charge : te
ad illos : homines nobills : a me adlegatus senex,
instigated, T.
2. ad -lego (all-), egl, ectus, ere, to select,
choose, elect : augures de plebe, L.
adlevamentum (all-), l, n. [adlevo], a mitiga-
tion, relief: sine ullo adlevamento.
adlevatio (all-), Onis, /. [adlevo], an allevia^
tion : doloris diuturnitatem adlevatio conaoletur,
ad-levo (all-), uvl, &tus, are, to lift up, rai*e,
set up: oculos, Cu. : (iaqueis) adlevati (milites),
S. : cubito artas, O. — Fig., to lighten, alleviate,
comfort, console : aerumnam dictis : adievatum
corpus tuum, recovered from sickness: adlevor. —
To diminish in force, lessen : adversarionim con-
firmationem.
ad-lioio (all-), lexl, lectua, ere [ad+lacio], to
allure, entice, attract, persuade, influence: roul to-
rum opes ad misericordiam : somnoa, O. : homi-
num studia: ad amicitiam (similitudo). — Fig. of
the magnet : fernim ad se, attracts.
ad-lido (all-), llsl, llsus, ere [ad+Iaedo], to
strike upon, clash against : ad scopulos, Cs. — F i g.,
to ruin.
ad-ligo (all-), avT, atus, fire, to bind to, tie to:
reliquos ad palum. — Esp., to bind up, bandage:
volnus, L. — To fetter, shackle : adiigari se patitur,
Ta. — 7b hold f cut: adligat ancora (navIsX V. —
Fig., to hinder, detain, keep back: illi filium, i. e.
keep at home, T. : populum . . . novo quaestionia
genere, to hamper: palus inamabilis undft Adligat
(sc. eos), keeps imprisoned, V. — To bind, oblige, lay
undei' obligation: alqm beneficio: nuptiia adli<ra-
tur*: lex omnia ndlij^at: furti se adligat, ronmets
Digitized by V^OOQIC
adlino
25
admiaoeo
kmkff,T. — To iniptign^ accuse: adligatum Oppia-
nki nomea ease. — Of words : verba certft lege
venltejby a fixed nu^rical form.
«d-lin6 (all-), — , — , ere, to besmear : inoomp-
ttB (venibus) BigQum, L e. to eraee^ H. — Fig., to
attach, impart : sordea sententiis.
a^lJTim p, of adlido.
adlocatlo (all-), Onis,/. [adloquor], a eoneol-
o^, comforting : Quik solatus es adlocutione ? Ct.
adlocataa^ P. of adloquor.
adloqainm (all-), I, n. [adloquor], an exhortor
tiofk^meouragement: benignum, L. — Ftur.^ soUieea :
a^grimooiae, H.
ad-loqnor (all-X ctltus, I, dep., to epeak to, ad-
drmty eahste, greet : hominem, T. : huno claviger
adloquitur, O. : patriam maestft Toce, Ct — E s p.,
to eAart, rotue : milites, L.
ad-lado (all-), llal, — , ere, to play, sport^joke,
ieA^ do sportively : ad id, T. : varie et copiose : ad-
lodit (Ino Tauro), 0. : nee plura adludeus, dwelling
longer on the jest, V. : qui occupato adlu8erit,^'es^
wish kim whue bumf, Pb. : Omnia quae fluctOs ad-
ludebaot^ Ct — F i g., of the waves, to play against,
rlaiA upon : mare litoribus adludit : adludentibus
uii lis <>-
ad-luo (all-X ^i — i ^^ ^ fi^^ '*^<>'* ^i y^^uh
offoiiut, bathe: non adluuntur a mari moenia:
urbd man adluitur, L. : mare, quod adluit (Ita-
liam) infra, V. — F i g., to beset : (Massilia) barba-
rae floctibas adluitur.
wShvwiem (all-), — , abl. 6,/. [8 LV-], an inun-
dmHon, L. dub.
adla^lo (all-), onis,/. [8 LV-], an inundation.
ad-matord, — , — , Are, to meUure (once) : se-
ditiooem, Cs.
ad-metior, mSnsus, Irl, dep., to measure out :
tibi fmmentum.
adminiculo^ are [adminiculum], to prop : vi-
tem (oDoe).
admiiilciiliziii, I, n. [MA-, MAN-]. — In Tine-
jank, a siake,prop: vites adminicula adprehen-
^QDt: adminiculorum ordines. — In gen., a sup-
rt, stay: ipsis adminiculis prolapsis, the limos,
corporis, Cu. — Fig., help, aid: id senectuti
S9ae adnifniculam fore, L.
md'miaimter, tn, m., one who is at hand to
yp, m asntiant, minister, hdper: administris ad
a Bsai&dM, Dmidibns utantur, Cs. : consiliorum,
S — Bsp a tool, instrument, pandar: Naevi:
miaa aipmutnm,—An engineer, aitendaiU : opus
«t «iministro2i tatiri, S.
ad-ndniatra. «e, /. fadministerl, a female oa-
ndmU, /umdnussd—r i g. : artes aammistrae Tir-
5, onis,/. [administro], aid, hdp,
liuum. — Direction, management,
uundi : tormentorum, Cs. : por-
adminiatratio, <
co-operation: bomiuum.-
administration :
tas, Cs.
adminlatrator, Oris, m. ^administro], a man-
ager, conductor : belli gerendi.
ad-miniatro, avi, fttus, ire, to manage, control,
guide, superintend, execute, regulate, rtUe, direct:
provinciam : rem p., C, L. : bellum, Cs. : per ho-
mines honestissimos leges: legatlones per Dio-
nem, N. : alqd privato consilio, Cs. : inter vineas
sine periculo, pursue their work without peril, S.
admirabilia, e, adj. with comp. fadmiror], ad-
mirable, toonderful: dementia : in dicendo homi-
nes. — E 8 p., ftrange, like paradox.
admirabilitaa, &tis, /. [ admirabilis ], adnUr-
(tbleness: magna.
adnurabillter, adv. [admirabilis], wonderful-
iy, admirably : laudari. — ParadoxioaUy : dicere.
adnurandua, acfj. [P. of admiror], to be won-
dered at, admirable, wonderful : homo : adroiran-
dum in modum, N. : spectacula, V.
admiratid, 5nis, /. [ admiror ], admiration^
wonder: admiratione adfici: admirationis pins
habere quam gloriae. — Plur., expressions of ad-
miration, applause: admiraiiones in oratoribus
efficere : copiose sapienterque dicentis : sui, N. :
viri, L. — Wonder, surprise, astonishment: raihi
admirationem moveri: in admirationem versus
(rex), L. : tam ancipitis sententiae, L.
admirator, oris, m. [admiror], an admirer:
Simonidis, Ph.
ad-miror, Atus, Arl, dep., to regard voith wonder,
admire : eorum in^nia, T. : ilium, V. : eum in
his, N. — To regard with wonder, wonder at, be as-
tonished : stultitiam, N. : quicquam, T. : in uno
homine tantam esse dissimilitudinem, etc., N. :
hoc maxime te ausum esse, etc. : de multitudine
indoctA: admirantium undo hoc exstitisset: ad-
miror, quo pacto, etc., H. : admiratus sum, quod
. . . scripsisses : admiratus cur, etc. — Pass. : quo
magis pra vitas eorum admiranda est, S. — To gaze
at passionatdy, strive after, desire : nihil : Nil ad-
mirari prope res est una, etc, to be excited by noth-
ing, E.
ad-miaoed, scul, xtus (mistus), ere, to add
so cu to form a mixture, mix vnth, admix : admixto
calore: ille (aSr) raulto calore admixtus est:
aquae calorem. — Fig., to mingle, mix in with :
huic generi orationis illud alterum : versAs admi-
soeri orationi. — To add, join, mingle, merge in,
scatter through: antesignanos, among the cavalry,
Cs. : stirpem admisceri Phrygiara, that a Phrygian
stock is mixed (with oura), V. : his Antonianos
milites, Cs. — To implicate, mix up: ne me admi-
sceas, T. — With se or pass., to mix oneself up, in-
Digitized by V^OOQ IC
admiMaziiis
96
admoreo
Utftfy m§ddU: ne te admisce, T. : ad id oonBilium
admisoearf
admiBsirius, l, m. [adinitto], a ttaUion,
ad-misamn, I, n. [admitto], a voluntary faulty
trwpoM^ crime: nuUo admisso: tale, L. : gentis
dolosae, 0. : Poppaeae, Ta.
admiasua, P. of admitto.
admiatid, admiatua, see admixtio, admixtus.
ad-mitto, misl, mlstius, ere (admittier, old for
admitti, V.), to send tOy let go^ let looae, let come, ad-
mity give access : te ad meas capsas admisero : do-
mura ad se filium, X. : lovis arcanis Minos admis-
sus, H. — E 8 p.f to give access^ grant an audience^
(Mdmity receive: domus in quam admittenda multi-
tudo : adraissus est nemo : spectatum admissi, H. :
▼etuit queroquara ad eum admitti, N. — Alqm ad
consilium, to take into eonferencej consult: neque
ad oonsilium casus admittitur. — In numerum
alqm, to enroll among : honim in numerum nemo
admittebatur nisi qui, etc., X. — Alqm ad officium,
to admit to : nemo ad id officium admittitur, nisi,
etc, N. — Of a horse, to let go^ give reins : adraisso
equo inruere : equo admisso accurrit, atftUl speedy
Cs. : per coUa admissa volWtur, i. e. over the neck
of the galloping steed, 0. : admisso passu, with
quickened pace^ 0. : ubi se admiserat unda, hctd
gathered forccy 0. — Fig., of words or thoughts, to
let come^ grant admittance^ receive: nee ... ad an i-
mum admittebat (with ace, and tn/l), did not enter-
tain the notion, L. : animi nihil auribus (abl.) ad-
mittebant, L. : si placidi rationem admittitis, hear
calmly^ lu. — Of an act or event, to let be done^ al-
low^ permit: sed tu quod cavere possis stultum
admittere est, T. : non admittere litem. — Hence,
of birds which give a favorable omen, to he pro-
pitious, favor : ubi aves non admisissent, L. — Of
an unlawful act, to incur the blame of become
guilty of perpetrate^ commit ; ea in te a4misisti
quae, etc. : Tu nihil admittes in te formidine poe-
nae, H. : quantum in se facinus, Gs. : dedecus :
fliigitiuin : pesaimum facinus peiore exemplo, L.
admiztid, 6nis, /. [ admisceo ], a mingling. —
Fig., cusociationy vnion,
admlztua, P. of admisceo.
ad-modom, adv. ; prop., to the proper limit^
to full measure ; hence, with numerals, /uZ/, q^tite^
at leasty no less than : noctu turres admodum CXX
excitautur, ftdl, Cs. : equites, mtlle admodum, a
round thousand^ Cu.; no more than^ just^ only
(late), Cu. — Of degree, /u//v, highly ^ completely^ en-
tirelyj aUogetlury very: admodum antiqui: admo-
dum amplum et excelsum: neque hi admodum
■ant multi, N. : admodum pauci : natio admodum
dedita religiouibus, Cs. — E s p., with words express-
ing time of life, as puer, adulescens, iuvenis, senex,
etc,: admodum tum adulescens, then a mere youth:
non admodum grandls natu : puer admodum, L
— With negativesyjust, at all, whatever: litterarum
admodum nihil scire : equestris pugna nulla ad-
modum f uit, L. — With adw. : raro admodum ex-
clamant. — With verbs: admodum mirabar quam
ob rem, etc. : alqm admodum diligere ; delectare.
— As an emphatic affirmative, yes, certainly, of
course: advenis modof Pa. admodum, T.
ad-molior, Itus, Xrl, dep,, to bring hither : tu-
pes, Cu.
ad-moneo, nul, nitus, §re, to bring to mind,
remind, suggest, put in mind of: te : (me) equo-
rum, 0. : alqm foederis, L. : admonitus re ipsft
recorder quantum, etc: deorum ira admonoit,
aroused hun, L. : de quo (proelio) vos : de mori-
bus civitatis, S. : illud te esse admonitum volo, /
want you reminded of that : necessitas . . . admo-
net esse hominem, reminds one that he is, etc :
quae pars absit, 0. — Supin. ace. : admonitum veni-
mus te. — Esp., to remind of a debt, dun: potestas
admonendi. — With a view to action, to warn, ad-
monish, advise, urge, suggest, order, bid: ad the-
saurum reperiendum : me ut . . . deplorarem, etc :
admonendi . . . ut morem servaretis, L. : hunc ad-
monet, iter caute faciat, Gs. : ut eum suae libidines
facere admonebant: Matrem ratibus depellere tae-
das, V. : casu admoniti, omnia paraverunt, Gs. —
To goad, urge on (poet) : telo biiugos, V.
admonitio, onis, /. [admoneo], a suggestion,
reminding: vis admonitionis. — An exhortation,
admonition : in consilio dando.
admonitor, Oris, m. [admoneo], an aiknonisher,
exhorter : admonitore egere : operum, to labor, 0.
admonitum, I, n. [admoneo], a reminding,
warning^ C, 0.
(admonitua), — , m. [admoneo], a reminding,
suggestion, request. — Only abl. sing. : admonitu Al-
lobroguro : tuo. — Reproof: acrior admonitu est,
more violent for the reproof, 0.
ad-morsuB, P. [ad+mordeo], hiUen, gnawed:
stirps, V. : bracchia colubris, Pr.
admotio, Onis, /. [admoveo], an appiHeation :
digitorum, to the chords.
ad-moveo, mOvl (admorunt, V.), mOtus, Ore,
to move to, move towards, bring up, bring nectr, car-
ry, conduct, drive: fasciculum (florum) ad narls :
ora ad ora, 0. : exercitum ad urbem, L. : scalis ad-
motis, applied, Cs. : labra poculis, apply, V. : an-
guls curribus, fiamess, 0. : roanQs operi, apjAy, O. ;
but, raanfts nocentibus, punish, L. : aurem, give
close attention, T. : plurls aurls, to briftg more hear-
ers, H. : iam admovebat rex (ac. agmen), Cu. —
F i g., to apply, direct to : oratiohera ad senses in-
flammandos: stimulos homini,^oa</.' lene tormen-
tum ingenio, H. : ubi spcs est admota recursQs, is
brought nearer, 0. : adplicant se et propius admo-
Digitized by V^OOQ IC
admugio
27
adomo
feot, L e. enter into doM intimacy: rursus admoUl
preee, bjf repeated tuppHcation^ Ph.
ad-oragld, — , — , ire, to lew to^ bellow to: tau-
TO,0.
admurmiU'atio, onis, /. [admurmuro], a mur-
wmrwff^ murmur : vcstra : senatOs frequentis :
grata contionis.
ad-mnimnid, &t1, &tu8, ire, to murmur, mur-
nmr at: Talde: cum esset admurmuratum : ad-
monnorante Senatu.
adnascor, adnatno, adnosoo, see agn-.
ad-nato, — , — , *re, to awim up : certatim, Ph.
ad-naoto (ann-), nexul, nexus, ere, to tie to,
biaul to, /oMteH on, attach, annex : scapha adnexa :
ratia adoexa vinculis, L. : rebus praesentibus fu-
tons: magnis domibus adnexa, akin, Ta. — To sub-
join, add, Ta^
(adnexaa or ann-)i — i ^^ [ad-necto], a eon-
, aa»ociatio9i : adnexu gentium florere, Ta.
\ (ann-), P. of adnitor.
ad-mtor (ann-X nixus or nlsus, dtp,, to lean
offanut, lean upon : ad aliquod tamquam admini-
calaxn : adnixt bastis, V. — Fig., to take pains,
make an effort, exert onetdf, strive : acrius ut, etc.,
Sl : pro se quisque, ut, etc., L. : ad ea patranda,
S. : de triumpho : pro ullo, L. : adversus earn ac-
taoDeiD, L. : mecum, S. : hoc idem de intercessori-
boa, L : adnitente Crasso, S. : si paululum adnita-
tor, makes an additional effort, L.
ad-nixoa (ann-), P. of adnitor.
adpoo (ann-X avi, — , &re, to swim to, swim up
to: <ffis, V. : navibus, L. : navls, Cs. : adnabunt
tkjmii, EL — Fig. : ad urbem, approach. — To swim
heride : eqnis, Ta.
ad-noto^ avI, — , fire, to observe, retnark: Ad-
Mtabant periti, etc., Ta. : adnotatus est (with tV
6i.XTa.
ad^ramerd (ann-X ftvl, at us, ire, to add, join,
eomd among : his libris adnumerandi sunt sex. —
To comd out, pay down, pay : argentum, T. : alqd
Apnmio. — Fig., to count out: non adnumerare ea
(rerba) lectori, sed appendere: tibi sua omnia,
^efirer by Hems. — To reckon, consider: in grege
kdoamerer.
ad-nnntio (ann-), — , — , ire, to announce,
make known. — Pass, with ace. and inf., Cu.
ad-ono (ann-X at (adnaSnrot, trisyl, B.), — ,
ere, to nod to, make a sign : sibi : adnuentibus ac
vooaDtibos suis, L. — To signal, hint: an destrin-
gertt giadiom, t e. to ask by a sign, Ta. : ut oonsi-
deiem, Co. — To give assent, signify approval,prom-
ne^grant: hoc ratum . . . Adnuit, et, etc., confirmed
^ a nod, V, : earn semel adnuisset, had promised,
H: id tato capUe : qoot iste adnuerat, pointed^
out: coepiiB, favor, V. : adnuite nutum CJampania,
grant your approval, h, : ni pater adnuisset Bebus
Aenaeae potiore ductos Alite muros, H. : ubi pri-
mum vellere signa Adnuerint superi, V.
adoleo, olul, — , ere [2 0D-, OL-1, to turn to
vapor ; hence, to bum in sacrifice: Verbenasqiie,
v. : lunont iussos honores, the prescribed bumt-
offering8,Y. : altaria taedis, to fire up, V. : flamraifl
Penatis, to fill with sacred fires, V. — P o e t, to cU-
stroy by fire: ut leves stipulae adolentur, O.
adoleaoena, adolesoentla, see adules-.
1. ad-olesoo (adul-), oUvi, ultus, ere, to grow
up, come to maturity, ripen : sensim : simul atque
adoleverit aetas, as soon as his age is mature, H. —
Fig., to grow, mature, become great: ingenium
brevi adolevit, S. : postquam res p. adolevit, S.
2. adoleaoo, — , — , ere, inch, [adoleo], to bum,
blaze up, flame: adolescunt ignibus arae, V.
Adonis, is (dat. AdOnidI, C. ; voc. AdOni, O.X
m., a youth beloved by Venus, V.
ad-opexio, erul, ertus, ire, to cover, cover over :
capite adoperto, L. : Purpureo adopertus amictu,
V. : lumina sorauo, buried, O.
adoptatio, onis,/. [adopto], an adopting, adop-
tion : hliorum : adoptatione in regnum perveiiis-
se. Si
adoptio, Onis,/. [adopto], a taking as a child,
adaption : ius adoptionis : dare filium in adoptio-
nero, L.
adoptivua, adj. [adopto], of adoption : sacra,
obtained by adoption: nobilitas, 0. — Of fruits,
grafted, 0.
ad-opto, avl, atus, ire, to take by choice, select,
choose, adopt: alqm sibi defensorem sui iuris : euin
sibi patronum. — E s p., to toX» into a family, ado/tt
as a child: eum adoptavit heredemque fecit, N. :
alqm in regnum, as successor to the throne, S.—
Poet. : fac ramus ramum adoptet (by graftingX 0.
ador {nom. and ace.), n., a grain, spelt, H.
addrea (not -rla), ae,/. [adoreus], a prize of'
valor (anciently a gift of grainX — u^ence, prailte,
glory: alma, H.
addreua, a^. [ador], of spelt: liba, V.
ad-orlor, ortus, Irl, dep., to approach as an ene-
my, fall upon, assail, assault, attack: a tergo Mile-
nera: horainem tumultuosissime : tribunum gln-
diis: impeditos, Cs. : urbem vi, L. : oppugnatio
eos atrocior adorta est, L. — To accost, address :
cesso hunc adoriri, T. — To attack, undertake, en-
gage in : nefas, V — With infin. : dominam dedu-
cere, V. : virginem perlicere, L.
ad-omo, ivi, itus, are, to provide, furnish, fit
out, equip, make ready: forum ornatu: opulentia
armorum bellum, L. : navls, Cs. : petitionem con-
Digitized by V^OOQIC
adoro 2
sulatds, to prepare: testium copiara: maria clas-
fiibus : baec adornant ut la vet, prepare for her
bath^ T. — To decorate^ embeUuh : insigni alqui
veste, L.
ad-oro, avi, fttus, &re, to call upon^ entreaty sup-
plicate^ implore : prece Dumen, V. : adorati di, iit
bene eveniret, L. : maneat, adoro, Pr. : pacem deum,
i. e. the favor of the goda^ L. — To reverence^ fumor^
worship: Phoebura, 0. : sanctum sidus, V.
adp-k see app-.
ad-quiesco (aoqu-), evX, ere, to become qtUet^
cotne to resty rest, repose : trla horas : somno, Cu. :
anno septuagesimo, to die^ N. — F i g., to become
quieiy be at rest^ have peace : civitas adquiesceos :
rem familiarem adquiescere, i. e. is not seized^ L. —
To be content^ be satisfied^ find pleasure : in tuo
ore vol tuque: Clodii raorte.
adquiro (aoqa-\ qulslrl, quisltus, ere [ad+
quaero], to get in addition, obtain besides, aeatmu-
lale : nihil : novos amicos, S. : armis opes, L. :
pauca (verba), i. e. add (to the language), H. : de
possessione detrahere, adquirere ad fidem, add to
your credit: adquirendi votum, lust for join, lu. :
virls eundo, gather force, V. — Poet, to obtain,
gain, win : sibi f amam, Ph. : virea bello arnicas,
for war, 0.
ad-rad5, — , sus, ere, to scrape, cut short, shave :
conspexit Adrasum quendam, close shaved, H.
adreotus (arr-), ac^. with comp. fP.of adrigo],
upright, erect, standing : constitit in digitoa adrec-
tus, v. : squamae, V. : ToUit se adrectum (equus),
rears, V. — M e t o n., ste^, precipitous : pleraque
Alptura adrectiora, L. — F i g., oti the stretch, excited^
eager: mentes Iliadum, V. : amborum acies, V.
ad-rep5 (arr-), repsl, — , ere, to creep to, steal
up: ad istius amicitiam, insinuate himsdjf: in
spem, ut, etc., H.
Adria, etc., see Hadria, etc.
ad-rideo (arr-), risi, risus, €re, to laugh, smile
at, laugh with, smile upon : alqd : cum dixisset
. . . arrisissetque adulescens: cum risi, adrides,
0. : omnibus, T. : ut ridentibus adrident, on those
who smile, H. — To be pleasing, please : mihi: qui-
bus haec adridere velim, H.
ad-rig5 (arr-), 6x1, gctus, ere [ad+rego], to set
up, raise, erect: comas, V.: adrectis auribus (of
horses), 0. — F i g., to rouse, encourage, animate, exr
die : eos oratione, S. : spes adrectae iuvenum, V. :
adrectae stimulia irae, V. . certamen animos ad-
rexit, S. : adrecti ad bellandura animi, L. : His ani-
mum adrecti dictis, V. : adrige aurls, Pamphile,
prick up, T. : adrectis auribus adsto, i. e. attentive,
ad-rlpio (arr-), ipul, eptus, ere [ad+rapio], to
snatch, catch hurriedly, grasp, seize : telum • arciLs,
i adaeziBor
0. : manum, H. — 7b seize, lay hold of: alqm me-
dium, T.: quem adripuii, has buttonholed, H.: alqm
corua, O. : adreptus de pecuniis repetundis, arregt^
edfor : abeuntes magistratu, L. — To take, appro-
priate, seize, embrace : facultatem lacdendi : sibi
imperium, usurp, Cs. : tempore adrepto, V. : impe-
dimentum pro occasione, L. : (tellurem) velis,
make haste to, V. : aliquid ad reprehendendam ;
gestQs aliunde: cognomen sibi ex imaginibus:
maledictum ex trivio : tu mihi id, etc, seiju (as a
reproach) to me, etc — To seize upon, learn with
avidity: haec: (litterarum) studium, N. : celeriter
res : litteras adripui. — To ridicule, attack, satirize:
primores populi, H. : Nomentanum mecum, H.
adriaid (arr-), Onis, /. [adrideo], a smile of ap-
proval. Her.
ad-rodo (arr-), si, sus, ere, to wJtMe at, gnaw:
mures coronara adrosere, L. : rem p.
adrogans (arr-), antis, adj, (P. of adrogo), as-
suming, arrogant, haughty : si essent adrogantes:
Chloe, H. : in praeripiendo populi beneficio, Cs. —
With dat. : minoribus, Ta,
adroganter (arr-), adv. with comp [adrogans],
presumptuotuUy, arrogantly, haughtily: scribere:
facere, Cs. : consulere, Ta. : nihil dicam adrogan-
tius.
adrogantia (c*.rr-), ae,/. [adrogans], assump-
tion, presumption, arrogance: sine adrogantift gra-
vis ; ingeni. — Pride, haughtiness : eius : in coulo-
quio, Cs. : in adrogautiam compositus, I e. with
haughty indifference, Ta.
ad-rogo (arr-), 2lvl, &tus, &re, to add, asaociate
with; consuli dictatorem, L — To appropriate,
claim: sibi sapientiam: quantum mihi adrogo:
sibi cenarum artem, H. : alqd ex aliena virtute
sibi, S. — Po e t : alicui aliquid, to adjudge to, con-
fer upon : chartis pretium, H. : optatum peractis
imperils decus, granted, H. : nihil non armis, i. e.
think everything must yield to, K.
ad-ao-b see asc-.
adseola (aas-), ae, m. [ for adsecula ], a fol-
lower, attendant : praetoris, N.
adaectatid (ass-), onis, /. [adsector], a wait-
ing on, attendance : in petitionibus, personal soli-
citation.
adaeotator (ass-), oris, m. [ adsector ], a di-
ent, foUower : vetus.
ad-aeotor (aaa-), fitus, &rl, dep., to wait upon^
follow ; of clients, C. ; of a bore, H.
adaeonla (aaa-), ae, m. [ adsequor ], a follow-
er, ftycophant : alcuius : humilis, lu.
adsenaiS (aaa-), dni», /. [ adsentior ], an a#-
xent, agreement, approval : popularis ; plur. : ordi-
nis. — An acceptance as real, C.
j adaenaor (aaa-). Oris, m., one who agrees.
Digitized by V^OOQIC
adsensns S
L adaensua (ass-), P, of adsentia
2. adBinsuB ( asa- ), Os, m. [ adsentio ], an
9grtemmi^ aarnf, approval^ approbation : omaium
■idfiensu iuiiicaie : put-tld udsensibus impleot^yW-
jU thdr duty btf assent^ O. — An acceptance at real^
C— P o e t., an «Ao ; nemorum,. V.
adientatlo ( ass-), Onifl, /. [ adsentor ], fiat-
tay.aMation: parasitonim : erga principem, Ta.
— /W^ C, L.
adsentatiiinctila ( aas- ), ae, /. dim. [ adsen-
Utk)], a bit offiaUery,
adientator ( asa- X ^>^Bi '^ [ ^dsentor J, a
fattertr^fawHer: peniciosua: muUenim: regii, L.
adientatdiie (aas-), adv.^ fawningly.
ad-aentio ( aaa- ), sensl, s^nsus, Ire, to agree
vieA, asMent^ approve : Adsensere omnes, V. : eiua
foIontaUboa : de aliis rebus, L. : multa . . . ad-
lensa, achuwledged a» real : si tibi non sit adsen-
■aoL
ad-aentior (aaa-), s^nsus, Irl, dep.^ to give
cetent^ approve^ agree itiih : omnes adisensi sunt, L. :
^mori vestro: Sulpicio: illud: cetera Grasso:
adaentior tibi, ut, etc
adaentor (aaa-), atus, arl, freq. [ adsentior 1
to aneni cotatanily, fiaiier^ fawn : id adsentandi
(tfc. eaust) facere, T. : (adulator) adversando ad-
sentetiir : huic, T. : qui ipse sibi adsentetur :
OmiiU, in everything^ T. : nihil.
ad - aeqnor ( aaa- ), secfltus, I, dep,y to foUow
vp, oeertake^ come up with * adsequera, retine, T. :
me-— F i g^ to gain^ reach, attain : honoris eradOs :
BtenU: 2qd soelere. — To effect^ accompliJi: alqd
▼efbo : nihil, nisi ut, etc : non solum, ne, etc — Of
time, io overtake: isUm diem, I e. complete Ma
mrk by that day. — 7b reach^ comprehend^ under-
ttand : alqaid coniectura : animo, Cu.
1. ad -aero (aaa-), — , situs, ere, to plant at,
iet near: p5pu]n9 adsita Limitibus, H. : adsitae
»rbores,Ct.
2. ad-aero (aaa-), serul, sertus, ere, to claim,
iay daim to, appropriate (poet.): laudes, 0.: me
cilo, le^as of heavenly origin, O. : lovem sibi
patron, Cu, : yirginem in servitutem, as hie slave,
L: Sberali ilUim causA manu, declare freed by
firmal proeee^ T.
adaotor, dris, m. f 2 adsero ], one who daima
(li master): puellae, L — A defender, advocate, O.
ad-aervio ( aaa- ), — , ~, ire, to hdp, aeeiat,
trmgthen (once): contention! vocis.
ad-aenro (aaa-), ftvl, fttus, are, to watch over,
hep, preaerre, guard: ubulae neglegentius adser-
ntae : naTls : portas, Cs- : cura adservandum
'fetttoiD, ha^ him kept under doee guard, T. : ius :
Vicrebram in carcerem adaenrari iussit, coMt into
9^k^in,L.
adaigno
adaeaaio (aaa-), Onis, /. [ adsideo ], a eitting
near.
adaeaaor (aaa-), 5ris, m. [adsideo], an auist-
ant, aid.
adaeaaua (aaa-), us, m. [ adsideo 1, a sitting
by : Turpior adsessu meo, from sitting by me, Pr.
adaeveranter (aaa-), adv. with comp. [adse-
▼ero], eameUly, emphatically : loquu
adaeveratid (aaa-), Onis, /. [adsevero], a ve-
hement assertion. protestcUion : omni adseveratione
adfirmo, most solemnly : magn&, Ta.
adaevero (aaa-), &vl, &tu8, ftre [ad+severus],
to affirm, insist on, maintain, assert, aver: se au
Oppianico destitutum : ulla de re : utrum adseve-
ratur in hue? Is this seriously maintained f — To
show, prove : originem, Ta.
adaldeo (aaa-), edi, — , Sre [ad+sedeo], to
sit by, sit near: ibi, L. : nobis: huic: pullis (avis),
H. : valetudini, attend, Ta. : babes qui Adsideat,
fl. : insano, \.e.isto be classed \oith, H. : in carcere.
— To sit with (in counsel or office): Lentulo: in
tribunali, Ta. — To settle, remain : in Tiburti : rure,
Ta. — To invest, lay siege to: muris, L. : adsidendo
artiorem annonam faciebat, L. : muros, V.
ad-aido (aaa-), €dl, — , ere, to take a seat, sit
down, resume on^s seat: adsidamus, si Tidetur:
peroravit, adsedit, surrexi ego : Adherbalem, took
a seat beside, S.
adaidue ( aaa- ), adv. with sup. [ adsiduus ],
contin-uaUy, constantly, uninterruptedly: ubl sum
adsidue, T. : canere : venire, V. : voces audi re :
adsiduissime mecum fuit.
adaiduitaa (aaa-), fttis, ^. [adsiduus J, con-
stant attendance: medici: adsiduitatem tibi prae-
buisse : valuit adsiduitate, had inflt^ence by : ali-
cuius in rem p., unremitting service: adsiduitate
perficere ut, etc., by persistence. — Constancy, fre-
quent recurrence : molestiarum: dicendL
adaidaua (aaa-), acfj. [ad+SED-, SID-], at-
tending, continually present, busied: filius in prae-
diis, occupied: agricolae, diligent: dominus, atten-
tive to his business : in oculis hominum, habitually,
L. : hostis, persistent, L. : custos, faithful, L. :
campus, Assiduis pulsatus equis, by the constant
tread, 0. : incus, untiring, lu. — Met on., continual,
unceasing, unremitting : labor. Cs.: bella: nubes,
0. — Plur., substantial citizens, solid men, tax-payers
(opp. proletarii).
adugnatio (aaa-), onis,/. [adsigno], an as-
signing, allotting : agrorum: novae adsignationes
ad-u|;iio ( aaa- ), ftvl, atus, ftre, to mark out,
allot, assign, award: ad a^um adsignandum, L. :
agrum militibus. — To allot, assign, appropriate :
apparitores: equiti alqd, L. — To commit, intrust:
quibus deportanda Romam luno erat adsignata.
Digitized by V^OOQIC
adBilio
80
adsiimptiTaa
the task of transporting, L. — 7b ascribe^ attribute:
id homini : facta gloriae eius, Ta. : culpae fortu-
nam, impiUe misfortune /or crime.
adsilio (ass-), — , Ire [ad-l-salio], to leap at,
itpring upon: moenibus, 0: tactus Adsilientis
aquae, dashing up, 0. — To pass suddenly: ad ge-
nus jllud oraiionis. — To assault: viam, Ta.
ad - aimilia (ass-), e, adj.^ like, similar : sui,
0. : spongiis : fratribus, 0.
adsimulatio, onis,/., a feigned assent, Her.
adsimulatus (ass-), adj. [ P. of adsiraulo ],
feigned, pretended, fictitious : virtus : consuetude,
N.
ad • simtild (ass-, -similo), avi, fttus, are, to
make like, liken, compare : convivia f reto, 0. : for-
raain bipenui, Ta. : in humani oris speciem, Ta. —
To copy, imitate: litterae lituraeque adsimulatae,
exactly copied: iubas capitis, V. — To counterfeit,
assume the form of: adsimulavit anum, 0. : for-
mara adsimulata Camerti, V. — To counterfeit,
feign, pretend: nuptias, T. : odium, 0.: furere:
ab dextera venire me, T. : amicum me virginis, T.:
quasi exeam, T.
ad - sistd ( ass- ), astiti or adstiti, — , ere, to
stand by, take a stand near, attend: accede, adsiste:
in conspectu patris, i. e. appear, Cs. : ad forls :
divinis, H. : lecto, O. : ad epulas regis, serve. — To
station oneself, take a stand: propter hunc, T. :
contra copias in ponte : quem super adsistens, V. :
Astitit, rose (to speak), 0. : ut rectus (talus) ad-
sistat, stand erect.
adsitus, P. of 1 adicro.
ad-BOle5 (ass-), — , — , ere (only 8d person),
to be accustomed, be wont, be usual : quae adsolent
signa esse ad salutem, T. : praebere vestigia sui,
L.: ludos, tanta pecunia, quantft adsoleret, facien-
dos, L. : ut adsolet, as is usual.
ad-sono ( ass- ), — , — , are, to resound, re-
spond: plangentibus Echo, 0.
ad-sp-, see asp-. ad-st-, see ast-.
adsuefacio (assue-), feci, factus, ere [adsue-
tus + facio], to accustom, habituate, inure: quorum
sermone adsuefacti qui ernnt : scelerum exercita-
tione : a pueris disciplinA, Cs. : pedites open, L. :
ad supplicium plebem, L. : equos eodem remanerc
vestigio, Cs. : imperio parere.
ad-suesco ( assue- ), 6vl, etus, ere, to accus-
tom, habituate: pluribus men tern, H. : animis bella,
make familiar, V. : caritas, cui adsuescitur, one
becomes accustomed, L. — P. pass., habituated, accus-
tomed: mensae erili, V. : homines labore adsiduo
adsueti : praedae adsuetus amore, 0. : Romanis
Gallici tumultas adsuetis, L. : invia ac devia ad-
sueti, L. : in omnia iura adsuetus, L. : muros de-
fendere, V. : Graecari, U. — Intrans.^ to become ac-
customed: ad homines, Cs. : fremitum voce Tin-
cere : votis vocari, V. : demittere se, O. : quieti et
otio, Ta. : genus puguae, quo adsuerant, L. : ale ad-
suevi.
adsuetudo (assue-), inis,/. [adsuetus], cut-
lorn, habit: longa,0. : mali, L.: voluptaturo, Ta.
adsuetus (assue-), ac6'. [P. of adsuesco], ac-
customed, customary, famuiar: oculis regio, L. :
onus, 0. : antra, 0. : Longius adaueto videre, fur-
ther than usual, 0. ; see adsuesoo.
adsulto (ass-), iivl, atus, Skre,freq. [adsilio], to
leap at, attack, assault : latera, Ta. : tergis, Ta.
adsultus (ass-), as, m. [ad +2 SAL-], an at-
tack, assault. — Only aU. plur. : variis adsuldbua,
V. : adsultibus uti, Ta.
ad-sum (assum), adful (aff-), adesse (adsiet
for adsit, T. ; adfore for adf utQrum esse), to be at^
be present, be at hand: quia ades praesens, T. :
vos, qui adsunt : coram, V.: ad portam : ante oou-
los, V. : portis, V. : ducibua, i. e. aeoompany, O. —
To be at hand, stand by, assist, support, aid^ help :
amicos, ad banc rem qui adsient, T. : omnes quos
videtis adesse : dux suis aderat, Cs. : flentibus ad-
sunt Humani voltds, show sympathy with, H. : ad-
sis, o Tegeaee, favens, be near,Y. : (testes) adsunt
cum advei'sariis : promissi testis adesto, O. —
Hence, to come, appear : iam hie adero, am coming
immediately, T. : hue ades, V. : cum hostes ades-
sent, L. — In law : ad iudicium, to come into court :
edixit ut adesset senatus frequens, convene : adesse
in Capitolio iussit (i. e. senatum). — Fig., to be
present, be at hand: proeli tempus, S. : aderat
iudicio dies, L. : cum iam partus adesset, 0. : quod
adest Componere, ezisHng circumstances, H. : ut
securitas adsit: hominum quis pudor paulum
adest, T. : vim adfore verbo Crediderat, V. : quan-
tus adest viris Sudor, H. : adesse animo, to be pres-
ent in mind, give attention : adeste animis, be of
good courage.
ad-sumo (ass-), sampsi, sQmptus, ere, to take
to oneself, receive: socios, L. : dignos, H. : urn ens
alas, 0. : eos in societatem, L. : sacra Cereris de
Graecia : socius adsumitur Scaurus, S. : voluptas
adsumenda est: equus pugnae adsumit amoreoi,
gathers, 0. : laudem sibi ; Adsumptum patrem fa-
teri, i. e. falsely claimed^ 0. — To take besides, obtain
in addition: pennas, 0.: Butram tibi, invite be-
sides, H. : ventis alimenta, to gather for^ 0. : ne
qui (socii) postea adsumerentur, L. — ^F i g., to take
in addition, add to : dicendi copiam : robora, grow
in strength, 0. — In logic, to state the minor premise.
— In gramra. : Adsuropta verba, epithets.
adsumpti5 (ass-), onis, /. [ adsumo 1 accept-
ance, adoption. — In logic, the minor premue.
adsumptivus ( ass- ), adj. [ adsumo ]. — In
rheU, extraneous, extrinsic.
Digitized by
Google
adflno
81
advenio
Ad-sa& (ass-), — , — , ere, io tew on^ patch:
inceptis . . . Ad^uitur pannus, H.
ad -sorgo (ass-), surrgxl, surrectus, ere, to
rvtevp^rue^statid up: adsurgite: querellis Haud
iusiiis V. : arbore fluctum Verberat adsurgens,
riang io the oort, V. : adsurgentis dextr& Aeneae,
tmttrvig^ V. : qaaiitiis in clipeum adsurgat, against
tin (enemT^s) thidd, V. : ex morbo, i. e. recover^ L. :
tlcai in curiam yenienti, to rim (out of respect to) :
Tiro chorus omnia, V. : Tmolius adsurgit qutbus,
i e. jfteUf thepalm^ V. : dccedi, appeti, adsurgi, i. e.
to meet vith 9iffti» of respect : cum addurrectum ei
Doo e9»et^ L. — Poet.: turres, V. : septem in ulnas,
seeen eOa IdgK V. : adsurgens fluctu Orion, V. :
ad^irgunt irae, V.
ad-t-, see att-. adnlana, ntis, m., see adfllor.
adolatio^ 5nis,/. [adulor], a/atcnttt^: canum.
— Flattery^ crinffing ecurtesy : in amicitiis pestis
. . . adulatio : potentium, Cs. : in Augusturo, Ta.
adulator, dris, m., a m/eophant^ Her.
adulatdrlus, adj,^Jtattering : deducus, Ta.
adnleeceos (not adol-). ntis [P. of adolesco],
adj. with comp., growing, near maturity^ young,
y^dhf^ : admodum : adulescentior Academia,
yommger: homines, Cs. : filia. — As ntbst., m. and
f^ a youth, young man or tDoman (between pueri-
tu and senectus) : adulescentes bona indole prae-
diti: optuma, T. : Brutus ad ulescens, junior, Cs.
adnleacentia (not adol-), ae,/. [adulescens],
yaulh: mea : ineunte adulescentift. — Youth, young
men: laetatur.
adnleacentola, ae, /. dim. [ adulescens ], a
ystmg maiden^ little girl, T.
adnleacentalua, !, m. dim. [adulescens], a
tery young man : ab adulescentulo, from boyhood,
a— /"fer. .- atulti.
ad-Qlo, — » — . ire, to/aion upon : sanguinem, to
wipe off favoningly. Ace. ap. C.
adtQor, &tud, arl, dep., to f axon : ferarum agmen
adulantam, O. — To fawn upon^ flatter, cringe: ora-
aL«: aperte adulantem videre, to detect an open
Jtatterer: plebi, L.
adulter, tera, adj. [ad + 2 AL-1, adulterous, un-
ekasU: coniunx, 0.: criaes, seauctive, H. — As
tub^ m. and /., an adtdterer, adulteress : sororis,
adutirrous seducer of: Lacaena, i. e. Helen, H. —
A paramour, seducer, H.
adulterinna, adj. [Adu\teT'\,/al»e,forgedf coun-
Urf^ : niimmu^ : signu, a fatse teal.
adnlterinm, l, n. [adulter], adultery, C, V., 0.
adtiltero, &vl, Stus, Are, to commit adultery, C.
— Trans.^ to mingle: adulteretur et columba mi-
fao, H. — To falsify, corrupt : ins civile pecunia,
for a bribe: iadidum verL
adultus, adj. [1 adolesco], grown up, mfUurt^
adult, ripe : virgo : crinis, Ct : fetus (of bees), V. :
vitiuin propago, mature, U. : aetas : rei p. pestis,
inveterate: res nondum adultae, L.
adumbratio, onis,/ [adumbro], a sketch, out-
line.
adumbratus, adj. [ P. of adumbro], sketched,
shadowed, in outline: dii: imago gloriae. — Appar-
ent, feigned, unreal: comitia : Pippae vir, pretended
husband: indicium, ^c<f7tatM information.
adumbro, &vl, fttus, fire [ ad + umbra ], to
sketch in shadow, outline, represent vaguely: res
expressa, non adumbrata. — To imitate, copy, Cu.
adanoitaa, &tis, /. [aduncus], hookedness: to-
strorum.
ad-unoua, adj., bent inwards, hooked: unguis:
nasus, aquiline, U. : ferrum, barbed, 0.
ad-urgeo, — , — , Sre, to pursue closely: volan-
tem Remis, H.
ad-uro, QssI, astus, ere, to set on fire, kindle,
scorch, parch, bum, singe: hoc, T. : panis adustus,
scorch^ H. : 08sa flammis, H. : sine gemitu adu-
runtur, endure burtUng. — To nip, freeze, blast: ne
frigus adurat, V. : Poma, 0. — Of love, to burn, in-
flame: tc Venus, H.
ad-usque or ad usque, praep. — P o e t., a^
the way to, as far as : columnas, V. — As adv. : ad
usque, quft, etc., wherever, 0.
adustus, adj. [P. of adurol with comp., sun-
burnt, brown : hominum color, L. : alqd adustioris
coloris, L.
advectiioius (not -titius), adj. [adveho], im-
ported: vinum, S.
adveoto, — , — , ftre, freq. [ adveho ], to keep
brifiging, import continually : copiam, Ta.
advectus, (is, m. [adveho], a bringing hither :
deae, Ta,
ad-veho, vgxl, vectus, ere, to bring hither,
carry to, conduct: ex agris Romam: sive diem
advexerit annus, H. — Pass., to be brought, arrive:
ista quae advecta est, T. : citato equo advectus,
rode up at ftdl speed, L. : cisio ad urbem : adveo-
tura Aenean classi, arrived with a fleet, V.
ad- velo, — , — , are, to veil, wreathe : tempora
lauro, V.
advena, ae, m. and /. [ad -h BA-, VEN-T, a
stranger, foreigner, immigrant : advena anus, T. :
possessor agelli, V. — Fig.: in nostrft patrift ad-
venae, i. e. unskilled in our own department. —
Strange, foreign, alien: exercitus, V. : grus, migra-
tory, H. : amor, of a stranger, 0.
ad-venid, vCnl, ventus. Ire, to come to, rea^
ai'rive at : Delphos : hue, T. : in provinciam :
classem adveniens profligaverim. by my mere ar>
Digitized by V^OOQIC
adventioiua
rivals Cs. : mihi advenienti dextram porrigere, at
my approach : urbem, V. — With tupin. ace. : me
accusatum advenit, T. : Numidiae partem tunc
ultro advonturam, will come into poueanon^ 8. — Of
time, to comcy arrive : interea dies advenit.
adventiciuB, adj. [advenio], foreign^ strange^
accidental: auxilia. — rbreiffn^ extrcMrainary : pe-
cunia: f ructus, iVicuim/a/, L.
adventd, — , — , are, intena. [advenio], to cul-
vatice^ press forward^ march on^ approach : Caesar
adventare nuiitiabatur, Cs. : adventans senectus :
ad Italiam : Romam, S. : adveutante dea, at her
coming^ V. : adventante urbi clade, as disaster drew
near, L. : Parthis, Ta. : tempus adventat
adventUB, Os {gen. adventi, T.), m. [ad+BA-,
VEN- ], a conUnffy approach, arrival : metis, S. :
legionura, Cs. : uocturnus ad urbem: in urbem
sociorum : consulis Romam, L. : nisi eius adven-
tus appropinquasset, N. : fluius in adventum hor-
rere, at the prospect of his coming, V. : adventum
pedum audire, the approaching tramp, V. : lenire
(malorum) adventum, alleviate them : mali.
adversarius (advor-), a^j. fadversor], oppo-
site^ hostile, contrary : duces : multitudiuis temeri-
tati : rebus nox, unfavorable, Cs. : oratori opinio,
injurious. — As substt. m. and /., an opponent, ad-
versary, enemy : acerrimus : multitudo adversario-
rum, N. : mulierum: adversaria, a female oppo-
nent.— Plur. n., the opponent's arguments, C. —
Memoranda, a temporary notebook: negligenter
scribere.
adversatriz (advor-), Icis, /. [ adversator ],
an opponent : in eft re mihi, T.
adversio, onis, /. [adverto], direction, employ-
ment: animi.
adverser (advor-), sfttus, ftrl, dep. [ad versus],
to resist, withstand, oppose: adversante natura:
par in adversandum, i. e. able to resist, L. : legi :
huius libidini. — Witli quo minus, C.
adversiun ( advor- ), adv. and praep., see 2
adversus.
1. adversus (advor-), adj. with sup. \P. of
adverto], turned towards, fronting, facing, before,
in front: intueri solem: ad verso sole, tn the sun-
light, V. : dentes, front-teeth : coUis, Cs. : Ibat in
ndversum hostcm, 0. : adversi raedarium occidunt,
the men in front : in advcrsum os volnerari, Cs. :
procella Velum adversa ferit, in front, V. : adverso
colle evadere, directly up the hiu, S. : adversi spa-
tils, /a«n^ Ofie another with intervals, V. : adverso
flu mine, up stream, V. : adversissimi veuti, directly
ahead, Ca. : pugnantia secum Frontibus adversis,
things incompatible, H. — As subst. adversum, I,
n., the opposite direction: hie ventus adversiiiii
triiet Athenis proficiscentibus, N. : in adversum
Roman! subiere, directly to the hill, L. — Fig., op-
3 advocata
posed, contrary, hostile, adverse, unfavorable, vm-
propitious: fortuna : mentes mihi: bellum, a
face-to-face quarrel, H. : adversft patrum volun-
tate, L. : res, misfortune, calamity, H. : casus, N. :
adversae rerum undae, a sea of troubles, H. : Mars,
i. 6. defeat, V. : annus f rugibus, L. : valetudo, i. e.
sickness, L. : adversft uocte, i. e. since the night was
unfavorable, Cs. : qui timet his adversa, the oppo-
site fortune, H : quis omnia regna advorsa sint,
odious, S.— As substt. 1. adversus, I, m., an enemy,
opponent : vir populi partium, an opponent of the
Janocrats, S. — 2. adversum, T, n., misfortune,
calamity, disaster: uti Advorsa eius per te tecta
sient, T. : nihil adversi exspectare : si quando ad>
versa vocarent, if misfortune should require, V.
2. adversus or adversum (advor-), adv,
and praep. [adverto]. I. As adv., opposite, in op-
position : advorsum ire, to go to meet 0^i"i)t ^- •
adversus resistere, X. — II. As praep. with eux.,
opposite to, before, faciftg : paries adversus aedea
publicas, L. : vestigia te adversum spectantia, tow-
ards, H. — £ 8 p., in the presence of, before, face to
face with: adversus populum R.defendere: ad-
vorsum pedites hostium, S. : gratum adversum te,
in your eyes, T. — To, towards, in answer to : alqm :
adversus ea consul respondit, L. — Compared with,
in comparison to : bella adversus tot decora populi
R., weighed against, L. — Towards, in respect of,
against: quo modo me gererem adversus Caesa-
rem: est enim pietas iustitia adversus dcos. —
Against, in opposition to: advorsum animf tui
libidinem, T. : adversum leges, rem p. : adversus
se missos exercilQ^, L. : quos advorsum ierat, S.
adverto ( advorto ), tl, sus, ere, to turn to,
turn towards, direct : In partem lumina, O. : ag-
men urbi, V. : terris proram, V. : classem in por-
tum, L.: hue carinam, 0.: Scythicas advertitur
oras, steers to, 0. : proram, to turn landward, V. :
laeti advertuntur harenae, V. — To direct, turn :
hue mentem, V. : malis numen, your power to
(avenge my) wrongs, V. : animum adverte, attend:
animum in eum : roonitis animos advertite vestris,
0. : adverte, give heed, V. : animis advertite ve-
stris, y. — Animum adverto is often used like
animadverto, as verb trans. : postquam id animum
advertit, Cs.: animum advortit inter saxa coch-
leas, S. : quam rem vitio dent, T. : roagnas esse
copias hostium, etc., Cs. : tunc esset hoc animum
advertendum : quft re animum adversft, Cs.
ad-vesperascit, — , ere, impers., it approaches
evening, is twUigld: cum advesperasceret.
advigilo, avi, — , ftre, to watch, be watchful :
}\(] ciistodiam ignis : nepoti, Tb. : si advigilaveris
T. '
advocata, ae, / [advoco], one called to aid, a
supporter : non desiderat fortitudo advocatam ira-
iindiam.
Digitized by
Google
advocatio <
advocatio, Onifsy*- [advoco]} a tumrruming as
ewtwd : ra&ximaruin rerum advocationes, i. e. con-
MuItntionB : In advocaiionibus, i. e. a« an advocate.
— 77t€ advocates, counsdy 6ar, bodi^ ofpUaders : ea :
itr^ens, L. — A delay for consuUeUion^ C.
advocatUB, I, m. [advoco], one called to aid. —
la law, a friend who tupporta a party in a trial^
OR attendant, adviser : adesse advocatos nobis, T. :
in adTocati loco : adesse sine advocatis, t e. wilh-
fmt hii guard. — A pleader^ advocate, Ta. — ^F i g., an
oti, kdper : ad inTestigaiidam.
ad-vocd, avi, &taa, &re, to caU^ nunmon^ invite :
eoQtionem : oomplures senatorii ordinis, Gs. : eo
senatom, S. : populum ad tribununi, L. : tit noris
quibos advoceris GaudiU, to what pleasures you
art invited^ H. : Tiros in consilium. — In law, to
eaU €u a counsellor or witness: amicos: aliquot
mihi Amioos, T. : viros bonos : aderat . . . advoca-
\Mt^summoned friends.— To collect^ recall: animum
ad se. — To eau upon^ invoke: deum, Ct. : deos, L.
— To call to aid, employ : arma, V. : artis, 0.
advolatns, Os, m. [ advolo J, an approach by
fyvng : tristi adTolatu (once), Cf. poet
ad-Tolo, aTl, fttus, are, to fiy to^fly towards:
aTiB ad aves. — To hasten to : Larino Romam :
cUflsem advolituram esse, Gs. : Aeneae, V. : ad
arbem: rostra.
ad-Tolvo, Tolrl, voliitus, ere, to roll to, roH tow-
mrdty hriny by rolling: congesta robora focis, V. :
oriKH iiK>ntibu8,y>om the mountains, Y. — Th/aU
prostrate be/ore : genibus omnium, L.
advomim, advorto, etc. ; see adver-.
adytom, !,>».» = divrov. — Usu. p/wr., the in-
wutt recess, holiest place : adjti iucola, H. : pene-
traTia, V. : ima, the inmost part of a tomb, V.
aedefl^ is,/. ; aedea» aedium,/ ; see aedis.
aedlciila, ae, /. dim. (aedes), a small temple,
tkqtel, niche, C, L.—Plur., a small dwelling, T., C.
aedificatio, on is,/, [aedifico], the process of
hml&tg: intermissa. — A building^ structure, edi-
fce: ooini^. — Plttr.: priTatae, Ta.
aedificatiiizioiila, ae, /. dim. [ aedificatio ], a
Btde building.
aedificator, oris, m. f aedifico], a builder:
laeadl — One fond ofbuiuUftg : nemo minus, N.
aadifictnm, I, n. [aedifico], a building, edifice,
ibvture: aedificiis incensis, Cs. : exstruere.
aedifico, &tI, atus, 2re [ aedifex ; aedes + 2
PAC-I to build, erect a buildtng .' ad aestOs vitan-
doi^df.: aedificaodi descriptio, /)2an; diruit, aedi-
icst, E — To build, construct, erect : urbem : naves,
(X: aGa (aedificiaX S. : equura, a wooden horse,
V. : aJtam caput, L e. head-dress, lu.— To build up,
"' " «m p. ^
I aegre
aedilioias ( not -tius ), adj. [ aedilis ], of an
aedile : munus. — As subst., m., one who has been an
aedile.
aedilia, ia, m. [aedes], a commissioner of build-
ings, aedile, magistrate for public works.
aedilitaa, fttis, /. [ aedilis ], the office of an
aedile, aedileship : aedilitatem petere : aedilitate
fungi.
(aedilltiiuiX see aedilicius.
aedia or aedea, is ( ace. plur. usu aedls ), /.
[AID-], a dwelling of the gods, temple, sanctuary
usu. a single edifice without partitions, while tem-
pium is a larger structure) : Minervae : aedls sa-
cras incendere : in aede sonare (of poems), to be
recited in the temple, H. : vacua Romanis vati-
bus, i. e. the Library in the Palatine Temple of
Apollo, H. — E s p., a private chapel, sanctuary in a
dwelling : decora, H. — Sing., a room, apartment,
Gu. — ^ur., a dwelling for men, house, habitation :
matrona in aedibus, T. : regiae : ex aedibus Gc-
tfaegi alqd ferre: dorous salutantum totis vomit
aedibus undam, i. e. from all parts, Y. : cavae
aedes, the vaulted nuinsion, Y. — Poet., the cells (of
bees),V.
aeditlmua (-tomua), adj., old for aedituus.
aedituua, l, m. [aedes +2 TV-], a custodian of
a temple, sacristan, 0. : quails Aedituos habeat
▼irtuB, i e. poets, H.
Aegaeoa, adj., Aegean: mare, aequor, the
Aegean sea, Orecian archipelago, Y., 0. — As subst.
n., the Aegean sea.
aeger, gra, grum, adj., unwell, ill, sick, diseased,
suffering, fe^le: uxor,*.: homines raorbo: aegro
corpore esse : volneribus, N. : pedibus, S. : anhe-
litus, shortness of breath, Y. : sues, V. : segea, V.
— As subst., a sick person: aegro adhibere medici-
nam: non aegris facultas quietis datur, Gh. —
Troubled, dejected, distempered, agitated: animus,
S. : aegris animis legati, i. e. dissatisfied, L. : mor-
tales, i. e. roiseri, V. : animus avaritia, S. : curia,
v.: aeger animi, despondent, L. — Of the state,
weak, frail, feeble : rei p. pars : aegri aliquid in re
p., L. — Causing pain, unfortunate : amor, V. :
luctus, 0.
aegla, idis, /., the shield of Jupiter, with the
head of Medusa borne by Minerva, Y., H. — A
shield, defence, O.
aegre, adv. with comp. aegrius, and sup. aeger-
rime L^eger], painfully, distressingly : audi re, T. :
aegrest, it is annoying, T. : ferre, to feel distreas. —
With difficulty, hardly, scarcely : divelli : bcllum
sumi facile, aegerrime desinere, S. — With grief,
reluctantly, unwillingly: carere, to suffer for want
of: baud aegre pati, without impatience, L. : ha-
bere (with ace. and inf.), L.
Digitized by
Google
aegroBOo
84
aeque
aegreaoo, — , — , ere [aeger], to fall rick: sol-
licitudinc, Ta. — To grow worse^ be exasperated:
violentia medendo, V.
aegrimonia, ae,/. [aeger], anxiety ^ trouble^ C,
H.
aegritudo, dinis,/. [aeger], richness^ grief af-
fliction^ melancholy: iti auimo: ira et aegritudo
perinixta, S. : acrior: lenior.
aegrotatio, Onis,/. [aegroto], richness^ disease :
in corpore : aniiiii, a morbid state.
aegroto, ftvl, — , are [aegrotus], to he nick, lan-
guish^ pine: graviter: morbo, H. — Of Ciittle, H. —
To suffer: anirous aegrotat: animi vitio, H.
aegrotus, adj^ faeger], «t•^•, diseased: corpus,
H. : leo, H. — As suhst.^ a sici person^ invalid: con-
eilia aegrotis damus, T. : aegroto, duin anima est,
spes esse dicitur : animus, T., C. : res p.
AegyptiOB, adj., Egyptian, C, N.— As tub^.,
an Egyptian, Cs., C.
aelinoB, l, m,, =r aiXivoc, a dirge, 0.
aemulatid, onis,/. [aemulor], rivalry ^ emiUa-
Uon, competition : inter alquos, N. : gloriae, L. :
honoris, Ta. : vitiosa. — Plur., jealousies, C.
aemulator, dris, m. [aemulor], a zealous imita-
tor, Catonis.
aemulatna, as, m., rivalry, jealousy, Ta. —
Plur., Ta.
aemulor, stuB,&rI [aemulus], to rival, vie trith,
emulate, strive to excd: eius instituta: Agamero-
noiiem, N. : studia, L. ; virtutes, Ta, — To envy, be
jealous of: iis qui, etc. : niecum, L. : inter se, Ta.
aemulua, acfj. [2 IC-, AIC-], striving earnestly
after, emulating, rivalling, vying with, emulous:
laudis : studiorum : itinerum Herculis, L. — En-
vious, jealous, grudging, malicious : Triton, V. —
AA9ubst.,a rival: alqm tamquara aemulum rerao-
Yere. — Of things, nvalling, comparable, similar:
tibia tiibae, H. : Carthago inperi Romani, S.
AeneiUB, adj. [Aeneas], of Aeneas, V., 0.
aenelia iahen'),adj. [aes], of copper, of bronze:
galea : aeiieus ut stes, i. e. in a statue, H. : prole.«',
the age of brass, 0. : liic murus aSneus esto, a bul-
wark (of character), H.
aenigma, atis, n,, = aivtyfia, a figure, allegory,
IC.
aenipes (ahen-), edis, adj, [aenus+pes],
bronze f ootid, 0.
aenus (ahen-), ctdj. [aes], of copper, of bronze:
thorax, V. : lux, lustre, V. — As md>st. n,, a brazen
vessel, kettle : Tyrium, a dye-kettle, 0. — Plur., for
warming water, V. — Strong, firm: manus, H.
Aeolius, adj. 1. Of Aeolus, the god of the
yoinds venti, Tb. : virgo, i. e. Arne or Canace. —
2. Of the Aeolians: puella, i. e. Sappho, H. : lyra,
0. : plectrum, Pr.
aequabilis, e, adj. with comp. [aequo], like,
Kimi/ar, equal, uniform: ius: praedae partitio:
satio. — Consistent, equable, constant, unvarying:
nihil ea iurisdictione aequabilius: fortuna, without
vicissitude : pulveris vis, permanent, S. : fama, S. —
Of style, sustained : orationis genus.
aequabilitaa, fttis, /. [ aequabilis ], equality,
uniformity, evenness : mottls: vitae. — Fig., equity,
impartiality: decernendi: iuris. — Of style, vm-
formity : orationis.
aequabiliter, adv. with comp. [aequabilis],
equally: praedam dispertire: frumeutum emei*e ab
civitaiibus. — Indiscnminatelv : in rem p., in priva-
tos . . . iiirucbat. — Unifornuy, unvaryingly : mare
conglobatur: omnes erant eius modi: aequabiliua
res huraanae se haberent, S.
aequaevua, adj. [aequus + aevum], of equal
age: rex, V.
aequalis, e, adj. with comp. [aequo], equal, like,
even, on a par: virtutes inter se: eis genus, elo-
quentia, aetas aequalia, S. — Of the same age, equcd-
ly old: chorus aequalis Dryadum, V. — As su(>st.,
a contemporary, fdlow: aequali sno inscrvire, T. :
dilexi senem, ut aequalem : Aristides Themistocli
igen.), N. — Living at the same time, contemporary^
coeval, and subst,, a contemporary : Ennio : tempo-
ribus illis scriptor, L. — Coeval, coexistent : benevo>
lentia ipsius aequalis aetati, as old as hinaelf :
urbis mortali corpori, lasting only as long as, L. :
aequali tecum pubesceret aevo, V. — Uniform^
level, even, steady : loca, S. : terra ab omni parte,
0. : aequali ictu freta scindere, 0. : sonitus . . .
aequalior accidens auribus, L. : nil aequale homini
fuit illi, no consistency, H.
aequalitas, atis,/. [aequalis], equality, sinvi-
larity, likeness : f raterna : vestra. — Equality of
civil rights, Ta.
aequaliter, adv. with comp. [aequalis], evenly,
equably: declivis, unt/orm/y, Cs. : ingrediens: ster-
nere undam, 0. — Equally, equitably : distribuere :
aequalius duci parebant, Ta.
aequanimitaa, atis, /. [ aequus + animus 3,
goodwill, kindness, T.
aequatio, onis,/. [aequo], an equal distribu-
tion, community: bonorum : luris, L.
aequatUB, adj. [ P. of aequo], level, levelled,
even : airri planities : (men.^^am) tersere, 0. : aequa-
lis procedei'e velis, with even sails, \. e. before the
wind, V. : aequatis rostris, ride by ride, V.
aeque, adv. with comp. and sup. [aequus],
equally, in like manner, just as, in an equal degree,
fo the same extent: Utin omnes eadem aeque stu-
deant, T. : honore non aeque omnes egent: aeque
Digitized by V^OOQ IC
MqniUlnltM S
calidos uiimla et cnnibua aoer, Y. : trabes aeque
longae, Cs. : novi aeque omnia tecum, T. : nisi
aeque amicos et nosmet ipsos diligamus, our
friend;^ <u (mndva : quod . . . aeque neglectum
pueri:» senibusque nocebit, H. : id quod Aeque
paaperibus prodeat, locupletibus aeque, H. — Aeque
. . . ac, at . . . <M / (u, 09 much as : hebes aeque
ac pecus, Alt. ap. C. : numquam aeque ac mudo,
nnerso 7nueh as of late^ T. : qui illis aeque ac tu
i|»e gaiideret : iumenta aeque nitida, ac si, etc.,
t» jiul as good condition^ N. — Aeque . . . quam,
«t . . . as, 4U v>dl . . . as: optatum aeque, quam
Qt^ ctc^ as aeteptabU as, etc., L. : Expalluit aeque
quam puer ipse deu9, 0. — £ 1 1 i p t. : nihil est
aeque quod faciam lubens, so cheerfvUy^ T. : qui-
tms non aeque est cognitus, not so well knoitni : Ca-
millas aeque proepero eventu pugnat, L. — Justly,
eqvUahly : lex aequissime scripta : societatem
aeqoe tuens : ferro quam fame aequius perituros,
aeqnilibxitaB, alls, /. [aequus + libra], equi-
poise,
aequinoctialifl, e, adj. [aequinoctiura], equi-
noeiiai: catVi furor, Ct.
aeqninootium, i, n. [aequus +nox], the equi-
mex: dieji aeqtiinoctii : veinum, L.
aeqnlpero, ivi, at us, fire [aequu.s-|-par], to
compare, liken : cum fratre gloriam : lovis equis
dicUtorem, L. — To equal, come up to, rival: alqm
iabore, N. : urbem dignitate, N. : voce magistruin,
V.
aequitas, atis, /. [aequus], uniformity y even^
mes$; with animi, calmness, repose, eqtiability, equan-
imkjf: animi in morte, calmness: novi moderatio-
ficiD animi tui et aequitatem : ut animi aequitate
plebem contineant, Cs. : mira populi R., itidiffer-
mte. — Equality^ equal rights : iniquisslma. — Equi-
ty, faimess, humanity, kindness : pro aequitate
eoatra ius dicere: belli, iu war: iu8titia et aequi-
tas, N.: aequitate rem p. curare, modei-ation, S. :
^fenf-iouis : condicionum, Cs.
aeqno, &vf, atus, &re [aequus], to make equals
tftaUxe : suas opes cum potentissimis aequari, Cs. :
Dwnenim (corporum) cum navibus, V. : fortunam
Jmirois, L. : tecta caelo, raise, V. : illi . . . amorero,
T^nms equal Ume, V. : imperium terris, animos
OljnjiM). extend, V. : solo aequandae sunt dictatu-
'^e, ahoUshed, L. : nocti ludum, i. e.play all night,
^. : Ibant aequati numero, i. e. kept step to the
•w^, V. : aequato oinniuip periculo, Cs. : aequato
Mtrt^, L. : car non omnia aequantur ? i. e. equally
ttftid in the two parties, L. : caelo te laudlhus,
'wr.V. : laborem Partibua iu.'^tis (^lA/.), (/w/WWe
«f«a%, y. . foedera cum rigidis acquatu Sabinis,
i e. made on equal terms, H. — To place oti an
Cty withy compare: scelera cum aliis. — Of
I, to make ley^ even, smooth: locum, Cs.* area
> aequus
aequanda cylindro, Y. : pumice omnia, Ct : aoiem,
i. e. make as long as the enemy's, L. : nee tamen
aequari frontes poterant, L. — To become equal,
equal, come up to, attain, reach : illis se : caelum,
to reach, 0. : cum sulcos aequant sata, i. e. grow
as high as the ridaes, Y. : facta dictis, i. e. speak
worthily of the achievements, L. : lacrimis labores,
lament adequately, Y. : regum opes animis, i. e.
rival by his spirit, Y. : ducem passibus, keep pace
with, Y. : sagitta aequans ventos, as swift as the
winds, Y. : vellera nebulas aequantia, i. e. as fine
as mist, 0. : munia comparis, i. e. draw even with
her mate, H.
aequor, oris, n. [aequus], an even surface, level:
camporum aequora : campi, Y. : Libyci aequoris
harenae, Y. — In ending a long poem : inmcnsum
spatiis confecimus aequor, Y. — Esp., the sea,
ocean : Aegaeum, 0. : ingens, H. : saeva aequora,
Y. : aequora cingentia terras, 0. : vastum maris,
Y. : tellus et aequora ponti, Y. — Poet., of the
Tiber : sternere aequor aquis, smooth the surface
with his waters, Y.
aequoreua, adj. [aequor], of the sea, marine:
rex, Neptune, 0. : Britanni, islanders, 0. : eenus.
i. e./sA, Y.
aequum, I, n., a plain, level: in aequo campi,
L. — Fairness, justice : utilitaH iusti prope mater et
aequi, H. : eas (iniurias) gravius aequo habere, to
feel too deeply, S. : potus largius aequo, H. : aequo
violentior, 0.
aequus, adj. with comp. and sup. [2 IC-, AIC-l,
even, plain, level, flat: locus: aequiore loco consti-
terat, Cs. : campus, Y. — EqucU : ex provincift
aequam partem sumere: sequitur non passibus
acquis, Y. : Abietibus iuvenes aequi, as tall as, Y.
— Even with, on a level with: sive loquitur ex in-
feriore loco, sive ex aequo, i. e. on the floor of the
Senate: pede congredi aequo, i. e.face to face, Y.
— Favorable, advantageous: locus ad dimicandura,
Cs. : locus suis,N. : tempus. — Favorable, friendly,
kind, hunuine : nobis : pi^rvis alumnis, propitious,
H. : teraplum non aequae Palladis, unpropitious,
Y. : a^r non aequus, unwholesome, V. : non acqua
fata, hard, 0. : aequi in iqu ique, /rt€«rf* and foes,
L. — Equal, propwtionate, like : utinam esset mihi
pars aequa amoris tecum, i. e. that 1 had a fair
return, T. : aequfi manu discedeie, after a drawn
battle, S. : aequo Marte pugiiart', indecisive, L. :
aequum volnus utrique dedit, 0. — Of persons,
fair, equitable, impartial: praetor: aequi.^simus
iudex. — Of l\\\vi^, equitable, reasonable, fair, honor-
able: postulatio : id, quod aequissimum est, ut^
etc. : quae liberura scire aequum est adulescen-
tem, T. : sicut aequum est, dicamus, etc. : ex aequo
et bono iure rem iudicari oportere, equitably and
kindly : fit reus magis ex aequo et bono, quam ex
iure gentium, S. : durus est praeter aequomque
Digitized by V^OOQ IC
aer 8
et bonum, excessively^ T. : id non fieri ex aequo et
bono, in a spirit of modercUion^ T. : qui Deque ins
neque bonum atque aequom soiunt, have no sense
of right or reason^ T. : istuc aequi bonique facio,
T. : si tu aliquam partem aequi bonique dlxeris,
if you propose anything reasonable^ T. : animus
meus totum istuc aequi boni facit, i. e. is content
with : *■ melius aequius/ i. e. quid melius et aequius
sit iudicatur. — Equable^ calm^ composed^ tranquil :
sorti pater aequus utrique est, V. : oculis aspicere
aequis, V. : animus : Aequam Servare mentero,
H. : aequo animo, with equanimity, patiently^ calm-
ly, with indifference : alqd ferre aequo animo : emo-
ri : servitutem tolerare, S. : alqd animo aequiore
ferre : animo aequissimo nummos adfert : aequis-
simis animis : audite mentibos aequis, impartial-
aer, fteris, ace. ftera, m., = <44p, the air, atmos-
phere, sky, esp. th4 lower air : nudus in aere, in the
open air : aera vincere summum arboris, i. e. the
summit, V. — A mist, vapor : densus, H. : obscurus,
V. — The weather: crassus: purus.
aerarla, ae,/. [aerarius], a mine.
aerarium^ l, n. [ aerarius ], part of the temple
of Saturn at Rome, in which the public treasure
was kept, the treaniry: referre (pecuniam) in aera-
rium : pecunia data tibi ex aerario. — Hence, the
public treasure, finances : cum effudisset aerarium :
commune, N. : pecunift uti ex aerario, Os. : ratio-
Ties ad aerarium referre, to render an account to
the treasury, — Here the public archives and the
standards were kept: tabulae testimenti . . . ut
in aerario ponerentur, Cs. : signa ex aerario
prompta, L. : aerarium sanctius, a fund reserved
for extreme public necessity, Os., 0. : privatum, a
special fund, if.: militare, Ta.
1. aerarius, adj. [ aes ], of copper, of brome,
made of copper ; hence, of copper money: fabula,
a twopenny story. — Of mines : structurae, Cs. —
Of money, pecuniary : ratio, the rate of exchange,
current value of coin, — Of the public treasury :
tribuni, in charge of disbursements.
2. aerarius, \,m., a resident who pays a poll-
tax, but cannot vote nor hold office. The censors
could degrarle citizens \o this class ; hence, aera-
rium alqm facere, L. : alqra in aerariis relinquere:
qui te ex aerariis exemit.
aeratus, adj. [ aes ], of brome : cuspis, 0. —
Fitted with bronze: lecti, having bronze fed:
navis, with a bronze beak, Cs. : acies, in armor, V.
— Supplied with money, rich (once) : tribuni.
aereUB, adj. faes], of copper, of bronze: signa,
L. : clipeus, Cu. : vectes, V. : clipeus, V. : puppis,
i. e. with bronze beak, V.
aerifer, fera, ferum, adj., bearing bronze, \. e.
ca}Tyi»g cymbals (once) : manus, O.
> aes
aeripes, edis, adj. [^aes +pes], with feet of
bronze : cerva, V. : tauri, 0.
aerius (quadrisyl.) or aereils, adj., pertaining
to the air, aerial: sedes, i. e. the clouds, V. : vola-
tfls avium : cursus, through the air, 0. : aerias ten-
tasse domos, the heavens, H. : mel, i. e. gathered
from dew,Y. — JUsing aloft, aerial, lofty, high:
Alpes, v., 0. : Phaeacum aroes, i. e. the mountain
tops, V. : quercus, V. : cupressus, Ct
aerugo, inif,/. [aes], rust of copper^ verdigris,
"^ ' " lu. — ^P o e t., a corroding passion .•
animoa aerugo Cum imbuerit.
C— Rusty gold,
mera, envy, H<
avarice, H.
aerumna, ae,/. [of. Ira], toil, hardship, distress^
trouble^ tribulation : alqm expedire his aerumnis,
T. : rem p. servare aerumna : multae, H. : mors
aerumnarum requies, S.
aerumnosus, adj. with sup., full of trouble^
miserable, wretched^ distressed: salum: pater: fe-
lix et aerumnosus : aerumnosissima mulier.
aes^ aeris, n., crude metal, base metal, copper:
uti aere pro nummo, Cs. : aeris metalla, V. —
Hence, brome, an alloy of copper and tin: ex aere
statua. — As symbol of indomitable courage: aes
triplex Circa pectus, H. ; of durability : monunien-
tum aere perennius, H. : quae (acta) ille in aes
incidit, i. e. engraved on a copper tablet for deposit
in the aerarium: in aere incidere: aera legum,
i. e. tablets inscribed with the lau>s. — Plur., work9
of art in brome, bronzes : grata aera, H. : aera
voltum simulantia, a bust^ H. : aere ciere viros, a
trumpet, V. : aeris comua flexi, 0. — Plur., cymbals,
H. : aera micantia cerno, i. e. arms of bronze, V. :
spumas sails aere niebant, with the prow, V. : in«
quinavit aere tempus aureum, i. e. degeneracy, H. :
aes exigitur, i. e. money, H. : meret aera^ eam^
money, H. : gravis aere dextra, V. : danda aera
militibua, L. : octonis referentes Idibus aera, i. e.
carrying the teacher's fees, H. — Esp. in the phrases^
aes alienum, another's money, i. e. d^t r aes alie-
num suscipere amicorum, aesume: in aere alieno
esse : conflare, S. : aere alieno premi, Cs. : dissol.
vere, discharge: solvere, S. : te aere alieno libe«
rare: ex aere alieno laborare, to be oppressed b^
debt, Cs. : nexus ob aes alienum, bound for debt, L.
— Hence, libraque et aere liberatus, released from
the debtor^ s bond, L, — Aes mutuum reddere, bor-
rowed money, S. — Aes suum, one's own money ; mco
sum pauper in aere, i. e. / am poor, but not in debt,
H. — F i g. ^lloq.) : te in meo aere esse, i. e. at my
service. — The unit of the coin standard (cf . as) :
aes grave, the old Jieavy money, a pound of copper :
denis millihus aeris gravis reos condcninat, L. —
And aes alone and in the gen. sing, (cf assium):
aeris roiliens, triciens, C, L. — Fig., wages earned:
annua aera habes, L. ; hence, militafy service :
istius aera ilia Vetera, campaigns.
Digitized by
google
aesculetmn
87
aestns
aaiciiletiiiii, I. n. [aesculus], aforett ofoaks^
aesculeoB, adj. [aesculos], of the oak: frons,
aeacnlus, t, f.^ the Italian oak (with edible
aoQTDfi) : maxuma, V. : rigida, H.
Aeaopiiis, adj. [Aeaopua], Aetopian : fabulae,
Uke Ae9op\ Ph.
aestaa^ &tis, /.,«umm€r.* aestate ineunte: ini-
ta, Ce, : media, midtummer : gumma, the height of
naamer: aestatia extremum, S. — M e to n., the
mmmerair: liquida, V. — Summer heat: aestatem
pati,a: ignea,H.
aestifer, era, enim, adj.^ JkeaUmnging^ eauaina
heal: caniB,V.
aestixiiabillfl^ e, adj. [aestimo], worthy of ee-
teem.
aestimatio, onis,/. [aestimo], the determina-
tiono/walnt, naitte, valuationf appraieenunt : aesti-
ZBatkme fact*, Ob. : potestas aestimationis haben-
dae : fnimenti, the determination of a rate of duty :
erai Athenis qaasi poenae aestimatio, i. e. a com-
m^ftaiion. — Esp.,in law, litis or litium aestima-
tio, a wahiotioH of the matter in dilute, assessment
of damages: lex de multarum aestimatione, the
cotnmtOation of fines in kind, L. : possessiouum et
remm, i. e on appraiaement of real and personal
edate, (X : praedia in aestimationem accipere, to
aeeepi at the appraisement : aestimationes vendere,
L t,fsroperty received at a high appraisement:
aestimationem accipere, to suffer injury (bj taking
I»opcrty at too high a valuation). — ^F i g., a valu-
ation^ estimation : honoris, L. : recta, Ta. : propria
Tirtntis, intrinsic worth, — Esteem: aestimatione
%ttl8.
aeatiznator, Oris, m, [aestimol, one who values,
en apprm»er: framenti. — One who esteems: sui,
Co. : incaatior fidei, L.
aestimo ( older aestumo ), &▼!, itus, are, to
ddermine the value of estimate, value, rate, ap-
f^mm: argentum: quanti haec signa aestiroen-
tnr?: mancipia tanto pluris, L. : tritici modios sin-
gikie temts denariis: haec aestimate pecunia,
^timate in money: allquid tenuissune, at the lowest
ff^'- seetertiam ad triciens litem: Catoni se-
nertium octo milibus lis aestimata est, damages
art assttsed against: ea lis L. talentis aestimata
««, N. : arintri, qui litem aestument, Cs. — In
piminal law : litem aestimare, to assess a penalty :
ia &ibiffi aestimandis: de pecuniis repetundis
ftoB ; also, to commute a fine: ut lis haec capitis
^estiiDaretar, that this capital charge be commuted:
fees loaiestatis, — Fig., to estimate^ value, rate,
««?4, hold, esteem : expendunt et aestimant volup-
Wei, they weigh and rate their pleasures : sicut
^ existlmo, according to my estimate, S. : Volgus
ex yeritate pauca aestimant, value according tc
truth: aliquem ex artificio comico, according tc
his art as a comedian: amicitias non ex re, sed ex
oommodo, S. : virtatem annis, according to age, H.;
aliquid per se, according to its own importance, L. :
aliquos pro sociis, non pro hostibus, to regard as,
Cu. : quanti est aestimanda virtus? valued: mag-
ni pecuniam, attach great value to : alqd parvi, L. :
alqd minoris, N. : maximi alqd: sapientiam non
magno : aestimare aliquid vita, as dear as life,
Cu. : ilia multo gravius, Cs. : levius tempestates,
Cs. : iuste aliquem, Cu.
aeaUva,, 6rum, n. [ aestivus ; sc. castra ], a
summer camp, summer resort : praetoris, a pleasure
camp. — M e to n., time spent in a summer camp, a
campaign : aestivorum tempus, «ea«on /or military
opercUions, S. — ( Sc. loca ), summer pastures for
cattle, — Poet: morbi corripiunt tola aestiva,
whole pastures, i. e. flocks, V.
aestiviiB, €tdj, [aestas], of summer, as in sum-
mer, summer-like, summer: tempos, Cs. : dies : sol,
V. : aura, H. : umbra, 0. ; per aestivos saltQs,
sutnmer pastures, L. : aves, summer birds, L. — Ad-
verb. : aestivum tonat, lu.
aestuarlum, T, n. [aestus], a tract overflowed
at high tide, salt marsh : itinera concisa aestuariis,
Cs.—An inlet of the sea, Cs.— ^ bay,flrth, Ta.
aestud, &vl, Atus, &re [aestusl, of fire, to rage,
bum : Aestuat ignis, V. — To he warm, be hot,
bum, glow : ager aestuat herbis, V. : erudire iu-
ventutem algendo, aestuando : sub pondere, 0. —
Of the sea, to rise in waves, surge : Maura semper
unda, H. : gurges, seethes, V. ; cf. nebulft specus,
I e. smokes, V. — To undulate, swell, be tossed, heave :
in ossibus umor, V.— Fig., of passion, to bum, be
excited, be inflamed: aestuare illi, qui dederant
pecuniam : quae cum aestuans agitaret, S. : in
oorde pudor, V. : rex in ilia Aestuat, /or her, 0.—
To waver, vacillate, hesitate, be in doubt : dubita-
tione : Aestuat et vitae disconvenit, H.
aestaose, adv. with comp. [acstuosus], ^fov-
ingly, hotly : inarsit aestuosius, H.
aestnosua^ atfi. [aestus], burning hot, glowing:
via : Syrtes, E.—Jn violent ebullition : f reta, H.
aestua^ Gs, m. [AID-], an agitation, glow, heat,
rage of fire : f urit aestus ad auras, V. : quia oleam
momorderit aestus, H. : labore et aestu languidi,
8. : ad aestOs vitandos aedificare, Cs. : Aestibus
mediis, in midday heat, V. : Caniculae, H. : side-
reus, 0. : ulceris aestufl, fever : aegri aestu f ebri-
que iactantur. — Poet., summer: medio in aestu,
0. — Of the aea, a heaving, sioell, surge : fervet
aestu pelagus ; cf. exsultant aestu latices, boil up,
V. : aequoris, breakers, V. : ingreditur ferventes
aestibus undas, 0. — The waves, billows, sea : del-
phines aestum secabant, V. ; mi^ritimos aestQs
Digitized by V^OOQ IC
aetas 8
maximofl in oceano efficere, tide* : miniieute aestu,
mt low tide^ Cs. — F i g. : quantos aestOs habet ratio
comitioruro, tides of passion: civilis belli aestus,
H. : quasi aestua ingeni. — Irresolution^ uncertain^
ty^ hesitation: qui tibi aestus, qui error: amor
irarum fluctuat aestu, V. : aestCLs graves, H.
aetas, &tis (gen, plur. -turn ; sometimes -tium,
L.),/. [for older ae vitas], the life ofman^ age, life-
time^ years : amicitia cum aetate aderevit, T. : acta
aetas honeste: expectemus Tartessiorum regis
aetatem, i. e. a life as long : satis aetatis habere,
to he old enough : aetatis quod reliquum est meae,
the rest of my life: vix ulluro discrimen aetatis,
L. : tertia, i. e. century , 0. — Age^ time of life: dum
aetas prohibebit (sc. te scire), T. : ab ineunte
aetate, from his entrance into life : prima, child-
hood: puerilis, Cs. : aetatis flos, you/A/W vigor:
cuius aetas a senatorio gradu longe abesset, i. e.
youth : propter aetatem eius, Cs. : qui aliquid
aetatis habebant, i. e. the youth : quarta, i. e. the
fourth year^ V. : respice aetatem tuam (i. c. se-
Dectutem), T. : iam adfectus aetate : morbo atque
aetate coufectus, S. : exactA aetate, in old age^
L. : aetatis excusatio, plea of age^ Cs. : id aeta-
tis duo filii, of that age: cum id aetatis filio:
cum illud esset aetatis: ad hoc aetatis a pueritia,
S. — Of plants : adolescit f rondibus aetas, Y. — Of
sheep : par aetas, haedi, 0. — Me ton., a space of
time^ age, period, generation^ time : heroicae aeta-
tes : aetas suocedit aetati : nee ulla umquam
aetas: aetatis suae primi, N. : Yeniet lustris la-
bentibus aetas, cum, etc., Y. : prior, 0. : crastina,
the future, H.— Of ike four <^^ ^ l^ world (the
golden age, silver age, etc.), 0. — Time, the flight of
time^ advancing age: te aetas mitigabit: fugerit
invida aetas, H. : omnia fert aetas, Y. — Men of an
age: cum vestrft etiam aetate, with young men:
vos, acrior aetas, 0 iuvenes, 0. : militaris fere
aetas omnis, L. — 7%^ age, men of the age : nos
dura Aetas, H. : Inventum omnis quern credidit
aetas, etc., Y. — In ace. of time : me aetatem censes
velle, etc., forever f T. : an abiit iam a milite?
lara dudum, aetatem, an age, T.
aetatula, ae,/. dim, [aetas], a tender age,
aeternitaa, fttis,/. [aetemus], eternity, endless-
ness, immortality: tempus, para aetemitatis: ani-
morum. — Fig-, immortality^ enduring renown:
mihi aeternitatem donare : ad memoriam aetemi-
tatis,/or perpetual remembrance,
aetemo, — , — , are [aetemus], to perpetuate,
immortalize: virtutes in aevom, H.
aetemum, subst. and adv., see aetemus.
aetemus, adj, [ for * aeviternus ], of an age,
lasting, enduring^ permanent, endless: inter noa
gratia, T. : hostes, L. : goUicituJo, S. : vincula :
audaci^e monum^utum : ignis, the vestal fire. — Of
\ AMotw
all time, everlasting, eternal, perpetual, immortal:
deus : remm Potestas, Y. : mentes : supplicia :
ignes, i. e. the heavenly bodies, Y. : puer, Bacchus^
0. : Te ex aetemo patientem mortis efficere,/roin
immortal make mortal, 0. : urbs, i. e. Rome, Tb.
— Neut. as subst., perpetuity : urba in aetemum
condita, L. — ^</tw6. ; aetemum salve, /or«;«r,
Y. : vivere, 0. : latrans, perpetually, Y. : eervire,
H. : aetemo, 0.
aether, eria, m., = ai^p, the upper air, sky,
fimuxment: rex aetheris Iuppiter,Y. : liquidus, H.:
manOs ad aethera tollens, 0. : aethera recludam,
heavenly things, 0. : fama super aethera notus, V.
— Air, atmof^kere: liquidum trans aethera vectus,
Y. : gelidus, V. : aethere in alto (opp. the lower
world), Y. — P e r 8 o n., Heaven, i. e. JupUer : pater
omnipotens Aether, Y.
aetheiioB, adi., = cu^ipioc, of the upper air,
heaveidy, ethereal, celestial: post ignem aetheria
domo Subductum, H. : arces, 0. : aura, Y. : semine
ab aetherio (equil of celestial breed, Y. : tumultus,
a thunderstorm, 0.
Aethiopa, opis, m., = AtOiorb (burnt-face), an
Ethiopian, negro : stipes, a blockhead of a negro.
— Aaj., Ethiopian : lacGs (plur.), 0.
aetlira, ae,/., the ether, sky, air: Siderea, Y.
aeyitaB» atis, /. [aevum], old for aetas, o^e,
time of life^ XII Tabb. ap. C.
aevum or (older) aevom, I, n., = cuiitv, never-
ending time, eternity: aeternum, 0. : in aevum, /or
all time, H. — E s p., period of life, lifetime, life, age :
in armis agere : in silvis exigere, Y. : extentum,
prolonged, H. : natura aevi brevis, S. : meum, my
age, H. : aevo apta, things suitable to their years,
H. : maximus aevo (i. e. natu), 0. : flos aevi, the
bloom of life, 0. : aequale tecum aevum, Y. : o<v
culto arbor aevo, i. e. vfiih no sigiu of age, H. — Old
age: aevo confectus, Y. : annis aevoque soluti, O.
— Age, generation, period : Livi scriptoris, H. :
ventun inscius aevi, the future, Y. : in omne no-
bilis aevum, H. : durare in hoc aevi, to our oton
times, 0. — 7%« age, men of the age: veniens, />o«-
terity, H. — T^me: aevi vetustas, Y. : vitiata den-
tibus aevi omnia, 0.
Afer, Af ra, Afnim, adj., African. — As suhgi,^
m., an African : dirus, i. e. Hannibal, H. : te Af ris
praeficere : discincti, Y.
aff-^ see adf-. afore, aforem, see absum.
Africa, ae,/ [a Carthaginian word], Libya, the
Carthaginian territory, C, S. ; the province of
Africa, C. — Africa (the continent), S.
Africanua, adj. [Africa], of Africa, African:
bellum : possessiones, N. — Pfur.f as subst., aram
(sc. fime), panth^s, L.
AfricuB, adj. [Africa], African: terra: pro-
Digitized by V^OOQ IC
agaso ]
cellae, i. e. from tJie aoulhirest^ H. — As aubsi.^ m.
(ac Tentu^), ifu unilhwcat wind, V., H.
agaao, on is, m^ a driver^ hostler ^ L., Cu. — A
age* agite, imper. of ago, freq. as inter;.^ come^
joto ; see ago.
a^elluloB, I, m. dim. [agellus], a very small
aeellas, I, m. dim. [ager], a small estate, little
field: AgelU pauluw, T. : ugelli singulorum.
agema, atis, n., =: ayfifia, the flower of the (Ma-
cedonian) caitalry, L., Gu.
Agenor, oris, m., a king of Phoenicia : Ageno-
ris urbs, i. e. Carth4»ge^ V. — Agenore natus, i. e.
0iu£nuc8,0.
ageiifl» entis, adj. [P. of ago], effective, power-
fid: imagines.
ager, gri, m,, productive land, a field, farm, es-
tate, arable land, pasture : agrum mercari, T. : fer-
tilis, fractuosus : agri solum, the bare ground, Cs. :
igros findere sarculo, H. : conserere, V. : agri ter-
mino^ of an eeiaie, H. : situs agri, of the farm, H.
— A territory, diMrict, domain : h.\vp\n\is: Helve-
do?, Cs. : his ciritas data agerque, L. : Apollinis,
the domain of ApoUo*s temple^ V. — E s p. : ager
Roioanas, the Roman possessions in land: publicus,
pmbde domain', privatos a<;ros publicA pecunia
co€fDere, private estates. — The fields, the open coun-
try, the amntry: neque agri neque urbis odium,
T. : bocniDea ex agris coocurrunt : per agros per-
que riaA, O. : dorous qui prospicit agros, H. : roille
pede^ in f rente, trecentos in agrum dare, i. e. in
d^thf H. — A plain, valley, champaign (opp. mon-
te«): campestris, L. : montes agrosque salutat, 0.
a^emo (ad-g-), — , — , ere, to groan at, lament
owr (poet.): mall!*, 0.
agger, eris, m. [ad+GES-], a mass, heap, col-
iecthn,piU: agg*»re paludera explere, Cs. : longius
ent a^er petendu?, Cs. : fossas aggere conplent,
^. — A heap of rubbuh, pile of stones, bank, mound,
dam, pier, hillock, wall, dike, mole, rampart: agge-
ribas DiTeis inforrais terra, with snow-drifts, V. :
pfoeita mi^cent Aggeribus murorum, V. : moliri-
<|Qe aggere tecta, a stockade, V. : aggeribus ruptis
iroms exit, dam*, V. : muniti aggere portiis, a
^rmkwatcr, 0. : viae aoyrer, a cauj(eway,y. — Poet :
*i5ger€s Alpini, i. e. mountain^. V. — A funeral pile,
0. — A platform (for a speaker), 0. — In war, a
^nemid erecte*! f>efore a besieged city to xustain bat-
teristg enfpnGi: ?irieis ad oppidum actis, aggere
i»eto, Cs. : agjjerein iacere, S. : promovere ad ur-
bem, to bring near to the city, L. ; usu. of wood ;
feenoe, ut agger, tormenta flanimam conciperent,
Ct: aggerem ac vineas incendium hausit, L. —
f ig, : ^set agger oppugnaiidae Italiae, a rampart
for attacking. — Freq. of mounds or terrmoet in
Rome, built for defence, and afterwards used as
promenades, a boulevard, terrace : maximus (Tar-
quinii): (Servius) aggere circumdat urbem, L. :
Aggere in aprico spatiari, H.— -4 mound to protect
a camp: seges aggere cingit, V.
1. aggero (ad-g-), gessi, gestus, ere, to bring
up, carry, convey to : adgeritur tumulo tellus, V. :
quadrantes patrimonio, to keep adding. Ph. : pro-
bra, Ta. : aggeruntur insontibus periculosa, Ta.
2. aggero. avi, — , are [agger! to make a
mound of, heap up, pile: Cadavera, V. : Laurentis
praemia pugnae, V. — Fig., to pile up, increase,
stimidate: iras dictis, V. — 7h fill with earth: spa-
tiura, Cu.
aggestua (ad-g-), lis, m., a bringing in, collect-
ing : copiarum, Ta. : pabuli, Ta.
agglomero (ad-g-), —, — , are, to wind on,
add by winding : se lateri nostro, attach themselves,
V. : cuneis se, throng to the battalions, V.
aggluttno (ad-g-), — , — , ftre, to glue to, stick
on, tig. : prooemium.
aggraToaoo (adg-), — , — , ere, to increase in
weight, grow violent : ne morbus adgravescat, T.
aggravo (ad-g-), — , atus, are, to tnake heavy.
— Fig., to embarrass further, increase in oppres-
siveness : res, L. : dolorem, Cu. : curam curft, Ph.
aggredior (ad-g-), gressus, i, dep. [ad+gra-
diorj, to approach: aliquo. — Esp., to approach,
apply to, address : legatos aggreditur, S. : iudicem,
to influence : mortales pecunia, with bribes, S. : Ve-
nerem dictis, to accost, V. : astute, make advances,
J.— To go against, fall upon, attack, assault: eos
impeditos, Cs. : roilites, S. : bene comitatum : alqra
ferro, 0. : murum scalis, S. : comminus, 0. : ad-
gressi iniciunt vincula, attacking, V.— F i g., to set
about, undertake, assume, begin, attempt, try: de
quibus dicere adgrediar : avellere Palladium, V. :
oppidum oppugnare, Cs. : niollire impetum, L. : ad
crimen : ad petitionem consulatQs, to become a can-
didate : ad faciendam iniuriam : ancipitem cau-
sam : maiora, S. : alia vift, try another way, T. —
To lay daim to, seize (poet.) : magnos honores, V.
aggrego ( ad-g- ), avi, atus, ftre, to add to a
flock, bring together in a flock. — Fig., to attach,
join,indude: te in nostrum numerum, count you
one of us: se ad eorum amicitiam, joi'n^e^ their al-
liance, Cs. — To connect : filium ad patris interitum,
i. e. to implicate in. — To collect, bring together,
make one body : se : eodem nauf ragos.
aggreaaio (adg-), Onis, /. [aggredior], an as-
sault ; fig.: prima, the introduction (to a speech).
aggreaaua, P. of aggredior.
agillB, e, adj. [1 AG-], nimble, quick, agile, live-
ly, prompt : Cyllenius, 0. : agilis fio, a business
Digitized by V^OOQ IC
agilitas
40
agnoaoo
man^ H. : Quae circumvolitas agilis thyma ? H. :
remus, 0. : roU, 0.
agilitaB» ati:*, /. [agilis], nimbleneUy activity^
quickness: narium, L. : rotarum, Gu. — Fig.: na-
turae, a pliable temper.
agitabllis, e, adj. [agito], eanly moved, light :
aer, 0.
agitatid, onis, /. [agito], movement^ motion^
agitation : fluctuutn : lecticae, L. : linguae : armo-
rum, L. — Fig.: mentis. — Pursuit^ prosecution :
studiorum: magnarura reniro.
agitator, oris, m. [agito], a driver : aselli, Y. :
equorura Achillis, i. e. charioteer^ V. — Esp., a com-
petitor in the circus^ C.
agite, imper. plur. of ago.
agito, ftvl, atus, ise^freq. [ago], to set in violent
motion^ drive onward^ move, impels urge: (Harena)
magnA vi agitata, S. : greges, drive to pasture, V. :
equum, V. : iugales (dracones), 0. : (trireniem) in
portu agitari iubet, rowed aboiit, N. — To hunt,
chase, pursue : aquila alias avis agitans: daminas,
0. : cervos in retia, 0. — F i g., to drive, urge for-
ward, press, support, insist on : agrariam legem :
hoc unum agitare, esse, etc., ke^ pressing this one
point: pacem an bell urn, S. — To attend, kea>^ eel-
ebreUe : Dionysia, T. : festos dies. — To observe,
obey, carry out, exercise: praecepta parentis niei,
S. : secreta consilia, L. — Of time, to pass, spend' vi-
tam sine cupiditate, S. : apud aquam noctem, S.
— Absol., to live, abide, be: varius atque incertus
agitabat, S. : pro muro dies noctlsque, remain, S.
— To move to and fro, stir, agitate, shake, disturb,
toss: corpora hue et illuc, S. : hastam, brandish,
0. : scintilla agitata (veniis), /antiA^, 0. : habenas
manibus, wield, 0. : caput, ruid, 0. : mare ventonim
vi agitari : f reta incipiant agitata tumescere, Y. :
Zephyris agitata Tempe, H. : agitata numina Tro-
iae, tossed on the sea, Y. : agitantia fumos Nubila,
tossina up spray, 0. — F i g., to stir, rouse, agitate,
stimmate, excite, goad: hunc, T. : plebem, L. : mens
agitat molem, animates, Y. — To vex, disquiet, dis-
turb, distress : nationes : Furiis agitatus Orestes,
Y. : rebus agitatis, in times of disorder : metu at*
que libidine divorsus agitabatur, was distracted by,
S. : te agitet cupido, H. : fidem aut gentis, to dis-
turb the loyalty, etc., Y. — To insult, scoff, rail at,
deride, revtU : rem militarem : meafastidia verbis,
H. : (poemata) expertia frugis, H. : ea belle agita-
ta ridentur, neatly mocked. — To prosecute, occupy
oneself with, engage in, keep going, stir: cuncta,
keep active, S. : mutas artes, Y. : iocos, 0. : eo modo
agitabat, ut, etc., so conducted hinueff S. : scaenis
agitatus Orestes, i. e. represented, V. — To pursue,
consider, deliberate on, meditate: secum multum,
S. : haeo mecum, H. : in animo bellum, L. : agita-
re coepit, si posset, etc., L. : ut mente agitaret, bel-
lum renovare, N. — To discuss, debate, sift, investi-
gate: oratori omnia tractata, agitata, i. e. tiflcd^
discussed: omnia ex tabulis, by the accounts: se-
natus de seccssione plebis agitat, L. — Impers. :
Romae de facto agitari, there were discussions, S.
agmen, inis, n. [ago], that which is driven. —
In gen., a multitude, throng, host, troop, erowd^
number, band: perpetuum totius Italiae: ingens
mulierum, L. : puerile, of boys, Y. : Eumenidum
agmina, Y. : navium, a line of ships (for a break-
water), L. : graniferum, ants, 0, : agmina cervi
fug& glomerant, Y. : (stellarum) agmina, 0. —
Esp., an army on the march, column: medium
hostium, the centre, L. : nqvissimum hostium . . .
nostrum primuro, rear, van, Cs. : extremum, rear
guard, Cs. : confertissimo agmine contendere, in
close array, Cs. : certum ag^inis locum tenere,
place in the column: transverso agmine, 6v a
flank movement, L. : agmine tacito, i. e. without
signals, L. : agmine quadrato accedere, in solid
column: quadrato agmine incedere, in a square,
S, — An army, host, troops (cf. exercitus, acies) : in-
structo agmine, L. : agmina curru Proterit, Y. :
horrentia pilis, H. : coniurata undique pugnant
Agmina, 0. : venti, velut agmine facto, as if for
battle, Y. : agmen agens, the naval line of battle,
Y. : rudis agminum, i. e. in war, H. — A course,
train, line, stream, succession : leni fluit agmine,
Y. : immensum aquarum, Y. : agmine longo for-
micae, in a long line, 0. : agmine remorum oeleri,
with a quick stroke of the oars, Y. : extremae ag-
mina caudae, movements, V. : agmine certo, in a
straight line, Y. — Of an army, a passage, progress,
march : de castris, de agminibus . . . ddoere : Id
agmine, on the march, S. : in agmine principea
facti, to lead, S. : educenda dictio est medium in
agmen, before the public,
agna, ae,/. [agnus], a ewe lamb, H., Y., 0.
Agnalia, ium, n., see Agonalia.
agnasoor (ad-gn-), &tus, to be bom in adds-
turn (i. e. after a father^s will was made) : constat
agnascendo runipi testamentum ; see agnatus.
agnatio (adg-), dnis, /. [ agnascor ], consan-
guinity on the father's side: iura agnationum.
1. agnatus, P. of agnascor.
2. agnatua (ad-g-). I, m. [agnascor], a rela-
tion on the father* s side, C. — Plur., children bom
after the father has made his will, Ta.
agnina, ae, /. [ agnus ], tlie flesh of a lamb,
lamb,E.
agnitio, 5nis, /. [agnosco], a knowing, knowl-
edge: animi.
agnosco (ad-gn- or ad-n-), ndvl, nitus, ere,
to recognise, identify, make out : ilia reminisocndo :
nomine audito virura, L. : veterero nmicuin, Y. :
non agnoscendum os, 0. : hominem. Ph. : August!
laudes, praise appropriate to Augustus, H. : accipio
Digitized by V^OOQIC
agnns
41
ago
ad{;iK)§ooqiie deos, aeeepl the omen^ and di»eem the
kaid of the godMf Y. : adgnoecunt spolia inter Be,
I e. by the tpoUe identify the dead, Y. : Ipse certe
agnoacet, wiU recognize (the picture I drew of
luBi): virtos cum suum lumen agnovit in alio, ap-
pneiated — To declare^ recognize, acknowledge at
mil (nen : mihi tantum tribui quantum nee agno-
8C0 nee pofitulo, admit as due to me: quern ille
Ditum DOD agnorat, at hit birth, N. : prolem, 0. :
me ducem, L. — Pott. : cuius (lovis) oraculo ad-
gnoficor, at hi* ton, Cu. — To acknowledge at true,
rteognix, attent to, approve : me non eese inopem :
facti gloriam : crimen. — With ex, to acquire knowl-
mE^ hg, know through : Deum ex operibus eius :
ignosco ex me, /ram my owt experience. — To un-
itntand, mark, perceive tfu meaning of: verbum :
geoiitani, V. : 6onitum,y.
agmiflk I, m., a lamb: villa abundat haedo
igno: ara avet spargier agno, H.,y., 0.
ago, i^ ictus (old inf,patt. agier), ere [1 AG-],
to put in motion, move, lead, drive, tend, conduct :
bos Romam acta, L. : capellas, Y. : pecus visere
moods, H. : ante se Thyum, N. : in exsilium, L. :
Ins nobibua acta, borne on, Y. : alqm in crucem, to
crucify : Illam aget Fama, wili carry, H. : quo
Mne te agis ? whither are you going / T. : se pri-
nms agebat, ttrode in front, Y. : capellas potum,
V. — P r o ▼. : agas asellura, i. e. if you canH afford
an oz, drive an att, — Pott., to go, march: quo
mohitodo agebatur, L. : citius agi vellet agmen,
march on mneker, L. : raptim agmine acto, L. —
Es p^ to 4VT0e etway, carry off, tteal, rob,plunder :
pecoris praedaa, 8. ; freq. with ferre, to rob, plun-
der: ferre agere plebem plobisque res, L.: res
loeionim fern agique vidit^ L. — To chate, purtue,
hmni: apros, Y. : cervum, Y. — Fig.: dum haec
erimina agam ostiatim, trc^k out from houte to
hamee : oeterofl ruerem, agerem, T. : palantis Troas,
V. — To move, prest, puth forward, advance, bring
^: malta unoique portari atque agi, Gs. : vineis
«d oppidnm actis, puthed forward, Gs. : moles,
Co. : ckMLca maxima sub terram agenda, to be car-
ried under ground, L.: cuniculos ad aerarium,
ane: per glaebas radicibus actis, 0.: pluma in
eatem radices ^erit, ttruek deep root, 0. : Tera
idoria radioes agit : tellus Fissa agit rimas, opent
injteurts, O.: in litus navls, beached, L.: navero,
^ ^err, H. : cunHs, to drive, O. : per agmen limi-
tea ferro, V. : riaa, make way, Y. : (sol) amicum
Taopos agens, bringing the welcome hour (of sun-
«), H- — 7b throw out, ttir up: spumas ore, Y. :
^omas in ore: se laetus ad auras Palmes agit,
tieett up into the air, Y. — Animam agere, to ex-
pire: Dam et agere animam et efflare dicimus;
d. H gestam et animam ageres, i. e. exert yourtelf
« getturina and risk your life. — Fig., to lead,
iarettj guide: (poemauj, animum auditoris, H.—
To move, impel, excite, urge, prompt, induce, route,
drive : quae te Mens agit in facinus ? 0. : ad ilia
te, H. : eum praecipitem : viros spe praedae diver-
sos agit, leadt attray, S. : bonitas, quae nuUis casi-
bus agitur, N. : quemcunque inscitia Ten Caecum
agit, blindt, H. : quibus actus fatis, Y. : seu te dis-
cus agit, occupiet, H. : nos exquirere terras, Y. :
desertas quaerere terras agimur, Y. — To pursue
for hartn, pertecute, ditturb, vex, attack, attail :
reginam stimulis, Y. : agentia verba Lycamben,
H. : dins agam vos, H. : quam deus ultor agebat,
0. — To pursue, carry on, think, reflect^ deliberate,
treat, repretent, exhibit, exereite, practise, act, per-
form, deliver, pronounce : nihil, to be idle : onmia
per nos, in person : agendi tempus, a time for
action : industria in agendo : apud primos agebat,
fought in the van, S. : quae continua bella agi-
mus, are busy with, L. : (pes) natus rebus agen-
dis, the metre appropriate to dramatic action, H. :
Quid nunc agimus ? what shall we do now f T. :
quid agam, habeo, i. e. / know what to do, T. : quid
agitur? how are youf T. : quid agis, dulcissime
rerura ? i. e. how are you / H. : vereor, quid agat
Ino, what it to become of: quid agis ? what do ywi
meanf nihil agis, i/ it of no um, T. : nihil agis,
dolor, quamvis, etc. : cupis abire, sed nihil agi.«i,
usque tenebo, you cannot succeed, H. : ubi blandi-
tHs agitur nihil, 0. — E s p., hoc or id agere, to give
attention to, mind, heed: hocine agis, an non ? are
you attending? T. : id quod et agimt et moliuntur,
their purpote and aim : qui id egerunt, ut gentem
conlocarent,etc., aimed at thit : sm autem id actum
est, ut, etc., if it was their aim : summA vi agen-
dum esse, ut, etc., L. : certiorem eum fecit, id agi,
ut pons dissolveretur, it was planned, N. : Hoc age,
ne, etc., take care, H. : alias res agis, you are not
listening, T. : aliud ageus ac nihil eius modi cogi-
tans, i!tnt on other plans: animadverti eum alias
res agere, /xifrf no attention: vides, quam alias res
agamus, are otherwise occupied: populum aliud
nunc agere, i. e. are indifferent. — To perform, do,
transact: ne quid negligenter: suum negotiuin,
attend to his own business : neque satis constabat,
quid agerent, what they were at, Cs. : agentibus
divina Tiunianaque consulibus, busy with auspices
and affaire, L. : per litteras agere, quae cogitas,
carry on, N. : (bellum) cum feminis, Cu. : conven-
tum, to hold an assize: ad conventOs agendos, to
preside at, Cs. : census actus eo anno, taken, L. —
Of public transactions, to manage, transact, do^ dis-
cuss, speak, deliberate: quae (res) inter eos agi
coeptae, negotiations begtm, Cs. : de condicionibus
pacis, treaty L. : quorum de poenA agebatur, L. —
Hence, agere cum populo, of magistrates, to ad-
dress the people on a law or measure (cf. agere ad
populum, to propose, bring before the people): cum
populo de re p. — Of a speaker or writer, to treat,
discuss, narrate : id quod agas, your subject : bella
Digitized by V^OOQ IC
ago
42
agripeta
per quartum iam Tolumen, L. : haec dum agit,
during this speech, H. — In law, to plead, proseeute,
advoc€Ue : lege agito, ffo to law, T. : causam apud
iudices : aliter causam agi, to be argued on other
grounds: cum de bonis et de caede agatur, in a
eatise relating to, etc. : tamquam ex sjngrapha
agere cum populo, to litigate: ex sponso egit:
agere lege in hereditatem, site for: crimen, to
press an (useusation : partis lenitatis et misericor-
diae, to plead the cause of mercy : ii per quos agi-
tur, the counsel : causas, i. e. to practise late : me
agente, while I am counsel : ii apud quos agitur,
the judges ; hence, of a judge : rem agere, to Mar :
reos, to prosecute, L. : alqm furti, to accuse of theft.
— Pass., to be in suit, be in question, be at stake:
Hon capitis eius res agitur, sed pecuniae, T. :
aguntur iniuriae sociorum, agitur vis legum. — To
represent, act, perform, of an orator : cum digni-
tate. — Of an actor : fabulam, T. : partis, to as-
sume a part, T. : Ballionem, the character of: ge-
stum agere in scena, appear as actors : canticum,
L. — Fig.: lenem mitemque senatorem, act the
part of, L. : noluit hodie agere Roscius : cum
egerunt, when they have finished acting: trium-
phum, to triumph, 0. : de classe populi R. trium-
phum, over, etc. : ex Volscis et ex Etrurift, over,
etc., Ii. : noctu vigilias, keep vHitch: alta silentia,
to be buried in silence, 0. : arbitria victoriae, to ex-
ercise a conqueror^ s prerogative, Cu. : paenitentiam,
to repent, Cu. : oblivia, to forget, 0. : gratias (poet,
grates) agere, to give thanks, thank : maximas tibi
gratias: alcui gratias quod fecisset, etc., Cs. : gra-
tes parenti, 0. — Of time, to spend, pass, use, live
through : cum dia aevom : securum aevom, H. :
dies festos, celebrate : run vitam, L. : otia, V. :
quartum annum ago et octogesimum, in my eighty-
fourth year : ver magnus agebat orbis, w<ms expe-
riencing, V. — Pass. : mensis agitur hie Septimus,
postquaro, etc., going on seven months since, T. :
bene acta vita, weil spent: tunc principium anni
agebatur, L. : melior pars acta (est) diei, is past,
v. — Absol., to live, pass titne, be: ci vitas laeta
agere, rejoiced, S. — M e t o n., to treat, deal, confer,
talk with: quae (patria) tecum sic Rf^t, pleads :
haec inter se dubiis de rebus, V. : Callias quidam
egit cum Cimone, ut, etc., tried to persftade C, N. :
agere varie, rogando alternis suadendoque coepit,
L. — With bene, praeclare, male, etc., to deal well or
ill with, treat or use well or Ul: praeclare cum eis :
facile est bene agere cum eis. — Pass, impers,, to go
weil or ill with one, be well or badly off: iiiteileget
secum esse actum pessime: in quibus praeclare
agitur, si, etc., who are well off, if, etc. — P o e t. :
Tros Tyriusque raihi nullo discriinine agetur, will
be treated, V. — Pass., to be at stake, be at Jiazard,
be conceited, be in peril: quasi mea res minor
agatur quam tua, T. : in quibua corum caput aga-
tur: ibi rem frumentariam agi cementes^ L. : si
sua res ageretur, if his interests were involved:
agitur pars tertia mundi, is at risk, 0. : non agitur
de vectigalibus, S. — P r a e g n., to finish, complete,
only pass. : acta re ad fidem pronius est, after it
is€kme,L.: iucundi acti \&hoves, past : ad impe-
diendam rem actam, an accomplished fact, L. —
P r o V. : actum, aiunt, ne agas, i. e. donU teeute
your efforts, T. : acta agimus : Actum est, it is all
over, all is lost, T. : iam de Servio actum rati, L. :
acta haec res est, is lost, T. : taut& mobilitate sese
Numidae agunt, behave, S. : ferocius agunt equites,
L. : quod nullo studio agebant, because they were
careless, Cs. : cum siraulatione agi timoris iubet,
Cs. — Imper. as interj., come now, well, up : age, da
veniam filio, T. : en age, rumpe moras, V. : agite
dum, L. : age porro, tu, cur, etc. ? age vero, con-
siderate, etc. : age, age, iam ducat : dabo, good, T. :
age, sit ita factum.
AgonaliBt e, adj., of the festival Agonalia (in
honor of Janus, on Jan. 9th) : lux, 0.
agdnium, I, n., a victim, beast for sacrifiee, O.
— Fiur, for Agonalia (see Agonalis), 0.
agrariuB, adj, {tL^^er}, pertcining to land: ler,
a law for the division of laid, C, L. : largitio, a
gratuitous land-grant, L. : agrariam rem ten tare,
to c^itaie for a distribution of land by law. — As
subst. : agrarii, drum, m., the agrarian party, sup-
porters of c^rarian laws, C, L. — agraria, ae, f.
(sc. lex), an agrarian law, C.
agrestiB, e, adj. with comp. [ager], ofthefidds,
belonging to the country : palmae, wild : poma, V. :
frondes, H. : bestiac: pubes, V. : praeda,/rom ^
fields, L. — Subst. agreatis, is (gen.plur., -turn, V.,
0.), m., a countryman, peasant, rustic: agrestis in
spem rapinarum iropellere : conventus agrestium,
assembly of the rural population: agrestibus in
urbem acceptis, Ly agrestis imagine, tn ike form
of a peasant, 0. : iramina agrestum, worshipped by,
V. : agrestem confertum in arta tecta, the country-
folk crowded, etc., L. — Of a mouse : agrestem p)el-
lere, the rustic, H. — P r a e g n., wild, uncultivated:
silva, 0. : baculum, rtide^ 0. — Rustic, rude, uncultu
vated, clownish, boorish, coarse, mid: homo: vita :
exercitus conlectus ... ex agresti luxuriiL, i. e.
profligate boors : Cyclops, H. : quas (causas) agrc-
stioribus Musis reliquerunt (of the language of
the bar): genus hominum, S. : voltus, brutish, O. :
asperitas, H. : barbaria, uncivilized: Latium, H.
agrlcola, ae, m. [ager+COL-], a htsbandman,
agriculturist, ploughman, farmer, peasant: adsidui :
diligentissiinus : fortunati, V. — Praegn., a rustic,
boor, clovm, C. — P o e t. : caelitis, rustic deities, Tb.
agricultio, agricultor, agricultura, prop,
written agri cultio, etc.
agrlpeta, ae, m. [ager + PET-], a colonist, one
who seeks land to cultivate, C. (twice).
Digitized by
^oogle
AgyiexxB
48
Albola
Agyieus, — , voc. Agyleu (trisyl.), an epilhei
of Ajwtto, aa ffuardian of stre^eU, H.
ah or a, interj, — Of distress or pity, ah I alas f
H.— Ot reproach or admonitiou, oA / ohf V. — Of
surprise, Ohf / #ee / H.
abeneUa, ahenua, see aen-.
ti = at, interj.^ ala»^ only 0. (once).
aiens (disyl.), ntis, P., see aio.
aid, V, defect, [for *ag-io, AG- ] ; in use, praea,
uuL iio, ais, ait, aiunt ; subj. alas, ftiat ; imperf
iieb&ra throughout, colloq., aibam (disyl.) ; part,
kiins (C. twice), to say yea, aasent, affirtn: negat
qQJu ? n^o : ait ? aio, if one says no, J say no ; if
yes, I say ym, T.t Diogenes ait, Antipater negat :
Bt quibos creditam non sit negantibus, isdem cre-
datar aientibus : ne faciam Omnino versQs ? aio,
I say so, H. — I n g e n^ to assert, affirm, aver, say,
teB, rdaU : crimen ais te metui.sse : Tarquinium a
Geerone iDmissum aiebant, S. : nescio quid Telle
loqai te aiebas mecani, you were saying, H. : quern
aeeum aiunt portare Penatia, they say, V. : a me
deceptos ait Hirtium et Caesarem (sa esse). — With
attraction : vir bonns ait esse paratus, H. : * huuc-
ciDe,' aiebat, * quera,' etc, L. : ' loris non uteris,*
aio, R : * O te felicem,' aiebam tacitus, said to my-
self, H.: secum ait,0.: Talia dicenti, *tibi* ait
* ren>camina ' corvus • Sint precor,' 0. : Causa op-
tomast, Dbi quid pater ait aliud, T. : Haec ait, Y. :
Sic ait, e€ dicto citius tumida aequora placat, V. :
▼ita ritalis, ut ait Ennius, to adopt the phrase of:
nti mo9 Tester ais, H. : ut ait in Synephebis, <m
(the author) says. — Aiunt, ut aiunt, quern ad mo-
dom or quod aiunt, in quoting a current phrase,
as they say, as is S(Ud, as the saying is : ut quimus,
aiunt, quando, ut Tolumus, non licet, T. : se Masai-
Sam, lit aiunt, non in haec castra conferet : Iste
cUadu«, quern ad modum aiunt, pilam : conspexit,
at aiont, Adrasum quendam Tacuft tonsoris in
ombrft, H. : ain tu ? (for aisne) ain tute ? ain tan-
•icra t ain Tero ? a colloq. phrase, expressing sur-
proe, do you really mean? indeed? realty f is it
ptmdbUf often only an emphatic whatf Ain tu
tibi hoc incoromodura evenisse iter ? T. : ain tan-
<kni * inquit, nuro castra Tallata non habetis ? L. :
Heu, quid ais, scelus ? what do you mean ? T. :
Quid ta aiP, Gnatho ? nura quid habes quod con-
temo^ f tphai say you f T.
Aiim, i, m. [aio], tfie speaker ; in full, Aius Lo-
estina, L, or Aius Loquens, G. ; a deity supposed
t9 4a» noti/Ud the Romans of a coming invasion
by Ike Gauls.
ala,ae,/. [for •axla; dim. of axis], a wing:
•quila tuspeosis demissa leniter alls, L. : striden-
tei,T. — Fig. : mors alia circumToUt atris, H.:
fcri, Tb. : iocunda, Pr. : f ulminis ocior alia, V. :
fa»r addidit alas, L e. ipeed, V. — Of sails : Telo-
rum pandimus alas, V.— In man, the armpit, L. :
aliquid sub ala portare, H.— Of an army, the wing,
usu. including the caTalry and the auxiliaries, C,
L. — A division of cavalry: Campanorura, L.:
mille ferme equitum, L.— Poet. : Dum trepidant
alae, while the troops are in hot pursuit, V.
alacer ( m. alacris, T., V. ), oris, ere, adj. with
comp. [AL-J, lively, brisk, quick, eager, excited, glad,
^Ppy- quidTe es alacris? why so excited? T. :
Tidebant (/atilinam alacrem atqiie laetura, active
and joyous: ex alacri atque Ueto erat humilis
atque demissus: (Dares) alacris stetit, in high
spirits, V. : alacer gaudio arma capiebat, in high
glee, L. : miles animis, fresh, L. : alacrior«8 ad
pugnandura, Ce. : ad rem gerendam, N. : equus,
C. : clamor, L. : alacrior clamor, Ta. — P o e t. : to-
luptas, a lively pleasure, V.
alacritaa, fttis, /. [ alacer ], liveliness, ardor,
eagerness, alacrity, cheerfulness, encouragement:
quantam mihi alacritatem . . . concursus adferret ;
alacriute ac studio uti, Cs. : ingens, Ta. : animi,
Cs. : rei p. defendendae : mira ad pugnandum :
canum in Tenando. — Joy, delight: inanis alacritas,
id est, laetitia gestiens : clamor alacritate perfecti
operis sublatus, in their delight, L.
alapa, ae, f, a box on the ear, bf^ne with the
open hand: alapam sibi ducere, Ph.: ridere Ma-
mercorum alapas, mock slaps (on the stage), lu. —
GiTen in the ceremony of emancipation, hence:
multo maioris alapae mecum Teneunt, i. e. freedom
seUs hig/ter. Ph. "^
alaria^ e, adj. [ala], of the wing (for alarius):
oohortes, L,
alariua, adj. [ala], of the wing (of an army):
cohortes, Cs, : equites, L., Ta. — Ptur. as subst.,
auxiliary troops: ad speciem alariis uti, Cs.
alatua, adj. [ala], winged, having wings (poet):
plantae (of Mercury), V. : equi, 0.
Alauda, ae, m. [Celtic], a soldier of the legioti
Alauda O^'k), whieh Caesar raised in Gaul, C.
albatua^ €u(j. [albus], white -robed, clothed in
white : epuli dominus : natalis (dies), H.
albena, ntis, a(f;. [ P. of albeo ], whitening,
white: spumae, 0. : tempora canis, 0. : ossa, Ta.
albeo, — , — , 6re [albus], to be white: campi
ossibus, v., 0. : albente caelo, ett dawn, Cs.
albeaoo, — , — , ere, inch., to become white,
whiten : mare albescit : fluctus Tento, V. : albe-
scens capillus, H. : flammarum tractus, brightens,
V. : lux, dawns, V.
alblco, — ,— , ftre [albus], to be white: prata
pruinis, H. : albicans litus, Ct.
albldiia» acfj. [albus], whitish, white: spuma, 0.
Albula, ae,/., old name of the lUer, V., 0.
Digitized by V^OOQ IC
albolus
44
aUbi
alboloB, adj. dim. [albus], tokUish : columbus,
Ct.
album, I, n. [albus], whiU eohr^ whiieneu : in-
signia albo, V. : columnas poHrc albo, L. — M e-
ton., a wfUte tablet on which the Pontifex Maxi-
raus registered the principal events of the year (cf,
Anualea maximi) : in album referre, to emter in,
C, L. — A list of names : senatorium, the roll of
senators^ Ta.
alboB, adj.^ white (without lustre, opp. ater ; cf.
Candidas, opp. niger) : color : bedera, V. : plum-
bum, i. e. tin, Cs. : parma, i. e. unadorned, V. : cani-
ties, 0.: y'liis, bryony, 0.: pallor, ^A<u%,H. : lapis,
marble, H. : pedibus venire albis, i. e. with chalked
feet (as of slaves for sale), lu. : Stella, propitious^
H. : Notus, clear, H. — P r o ?. : avis alba, a white
bird (i. e. a rarity) : filius albae gallinae, a white
hen*s son, i. e. a son of fortune, lu. — Ater hxi albus,
black or white, i. e. 1 care not who or what : unde
ilia scivit ater an albus nascerer, Pb. : is qui albus
aterve fuerit ignoras. — Equis albis praecurrere
alqra, greatly to surpass (in allusion to the trium-
phal chariot), H.
aloea, is,/., the elk, Cs.
Aloidea, ae, m., a descendant of Alceus ; esp.
Aw grandson HerciUes, V., H.
Alcftioua, I, m., a king of the Phaeacians : iu-
vcntns Alcinoi, i. e. voluptuaries, H. : Alcinoi sil-
vae, i. e. fruit4rees, V.
alcydn, onis, or aloyone, es, /., = aXffvwv,
tJie kingfisher, V.
alea, ac,/., a game with dice : in ale& tempus
consuiiierc : exercere aleam, Ta. : luditur pernox,
lu. — Chance, hazard, risk, fortune, venture: dubia
imperii ^ervitiique, L. : dare in aleam tanti casus
se regnumque, set at risk, L. : periculo^e plenum
opus aleae, H.
aleator, 6ris, m. [alea], a player with dice,
gamester.
aleatorius, adj. [aleator], of a gamester:
damna, in gaming.
alec, see a I lee.
Alecto (AH-), — , ace. to,/, =z'AXriKna, one of
the three furies (only nom. and ace.), V.
aleo, Onis, m., a gamester, Ct.
alea, alitis, gen.plur. ftlitum, and poet alituum,
adj. tLndsubst.\a.Ui]. I. A€{j., winged: avis: deus,
i. e. Mercury, 0. : minister fulminis (i. e. aquila),
H. : (Venus) purpureis ales oloribus, borne on the
wings of bright swans, H. — Quick, hasty, rapid,
swift : rutili tres ignis et alitis Austri, V. : passus,
0. — H. Subst. m. and/, a bird: fulvus lovis, i. e.
aquila, V. : Phoebelus, the raven, 0. : albus, the
stean, H. : Aetheria lapsa plaga luvis ales, V. : |
regia, 0. — E s p., in augury, alites are birds whose I
Alght vt significant (cf. oscen, a bird whoee song
IS regarded in augury). — Hence, augury, omen^
sign : lugubris, H. : potiore alite, H. — Ales cano-
rns, a swan (of a poet), H. : Maeonii carminis, i. e.
tfie singer of a Maeonian (Homeric) song, H.
alga, ae, /., sea-weed, H. — P r o v. of worthlesa-
nesB : proiecta, Y. : inutilis, H.
alged, alsl, — , ere, to be cold, feel cold: si alge-
bis, tremes : erudiunt iuventutem algendo : sudavit
et alsit, H. : algentis manus, 0. — Fig.: probitaa
laudatur et alget, left out in the cold, lu.
algesoo, alsl, — , ere, inch [ algeo ], to catch
cold: ne ille alserit, T.
algldoB, adj. [algeo], cold: nix, Ct
algor, oris, m. [algeo], cold, chilliness: corpua
patiens algoris, S.
aliaB» adv. [orig. accplur. / of alius], of time,
at another time, some other time, at other times :
Nil oriturum alias, nil ortum tale fatentes, H. : et
alias et in consulates petitione vincebar: num-
quam ante alias, L. : non umquam alias ante, L.
— E s p., repeated : alias . . . alias, at one tune . . .
at another ; once . . . another time ; sometimes . . .
sometimes ; now . , . now, C. : cum alius bellum in-
ferrent, alias inlatum defenderent, Cs. ; cf. aliaa
. . . plerumque: interdum . . . alias, C. — With a
case of alius, or with aliter, at one time one . . . cU
another time another .* now in one way, now in an-
other: illi alias aliud isdem de rebus indicant, /xus
different judgments at different times : (deos) non
semper eosdem atque alias alios solemus . . .
precari, different gods at differertt times: alias
aliter : alias in aliam rem. — With saepe, cU
many other times, often besides: quod cum saepe
alias, turn nuper : fecimus et alias saepe, et nuper
in Tusculauo. — Raro alias, L. — Non aliaa, never
besides, at no other time: Non alias caelo cecide-
runt plura sereno Fulgnra, V. : non aliaa militi
familiarior dux fuit, L. — Non alias . . . quam, /or
no other reason, in no other way than, Ta.
alibi, adv., elsewhere, somewhere else, at another
place (cf. alio loco) : Catulo alibi reponamus,y?fMi
another place for : alibi servaturi auferuntur, Tu.
— E s p., alibi . . . alibi, in one place . . . in another ,
here . . . there : alibi preces, alibi minae audieban-
tur, L. ; cf. Hie segetes, illic veniunt felicius uvae,
Arborei fettis alibi, V. : alibi . . . deinde, Cu. —
With alius or aliter, one here, another there ; one
in this, the other in that manner: exprobrantes
suiim quiaque alius alibi militiam, L. : peoora di-
versos alium alibi pascere iubet, L. : alias . . . ce-
tera, in some parts . . . the rest, Cu. — With a nega-
tivo, nowhere else, in no other place: Nee tarn
praesentes alibi cognoscere divos, Y. : nusquam
alibi — Alibi quam, indicating comparison, d^e^
where than, commonly with a neg., nowhere eU§
Digitized by
Google
aiicabi
than: De (Uibi quam in armis, L. : nusqnara alibi
qium in armis, L. — VfiXh interrog. : num alibi
qiam in CapitoUu ? L. — Iff e t o n., otherwite^ in
tmiUung dse^ in another matter^ in other tldngt^
m otAer retpertM : nee 8pem salutis alibi quam in
pace. L : alihi qtiani in innocenti& spem habere,
L— f^vmJurf^ u*ith some other person: alibi ani-
mus amitri lieditiis, T. : alibi . . . alibi . . . invenio,
in tome anthors . . , in others^ L.
aliculn, atU. [old aliqu6bl], at anyplace, eome-
Kkere, anywhere: utinani hie prope aasit alicubi,
T. : hie alicubi in Crustumenio.
alictinde, adv. [ ali- + cunde ( unde ) ], from
tomemhere, from any place : venire, T. : decedere.
— Melon.: non quaesivii procul al icunde, /rom
<nf other mnaree : alicunde sumere, /rom sonAody,
T.r alicnnde obiectus labor, /rom anything, T.
alienatio, 6nis,/. [alieno], of property, a trans-
fer, surrender : dacronim, i. e. a transfer of the
sacred rites to another gens, — ^F i g., a separation,
^ienaium, breach: consulum : patrui, Ta. : amici-
tke : tna a roe — Desertion : exercittis, Cs.
alienatna, P. of alienO.
aUenigena, ae, m, [alien us +6iSN-], one bom
m m foreign land, an alien, — As adj., foreign^ of
amoiier land: homo: hostes: testes. — As snbst,:
qmd alienigenae loqoi soleant : ipse alienigena, N.
alieno, &▼!, fttiis, ftre [alienus], to make strange,
make another's, transfer, make over, part with: de
Tectigalibus alienandis : a vobis alienari (sc res) :
parro preiio ea. — To make subject to another, give
1^ iom : nrbe maxima alienata, i. e. subjected to a
foragn pouter,^ '. pars insulae alienata, L. — Fig^
to oHenaie, estrange, set at variance: omnium suo-
ram Toluntates, Cs. : quae alienarat : omnis a se
boaoe: a dictatore militum aniraos, L.: voluntate
a&nati, S. : me falsa suspicione alienatum esse,
estranged, S. : gentium regero sibi, L. — Pass, with
•6, to have an aversion for, shrink from : a falsi
a^aetiskme alienates esse. — To alienate, deprive of
rcmoa, make delirious, drive mad: alienatus ani-
n^ L. : alienatA mente, Cs. : alienato ab sensu
i£}s»3, Lu : alienatus ad libidinem animo, L.
aH5>ywm i^ ji., see aliSnus.
aUeniia [alius]. I. Adj, with eomp. and sup,,
if another, belomging to anoiher, not ont^s own, for-
9fm, alien, strange : res : puer, the child of an-
sAer, T- : mos, T. : menses, of other climes, V. :
F^cBniae : in alienis finibus decertare, Ca, : salus,
^ ethers, Cs. : alienis manibus, by the hands of
^dien^ L. : ineolens in re alienft, in dealing with
^tktr men's property: mfilis rideiis alienis, i. e. a
jinned laugh, H. : roulier, another man^s wife:
*fie6i Tiii serroone^, of another woman's huAand,
L: vestigia riri alieni, one not my husband, L. :
^' * ' f /or another^ V. : alienam perso-
45 alimentum
nam fcrre, to assume a false character, L. : coniua,
i. e. those of a stag, O. : alieno Marie piiguare
(equtte?*), i. e. on foot, L. : aes alieuum, anotlier's
money, i. e. d^t : aes alienum alienis uominibus,
debts contracted on the security of others, S. : recte
facere alieno metu,/«ir of anoiher, T. : crevit ex
metu alieno audacia, another's fear, L. : sacerdo-
tium genti haud alienura, /br«t$m to, L. — Alien
from, not related, not allied, not friendly, strange :
ab nostrA familli, T. : omnia alienissirais credide-
runt, to utter strangers, Cs. : ne a litteris quidem
alienus, not unversed in. — Strange, unsuittlble, in-
congruous, inadequate, inconsistent, unseasonable^
different from : dignitatis alicuius: neque aliena
consili (domus), not inconvenient for consultation,
S.: illi causae: alienum maiestate sui: aliena
huius exiatimatione suspicio: domus magis his
aliena m al is, /reer /rom, H.: alienum a vitfc me&,
T. : a dignitate : non alienum esse videtur, propo-
nere, etc., Cs. : non alienum videtur, . . . docere,
N. — Averse, hostile, unfriendly, unfavorable to:
(Caesar) a me : voluntates, utifriendliness : mens,
nostility, S. : alieno a te animo : a caus& nobilita'
t\s, opposed to: a Muren& nulift re alienus, in no
respect wtfriendly : alienum suis rationibus, dan-
gerous to his plans, S. : alieno esse animo in Cae-
sarem, Cs. : alieno loco proelium committunt, un-
favorable, Cs. : alienissimo sibi loco conflixit, N.
— Of time, unfitting, inconvenient, unfavorable, un-
seasonable: ad iudicium corrumpendum tempus:
ad oommittendum proelium alienum esse tempus,
Cs. : alieno tempore defendisse : alienore aetate,
at a less suitable age, T. — Of the mind, estrangetl,
disordered: illis aliena mens erat, qui, etc., S. —
II. Substt. : alienus, I, m., ofte of another house, a
stranger to the family, foreigner, alien: eiectus ad
alienos : alienum post mortem expetunt, a for-
eigner: in alienos, in suos inruebat: heres hie
alienior institutus est, this more distant relation.
— alienum, \,n^the property of a stranger, an-
other's possessions : alienum appetere : alieni appe-
tens sui prof ugus, S. : necessitas ex alieno prae-
dandi, L. : exstruere aedificium in alieno : aliis
sua eripere, aliis dare aliena. — Plun: aliena ut
cures, the affairs of strangers, T. : aliena ut melius
videant quam sua, T. : aliena ac nihil prof utura
petere, unsuitable things, S. : ima petit volvens
aliena vitellus, the foreign matters, H.: aliena lo-
qui, to talk Strang Jy,0,
aliger, gera, gerum, a^f, [ala+GES-], bearing
wings, winged: amor, V. : agraen, i. e. of birds, V,
alimentarlua, adj., pertaining to nourishment
ha, for distributing food among the poor, Cael. ap.
C.
alimentum, I, n. falo], nourislunent, nutriment,
aliment : corporis : alimentum famae, Ta. — Plur,,
food, provisions. ' luiserauda, Ta. : dammae, fud^
Digitized by V^OOQ IC
alimouium
46
allquantom
0. : lacrimae ei alimenta f uere, tears were hUfood^
0. — The return dm to parents from children^ C. —
Fig.^/ood: vitiorum, 0.: addidit alimenta rumo-
ribiiH, support^ L.
alimonium, l, n., nourishment^ sustenance, Ta.
alio, adv. [old dat. of alius], to anotJier place,
to another, elsewhere. — Of place : profectua alio,
T. : translatos alio inaerebis amores, H. : alio
traduci, L. : Arpiiiumne tnihi eundum sit, an
quo alio, to some ol/ier place : Romam uliove quo,
L. — Of persons or things: ilii suam animum alio
conferunt, T. : alio narrata referuut, 0. : vocat
me alio vestra exspectatio, to another subject : alio
properare, S. — Of purpose or design: hoc longe
alio spectttbat, fiad a very different purpose, N. —
Alio . . alio, in one way . . , in another ; hither
. . . thit/ier (cf . hue . . . iiluc) : alio res familiaris,
alio ducit hunmnitas. — Alius alio, each in a differ-
ent way, one in one way . . . another in another : et
cetcri quidem alius alio : dilapsi passim alii alio.
— With a negative and quam, or in questions with
nut; plebem nusquuni alio natam quam ad ser-
viei)duin,/or nothing else, L. : quo alio, nisi ad nos
coufugerent? L.
alioqui (less correctly alioquin), adv., in an-
other way, in other respects, for the rest, otherwise :
alioqui acceptara dis hostiam esse, L. : vitiis pau-
cis Mendosa natura, alioqui recta, H. : triumpha-
tum de Tiburtibus, alioqui mitis victoria fuit, L e.
(Uthough in other respects the victory was, etc., L. —
M e t o n. , in general, in any case, always :■ ira cuius
alioqui potens non erat, Cu. : validus alioqui sper-
nendis honoribus, Ta. — With et . . . et; cum . . .
tum, etc., both in getveral . . . and, in other respects
. . . and: et alioqui opportune situm, et transitus
e& est in Labeates, L. : mors Marceili cum alioqui
miserabilis fuit, tum quod, etc., L.
allorBum, adv. [eontr. for alio-vorsum], in an-
other direction, in another manner, in a different
sense: aliorsum atque ego feci, T.
alipea, edis, adj. [ala + pes], with wings on the
feet, wiug-fooled. — Or Mercury : alipedis de stirpe
dei, 0. : mactatur Alipedi vitulus, i. e. to Mercury,
0. — P o e t., swift, fleet, quick : equi, V.
aliptes or alipta, ae, m., ^ aKiiim\Q, one who
anointed wrestlers, a wrestling-master^ C, lu.
aliqua, adv., by any way, in any direction, any
whither: aliqtift evolare: evadere, L. — In some
way, somehow: id aliqua resciscere, T. : nocere, V,
aliquam, adv. [ace/. of nliqui; sc. partem], in
some degree, somewhat, pretty, moderately, to a de-
gree.— With din (often aliquamdiu), awhile, for a
while, for some time: aliquam diu incolumis: ibi
cerutum, S. : alqm tenere, L. : cunctati aliquam
diu sunt, delude, etc, L : aliquam diu pugnae ste-
tit, tandem, etc^ L. — With multi^ a good i
vestrum aliquam multi.
aliquamdiu, see aliquam.
aliquando, adv. [ali-+quando], of time, ai
some time or other, once ; at any time, ever : quia
civis meliorum partium aliquando ? inlucesoet ali-
quando ille dies : si aliquando esset osurus : Sero,
verum aliquando tamen, but yet once: Forsitan
aliquis aliquando eius modi quidpiam fecerit. — ^
forte aliquando or si aliquando, if at any time, if
ever, if once, if at one time, if one day : si quid ha-
ius simile forte aliquando evenerit, T. : quod si
aliquando manus ista plus yaluerit, etc.--Of an
indefinite past, or future time, once, formerly, eome
day, hereafter: quam coucedis adhuc artem om-
nine non esse, sed aliquando, etc. : aut quisquam
nostri misereri potest, qui aliquando vobis ho-
stis fuit ? S. — M e t o n., sometimes, now and then :
utilitatem aliquando cum honestate pugnare :
sitne aliquando mentiri boni viri? haud semper
errat fama ; aliquando et elegit, Ta. — C o 1 1 o q.,
once, for once, on this occasion, now: nostro
more aliquando^ noD rhetorico loquamur, now
in our own' way: dloendum enim aliquando est,
etc., I must for once say iU — In requests or wishes,
at length, now eU last : audite quaeso, iudlcee, et
aliquando raiseremini sociorum : ut (luppiter) ali-
quando fulmina ponat, 0.— Implying delay,^na%,
at length, now at last : quibus ( quaestiouibus )
finem aliquando fecit: aliquando tandem hue
animum ut adiungas tuom, T. : tandem aliquando:
aliquando iam, now at length.
aliquantiaper, adv., for a moderate period^ a
while, for a timcyfor some time: Quor non ludo huno
aliquantiaper? T. : concedas aliquoaliquantisper,T.
aliquanto, adv., by some little, in a degree^ some-
what, rcUher: aliquanto liberius refutare: plus
cogitare: aliquanto f el icior fuit: carinae aliquanto
planiores quam, etc, mttch flatter, Cs. : maior ali-
quanto numerus, S. : ad mains aliquanto certamen
redit, L. : aliquanto ante quam : post autem ali-
quanto surrexit, some time afterwards: terra etsi
aliquanto specie differt, etc. : intra legem et qui-
dem aliquanto, considerably.
aliquantulum, I, n., a little, trifle: adferre, T.
— As adv., somewhat, a little : tibi parce, T. : de*
flexit de spatio consuetude maiorum.
1. aliquantuin, T, n. [neut. of aliquantus], a
little, some, a coneiaerable amount, something : ex
cottidianis sumptibus : auri : itineris, Cs. : murL
L. : equorum et armorum, S.
2. aliquantum, adv., somewhat, in eome d^
gree, condderably, not a little: commotus: illiiK
conatQs reprimere : modum excedere, L. : intell«»
gere. — With comp. : ad rem avidior, T. : praed«i
spe maior, L.
Digitized by
Google
aliqnantat
47
alitor
aHquantOB, adj^ of an indefinite quantity,
mmt, oonaidernble, moderaU: signorum numerus,
S. : timor aUqaanius, sed spes amplior, S. : spa-
UUUl, L.
aliqiii, aliqaa, aliquod, geti. alictlius, dat. and
«R fhw. aliquls or aliquibus, pronom. atfj. indef.
[iU- + qui], tarne, any: si est aliqui sensus in
morte praeclarorum Tirorum: eyadit in aliquod
magnum malum, T. : significatio virtutis : aliquam
falUdam portare, T. : nomen Palamedis, any ru-
mor of Uu name, V. — As iruhst. : aliqui Oppiani-
csiD gratis oondemnavit : ex eo quod aliqui fecerit.
— ^E s p., aome ont, one or another .* ut aliquam pro-
ductem iDoram, T. : haec aliqu& ex parte habere :
ad aliquod oppidum venire : non cupiditate aliqui
indoctus, sed, etc : non sine aliqu& spe : ire in
afiqoas terras, 9ome other cowUriea: mercaturas
beere aut aliquam ob causam navigare, /or any
9tkgr pttrpoee. — P r a e g n., 8om«y contiderabie, tm-
portani: quod Italiam sine aliquo volnere cepis-
sent, leUhout serious loss, Cs. : manca sine aliquft
aooesflione Tirtus, imperfect wWund some addition :
aBquod nomenque decusque, i. e. no mean, V. —
With numerals: tres aliqui aut quattuor, some
three or four,
aUqiiid, adtf,^ somewhaij in something, in any-
Aing, at aU, tH some degree, to some extent : sucoen-
sere: in me offendere: oflScere aliquid libertati
ve8tn(e,Lu
aUqida, aliqua, aliquid, nom. and acc.plur,neut.
afiqua, doL aliquls or aliquibus, pron. indef, some
sme, amy one, anybody, one or another ; neut., some-
thing, anything. J, As pron. suhat. : Quom ex te
essei afiquis, qui te appellaret patrero, T. : aliquid
fscerem^ nt hoc ne facerem, T. : deroersae sunt
leges altcniuB opibns: si te aliqui tirouerunt:
SBuaquisKine aliquid fraudans se, L. : nunc aliquis
£oat mihi : Quid tu ? H. : Si qua tibi sponsa est
. . . Haec dbt sive aliqua est, O. : insigne aliquid
fiacere, T. : esse aliquid naturft pulchrum : in quo
est aliquid extremum, any end. — With umu, some
em man, some one: ad unum aliquem confugie-
bint : sin aliquis excel lit uniis e muUis. — Partit :
iBquis ex barbatis illis : suorum aliquis : princi-
paD aliquis, Ta. : cum aliquibus principum, L. :
iBqxtid credito esse causae, be sure there is some
twwu^T. : falsi: virium. — With aliquandc, em-
pfamsng the indefiniteness : quia dico aliquid
a&^iaDito: si qui fecerint aliquid aliquando. — In
ocMfitiooal clauses : si aliquid dandum est volup-
ttfi: si aliquem nacti sum us, cuius, etc. : nisi
^aii soorum negotium daret, N. — In negative
eboMS : ne aliquid ros timeretis : ne aliquis dicat,
«*., S, — Collect, with a plur. verb. : aperite ali-
^ aetatum oetium, T. — With o/ttM, aliud, some
«<&fr, smf other, something else, anything else: dura
■Bad aliquid fiagiti oonficiat, T. : per alium ali-
quem te ipsum ulcisci. — ^Praegn.,«>m«&od^,i
thing, considerable, important: atque fac, ut me
velis esse aliquem, to he somebody : si vis esse ali-
quis, lu. : Meas esse aliquid putare nugas, Gt :
Est aliquid ... A Diomede legi, 0. : est aliquid
Unius sese dominum fecisse lacertae, lu. : dicere
aliquid, to say something worth the while: adsequi
aliquid, to accomplish something. — So, in coUoq.
lang.: fiet aliquid, something {greaC) will happen,
T. — One and another, a few, some: dixerat uiquis
leniorem sententiam, ut primo Marcellus, Gs. :
dicet aliquis, noli, etc. — IL. As a^j. (cf. aliqui) :
nos quibus est alicunde aliquis obiectus labos, T. :
ut aliquis metus adiunctis sit ad gratiam.
aliauo^ adv, \ aliqui ; old dat. ], to some piaes^
somewhere, anywhither : quae aliquo abicienda, T. :
eum aliquo impellere. — P r a e g n., somewhere else,
to any other flace (cf. alio quo) : dum proficisoor
aliquo, T. : ab eorum oculis aliquo conoederes.
aliquot, indef, num, inded., some, several, a few,
not many, a number: dies, T. : aliquot abaoorum:
aliquot de causls, Gs. : aliquot me adierunt, T. :
aliquot occldere, multos ferro, etc.
aliquotiens or aliqaotiea» adv. [ aliquot ],
several times, ai different times: causam agere:
audisse; defensus aliquotiens, N. : in campum
descendere, L.
alia, alid, old for alius : quod non fortior ausit
alia r Gt : Quid est alid liberalitas f Gt
alitor, adv, [alls], in another manner, otherwise,
in any other way, differently. — With atque, ac,
quam or ut, otherwise than, different from what:
sed aliter atque ostenderara facio : aliter ac nos
vellemus: de quo tu aliter sentias atque ego:
aliter quam velim : aliter ut dixi. — Non or baud
aliter^ not otherwise, just as ; with quam si^ae si,
quam eum, quam, exactly, just as if: Non aliter
quam si ruat Karthago, V.: profectus furtim,
baud aliter quam si, etc., L. : baud aliter quam
cum, etc., 0. : Non aliter quam qui lembum subi-
git, V. — Non aliter nisi, by no other means, on no
other condition, not otherwise, except: qui aliter
obsistere fato fatetur se non potuisse, nisi, etc. —
Without a comparative clause expressed, other-
wise, in another manner, in other respects: tu si
aliter existimes, nihil errabis : non fuit faciendum
aliter : Ergo non aliter poterit dormire ? lu. : ali-
ter baud facile impelli posse, S. : baud aliter Ru-
tulo Ignescunt irae, just so, V. : neque Mordaces
aliter diffugiunt soliicitudines, i. e. by other means,
H. : fieri aliter non potest, T. : fieri non potuit
aliter. — P r a e g n., otherwise, in the contrary man-
ner: verum aliter evenire multo intellegit, T. : ne
aliter quid eveniat, providere, ctherwise, S. : dis
aliter visum, V. : aliter curvans bracchia, in the
opposite direction, 0. : qui aliter fecerit, who wiU
not do that, S. — With esse, to be of a different
Digitized by V^OOQ IC
alium
48
allec
nature^ he differently constituted^ he oOierwine din-
Ced: ego isti nilu sum aliter ac fui, T. : verum
je aliter est, nihil horum est. — Oihenoiae, eUe^
in any other cote: ius enim semper est quaesitum
aequabile: Deque enim aliter esset ius: aliter
sine populi iussu nulli earum rerum consuli ius
est, S.: aliter non viribus ullis Viucere poteris, V.
— Like alius, distributive! v, in one way ... in an-
other: aliter cum lyranno, aliter cum amico vivi-
tur : aliter ab aliis digeruDtur, otie in one way, an-
other in another: aliter apud alios ordinatis magi-
stratibu:*, L.
alium (allitun), t, n., garlic : edere, H.
aliunde, adv.^ from another^ from another
eonrcty from eUewhere : adsumpto aliunde uti
bono: non aliunde pendere: aliunde quam: Qui
aliunde stet semper, aliunde sentiat, mpporte one
party ^ sympathizes with the other ^ L. : aliis aliunde
est periculum, different people are in different dan-
ffers^ T. : qui alii aliunde coibant, L.
alius, fl, ud {gen, alTus; or m. hIiI,/. aliae, all
rare, altertus is used instead; dat. alii; vom.plur.
alii, rarely all), adj.pronom. [2 AL-], another^ other y
different: in itlia cau8ft(opp. in hac): aliis in civi-
tatibus: condemnatus aliis criminibus: utrum
banc actionem habebis ... an aliam quampiaro :
ne quam aliam quaerat copiam, T. : si alius legem
tulisset, any one else: (hoc) alium, non me, exco-
gitasse, some ofie else: nam quid est aliud ? Quid
aliud tibi vis ? T. : Sed quis nunc alius audet prae-
ferre? etc., lu. — Alia omnia (not omnia alia),
everything else: alia omnia falsa sunt, virtus una,
etc. : aliaeque volucres et Procne, and in partiai-
lar, V. — P r a e g n. (indef. pron. understood), some
other, any oth^^ somehoay dse^ something else:
etiam si melius aliud fuit, tamen, etc. : utar post
alio, si invenero melius, something else: siti magis
quam alia re accenditur, S. — Hence, *nlio die* di-
cere, of the augur, wlio, deeming the omens un-
favorable, postponed the Comitia to some other
day. — In comparisons, other than, different from :
alium esse censes nunc me atque olim, T. : potest
aliud mihi ac tibi videri : alia atque antea senti-
ret, N. : lux longe alia est solis ac lychnorum, is
very different: nihil aliud nisi, nothing else hut,
only: amare nihil aliud est, nisi eum diligere, etc.,
is simply: ut nihil aliud nisi de hoste cogitet: si
provincia alii quam Mario traderetur, S. — Nihil
aliuii quam, nothing else than, ottly: hostes quidem
niliil aliud quam perfusis vano timore Romanis
abeunt, L. : is intromissus . . . nihil aliud quum
hoc narrasse fertur, L. — So, quid aliud quam ?
what else than? : quihus quid aliud quam admone-
raus cives nos eorum esse, L. : num quid aliud
praeter hasce insidias?: aliud, praeterquam de quo
retuli8sent,dicere,L. — In distributive clauses, alius
. . . alius ; aKud . . . aliud, etc., one . . . another.
the one , » , the other: alios excluserunt, alios de-
cerunt : ut alias . . . auferretur, alius . . . occide-
retur. — Plur., some . . . others: quid potes dicere
cur alia defendas, alia non cures : cum alii fossas
complerent, alii defensores vallo depellerent, Gs.
— Partim, pars, or quidam often corresponds to
alius : principes partim interfeoerant, alios in ex-
silium eiecerant, N. : noB alii ibirous Afros, para
Scythiam veniemus, V. — Also with aliquis : putat
aliquis esse voluptatem bonum ; alius autero pe-
cuniam. — Sometimes aliud . . . aliud, simply, on€
thing . . . another, different things : aliud est male
dicere, aliud accusare : longe aliud esse virgines
rapere, aliud pugnare, L. — Connected by atqtte
or -qiie, the one and the other ; now this, now
that ; different : eadem res . . . alio atque alio ela-
ta yerbo: milites trans flumen aliis atque aliis
locis traiciebant, L. ; cf. alias delude alias morae
causas facere, S. — In abridged expressions : f ece-
runt alii quidem alia quam multie^ different men
have done very many different things: alius ex alia
parte, /rom different quarters: dies alios alio de-
dit ordine Luna Felicls operum, V. : quo facto
cum alius alii subsidium ferrent, one to another,
Cs.: alius alio more viventes, eaeh in a different
way, S. : cum alii alio mitterentur, in different di-
rections, L. — Alius ex alio, super alium, post alium,
one after another : ut aliud ex alio incidit, T. : alias
ex aliis nectendo moras, L. : nos alia ex aliis in
fata vocamur, V. — Meton., praegn., of another
kind, different : nunc hie dies aliam vitam defert,
alios mores postulat,T.: Huic aliud meroedis erit,
V. : longe alia mihi mens est, & : aliusque et idem
Nasceris, H. — Hence, of a vote : in alia omnia ire
(sc. vota), to go against (a motion), vote the other
way. — With quam: iuvenis longe alius ingenio,
quam cuius simulationem induerat, L. : non alia
quam, H. — With comp. ahl. (poet.) : Neve putes
alium sapiente bonoque beatum, H. : alius Lysip-
po, H. — Of that which remains of a whole, the
rest, the remainder (for reliquus, ceteri) : aliae na-
ves, V. : (venti) praeter lapyga, H. : ex aliis ei
niHximam fidem habebat, Gs. : inter primos atrox
proelium fuit, alia multitudo terga vertit, L. ; cf.
ut omittam leges alias omnls. — A second, the other
(of two), anodter: eis (Catoni et Gaesari) gloria
par, sed alia alii, S. : duas (leges) promulgavit,
unam . . . aliam, Gs. : duo deinceps reges, alius
ali& vi&, civitatem auxerunt, each in a different
way, L. : alias partes fovere, the other side, Ta. :
alius Achilles, a second, V. — With a snhst., express-
ing the species, besides, cUso : virginitate aliisque
caeremoniis venerabilis, and other (claims to re-
spect, namely) observances, L. : Inde alias animaa
Deturbat, tlie rest, the shades, V.
al-1-, in words compounded with ad, see adi-.
allec (hall-), ecis, n., afshsauce, H.
Digitized by V^OOQ IC
•Itikila, iam, ft., jiiur. [altos], a high aliar, aliar
for taaifiee to the great god* : ab altaribas fuga-
te: aharibua admotos, L. : amplexus tremulis
litem palmifl, O. : En aras duas altaria Pboebo, aa
hfk dktn to Phoebw, V. : castis adolet dum alta-
nt tae(&, i e. taerifieeSy Y. : unmt altaria flam-
■M;Tb.
ahe, oih. with eomp. [altus], Ai^A, on high^from
Atme^loftUg: craentani alte toUens pugionem:
tena alte extolit, Y. : paer alte dDctus, H. : se
tBiicre altins : altiua praecincti, H. — M e t o n.,
iK^imfig^far: ferram baud aJte in corpoB de-
AUeoto 49
iUlecto, see Alecto.
Aniiinttia, e, adj. [ Allia 1, of the river AUia
(where Uie Romans were defeated bj the Gaula) :
dies, the battU dag of AUia (July 18, a dies nefa-
sUtt X C, L.
AUifannii, adj., of AUifae (a town of Sam-
nium): aj^er. — Piur. ». as wbU., large drinking-
ntpf made at AUifae, H.
allitim, :<ee alium.
Allobroz, ogis, ace. oga, m,, one of the AUo-
broget, a warlike people of OauL—U e t o n., a bar-
iman^ lu.
aliniis, adj. [1 AL-'lnourishing^ fruitful, food
gi^ifig ipoci.): Ceres, v.: ager, V. — Fig., ittwd,
aropitiou*, bountiful, favorable : i^des, Enn. ap.
C. : Venus, H. : adorea, fl.
alnn% X, / [1 AL-], the alder: crassis paludi-
bas alid Nascuntur, V. — P o e t, a boat (of alder-
wood): cavatae, V. : undam levis innatat alnu», V.
aid, alol, altus or alitus, ere [ 1 AL- ], to feed,
wmruA, wtqjport, metain, maintain: altus inter
arma, L. : canes ad venandum, T. : exercitum :
magnum nnmerum equitat&a, Cs. : quos lingua
periorio alebat, S. : publice ali, at the public coet,
K. : amnis imbres Quem super notas aluere ripas,
hate fiUed, H. : infelix minuendo corpus alebat,
I e. nowiehed hinuelf by hie ownJUsh, 0. : paiiico
?€tere ali, Cs. : ignem, Cu. : flammap, 0. : statu-
nm, Ca. — Fig., to nourish, eheriah, promote, iti-
ereaae, etrengthen : hoDOS alit artes: in qu& alta
fit doqnentia : ciTitatem, i. e. came to prosper, Cs. :
neto Qwis impensis illorum ali luxuriam, N. : Vol-
008 Tenia, V. : si diutius alatur controversia, Cs. :
poCtam, H. : spem sententiis : IngeDium : bellum.
aloe, §?»/.. = dkoii, t/ie aloe. — F i g., bittemesa :
fkts akies quam mellix, lu.
alpha, n. inded., =. d\^, the firtt letter of the
Oreek alphabet : hoc discunt aute alpha et beta,
it, before the alphabet, lu.
Alpanofl, adj. [ Alpes], of the Alps, Alpine:
npr, 0. : nires, V. : gentes, L.
(alsos), adj. [algeo], cool, ckUly (only eomp. n. ) :
'^- niUl alsios.
alter
scendisse, L. : alte volnus a<iactum, V. : fi-igiJiis
imber Altius ad vivum persedit, V. : sulcus altiiis
impressus. — Fig., highly, loftily: alte spectare:
altius se efferre. — Deatly, profoundly: altius aspi-
cere : aliquid repetendum altius. — Prom afar, re-
motely: altepetitum prooemium,/ar-/e<cAe(/.- ora-
tio tarn alte repetita: altius expedire,/rom (A< be-
ginning, Ta.
alter, tera, terum, gen, terlus or terius, €lat. alterl
(/. rarely alterae), pronom. a^j* [2 AL-], one, an-
other, the one, the other (of two) : necesse est sit al-
terum de duobus : altera ex duabus legionibus, Cs.:
alter consulum, L. : in alteri parte flumiiiis legatum
reliquit, on the other side, Cs. : ut consules alter am-
bove cognoscerent, one or both : absente consulum
altero ambobusve, L. — Alter . . . alter, the one
. . , the other, the former . . . the latter: curemus
aequam uterque partem ; ut alterura, ego item al-
terum, T. : quorum alter exercitum perdidit, alter
vendidit : nee ad vivos pertineat, nee ad mortuos ;
alteri nuUi sunt, alteros non attinget : quorum al-
teri adiuvabant, alteri, etc., Cs. : qui iioxii ambo,
alter in alterum causam conferant, L. — Unus . . .
alter, one . , .the other : Ph. Una iniuria est tecum
. . .altera est tecum, T. : uni epistulae respondi,
venio ad alteram. — 0pp. to other distributive
words: alter gladiator habetur, hie autem, etc. : la-
teris alter augulus ad orientem solem, inferior ad,
etc., Cs. : ne alteruter alterum praeoccuparet, N. :
uterque suo studio delectatus contempsit alterum :
neutrum eorum contra alterum iuvare, Cs. — Esp.,
as a numeral, the second, next (cf. secundus): pri-
mo die . . . alter dies . . . tertius dies : proximo,
altero, tertio, reliquis consecutis diebus : sive ite-
rum Sulla sive alter Marius : alteris Te mensis ad-
hibet deum, i. e. at (he dessert, H. — So, altera die,
the next day : altero die quam, on the next day after,
L. — With praepp. : qui turn regnabat alter post
Alexandream conditam, next after: Fortunate
puer, tu nunc eria alter ab illo, the next after him,
V. — In compound numbers : litteras altero vicen-
simo die reddidit, on the twenty-second day. — Of a
number collectively : hos libros alteros quinque
mittemus, a second series of Jive: Aurea mala decern
misi; eras altera (sc. decern) mittam, V. — In the
phrase, unus et alter, unus atque alter, unus alter-
que, the one and the other. — Usu. of an indef. nuni-
ber, one and another, a couple, one or two : Unus et
item alter, T. : uiium et alterum diem desiderari :
versus paulo concinnior unus et alter, H. — Rarely
of a definite number, two : unus et alter dies inier-
oesserat — Alterum tantum, as much more, as much
again, twice as much: altero tanto longior, N. : nu-
mero tantum alterum adiecir, L. — Of quality or
character, a second, another, i. e. very like: Veries,
alter Orcus: alter ego: amicus est tamquam alter
idem, a secottd sdf. — Tlie one of two, either of two
(for alteruter) : non uterque sed alter : slue alie-
Digitized by V^OOQ IC
alteroatio
50
aluta
ris vestrum vivere, L. — Me ton., another (fori
alius): Tictis non ad alterius praescriptum impe-
rarCf Cs. : si nullius alterius nos pudet, nobody else,
L. — 'RencQy a neighbor yfeUoW'Creature: ex incom-
modis Alterius sua ut conpareiit commoda, T. : ni-
hil alterius cau8& facere. — The other ^ the opposite:
alterius factionis principes, the leaders of the op-
posite party, N. — Different ^ changed: quotiens et
specula videris alterum, U.
alteroatio, Onis, /. [altercor], a dd>ate, diecue-
sion^ cUtemate dieconrae: Lentuli etCaninii : roag-
n& de re cum Velleio : altercatione cougredi, L.
altered, &vl, — , are, to wrangle : cum patre, T.
alteroor, &tus, ftrl, dep, [alter], to alternate in
diacusdonj dispute^ wrangle: cum Vatinio, Cs. :
inter nos, L. : in altercando par, a match in de-
hate, — P o e t. : Altercante libidiuibus pavore, H.
altemis, adv. [altemus], altematdy^ by turns :
rogando alternis suadendoque, now regtiesting, now
persuading^ L. : alternis fidens ac diffidens, L.
alternd, &vl, — , ftre [alternus], to do by tums^
interchange : vices, to exchange parts, 0. : alter-
nanti potior sententia visa, hesitating, V. : alter-
nantes proelia mxaceni, Jight by turns, V.
altemua, adj. Jalterl one after the other, alter-
nate, in turn, reciprocal: ex duabus oratiouibus
capita alterna recitare : alternis trabibus ac saxis,
beams alternating with stones, Cs. : pes, H. : alterni
si congrediamur, every other one of us, V. : in hoc
altemo pavore, i. e. panic altemcUely in either
army, L. : fratrem alternfi morte redimere, by dy-
ing and reviving with him in turn, V. : alternis
paene verbis laudans, with almost every other
word, L. : amant alterna Camenae, responsive song,
V. : alternis aptum sermonibus, dialogue, H. — Of
verses, alternate hexameter and paitameter, elegiac:
pedes alternos esse oportebit : canere altemo car-
mine, 0. — In courts the parties took turns in
challenging judges ; hence, alterna consilia reice-
re, to reject by turns : reiectio iudicura alteruorum.
alter-uter, utra, utrum,5r«4. alterutrlus (rarely
separate, altera utra, etc.), pronom. adj., one or the
other, either this or that, one of two : neoesse erat
alterutrum esse hostem : ut si in alterutro peccan-
dum sit, malim, etc. : ne alteruter altenim prae-
occuparet, N.
altioinctua, adj, [alte+cinctus], high-girded,
\. e. active, busy, Ph.
altilis, is, adj. Fl AL-], fattened, fat. — As subst.
f, a fattened bird: satur altilium, H. : anseribus
par, lu.
altiaonus, acfj. [alte+sonus], of lofty sound:
luppiter : Maro, lu.
altitonana, ntis, adj. [ alte + tonans ], high-
thundering : pater, i. e. Jupiter.
altitudo, dinis, /. [altus], height, altitude:
aedium : montium : muri, N. : altitudines, heights,
L. : in altitudinera pedum LXXX, Cs. — M e t o n.,
depth: spelunca infinit& altitudine: maris, Cs. —
Fig., heigJU, elevation^ loftiness: orationis : gloriae:
animi, nobleness, L. — Depth, reserve: animi, i. e.
serenity: iugeni, secrecy, S.
altivolana, ntis, adj. [alte+volans], A^A-^y-
ing, soaring (poet.): altivolantes, as subst., biros,
Enn. ap. G.
altor, Oris, m. [alo], a nourisher, nistainer, fos-
ter-father: omnium rerum: altore recepto, 0.
altru;, Icis,/. [a]U)t], a foster-mother, cherisher,
sustainer: eorum terra altrix dicitur: Ulixi, V. :
altricis limen Apuliae, H. — A wet-nurse^ 0.
1. altnm, I, n. [altus], heigJU : ordo editua in
altum : genitum demisit ab alto, i. e.from heaven,
V. — M e t o n., depth, the deep, the sea: terris iacta-
tus et alto, V. : in altum v ela dabant, V. : urget
ab alto Notus, Y. : aditus ex alto : naves in altuoi
provectae, Cs.: in altum rapi (of a river), L. —
Fig.: imbecillitas in altum provehitur imprudens,
into deep water : ex alto repetita,/ar-/e^<;A4N/.* quid
causas petis ex alto ? Y.
2. altum, adv. [altus], deeply : dormire, lu.
altua, adj. with comp. and sup. f P. of alo ],
nourished, grown great, nigh, lofty, toll: altior illis,
taUe)', 0. : montes, V. — M e t o n., deep : altissiome
radices : altissima flumina, Os. : altior aqua, Cs. :
volnus, Y. — Fig., high, devoted, lofty: altissimua
dignitatis gradus : rex aetheris luppiter, Y. : Cae-
sar, H. : Roma, 0. : te natura altum genuit : qui
altiore animo sunt: alta sperare, ^reofnetf, L. —
Of the countenance, proud, stem, disdainful : Re-
iecit alto dona Voltu, H. — Deep, prof ound : som-
nus, H. : quies, Y. : dissimulatio, Cu. — Ancient,
old, remote : altior memoria : genus alto a sangui-
ne Teucri, V. : Sarpedon, Y.
alucinor (not h&lQcinor, hallo-), &tus, ftrl, d^^
to wander in mind, talk unreasonably, ramble in
thought: suspicor hunc alucinari: epistulae uo-
strae debent interdum alucinari, indulge in vague
digressions : quae alucinatus est
alonma, ae, /. [alo], a foster-daughter, pupU :
aquai dulcis alumnae ( of frogs ) : civitatis quasi
alumna eloquentia.
alonmuB, T, m. [alo], a foster-son, ward, nurs-
ling: Carus, Y. : dulcis, H. : hos usQs praestet
tibi alumnus, i. e. this will be your reward for
bringing him up, 0. : legion urn, brought up in the
camp, Ta. : eorum agroi*um alumni : (nee sentient)
dulces alumni grave tempus, H. : alumno numioe,
0. — F i g. : ego itaque pacis, ut ita dicam, alum-
nus: Platonis, disciple * disciplinae meae
aluta, ae,/., a soft leather prepared with alum :
alutae tenuiter confectae, Cs. — M e t o n., a shoe-
Digitized by V^OOQIC
alirazliim 51
y^id: nWea, O. : nigra, lu. — ^ purse, poueh:
Umida superboa alutA, lu,— u4 patch on the face,
ambigo
alrazltiin or alvearium, i, n^ a beehive : lento
ilTciri* (quadrisyl.) vimine texta, V.
alTeoltiB, I, m, dim. [ aWeus ], a tray, troitgh,
hoiiti: Upieaa, Ph., L., Ta.— ^i» aU jar, lu.— ^
^a^oard, C. — The bed of a email river, Cu.
aliens, l, m. [ alvus "J, a hollow, cavity, excava-
tion : Titiosae ilicis, V. — E s p., of a river, a bed,
thMmd: fluminis, V, — Melon., a trough, tray:
floitan^, L. — Of a ship, a hold, hull : alvei naviuro,
&— J email ehip, boat : accipit alveo Aeneara, V.
— ^ bathroom, with a step at the bottom, which the
bather could use as a seat : in balneura venit . . .
Bt in alyeurn descemJeret. — A bathing-tub, bath-
tub: alreus impletur aquis, 0. — A bee-hive, Tb.
alTos. I, / [ AL- ], the belly, paunch, bowels,
womb: porgatio alri: spem in alvo oontinere:
mains, H. : in euam sua viscera congerit alvum,
Dornoch, U.— 7%* hold (of a ship), Ta.
Alyattefl^ el, m., ='AXi;amjCi « ^ng o/Lydia,
father of Croesus: regnuiii Alyattei, H.
amabilia, e, adj. with comp. and sup. [amo],
woTtky of love, lovdy, amiable, attractive: filiola
tea: insania, H.: frigus, refreshing, H. : carmen,
« pleasant song: amabilior Velia: araabilissimus
modus amidtiae.
amabiliter, adv. with comp. [araabilis], loving-
ly, pleasantly^ delightfully: in roe cogitare : ludere,
H. : spectet araabiliua iuvenem, 0.
ttnandatio, Onis,/. [amando], a sending away.
afflando, ivi, itus, ftre, to setid away, remove:
earn to oUimas terras : hominem quo ?
amandna, adj. [P. of Amo], pUasing : vox, H.
amaniK ntis, adj. with eomp. and sup. [P. of
«>],/<wMt loving, affectionate: homines amantes
t^: cires patriae: tui aroantior: nos amantissi-
■li XaL — As subsl., m. and /., a lover, one in love :
Axaautniro irac, T. : aliud est araatorem esse, aliud
•aaatem, to be susceptible, .,,tobein lovc-^F i g.,
frientSy, kind, affectionate : nomen amantius :
u&antl5«ima verba.
amanter, adv. with oon^. and sup. [ aroans ],
l^imgiy, affedionately, amiably : meum adventum
niere : amantias (facere), Ta. : quocum amantis-
»e vixeral
amaraoiUk l,/., = dfiapcucog, marjoram : mol-
Si, V. : Suave olens, Ct.
amarantna^ I, n., ^ dfidpavrog, the amaranth,
aniaTitle^ — , ace, em,f., bitterness: dulcis, Ct.
amaror, oris, m. [amarus], bitterness (poet.), V.
aQani% adj. with con^, bitter, pungent: sali-
cea, y. : oalices amariores, Ct. : Doris, I e. the
brackish sea, V.—F i g., bitter, afflicting, sad: casOs,
0. : amores dulces, V. — Flur. n. as subst., bitter-
nesses, bitter things: amara Temperat risu, H. :
curarum, H. — Bitter, caustic, severe: dicta, 0. —
Eventless: hostis,V. — Morose, iUrnatured: mulle-
res, T. : amariorem me senectus facit.
Amaiyllia, idis or idos, /., ace. Amaryllida ;
voc. Amarylli, = 'A/iapvXX(c> a shepherdess, V.
amata, ae,/. [amo], a beloved woman (once), L.
Amathuaia, ae,/., Venm (worshipped at Ama-
thus in Cyprus), Ct., 0.
amator, Oris, m. [amo], a lover, friend: noster:
urbis, H. : antiquitatis, NT — A lover, one fond of
women : adulter an amator : vinosus, amator, H,
amatorie, adv. [amatorius ], amorously: (epi-
stula) scripta amatorie.
amatorluBk ac^. [amator], loving, amorous^
amatory: vohiptas: poQsis.
amatuBk P. of ama
Amasdn, onis,/. [Scythian], an Anuuon, —
Plur., Amazons, a tribe of warlike toomen on the
river Thermodon: Threiciae, V. ; exsultat Ama-
zon, V.
AmazoniB» idis,/., an Amazon, V.
AmaaEonlua, adj., Amazonian : securis, H.
ambaotUBk I, m. [Celtic], a vassal, dependaiU:
circum se ambactos clientesque habet, Cs.
(ambages, is), /, only abl. sing, ambage, and
plur. ambagea, um [ambi + 1 AG-], a going
around, roundabout way: variarum ambage via-
rum (of the labyrinth), 0. : dolos tecti ambages-
que re8olvit,V.— -Fig., of speech, digression, cir-
aimlocution, evasion : ambages mihi narrare, T. :
per ambages et longa exorsa tenere, V. : pueris
dignae, L. : missis ambagibus, without circumlocu-
tion, H. : positis ambagibus, 0. — A riddle, enigma,
dark saying: immemor ambagum suarum, 0.:
tacitae, a dumb show, L. : eft ambage Chalcedonii
monstrabantur, Ta. : per ambages eflSgies ingenii
sui, an enigtnatical symbol of, L.
ambedo, 6dl, ^us [ ambi + 1 edo ], to eat
around, waste, consume : flammis ambesa Robora,
v.: ambesae mensae, V. : quidquid, Ta.
ambi-, Rbbrev. amb-, am-, an-, insepar.
prep., around, round about, only in composition ;
before vowels usually amb-; ambages, ambedo,
etc. ; but amicio (for amiicio) ; once amp- : amp-
ulla ; before consonants, am- : amplector, amputo ;
or amp- : Ampsanctus ; but before c, q, h, f, an- :
anceps, anfiactus, anquiro, etc.
ambigo, ere, only present stem [ambi4-ago],
to go about, go around, avoid: patriam, Ta,— F i g.,
to hesitate, waver^ doubt, be in doubt about: iua.
Digitized by V^OOQIC
ambigue (
quod ambigitur, of which there U a doubt: Quale
quid sit, ambigitur, U uncertain: adspici volu-
crem, non ambigitur, cannot be doubted, Ta. : iie
quia ambigat deous earn habere, Ta. — To argue,
dvtpute, contend^ debate: de vero: cum eo: de quo
(fundo) nihil ambigebatur, there woe no dispute.
ambigae, adv. [ambiguus], equivocally^ doubt-
fully : loqui : scribere : nee ambigue victus, de-
dnvely^ L. : certare, Ta.
ambigultas, ftUs, /. [ ambiguus ], ambiffuity^
equivocalnest^ double tenae: norninis : verbi, L.
ambigaus, a€(j. [ ambi + 1 AG- ], goiny two
wayty wavering^ uncertain : per ambiguiim favorem
gmtiam yictoris spectare, by showing equal favor
to both eidetf L. : Proteus, asmming different forme^
0.: Ambiguam tellure nova Salaraina futuram,
i. e. the name would be of double application, H. —
F i g., wavering, vacillating, uncertain, doubtful: si
diidum fuerat arabiguom hoc mihi, T. : haud am-
Itiguus rex, L. : Ambiguum Clymene precibus
I'ha^thontis, an irft Mota magis, uncertain whether,
< ). : imperandi, Ta, — Of speech, obscure^ darky am-
biguoue: verba: oracula. — Of character, uncer-
tain, not trustworthy, doubtful : Odes, L. : domus,
V. — As subst. n., aovht, uncertainty, a dark say-
ing : servet in ambiguo luppiter, H. : ambiguorum
coiiiplura sunt genera.
ambio (imperf arobibat, 0., L., Ta.), Ivl and il,
Uus, Ire [ambi +eo], to go round, go about : terram
lunae cursus: Slculae fundaniina terrae,0. — To
surround, encircle, encompass : ambitae litora ter-
rae, 0. : Thracam ambiat Hebrus, H. : rooeniai.
Quae flammis ambit amnis, V. : vallum armis, Ta.
— F i g., to canvass for votes : singulod ex senatu,
S. : ambiuntur, rogantur cives. — To secure by can-
vassing, win by solicitation, entreat, solicit, court:
senis amicos, T. : oonnubiis Latinum, V. : te prece,
II. : iiuptiis ambiri, to be sought in marriage, Ta.
Ambiorix, Igis, m., a chief of the Eburones, Cs.
ambitio, Onis, /. [ ambio ], a going about. —
Esp., of candidates for oflSoe, the soliciting of
votes (by lawful means): mea me ambitio cogita-
tione abstnihebat : tanta exarsit ambitio, ut, etc.,
L. : Quid de nostris ambitionibus ioqiier ? — A
»triving for favor, courting, flattery, adulation :
arabitione adducti : in Scipione ambitio maior,
vita tristior : Platonem magn& an^bitione perduxit,
oHtentaiioualy, N. : ambitione relegatft, without flat-
tery^ H. : ins sibi per ambitioneni dictum, /avortV-
isin, L.*—A desire for honor, thimt for popularity :
ambitio honorumque oontentio: mala, S. : misera,
H. : inaiiin, H. : ivmernm, pomp, Ta.
ambitiose, adv. with comp. [ambitiosus], am-
bitiously, ostentatiously: (ic triiimphoagere: petere
rt»i^num, L. : nmbitiosius faecre, quam, etc.
ambitiOBUS, adj, with comp. [ ambitio ], sur-
\ amburo
rounding, encompassing, entwining . lasdvia hed»
ris ambitiosior, H. — Fig., ambitious, coneiliatiory,
eager for honor, solieitous of favor: pro nato ma-
ter, 0. : in Graeoos : malis artibus, Ta. : ita ambi-
tiosus ut omnia salutet : rogationes : mors, ostenta-
tious, Ta. : omamenta, excessive, H. — Competed for,
sought in rivalry : honor, 0.
1. ambitus, P, of ambio.
2. ambitus, Qs, m. [ ambio ], a going round,
moving about, revolution: aquae per amoenos
agros, H. : saeculorum, Ta. — Fig., of speech, cir-
cumlocution: circa unam rem ambitiis facere, L.
— M e t o n., a circuit, circumference, border : at stra
lato ambitu, Ta. — In rhet, a period: verborum. —
£ sp., a suing for office, canvassing for vote* (u8u.
by unlawful means): legem ambitOs flagitasti:
accusare alqm ambitOs : ambitQs largitiones, N.
ambo, ambae, ambo, tux. m. ambo or ambdft,
num. [cf. ambi-], both (of a pair or couple): dune
res . . . quae ambae: (duo) senatores, qui ambo:
ut eos ambos fallam, T. : ambo florentes aetatibus,
Arcades ambo, V. : Se satis ambobus Teucrisque
venire Latinisque, V. — For duo : partis ubi se via
findit in ambas, the two, Y.
Ambraoia, ae,/., a town of Epirus, Cs., L., O.
ambrosia, ae, /., =s dufioooiof ambrosia, sus-
tenance of immortal life,/ooa of the gods : ambro-
8i& deos lactari : orator ambrosiA alendus, i. e.
divine. — P o e t. : (equos) ambrosiae suoo saturos,
0. : ambrosift Ck>ntigit os fecitque deum, 0. : am-
brosiae odor, V.
ambrosius, adj.^ ^ dfifipSmo^, divine, ambro-
sicd: comae, V.
ambubaia, ae,/. [SyriaoJ, a Syrian girl, flute-
player and dancer : ambubaiarum collegia, H.
ambulatlo, dnis,/. [ambulo], a walking abotUy
walk: pomeridiana. — A walk, place for walking.
ambulatiuncula, ae, dim., f [ambulatio], a
short walk, little promenade. — A portico : tecta.
ambulo, ftvl, fttus, ftre [am- (for ambi) +BA-],
to walk, walk about, take a walk: ambulando con-
trivi diem, T. : in sole : satis ambulatum est. — To
go, travel, march: biduo septingenta roilia pas-
suum. — To traverse: maria: vias, 0. : in ius am-
bula,^ to law, T. — Of gait, to march around, strut
about : superbus, H. : tunicis demissis, H.
amb-uro, llssi, astus, ere [ambi+uro], to bum
round, scorch, singe, consume : hie ( Verres) socio-
rum ambustus incendio: Terret ambustus Phae>
thon avaras Spes, H. — Jestingly : tribunus ambu-
stus, n'fiaei; libris Ambustus propriis, on a funeral
pile of his own books, H. : torris, I e. still burning^
V. — M e t o n., to injure by cold, benumb : ambusti
vi frigoris, Ta. — F i g., !P. pass., singed, injured^
damaged: fortunarum mearum reliquias: damna-
tione Qollegae propc ambustus, Ii.
Digitized by
^oogle
amelluB 53
unellua, I, m,, purple Italian Uanoort^ V.
Brmens, f?ntis, adj. with camp, and twp. [ab-h
mens], ouf of oiWt tenaea^ mady/raniie, dutraeted:
tnna aiuens capio, y . : homo amen tissim as : metu,
L: magnitudine periculi, Ou.: aniroi, V. : mails
cm.lu^Fooli^ Mti^Md : amentissimum Consilium,
mnlto amentiores : furor, Ct.
imentatas, adj. [amentum], fumithed %nth a
itn^: hastae.
amentia, ae,/. famens], wemi of reason^ mad-
Quor meam seDectutem huius
axnnia
Kdlidto amentift? T.: amentift atque audacia prae-
ditos: UDta vis amentiae, L. — Folly: si quern
amentia verset, H.
amentam, I, n., a strapy thong: epistula ad
amentum deligata, Cs. : amenta torquent, Y.
AmexiniiB, adj. [ Ameria], of Ameria (in Um-
brk): municeps retinacula, wiUow twig%for tying
wmem, itis, m. [1 AP-], a fork for tpreading
nd»: leiris, H.
amethystixius, adj., = dfu^wmvo^, of the
amethyidy violet - aiored : amythystina (sc. vesti-
menta), violet cloaka, lu.
aiiietliystoa» i, /., = <i/i<diMiroC} ^t^i amdhyat^
0.
amfrictoa^ see anfractus.
arnica, ae,/ [ 1 amicus ], a female friend, T.,
0-, la. — A mistren, coneubtne^ C, T.
amice^ adv. with sup. [amicus], in a friendly
manner : facere : cum illo amicissime vivere.
aniifilo, — , ictus, Ire [am- (for ambi-) +iacio],
l» tkram around, wrap abijut: quo (pallio) aroictus
est: Telis amicti : nube umeros amictus, H. —
Fig., to €0>e€r, wrap, surround: quidquid chartis
imlcitar, H. : ulmi amicti vitibus, 0.
amicitia, ae,/ [amicus], /riemiiAtp ; Per no-
itram amicitiam, T. : inter aliquos : esse iu amici-
ni aim aliquo, N. : iungere : parere, N. : dedere
9e amidtiae alicuius, Cs. : intima alicuius, N. : iura
aaadtiae: deficere ab amicitift alicuius, N. — A
^^ue, alliance: qui amicitiam fecerant, Cs.: po-
poE B., S. : vetustior amieitia ac societas, L. —
PriendM^ a circle of friends: adflicta: ex intimft
«® araicitii^ Ta. : parcet amicitiis.
1. ainictn% P. of amicio.
2. amlotiUk its, m. [amicio], a throwing on,
Aromimg around : hence, amictum imitari alicuius,
^ ofdrsMS, — M e t o n., an outer garment : stA-
tam esse doMiem, amictus declarat : duplex, of
isidiie testurey V. : Phrygius, i. e. the TS-ojan chla-
«>«. v.— Poet : nebulae, V.
aaicala, ae,/, dim, [arnica], a loved one, mis-
^m: de amicnlft rLzatua.
amiculum, I, n. [amicio], an outer garment^
mafiile, doak : amicae : purpureuro, L.
anuoolua, I, m., dim. [2 amicus], a pet friend,
crony: mens : quae oenset amiculus, H.
1. anuouB, adj. with eomp. and sup. [AM-1
loving, friendly, kind, favorable: tribuni nobis ami-
ci : tjranno, N. : luto bus, H. : mihi nemo amidor
Attioo : rex amicissimus rei p. : erga te animo
esse amico, T. : male numen amicum, unfriendly,
V. : -coniunctissimus et amicissimus. — Fig., of
things, kindly, pleasing, aecmtable, favorable: im-
bres, V. : sidus, propitious, H. : roltus, 0. : portOs,
of friends, V. : tempus, wdcome, H. : nihil est mihi
amicius solitudine : Breritas mihimet amicissima :
Nee dis amicum est te Abire, is itpUasing, H.
2. amiouB, l {gen.plur. amIcQm, T.), m. [1 ami-
cus], a loved one, loving one, friend: oommunia
esse amicorum inter se omnia, T. : tria paria ami-
oorum : novus, vetus : paternus ac pemeoessarius :
numeri maioris amici, the most of his friends, 0. —
A patron, protecUir: potens, H. : magnus, Iu. — A
companion, colleague: fugam exprobravit amico,
0.— Of the state, a friend, ally : Deiotarus ex ani-
mo amicus : a senatu populi R. amicus appel1atu%
Cs. — Of a prince, a counsellor, courtier, minister :
regis, Cs. : reges ex amicis Alexandri, N.
a-mlgro, — , — , are, to migrate: Romam, L.
Aminaeus (-ensX <»{;., of Aminaea, a town
of the Piceni : vites, a favorite kind of vine, V.
axnissio, 6nis,/. [amitto], a losing, loss: oppi-
dorum : dignitatis : liberorum.
imiasum, l, n. [amitto], a loss: amissa redpe-
rare. Cs.
1. amiasuBk P. of amitto.
2. amiaans, as, m, [amitto], a loss: Siciliae. N.
amita, ae,/, a father's sister, C, L., Ta,
a-mitto, Isl (amisti, for amisisti, T.), Issus, ere
[ab + mitto], to send awau, dismiss, part with : abs
te filium, T. — To let go, let slip: praedam ex ocu-
lis, L. : praedam de raanibus : clavum, V. — F i g.,
to loose^ let slip : occasionem, Cs. : tempus : fidem,
to break one's word, N. — M e t o n., to lose : consi-
lium cum re, T. : litem : classes : pecuniam, S. :
patnmonia, S. : optiinates, the support of the aris-
tocrats, N. : Si reperire vocas amittere certius, to
be more assured that she is lost, 0.: colores, H. : ani«
mam, S. : vitam : filium.
amnicola, ae, m. and / [amnis+COL-], thai
groufs near a river : sal ices, 0.
amnlcnlua, I, m., dim. [amnis], a rivulet, L.
amnio, is {abl, arane or amni, V., H., L.), m.
[8 AC-, AP-], a river: Tiberinus, L. : si amnes
exaruissent: navium patiens. L. : taciturnus, H. :
secundo amni, dowu-Hream, V. — Fig.: abundon-
tissimus amnis artium. — Poet., a torreni. ruuni
Digitized by V^OOQ IC
54
ampleotor
de montibas amnes, V. : Oceani amniB, the ocean-
ttream^ Y, — Of water in Teasels: aquai Fumidus
amnis, the stream^ V. : fusus, V. — A river-god:
Gonvocat amnls, 0. : domus magni Amnis, 0.
amo, &vl, &tue, &re [AM-], to love: magis te,
quam oculos, T. : unice patriam : dignus amari,
y. : non diligi solum, verum etiam amari : a suis
et amari et diligi : nescio, ita me di ament, <o help
me the gode^ T. : sic me di amabunt, ut, etc., T. :
quam se ipse amans sine rivali I in live vnth Mm-
•elf: nisi nosmet ipsos valde amabimus. — To be
in love, have an amour: roeum gnatum rumor est
Amare, T. : insuevit exercitus amare, S. — F i g.,
to love^ be fond o/^Jind pleaeure in : vol turn, inces-
sum alicuius : litteras, N. : ea, quae res secundae
amant, Q. : nemus, H. : amat ianua limen, i. e. is
constantly eloeedy H. : focoe, i. e. to make Aomes, V. :
Litus ama, keep doee to^ V. — With infiu.: Hie
ames dici pater atque princeps, H. — Amare ali-
quem, to be obliged to, be under obligation, have to
thank: ecquid nos amas de fidicinft istac? T. : et
in Attilii negotio te amavi : bene facis. merito te
amo, T. — Golloq., amabo or amabo te (never vos,
etc.), / sluUl be under obligation to you, and in en-
treaties, be to good, I pray, I entreat you : id, ama-
bo, adiuta me, T. : cura, amabo te, Gceronem no-
strum : amabo ut illuc transeas, T. : amabo te, ne
improbitati meae adsignes, etc. : ego me amavi,
wu well satisfied toilh myself. — M e t o n., amare
with tn/, to be fond, be wont, be accustomed: cla^
more, voltu, aliis omnibus, quae ira fieri amat, S. :
Aurum pemimpere amat saxa, H.
amoenitas, atis, /. [ amoenus ], pleasantness,
delight/idness : hortorum : cuius (domQs), N. : ur-
bium, L. : vitae, Ta. — Flur. : litorum.
amoennn^ aefj. with comp, and eup. [AM-],
pleasant, ddightful, charming : locus : loca, S. :
piorum Concilia, V. : vireta nemorum, V. : rus,
H. : latebrae dulces, etiam, si credis, amoenae, de-
lightful in themselves, H. : amoenissima aedificia,
Ta.: templum fontibus, L. — Plur. n. as eubst.,
pleasant places : per amoena Asiae : amoena lito-
rum.—Of abstr. things : vita, Ta. : ingenium, Ta.
— Of dres?, luxurious, showy: cultus amoenior, L.
amolior, Itus sum, Irl, dep, [ab+molior], to re-
move, move away: obstantia silvarum, Ta.: vos
\uiolimini, take yourselves off, T. : onera, L.— F i g.,
!o avert, put away, remove: dedecus, Ta. : nomen
\i\Qy\\n,plut cut of consideration, Ia.'. uxorem,Ta.
amomtun or -on, I, n.,=d|A(tfftov,an aromaHc
^hnib, used in making balsam: Aasyriiim, V., 0.
amor, firis. m, [AM-], love, affection, strong
: amor, ex quo araicitia nominata:
amores hominnm in te: patrius,
ratemus, /br a brother, Cs. — E s p.
i|i i^more haec sunt vitia, T. : an-
cillae, H. — Flur., love-adventures: Solis, 0. — F^g.,
an eager desire, passion : oonsulattis amor : amici-
tiae : vini, L. : auri, V. : habendi, V. : scribendi,
H. : tantus amor casQs cognoscere nostroa, V. : in
longum ducis amores, my desire (for a song), Y. —
M e ton., mostly plur., a beloved object, one's love:
Pompeius nostri amores: suos addicere amores,
0. : primus, my first husband, V. — A charm to ex-
cite love : matri praereptus amor, V. — P e r s o n. :
Amor, the god of love. Love, Cupid : Paret Amor
dictis, V. — Plur., Cupids, Loves : nudi, 0. : lascivi,
H.
amotio, Onis,/. [amoveo], a putting away.
a-inove5, dvl, otus, Sre [ab+moveo], to move
away, take away, remove : testem abs te, T. : vir-
gas a civium corpore : alia ab hostium oculis, L. :
ilium ex istis locis. — E s p., with pron. refUz., to
take onesdf off, retire, withdraw : hino te, T. : e
ooetu se, L. — To get away, abstract, steal: boves
per dolum amotas, H. — To remove by banishment,
banish : amotus Cercinam, Ta. : iudicio senattl^,
Ta. — F i g., to lay aside, set aside, get rid of: araoto
metu, T. : amoto ludo, jesting apart, H. : bellum,
avert, L. : odium, invidiam.
amphibolia, ae,/., = ifi^ifioXia, ambiguity.
Amphlotyonea, um, m., the assembly of the
confederated Oreek States, Amphictyons, C, Ta.
Amphion, onis, m., = *Afi^ititVt a son of Jupi-
ter, v., H., 0.
amphltheatniin, I, n., = afi6i^iarpov, an am-
phitheatre, oval building for public spectades, Ta.
amphora, ae (gen. plur., in common Ung., am-
phoram), /., = dfi^opivg, a large oblong^ vessel for
Uquitk, tnth a handle on each side, flask, jar, flagon,
jntcher: amphora coepit institui, H. : deripere
norreo amphoram, i. e. ^ wine, H. — M e t o n., an
amphora (a liquid measure, nearly equal to 7 galls.
Engl.) : vini.--Sbips were measured by cunphorae,
as with us by tons: navem, quae plus quam tre-
centarum amphorarum esset, L.
Amphr^siuak acfj., ofAmphrysus. — P oeL, of
Apollo : vates, the Slbyl, V.
Amphr^Bus or Amphr^aoB^ I, m., = *A^-
^vff^Ct o snuUl river of Thessaly, V., 0.
ample, adv. with comp. and sup, [amplus],
largely, broadly, abundantly, spaciously, extensively:
exornare triclinium: cohortem donis amplissime
donavit, Cs. : militibus amplissime (agri) dati. —
Fig., liberally, magnificently, splendidly, handsome-
ly: amplissime triumphare: quam amplissime
eff erri, tn the greatest pomp ; see also amplius.
ampleotor, exus, I, dep. [am- + plecto], to twinje
around, eticircle, encompass, embrace: manibus
saxa, to^eup, L. : ansas acantho, V. : urbes muro.
H. : illam in somnis, T. : me: Nox tellurem amplec-
titur alls, overshadows, Y. — F i g., of the mind, to
Digitized by V^OOQ IC
amplezo
55
amplius
«*raee, underatand^ comprehend^ see through:
wnrna confulio. — In speech, to comprehend in du-
oummy ^Mcuta partieularly, handfr, treat: quod
(trgumentum) verbis : res per scripturam : cancta
mos fCTsibaa, V. — To mm up^ treat mmmarily:
omnia oratores: omnia commu niter, L. — To com-
prehe$id under a name : alqd rirtutis nomine. — To
embroee wth love, esteem^ value^ honor, ding to:
quem (filiom) mihi Tidetur amplecti res p. : amore
pcesesaionefl : hoc se amplectitur vlho, piquee him^
ed/on^K.: rem p. nimium (of one who robs the
treasury). — Of military operations, to cover, occupy:
qaindecun milia passuum circuitu, Cs. : Brigan-
tinm partem Tictoria, Ta.
amplexo, — , — , ftre ( rare for amplexor ) :
aoctoritatem amplexato.
anmlezor, atus, &r1, dep. intent, [amplector],
to embrace: mitto amplexari, T. : inimicum. —
Fig^to be /and o/, value, esteem : me : otiura.
1. amplezus, P, of amplector.
2. amplezuSy Qs, m. [amplector], an mcirc-
Ung, turrounding, circuit: serpentis amplexu:
exnit amplexQs, mg embrace, O. : Occupat (ser-
pens) longis amplexibus illos, 0. : oceanus, qui
orbem terrarum amplexu finit, L. — E s p., a loving
embroee, careae: Cum dabit amplexas, V. : alqm
impedire amplexu, O. : tenere alqm amplexu, Ta.
ampUficatio, onis, /. [aroplifico], an extend-
tag, etUarging : pecuniae : re! familiaris. — F i g. :
boQorn. — In rhet., an ornate description, amplifi-
ampUficator, 6ris, m. [ampliBco], one who en-
largea, a decorator', amplifier : rerum : dignitatis.
amplifioe, a*bf. [amplificus], splendidly : vestis
decorata, Cc
an^lifiod, &▼!, fttus, fire [amplus+facio], to
kraaden, extend, enlarge, increase, make wide, give
ipaee to : urbem : xivhs amplificanda, L. : divitias :
nsa\i iodiciia amplificatam (auctoritatero) : Ae-
daorum auctoritatem apud Belgas, Cs. — In rhet,
*» asake conspicuous, amplify, render impressive:
Km omando : orationem.
aii^>lidy flvi, atufi, are [aroplus], to widen, ex-
tatd^ increase, efdarge, amplify : rem, H. : serviiia,
Ti. — Id law, to delay a judgment, adjourn, reserve
• dedaion (by the technical word amplius): cau-
1^: potestas ampliandi. — With ace, person, to
Mer one's business, put off the case of: bis amplia-
tiB tertio absolatus est reos, L.
an^litndo. inis,/. [amplus], wide extent, width,
askpHhtde, breadth, mze, bulk : simulacrum modicft
t^itodtne: orbts, L. : soli, Ta. : amplitudines
boK»nmi. — V\ ^., greatneaa : animi: rerum gesta-
na,K. — Dignity, grandeur^ conseqtience: in qui-
^ nmraa est: Aednos in amplitudiuem dedu-
oere, Os. — In rhet, copiousness of exprasaion : Pla-
tonis.
ampliuOk inded, [comp. n. of amplui], orig. a
neut. atlj. used with indef. subjj., or substantirely ;
also as €uiv. ; and with numerals, etc., without
grammatical construction. I. As adj. — With in-
def subjj., nihil, quid, hoc, etc., more, further, be-
sides, in addition : quid faciam amplius ? T. : Num-
quid nam amplius tibi cum ill& fuit? T. : quid a
me amplius dicendum putatis?: Quid tibi mea
ars efficere hoc possit amplius ? T. : nee rei am-
plius quicquam fuit, T. : nihil amplius dicam quam
victoriam, etc. : et hoc amplius censeo, make this
further motion: nihil amplius, that is all: Exce-
dam tectis, an, si nihil amplius, obstem f i. e. if I
can do no more, O.—U. As subst^ more, a greater
amount, larger sum: aedilis, hoc est paulo amplius
quara privatus, something more: nescio an am-
plius mihi negoti contrahatur: si sit opus liquid!
non amplius um&, H. : at ego amplius dico, make
a broader assertion : Segestanis imponere amplius
quam ferre possent: amplius frumenti auferre:
si amplius obsidum yelit, dare pollicentur, Cs. :
alii plures (uxores) habent, sed reges eo amplius,
i. e. as many more as they are able to have, being
kings, S. : at ne quos amplius Rhenum transire
pateretur, no more, Cs.— E s p., with comp, abl. of
space, time, and number: uti . . . non amplius
quinis aut senis milibus passuum interesset, no
greater space, Cs. : ab Caps& non amplius duum
millium mtervallo, S, : cum iara amplius horis sex
contmenter puparetur, longer than, Cs. : amplius
uno die morari, S. : non amplius duobus milibus
habere, more, a— IIL As adv., more, further, be-
sides, beyond: ut esset amplius populo cautum,
give further security: non luctabor tecum am-
plius : vadari amplius, to exact additional bail: quo-
niana amplius arma valuissent, S. : nee amplius
armis, sed votis . . . exposcere pacem, tio longer,
v. : nee se oelare tenebris amplius . . . potnit, V. :
in illo exercitu cuncta fuere et alia amplius, S. :
felices ter et amplius, H. : neque amplius potesta-
tem fadundam, nisi de eo indicaret, S. — £ s p., in
court, in postponing a cause: amplius pronuntiare.
— rV. Idiomat, mostly with numerals, more than :
amplius viginti urbes incenduntur, more than
twenty, Cs.: amplius annos triginta'tribunus fue-
rat, S. : me non amplius norem annos nato, N. :
noctem non amplius unam, V. : non amplius milia
passuum decem abesse, Cs. : spatium, quod est
non amplius pedum sexoentorum, Cs.: amplius
sestertium ducentiens: amplius centum cives:
cum mille non amplius equitibus, S. : binas aut
amplius domes continuare, i. e. occupy two or more
residences each, S. : medium non amplius aequor
Puppe secabatur, not more than halfway, 0. : ne
reiciendi quidem amplius quam trium iudicum . . .
potestas (the phrase amplius quam trium is treat*
Digitized by V^OOQ IC
ampltui
W
ed as a num.): non ainplius quam terna milia . . .
expensum, N.
amplus, cufj. wiih camp, and sup. [ am- ( for
ambi) +PLE-1 of large extent, great, ample, spa-
eiou8, roomy: domus, V. : ci vitas, Cs., C. : portictis,
V. : ter am plum Geiyonem . . . compescit, H. :
ampium et excelsum signum, broad ayul tall: col-
lis castris parum amplua, not broad enough, S. :
amplissima curia. — M e t o n., abundant, numerou»,
great, full, copious, large : res familiaris : divitiae,
H. : dimissis amplioribus copiis, the greater part
of the troops, Cs. ; ampliorea copias expectore,
targer reinforcements, Cs. : ut is amplior numerus
esset: commeatus ape amplior, S. : amplissima
pecunia. — Fig., ample, great, strong, violent : mor-
bus amplior f actus, T. : metus : spes, S. : pro am-
pUssimis meritis (lionoa). — Of external appear-
ance, etc, magnifiasnt, splendid, glorious : praemla :
funus, N. : res gestae, S. : honores, U. : occasio
calumniae: orator, eminent: munus aedilitatis
amplius : ut ampliore quam gerebat dignus habe-
retur (sa potestate), S. : funere ampliore efferri,
L.: monumentum quam amplissimum facere:
mihi gratiae verbis ainpiisaimis aguntur, in the
handsomest terms.— In opinion or judgment, illus-
trious, noble, renowned, distinguished, glorious : f a-
milia: Etruscae gentis regem ampium Tuscis
ratus, a proud thing for, L. : sibi ampium esse
urbem ab se capUm frequentari, L.: parvi et
ampli, small and great, H. : amplissimo genere na-
tus, Cs. ; honos et nomen : ut quiaque est genere
copiisque amplissimus, Cs. — E s p. : amplissimus,
most honorable (of a high oflBce or an illustrious
man): amplissimum collegium decemvirale: res ge-
stae: vir.-— Of an orator, copious; see also amplius.
AxnpsanotOB (Am-), T, m. [see ambi-], all hal-
lowed (sc. lacus), a lake of Italy, mtedfor pestifer-
ous exhalations. — Poet.: valles (of the entrance
to the infernal regions), V.
ampulla, ae,/. T ambi +olla ], a vessel for li-
quids, with two handles, a flask, boUle,iar, — Of in-
flated discourse, swelling words, bombast: proicit
ampuUas, H.
ampuUor, — , — , &rl, dep. [ ampulla ], to talk
bombast^ H. .
amputatio, Onis, /. [amputo], a pruning, lop-
ping off: sarmentoruin
am-puto, ftvl, jitua, Tire, to cut around, cut
away, lop off, prune: vitem ferro: quiequid est
pestiferum. — F i g., to curtail, sliorten, diminish :
amputata inanitas, removed. — In rliet. : ainpuiata
loqui, disconnectedly.
amuroa (amurga), ae,/., = ifiopyri, the waste
in pressing olives, dregs rf oil, V.
Am^olae, fimm, /., = 'A/iuJcXai. I. A town
of Laconia.O.—H. A town of Latium,Y.
Am^laeus [ Amyclae, I. ], of Amydae, Zo
conian, V.
amygdalum, \,n., = afivySaXov, an almond^
almond kernel, 0,
amystis, idis,/., = dftvortc, the emptying of a
cup at a draught, a bumpet', H.
an, conj. I. Prop., in a disjunctive question
intiXKiucing the latter clause ; in Engl, rept'esented
by or and the interrog. form of the clause. — After
utrum, in direct questions: utrum has corporis
an Pythagorae tibi mails virfs ingeni dari ? : ut-
rum superbiam prius commemorem an crudelita-
tem ? : utrumne iussi persequemur otium, an, etc.,
H. — In indirect questions, whether ...or: intelle-
gere utrum pudor an timor valeret, Cs. : quaero,
utrum Clemens an inhumanissimus videatur : agi-
tamus utrumne . . . an, etc., H. — After enclitic -ne
in direct questions : vosne Domitium an vos Donii-
tins deseruit? Ca. : uter . . . isne, qui . . . an ille,
qui? etc. — Annon (an non) in the latter clause
simply negatives the former: hocine agis an non ?
T. — Indirect, whether . . . or: agitur liberiue viva-
mus an mortem obeamus: quaeso sitne aliqua
actio an nulla. — Rarely annon: Roga velitne an
non uxorem, T. — After a clause without correl.
interrog. particle, in direct questions : ipse percus-
sit an aliis occidendum dedit ? : eloquar an sileain ?
V. — So with -ne pleonast, : obtrectatum ease, Ga-
binio dicam anne Pompeio, an utrique ? — By ellipa.
of verb, an becomes simply disjunctive between
two words : cum Simonides an quis alius puIUce-
retur: cum id constaret, iure an iniurifi eripiendos
esse reos, L. — Indirect : vivat an mortuus sit, quia
curat ? : hoc quaeramus, verum sit an falsum ? —
With ellips. of verb : neqtie, recte an perperara
(sc. fiat), interpreter, L. ; cf. discrimine recte an
perperara facti confuso, L. — The forracr interrog.
clause is often implied in a previous affirmation,
and the clause with an expects a negative answer :
quid enim actum est ? an litteris peperciati ? {toas
it as I have saidf), or did you, etc., i. e. you surely
did not, etc. : at Pompeii voluntat^m a me abalie-
nabat oratio mea. An ille quemquara plun dile-
xit? or rather: sive vetabat, 'an hoc inhonestuin
. . . necne sit addubitea?' (where an addubites
asks a direct question, and hoc ... sit an indirect
question dependent on it), H. : quas Kalendas lu-
nias expectasti ? an eas, ad quas, etc. ? : an Scipio
Gracchum interfecit, Catilinam . . . nos perfere-
mua ? or (if what I have said be questioned) while
Scipio slew .. .are we to tolerate Catiline f — After
a question, with num, an introduces a new ques-
tion, correcting or denying the former, or rather .•
num iniquom postulo? an ne hocquidem ego adi-
piacar . . .J or rather am I not even to get, etc. ,
T. : num Hotnerum coegit obmutescere a**nect»is ?
: an studiorum agitatio vitae aequalis fuit ? or wkm^
Digitized by V^OOQIC
anabathra 57
wAniherf elc. — Soroeiimes the former interrog.
cku^ to be supplied, expects a negHiive answer,
and the clause with an is an implied affirmation :
a relMis gerendis senectus abstrabit ? Quibus ? an
iia, etc : unde ordiar ? an eadem attingaro, quae,
etc — So often annon }oriaUnot»of hem quo
fretna sim . . . annon dizi, etc., T. : annon sensi-
stis triumphatum bodie de vubis esse? or have
yom not f etc., L. — £ 1 1 i p t. : cuium pecus ? an
Meliboei ? MeUboeus's, I suppote^ V. — XL M e to n.,
without disjunctive force. — With expressions of
doobt, ignorance, uncertainty, the former interrog.
daose is r^ularly omitted, the latter with an ex-
pressing the belief or opinion of the spetilcer, /
kmam not but, I indine to tkinky 1 nupeeiy per?um$y
probabi^: bau scio an quae dixit sint vera, T. :
res nescio an maxima, L. : dubito an Apronio data
sit merces : baud sciam an ne opus sit quidem,
etc^pomibly it may not be desirable: is mortuus
est, nesicio an antequam, etc : Qui scis, an, quae
inbeam, sine ri facial, T. — In indirect questions,
vkaher : quaesivi an misisset : quae in discrimine
fuerunt, an ulla post banc diem essent, L. — With
«» repeated : animo nunc hue nunc fluctuat illuc,
an sese mucrone . . . Induat . . . Fluctibus an ia-
ciat, 7. : teroptare an sit Corpus an illud ebur, 0.
anabathra, drum, n., =r dydfiaBpa, raised aeaU
(io a theatreX ^^
AnagniniiSk adj.^ of Anagnia (a town of La-
tnun). — SubU. : Anagninum, an estcUe near Ana-
anfraotus
anignostea, ae, m., = dvayvwmiCf a reader^
ome who raids aloud (Lat. lector) : iioster.
analeptzis, idis, a shotdder-pad (to improve
ti» fignreX ^'
anapaestica, drum, n., = avawoiaTiKCLt ana-
pvUe vertes (oni-e ; al. anapaestos).
anapaestufl^ adj., =. dvawaurroc : pes, the ana-
psetl (a metrical foot, w w _). — As tubst. m. (sc.
pea), «• anapaest. — As subst. n. (sa carmen), a
poem in anapaests.
anaa, anatia,/., a duck: anatum ova: fluvialis,
^d-dmek,0.
anationla, ae^/. dim. [anas], a duckling.
anatooiamna, I, m., = dvaroKicfiSQf interest
■p»t imieresty compound interest.
aDcepSv cipitia, abL cipiti, adj. [an- (for ambi-)
HIAP-J, that has two heads^ tico-headed : lanus,
0, : seamen, two-peaked, O. — M f t o n., double^ two-
■M; aecaria, two-edged^ O. : bestiae quasi anci-
pte in ntrique sede viventes, amphibious : anci-
?^ conteotione districti, an both steles: ancipiti
P*«eIio pagnatum est, i. e. both ift front and in the
^^sr, Cs. : andpiti prenii periculo, N. : periculum
•eepB (erati S. : ancipitem pugnam hostibus fa-
«»!. l e. ^ horse andfoot^ Ta. : metus, et ab cive I
et ab hoste, twofold, L. : munimenta,/actfMr both
waifi^ r. —F i g., double^ twofold • propter ancipitero
faciendi dicendique sapientiam: ius, the uncer-
tainty of the law, H. — Waverina^ doubtful, uncer-
tain, unfixed, ambiguous, undecided: fortuna belli :
oraculum, L. : pi-oelitim, L. : Mars, indecisive, L. :
helium ancipiti Marte gestum, L. : 6des, Cu. —
£ 1 1 i p L : sequor hunc, Lucanus an Apulu8,.ai)-
ceps (sc. ego), \. e. of uncertain oriain, H. — Dan-
gerous, hazardous, perilous, critical: locus : viae,
0. : periculum, Ta. : quia revocare eos anceps
erat, L. — As subst. n., danger, hazard, peril : faci-
lius inter anclpitia clarescunt, Ta.
Anohises, ae (abl. Anchisft, V.), m., = Ayx'tnyct
father of Aeneas, v., 0.
Anohiaeua, adj. [Anchisee], of Anchises, V.
Anohiaiadea, ae, m. pair,, son of Anchisfs,
Aeneas, V.
anoile, is {gen.plur. -ilium, Ta., once, -ilioruiii,
H.), n., a miall oval shield, V. ; usu. the shield said
to have fallen from heaven in the reign of Numn,
and on the preservation of which the prosperity of
Rome was declared to depend, H., V., L., 0.
anoilla, ae, /. dim. [ancula, a female attend-
ant], a maid-servant, haftdmaid: aere empta, T. :
ancillarum comitatus : mulier uncilla, S.
anoillaria, e, adj. [ ancilla ], of a female ser-
vant : artiticium, a handmaidens service.
anoUlula, ae,/. dim. [ancilla], a young female
slave, handmaid: ex Aethiopift, T.— Fig. : elo-
quentiae.
ancora, ae, /., =. dyicvpa, an anchor : dente
Ancora fiindabat naves, V. : ancoram iacere, to
cast anchor, Cs. : tenere navem in ancoris, N. : ad
ancoram constitit, lay at anchor, Cs. : toUere, to
weigh anchor, Cs. : praecidere, to cut the cables:
alii resolutis ori.< in ancoras evehuntur, i. e. /hmA
against the anchors, L. — F i g. : ancora non tenet
ulla ratem, 0.
anoorale, is, n. [ancora], an anehor-^able : an-
coralia incidunt, L.
ancorariuBt adj. [Hucora], of an anchor: f li-
nes, cables, Cs.
andabata, ae, m., a gladiator, who fought
blindfold.
androg3rna8, I, m., = dvSpoyvvogt a man -
woman, hermaphrodite.
anelluB ( ann- ), l, m. dim. [ anulus ], a little
ring, H.
anethum, I, n., = dfi^ov, diU, anise: bene
olens, V.
anfractus, Gs, m. [am- (for ambi-) +FRAG-],
a reatrvinff, turning, bending round: quae (figura)
nihil incisum anfractibus habere potest: sofis, a
circuit. — Esp., a tortuous way, circuitous route:
Digitized by V^OOQIC
angiportum
68
anlielittui
n nuUaa anf rectus intercederet, Os. . longior, N. :
litorum, L. — Fig., of style, circumlocuHony prolix-
ity.—IrUricaeiea: iudiciorura.
angiportum, i, n., or angiportus, tls, m.
(ANG- + portu8], a narrow street^ lane^ allqf: viae
angiportOsque : in solo angiportu, H. : in aogi-
portis, Ct.
ango, — , — , ere [ ANG- ], to draw dote, press
ttght, Mueete, compress^ throttle, choke: sanguine
guttur,V. : Tussis sues angit,V. — Fig., to tor-
wienty torture, vex, tease, tnntble cura augit homi-
nem, T. . angebat spiritus virum, L. : meum^ pec-
tus, H. : aniraos, L. : consulis an i mum, L. : si ani-
mus . . . neque tot curis angeretur: cruciatu
timoris angi: veheraenter angebar, vinim esse,
etc. : angebatur anirai, quod, etc : de Statio ma-
numisso angor
angor, Oris, m. [ ANG- ], a etrangUng, mffoca-
H<m ; gens aestu et angore vexata (i. e. by dust
and ashes), L. — F i g., anguish, torment, trouble:
ut diflfert anxietas ab angore : pro amico capien-
dus : confici angoribus, by melancholy.
cmguloomus ^quadrisyl.), adj, [anguis +
coma], with snaky hair (poet) : Gorgon, 0.
anguionlus, I, m. dim, [ anguis ], a small ser-
pent,
angulfer (trisyl. ), era, erum, €uij. [ anguis +
FER- J, serperUrbearing (poet) : caput, 0. : Gorgo,
Pr.
angnigena, ae, m. [anguis -hGEN-l, engendered
of a serpent, \. e. sprung from dragonr teeth, 0.
anguilla, ae,/. dim. [anguis], an ed, lu.
anguineus, adj,, of serpents, snaky: Gorgonis
comae, 0.
cmgninus (trisyl.), a4j. [anguis], of serpents,
snaky : capillus, Ct
angulpes (trisyl.)* edis, adfj. [ anguis + pes],
serpent-footed (poet) ; of giants, 0.
anguis (diayl.), is {abl. angue ; rarely angiiT), m.
and/. [K^Q-^ a serpent, snake: os cinctum angui-
bus : tortus, 0. : cane peius et angui vitare, i. e. most
anxiously, H. — E s p., in fable as an emblem : of
terror, the snaky head of Medusa, 0. ; of rage, the
serpent-girdle of Tisiphone, 0. ; of art and wis-
dom, the serpent-team of Medea, 0. ; of Ceres, 0.
— P r o V. : latet anguis in herbft, a snake in the
grossly, — Me ton., of a constellation, of Draco,
the Dragon, V., 0. ; of Hydra, tht Hydra, water-
mpent, 6. ; tlie serpent held by Aiignitenens, 0.
Anguitenens, entis. m. [anguis +teneo], ser-
pent-ho/der, the coiuttellation Serpent-bearer, C.
angulatus, adj. [angulus], with comers, angu-
lar: corpiiscula.
angolas, I, m. [1 AC-], an angle, comer: ad
pares angulos fern, at right angles huius lateris
alter, Os. : extremus, the farthest comer, 0. : proxi-
muB, H. — M e t o n., a secret fdace, nook, corner^
lurking-place: in angulum aliquo abire, T. : pro-
vinciae : Ille terrarum, H. : puellae risus ab anga-
lo, H. : ut de his rebus in angulis disserant. — Of
a little country-seat: Angulus iste, H.— Fi g. : ad
omnis litterarum angulos revocare, i. e. petty <ii»-
eussions.
angoste, adv. with eomp, and sup. [angustus],
narrowly, within a narrow space, closely : eedere,
f« close quarters : angustius se habere : angusti:*-
sime Pompeium continere, Cs. — Fig., continefy :
scribere. — ^M e t o n., pinchingly, stintingly : re f ru-
men tarift uti, Cs. ; frumentum angustius provene-
rat, i. e. more sparingly^ Cs. — With difficulty: xx
milia transportare, Cs.
angustia, ae (sing, very rare), and angostiaa.
Rrum, /. [anguatus], narrowness, straitness: iti-
neris, Cs. : loci, S. — M e t o n., a narrow place,
narrow part, neck, defile, strait . Graeciae : augu-
stiae saltibus inclusae,/Niw, L.— Of time, shortness:
ut me temporis angustiae coegerunt: angusUae
quas nature nobis dedit (sc. temporis). — Fig.,
scarcity, want, poverty: aerarii; pecuniae publicae:
rei frumeutariae, Cs. : pro angustia rerum, Ta. :
ex meis angustiis illius sustento tenuitatcro. —
Difficulty, distress, perplexity : in angustias adduci;
cum in his angustiis res esset, Cs. : petitiouis. —
Narrowness, meanness : pectoris tui : orationem in
angustias compellere, narrotoness of view : verbo-
rum, verbal trifling. — Of style, brevity, succinctnen:
angustia conclusae orationis.
angnsto, — , — , ftre [angustus], to make nar-
row, straiten: iter oorporum acervis, Ct
angustom, I, n. [ angustus ], a narrow plaee :
viarum, V. : res adducta in angustum, brought into
narrow limits. — F i e., a critical condition, embar-
rassment, difficulty, danger : rem esse in angusto
vidit, Cs. : in angustum venire.
angnstaS) adj. with eomp. and sup, [ANG-],
narrow, strait, contrttcted : iter, S.: fines, Cs.: rima,
H. : mare, a strait : angustissima portus, Cs. —
F i g., short, brief: dies, 0. : spiritus, breathing. —
Needy, pinching, stinting : pauperies, H. ; res, pov-
erty. In. : cum fides totft Italia esset angustior,
shaken, Cs. — Critical, difficult: rebus angusti.s anU
mosus, H. — Of character, narrow, bafie, little, pettifz
animus: defensio angustior, less honorable. — Of
thonjiht or argument, narrow, trifling, subtle, futir^
splitting: concertationes : interrogatiunculac. — Of
8iy\e, brief , succinct : oratio: quae angustiora pa-
rietes faciunt, i. e. less discursive than in the forum.
anlielitas, Qs, m. [ anhclo 1, a difficulty of
breathing, panting, puffing, deep breathing : a lasso
ore, 0. : vini, drunken reviling : sublimis, H. :
aegeTi Y. — M e t o n., an exhalation, vapor : terrae.
Digitized by
Google
anhelo 59
anhfilo. ftvl, Atus, ftre [anhelus].— /n^wt«., to
hmiht with difficulty^ gaapi P^**^^ PHf- confugere
tnheUniein domum, T. : auhelabat sub voraere
taunis, O. — M e t o n., of fire, to roar^ crash : for-
nadbiia ignis anhelat, V. — Trana., to breathe out^
edutU^ breathe forth : anbelati ignes, 0. : verba
. . . anhelata gnivius. — F i g., to breathe out, pant
after: scelua: crudelitatem ex pectore, Her.
anheluo* adj, [ see AN- ], out of breath, short
of hrtath, panting, puffing, gasping (poet): seDes,
Y. : coreus, that cause panting, 0. : tussis, V.
anicnia, ae,/. cUm, [anus], a little old woman,
granny, T. : minime suspiciosa.
AiriftmriB, e (C, L.), or AnienoB (V.), a4j.
[Anio], of the Anio,
mmha, e, adj, [anus], of an old woman : voltus,
y.: passua, O. — Old-womanish, anile, sillg: inep-
tiae: fabellae, H.
aiulltaa» &tis,/. [anilis], the old age of a worn-
- , (X
anlmosa
aniHter, adv. [anilis], like an old woman : di-
, »e,/. [AN-], air, a current of air, breeze,
breath, wind: impellant animae lintea, H.: ignes
aaimaeque, V. — Esp., the air utrum (aniraus)
fit ignis, an anima : semina terrarum animaeque,
V. — Breath: animam compress!, T. : animam re-
cipe, take breath, T. : animam puram conservare :
antmas forent illo, correct their breath, V. : inspi-
nnt grares animas, O. : anima amphorae, tJu
fi^*^ of wine. Ph. — Me ton., life: animam ex-
•tingnere, T. : deponere, N. : vomere, V. : de libe-
nnim anim& iudicandum est: anima nostra in
4b^ est, S. : Mortalls animas sortiri, H. : et ani-
iBam agere, et efflare dicimus, to give ftp the ghost :
BOO eodem tempore et gestum et animam ageres,
I e. exert ymrs^fin gesturing to the point of death
— Pror.: quid, si animam debet? is in dAtfw
yis Ufef x. id, for everything, T. — Poet, of a dear
friend : animae dimidium meae, H. : animae pars,
H. — A Ufe, living being, soul, person: egregias
iZBiiiaa, quae, etc., V. : animae quales nee candi-
feres, etc., EL : magnae animae, Ta.— 7%« shades,
departed spirits, manes: tu pias laetis animas re-
poais Sedibus, H. : animam sepulero Condimus,
^- — TV rational soul, mind: rationis consilique
puiiceps : docent non ioterire animas, Cs.
aoimabOifl^ e, adj. [anima], enlivening, animat-
wff: Datura (of the air; al. animalis).
iversid^ dmB,f. [animadverto], inveati-
, mgmry: nostra in civem est, L. — Fercep-
^ notiee, obaervation : hoc totum est animadver-
■osii : eifitanda aniroadversio, ut ne quid temere
■po^ edf-ingpeetion, — Reproach, censure: effu-
|BC aniraadrerBionem : in Apronium. — Chastise-
' patema: Dolabellae in serros:
▼itiorum. — £ s p. . censorum (usu. called nota cen-
soria) : animadversiones censoriae.
animadvenor, dris, m. [animadverto], a cen-
sor (once) : vitioruro.
animadvertd or -vorto or (older) atiiTwntr^
adverto (constr. as one word), tl, sus, ere [ani-
mum+adverto], to direct the mind, give attention
to, attend to, consider, regard, observe: tuam rem,
T. : eadem in pace: sed animadvertendum est
diligentius quae sit, etc. : animum advertere de-
bere, qualis, etc, N. ! ad mores hominum regen-
dos, L. : illud animadvertisse, ut asoriberem, etc :
consul animadyertere prozimum lictorem iussit, to
call attention to the consuTs presence, L.— To mark,
notice, observe, perceive, see, discern : horum silen-
tium : puerum dormientem : quod quale sit :
Postquam id tos Telle animum advorteram, T. :
innocentes iUos natos, etc, N. : baec . . . utcum-
que animadversa aut existimata erunt, whatever
attention or consideration be given, L. : his animad-
versis, V. : illud ab Aristotele animadversum, the
fact observed by. — To attend to, censure, blame,
chastise, punish: ea ab illo animadvortenda iniuria
est, deserves to be punished, T. : 0 facinus animad-
vertendum, worthy of punishment, T. : vox ... in
quft nihil animadverti possit, there is nothhg cen-
surable: neque animadvertere . . . nisi sacerdoti-
bus permissum, Ta. : verberibus in civlg, S. : si in
hunc animadvertissem : cum animadversum esset
in iudices.
animal, ftlis, abl. anim&ll, n. [anima], a living
being, animal: omne: providum: perfldiosum:
aanctius his animal, 0.: Gum prorepserunt primis
animalia terris, H.
aninial1ii> e, ae^, T anima ], of air, aerial: na-
ture. — Of life, vttal: cibus — Animate, living:
intellegentia: exemplum.
animaiia, antis, atfj. [F, of 1 animo], anSnuUe,
living: deos^ — Subst^ a living being, antmal: ani-
mantium genera. — Of man: haud petit Quem-
quam animantero, H.
animatio, finis, /. [1 animo], an animating. —
M e t o n., a living being (once).
animator adj. [F. of 2 animo], disposed, in.
dined, minded: sic ut, etc : ut in amicum : insulae
bene,/avora6^, N. : animatus melius quam para-
tus.
1. animo, &vl, &tus, &re [ anima ], to enliven,
quicken, animate : stellae divmis animatae menti-
bus. — P 0 e t : guttas in angues, 0.
2. animo, ftvl, fttus, ftre [animus], to dispose,
inspirit : ita pueros : Mattiaci solo ac oaelo acrius
animantur, are inspirited, Ta.
animoae, adv, [ animosus ], spiritedly, wurek-
geously, eagerly: id feoerunt: vivere, independent-
Digitized by
Google
anlmosns
60
1. animosus, adj. [uuiina], fuU of air^ airy :
giitiura, through which Uu bream passes, 0. — Full
of life : signa, Pr. — Violent : Eurus, V.
2. animosos, adj. with comp. [ animus ], /u//
of courage f bold^ spirited, undaunted : piignis : ani-
inosior senectus quam adulesceiitia, shows more
courage: (equorum) pectus, V. : Rebus angustis
animosus appare, H. — Proud: parens, vobis ani-
mosa creatis, of having home you, 0. — Bold, au-
dacious : oomiptor, Ta.
animula, ae, /. dim. [anima], a breeze. — A bit
of life: mihi quidquam animulae instillare.
^nlmna, I, m. [A^N-l the rtUional soul (cf. ani-
ma, the physical hfe):'bumanu8: Corpus animum
praegravat, H. : deos sparsisse animos in corpora
huinana: dlscessuB animi a corpore: permanere
animos arbitramur. — FiS-i o^ beloved persons,
soul, life: aniroe mi, T. — Of the mind, the mental
powers, intelligence, reason, intellect, mind: mecum
in animo vitam tuam considero, T. : animo medi-
tnri, N. : convertite animos ad Milonem, atteniion :
revocare animos ad belli memoriam: perspicite
animis quid velim : in dubio est animus, T. : ani-
mus, cui obtunsior sit acies, whose discernment: et
animus et consilium et sententia civitatis, the whole
intelligence of the community: cui animum inspi-
rat vates, V. : omnia ratione animoque lustrari. —
Of bees : Ingentis animos angusto in pectore ver-
sant, V- — Oftfie memory: Scripta ilia dicta sunt
in animo, T. : an imprimi, quasi ceram, animum
putamus? — Consciousness, recollection, self-posses-
sion : reliquit animus Sextium acceptis volneribus,
Cs. : Uuft elldemque via sanguis animusque se-
quuntur, V. : timor abstulit animum, 0. — With
conscius or conscientia, the conscience: quos con-
scius animus exagitabat, 8. : suae malae cogita-
tiones eonscientiaeque animi terrent. — Opinion,
judgment, notion, belief: meo quidem animo, in
my judgment: maxumi Preti esse animo meo, T. :
ex animi tui sententift iurare, to the best of your
knowledge and bdief — The imagination, fancy :
cerno animo sepultam patriam: fingite animis,
sunt, etc. : nihil animo videre poterant — Feeling,
sensibility, affection, indineUion, passion, heart :
Quo gemitu conversi animi (sunt), V. : animum
offendere : animus ubi se cupiditate devinxit, the
character, T. : alius ad alia vitia propensior: tan-
taene animis caelestibus irae ? V. : animo concipit
iras, 0. : mala mens, malus animus, bad mind, bad
heart, T. : omnium mentis animosque perturbare,
Ca.: animum ipsum mentemque hominis: mente
animoque nobiscum agunt, Ta. : bestiae, qiiarum
animi sunt rationis expertes. — Disposition, inclina-
tion: meuA animis \fl te semper: bono animo in
populuin H. videri, wM disposed, Cs. : Nee non
aurumque animusque Latino est, both gold and the
disposition (i. e. to give it), V. : regina quietum
Accipit in Teucros animum mentemque benignam,
a kindly disposition,^, — Esp., in the phrase ex
auiuio,/r(wn the heart, in earnest, deeply, sincerely:
ex animo omnia facere an de industria ? from im-
pulse or with some design, T. : aive ex animo iti fit
Hive simulate : ox animo dolere, U. — In the locat.
form animi, with verbs and adjj, : Aiitipho me
excruciat animi, T.: exanimatus pendet animi:
iuvenemque animi miserata repressit, pitying him
in her heart, V. : anxius, S. : aeger, L. : infelix, V. :
integer, H. — M e t o n., disposition, character, tem-
per : animo es Molli : animo esse omisso, T. : ani-
mi motles et aetate fluxi, S. : sordidus atque animi
parvi, H. — F i g., of plants : silvestiis, trild nature^
V. — Courage, spirit (freq. in plur.): mihi addere
animum, T. : nostris animus augetur, Cs. : clamor
Romania auxit animum, L. : mihi animus accen-
ditur, S. : Nunc demum redit animus, Ta. : Pallas
Dat animos, 0. : in hac re plus animi quam oon-
sili habere : tela viris animusque cadunt, 0. : bono
animo esse, to be of good courage: bono animo fac
sis, T. : satis animi, courage enough, 0. : magnua
mihi animus est, fore, etc., hope, Ta.— Fig^ of the
winds : Aeolus mollit animos, the violence, V. — Of
a top : dant animos plagae, give it quicker motion^
V. — Haughtiness, arrogance, pride : vobis . . . Sub>
lati animi sunt, your pride is roused, T. : tribuni
militum animos ac spiritQs capere, bear the arro*
gance and pride, etc. — Passion, vehemence, wrcUh ,-
animum vincere : animum rege, qui nisi paret Im-
perat, H. : (Achelous) pariter animis inmania et
undis, 0. — In the phrase aequus animus, an even
mind, calmness, moderation, equanimity: concedo
. . . quod animus aequus est. — Usu. abl. : aequo
animo, with even mind, contentedly, resignedly, pa-
tiently: aequo animo ferre, T. : non tulit hoc
aequo animo Dion, N. : aequissimo animo mori :
alqil aequo animo accipit, is content to believe, S. :
opinionem animis aut libentibus aut acquis remit-
tere : sententiam baud aequioribus animis audire,
L. — Inclination, pleasure : Indulgent animis, O. —
E 8 p., animi causa, /or the sake of amusemetlt,foT'
diversion,for pleasure : (animalia) alunt animi vo-
luptatieque causft, Cs. : habet animi caus& rus
amoenum : animi et aurium causa homines ha-
bere, i. e. employ musicians. — Will, desire, purpose^
d&^gn, intention, resolve: tuom animum intellege-
re, purpose, T. : persequi lugurtham animo arde-
bat, S. : hostes in foro constiterunt, hoc animo, ut,
etc., Cs. : habere in animo Capitolium ornare, to
intend: fert animus dicere, my plan is, 0. : nobis
erat in animo Ciceronem mittere, it wets my pur-
pose : omnibus unum Opprimere est animus, O. :
Sacra lovi Stygio perficere est animus, V.
Anio, finis, m,, a tributary of the 7\ber, V., H^
1. annalis, e, adj. [annus], relcUing to a i
lex, which fixed the age required for office.
Digitized by V^OOQIC
61
ante
2. innalia, id, abL auoall, m. [1 annalis; sc.
Hber], a rteord of events^ chronideSy annah. — The
PoDtifex Maximua each year used to record public
eTeoU OQ tablets, called Annales Maxirai ; hence
hiatoiical works are called Annales : scriptum est
iotaoannali: in annali sue scriptuni reliquit, N. :
in Dono annali, the niiUh book of annals : haec
monainentis annali um mandantur.
an-ne, see an and 2 -ne.
anneotd, annexna, see adn-.
anniotilliBi adf. [annus], o/ a year, yearling .*
Tirgi>»N.
annitor, see adnitor.
anniversaziUB [annus + verto], reluming ev-
ery year, annual, yearly : festi dies : arma, annual
anno^ annddo^ see adn-.
an-Don, see an and non.
ttwwftiia ae,/. [annus], the year's produce : vec-
tigal ex salarift annon&, out of the annual supply,
L. — Means of subsistence, provigions, com, grain,
crop: Turn annona carast, ie dear, T. : caritas an-
Dcmae, scarcity: perfugia nostrae annonae, re-
wouTcm of our market: rilitas annonae, abundance.
— Me ton., the price (of grain), market: iam ad
deoarios quinquaginta in singulos modios annona
perveoerat, Cs. : vetus, former prices, L. : anno-
nam levare, to relieve scarcity : ad varietates an-
nonae borrettm, a storehouse against fuclucUions in
pritt^ L. — F i g. : V ilis amiconiin est annona, the
fmarlct price, H.
aoonosiiB, adj. [annus], /u// of years, aged, old:
anas, 0. : bracchia (ulmi), V. : omus, V. : comix,
EL
aimotiniia, at^. [annus ; cf. diutinus], a yiar
old, of hut year: naves, Cs.
annoto, ammmero, annnd, see adn-.
anmifl^ 1, m. [1 AC-], a year (orig. ten months,
from Martins to December ; after Numa, twelve) :
aanos sexaginta natus es, T. : se annum posse vi-
▼ere : ad annum octogesimnm perrenire, N. : an-
babere quattuor, to be four years old: anni
:9, H. : piger, H. : anni breves, H. : initio
aani, h. : anno exeunte : extreme anno, L. : proxi-
IBBS, S. : solidua, a full year, L. : gravis annis,
with age, H. : pleno anno, at the dose o/*, H. — In
adverb, uses : anno senatnm non habere, during a
fstr, L. : maximam uno anno pecuniam facere :
ter in anno, each year : ter et quater anno, H. :
BiatRmae annum earn luxenint, a whole year, L. :
fadendom est ad annum, a year hence: prolatae
IB annom res, for a year, L. : differs curandi tem-
pos in annum ? H. : provisae f rugis in annum Co-
X^for a year, H. : in unum annum creati, for a
> year, L. : inter tot annos, during so many
years: per tot annos: per hus annos: arva per
annos mutant, every year, Ta. : omnibus annis,
every year, II. : omnes annos, perpetually, H. :
post aliquot annos, some years later: abhinc duo
annos, two years ago. — M e t o n., a season : nunc
formosissimus annus, now the year is most beauti-
ful, V. : pomifer, H. — The produce of the year :
nee arai-e terrara aut exspectare annum, Ta. — The
age required for public office (see annalis): anno
meo, i. e. as soon as 1 was eligUUe. — In astronomy :
magnus, the period in which the signs complete a
circuit.
annutis, adj. [annus], of a year, lasting a year :
tempus : qui (magistratus) creatur annuus,' Cs. :
reges, N. : cultura, H. : labor, a whole year's work :
signorum commutationes, </ur»n^ the year. — Year-
ly, annual: Sacra, V.
anqniro, sivl, situs, ere [ am- (for ambi-) -h
quaero], to seek on all sides, look about, search
after: aliquem : omnia, quae sunt, etc. — ^Fig., to
inquire dUigently, examine into: alqd: conducat
id necne: quid valeat id, anquiritur: de alio. —
£ 8 p., to conduct a judicial inquiry : de perduel-
lione, L. — To prosecute (with gen. or abL of the
punishment) : cum capitis anquisissent, L. : pecu-
nift anquirere,/or a fine, L.
ansa, ae,/., a handle, haft: canthari, V. : po-
culi, O.—The catch of a shoe-string, H.— F i g., an
occasion, opportunity: reprehensionis : sermouis
ansae, dews: ad reprehendendum.
anser, eris, m. f cf. EngL gander ], a goose ;
sacred to Juno, C^ L, H.
ante, adv. and praep. [ ANT- ]. L Adv., of
space, before, in front, forwards: ante aut post
pugnandi ordo, L. : positum ante pullum Sustulit,
served, H.: non ante, sed retro. — Usu. of time, 6e.
fore, previously : nonne oportuit Praescisse me
ante, T. : f ructus ante actae vitae : ante feci men-
tionem: ut ante dixi: ut saepe ante fecerant:
non filius ante pudicus, hitherto, lu. : multis ante
saeculis, many centuries earlier: paucis ante die-
bus : biennio ante : paulo ante, a little while ago :
ante aliquanto: tanto ante praedixeras. — Followed
by quam, sooner than, before: ante quam ad seu-
tentiam redeo, dicam, etc. : memini Catonem anno
ante quam est mortuus disserere : ante quam ve-
niat in Pontum, mittet, etc. : ante . . . Ararim Par-
thus bibet . . . Quam . . . labatur, etc., V. : qui
(sol) ante quam se abderet, vidit, etc. : ante vero
quam sit ea res adlata: nullum ante finem pug-
nae quam morientes fecerunt, L. — Rarely with a
subst. : neque ignari sumus ante malorum, earlier
ills, y. : prodere patriam ante satellitibus, to those
who had been, etc, L.— DC. Praep. with ace, before.
— I n space: ante ostium : ante fores, H. : ante
aras, V. — Of persons : causam ante eum dioere,
plead before his bar: ante ipsum Serapim: ante
Digitized by V^OOQIC
antea 6
ora patrura, T. : ante oculos vestros : togati ante
pedes, as servanUf lu. : equitatum ante se mittit,
Cs. : ante signa progressus, L. — F i g. : pone ilium
ante oculos viam, recall: omnia sunt posita ante
oculos, m€uie clear. — Of esteem or rank, be/ore:
facundiu Graecos ante Romanos fuisse, S. : me
ante Alexandrum . . . esse, superior to, L. : lulus
Ante annos animum gerens, superior tOj V. : ante
alios gratus erat tibi, more than, 0. : (virgo) longe
ante alios insignis specie, L. : f elix ante alias 7irgo,
V. : ante omuls furor est insignis equarum, V. :
longe ante alios acceptissimus militum animis, L. :
maestitia ante omnia insignis, above all things^ L. :
dulces ante omnia Musae, V. — In time, before:
ante brumam, T. : ante lucem venire : ante noc-
tcm, H. : ante lucernas, lu. : ante me sententias
dicere, S. : tot annis ante civitatem datam : ante
id tempus duces erant, untU^ N. : neque umquam
ante hunc diem, never tiU now, T. : iam ante Socra-
tern, before the time of: qui honos togato babitus
ante me est nemini, before my time : Ante lovem,
y. : ante Helenam, H. : per hunc castissimum ante
regiam iniuriam sanguinem iuro, L. : ante mare et
terras, 0. : ante cibura, H. : Hoc discunt omnes
ante alpha et beta, before learning ABC, lu. : ante
istum praetorem, before hie praetorehip : ante banc
urbem conditam, before the founding of this city :
ante Epamiuondam natum, N. : ante te cognitum,
S. : ante conditam condendamve urbem, i. e. built
or planned, L. — Poet., with gerund: (equi) ante
domandum, before they are broken, V. — E s p. in
phrases: faotus est (consul) bis, primum ante
tempus, before the lawful age: Filius ante diem
patrios inquirit in annos, before the destined time,
0. : Sed misera ante diem, prematurely, Y. : dies
ante paucos, a few days sooner, L. : nobis ante
quadrennium amissus est, four years ago, Ta. —
Ante diem (abbrev. a. d.) with an ordinal number
denotes the day of the month, reckoned inclusive-
ly, e. g., ante diem quintum (a; d. V.) Kalendas
Aprills means, by our reckoning, the fourth day
before the calends of April : ante diem XIII. Ka-
lendas lanuarias, the 20th of Dee. : ante diem
quartum idQs Martias, the Saday before the Ides
of March, the I2th of March, L. — The entire
phrase, as the name of the day, may be preceded
by a praep. : in ante diem quartum Kal. Dec. di-
stulit : caedem te optimatium contulisse in ante
diem V. KaL Nov., to the 2Sth of Oct.
antea (archaic antidea, L.), adv., before, ear-
lier, formerly, aforetime, previously : antea, cum
equester ordo iudicaret : ac fuit antea tempus,
cum, Cs. : cum antea semper factiosus f uisset, N. :
si numquam antea cogitasset, tamen, etc. : semper
antea . . . tum : clipeis antea Romani usi sunt,
deinde scuta fecere, formerly . . . afterwards, L. :
Quia tuum patrem antea, quis esset, quam cuius
gener esset, audivit ?
I cmtehao
Ante-oanem, nL, transl. of lIpoK6t*p, Proeyon,
(he forerunner of the dog (Sinus), lesser dog-star,
. ante-oapio, cSpI, oeptus, ere, to obtain before,
receive before: antecepta informatio, an innate
idea. — ^E s p., to seize beforehand, preoccupy : quae
bello Usui forent, S. — To anticipate: noctem, S. :
ea omnia luxu, S.
antecedena, entis, adj. [P. of antecedo],/ore-
going, preceding : hora. — In philosophy, the ante-
cedent : causa. — Plur. as subst,, the premises (of
reasoning).
ante-oedo, essi, — , ere, to go before^ get the
start, precede : ad explorandum, L. : anteoedentem
scelestum, H. : magnis itineribus, Gs. : legiones. —
Fie., to precede: si huic rei lUa antecedit, is a tog-
iccX condition of: haec (dies) ei antecessit, T. — To
have precedence of, excel, surpass : quantum natura
hominis pecudibus antecedit : eum in amiciti&, N. :
scientift reliquos, Cs. : aetate. — To be eminent, «x-
cd: honore.
ante-cello, — , — -, ere [2 CEL-], to be promi-
nent, distinguish onesdf, excei, sttrpass, be superior :
longe ceteris : ubertate agrorum terris : omnibua
glorift: vestrae exercitationi ad honorem, with
respect to honor : perigrinam stirpem, Ta. : omnes
fortunft, Ta. : militari laude.
anteoeptua, P. of anteoapio.
anteoesaid, Onis,/. [antecedo],a^fi^6e/br«,
preceding. — M e t o n., an antecedent,
cmtecursor, dris, m. f antecurro ]. — ^P r o p. , a
forerunner ; on\y plur., the vanguard, pioneers, Cs,
ante-eo, Ivi or il, — , ire (anteit, disyl., H., O. ;
anteirent, trisyl., V. ; anteat, 0. ; anabO, Ta. ; an-
tissent, Ta. ; antisse, Ta.), to go before, precede :
strenuus anteis, H. : ubi anteire pri mores videni,
L. : Te semper anteit Necessitas, H. : praetoribus.
— F i g., to take precedence of surpass, excel : erum
sapientia, T. : aetatem meam honoribus, L. : aetate
illos: candore nives, Y. : iis aetate. — To anticipcUe^
Cent, avert : damnationem anteeit, Ta. : pericu-
, Ta. — To resist : auctoritati parentis, Ta.
ante-fero, tuU, l&tum, ferre, to bear in fnmt,
carry before: quod fasces anteferrentur, Cs. —
F i g., of estimation, to place before, prefer : alqd
commodis suis : pacem bello : te Grais, H.
ante-fizus, adj. [hnte+^go'^, fastened ^<^re:
truncis arborum antefixa ora, i. e. skulls, Ta.
Plur. n. as subst., little images 09i the front of a
house or temple, L.
antegredior, essus, l, dep. [ante-f-gradior], to
go before, precede : solem. — In time : cum ante-
gressa est honestas : causae antegressae.
ante-habeo, — , — , Sre, to prefer : qoieta tur-
bidls, Ta. : incredibilia veris, Ta.
ante-hao (disyl, H.), adv. of time, before
Digitized by V^OOQ IC
antelnoaniui
68
antistita
twu, 6«fare now, fortnerly^ hitherto : fecit, T. :
ant^iac uti solebat, etc. : antehac Defas (erat) . . .
dum, etc, H, — Be/ore thai time, earlier^ prevwudy :
•aepe antehac fideni prodiderat, S.
antelacanna, adj. [ante+lux], before light,
before dawn : tempus : cenac, lotting all night.
ante-meiidianuB, a^'., before midday^ of the
forenoon: »ermo: ambulatio.
ante-mitto, prop, written ante mitto.
antemna or antezma, ae, /. [ ante + TA-,
TEN-], a ehip*» yard: antemnas ad roalos destina-
re, Cd. : antemnae gemunt, H. : cornua antemna-
nrai,V.
ante-oconpatio, onis,/. — In rhet, an antici-
paiion (of objections).
aixte-pe% edis, m^ the forefoot, C. (poet).
ante-inlaniia, I, m., a soldier of the first two
rankSf in front of the triarU, L.
ante-pono, posul, positus, ere, to set before:
propu^acnla anteposiui, Ta. : equitum locos sedi-
libiis, Ta. — F i g., to prefer, value above : amicitiam
omnibus rebus : gloria formulis anteponenda est :
gbriam potentiae, S. — In tmesis : mala bonis po-
nit ante.
ante-qnazii, see ante.
antes, lum, m., rows (of vines), V.
antemignannw, l, m. [ante+sinmral, a leader
in battle: in acie, — Ptur. m. as siu>st., the soldiers
whofimght in front of the standards, Os., L.
(ante-stoX see anti-sto.
anteator, fttas, &rl, dep. [an- (for arabi-) +te-
■tor], in law, to call as a witness, summon to testify
(the sammoner said, licet antestari? the sum-
moned offered his ear to be touched) : Licet ante-
itari ? Ego rero Oppono auriculam, H. — I n gen.,
to call to witness, invoke : te.
ante-venio, vSnl, ventus, ire, to come before, get
the start of anticipate : exercitum, S. : consilia (ho-
stiwnX thwart, S. : ne . . . Anteveni, V. — F i g., to
eteeed, surpass, excel: per Tirtutem nobilitatem, S.
ante-verto (-vor-)» tl, — , ere, to take a place
b^ore, go before, precede : turn antevertens, turn
fobseqnens. — F i g., to antieipcUe : huic, T. : mihi.
— To prefer^ place before: omnibus consiliis ante-
verteodnm existimaTit, ut, etc., that tliis plan must
be adopted in preference to others, Gs.
antlliaSy ae, m., an unknown sea-fish, 0.
anticipatiS, on is, f. [ anticipo], a preconcep-
tion, prtconceived notion : deorum.
anticipo, SfI, atus, are [ante + CAP-], to take
before, anticipate : re! molcstiam: anticipata yia
««t, travelled more quickly, O.
antioiii^ adj. [ANT-], in front, foremost: pars;
•ee also aotiqaus.
antidea, adv., see antea.
cmtidotum, I, n.,=&vTiioToVt a remedy against
poison. Ph.
antiquazla, ae, /. [ antiquus ], a female anti-
quarian (once), lu.
antiquariua, I, m., an antiquarian, Ta., 0.
antique, adv. with comp. [ antiquus ], like the
ancients, in the old fashion: cQcere, H. : antiquiun
permutatione mercium uti, the old method of bar-
ter,Tti.
antiqoitaa, atis, /. [antiquus], age, antiquity :
generis. — Ancient time, antiquity : factum ex
omni antiquitate proferre. — Ancient events, the his-
tory of ancient times, antiquity: tenenda est omnis
antiquitas : antiquitatis amator, N. — Men of for-
mer times, the ancients: antiquitatis memoria:
antiquitas melius ea cemebat — Venerableftess,
reverend character : eius f ani.
antiquitas, adv. [antiquus], in former times,
of old, anciently, long ago : Beigas Rhenum anti-
quitus traductos, Cs. : tectum antiquitus constitu-
tum, N. : insita pertinacia familiae, L. : panicum
paratum, long before, Cs.
antiquo, ftvi, atus, are [antiquus], of a bill, to
reject, not to pass: legem antiquari passus est:
legem tribOs antiquarunt (opp. iuserunt), L.
antiquus ( -ious ), adj. with comp. and sup.
[ante], ancient, former, of old times : tua duritia,
former severity, T. : causa antiquior memoria tuft:
patria, L. : urbs, V. : antiquae leges ct mortuae.
— Plur. m. as subst., the ancients, ancient writers :
antiquorura auctoritas : traditus ab antiquis roos,
H. — Old, long in existence, aged: hospes, T. : ge-
nus, N. : Graiorum antiquissima scripta, H. : anti-
quisBimum quodque tempus spectare, i. e. loTtg-
established rights, Cs. : antiquum obtinere, to hold
fast an old custom, T. : roorem antiquum obtines,
T. — F i g., oW, venerable, reverend, authoritative :
fanum lunonis : teropla deum, H. : longe antiquis-
simura ratus sacra facere, etc., a most venerable
custom, L. : antiquior alia causa (amicitiae), more
original. — Old-fashioned: (cives) antiquft virtute,
T.: homines: vestigia antiqui officii. — Comp.,
more desirable, preferable: ne quid vita existimem
antiquius : antiquior ei fuit gloria quam regnum :
id antiquius consul! fuit, wcu of more pressing im-
portance, L.
antistest itis, m. and /. [ante + STA-], an
overseer of a temple, high-priest, priest of a nte or
a god : caerimoniarum : sacri eius, L. : lovis, N. :
sacrorum, lu. — Fern. ( for antistita ) : adsiduae
templi antistites, unremitting attendants at, L. —
M e t o n., a master : artis dicendi.
cmtistita, ae, /. [antistes], a female swperin-
tendent (of a temple or worship), high -prtesteu ;
fani : Phoebi, 0.
Digitized by V^OOQIC
antiBto
antisto (not antes-), stetl, — , are [aute+sto],
io stand be/ore, only fig., to excd^ turpaas^ be supe-
rior: quanto antistaret eloquentia ionocentiae,
K. : si (quaeritur) ratio . . Pompeius antistat:
alcui aliquft re.
Antonlaater, tn, fn,^ a servile imitator of the
orator Anionius.
Antonlus, a gerUile name, — As o^;., of the tri-
umvir Antoniiu: leges.
antrum, I, n., = dvrpovt a cave^ cavern^ grotto
(poet) : gelida antra, V. : sylvestria, 0. : Pierium,
H. — M e t o n., a hoUow . exesae arboris, V. : clau-
sum (of a sedan), lu.
annlarioB, I, m. [anulus], a maker of rings,
anulUB, I, m. dim. [1 anus], a rina,Jinger-ring^
s^al-ring^ signet-ring: de digito anulum detraho,
T. : gemmati anuli, L. : sigilla anulo inipriroere:
equestris (as worn only by knights), H. : anulum
invenit (i. e. eques factus est).
1. anus, I, m. [AS-]. — Prop., a ring; hence,
the fundament.
2. anus, as (rarely -uis,T.),/., an old woman,
matron^ old wife^ old maid: prudens, H. : pia, 0. :
lunonis anus templique sacerdos, aged priestess,
V. : delira. — £ s p., a female soothsayer^ sibyl^ H.
— As adj,^ old: oerva anus, 0. : charta, Gt.
anxle, adv. [anxius], anxiously : ferre alqd, S.
anxietas, &tis, /. [anxius], anxiety, solicitude :
aiilmi, 0. : perpetua, lu.
anzifer, fera, ferum, adj. [ anxius + FER- ],
bringing anxiety, distressing • curae, C. poet
anzitudo, dinis,/. [anxius], trouble, distress.
s^n-rint^ adj, [ANG-], of a state or mood, anx-
ious, troubled, solicitous, nee, qui anxii, semper
anguntur : mentes, H. : suam vicem, magis quam
eius, L. : animi, S. : animo, S. : erga Seianum, Ta, :
de curis, Cu. : pro regno, 0. : inopift, L. : furti, 0. :
ne bellum oriatur, S. — Causing anxiety, trouble-
some, afflicting : aegritudines : curae, L. : tiroor, V.
— Prudent, catUious: et anxius et intentus agere,
apage, inter;., = dirayi, away with thee I 60-
gone ! away 1 off with I (comic and colloq.) : apage
te, T. : apage sis, T.
apelidtes, ae, m., = &in(KwrtiQ, the east wind,
Ct
aper, aprf, m. [2 AP-], a wild boar ingens :
»puroans, V. — As a delicacy, H. — P r o v. of folly :
liquidis inmisi fontibus apros, Y.
aperlo, enil, ertus, Ire [ ab+2 PAR- J, to un-
e&ver, lay bare: caput: aperto pectore, with bared
breast, 0. : ingulo aperto, with his throat cut, 0. :
partas, bring to light, H. : apertae pectora matres,
loith bared breasts, 0. — To open, uncover, unclose,
make vidble, discover, display, show, reveal : ostium,
64 aplQatus
T. : forls, 0. : sociis viam, V. : f erro iter, S. : lo-
cum . . . asylum, as an asylum, L. : ppecOs, Ta. :
his unda dehiscens Terram aperit, discloses, V. :
aperitur Apollo, comes in sight, V. : nondum ape-
rientibus classem promunturiis, L e. while ihe/eei
was stiU hidden behind them, L. : omnia quae latue-
runt : fatis on, for the utterance of V. : fenestram
ad nequitiam, T. : annum, to begin, V. : fnste ca-
put, i. e. to cleave, lu. — Of places, to lay open, ren-
der acoBSsible: Troiam Achivis, V. : arm is orbem
terrarum, L.; gentis ac reges, Ta.— F i g., to dis-
close, unveil, reveal, make known, %mfold, explap^
expose: hominum mentis: fabulae partem, T. :
coniurationem, S. : locum suspicion! : casflB ap«-
rire futures, to disclose the future, 0. : ooacti M
aperiunt, show what they are, T. : ne semet ipse
aperiret, betray himMtiflui dum se ipsa res ape-
riat, N. : quid cogiteret : quis sim, L.
aperte, adv. with comp. and sup. [ apertus ]y
openly, manifestly : vincere, in open fighi, O. :
odisse : alqd venale ostendere, without disguise, H.
— Of Unguage, without reserve, plainly, dearly:
tibi fabulari, T. : apertius dicere : apertissime ex-
plicare.
apertus, ac{j. with comp. and sup. [P. of ape-
rio], without covering, uncovered: magna corporis
pars, Cs. : locus: naves, not decked: caelo inreo-
tus aperto, unclouded, V. : aperU serena prospi-
cere, V . — Unclosed, open, not shut : nihil non istios
cupiditati apertissimum : (milites), without breast^
works, Gs. : aditus ad moenia, L. : aequor, O. :
latus, exposed, H. : Alpes, I e. a way through, V. :
nostros latere aperto adgressi, on the estpoaedilank,
Os. — P o e t : Mars, an open fight, 0.— As tubtL n^
the open, a dear space : per apertum fugientes, H. :
castris in aperto positis, L. — Fig., open, avowed,
plaifi, dear, manifest : latrocinium : simultates :
pericula, V. : rabies, H. : quis apcrtior in iudiciom
adductus ? more plainly guilty : rivi, common (opp.
Pindaricus fons), H. : magis magisque in aperto
esse, to be evident, S. : agere memoratu ^vp^ pn>-
num magisque in apcrto erat, easier, Ta. — Of
character, yronA:, open, candid: pectus: co^pioW
te apertiorcm in dicendo.—OHi^token, audaetous:
ut semper fuit apertissimus.
apex, icis, m. [1 AP-], the extreme end, pointy
summit, top : lauri, V. : mentis, 0. : sublimis (of a
headland), lu. : levis, a tongue offiame, V.— -4 hoi,
helmet, crown : regum apices, H. : summus, the top
of the hdmet, V.: hinc apicem Fortuna Sustulit^
the crown, H. : dialis, the fiamen's hat, l e. the
priestly office, L. — F i g., the highest omammU:
apex est senectutis auctoritas.
aphraotus, l, f., = A^pwcro^ ( uncoTered X a
ship without a deck, open bo€U,
apioatus, adj. [apex], wearing a fiammU cap .
Dialis* 0.
Digitized by
Google
apis
65
iplB» U {ffen. plttr. apiam, later apum),/., a bee:
ipi tcoleus : examen apum. L. : melliferae, 0. :
Calabrae, H. : parcae,/rt^a^ V. : seduU, busy, 0. :
madnnt floribus, V.
apiBCor, aptus, I [ AP-], to reach, attain to, get,
f9\%: deoruin vitam, T. : maris apisoendi causa:
tpea apisoendi sum mi honoris, L.
aptnm, I, «u [apis], pareiey, with the fragrant
leaTea, V. : vivax, that long remaine green, H.— A
pwsley wreath was the prize la the Isthmian and
Kemean games, lu.
, ia, »., ^ &A\a9Tov, an ornament of
ion the eiem of a ehip. victae triremis, lu.
apodeti, 5nim, m.,=afl'<5cXi|roc, a commiision
oft/u Aetolian league, executive committee, L.
apod^teiiuiU, I, n., = awoivriipiov, an un-
dreetutg-room (in a hath-house).
ApoUinaxiB, e, adj, [ApolloJ, of Apollo, aacred
to Apollo: laurea, a ; aedes, L. : ludi, in honor
of ApoUo.
Apolld. inis, m., Apollo.— F o e t. : nautis ape-
ritur Apollft, le.the temple of Apollo, V.
apologOB^ l,m., = dwoXoyog, a fable after the
mamur of Aeeop, an apologiie,
apoproesmenon, I, n., = airoirpofiykvov ; in
philos^ that vhieh is to be rejected.
apotbeca, ac,/, = dwo^Kii, a repontory, store-
house, magazine, warehouse, C. ; esp. for wine, H.
^wrata (adp-), adv. [apparatus], sumptuous-
h: edere et Where.— Of speech, elaboratelu, nice-
Of: compositum, Her.
apparatid (a^), onis,/. [apparo], a prepar-
tmg: ronnonm. — Fig., of an orator, pr^Mro/ton.
1. apparatus (adp-V a<f;'. with comp. and sup.
[F. of apparo], prepared, ready. --Ot persons : ad
«»n^nL — Of things, si^ieti, furnished : domus
oomibiu apparaUor rebus.— M e t o n., magnificent,
splemdid, sumptuous: epulae, L.: ludi apparatis-
simi — Elaborate, nice: oratio. Her.
^. ai^iratns (adp-), Gs, m. [apparo], a pre-
paring, promding, preparation, getting ready: ope-
ra: strepere apparatii belli, L.: belli apparatOs.
— Apparatus, tools, implemenU, engines, supplies,
maimial, instruments • ingens belli, L. : apparatus
ei numitioneB, military engines, N. : oppugnanda-
rm urbtom, L. : auxiliorum apparatus, L. — Mag-
w^oweg, splendor, pomp, state : prandiorum : Per-
■Mi odi apparatus, H. : apparatu regio uti, N. :
«o"Hn. — Of stjle, display, elaboration: dicere
mBo apparatu.
tpgmxmM, ntis, adj. [P. of appareo], visible,
mnmifest: tjoipana, O.
>FPirad (ad-p-), n%, itftms, gre, /o appear,
^^ in sight, mats an appearance Ule nusquam
appello
apparet, T. : Apparent rari nantes, are seen, V. .
huic questioii, at this trial: in his (subselliisj :
de sulcis, 0. ~ E s p., to 60 evident, be apparent, be
visible, be seen, show oneself, be in public : fac sis
nunc promissa adpareant, T. : ubi campus Leonti-
nus appareatf what t/iere is to show for: nihil ap-
paret in eo ingenuurn : (iambus) apparet rarus,
occurs, H. : apparet vetus cicatrix, 0. : Rebus an-
gustis Fortis appare, show thyself, H. : non appa-
rere labores Nostros, are not appreciated, H.
Fig.: res adparet, is plain, T. : apparuit causa
plebi, ths reason was dear, L. : apparebat atrox
cum plebe certamen, was evidently on hand, L. : ut
ad quandam rationem vivendi (membra) data esse
appareant— /mpjr*., with subj. clause, it is evident,
is manifest : cui non apparere, id actum esse, ut,
etc., L. : adparet servom hunc esse dommi paupe-
ris, T. : quid senserit apparet in libro, etc. : Nee
apparet cur, etc, H. : quas impendere iam appare-
bat omnibus, N. — Tc ppear as servant, attend,
serve: sacerdotes diis apparent©, lictores consu-
libus, L. : septem annos Philippe, N. : loyis ad so-
lium, V.
apparitio (adp-), onis, /. [appareo], a serv-
ing, service, attendance : longa. — M e t o u., plur^
domestics, servants.
apparitor (adp-), Oris, m. [appareo], a serv-
ant, public servant, lictor, deputy, secretary,
apparo (ad-p-), ftvl, atus, 4re, to prepare,
make ready, put in order, provide: cenam, T. : con-
yivium : dapes, H. : aggerem, Cs. ; spatium adpa-
randis nuptiis dabitur, T. : ad hostes helium, L. :
crimina in alquem : dum adparatur, T. : hoc fa-
cere, Cs. : pedes apparat ire Comminus, V.
appeUatio (adp-), Onis,/. [2 appello], an ad-
dressing, accosting: appellationis causa, Cs.— <4n
Dealing to, appeal: college, i. e. of one of the
emviri from the majority, L. : tribunorum, to
the tribunes: tollendae appellationis causft, the
right of appeal, h. — A name, tUle, appellation:
inanis: regum. — A pronunciation: litterarum.
appeUator (adp-), oris, m. [2 appeUo], one
who appeal*, an appellant,
appeUlto,*— , fttus, ftre,/r«y. [2 appello], to
name habitually, call usually, Ta.
1. appello (ad-p-), pull, pulsus, ere, to drite
to, move up, bring along, force towards : ad litora
iuvenoofl, 0. : (turrls) ad opera Caesaris, Cs. : post-
quam paulum appulit unda (sc. corpus), 0. — Of
vessels, to bring in, land, put in: ad earn ripam
navis : in Italiam classem, L. : classis est Pach j-
num appulsa: Emporiis classem, K: appellit ad
euro locum, lands, Os. : hue appelle, bring to here,
H. : ad insulam, L. — To drive to, put ashore at .
me vestris deus appulit oris, V.: nos tempeams
oris, y : alios ad Siciiiam appulsos esse, landed
Digitized by V^OOQ IC
appello
ei qui essent appuisi navigiis : triremis terram ap-
pulit, Ta. — F i g. : aniraum ad scribenduni, brinp^
T. : ration es ad scopulos, €Uuh agairut : mentem
ad philosophiutu.
2. appello (adp-), ftvl {per/, subj. appell&s-
sis for appellaveris, T.), atus, fire, to addresn^ speak
to^ apply to^ accost : patrem, T. : virum, 0. : mili-
tea alius alium laeti appellant, S. : a Viridomaro
appellatus, Cs. ; ne appellato quidera eo, without
speaking to him^ Ta. : Qomine sponsum, L. : homi-
nem verbo graviore : crebris nos littens, write to
often: legatos superbius: centuriones nominatitu,
Cs. — To call upouy apply to^ entreaty request^ beg,
advise: vos: qui deus appellanduB est?: quern
appellet, habebat neminera : quos appellem ? S. :
de proditione alqm, approach^ tamper with, L. : ap-
pellatus est a Flavio, ut . . . vellet, N. — lu law, to
call upon, appeal to : a praetore tribuuos : regem,
L. : praetor appellatur : de aestimatione appella-
re, Cs. — To make a demaud upon, dun, press: nie
ut spoDsorem : appellatus es de peeuni& : merce-
dem, daim, lu. — To sue, complain of, accuse, sum-
mon : ne alii plectantur, alii ne appellentur qui-
dem. — To caU by name, term, name, entitle : me
istoc nomine, T. : multi appellandi, called by name:
alquos hoc loco, mention : te patrem, T. : unum te
sapientem : quem nautae adpellant Lichan, O. :
▼ictorera Acbaten, V. : id ab re interregnum ap-
pellatum, L. : rex ab suis appellatur, Cs. : appel-
lata est ex viro virtus. — To utter, pronounce : no-
men : littera'^.
appendicula, ae, /. dim, [appendix], a petty
addition, little supplement : causae.
appendix, icis,y. [appendo], an addition, eon-
tinuatixm: maioiis muneris, L. : Etrusci belli, L.
appendo (ad-p-), dl, sus, ere, to weigh out :
ei aurum: tibi sua omnia: ut appendantur, non
numerentur pecuniae : auro appenso, L. — Fig.:
verba, i. e. weigh.
Appenninioola, ae, m. [COL-], an inhabitant
of tfu Apennifies, V.
Appenninigena, ae, atfj, [GEN-] : Thybris,
bom on the Apennine*, 0.
appetena (ad-p-), entis, adj. with comp. and
sup. [P. of appeto], striving after, eager for, desir-
ous of: gloriae: alieni, S. : nihil est appeteiitius
similium sui : appetentissimi honestatis. — En p.,
absoL, grasping, avaricious : homo.
appetenter (adp-), adv. [appetens], greedily,
graspingly.
appetentla (adp«), ae, /. [appetens], desire,
longing: landis: cffrenata.
appetitio (adp-), onis,/. [appeto], a grasping
at : solis. — F i g., an earnest longing, desire, strong
inclination: naturalis: principatOs.
66 appono
1. appetiltns (adp-), P. of appeto.
2. appetitus (adp-), Q«<, m. [appeto], a long-
ing, eager desire: vehementior: voluptatis: ut ap-
petitQs rationi oboediaut, the appetites.
appetd (ad-p-), IvI or il, Itus, ere. — T^-ans., to
strive for, reach after, grasp at: (solera) raanibus:
salutari, appeti : mare terram appetens : munitio-
nibus loca, taking iii,L. — Esp., to fall upon, attack,
assaidt, assail: umerum gladio, Cs. : oculos rostro,
L. : ferro corpora, V. : ignominiis. — Fig., to strive
after, long for, desire, seek, court : populi R. ami-
citiam, Cs. : bona naturft : inimiciiias potentiorum
pro te: nihil sibi: agere aliquid. — Inirans., to
draw nigh, approach, be at harid: dies appetebat,
Cs. : nox, L. : fa turn, Cu.
appingo ( ad-p- ), — , — , Sre, to paint upon
(very rare) : Delphinum silvis, fluctibus aprum, H.
— F i g., to add, subjoin : alquid novi.
Appios, I, in., a family name in the gens Clau-
dia.— As adj., Appian: via, the Appian Wtnf,
from Home to Capua. — Called Appia via, H. :
Appia, H., C.
applaudd (ad-p-), si, sus, ere, to strike npon^
beat, clap : latud, Tb. : applauso corpore palmis, O.
applicatio (adp-), onis, /. [applico], an in-
clination: animi. — Tlie relation of a dieni to his
patron, dientship: ius application is.
applioatUB (adp-), adj, [P. of applico], at-
tacluid, dose, annexed: minor (ratis), L,: colli Leu-
cas, L. — Fig., indined, directed: ad se diligenduni,
indined to self-love: ad aliquam rem.
applied (adp-), &vl or ul, Atus, are, to join^
conned, attach, add: corpora corporibua, press
closely, L. : ut ad honestatem applicetur (volup-
tas). — Fig., to apply, direct, turn: animum ad
alqd, T. : se animus applicat ad alqd : se ad vos,
T. : ad alicuius se familiaritatem : se ad philoso«
phiam: adplicant se, associate together: votis
arnicas aures, to give atteniion, H. — M e t o n.,
to bring, put, place at, apply to : cai)ulo tenua en-
sem, drives to the hilt, v.: ad eas (arbores) se,
lean against, Cs. : ae a«i flammam, draw near: flu-
mini castra, L. — To drive to, direct to: regionibus
angues, 0.: boves illuc, 0. — Esp., of ships, to
dired to, bring to : navim ad naiif ragum : ad ter-
ram naves, Cs. : Ceae telluris ad oras Applicor,
0.: applicor ignotis (ten-is), 0.: oris (te), V.:
classem in Erjrthraeara, L. — Intrans., to arrive^
put in, land: quocumquc litore applicuisse naves,
L. : quo applieem? Enn. ap. C.
appldro (ad-p-), av l, — , are, to bewail, deplore^
weep : applorans tibi, H.
appono (ad-p-), posu!, positus, ere, to put of,
place by, lay beside, set near : appositae roensae^
0. : machina adposita : notam ad versum : statio
portae apposita, L. — E s p., to serve, set before : pa.
Digitized by V^OOQ IC
apporrectns
67
apto
tenam: apposiiis (vinia), H. : iis, quod Batis esset:
bis exta, L.— 7b put upon^ f^PP^V- apposita vela-
tor ianoa lauro, O. : scalis appositis, againU the
•aJh, L. : c&ndelam Talvis, to tet on firt^ lu. — To
pd away, lay down : rastros, T. : hunc (paerum)
ante ianoam, T. — To add, give in addition (poet) :
aetas Uli Apponet annos, H. — Fig^ to appoint^
cMJ^ dmgnaU: custodem TuUio me: accusator
apponitor eiTiB: magiater consulibus appositus,
L : alqin custodiae, Ta. : appositum, ut, etc., ii
wn baidm ordered, Ta. — To eet on, iwUigaie: ca*
lumniatores : alqm qui emeret. — To eet down,
dmn, reyardy consider, aecminl : postulare id gra-
tiae adponi sibi, T. : (diem) Lucre, H.
appofTectiiB (ad-p-), adj, [ad+porrigo],
dnieied out at hand: draco, O.
apporto (ad-p-), 4vl, itus, ftre, to earry, eon-
wy, briny along : quid nam apportas t T. : virgi-
Dem secam : signa populo R. — Fig.: ne quid
mail, T. : nil viti tecum : nuntium tibi, T.
appoaoo ( ad-p-), — , — , ere, to demand he-
mdm: talenta duo, T. : plus, H.
apposite (ad-p-), ado., fitly, emtably, appro-
priaieiy : dicere ad perauasionem.
appoaitna (ad-p-), atfj. with comp. and sup,
ecmtiguoHM, neighboring: castellum flumini, Ta. :
nemua, O. — Fig., bordering upon: audacia fiden-
tiae. — Jf^ proper, guitable, appropriate : homo ad
amiamam : multo appositioF ad ferenda signa: ar-
gumeDtatio appositissima.
apprecor Cad<i>-), Atus, Arl, dep., to pray to,
wor5ap : decs, H.
apprehendo (ad-p-), dl, sus, ere, to seize, take
hold of: aliae (atomi) alias : (me) pallio, T. : intra
iDoenia bostis, S. : Hispauias : quicquid ego ap-
prebeBderam, i. e. took up as an argument.
amnime (ad-p-), adv., first of all, in the high-
edJegrte, chie/ly: in vita utile, T.: boni, N.
appilmo (adpp-X pressi, pressus, ere, to press
dose: dextram alcuius, Ta. : scutum pectori, Ta.
approbatld (adp-), Snis,/. [approbo], an ap
fmoL, approbation: approbationes movere: in-
^aa bominum, L. — A proving, proof: assump-
tiQois.
appiobator (adp-), 6riB, m. [approbo], one
1^ approves: profectionis.
approbo (ad-p-), ftvl, fttus, ftre, to assent to,
fetor, approve : id si non f ama adprobat, T. : ora-
tionem, Cs. : falsa pro veris : approbata sententia :
iu fieri oportere : dis approbantibua : illud cla-
oore.— 7b make acceplaiie, obtain approval for:
iodid officinm : rudimenta Paulino, served aecept-
sify to, etc, Ta. : opus. Ph. : in approbandft excu-
»tioqe. in making good his e^BCUse^ Ta,
apprdmitto (ad-p-), — , — ^ ere, to promise be-
sides, join in a promise.
appropard (ad-p-), ivi, &tus, ftre. — IVans., to
hasten, accelerate : opus, L. : intercisis venis mor-
tem, Ta. : portas intrare, 0. — Intrans., to hasten,
make haste : ad facinus : approperate !
appropinqnatio (ad-p-), 5nis,/. [appropin-
quo J, an approach, drawing near : mortis.
appropinano (ad-p-), ivi, &tus, &re, to come
near, approach, draw nigh: ad aquam: finibus
Bellovacorum, Cs. : suspicio adlata hoBtem appro-
pinquare, N. : cum locis esset adpropinquatum,
Cs. — Fig.: hiemps, Gs. : imperii occasus: illi
poena, nobis libertas : primis ordinibus, i. e. to 6«
near promotion to, Os. : ut videat, I e. to come near
seeing.
appngno (ad-p-), avi, — , ire, tofhht against,
attack, assaiUt : castra, Ta. : classem, Ta.
1. appulauB (ad-p-), P. of 1 appello.
2. appulauB (ad-p-), tls, m. [1 appello].— Of
ships, etc, a landing, bringing to land, approach:
litorum, L. : parata adpulsui f rons, Ta. — JHur. :
faciles, Ta. — I n gen., an approach, action, tn/fv-
enee : adpulsu solis : f rigoris.
aprioatio, Onis, /. [apricor], a basking, sun-
ning.
apiicor, — , arl, d^. [apricus], to sun oneself,
bask in the sun.
apriona, adj. , exposed to the sun, warmed by sun-
shine, sunny: hortus: campus, H. — As subst.:
in apricum prof erre, to bring to light, H. — P o e t.,
delighting in sunshine : arbor, 0. : mergi, Y. : flo-
res, H.
Apxilia, is, a<^, [aperio], of April: mensis:
Konae. — As subst., April, 0.
aptatua, adj. [P. of apto],^, suitable.
apte, adv, with sup. [aptus], closely, fitly, suit-
ably, rightly : oobaerere : (pilleum) capiti reponit,
L. : inter se quam aptissime cohaerere. — Fig.,
fitly, suitably, properly, duty, rightly : quid apte
fiat: casum ferre: equite apte locate, L. : adire,
opportundy, 0. : ad rerum dignitatem loqui : f abri-
ca#o ad id apte ferculo, L. : ut pendeat (chlamys)
apte, becomingly, 0.
apto, &vl, atus, &re [aptus], to adapt, fit, apply,
cufjust : lacertos, V. : dexteris enses, H. : nervo
sagittas, V. : habendo ensem, for leielding, V. —
With abl. : se armis, L. : ensem vagiiift, V. — 7b
accommodcUe, adapt: Nolis bella Aptari citharae
modis, i. e. be celebrated in, H. : fidibus modos, H.
— 7b make ready, prepare : arma, L. : pinum ar-
mamcntis, 0. : silvis trabes, in the woods, V. : for-
tunae te responsare (i. e. ad responsandum), H. :
idonea bello, H. : ad arma aptanda pugnae, ^
se PMRui^e. y.
Digitized by
Google
apttui
68
ara
aptns, P. and adj. [P, of ♦apo; cf. apiscorl.
I. As par L^fiuten&L, joined, fiUedy boutid^ attached:
gladium e aet&. — Fig., depending upon, arising
from : causae aliae ex aliis aptae : ex verbis ius :
vita apta virtute: nidentibus fortuna, dependent
on cables. — Fitted together^ connected^ joined: apta
didsolvere . . . dissipata conectere : omnia inter se
apta et oonexa. — Poet., adorned^ fitted : caelum
stellis, itudded, Y. — II. As adi. with comp. and
sup.y tititedf nntable^ nroper^ ready ^fiiy appropriate^
adapted, conformable: locus ad insidias aptior:
castra ad helium ducendum aptissima, C. : genera
dicendi aptiora adulescentibus : dies sacrificio, L. :
portQs puppibus, 0. : amicis, eerviceahle^ H. : pinus
antemnis ferendis, 0. : formas deus in omues,
easily changed into, 0. : aptior persona, quae loque-
retur : apta (6cu8) legi, 0. : saltils eligit aptos,
promising, 0. : lar, satisfactory, H. : exercitus,
ready for battle, L. — Of style : oratio.
apud, older apnt, rn-aep. with ace., with, at, by,
near. I. Of persons, oefore, in the presence of, to :
apud alquem sedere: me: alquem apud aliquos
vituperare: causam apud indices defendere: verba
apud senatum fecit — Among, with: quae apud
cos gerantur, oognoscere, Cs. : apud quos consul
f uerat : apud exercitum esse. — At the house of:
apud me sis voto, T. : apud Domitium cenare :
apud quem erat educatus, in whose family: apud
se in castris, at his quarters, Cs. — F i g., with, in
*he view or mind of, among, over, in the opinion
of: Itane parvam mihi fidem esse apud te ? T. :
apud Helvetios nobilissimus, Cs. : apud alquem
multum valere, N. — In the power of, in the pon-
tession of, with esse : omnis gratia, potentia, honos
. . . apud eos sunt, S. : par gloria apud Hannibalem
. . . erat, L. : erat ei . . . apud me relicuom pauxil-
lulum Nummorum, a balance due him, T. : (signa)
dcposita apud amicos. — With jwwt. reflex., at home,
in on^e senses, sane (colloq.) : non sum apud me,
T. : fac apud te ut sies, T. — In the writings of:
apud Xenophontem Cyrus dicit: apud quosdam
acerbior in conviciis narrabatur, Ta. — In the time
of, among: apud maiores nostros. — IL Of place,
at, near, in: apud forum, T.: apud Tenedum
pugna navalis: nuntius victoriae apud Cannas,
L. : apud oppidum morati, Cs. : non apud Anie-
nem, sed in urbe. — Fig., of time: apud saeclum
prius, T.
aqua, ae ( poet, also aqufti, V . ), /. [8 AC- ],
water : aquae pluviae, rain-water : gelida : pluvia-
lis, 0. : aquae fons : deterrima, most unwholesome,
H. : perennis, L. : fervens, boiling : in a()uam
mere, into the river, L.: aquae ductus, an aque-
duct: aquae iter, the right of way for water:
medicamentum ad aquam intercutem, against
dropsy. — Esp., in phrases: qui praebet aquam,
the host^ H. : unptam ponvivis praebere aquam,
greasy water, H. : aqua et ignis, i. e. the necessaritk
of life; hence, alicui aqu& et ieni interdid, to
be aududedfrom civil society, be banished, — Me-
ton., the sea: ad aquam, on the coast: naviget
alift linter aquft, i. e. treat other themes^ 0. — A
brook, ad aquam, Cs. — Rain: comix augur aquae,
H. : aquae magnae bis eo anno fuerunt, L — Plur.,
waters, a watering-place, baths: ad aquas venire,
i. e. to Baiae. — A water-dock : ex aquft mensurae,
measures (of time) by the water-dock, Cs. — ^P ro v. :
aqua haeret, i. e. there is a hiich, I am at a loss,
aquaiius, <tdj. [aqua], of water, watery: pro-
vincia, of aqueducts. — As suBst. m., a water-carrier,
lu. — A conduit -master, Cael. ap. C. — 7%e con-
stellation Aquarius, the water-carrier.
aqaattcoB, adj, [aqua], growing in water,
aquatic : lotos, 0. — bringing rain : Auster, 0.
aquatilis, e, acf;. [aqua], living in water, aquat'
ic: bestiae.
aquatio, dnis,/. [aquor], a watering, obtaining
water : aquationis causft, Cs. — A svpply of water,
watering-place: hie aquatio.
aquator, dnis, m. [aquor], a water-carrier, Cb.,
L.
aqoila, ae,/., an eagle: suspensis demissa alls,
L. : f ul va, V. : ferooes, H. : ales lovis, V. — ^P r o v. :
aquilae senectus (because it was fabled to renew
its youth), T. — In war, an eagle, standard of a
legion (carried by the senior centurion of the first
cohort): decimae legionis, Cs. : argentea. — Poet.:
locupletem aquilam tibi adferre, i. e. the office of
first centurion, lu. — In architecture, an ornament
of the pediment, Ta.
aquilifer, f ert, m, [ aquila -f- FER- ], an eagle-
bearer, standard-bearer, first centurion of the first
cohort in a legion, Cs.
aquilo, dnis, m., the north wind : ventoa, N. :
densus, V. : impotens, H. : victus Aquilonibus
Auster, 0. — P r o v. : agi aquilone secundo, tojiy
before the wind, i. e. to be extremely prosperous, U.
— The north: ad aquilonem conversus.
aqoilonins, adj. [aquilo], northern, northerly :
regio.
Aquinaa, atis, adj., of Aqtdnum : f ucus, H.
aquor, fttus, &rl, dep. [aqua], to fetch water .
aegre, Cs. : flumen, unde aquabantur, L. — Supin.
ace. : miles aquatum egressus, S., L.— -Of bees, V.
aqudsus, a^. [aqua], abounding in water^
rainy, moist, watery: campus, L. : hiemps, rainy
wifUer, V.: nubes, rain -clouds, 0.: languor, L e.
dropsy, H. : Piscis, rainy, 0.
aqnula, ae,/. dim. [aqua], a little water, email
stream.
ara, ae,/. [AS-], a structure for sacrifice, aUar :
ex ara sume verbenas, T. : dicata, L. — B s p., of
Digitized by V^OOQIC
Arat)« i
alUn to the Penates, in the impluvla, while the
huts had a focus in the atrium ; hence, arae et
foci, hearth cmd homey alian andjirea : regis arae
focique: de vestris aria ac focis decemite: pro
aris atque focb suis oemere, S. — Supplicants fled
to the altars for protection : cum in araro oon-
fugiflset : eo iile confugit in ar&que oonsedit, N.
—An oath was confirmed by laying the hand on
the altar: qui si aram tenens iuraret, crederet
nemo : iurandae tuum per nomen arae, H. : Tango
aras, et numina testor, V. — F i g., protection, re/-
vgcytheUer: aram tibi parare, T. : ad aram legum
lonfugere : ara sepulchri, a funeraX pile, V. : se-
polcbrales arae, O. — 7%« AUar (a constellation) :
pressa, \. e. low in the south, 0. — A monument :
ara Tirtutis.
Arabs, abls, ocj;., Arabian. — Plur., the Arabs.
aranea, ae,/., =apaYvi|, a spider, antiquas
excrcet telas, 0. : in visa Mincrvae, V. — A spider'' s
im6, nbwh : suromo pendet tigno, 0.
aranaola, ae,/I dim. [aranea], a small spider.
Ct
araneosna^ ac(f., full of spiders" vfebs . Situs,
aranemn, ei, n. [aranea], a cobweby Ph.
aranenSk l, wn., = &pdxyfi* o, spider, Ct
Arateiia (.Arati-), adj,, of the poet Aratus :
aratio, 6nis, /. [aro], a ploughing, cultivation
of the soil, agrieuUure: quaestuosa. — A ploughed
fan arable land, public farm : fructuosae.
arator, oris, m. [aro], a ploughman, C. : roira-
tor aimtor taaros, 0. : neque gaudet igni, H. : cur-
▼w, bending to the ploush, V. : taurus arator, 0.
—-4 euUivator of public lands: aratorum pen una.
aratiiim, I, n, [aro], a plough . subigere terram
aratris : imprimere aratrum muris, i. e. to destroy
^^terh, H. : aratrum circumducere, to mark the
^oimdaries (of a colony) : urbem desiguat aratro,
arbiter, trt, m. [ad+BA-, VA-], a speciator,
bAolder, hearer, eye-witness, witness: cedo quem-
▼ii arbitnun, T. : ab arbitris remoto loco : arbi-
tria procal amotis, S. : arbitros eicit, L. — Poet :
locQB maris arbiter, t e. commanding, H. — In law,
^«Ao hears and decides a cause, an umpire, judge,
arbiter: Me cepere arbitrum, T. : quia in banc
jwi fait arbiter? — A judge, arbitrator, umpire:
inter Academiam et Zenonem : pugnae, H. : con-
cwdiae drium, mediator, L. — A governor, lord,
n«ier, master : armorura (Mars), 0. : bibendi, H. :
Hadriae, rider, H. : elegantiae, Ta.
arbitra, ae,/. [arbiter], a female loitness, H.
1. arbitratnsi P. of arbitror.
2. (arbfttrattia» Qa, m. ), only abl. [ arbitror ],
wjrfitfign, arbitration : cuius arbitratu de negotiis
9 arbntum
consuleretur, S. — Will, pleasure, free-will, choice :
(sententias) exposui arbitratu meo : suo arbitratu
vendere.
arbitriam, I, n. [arbiter^. In law, a judgment,
decision of an arbitrator : ludicium est pecuniae
certae: arbitrium incertae. — Judgment, opinion^
decision: vestrum, T. : de te faoere arbitria, ;>«•
judgment, H. : arbitria belli pacisque agere, L. :
opinionis: usus, Quem penes arbitrium est lo-
quendi, H. — Mastery, dominion, authority, power,
wiU, free -will, choice, pleasure: in eius arbitrium
venire : ad suum arbitrium imperare, Cs. : (lovis)
nutu et arbitrio regi : rerum Romanarum, Ta. : ad
arbitrium tuum testis dabo, all the witnesses you
require: (\\x\di suo fecerit arbitrio, L.: popularis
aurae,iitcto^i(m, H. : id arbitrium negarit sui esse
consilii, /or his consideration, N. : optandi Mune-
ris, 0. — An appraisement, apportionment: eius
arbitrio sexagena tatenta quotannis sunt conlata,
N. : salis vendendi, i. e. monopoly, L. : arbitria fu-
neris, expenses (fixed by an arbiter).
arbltro, avi, — , are, collat form of arbitror, to
consider, believe, suppose: deesse arbitrate 'deo-
nim.' — Pass.: ut bellum confectum arbitraretur:
teneri ab adversariis arbitrabantur (portQs), Cs.
arbitror, &tus sum, art, dep. [arbiter].— In law,
of witnesses, to testify on information and belief,
depose to one's best knowleage: ut *arbitrari' se
diceret, etiam quod ipse ridisset : f ratrem mor-
tuum inde arbitrari, L. : arbitrerisne Sempronium
in tempore pugnam inisse ? In your judgment, did,
etc., L. : in consilio arbitror me fuisse, cum, etc.,
L. — In gen., to be of an opinion, believe, consider,
think: arbitror, certum non scimus, T. : si hunc
noris satis, Non ita arbitrere, not merdy, T. : ut
arbitror, in my judgment: non arbitror, / think
not : arbitratus id bellum celeriter confici posse,
Cs. : non satis tuta eadem loca sibi arbitratus, N.
arbor, poet also arboa, oris, / [1 AL-, AR-],
a tree: multae istarum arborum: ingens, V. : fe-
lix, fruit-bearing, L. : abietis arborea, fir-trees, L.
— Poot: loris, the oak,0.: Phoebi,*^* laurd,
0. : Herculea, the poplar, V. : mali, a mast, V. :
arbore fluctfis Verberat, ilie oar, V. : Phrixeam
petiit Pelias arbor ovem, the ship Argo, 0. : arbori
infelici anspcndito, o7i the gallows.
arboreiia, adj [arbor], of a tree: frondes, 0. :
umbra, 0. : fetus, fr^iit, V. : coma, foliage, Pr. :
cornua, branching, V.
arbuatum, I, n. [arbor], a place where trees are
planted, plantation, vineyard planted with trees, C,
v., E.—Plur., tree,s, nhi^d^, V., 0.
arbuatns, adj. [arbor], set vnth trees : ager.
arbuteils, adj. [ arbutus ], of the arbutus: fe-
tus, frttit, 0. : virgae, V.
arbntum, I, n. [arbutus], the fruit of the arbu-
Digitized by V^OOQ IC
axbatuB
70
arons
fill, wild iirawberty : dant arbuta silTae, V. — The
ariuHu^ stravoherry-treB : frondentia, V.
arbutUB, L/l [I AL-, AR-], the wUd strawberry'
tree, arbutus, V., H., 0.
aroa, ae,/. [ARC-], a place for tafe' keeping,
ehest, box : ex oleft facta : cui vestis putrescat in
arcft, H. — A money-box, coffer, safe : numroos con-
(emplor in area, H. : ferrata, an ironed money-
chest, lu. : arcae nostrae oonfidito, rdy upon my
purse, — A small prison, cell: in areas oonici. — A
coffin, L. — A bier : cadavera locabat in arcft, H.
Aroadicus, adi.. Arcadian: urbs, L. — Me-
t o n., rustic, stupid: iuvenis, lu.
aroano, €ulv, [ arcanus ], secretly, in private :
cum alquo conloqui, Gs. : legere.
aroanus, atfj. [area], secret, trusty, silent : nox,
0. — Hidden^ close, secret, private, concealed: consi-
lia, H. : Littera, 0. : senstis, Y. : sacra, mysteries,
H. — Poet., of Ceres, H. — As subst.n.fa secret,
mystery: nox areanis fidissima, 0.: arcani Fides
prodiga, H.: si quid arcani fuerit, L. : prodere,
lu. : fatorum arcana, Y. : loWs, secret decrees, H.
Aroaa, adis (ados, 0.), adj.. Arcadian: rex,
Evander, Y. — As subst., an Arcadian, C, 0.
aroed, cul, — , fire [ARC-], to shut up, enclose:
alvus aroet quod recipit: famulos yinclis, confine:
arcebant vincula palmas, hampered, Y. — F i g., to
confine, restrain: audaoiam otii finibus. — To pro-
hibit access, keep away, hold off, keep at a distemce:
hostium oopias: somnos, 0.: volgus, H. : ferro
contumeliam, avert by the sword, L. : hunc a tem-
plis : a muniroentis vim, L. : aliquem ab amplexu,
O. : eum ab illeoebris peccantium, protect, Ta. : te
iilis aedibos : agro, L. : Yirginiam matronae sa-
cris, L. : aroeor aris, 0. : pathis penatibus, to ban-
ish, 0. : aliquem funesto veterno, to protect, H. :
Aenean periclis, Y. : progressu : hunc (oestrum)
pecori, to keep off, Y. : arcuit Omnipotens, averted
(the blow), 0. — To hinder, prevent : quae (dicta)
clamor ad aures Arcuit ire meas, 0. : alqm alqd
ad urbis conferre, Ta. : illos, quin ascendant, L. :
coUis aroebat, ne adgrederentur, L.
1. aroeautus, P. of arcesso.
2. (aroeautofl, Os), m. [arcesso], a calling for,
swnmons ; only ahl. sing, : ipsius arcessitu renire.
' arcesso or colloq. aocerso, ivi, itus, ere {pass,
sometimes arcesslrl), intens. [accedo], to cause to
come, call, tend for, invite, summon, fistch : ab ara-
tro arcessebantur : sacra ab exteris natiouibus
arcessita: ex continenti accersi, Cs. : Gabiiiium,
S. : Agrippam ad se arcessi iussit, N. : placere
patrem aroesslri, L. : Ityn hue, 0. : Si melius quid
(vini) babes, arcesse, order it brought, H. — F i g. :
(quies) molli strato arcessita, invited, L. — E s p. in
li^w, to summon, arraign before a court, accuse,
prosecute: huno hoc iudicio: alqaos eodem or!-
mine in periculum capitis: alqm capitis: pecu-
niae captae, S. — ^M e t o n., of time : lustum pugnae
tempus, to anticipate, Y. — Of mental objects, to
bring, fetch, seek, derive: ex medio re8,H.: arces-
situm dictum, far-fetched,
azDhatypus, adj., = <ip)^rviroc, first made,
original: Cleanthae, i. e. statues of CUanthes, lu.
Arohiaous, adj.^ made by Archias (a cabinet-
maker) ; henee> cheap, common : lecti, H.
Archiloohins, adj., Wee Archilochus, — Henee,
severe: edicta.
archimaginiB, I, m., = apxttiayttpoQ, a head-
cook, lu.
arohipirata, ae, m., = Apxureiparric, a pirate
captain f C., L.
archlteotor, fttus, &n, dep. [ architectus ], to
build, construct. Her. — ^Frg., to devise, invent: yo-
luptates.
arohiteotura, ae, /. [architectus], the art of
building, architecture.
architeotns, I, m., =- itpf^rkicnav, a master-
builder, architect. — M e t o n., an inventor, deviser,
contriver, autltor, maker : legis : sceleris.
arohon, cutis, m., =: dpx*»tVi the highest magis-
trate of Athens.
Aroitenens (Arquit-), ntis, adi, [arcus-f-
teneo], holding a bow, bow-bearing : deus, Apollo,
—As subst.: Apollo, Y. — ^As a constellation, the
Archer.
arote, see arte.
Arctophylaz (acis), m., a constellation, Bootes,
ArctOB, I ( ace. Arcton, Y., 0. ), /, the Great
Bear (Ursa Major) : geminae, the two Bears, O. :
gelidae, Y. : Arcton excipere, to be exposed to, look
towards, the north, H.
arotums, I, m., = dpicrovpot (bear-ward), the
brightest star in Bootes, Y.
arotnSi see artus.
arcuatna ( arqnii- ), acfj, [ arcus ], bow - like^
arched (rare) : cumis, L. : curyamen, of the rair^
bow,0.
azDula, ae,/. dim. [area], a small box, casket,-
muliebres. — Fig., treasures (of language).
azDUS, fls {gen. I, once, C), m. [ARC-], a bow
intentus in me : adduetus, Y. : arcum tendere, H.
tela Direxit arcu, H. : pluvius, the rainbow, H.
arcus sereno caelo intentus, L.: nubibus arcus
iacit colores, Y. — P o e t. : niger aquarum, 0. : ia-
mensos saltu sinuatur in are&s, 0. : sinus eurvoe
falcatuB in arcQs, bays, 0. : Efflciens humilcm
lapidum compagibus' arcum, an arch, 0. : via quin-
que per arctls, circles of the earth, 0. : ad arpum
sellae, Ta,
Digitized by
Google
ardea
71
argumentor
udea, *e,/., the heron^ V.
irdelio, onis, m. [cf. ardor], a buaybody^ Ph.
axdena, entis, at^. with comp. and tup. [F. of
vA«i\ glowing ^ J^Sft ^j ablaze: caelum, L. :
(sooa) ardentior illis, O. : sagittae,H. : oculi,
tparlding^ V. : radiis lucis nubea, gleaming^ V. :
apes auro, V. : ardentis Falerui Pocula,,/{ery, H. :
Biti fauces, L. — Bwrmng^ ardent : iuvems ardentia
animi, L. : atudia auorum : miserere ardentis
(amore),0. : aTaricia: onXxo, impaationed: orator.
ardenter, adv. with etmip. [ardeDsJ, hotltfy ar-
iaUly^ vehemtntlg : cupere : araentiua sitire.
ardeo, si, sus, ere [8 AR-J, to be on fire^ bum,
blate, be burned: septem tabernae arsere, L. : arsu-
ras comas obnubit, V. : hoepea Paene arsit, H. :
arauri ignibaa artfis, O. — ^F i g., to Jkuh^ tparkle,
tkmt : ardebant oculi. — Of colors : Tyrio murice
hena, V. — Of passion, etc., to ftiim, glow^ be in-
famedy be afire: cum furor arderet Antonii: in-
placabilis ardet, Y. : amore: iracundift, T. : cum
belle Italia arderet : ira, L. : in ilium odia ci?ium
ardebant : furore, L. : studiis equorum, with seal
for racing, H. : animi ad ulciscendum ardebant,
}tert fuU of fury, Cs. : in arma magis, V. — ^P o e t,
with inf.y to desire ardently : ruere utroque, 0. —
E 9 p^ to 6e afire with love, h%tm with love : captia
mentibns, O. : non alia magis, H. — Poet, with
aee. : Alexin, V. : adulter! Crines, H.
ardesod, ftrsi, — , ere, inch. [ ardeo ], to take
fire, kindle, be infiamed: ne longus ardesceret
axis, 0. : at imagine Larg^or arserit ignis, H. —
^i &i ^ ^^^00"^ light up : ardescunt ignibus undae,
0. : ToHa, oculla, Ta.--Of passion, to be infiamed,
take fire, grow furiout : in Iras, 0. : f remitusque
ardeadt equorum, ^roiMyvrt<>?», V. : arsit virgine
rmptA, H. : ardescente pugnft, Ta.
ardor, 6ri!», m. [3 AR-], a burning, fiame, fire,
heat : caeli : boUs ardoree, S. — F i g., of the looks,
firt^ brightneat, animation : oculorum : Toltuum.
— Of feelings, etc, heat, eagemeu, teal : mentis ad
gionam : animi, L. : ardorem compescere, Ta. :
edendi, 0. — B s p. of love : pulsus residerat ardor,
0. : paellae, H. — Hence, t?ks beloved, fiame : tu pri-
mu ill! eris, 0.
ardnoni, I, n. [arduus], a eteep place, eteep:
Afdua evadere, L. : in ardua roontis ite, 0. : per
ardoum scandere, H. — F i g., difficulty : nil morta-
Cboa ardui est, H.
ardmia, adj. [ AL-, ARDH-], steep: ascensus,
Gl : Tia.— P o e t., high, elevated, lofty : aether, 0. :
eerrix eqoi : sese ardaus infert, i.e. on his steed,
T. ; Ardaus arma tenens, high in the air, V. —
Fig., d^ieuUj ardttoue^ hard-' nihil arduum sibi
tmt, d. : factu, Lu : victoria, 0. : virtutis Tia
•rfoae, tt : ardoam ridetur, res gestas scribere,
&: m,hardthijm: rebua in arduis, H.
area, ae, /. [ S AR- ], ground (for a house), a
building ' site : Ponendae domo quaereuda, H. :
lovis templique eius, L. — An open space, court,
play -around: campus et areae, H. — A race-
ground, 0. — A threshing-fioor : Libjcae (as prov.
of abundanceX H. : frumentum ex are& metiri. —
F i g., a field for effort : scelerum.
arena, arenaoeus, see bar-.
arenas entis [P. of areol, dry, arid, parched
( poet. ) : saxa, 0. : rivus, V. : harenae, H. —
Parched, thirsty : Ora, 0. : fauces siti, L. : sitis,
parching, 0.
ared, ul, — , ere [8 AR-], to be dry, be parched
(poet.) : aret ager, V. : fauces arent, 0.
Areopagua (Ario-), l, m., Mara* Sill at
Athene, on which the highest court acU.
areaoo, — , — , ere, inch, [areo], to become dry,
dry up: herbae: lacrima: arescens unda, Ta.
aretaloe;iia, l, m., = <ipcraXoyoc, a prattler
about virtue : mendax, lu.
argentarioa, a«(/. [argentum], o/'moiuy: cura,
care of money, T. : tabema, a banker*a ahop, L, —
As aubst. m., a m^mey - changer, banker, C. — As
subst.f. (sc. tabema), a banking-house, bank, h. —
( Sc. ars ) the businesa of a banker : argentariam
facere. — (Sc. fodina) a ailver-mitie, L.
argentatna, adj. [B,Tgentam], plated trith silver:
milites, with silvered ahielda, L.
argantena, a^j. [argentum], of silver, made of
silver : aquila : vasa, H. — As subat. (so. nummt),
silver coins : numerus argenteonim, Ta. — M e t o n.,
adorned with silver : scaena: acies,L. — Of a silver
color, silvery : niveis pennis Ales, 0. : anser, V. —
Of the silver €tge : proles, 0.
argentum, I, n. [ARG-],«t/vtfr ; purum, lu. : cae-
latum, wrought: factum atque signatum, wrought
and coined: fulgens, Ct. — Silver fiate, silver work :
Ridet argento domus, H. : expositum in aedibus.
— Coined silver, silver money: argenti pondo xx
milia, Cs. — In gen., moiuy.* adnumerare, T. : ar-
genti sitis, H.: aere solvere, S.
argeatea, ae, m.,=&pyiffrfiCt ^ west- south-
west wind, 0.
Argi, crura, m. [Argos], the Argives, Greeks, V.
argiUa, ae,/., =dpvc\Xoc, lohite day, potter's
earth, marl : ex argillA nctus : f usilis, Cs. : uda, H.
argitia, idis,/., a vine with white grapes, V.
argumantatid, dnis, /. T argumentor]. — In
rhet, a proving, reasoning. — M e t o n., proof
argumentor, fttus sum, &rl, dep. [argumen-
tum], to adduce proof: quo pecunia pervenerit:
facnltfts argtimentandi. — 7b adduce in proof:
ilia quae sunt ^via : multa probabiliter, L. — jb
draw a conduston: de eius Toluntate.
Digitized by
^oogle
argumentum
72
argumentum, I, n. [arguo], an argument^ evi-
dence^ffround, support^ proof: Sthenium sine argu-
mento damnare: ad huius inDOcentiam : fabella
' sine argumento, unsupported story: argumento sit
clades, L. : libertatis, Ta. : argumenti sumebant
loco, non posse, etc, accepted as a proof Cs. — A
sign^ marky token^ evidence: argumenta atque in-
dicia sceleris : animi laeti argamenta, indications^
0. : non sine argumento male dicerc, i. e. plausible
ground. — Of a composition, the niatiert contents,
subject, theme, burden, argument : fabulae, T. : ar-
gumentum narrare, T. : argumento fabulam serere,
upon a theme, i. e. a plot, L. : ex ebore perfecta
argumenta, subjects nuodelled: (cratera) longo cae-
laverat argumento, 0. : ingens, V.
arguo, ul, fltus, ere [ ARG- ], to make known,
show, prove, manifest, disclose, declare, betray: ge-
nus arguitur voltu, 0. : Degeneres animos timor
arguit, V. : amantem silentium Arguit, H. — Pass,
reflex., to betray oneself: Laudibus arguitur vini
vinosus Homerus, H. — To cuxuse, complain of in-
form against, charge, blatne, denounce: servos:
ambigue dictum, censure, H. : quid arguis ? What
is your accusation / .* ea culpa quam arguo, L. :
facinoria : sceleris : culpae regera, L. : occupandae
rei p. arj;ui, Ta. : me timoris, V. : te hoc crimine :
quo (crimine) argui posset, N. : id quod me arguis :
de quibus verbo: civis Romanes necatos esse:
pulsuin (me esse), V. : me patrium temerasse cu-
bilc Arguit, 0.: animalia mensis Arguit imponi,
censured the practice, 0. : occidisse patrem argui-
tur.
argutatio, Cnis,/. [arguto], a creaking: lecti,
Ct.
argute, adv. with comp. and sup. [argutus], in-
geniously, impressively, subtly : respondere : dicere
argutius: argutissime disputare.
argHtlae, ftrum,/. [argutus], liveliness, anima-
tion : digitorum, lively movements. — Fig., bright-
ness, acuteness, subtlety, wit : Hyperidi. — Shrewd-
ness, cunning : alqd persequi suis argutiis.
arguto, — , — , ftre, to prattle, prate: mibi
ignes, Pr.
argutulufli atfj, dim. [argutus], somewhat sub-
tle: libri.
argutus, a«(j. with comp. and sup. [P. of arguo],
active, quick, es^essive, lively : man us: oculi: ca-
put (of a horse), graceful, V. — To the hearing,
piercing, sharp, shrill ( poet. ) : hirundo, chirping,
V. : ilex, rustling, V. : nemus, echoing with song,
v.: Neaera, melodious, H. : serra, grating, V.:
pecten, rattling, V. — Of style, explicit, detailed:
litterae. — Of omens, distinct, clear, striking: argu-
tissima exta : omen, Pr. — Sagacious, acute, unity,
bright: in sententiis argutior: poema argutius:
acumen, H. — Cunning, sly, artful: calo, H.
argyraspides, um, m. plur., = ipyvpavmSiQ,
soldiers with silver shields, a select body of Mac^
donian infantry, L., Cu.
ariduluB, adj. dim. [ aridus ], somewhat dry *
labellae, Ct.
aridus, adj. with sup. [8 AR-], dry, arid^
parched: materies, Cs.: folia: tellus leonum nu-
trix, U. : nubila, rainless, V. — As subst. n., a dry
place, dry land: naves in aridum subducere, Cs. :
(arbores) humi arido giguuntur, S. — Of feeling,
making dry, burning : sitis, 0. : febris, V. — Of
sound : f ragor, a dry, crackling noise, V. — With'
ered, shrivMed: crura, 0.? nates, H. — Meagre,
scanty, poor : victus : vita. — Fig., of style, dry,
jeju7ie, poor, unadorned: genus sermonis: libri
aridissimi, Ta. — Of a man, dry, stingy : pater, T.
aries ( poet, aries, disyl. ), ietis, m., a ram, C,
V. — M e t o n., t^e Earn (a constellation), O. — A
battering - ram : ab ariete materia def endit, Cs. :
arietibus aliquantum muri discussit, L. — A break-
water : (8ublicae) pro ariete subiectae, Cs.
arieto (arietat, trisyl., V.), &vl, Atus, &re [arieB],
to strike violently, ram : in me, Att ap. C. : in por-
tQs, V. : in terram, Cu.
ajiola, ariolor, etc., see hario-.
arista, ae, /. [2 AC-], the top of an ear, beard
of com: munitur vallo aristarum: tenerae, V. —
An ear of grain : pinguis, Y. — Of spikenard, O. :
solae aristae, i. e. otdy crops of grain, V.
arithmetica, Orum, n., = dptJ^fuirusd, arith-
metic.
arma, Orum, n. [1 AR-], implements, outfit, m-
struments, tools: cerealia, /or making bread, V. i
(colon i ) operis, 0. : omne genus : armorum, Cs. :
Conligere arma iubet, the shtp^s tackle, Y. — Armnfr
fitted to the body, defensive armor (the shield, ooat
of mail, helmet, etc) : arma his imperata, galea,
clipcum, ocreae, lorica, omnia ex acre, L.: auro
caelata, L. : Lausum super arma ferre, on his
shield, Y. : caelestia, quae ancilia appellantur, L. :
se col legit in arma, covered with his shield, V. •— I n
g e n., implements of war, arms, weapons : alia ad
tegendum, alia ad nocendum: belli, T. : pugnis,
dein . . . Pugnabant armis, H. : arma capere : ferre
posse, Cs. : aptare, L. : induere, 0. : armis accingi,
y. : vocare ad arma : ad arma concurri, Cs. : armis
uti : in armis esse, under amu, Cs. : cum alquo
armis dimicare, N. : deponere, Cs. : amittere, V. :
deripere militibus, H. : ad bellum polliceri, L. :
armorum atque telorum portationes, S. — Fig.,
means of protection, defence, weapons: prudentiae:
mihi Stertinius arma (i.e. praecepta) dedit, H. :
contra Borean, i. e. covering, 0. : quaerere conscius
arma, i. e. ways of aitaeking me, V. : silent leges
inter arma, in war: cedant arma togae : externa
erat, foreign, L. : civilia, Ta. : inferre Italiae, N. :
ad horrida promptior arma, 0. : compositiB armib,
Digitized by V^OOQ IC
78
H. : Anna Timmque cano, Y. : in anna feror,
hat^Y. — A ndcy party in war: isdem in arm is
fnl— SoUt«n, troopt: noatro supplicio liberemiis
Romana anna, L. : machina Feta annis, V. : aiui-
Uaria, auxiliary troops^ 0.
azmaxnaza, ae,/., =apfAdfialia,a covered Per-
aian chariot (esp. for women and children), Cu.
armamenta, drum, n, [armo], implemenU^
taeneii9,—E s p., the eqtUpmemi of a ship, tackle :
aaoorae reliqaaeque annamenta, (^.: demenda,
L : aptari pinnm annamentis, 0.
azmaznentazlnm, l, n. [ annamenta ], an or-
tmo^ armory: publica: armamentaria caeli, lu.
— Me ton., a dockyard: Atheniensibus facere.
annarhun, l, n. [arma], a dotei, chest, 'safe:
in aedibas.
axmatora, ae, /. [ armo 1 armor, equipmeiU :
leria, Os. — Me ton., armed men, troops: levis,
Sght infantry, C, Ob.
1. aiiiiatiza» adj, witli mp. [P. of armo], armed,
mipped,inarm*: consuliarmatusobstitit: plebes,
i : classes, V. : cohors, Ta. : milia armata quin-
qiiagenta,«o/<lMrt,C8. : quasi armatissimi fuerint:
fadbos, L. : ursi unguibus, 0.— As subgt. m., armed
men, toU&era: in eo loco eonlocati: decern milia
armatorum, N. — Fig., under arms: animum re-
vere, hostility. — Furnished, equipped, provided:
para^ annati animis : spoliis liitreus, 0.
2. (aziiiatiia» Qs), m. only abL sing, [armo],
^rmor, equipment: baud dispari, L. — Melon.,
armed men, troops : graviore, L.
annentaliB, e, adj. [armentum], of a herd, one
^ a herd: equa, V.
anneiitaxiiis, I, m. [ armentum ], a herdsman,
neatherd: Afer, V.
annentum, I, n. [aro], cattle for ploughing. —
In gcn^ neat cattle, homed cattle, oxen: greges
armentoram reliquique'pecons: bos armenta (se-
fritur): bncera, 0.; armentum aegrotat in agris,
H. — Meton., a drove, herd, of horses: bellum
haec armenta minantur. V. — Of stags : hos (cervos)
toti armenta sequuntur, V. — Of seals : immania
(NeptoDi) Annenta, the monstrous sea-herd, V.
mifer, en, erum, a<^*. [arma-f FER-l artns-
*wwy, armed, warlike : Minerva, 0. : Leleges, 0.
ttmiger, eri, m. farma + GES-], one who bears
•■u (lite), Cu. — An armor-bearer, shield-bearer
(poet): regis, O. ; lovis, i. e. aquila, V.
umigen, tLe^f* f armiger], a female armor-
iterer, 0.
miilla, ae,y! [annus], a bracelet, armlet, arm-
«y; aqrese, L.
omiliataa. adj. f armilla ], decked wWi brace-
kt: ones. Pr-
ArmllaBtnim, l, n., a place in Borne, where
the festival A f-ntilustrium (consecration of arms)
was celebrated, L.
arznlpotena, cntis, adj, rarma+poten8],jw)io-
erful in arms, valiant, warlike: Mars, V.
armlsonua, adj. [ arma + SON- ], resounding
with arms: Pullas, V.
armo, ftvl, atus, are [ arma ], to furnish with
weapons, arm, equip: multitudinem : milites, Cs. :
ut qiiomque casus arniaverat, S. : manus armat
spams, V. : in dominos armari : in proelia fratres,
V. : Archilochum rabies armavit iambo, H. : ar-
mari, to take arms, Cs. — E s p., to furnish, fit out,
equip : navem sumptu suo : ea quae sunt usui ad
armandas navis, Cs. : armata classis, L. — Poet:
calamos veneno, V. : equum bello, /or war, V. —
F i g., to arm, equip, furnish, strengthen, help :
quibus eum (accusatorem) rebus armaret,/>roo/«;
se imprudentia alicuius, N.: irft, 0.: nugis, with
nonsense, H. — To move to arms, excite, rouse, stir:
regem adversus Romanos, N. : dextram patris in
filiam, L. : vos in fata parentis, moves you to kill,
0. : Arcadas dolor armat in hostes, V.
Armoricae (Arem-), arum,/, adj. [Celtic],
maritime: civitates, of northwestern Oaul, Ca
armos, I, m. [1 AR-1, the shoulder: ex umeris
armi fiunt, 0. : leporis, H. : equi fodere calcaribus
armos, the side, V. : hasta per armos Acta, the up-
per arm, V.
aro, avT, atus, are [2 AR-], to plough, till: ter-
rain : in f undo, T. : piger optat arare caballus (i. e.
rather than carry a rider), H. — Prov. : arare
litus, to waste labor, 0. — In gen., to aUtivate:
quae homines arant, navigaut, etc., i. e. success in
agriculture, etc., S. : quiequid arat Apulus, obtains
by cultivation, H. : in Sicilia. — Of a ship, to plough :
aequor, V. : aquas, 0. — Of Alecto : f rontem rugis,
arquitenens, see arcitenens.
arrabo, onis, m., = dppaptav, earnest-money, a
pledge, security: relicta arraboni, as security, T.
arrepo, ariideo^ arrogo, etc., see adr-.
ars, artis,/. [1 kli-\ practical skiU : manus et
ars: arte laboratae vestcs, V. — Esp., skill in a
special pursuit, a profession, business, art : musica,
poetry, T.'. magica, V. : ( artes ) miiitares et im-
peratoriae, L. : civiles, politics, Ta. : dicendi, ora-
tory: belli, L. : arte canere, 0. — Poet.: artes
Infra se positas, i. e. inferior ability, H. — Science,
learning, knowledge: Graeeae: optimae, N. : in-
ventor artiuin (Mercuriiis), Ch. — Theory, general
principles: al(|d ad artem et ad praeceptu revo-
care. — A work of art : exqnisitae : clipeus, Didy-
maonis jrtes, V. : Quas (arils) Parrhasius protulit,
H. — Conduct, f tract ice, character: vctercs rcvo-
cavit artIs, ancient virtues, H. : artls bonae fama,
Digitized by V^OOQ IC
arte
74
S. : artes eximiae : Nihil istac opus est arte, sed
els . . . Fide et taciturnitate, the service I vMnt u
not cookery^ but, etc., T. : artium Gratarum fades,
charming mannersy fl. — Cunning^ artifice, strata-
gem^ trick, fraud, deceit : arte tractare virum, T. :
capti arte, L. : novas artis versare, V. : Docendi,
means, V. : dolosae, 0. : arte ducis elusi, Ta. — An
elementary treatise, inxtruction^hook : praecepta in
artibus relinquere : artem scindes Tbeodori, lu.
arte, adv. with camp, and sup. [artus], dosdy,
fast^ firmly: continere alqd, Cs. : aciem statuere,
S. : tigna artius inligata, Cs. : quam artissime ire,
S. — Fig.: dormire, soundly: alqm coiere, i. e.
stingily, S.
arterla, ae, /., = dprfipiOf the windpipe, — An
artery.
axthritioiiB, a((/., = dpdpiTu:6Q, gouty : cocus.
articulatiin, adv. [articulus], piecemeal^ Poet
ap. C. — Distinctly, in clear sequence: dici.
articulnB, I, m. dim. [2 artus]. a joint, knuckle:
crura sine articulis, Cs. : quo iungitur capiti cer-
vix, L. : sarraentorum. — E s p., plur., the fingers :
labella abstergere articulis, Ct. — Fig., of discourse,
a part, member. — Of time : in ipso articulo tem-
poris, at the nick of time : in ipso articulo, T.
artifez, icis, m. and /. [ ars+FAC- ], a master
of an art, professional man, artist, artificer (used
of a sculptor, musician, actor, etc.) : artifices im-
probi, i. e. quacks, L. : dicendi, an orator : morbi,
hecUer, Tb. — A maker, builder, author, contriver:
mundi : operura, L. : figurae, 0. : caedis, 0. — A
trickster, cunning deceiver, cheat: Artificis scelus,
i. e. the wicked device, V. ; cf. artificis scelus, I e.
artifex scelestus, V. : 0 artificem probum ! T. —
Apposit., a master, skilled, clever, ingenious, dexter-
ous : artifices roaiiils, 0. : talis negoti, S. : ad cor-
rumpendum ingenium. — Artistic : boves, Pr.
artifioiose, adv. with comp. and sup. [artificio-
sus], skilfidly, arOsticaUy, in an orderly manner:
dicere: id artificiosius emcere: artificioBissime fa-
cere, Her.
artificiosna, adj. with comp. and sup. [artifi-
cium], full of skill, skilful^ artistic : rhetores ar-
tificiosissimi. — Skilfully wrought, artistic : opus :
est artificiosius (with inf.). Her. — Artificial: ge-
nera divinandi : roemoria. Her.
artifioium, I, n. [ artifex ], a profession, trade,
employment, art : tenue : opera atque artificia, Cs.
— Theory, system: de iure. — SkUl, knowledge, in-
genuity : singulare : gubernatoris, Cs. — Art, ci'aft,
cunning, artifice, trick: alqra artificio pervertere:
vicisse artificio, Cs. : simulationis. — A work of
art: artifici cupidus : haec opera atque artificia.
artliis, see 2 arte.
arto, &vl, fttus, are [1 artus], to contract, straiten :
artato freno, Tb. : in nonoribus omnia artata, L.
artolaganns, l, m., = iproXdyavov, a kind of
cake,
artopta, ae,/., = iprSirrtiQt a breadpan, lu.
1. artna (not arctus), acfj. with comp. and sup.
{1 AR- ], close, strait, narrow, confined, short :
aquei : saltus, L. : compages, V. : nexus, 0. : toga,
narrow, H. : convivia, i. e. crowded, H. : artiorea
silvae, (iense, Cs. : custodia, Ta. — As subsL n., a
narrow plaee^ narrow passage: in arto, L. : in ar-
tius coire, Cu. — Fig., straitened, seatUy, small,
dose, binding: vincula amoris artissima: vincu-
lum ad astringendam fidem : oommeatOs, L. — Ab
subst, : ne spem sibi ponat in arto^ diminish expec-
tation, 0.: desilire in artum, into straits, H. —
Needy, indigent, straitened: artis in rebus, O. — As
svbst. : ne in arto res esset, L. — Of sleep, deq^:
artior somnus. — Narrow, frugal : animus, H.
2. aitua, uuro, m.plur. [1 AK-], joints: digi-
torum : dolor artuum, gout. — M e t o n., the limbs .-
artubus omnibus : arsuri, i. e. ^ body, 0. : per
artQs Sudor iit,y. : singulos artQs, each limb,TtL :
anima seducere artds, v .
arula, ae,/. dim. [ara], a small altar.
amncUfBr, amndo, see hanin-.
aruspax, aruspicinus, see harusp-.
wrvixxsL,fie,f., grease, fat, lard: pinguis,V.
arvum, T, n. [arvus], an arable field, cultivated
land, field, ploughed land, glebe: optima, V. : arvo
studere, S. : fundus Arvo pascat eruro, H. : f ertilia^
L. — Plur., fields, plains, country, regions: Sicula,
V. : Qua rigat arva Nilus, H. — ^P o e t : Neptunia,
the sea, V. — A sfutre, coast: arva tenebant, V.
annia, adj. [2 AR-], ploughed, arable: agrL
arx, arcis {plur. only nom. and acc.),f. [ARC?-],
a ccutle, citaad, fortress, stronghold : ( montem )
murus arcem efficit, Cs. : munire arcem: areem
tradunt, N. : hostium, L. — In Rome, prop., the
southwest summit of the Capitoline hill ; in gen.,
tlie Capitoline hill, the Capitol : arcem habere, L. :
de arce capt& nuntii, L. ; where auguries were
taken : deductus in arcem, L. ; often with Capito-
Hum, C. — Plur., of the seven hills of Rome : bea-
tae, H. — Poet.: me in arcem ex urbe removi,
refuge (I e. his villa), H. — P r o v. : arcem faoere
e cIoac&, a mountain of a molehill — P o e t : sum-
mA in arce, at the very top, 0. : Paruasi, 0. : Quae
pater ut summa vidit Saturnius arce, 0. : caeli
quibus adnuis arcem, V. : Dextera sacras iacula-
tus arces, H. — F i g., a protection, refuge, bulwark :
omnium gentium : arces libertatis tueudae, L. :
caput atque arcem totius belli, Jiead andfi-ont, L. :
aa, assis, m. [2 AC-], one, a whole, unity ; hence
(late), ex asse heres, of the entire estate, — E a p.,
the unit of money, orig. one pound of copper ; i*e-
Digitized by V^OOQIC
76
aaper
duced by depreciaUons to half an ounce ; a penny :
assem (Ure : vilis, H. : ad assera, to the Itut copper^
H.: assem negat daturum, a farthing.
aBOea (ascia), ae,/., an axe.
aacendo (adac-), scendl, scensus, ere [ad +
BcauJu], to tfumnt^ dinib^ aecendj teaU^ go up : in
equam : in caelum : ad Gitanas, L. : Delphos, to
J)dpkiy L. : iiavein, T. : iugum montis, Cb. : illuc,
0. : si IOOD8 erat asceudenduii, Gs. — F i g., to riae^
wwmU^ atcend^ reach : virtute iu altiorem locum :
ad hoQores : super uobiles, i. e. to eurpasa^ Ta. :
gradatim asceodere vocem, to become louder : gra-
dibua magistratuum : Bummum locum civitatis.
asoenaio (ad-BC-X oois,/. [asceDdoj, a rising.
— ^Fig. (once): oratorum, ^09T€w.
X. aacazisiiB (adac-)» ^- of ascendo.
2. aacenfliia (adBC-X ^»t »^- [ascendo], a
elimifing^ aecent : priroos prohibere ascensu, Cs. :
difficiUa, L. : mollioris ascensQs via, L. : fastigia
Ascensu supero, V. — F i g., a rising : ad civitatem,
to ciHiemship. — A toay up, approach, ascent : agger
ascensum dat Gallis, Cb. : arduus : in circuitu, i. e.
windingj Gs. : riget Tmolus id ascensu, 0. — F i g. :
in Tirtute multi sunt ascensOB.
MCia, ae,/, see ascea.
ascio (ad-acio), — , — , Ire, to reeeivej adopt,
sdtet : socios, V. : centurionero, Ta.
asciBCo (ad-ao-X bcIvI, Bcltus, ere, to take to
e^ttadf adopts accept : leges : alii (ciritate) ascita,
bjf aecepUng citizenship Sseichere, N. : si non esset
(dris), asciscendum fuiase, wight to he made one :
Bockx sibi ad belluro, Gs. : in civitatem et patres,
L. : inter patricios, Ta. : alqro civem : (Aenean)
generum urbi, V. : superis ascitus Gaesar, 0. —
Tb astueiate with (mcsdf, take into association^
aecepl, win over: alquem ad sceleriB foedus : ho-
ndzkes, S. : rolimtarios ad spero praedae, L. : Spem
Aetofaam in armis, in the attianee^ V. — To receive^
take, appropriate, adopt, approve : »acra a Graecis :
Coroniden aacris urbis, aad by adoption, 0. : ritfls,
Lk : Dova verba, H. : vacnitatem doloris, to seek as
a good, — To claim, aspire to, lay claim to : impe-
riom, L. : mihi sapientiam.
aacttus (ad-so-), adj. [P. of asciscol adopted,
foreign, assumed: milites, Cu. : lepor, N.
aacnbo (ad-acr-), ipsl, Iptus, ere [ad+scri-
boj, to write in addUion, add: ad extremum al-
q«ui: in lege, 'si quid,' etc. : nomini regis titulum,
Ca. — 7b enroQ, enlist, enter in a list: ascriptufl
Beradeensis : Puteolos aBcripti coloni, in the col-
^ofP^ L. : dvitatibas ascripti : se in civitatem :
m avilalibas ascriptus : militiae, Ta.— 7b inscribe
pate); mMrmori Praxitelem p. e. eius nomen), Ph.
— ThmpoM/ astturn: alqM tutorem liberia (by
9iU)' mor&n hiB rebus (fij decree): ascriptui
poenae dies. Ph. — F i g., to in^pute, ascribe, attrib-
ute : incommodum alcui, hold responsible for : «o-
cium me tuis laudibus, assigns me a share in : sibi
exemplum, to refer, Ph. — 7b number in a class,
include among : Satyris poetas, H. : nationes Ger-
manis, Ta. — 7b add, join: ilium sibi conlegam:
ad hoc genus narrationes : me in talem numerum.
asoriptioiua (ad-acr-X adj. [ascribo], received
by enrolment (once) : cives.
aficriptio (ad-aor-), Onis,/. [ascribo], an ad-
diHofi in writing, G.
asoriptor (ad-scr-), oris, m. [ascribo], one who
adds his name, a supporter : legis : tuus.
asoriptna (ad-aor-), P. of ascribo.
aaella, ae,/. dim, [asina], a smaU she-ass: tur-
pis,0.
asallna, I, m. dim, [asinus], a little ass, ast^s
eoit : tardus, V. : onustus auro.
auluB, I, m., a gad-Jty, horse-Jty, Y.
aainna, I, m., an ass, G., L.— F i g., an ass, block-
head, doll: gennanus.
asotUB, I, m., = <!ff<tfroc, a libertine,
aBparagos, I, m., = dawdpayo^, asparagus, lu.
aapargo (adap-), see 2 aspergo.
aapeotabilis (adap-), e, adj. [aspecto], visti>le.
aapeotd (adap-), ivi, fttus, &re, intens. [aspi-
cio], to look at attentively, gaze upon : me, T. : sta-
bula, V. — Of places, to look towards, overlook :
coUis adspeotat arces, V. — Fig., to heed: iussa, Ta.
1. aapeotna (adap-), P. of aspicio.
2. aapeotua (adap-), tls (dat. aspectfl, Y.),
m. [aspicio], a seeing, looking at, sight, view, glance,
look: uno aspectu intueri eos : situs praeclarus ad
aspectum : aspectum amittere, sight : civium : in
aspectu populi positum : te aspectu ue subtrahe
nostro, V. : Mortalls aspectds reliquit, V. — Ap-
pearance, look : urbis: multitudinis, Gs. — Aspect,
mien, countenance : hominis : borridiores aspectu,
Gs. : ut ipso aspectu inicere admirationem, N.
aapello (aba-), — , — , ere [abs+pello], to
drive away : ab hac me, T. : a leto numine aspel-
lor, Att ap. G.
aaper, era, eruro (poet., abl. plur, aspris, Y.X
adj. with comp. and sup. [ab+spes], without hope,
adverse, calamitous, troublesome, cruel, perilous:
tempora : oppugnatio, Gs. : mala res, spes multo
asperior, S. : venatus, V. : fata, V. — As subst. :
aspera multa pertulit, hardships, H. — Of nature
and character, rough, harsh, hard, violent, unkind,
cruel : homo natura : luno, V. : iuvenis monito-
ribus. H. : asperrimi ad condicionem pacis, L. : re-
bus non asper egenis, Y. : cladibus asper, exas-
perated, 0. : doctrina asperior : fores, i. e. of a
crusl mistress, H.: Asp^or tribulia { Galatea X
Digitized by V^OOQ IC
aspere 76
more unfeeling^ 0. — Wtld^ ravage, fierce : (aDguis)
siti, V. : tactu leo, H. : facetiae. — Of climate, harsh^
mvere: caelo Germania, Ta. : hierops, S. : asper-
rimo biemis, in the depths Ta. — Of style, harsh:
oratio. — Roughy uneven : regio : loca, Cs. : rura
durais, V. : rubus, />rtVX:/y, V. : aoquora ventis, U. :
pocula sigDis, i. e. wrottght in relief y V. : f rons cor-
nu, 0. : capilli (i. e. hirauti), H. : maria, ttormtfy V. :
viuum, harthy T. : pronuntiationis genus, rough:
littera, i. c. the letter r, 0.
aapere, cuiv, with comp. and sup. [asper], AarsA-
/y, severely y sternly : in homines invehi : aspcrius
scribere: ius dicere, L. : asperrime loqui, harddy.
— Coarsely: vestitus.
1. aapergo (ads-), erel, ersus, ere [ad -f spar-
go], to scatter y strew upon, sprinkUy spatter over:
. guttam bulbo : pecori virus, V. — To sprinkle
withy besprinkUy bespatter y bedew: aram sanguine:
sanguine roensas, O.- — F i g., to throw upon in ad-
ditiony fasten on besideSy affix: viro labeculam : ge-
neri orationis sales : Aebutio sextulam, gives as a
sprinkling (of an inheritance). — To defiUy spot,
tainty aitpersey stain: yitae splendorem maculis:
patrem suspicione, L. : aspergi infutnia, N.
2. aapergo (adap-, -argo), inis, /. [1 asper-
go], a sprinkling y besprinkling: aqua rum, 0. : san-
guis aspergine tinxerat herbas, 0. — That which
is sprinkledy drops: salsa spurn ant aspargine,
sprayy V. : caedis, the sprinkled bloody 0.
aaperitaa, atis, /. [asper], unevennesSy rough-
ness : viarum : locorum, S. : omnis asperitates su-
pervadere, the obstacleSy S. : soni, harshnesSy Ta. :
frigorum, severity y Ta. — F i g., roughnesSy harshnesSy
severityy fiereenesSy coarseness : naturae : avunculi,
N. : verborum, 0. : asperitatis corrector, H. —
CoarsenesSy roughnesSy austerity : ( Stoicorum ) :
agrestis, H. — Adversity y difficulty : asperitates re-
rum : belli, S. — Harshness, rudeness : contentionis :
verborum, 0.
aapematio, onis, /. [aspemor], disdain, eon-
tempt: rationis.
aapemor, &tus, arl, dep. [ab+spemor], to cUs-
daifiy rejecty despise : farailiam, T. : vos animo : con-
silia, L. : voluptatem ratione : velut diis aspeman-
tibus placaroina irae, L. : furorem a suis aris :
alqm militiae dare, refusCy Ta. : baud aspematus
Tullius, eonsentedy L. : non aspemante senatu, vnth
^ the consent of: a philosopho, to be averse. — Pass. :
baud aspemanda precare, V.
aapero, &vl, fttus, tire [asper], to make rough :
aquilonibus undas, V. : sagittas ossibus,/)otn/,Ta. :
pugionem saxo, to whet, Ta. — F i g., to excite, exas-
perate : hunc in saevitiam, Ta. : iram, Ta.
aapersiOi onis, /. [ 1 aspergo ], a sprinkling :
aquae. — Of colors on a tablet : fortuita.
aspMana, P. of 1 aapergo.
aatemo
aapicio (ad-ap-), exi, ectua, ere [ad + specie],
to look aty look upony beltoldy look : ilico, T. : pote-
stas aspiciendi : inter sese, one another : Eius for-
mam, T. : eorum forum, L. : nos, V. : alqm in acie,
to face, N. : nee servientium litora aspicientes, not
in sight of Ta. : pennas exire per ungues, O. : unde
aliqua fori pars aspici potest : quasi eum aspioi
nefas esset. — To observe, examine, inspect: opus,
0. : in Boeotift res, L. — Of places, to look to, /if
toioard : terra quae Koricum aspicit, Ta. : Lumen,
to see the light, \. e. live : lucem, to be bom : lucem,
to go abroad. — Fig., to observCy consider^ weigh,
ponder: qui aspexit, quantum, etc, H. : Aspioe,
faetentur ut omnia, Y. : si quid loquamur, H. :
quantas ostentant vires, Y. : primordia gentis, O.
— To regardy respect: eum militee aspiciebant, N.
— To investigate: legatus ad res aspiciendas, L.
aspiratid (ada-), onis,/. [aspiro], a breathing
on, blowing upon : aSris. — Fi g., a rough breathing^
aspirate. — Exhalationy evaporation: terrarum. —
Influence: caeli.
aapiro (ad-ap-), &vl, &tus, Are [ad+spiro], to
breathe at, blow upon : adspirant aurae in noctem,
fresheny Y. : pulmones aspirantes, exhaling. —
Poet.: ventos eunti, sends favorable breeus, Y. :
dictis amorem, impartSy Y. : amaracus ilium Flo-
ribus adspirans complectitur, breathing (odors) on
himy Y. : adspirare et adesse choris, accompany,
H. — Fig., to strive fory seek to reach, aspire to,
draw near: bellici laude ad Africanum, to rival:
ad alienam causam, to meddle: ad eum: in oa-
riam : equis Achilles, Y. — To favor y hdp (poet.):
adspirat fortuna labori, Y. : coeptis meis, 0.
aapia, idis,/., an atpy viper.
aaportatio, Onis,/. [asporto], a carrying awojf
(once): signorum.
asporto (aba-p-), ftvi, atus [abs+porto], to
carry away, carry off, transport, remove: (simula-
crum) e signo : ex Sicilii litteras : sua omnia Sa-
lamina, N. : (vehiculis) regum res, L. : ad viraoi
uxorem, L. : bine comitem Creiisam, Y.
aapreta, Orum, n. [asper], rough places, L.
1. aaaa, ae, /. [assus, so. nutrix], a dry nurse,
lu.
2. aaaa, Orum, n.yplur.y see assus.
aa-ae-, in words compounded with ad, see ad-se-.
aaaer, eris, m. [ad+2 sero], a stakcypost: cu-
spidibus praefixi, Cs. : longi, L.
aa-si-, aa-sn-, in compounds of ad^ see ad-s-.
aasua, adj. [for arsus; 8 AR-], roasted: mergi,
H. — As subst. n., a roast, roast meat: vitulinum,
—Plur.y H.— Hence, sol, a basking in the sun with-
out anointing.
ast, conj.y older and poet for at
aatamd (ad-at-), — , — , ere [ad-hsterno], t^
Digitized by V^OOQIC
stipulator
77
at
ifrm on ( once ) : adstemuntur sepulcro, throw
Aoiutlte* down upon^ O.
agtipulator (ads-), Oris, m. [astipulor]. — In
kw, on anocieUe in accepting a verbal contract. —
Hence, on ontstonl, hdper (in a trial). — I n gen.,
a follower (in opinion): eoruro (Stoicorum).
astipulor (ad-«t-), atus, &ri [ad+stipulor].
— In law, to join the principal^ in accepting a ver-
bal contracL — Hence, fig., to agree with^ humor :
ocnisull,L.
aatitl I. Per/, of adsista— IL Per/, of asto.
aatituo (ada-), ul, iitus, ere [ad+statuo], to
placty ttation : reum ad lectum, Her.
a-«to (ada-), ia, — , ire [ad+ato], to etand at^
take place near : aooesai, aatiti, stood 6y, T. : aaUt
echinus, u at hand, H. : portis, Y. : hie, T. : procul,
O. : aedibus, O. : ad Achillis tumulom : in oon-
•pectu meo : ante aras, 0. : supra caput, V. : cum
patre, T. : adstante tot4 Italia, looking on: adrec-
tis anribns, Y. — 7b etatul up, ttand erect : squamis
aatantibaa, V . — 7b exiat, remain, be in exittence :
adstante ope barbarica : sedes relictae adstant
aatrapo (ad-st-X — i — > ere, to make a noiee
ct, reaound in retponae : adstrepebat volgus, Ta. —
7b mment Umdly, applaud : clamors, Ta. : haec
dioeoti, Ta. : eadem, approve loudly, Ta.
aatricte, adv. [astrictus], rigidly, by ttrict met-
rieal rules : numerosa oratio.
aatrictua» a€(f. with comp. PP. of astringo],
draten together, narrow : limen, 0. — F i g., tparing,
parmmomouM : pater, Pr. : auctor, Ta. — Of lan-
guage, narrow^ oonciee, compact: verborum com-
pr^tensio : eloquentia : numeris astrictior paulo.
aatrln^o (ad-at-), inxl, ictus, ere, to bind on,
tie /a$t, /oeieH to, bind up; ad statuam astrictus:
Tmcola, O. : hederft adstringitur ilex, twined with,
H.: cortex astrictus pice, /at^«ndd^ H. : Oervice
adstrictft, with a halter rovmd his neck, lu. : non
astri^to socoo, loose (I e. in style), H. : rotam mul-
to suflSamine, cheeks, lu. : comae astrictae, 0. :
ferrom Astrictum mori, i. e. rusted, 0. : rentis
dacies a8trlcta,/ro20n, 0. : (calor) venas (terrae),
▼ . — F Ig., to bind, put under obligation, oblige :
popttlom lege: alqm religione: alqm condicioni-
btts: milites ad forraulam, Gs. : ad adstringendam
fidem : tibi fidem, T. : f reus astringit, non dissol-
Tit periarium,./Exdt the guilL — 7b occupy, confine
(the attention) : illis studio suorum astrictis, S. :
h^urtha maloribus astrictus, S. — 7b check, repress :
&^oa astricta roeroede. — To fix, confirm: offici
•emtuiCTi testimonJo. — 7b enunirrass^ bring into
ftrmis: militea, L. — Of language, to bind, limit:
<in&mtm nameris. — 7b compress, abridge: brevi-
ty argonieoto.
fatnioglai, se,/, = dtrrpoXoyia, the science o/
^kemnlg bodut, oMtronamy.
aatrologua, I, m., = aarpokiyoi, an astrono-
mer: novus. — An astrologer, C, lu.
astrum, I, n., = dorpov, a heavenly body, star,
eonstelUUion : astri reditus : Caesaris, the comet o/
B.C. 48, V. : natale, H. — Plur,, the stars, sky, heav-
en : oculos sub astm tenebat,./!ix0(/ on the sky, V. :
nox caelum sparserat astris, 0. — Poet. : sic itiir
ad astra, i. e. to immortality, V. : animum educit
in astra, H. : Quern pater intulit astris, 0.
aatrud (ad-st-), tlxl, Qctus, ere [ad+stnio],
to build in addition^ add to (a structure) : super
oontignationera, quantum . . . (tantum) adstruxe-
runt, Cs. — 7b cidd, eon/er besides: consulari al-
quid aliud, Ta.
1. astu, n. inded., = d^rv, a city, T., C, N.
2. aatu, see astus.
astupeo (admt-), — , — , dre, to be amated at :
sibi, 0.
aatUB, Ha, m. [2 AC- ], adroitness, cra/i, cun-
ning.— Usu. at>L stng. (of manner) : rem tractare,
cunningly, T. : Id soUerti furtim astu cepisse, 0. :
versare dolos, V. : Punico, L. — A stratagem : ho-
stium, Ta. : astlls oppugnationum, Ta.
aatute, adv. [astutusj, craftily, cunningly : ab
ea labefactarier, T. : retioere alqd.
astutia, ae, /. [astutus], adroitness, shrewdness,
crafty cunning : intellegendi, Pac. ap. C. : ad rem,
T. : oonfidens. — Plur., tricks, cunning devices :
Hem astutias, T. : toUendae.
astutua, a^, with comp. [astus], wary, shrewd,
sagacious, expert : ratio : me astutiorem fingere. — '
Crafty, cunning, dy, art/d: homo: Tolpes, H. :
gens, Ta.
asumboluB (aeym-), o^/t = dovfiPokott not
contributing, seot-/ree, T.
aa^luxn, I, n., = &rv\ov, a place of refuge,
sanctuary, asvlum : templa, quae asyla Graeci to-
cant, L. : in illud asylum confugere : lunonis, V. :
asylum aperire, L. : statuere, Ta.
asymbolus, see asumbolus.
at or (rarely) ast, conj., but (introducing a con-
trast to what precedes). L In a transition, but,
but on the other hand, but meanwhile: comminus
pugnatum est ; at Germani impetOs gladiorum ex
ceperunt, Cs. : alius alii vane ... At Cato, etc.,
8. : paret Amor dictis ... At Venus, etc., V. : ap-
pellatus est Atticus . . . At ille . . . respondit, N. :
At regina, etc., Y. — Sometimes at simply empha-
sizes a word : Bellona, si hodie nobis victoriam
duia, ast ego templum tibi roveo, J /or my part,
L. — E s p., interrupting the thought : metuebat.
At hunc liberta divisit, etc., II. : dapibus epulamur
opimis. At subitae adsunt Harpyiae, Y. : at quem
ad modum oorrupisti?: at quam caeca avaritia
^t ! : hue armati tendunt ; at tu, pater deUm, hinc
Digitized by V^OOQIC
Atabulus
78
atqua
aroe hostes, L. — After a negative clause, at some-
times introduces a qualification (a contradiction
would require ted or venim) : non placet Antonio ;
at placuit Servilio, and yet : quoniam . . . at tu tuo
supplicio doce, etc., yet at least, L. : si te nulla
movet . . . imago, At ramura agnoscas, Y. — £ s p.,
after si, etc., introducing a qualification, btU yety
neverthdetay yet : quod si se abstulerunt, at exemp-
lum reliquerunt: si oblivisci non possumus, at
tacere: quod si nihil relinquitur ... at ego ad
deos confugiam, L. — Introducing a minor premise,
but (it is also true that), noio : at nemo sapiens est
nisi fortis, ergo, etc. — Repeated with emphasis : si
non virtute ... at sermone, at humanitate eius
delectamini : at est bonus, at tibi amicus, at, etc.,
H. — Beginning a discourse : At o deonim quicquid
. . . Quid iste fert tumultus ? H. — II. Introducing
a direct opposition, buty hut on the contrary: iste
civis Romanos (coluit)? at nullis infestior fuit:
brevis vita ... at memoria sempiterna : ut videre
piratum non liceret? At contra . . . hoc iucun-
dissimum spectaculum, etc. : illi delubra decora-
bant ... at hi contra, S. : apud nos ... At apud
illos e contrarioi N. : at etiam sunt qui dicant, but
there are even eotney etc. : an sine me ille vicit ?
At ne potuit quidem, but it vxu not even possible :
esto, nihil laudis adeptus est ... at vero, etc., but
assuredly. — Introducing an objection: quid tan-
dem te impedit ? Mosne maiorum ? At persaepe,
etc., i. e. surdy notyfory etc. : at non est tanta . . .
credo, sed, etc., buty it will be urged: at valuit
odium, fecit iratus . . . Quid, si, etc., buty it may be
saidy etc — Strengthened by enim or enim verOy but
ineUedy hut surely: at enim non fuit ab Oppianico
oonstitutus, but no, for (it is objected), etc : At
enim vero nemo de plebe consul fuit, but most as-
auredly, it is objectedy L. — In an ironical objection :
at vero Pompei voluntatem a me alienabat oratio
mea : At, puto, non ultro ... Me petiit? 0.
AtabuluB, I, m., the southeast windy SiroccOy H.
atat, interj.y see attat
atavuB, I, m. [ ad + avus ], a gr€md/ather*s
grandfathery C. — An ancestor y forefather : atavis
potens, V. : atavis editus regibus, H.
AtellanuB, adj.y of Atdla ( a town of Cam-
pania), C. : fabella, a kind of farccy first exhibited
at Atelloy L. — As snbst.fy a comic farcCy L.
iter, tra, trum, adj. [AID-], blacky coal -blacky
gloomyy dark (cf. niger, glossy-black) : panis, T. :
carbo, T. : alba et atra discernere : noctes, Ta. :
tempestas, V. : mare, gloomyy H. : lictores, dothed
in blacky H. : corvus atro gutture, Ct. — F i g.,
hlacky darky gloomyy «aJ, dismaly unfortunate: ti-
mer, v. : mors, H. : fila trium sororum, H. : alae
(mortis), H. : serpens, V. — E s p. : dies atri, un-
lucky days (marked in the calendar with coal):
•i atro die faxit inscieus, probe factum esto, L. —
Malevolenty malicious^ virulent : versus, H. : dent,
poisonouSy H.
Athenae, Arum, /., = 'A^fjvai, AthenSy C, L^
H.,0.
athleta, ae, m., = d^Xiyr^C) « wrestler y athletSy
combatant in public games : se exercens in curri-
culo : athletarum studia, H.
atomua, I,/., =: Arofioc, an indivisible partieU^
atom.
atqne or ( only before consonants ) ao, oonj,
[ad -f que], and (like -quCy it connects words or
thoughts which form a whole, but unlike -que
gives prominence rather to what follows, and li
rarely repeated). L Copulative. A. Connecting
single words and expressions, andy as well at, to-
gHher with: restituam ac reddam, T. : infamia
atque indignitas rei, Cs. : honesta atque inhonesta,
S. : parere atque imperare iuxta, L. : acies in spe-
ciem simnl ao terrorem constiterat, Ta. — ^Poat.
for et . . . et: Atque deos atque astra rocat cru-
delia mater, V. — Very rarely after one or more
words of its phrase : hedera Graudere puUa atque
myrto, H. — In the phrases : unus atque alter, one
and another, one or twOy S. : alius atque alius, one
and another, successive : alia atque aUl de causa,
L. : etiam atque etiam, again and againy rqteaUd-
ly : semel atque iterum : iterum atque iterum, V. :
hue atque illuc, lUther and thither : longe atque
late, far and wide. — Adding an emphatic expres-
sion, and in facty and that too, and even, and m^
deed, and in particular : iter in provinciam nostraoi
atque Italiam, Cs. : dis inmortalibus gratia atque
ipsi lovi: hebeti ingenio atque nullo: res tanta
atque tam atrox, S. : Py. cognoscitne ? Ch. Ao
memoriter, ym, and that too, etc., T. : uno atque
eo perexiguo tempore, and that too : atque eo ma-
gis, and so much the more: atque id eo magis, and
that the morcy Cs. : duabus missis oohortibua, at-
que his primis, etc, Cs. — With adeo or etican :
consilium atque adeo amentia, atidinfact: cupido
aocipiat atque etiam bene dicat, and «vm, T. : at-
que adeo etiam, and even, L. — B. Connecting
closely related thoughts, and <o, and eveny and . . .
too ( usu. beginning the clause ) : atque eccum !
and there he is too/ T.: Af ricanus incUgens mei f
Minime . . . ac ne ego quidem illius, and I too can
not : Punic& religioue servata fides est, atque ia
vincula omnee coniedt, L. — After a word in its
clause : fuaus atque imagines ducant, etc, H. —
Adding an emphatic clause : exsules adlicere ooe>
pit: ac tantam sibi auctoritatem comparaverat,
etc, Cs. : vos pro libertate non . . . nitemini ? at-
que eo vehementius, quod, etc, S. — With a nega^
tive: si fidem habeat . . . ac non id metuat, ne,
etc, and does not rather, T. : quasi nunc id agatur,
quis . . . ac non hoc quaeratur : ut civem, ac nou
potius ut hostem. — Adding an adversative clause,
Digitized by V^OOQ IC
atqnl
TO
«d yet, and nevertheless : Quibus nunc Bollicitor
rebttsl . . . atque ex me hie natus non est, T. :
noo dicere pro nobis possunt ; atque haec a nobis
petant omnia: nihil praeterea est magno opere
^c^dum. ac tamen . . . pauca etiam nunc dicam.
—In transitions, etc. : locum delegerunt. ac pri-
me adventu, etc., Cs. : Atque ea di versa, dum ge-
rantur, V. : Atque hie tantus vir, N. : noraen ei
iogo Alpiom inditum transgressum, L. — H. After
words of comparison, a«, than, than as: nihil
aeqoe atque illam vim requirit: neque mihi par
ratio cum Ludlio est ac tecum fuit : pariter ac si
bostes adessent, S. : castra movere iuxta ac si ho-
stes adessent, S. : proinde ac de hominum est vita
merita: cum totidem navibus atque erat profec-
PtSy N. : similiter atque ipse eram comrootus : fit
aliud atqae existimaris : aliter causam agi atque
iste existimaret: non secus ac si mens esset f ra-
ter: simulacrum contra atque antea fuerat con-
yertere: simul atque adsedisti: baud minus ac
ittasi fadunt, V. : Non tuos hoc capiet venter plus
ac meus,H.
at-qm (at-qnin), «m;., but somehow, but in
«^ wise, but yet, however, and vet, and nevertheless :
Bodom statoarum baberi nullum placet ? atqui
babcatnr neoesse est: mihi numquam venerat in
oientem optare . . . atqui fuit optandum : narras
Tix eredibile. Atqui sic babet, H. : atqui sciebat,
H. — ^Ellipt.: hunc ego non diligam? . . . atqui
sic aecepimus, etc., (a strange doctrine) but so, etc. :
atqui non Massica Munera nocuere, but it was not
(as you might suppose), V.
atrimentiiin, I, n. [aterl a black liquid: atra-
menti effusio : sutorium, blacking for leather (a
poboDous liquid). — Ink^ writing-ink : labem remit-
nmt Atramenta, fl.
atratoa, adj, [ater], clothed in black: plebes,
Ta. : equi (of the sun), Pr.
Atiides, ae ( voe. -da, H. ; -d6, H. ), m. patr.,
mm of Aireus.
atzieoaim, is, m. [atrium], a steward, chief ser-
9a>U.
Jtrlolnm, I, n. dim. [atrium], a small hall, ante-
Aamber.
atrtain, I, n. [AID-], a room which contains the
heartk,/ore-eourt, hall, principal room, H. — Plur.,
of one room (poet.): longa, V.: roarmore tecta,
0. — Id a temple or palace, the main hall : Liber-
IMis : regiom, L. — An auction room : miprare in
ttria, lo. : atria auctionaria. — IHur., a dwelling,
^ame{poet.): atria vestra ruent, O.
atrodtao, fttis, /. [atrox J, ,^cen«M, harshness,
tsormil^: ipsius facti : sceleris, S. : pocnae, L. —
A'rbaHty^ severity, ri^idiit/ : an! mi ista tua.
atrociter, adv. with comp, and mp. [atrox],
>nc«ry, crudly^ harshly y indignantly minitan : |
attantns
atrocius m alqm 8a«yh!«, L, •
agitare rem p., S. :
atrocissime agitur.
atroz, Ocis, adj. with comp. and n^'[B.ier],
savage, fierce, wila, cruel, harsh, severe : Tydides,
H. : luno, V. : odium exercebat atrox, 0. : animus
Catonia, resolute, H. : odii Agrippina, in hatred,
Ta. — Cruel, horrible, violent, raging, perilous: res
tam atrox : lex : bora Caniculae, H. : facinus, L. :
spectaculum, Ta. : pugna atrocior, L. : atrocissi-
mum crimen. — Violent, bitter: genus orationis.
1. attaotua, P. of attingo.
2. attaotua, — , m. [attingo], a touch, contact
(only abl. sing.) : Volvitur attactu nullo, V., 0.
attagen, €nis, m., = drrayfiv, the heath-cock, K
Attalicua, a(fj. [Attains], of Atialus (king of
Pergamus) : condiciones, i. e. rich, H.
at-tamen, conj., but neverthdess, H.
attat (atat), interj. of surprise, 8o ! hey-day, T.
attegia, ae,/., a hut: Maurorum, lu.
attemper ate (adt-), adv. [ad+tempero], op-
portundy, in the nick of time (once) : evenit, T.
attempto (adt-), or attento (adt-X ftvi,
atus, ftre [ad+tempto], to make trial of, tamper
with, seek to influence, solicit: praeteriri omuino
fuerit satius quam attemptatum deseri: omnium
inimicos: Capuam ab illft manu attemptari. — 7b
attack, assail : alqm vi, Ta. : ne sua fides insidiis
attemptetur : iura, i. e. attempt to shake, H.
attendo (adt-), tendT, tentus, ere [ad +tendo],
to stretch toward, direct — With animum, give at-
tention, attend to, consider, give heed: cum animum
attenderis, on careful observation : animos ad ea :
quid velim, T. : sermo agresti an urbano propior
esset, L. — With ellips. of animfmi : postquam at-
tendi Magis, T. : audi atque attende : versum, lis-
ten to : stuporem hominis, mark : hostium res, S. :
de necessiute : versfls pars attenditur : illud a se
esse concessum : adtendere, quae res, etc^ S. : at-
tendite num aberret: quid petam aequo animo
attendite, T.
attente (adt-), adv. with comp. and «t«p. [at-
tentusjL carefully, consideratdy, heedfully: omcia
fungi, T.: audire: attentius auditum : attentissime
audiri.
attentio, dnis, /. [attendo], application, atten-
tiveness: animi.
attento, see attempto.
attentus (adt-), acfj. with comp. and sup. [P.
of attendo], attentive, intent, engaged: animus in
spe, T. : Caesaris auris, H. : index : me attentissi-
mis anlmis auditis : attentissima cogitatio. — In-
tent on, striving after, careful, cusiduous: nimis
attentus, H. : facere attentiorera : attcntiores ad
rem, more frugal, T. : in re hereditarift : quaesitis,
'Xireful of his stores, H. : ceterarum re rum.
Digitized by
Google
attenuate
80
attraoto
attenuate (adt-), adv. [attenuatus], of style,
dryly^ toithout ornament : dicere.
attenuatio (adt-), diiis,/., a lettening: saspi-
tioDis, Her.
attennatus (adt-), adj. with mp. [P. of atte-
nuo], enfubledt weak : amore, 0. : fortuDa attenua-
tissima, Her.— Of discourse, thin^ dry: oratio.
attenuo (adt-), &yl, &tus, &re [ad+tenuo], to
make thin^ attenuate^ lessen^ diminish: iuvenum
corpora, 0. : sortes attenuatae, the tcUUets had di-
minished (a sign of adversity), L. — ^Fi g., to reduce^
impair^ Usseny diminish^ weaken : insignem, to
<ibase^ H. : (legio) proeliis attenuata, Cs. : caede
vires, L. : bellum expeotatione, make lees formida-
ble : voragine ventris opes, w€ute^ 0. : curas, 0.
attero (adt-), trlvl (atterui, Tb.), trttus, ere
[ad+tero], to nib against^ rub away^ wear: attri-
tas harenas, 0. : herbas, to trample^ Y. : Cerberus
atteretis Caudaro, i. e. fawning^ H. — Fig., to de-
stroy y wastSy impair^ injure: alteros, S. : (Germa-
nos), i. e. txhaust by exaction^ Ta. : magna pars
(exercitas) temeritate ducum attrita est, S. : opes,
attestor (adt-), — , an [ad+testor], to prove,
confirm : hoc, Ph.
attexo (adt-), — , textus, ere [ad+texo], to
weave to^join closely: loricae ex cratibus attexun-
tur, Cs. : barbarorum agris attexta ora.
attioe, adv. [Atticus], in the Attic style.
AtticuB, adj.y =r 'AttikSq, Athenian^ Attic
attineo ( adt- ), tinul, — , ere. I. Trans., to
hold/asty detain, delay : quam attinendi dominatds
sient, how retained, T. ap. C. : Roraanos spe pacis,
S. : dextram vi, Ta. — II. Intrans , to strMt, reach:
Scythae ad Tanain attinent, Cu. — F i g., to belong
to, concern, relate to, be of consequence : ea nil quae
ad te attinent, T. : quod ad te attinet, as far as
you are concerned, T. : quod ad me attinet, /or my
part: tamquam ad rem attineat quicquam, H.:
quid attinebat quaeri de eo, etc., of what conse-
quence was itf : nee victoribus mitti attinere puto,
of any importance, L. : Te nihil attinet ten tore, does
you no good, H. : dicere quae nihil attinent, mat-
ters of no concern, H.
attingo (adt-), tigl, t&ctus, ere [ad+tongo],
to touch, come in contact with: prius quam aries
murum attigissct, Cs. : telas putris, to handle, V. :
Maenalon, set foot on, 0. : men to aquam : pedibus
terram, N. — To touch, strike, lay hands on, seijte:
illam, T. : (fanum), to violate: si Vestinus attinge-
retur, were attacked, L. : herbam, crop, V. — To ap-
proach, reach, arrive at, attain to: Italiam : lami-
na, i. e. life, V. : arces igneas, i. e. divine honors,
H. — Of places, to be near, border oti, adjoin, touch :
(regio) Ciliciam : eorum fines Nervii attingebant,
Ob. — F i g., to touch, affect, reach : dignitntem tuar^
contameliA: qnos ea infamia attlngeret, L. — Of
speech, to touch upon, mention, refer to: quem
simul atque attigi : genera breviter : tontum mode
sum mas, N. : ea, tomquam volnera, L. — To under'
take, enter upon, engage in, take in hand, moyt-
age: causam Murenae: forum, \,e. public affairs:
Graecas litteras: poeticam, N. : arma, to ctrm
themsdves, L. : alqd extremis digitis, i. e. have littU
ea^xrienee in, — 7b reach, attain : auctoritatem
loci : haec. — 7b come in contact with, be related to^
belong to, resemble : c ^ciis populum : Res gerere
. . . Attingit solium lovis, the administration of
the state borders on^ etc., H.
attoUd (adt-),—,—, ere [ad+.tollo], to Uft
up, raise up, raise, elevate: natum, 0.: pallium
(i. e. accingere), T. : fraoto crure planum, H. : ami-
cum ab humo, V. : oculos humo, 0. : oculos oon-
tra, i. e. look in the face, O. : mare ventis, Ta. : ad
lumina lumen, 0. : manils ad caelum, L. : attolitur
unda, V. : capito caelo (of trees), V. : in a^rum
se femur, to rise upon, Y. : se in auras, 0. : fluvio
se, out of the river, V. : ex strage se, L. : se ab
casu, L. : in caelum attolli, to rise, Ta. : attollit se
Lacinia, comes into view, V. — Of buildings, to erect,
raise : aroemque attoUere tectis, by means of (high)
roofs, V. — 7b raise, lift up, devate, exalt: animos.
V. : vires in milite, Pr. : ad oonsulatds spem ani-
mos, L. : alqm praemiis, Ta. : iras, to rise in anger
(of a serpent), V. : privati horainis nomen supra
principis, Ta. : alcuius progeniem super cunctoe, Ta.
attondeo (adt-), tondl, tdnsus, Sre [ad-f-ton-
deo], to sliave, shear : vitem, to prune, Y. : virgulta,
to crop, V. — ^F i g. : laus attonsa, depredated (poet.).
attonitus (adt-), adj. [P. of attono], thunder-
struck, stunned, cutounded: magna pars, struck vfith
terror, L. : animi, V. : tolibus visis, V. : turbine
rerum, 0. : miraculo, L. : domus, awe - struck, Y. :
voltiis, Ta. — Inmredy frenzied : Baccho matres,
V. : vates, H. — Jn^antie, demented: Proetides, O.
attono (adt-), ul, itus, ire, to thunder at, stun,
terrify : mentes, 0. : Attonitus est oommitti po-
tuisse nefas, 0.
attorqneo (adt-), — , — , Sre [ad-htorqueo],
to hurl upwards: iaculum, V.
attraho (adt-X trftxl, trftctus, ere [ad +traho],
to draw, pull : lora, 0. : arcum, 0. — 7b attract :
ferrum ad se.— rTb drag before, hale: addudtur
atque adeo attrahitur : tribunos ad se, L. : quos
(canes) fugit, attrahit unft, carries along, 0. : at-
tractus ab alto Spiritus, drawn deep, V. — F i g., to
draw, allure, lead: me ad hoc negotiuro: alqm
Romam : discipulos, 0.
attreotatuB (adt-), — , abl. 0, m. [attrecto], a
handling, feeling, Pac. ap. C.
attreoto (adt-), AvI, &tus, fire [ad + tracto], to
touch, handle : signum, L. : Penates, V. : libroe
Digitized by V^OOQIC
attribno
81
auotorltas
mwiibtts. — Supin. ace. : Atreum attrectatum ad-
nnit— To buttf oneself with: feralia, Ta,: quae
non obtineret, Ta.— 7b lay hold of, appropriate:
attribno (adt-), ul, atus, ere [ad+tribuo], to
««tyn, aUot^ make over: his (gladiatoribus) equos,
C*. : legionl equites, Cs. : cui sit Apulia attributa
(ta a province): huic Rutilum, /)^a under his
command^ d. : pecuniam redemptori : pecunia at-
tributa, Dumentta est. — To give in charge, commit,
confide, intruet : nos trucidandos Cethego : ei sacra
omnia, L. — Fig., to confer, bestow, auign, give:
qoem (timorem) mihi natura attribuit: curam
Flaminio, L.-r-7*o attrilnUe, ascribe, impfite: si uni
attribuenda culpa sit: alqd litteris. — To add: ad
amiasioQera amicorum miseriam.
attributlo (adt-), Cms,/, [attribuo], an as-
tijpunent (of a debt). — In grammar, a predicate,
attribute,
attxibatmn (adt-X l, «. [attribuo], in gram-
Dkar^ an attribute, predicate.
attritna (adt-), adj. with comp. [P. of attero],
n|44*«^ worn away: ansa, V. : mentum paulo at-
tritins. — F i g., hardened, impudent : frons, In.
an ( ban ), interj., of pain or surprise ( ante-
ciaB8.X Oh! T.— Of remonstrance, now! T.
ancepa^ upis, m. [avis + CAP-], a bird-catcher,
fowler: callidus, 0. ; a poultry-dealer, H.— Fig.,
a mapper^p, carper : syllabarum.
(aucte), adv. [auctus], bountifully, onlj comp. :
anctitts Di f ecere, H.
anctio, oois,/. [AVG-1 an inereaae: frumenti,
Ta. — A eale by increasing oitU, auction, mMie tale :
anctioDem constituere: yen^ere, to hM: fortunae
Kgtae, L. : in auctione venire.
anotidiiariua^ adj. [ auctio ], of an auction :
atria : tabulae, catalogues.
anctidiior, fttus, arl [auctio], to hold a p\Mie
sale, sell by auction: qui auctionatus sit: hastft
podti: difficultates auctionandi, Cs.
anctito, — , — , Sre,/r^., to increase greatly:
peraniaa f aenore, Ta.
anotiiui^ ach., see aucte.
aocto, — , — , &re,freq. [augeo], to increase
mtch, prosper : te lupiter auctet, Ct
aootor, drls, m., rarelv/. [AVG-], a promoter,
froiueer, father, progenitor : auctores generis :
BJhi Tantalus auctor, O. : auctore ab illo ducit
•npnem, H- : sanguinis, V. — A builder, founder :
Yfoiw, V. : atictor posuisset in oris Moenia, O. —
A tr^alwcrthy writer, authority: satis certus, L. :
»»We bonus ; mdidn proferre Herodoto auctore :
*BBB^ J5L ; rerum Koinananim, an historian :
wctorw cftare, L. : sunt qui male pugnatum ab
^ioetonB sin^ i e. vAo asaert^ h.—An origifta-_
tor, performer, doer, cause: iniuriae: auctorcm
odimus, acta defendimus : culpam auctores ad ne-
gotia trans ferunt, S. : nee auctor facinori deerat,
L. : volneris, O. : muneris, the giver, O. : quis ele-
gos emiserit auctor, who was the first to produce,
H. — A responsible person, authority, narrator,
teacher: in philosophia, Cmtippo auctore, versaris,
as your teacher: hominibus auctoribus uti, cite as
autfiorities : criminis iicti, 0. : auctorem rumorem
habere : non sordidus Naturae, H. : de cuius mort«*
Thucydidem auctorem probamus, N. — A voucher,
guarantor, security: gravis magnae rei (i. e. testis)^
1^. : non si mihi luppiter auctor Spondeat, V. :
auctores sumus, tutom ibi maiestatem fore, etc.,
we vouch for it, L : nubit nuUis auctoribus, with
no attesting witnesses : quod a malo auctore emis-
set, i. e. a seller without title : auctor benefici esse,
I e. hold himself responsible for : mulier sine tutore
auctore, a guardian as voucher. — An example,
model: Latinitatis: dicendi Plato: tui ttcti, pre-
cedent: habeo auctorem, quo facias hoc, H. — A
counsellor, adviser, promoter : publici consili, i. e.
a statesman: mei reditOs: audendi, who advise
boldness, V. : meritorum auctore relictil, deserting
the prompter of your exploits, 0. : auctor eat, ut
agere incipiat, advises: mihi ut absim, auctor eat
te auctore quod fecisset, under your influence, T.
me duce et auctore, by my influence and advice
idne estis auctores mihi? Do you advise itf T.
Ille populis fuit auctor transferre, etc., 0. : regem
populus iussit, patres auctores facti, i. e. ratified
it,L,'. id sic ratum esset, si patres auctores fie-
rent,L.
auctoramentnm, l, n. [ auctoro ], earnest -
money (late). — F i g., a pledge, guaranty : servituiis.
auotdritas, fttis, /, [auctor], origination, pro-
duction: eius (facti).— Power, autlwrity, suprem-
acy: in re p. : populi R : legum dandarura : lega-
tes cum auctoritate mittere, plenipotentiaries. — A
deliberate judgment, conviction, opinion, decision,
resolve, will: in orationibus auctoritates consigna-
tas habere : omissis auctoritatibus, opinions aside :
antiquorum: senatQs: aenatOs vetus de Baccha-
nalibus, decree: respondit ex auctoritate senatQs
consul, L. : l^ti ex auctoritate haec renuntiant
(sc. senatils), Cs. : ad ea patranda senatQs aucto-
ritate adnitebatur, by decrees, S. : populi R. : cen-
soria : collegii (pontificum), L. — Warrant, assur-
ance, trustworthiness : in testimonio: somniorum:
cum ad vanitatem access! t auctoritas. — Responsi-
bility, accountability : quam ego def ugiam auctori-
tatem consulatOs mei. — A voucher, security : cum
publicis auctoritatibus couvoro're, credefitials : auc-
toritates praescriptae, attesting signatures: aucto-
ritatea principum conligcre, respotixible names. —
In law, a prescriptive title (to property), right by
possession: usus et auctoritas fundi: adversus
Digitized by V^OOQ IC
auctoro I
hodtem aeterna: iure nuctoritatis. — An example^
model^ precedent: omnium superiorum: alicuius
auctoritatem sequi: totiiis Italiae auctoritatem
sequi, Cs. — Cowuel^ advice^ pernuuian: omnium
qui oonsulebantur : ut vostra auctoritas Meae
auctoritati adiutrix sit, T. : quorum auctoritas
apud plebem plurimum valeat, Cs. : quorum auc-
toritas pollebat, S. : auctoritate 811& alqm commo-
vere. — Of persons, influence^ toeight^ dignity^ repu-
to/ton, authoritt/ : tanta in Mario fuit, ut, etc. :
auctoritatem habere apud alqm : alcui auctorita-
tem addere, L. : facere, to create: in re militari,
prestige^ Cs. : a tantft auctoritate approbata, by a
person $0 influential. — Of things, importance^ sig-
H\fieanee^ force^ weighty pouter^ worthy consequence:
nullius (legis) apud te: in hominum fidelitate:
huius auctoritatem loci attingere, dignity.
(auctoro,), — , fttus, &re [auctor], to bind, obfige
(only pass.): ferro necari Auctoratus, i. e. hired as
a gladiator, H. : pignore auctoratus alcui, bound,
L.
auotumnallB, anotnmnim, see aut-.
1. (auotus), adj. [P. of augeo], abundant, am-
ple (only comp.) : honore auctiores, richer in, Cs. :
maiestas . . . auctior, L.
2. auotua, tks, m. [augeo], increase, accestion:
fluminum, Ta. : ( civitatem ) maxumis auctibus
cresoere, L. : imperii, Ta.
auoupinni, I, n. [auoeps], bird-catching, fowl-
ing: hoc novomst aucupium, a new kind ojf fowl-
ing, T. : auoupia omne genus, game - birds, Ct. —
Fig.: delectationis : verborum, a quibbling.
aaoapor, fttus, ftrl, dep. [auceps], to be a bird-
catcher, chase, hunt, strive after, catch: tempus:
epistulis matris imbecillitatem : utilitatem ad di-
cendum: rumorem: verba.
aadacia, ae,/. [audax], daring, courage, valor,
bravery,boldness,intrepidity : inbello,S.: audaciae
egere, S. : miraculo audaciae obstupefecit hostis,
L. : si verbis audacia detur, if I may speak boldly,
0. — Daring, audacity, presumption^ temerity, inso-
lence.' hominis inpudens, T. : Tantft adfectus au-
dacia, T. : (vir) summfi audacia, Cs. : consilium
plenum audaciae : intoleranda, S. : in audaces non
est audacia tuta, O. : quantas audacias, daring
deeds: non bumanae ac tolerandae audaciae (ho-
minum sunt).
audaoter (rarely audaciter), adv. with comp.
audftcius and sup. audftcissime [audax], boldly,
courageously : te monere, T. : subsistere, Cs. : au-
dacius disputabo : dictatorera creare, with confi-
dence, L. — Form audaciter : de aliqua re laturum
esse, L. — Rashly, audaciously, desperately: multa
facta: audicius exsultare: scelera audacissime
facere. — Form audaciter: facere: negare, L.
audax, ftcis, cufj. with comp. and sup. [1 AY-],,
2 audio
daring, bold, courageoudy, spirited: poeta, H. : an-
dacissimua omni De numero, 0. : viribus, V. : proe-
liis Liber, H. : ad facinus audacior : consilium, L. :
paupertas, H. : malae, V. — Audacious, rash, pre-
sumptuous, foolhardy, violent : homo, T. : ambi-
tiosus et audax, H. : de improbis et audacibus:
animus, S. : audacissimus ex omnibus : omnia per-
peti, H. : facinus, T. : hoc (factum^ audacius aut
impudentius : volatus, 0. : supra vires ad conan-
dum, L. — As subst, : audacium soelus.
audena, entis, adj. with comp. and nip. [P. of
audeo], daring, bold, intrepid, courageous : auden*
tes deus ipse iuvat, 0.: Tu ne cede malis sed
contra audentior ito, V. : audentissimus quisque
miles, Ta.
(audenter), adv., only comp., boldly, fearUaaly,
rashly : audentius progredi, Ta.
audentia, &e, / [aadens], daring, boldness:
privata cuiusque, Ta.
auded^ ausus sum ( subj. perf ausim ), Sre [ 1
AV-], to venture, dare, be bold, dare to do, risk:
tanturo facinus, T. : nihil : f raadem, L. : ultima,
desperate measures, L.: proeliam, Ta.: pro vitfi
maiora, V. : res est audenda, L. : ausum Talia
deposcunt, Mm who dared so much, 0. : ausurom
se in tribunis, quod, etc., in dealing with trtbunm^
L. : multo dolo audebantur, L. : audendum dextr4,
now for a daring deed, V. : nil muttire, T. : alqd
optare: loco cedere, S.: sapere aude, have w
resolution, H. : vix ausim credere, 0. : ad auden-
dum impudentissimus: si audes, fac, etc.: neo
quia audent, sed quia neoesse est, pugnare, L.:
Auctor ego audendi, V. : audendo potentior, Ta. :
longius ausuri, Ta. — Of style: feliciter, H. —
Poet: in proelia, to be eager for battle, V.
audiendaa^ adj. [P. of audio], to be heard,
worth hearing: si quid loquar, H.
audieno, ntis, acfj. [P» of audio]. — As subst., a
hearer, listener : animis audientium : cum adsenaa
audientium agere, L.
audientia, ae,/. [audio], a hearing, attention :
facit ipsa sibi audientiam oratio, commands : aa.
dientiam orationi facere.
audid, Ivl or il, Itus,Ire [2 AV-], to hear: quae
vera audivi, taceo, T. : verbum ex te, T. : de te ex
te, your account of yourself: ista de maioribua ii
ab ipso, H. : eum querentem, N. : hoc muorea
natu dicere: a maioribus natu roirari solltum,
etc. : Audiet civis acuisse ferrum, H. : Bibulus
nondum audiebatur esse in Syria: Cur ita oredi-
derim audi, H. : audi Quid ferat, H. : id ex eo au-
divi, cum diceret, etc. : de Psaltrift hac aadivit, T. :
illos de quibus audivi : quin tu hoc audi, listen, T. :
audin* (for audisne ?),doyou hear? T. — Supin. occ. .•
vocat (me) hie auditum scripta, H. — Supin. abl. : O
r^m auditu crudelem. — P. pass.: cuinon suntaudi-
Digitized by V^OOQ IC
anditio
88
auguralis
tteDemostheiiU vi^liae : non uni militi sed univer-
m Indian tar, L. : Audita arboribus fides, H. : au-
dit! ftdvertitis cursum, already known by rax>rty Y.
—Subtt: nihil babeo praeter auditura, hearsay:
refert audita, what he had heard, 0. — To listen to^
gke aHeiUion to : etsi a vobis sic audior, ut, etc. :
tadi, luppiter, et tu, lane, L. — To fuar^ be tattght
b^^leam frmm : te annum iam audientem Cratip-
pom : audiendum sibi de arobitu, i. e. muet exam-
nw the charge : de pace audisse, entertained pro-
vomU, L. : dolos, investigate^ V. — To listen to^
Umd an ear^ regard, hear^ grant : di raeas preces
aodiTerunt : neque preces audiri intellegit, Cs. : si
sensisset auditas precei>, L. : Audiit et genitor In-
tonait,V.: puellas Ter yocata audis, H. — 7b hear
with assent^ accept^ agree with, approve, yidd to^
grant, aUrno : fabulas : turn id audirem, si, etc., /
wcmld anent to it, if, etc. : audio, nunc dicis ali-
qaid, granted : non audio, I do not admit it. — To
obey, heed: sapientiam : me, L.: te tellus audit
Hiberiae, H. : neque audit currus habenas, V. —
In the phrase, dicto audiens esse, to obey: sunt
iUi qnidem dicto audientes: dicto audientes in
taot& re: dicto audiens esse huic ordini: Tullio
iubere popalum dicto audientem esse, L. : dicto
audiens fuit iussis, N. — To be called, be named, re-
ported, regarded: si curas esse quod audis, H. :
Id aodire, to bear that name, V. : bene audi re velle,
to be praiaed : bene a parentibus : male audies, you
will be in bad r^mte, T. : insuetus male audiendi,
N. : minus commode audire, ue.to be injured in
rqmtation.
anditio, Onis, /. [ audio ], a hearing, listening
to: fabellarum: hoc solum auditione expetere, by
hearsay, — Talk, ntmor, report, news : levis, Cs. :
si accepissent fam& et auditione, esse, etc. : fictae
anditiones : fabae, Ta. : auditionibus permoti, Cs.
anditor, Oris, m. [audio], a hearer, auditor:
astentus : scriptonim, H. — A pupil, scholar, dis-
e^de: Zenonis.
andltdriiini, I, n. [auditor], a lecture-room, Ta.
1. anditUBk P. of audia
2. anditUB^ (L«, m. [audio], the hearing, sense
of hearing: auditu percipi. Her.: semper patet.
—A hearing, listening : auditu compertum habere,
Ctt. : plurium audita accipi, Ta.
anfero, abstull, ablfttus, auferre fab+fero], to
take away, bear off, carry off, withdraw, remove:
iitaec intro, T. : e proelio auferri : raulta domum
WUD : liberi per delectOs auferuntur, Ta. : caput
domioo, v.: Ule sibi ablatus, robbed of his own
fim, 0.: iUi Tertice crinem, taken from her head,
v.: M/erri e oonspectu, to disappear, L. — Of
^na, wind, etc, to carry away, waft, bear, whirl:
«ig«aB ad scopalum e tranquillo, T. : au^eror m
carry off, snatch away, rob, steal: a nobis hoc, T, :
ab hoc abaci vasa omnia: pecuniam de aerario.
— To sweep away, destroy, kill, day : abstulit mors
Achillem, H. : quidquid mors aufert, L. : alqd
Mulciber abstulerat, had consumed, 0. — Fig., to
carry off, gain, obtain, get, receive: inultum num-
quam id auferet, T. : paucos dies ab aliquo : ut in
foro statuerent (statuas), abstulisti, i. e. have pre-
vailed.— To carry away, learn, understand: hoc
non ex priore actione, posse, etc. — To get off, es-
cape: haud sic auferent, T. — To take away, snatch
away, remove: hi ludi dies quindecim auferent,
take up: imperium indignis, /rom the unworthy,
L. : conspectum eius contioni, deprives, L. : vitam
senibus: spem: fervorem, L. : metQ8,y.: somnoB,
H. : me velut de spatio, /rom my subject, L. : for-
tassis et istinc abstulerit aetas, will free me from
them, H. : pollicitationes aufer, away with, T. :
aufer Me voltu terrere, desist, H.
aufugio, fQgl, — , ere [ ab + f ugio ], to flee
away, run away, escape : die raihi, auf ugistin ? T. :
propter f urtum : ex eo loco, L. : aspectum paren-
tis,}?«« /rom.
aageo, auxl ^auxitis for auxeritis, L.), auctus,
6re [AVG-], to increase, augment, enlarge, spread,
extend: in augendft re, accumulating : industriam,
T. : benevolentiam : vim morbi, L. : nuroerum :
annos, 0 : copias, S. : flaroroam, feed, O. : toIu-
crum turbaro, to be changed into birds, 0. : rem bo-
nis rationibus : gratia possessiones, N. : ( dona )
nieis venatibus, i. e. offered additional gifts, V. :
terram irobribus, to enrich : secando volnus, Cu. :
a ranis imbribus auctus, 0. : aucto in barbarum
cognomento, lengthened, Ta. — Supin, ace. : licen-
tiam auctum properaiis, S. — ¥\%., to magnify,
exalt, praise, extol: quae vellet: muiius suum: ho-
stium vim. — To exaggerate: fama(proelium)mul-
tis auxerat partibus, had exaggerated, Cs. : multi-
tudinem, Cu. : aucta est apud hostes fama, Ta —
To furnish abundantly, enrich, load: bonis aucti-
bus (ea omnia) auxitis L. (old prayer) : te scientia:
auctus praedft: senectus augeri solet consilio:
augeatur isto honore is vir: damno auctus, enriched
by a loss, T. — To honor, cuivance: te augendum
putavi: honoribus auctus, Q.
augesod, — , — , ere, inch, [augeo], to grow, in-
crease: uva calore solis augescens: mihi augescit
aegritndo, T. : tantis incrementis, L. : corpora
lente, T. : ceteris animi, S.
augur, uris, m. and /. [ a vis + GAR- J, a seer,
soothsayer, diviner, augur: inclitus, L. : lovis, i. e.
a member of the College of Augurs: Apollo, V.:
Quod si non desipit augiir ( i. e. the poet ), H. :
Vana vox auguris, 0. — Fem.: aquae augur An-
nosa cornix, H.
auguralia, e, adj. [augur], of divination, sooth-
Mopakm, 0, * in fdiram pennis ablata, V. — TbJ saying : libri : insignia, o/ an augur, L. — As stdtsL
Digitized by V^OOQ IC
auguratio
84
aureus
n., tlu part of the camp where the general took
attguriee : ante augurale, Ta.
auguratid, Onis [auguro], a divining (by au-
gury) : ex passeribus.
angoratd, see auguro.
1. auguratua, P. of auguro and of auguror.
2. aagnratua, as, m. [auguror], the office of
augur: insigne auguratOs: auguratu praeditus,
Ta. : scientia auguratOs. — Flur.^ Ta.
augariani, I, m. [augur], the observance of
omeney interpretation of omene^ divitiation^ augury:
fn arce augurium agere: capere, L.: aleui dare
fof Apollo), V. — An omen^ aign^ event interpreted
by augury: Keroo augurium venisse fertur vol-
tures, L. : dare, V. — A prediction^ forecast : augu-
ria rerum futurarum: coniugis, 0.: saeclorum
fuiuTonim, foreboding : tu rite proplnques Augu-
rium, i. e. the fiUJUmeniy V.
augoriua, adj. [ augur ]y of an augur^ of the
profession of augur : ius.
auguro, ftvl, fttus, ftre [augur], to act as augur^
take the- auguries of consult by augury : sacerdotes
salutem populi augumnto. — Abl. ahsol. impers.:
augurato, after augury ^ i. e. under the sanctum of
aftguries^L. — To imagine^ conjecture^ forebode: si
quid veri mens augurat, V. — 7b consecrate by
auguries: in augurato templo.
auguror, Stus sum, ftrl, dep. [augur], to act as
augur^ augur, predict^ foretell : alcui ex alitis in-
▼olatu : ex passerum numero belli annos : Critiae
mortem : pugnae fortunam cantu, Ta. : (diem) non
procul auguror esse, 0. — To surmiHe, imaginCy con-
jecturcy suppose: contentos auguixjr esse deos, 0. :
quantum ego opinione auguror.
auguste, adv. with oomp. [augustus], reverent-
ly : venerari : dici augustius.
1. augUBtua, adj, with comp. and sup. [augeo],
eonseeratedysaeredy reverend: Eleusis: fons. — Fiw-
erabhy majestic, magnifieenty noble: templa, L. :
moenia, V. : mens, 0. : formam augustiorem, L. :
vir, L. : augustissima vestis, L.
2. Augustus, I, m. [1 Augustus], a cognomen
given to Octavius Caesar as emperory his majesty.
— Hence, as adj.^ of AugusiuSy of the emperory im-
perial: caput, 0.: mensis, the month of August
(Sextilis), lu.
aula, ae {gen, aulai, V. ), /., = alfXfjy a courty
fore-court, yard: immanis ianitor aulae, i. e. Cer-
berusy H. : medi& in aulft, 0. — For cattle, H. — An
inner court of a housCy hally V. : lectus genialis in
aul& est, H. — ApatacCy residencCy royal court: ill&
8e iactet in aula Aeolus, in his residencCyV.: in-
vidcndus, H. : laeta Priami, H. : discors, i. e. the
courtiers, Ta. : piier ex aulfi, a page, H. — Poet.,
of the cell of the queen-bee ; aulas et cerea regna
refingunt, V. — Princely poweVy royalty : auctoritaa
aulae.
aulaeum, I, n., =:ab\aiay embroidered stuffy
tapestry.— A curtain^ canopy: suspensa aulaea, H. :
superba, V. — The curtain of a theatre ( lowered
to show the stage, and drawn up to hide it) : au-
laeum tollitur : premitur, H. : mittitur, is dropped^
Ph. — ^The figures seemed, as it rose, to lift it: ut
Purpurea intexti tollant aulaea Britanni, V. — A
covering for beds and sofaSy tapestry: aulaeis se
superbis conposuit, V.: Cenae sine aulaeis et
osiro, H. : pictae aulaea togae, the vast folds, lu.
aullcus, I, m. [aula], a courtier. — Plur.y N.
auloedus, I, m., one who sings to the flute.
aura, ae (ft!, V.),/., = a^pa, the air (in motion),
a breezCy breath^ airy windy blast : me . . . omnee
terrent aurae, V. : yentosi murmuris aurae, V. :
rapida, 0. : flammas exsuscitat aura, the breathy O.
— -Tig., a breath of airy wind: rumoris: famae,
V. : spei, L. : Toluntatis defensionisque, injluenee:
fallax, i. e. thefickU wind of favor, H. : popularis,
popular favor y C, L., H. : aura favoris popularis,
L. : gaudens popularibus auris, V. : aurft, non cod-
silio ferri, the favor ofthemoby L. : divinae parti-
cula aurae, i. e. the souly H. — The airy atmotphertj
vital air (poet.) : auras Vitales carpis, V. : yesci
aurft Aetherift, to live, V. : captare naribus auraa,
to snuff the airy V. : libertatis auram captare, «
hope, L. — Heighty heavefiy the upper air : adsurgere
in auras, V. : telum contorsit in auras, i^>ieard!t,
y. : Stat ferrea turris ad auras (poet, for ad alta),
riseSy V. — 77*« upper world: Eurydice superaii
yeniebat ad auras, V. : pondus ad auras Expulit,
i. e. was ddivered of 0. — Daylighty publicity : om-
nia ferre sub auras, to make knowny V. : f ugere
auras, to /lidcy Y. — An odwy exhalation : illi Dulcia
compositis spiravit crinibus aura, V. : unde auri
aura refulsit, splendor,Y.
auraria, ae,/. [aurum], a gold-minCy Ta.
auratus, adj. [aurum], adorned with gold, cov-
ered with goldy gildedy golden : tecta : tempora, udth
a helmet of gold, V. : yestes, 0. : milites, with
shields of goldy L. : monilia, 0. : pellia, Gt
aureolus, adj. dim. [aureus], golden: mftlum,
Ct — Refdgenty splendid: libellus: pedes, Ct
aureus (poet aureft, aureo, aurels, disyl.), acfj,
[aurum], of goldy golden : imber, T. : corona (a
military distinction), L. : yis, of turning into gold,
0. : nummus, a gold coiny piece ( worth $6.10 or
£1 !«.). — As subst, m. (sc nummus), L., Cu. —
Golden, ornamented with goldy gilded: sella : cin-
pila, V. : cu9pis, 0. : Pactolus, with golden sand,
V. — Fir., glittering like goldy golden : color, O. :
Venus, iotVA golden hairy V. : luna, 0. : caesaries, V.
— Beautiful, goldeny magnifcenty excellent : aether.
O. ; mores, u. : mediocritas, the golden mean, Q, ,
Digitized by V^OOQ IC
aarioomna
86
austere
gCQiu: aetaa, the golden agt^ O. : tempus, II. : sae-
anziconras, adj, [ aurum + coma J, golden-
laired: fetus (arboris), with golden foliage^ V.
anricola, ae, /. rfim. [auris], the external ear,
3ar: mordicus auferre: Oppono auriculam, H. :
auricul& infimft mollior, the ear-lap: Praeceptum
taricalis instUlare, H. : molles Auriculae, tensitive
aoxlfer, era, erum, adj. [aurum + 1 TER-], gold-
hearing: arbor, 1. e. bearing golden apples: amuis,
Ct: Tagu8,0.
anxlfez, icU, m. [aurum +FAC-], a goldsmith.
aoxiga, ae, m. and /., a charioteer, driver, V. :
aorigae ex proelio excedunt, Cs. — Fern. : aurigam
sororan, V. — An ostler, groom, V. — TTie Wagoner
(a conatellatioD), C. — A pilot, 0.
anziciena, ae, m. [aurum -f GEN"-], sprung from
^(of Per8eu8),0.
anxiger, era, erum, adj. [aurum +GES-], gold-
bearing : tauri, mth gilded horns, C. po^t.
axulB, is,/. [2 AV-], the ear (as the organ of
hearing) : aurfs adbibere, to be attentive : ad move re
aureiD, to listen, T. : tibi plurls admovere aurls,
bring more hearers, H. : erigere : applicare, H. :
praebere aurem, to give attention, listen, 0. : auri-
bus acdpere, to hear : bibere aure, H. : alqd aure
Eusorrat, ucinthe ear, O. : in aurem Dicere pue-
To, i. e. aside, H. : ad aurem admonere : in aure
<fictare, lu. : Cjnthius aurem Vellit (as an admoni-
tioiiX V. : auribus Vari 8erviunt,,/?a//er, Cs. : in au-
rem otraravis dormire, to sleep soundly, \. e. be un-
eoneemed, T. — Hnr., the ear, criiical jitdgmeiU,
toMe: offendere aures: elegantes: alcius implere,
to satisfy: in Maeci descendat aures, H. — 7%« ear
of a plough, earth-hoard, V.
anzitalas, I, m. dim. [auritus], an ass, Ph.
amitiis, adj. [ auris ], with ears, having large
aam, Umg-eared: lepores, V. — Listening : quercus,
H.
aorora, ae,/. [AVS-], t?te morning, dawn, day-
brmUc: rubescebat stelhs Aurora fugatis, V. : ad
primam auroram, L. — Me ton., the goddess of
morning {Gr.'Eiac), V., 0.—T7ie East, OrierU: Au-
rorae populi, V. : Eurus ad Auroram recessit, 0.
anmni, I, «. [AVS-], gold: anri pondus : auri
▼enae: carior auro, more precious tlian, Ct. —
ProT. : roontT:^ anri polliceri, T. — The color of
fold, golden lustre, brightness : spicae nitidum, 0. :
angais cristis praesignis et auro, 0. — 7%c Oolden
Ape: redeant in aurum tempora priscum, H. : ar-
|«Btea proles, Auro deterior, O. — An onuiment,
imfUmeni, or vessel of gold : plenum, a golden gob-
y, V. : aocf/Zac oneratae auro, golden jewellery, T. :
litak, neeJUacff O. : aesti vum, a light ring for sum-
«r,/iL: /dram mandunt sub dentibus aurum, a
golden bit, V. : auro potiri, the golden fleece, 0. —
Coined gold, money: auri indigere: Auri sacra fa-
mes, V. : otium non venale auro, H. — A gilded
yoke, V.
auBCultator, oris, m. [ausculto], a hearer,
auBOultd, ftvi, ntus, ftre [* ausculta for auricu-
la], to hear with atterUion, listen to, give ear to :
ausculta paucis, T. : populum, Ct. : lamdudum au-
sculto, have listened long, H. : quod super est auda-
ciae, T. — To heed, obey: seni, T. : mihi ausculta.
auaim, see audeo.
auspex, icis, m. and/ [avis + SPEC-], an in-
terpreter of omens given by birds, diviner, augur,
soothsayer: Providus, H. — An cntthor, founder,
director, protector, favorer : auspices legis : divis
Auspicibus coeptorum operum, V. : auspice Musa,
H. : Nil desperandum auspice Teucro, H. — Plur.,
at a marriage, the responsible witnesses, persons who
gave away the bride: nuptiarum auspices: nubit
uuUis auspicibus.
auspicatd, adv, [auspicatus], after talcing the
auspices: urbem condere: instruere aciem, L. —
In good time, auspiciously : hue me attuli, T.
auspicatus^ adj, with comp. and sup. [P. of
auspicor], inaugurated, consecrated by auspices:
locus: impetQ& Nostros, H. : comitia, L. — Fortu-
nate, favorable, auspicious: Venus auspicaUor: au-
spicatisdimum initium, Ta.
auspioium, I, n. [auspex], divination by the
jlight of birds, augury from birds, auspices : co-
mitia auspiciis impedire : auspicia habere, author-
ity to take the auspices, L. : observare, L. — A sign,
omen, divine premonition, indication by augury :
optimis auspiciis ea geri : alitem auspicium fecis-
se, L. : melioribus auspiciis, under better omens,
V. : cui (diviti) si libido Fecerit auspicium, i. e. an
imptUse, H. — Since only the chief in command
could take the auspices for the army, command,
guidance, authority: ductu auspicioque eius res
gerere, L. : tuis Auspiciis confecta duella, H. : II-
lius auspiciis moenia victa, 0. : raaioribus ire au-
spiciis, i. e. o/ Jupiter himself, V. — Right, power,
inclination, will: roeis ducere vitam Auspiciis, V. :
populum paribus regamus Auspiciis, V.
auspicor, atus, ftri, dep. [auspex], to take the
attspices: tripudio: aiinpicari posse, L. : auspican-
di gratia, Ta. ; see also auspicato.
auster, tri, m. [AVS-], the south wind: portus
ab austro tutus, Cs. : vehemens : turbidus, fl. :
pluvius, 0. : frigid us, V. : floribus austrum inmisi,
have exposed to the parching blast, V. — The south
country, the south: in aquilonis austrive partibus:
mundus Libyae devexus in austros, south of Libya,
austere, adv, [austerus], severely, morosely
j agit mecum Cato,
Digitized by
Google
aiutenui fi
•tisteni% o^f . with comp,^ r= o^tfnyp^c, tevere^
r9(fH maroie: austero more ao modo : austerior
et gravior. — Of style: suavitas, 9erum»: poemata,
H. — Burdemome: labor, H.
australis, e, acff, [auster], mmthem: regio:
oingulus, the torrid tone : ora : polus, O.
auBtriniui, o^f. [auster], aouthem: calores, V.
aasmn, I, n. [audeo], a bold deed^ reekUaa act :
fortia ausa, V : auao potiri, to tueeeed in boldnen^
V. : ausi paenitet, 0.
ansoBi P, of audeo.
ant; eoi^'., introducing an antithesis to what
precedes, or: omnia bene sunt dioenda . . . aut
eloquentiae nomen relinquendum est : quibusnam
manibus aut quibus viribus, Cs. : cita mors venit
aut victoria laeta, H. : ruminat herbas aut sequi-
tur, v. — So introducing successive alternatives:
quo iure aut quo more aut qu& lege, or.,,or:
Hispanomm aut Gallonim aut Tbrecum mille. —
Introducing two alternatives, aut . . . aut, either
, , ,or: ubi enim potest ilia aetas aut calescere,
aut ref Hgemri ? : per unam aut vivam aut moriar
sententiam, T. : aut morte aut victoria : ne imma-
nitas aut extitisse aut non vindicata esse videatur :
neque enim sunt aut obscura aut non multa post
commissa: nihil est tam aut fragile aut flexibile,
quam, etc. — Introducing three or more clauses :
aut equos Alere aut canes ad venandum, aut ad
philosophos, T. — With two pairs of disjunctive
clauses : ne aut de Laelii aut de huius generi aut
arte aut glorift detraham. — P r a e g n., adding an
emphatic alternative, or eurdtfy or at least : quae-
ro, num iniuste aut improbe fecerit, or at least un-
f airly: profecto cuncti aut magna pars fidem
mutavissent, S. : quid ergo aut hunc prohibet, aut
etiam Xenocratem, etc. : aut libertatem aut oerte
inpunitatem adeptus, L. — Emphatic, or dse^ other-
wise^ in the contrary ease: Redduc uxorem, aut
quam ob rem non opus sit oedo^ T. : nunc manet
insontem gravis exitus: aut ego veri Vana feror,
V. — Correcting what precedes, or^ or rather^ or
more accurately: de hominum genere, aut omnino
de animalium loquor. — Beginning a sentence:
Aut, ita qui sentiet, non apertissime insaniat ? or
is not rather, etc. — With potius: erravit, aut potius
insanavit Apronius ? — Neque . . . aut (for neque
. . . neque): nee coniugis umquam Praetendi tae-
das aut haec in foedera veni, Y. : nee litore tenus
adcrescere aut resorberi, Ta. ; cf. non eo dico, quo
mihi veniat in dubium tua fides, aut quo, etc.
aQtam, eortf., an adversative particle which
regularly follows an emphatic word, or two or
more closely connected words, but, on the other
handy on the contrary, however : hostiuro vim sese
perversurum putavit, pervertit autem suam: cum
hie |V>seii|8 esset i^nicriac^ T- autem iste ^oecius
I auadlium
Romae : moleste enim tulerat . • . ego autem non
moleste fero. — In contrasted conditions, tt . . . m
autem; si or nisi . , . sin autem: si non venit,
quid attinet ? si autem venit, quid attinuit ? — In
a condition in contrast with a preceding negative
or question: nobiscum nee animo certe est neo
corpore. si autem domi est. — E 1 1 i p t. : Thr.
Ego non tangam meam ? Ch. Tuam autem, f urci-
f er ? Yours, say you f T. : perii, quid hoc autemst
mali ? T. — In exclamations : ecce autem alteram,
T. : eccui autem non proditur revertenti ? — In a
correction or explanation : num quis testis Post-
humium appellavit? Testis autem? non accusa-
tor ? : In Af ricam transcendes. Transoendes au-
tem dico, L. : ab hostibus captae. quibus autem
hostibus ? nempe lis, etc. — In a transition, but, and
now: atque haec in moribus. de benevolentia
autem, quam, etc: de inferend& quidem iniari&
satis dictum est. praetermittendae autem, etc. —
Introducing a parenthesis: quod vitium efFugere
qui volet (omnes autem velle debent) adhibebit,
etc. — Resuming a thought : honestum autem id,
quod exquirimns. — Adding a new ciroumstance or
a climax : tulit hoc graviter filius ; augebatur au-
tem eius molestia, etc.: magnus dicendi labor,
magna res, magna dignitas, summa autem gratia.
— In a syllogism, to introduce the minor proposi-
tion, now, but, G.
authepsa, ae,/., = ai^i^Q, an urn, boiler,
aator, autorltas, see aucto-.
autumnaliB (not auct-), e, acfj. [autumnus], o/
autumn, autumnal: aequinoctium, L. : pruna, Pr.
1. autumnuB (not auct-), T, m. [AV-], autumn:
gravis, Cs. : pomifer, H. : letifer, sickly, lu. : per
autumnos, H. : inaequales, changeable, 0.
2. aatuinniia» <«(;., tuUumnal, of the autumn :
f rigus, 0.
autumo, avi, — , ftre [ aio ], to say aye, assert^
aver, affirm, say: facturum autumat, T. : insanuna
(eum), H.
aw Till aria, e, atfj. [auxilium], aiding, helpin^^
assistant, auxiliary : undae, 0. : dea, i. e. Lucina,
0. : carmen, in aid of /ason, 0. : aera, sounded te
drive away an eclipse, 0. — Of troops, auxiliary :
cohortes, Cs. — As subst. sing, and plur., an auxiUei-
ry soldier, Ta. ; auxiliary troops, Cs. — Hence, sti-
pendia, the pay of aitxiliaries, Ta.
aoxiliarlaa, cufj, [auxilium], assistant, atm^ui-
ry: cohors: equites,S.
aoxiliator, Oris, m. [auxilior], a helper: hand
inglorius, Ta.
auxilior, fttus, &n, dep. [auxilium], to give hdf^
aid, assist, succor : facultas auxiliandi, Cs. : alooi
nil, T. : mihi, S. : (podagram) aquis, to cure, O.
atudliam, l, n.[ AVC- ], hdp, aid, assistance^
support, succor * ad auxilium oopia, T. : plunnii^
Digitized by V^OOQ l€
87
averto
Metoxilio, N. : sais auxilium ferre, Cs. : auxilium
nbiidiungere: ab alquoexpetere: labonim, m«an«
0/ miding^ V. : auxilia portare, S. : magua duo
MxiUa, mmrcet of aid, L. : Mittat ut auxilium sine
•^0. — Plur^ auxiliary troops, avxiliaries: barba-
n, Cb. : adveDticia : Pompeio mittere : oogere, V. :
auxiliiB in mediam aciem coniectis, Cs. — MUitary
/orce, (roops .* infirma, Cs.
avire, tuiv. with comp. [avarus], greedily, covet-
9u»bf,^inffily: pretium statuere ani,T.: uihil fa-
daidum: imperitare yictis, L. : avarius bellare, L.
avaxitia, ae, /. [ ararus ], inordinate desire,
greed, awarice, eovetoysneu : gloriae, Cu. : bians et
imminois, gaping and eager : ardeus : classem
aTaritia perdere : animus aeger avaritift, S. : pro-
funda. Si — J^ur. : omnes, every kind of selfshneu.
avama, adj. with comp. and gup. [1 AV-], eager-
ly detirouM, grasping: mare, H. : venter, ravenous,
H. : laudia, H. : pecuniae, Ta. : avarae Spes, too
aiMtioms, H. : praeter laudem nullius, eager otdy
for glory, H. ; Agrioola, zealous, Y .^Avaricious,
covetous, penurious : meretrix, T. : homo minime:
quantum discordet parens araro, H. : in rapacitate
aridior ? : homo avarissime : litus, V. : Troia, 0. —
As sulsi., a nUser, covetous mfm: Semper avarus
€gci,H.
aveho, vexl, vectus, ere [ab+veho], to 'carry
of, take away: quoe turbo alias avexerat oras,
V. : dona domos, L. : equites Aegyptura, L. : citato
equo ex proelio avectus, L. : Creditis avectos
boetes P have sailed away, V. : avectus ab suis,
rode away, L,
avello (velll), volsus or vulsus, ere [abH- vello],
to tear away, rend off, pluck, sneUeh away : poma
ex arboribuB vi : alqd a corpore : f rondes, 0. : le-
porum afiilsofi arraoe edere, H. : avolsum umeris
Oftput, V. : trunds corpora, 0. : tibi mavis pre-
tium arellier ? H. : sibi avelli iubet spiculum. —
To tear away, remove by force : ab eft sese, T. : de
matris banc complexu : ut sperem posse avelli, be
separated, T. : neque avelli possunt, leave the place,
V. : complexu avulsus luli, V. — To pluck away,
hunc convitio a tanto errore.
avena, ae, /, oats, V. : steriles avenae, wild
sots, V. : si avenam videris, i. e, weeds, — An oat-
Strom, straw (in a shepherd's pipe) : structis cantat
avmip, O. — Hence, an oaten pipe, pastoral pipe:
teBm Musam meditaris avenft, V.
1. ared (hav-), — , — , ©re [AV-], to wish for,
hng after, desire earnestly, crave: avens Ponere
agna praeoeptis, H. : propius accedere, 0. : scire
<|uid agBS. — Of thinj^s: avet (ara) Spargier agno,
H. : parto quod avebaa, H.
2. (aveoX see (haved).
Airemali^ e, ad;, f Avernus 1, of Lake Aver-
■m: aqua^ H. : njmphAe, O. : ffibylla, Pr.
Avernus^ adj., =r doppoQ ( prop., birdless, be>
cause its exhalations destroyed life). — Henoe
(with or without lacus): Avernus, a lake near
Cumae, the fabled entrance to the lower world, C,
v., L.— 0/ I^ke Avernus: freta, portus, Y,—Of
the lower world, infernal: stagna, V. : luno, i. e.
Proserpina, O.—Plur. «., the region about Aver-
nus, v., 0.— The lower world, V.
averro, — , — , ere [ab + verrol, to sweep away :
cars piscl3 mensft, i. e. to clear the (fishmonger's )
table at a high price, H.
a-veminco* — , — , ftre, in religion, to avert :
dii averruncent : averruncandae deum irae victi-
mas caedere,/or averting, L. : prodigia, L.
1. aversor, fttus, ftrl, dep, iniens, [averto], to
turn from, turn away, shrink from : aversari ad-
vocati et iam vix ferre posse: haerere homo,
av^i-sari.— 7b repulse, scorn, decline, shun, avoid':
filium, L. : aspectura nlcius, Ta. : scelus, Cu. : pre-
ces, L. : honorem, 0.
2. aversor, Oris, m. [averto], a thief, embezzler:
pecuniae.
averaoa, adj. with «<p. [P. of averto], turned
away, turned back, on the back side, behind, back-
wards: et adversus et aversus impudicus es:
aversum hostem videre, tlie backs of the enemy,
Cs. : ne aversi ab hoste circumvenirentur. shtU
off in the rear, Cs. ; quem aversum transfixit, in
the back, N. : aversos boves caudis in speluncam
traxit, L. : porta, tw t/ie rear, L. : porta aversis-
sima, farthest back, L. — Plur, n, as snbst., the
hinder part, back : per aversa urbis fuga, L. : in-
sulae, L. — Fig., withdrawn : milites a proelio, Cs. —
Disinclined, alienated, unfavorable, opposed, averse,
hostile: a Musis: aversissimo a me anlmo esse:
a proposito, L. : aversis auribus questa, to deaf
ears, L. : Deae mens, V. : amici, H.— With dat. :
nobis, Ta. : mercaturis, H. : lucro, riot greedy of H.
a-verto ( avor- ), tl, sus, ere, to turn away,
avert, turn off, remove : flumina : Be : a Dolabellft
pecuniam : iter ab Arari, turned aside, Cs. : a
ceteris in se oculos, attracted, L. : eo itinera se,
Cs. : Capuft Hannibalem, L. : Italia regem, V. : in
fugam classem, L. : ab hominibus ad deos preces,
L.: regnum Libycas oras, V. — Pass.: aversa est
Nata lovis, turned away, 0.: a iudicibus oratio
avertitur. — P o e t., with ace, to turn from, shun :
fontes avertitur (equus), V. — 7'o turn away, retire,
withdraw: avertens roseft cervice refulttit (sc. se),
V. : prora avertit, V.— Tb cany off, purloin, steal,
embixzle: pecuniam: a Htahulis tauros, V. : prae-
dam domum, Ca. : pellera Culchis, Ct, — Fig., to
turn, divert, withdraw, keep off: a me animum : ut
nee vobis . . . averteretur a certaminc animus, L. :
Hannibalem ab incepto, L. : Sabinos (sc. a pugnft),
L. : sanos sensfts, to chaj-m, inflame, V. — To aveH^
Digitized by V^OOQ IC
aveto i
ward offy tinm away : morbos, H. : hoc omen : An-
toni conatQs a re p. : periculum yictimS, Ph. — To
alienate^ estrange: animos, S. : legion es a C. An-
toni scelere : ctvitatea ab eius amicitia, Cs.
aveto (hav-), interj.^ see (haveo).
avla, ae, /. [avus], a grandmother : antis, Cu.
aviarium, I, «. [ avis ], a poultry-yard^ C. —
Plur.: inculta, the wild haunts o/bv-ds^ V.
avlde, adv, with comp. and sup. [avidua], fayer-
(y. greedily : adripere litteras : pransus, H. : avi-
dius se in voluptates raergere, L. : avidissime ex-
Bpectare alqd.
aviditaa, atis,/. [avidus], eagerness for ^ avid-
ity^ longing^ vehement desire: auimi, Cu. : cibi :
sermonis : legend!. — Greed of gain, covetousness,
avarice : ingeni : iuflammati aviditate.
avlduB, adj. with comp. and sup, [1 AV-], long-
ing eagerly^ desirous^ eager, greedy : libidines : por-
ca : arnplexus, 0. : curaOs, V. : cibi, T. : laudis :
potentiae, S. : novarum rerum, L. : ad pugnam,
L. : futuri, H. : avidi, wine-bibbers, H. : avidior glo-
riae : avidissima caedis, 0. : avidi comraittere pug-
nam, 0. : in pecuniis : in direptiones manus, L. :
YoloiimSy Jicry, H. : legiones, eager for battle, Ta.
— E 8 p., greedy of gain, avaricious, covetous : pater,
T. : animus : inanQs heredi:^, H. : ad rem avidior,
T. : gens avidissima, Cu. — Voracious, ravenous,
gluttonous : avidos f unus Exanimat, H. : canes, 0. :
convivae, H. : mare, ituuttiable, H. : ignis, 0.
avla, is {abL avi or ave),/. [8 AV-], a bird:
cantus avium : Velatur avibus, i. e. clothed with
feathers, 0. — Collect. : Candida venit avis, the
birdsy V. — M e t o n., Bince omens were taken from
birds, a sign, omen, portent : malft ducis avi, H. :
he bonis avibus, 0. : secundis avibus, L.
avitUB, adj. [ avus ], o/" a grandfather, ances-
tral: possessioncs : nomen, 0.: solium, V.: ma-
lum, hereditary, L. : nobilitas, Ta.
\ baoobor
avlaa^ adj. [ab+via], out of th^ way, rfmoU,
trackless, untrodden : virgtilta, V. : monies, H. :
itinera, by-ways, S. — Plur. n. as subst., unfreguenled
places, solitudes : avia cureu Dum sequor. V. : per
avia, 0.: nemorum, trackless woods, 0. — Without
a way, impassable: avia comraeatibus loca, L,—
Poet., of persons : in monies sese avius abdidit,
by a pathless route, V. : volat avia longe, far out
of t/i€ way, V.
avooatid^ Onis,/. [avoco], a diversion, distrac-
tion : a cogitanda molesti&.
a-TOOO, ftvl, fttus, ftre, to caU off, eaU away:
populum ab armis, L. : partem exercitOs ad bel-
lum, L. : pubem in arcem obtinendam, L. — F i g.,
to call off, withdraw, remove: a rebus occultis
philosophiam : ad Antiocbum animos, L. — Ta
call off, divert, turn: aliquem ab aliqu& re vo-
luptas avocat: Pompeium a Caesaris ooniano-
tione: quoe aetas a proeliis avocabat: avocari
ab spe, L.
a- void, Svl, fltQnif , ftre, to fly away : sublime :
per umbras, Ct. — To flee, hasten away: nescio quo:
hinc: citatis cquis Romam, L. : iuvenis avolat ipse,
V. — Fig., to flee away, vanish: voluptas avolat:
me hinc avolaturura, quit this \eorld entirely.
avonculuB, I, m. dim, [avus], a maternal unde,
motlicr's brother: tuus : eius, L. : magnus, a great-
uncle.
avus, I, m. [1 AV-], a grandfather: buius:
matemus, L. — Of bees, a grandsire, V. — An an--
cesf or, forefather : paternus, H. : avi atavique, V.
azia, is, m. [1 A6-], an axle, axle-tree: faginus,
V. : ab rtxibus rotarum, L. — A chariot, car, wagon .•
tonans, V. — Plur., a wagon, O. — The axis (of the
world ) : caeli. — The ftole, C, V. — The heaven .•
stellis aptus, V. : longus, 0. : sub axe, under the
open sky, V. — A region, clime: hesperius, the wesi,
0. — A board, piarJe: trabes axibus religare, Cs.
Babylo, 5ni8, m., a Babylonian, I. e. Nabob, T.
baca (not bacca), ae,/., a small round fruit,
berry : bicolores, 0. : lauri, V. : ebuli, V. : oleae,
an olive : olivae, H. : bicolor Minervae, the olive,
O. : bacae amarae, i. e. of the wild olive-tree, 0. :
silvestres, V. — A fruit of a tree: (arhorura):
rami bacarum ubertatc incurvescere. — A pearl:
Onusta bacis, H. : aceto Diluit bacam, H.
baoatua^ adj. [baca], set with pearls, V.
baooaria ( bacoh- ), aris, /., = (SaKKopiCt a
plant whose root yielded a fragrant oil, V.
Bacoha, ae,/., = BdKxn* « Baccliante.
baoobabundua, adj. [bacclior], raving, riot-
ous: agmen, Cu.
Baocbanal, ftlis, n. [Bacchus], a place dedicated
to Bacchus, L. — Plur., (he f east of BacchuM, revel-
ries of Bacchus, L., C. : vivere, to live riotously, lu.
bacobantea, um, /". [P. of bacchor], bacchan-
tes, priestesses of Bacchus : Bacchantum ritu, O.
baoobatio, Onis, / [ bacchor ], plur., orgies^
revelries: nocturnae.
Baccbeaa ( -cbeiua ), or Baocbicua, or
Baccbiua, adj., = Bar^eioc* or Bar^^icoc, or
BaKxtoc* Bacchic, of Bacchus : sacra, 0.: ululatua,
O. : scrta, 0. : Bacchei'a dona, i. e. wine, V.
bacchor, atus, arl, dep. [Bacchus], to celebrate
the festival of Bacchus, rave like Ba(''hae, rettef ,•
quanta in voluptate. exult: in vestrft caede* noo
Digitized by V^OOQ IC
Bacchus j
Mnitts Bdonis, H. : per urbem, roams in frenzy,
v.: Faxna per urbem, rum wild, V.— With ace. :
Grande carmen, lu. ; cf. Euhoe bacchantes, raising
the ery of Bacchus, Ct. — Poet.: virginibus bac-
cb»U Ouga), i. ^frequented by the revels, V. : Bac-
chaUm iugia Naxon legimus, i. e. with vine -dad
Wis, v.: bacchante Ten to, holding revdry, H. —
Of extravagance in language : f urere et bacchari.
BacchoB, i, m., = Bokxoq^ the eon of Jupiter
and Semde, the god of vnne, of intoxication and
w^nn^ion. — Hence, the cry or invocation to £ac-
c*w (lo Baccbe !) : audito Baccho, \,—The vine:
Bacchoa amat colles, V.: fertilis, B.—Wine:
multo hilarans conTivia Baccho, V. : verecundue,
w moderation, H.: pocula Bacchi, V.
bacifer, fera, ferum, adj, [baca+1 FER-],
hearing olives: Pallas, O.
bacillxun, !, n. dim, [ baculua ], a wand, C. :
dextram subiens, lu.— E s p., a lidor^s rod, C.
Bactziua, adj., of Bactria (in Asia), 0.
bacnlnm (or poet baonlus, m., 0.), i, n.
[BA-], a stick, staff, tDalking-stick : baculo sustinet
MtSfi, 0. : baculo oculos alcui tundere : baculo
innixos, O. : baculum quern lituum appellarunt,
L. — A sceptre: aureum, Cu.
Bilae ( disyl. ), Srum, /, a toatering- place in
Campania : Baias iactare, i. e. luxurious fiolidays.
bainlo, — , — , are [baiulus], to carry (of a
bearj burden): sarcinas, Ph.
bainliifl^ I, m., a porter, carrier,
balaena (ball-), ae,/., = (paXaiva, a whale, 0.
balana, ntis, m. and /. [P. of balo], a bleater,
vuep {ooljplur. ; poet for oves), V.
balaima, I, /., = fiaXavoQ ( prop, an acorn ;
oence), a fragrant nut, ben-nut, H.
balatro, Snis, m., a babUer, jester, buffoon, H.
balatuflt Qs, m. [balo], a bleating: Balatum
exeroere, V. : tener, 0. : aegri, 0.
balbuB, €uij. [BAL-, BAR-], stammering, stut-
tering: Demosthenes: os, H.: verba, Tb.
balbutio, — , — , ire [balbus], to stammer, sUU-
ter, speak ehUdishly : perpauca: denatura: ilium
Balbatit Scaurum (i. e. balbutiens appellat), H.
baUneam or balnetun, i, n., or balneae,
irum, /., ^ ^aXwtXov, a bath, baihing-place : ba-
Bn»que enerraverunt corpora, L. : balineum cal-
fieri iabere: e balneo exire: in balneas venire,
Her. : babea vitat, H.
baliflta, see balk ballaena, see bala-.
balliata or balista, ae,/., an engine for hurl-
ing: balistae emissiones lapidum habent : asset ea
baOistb nu9«i, Cs. : porta ballistis instructa, L.
balnea, balneaa^ see balneum.
0 barbanis
balnearliiB, adj. [balneum], of baths, at baths
fur, Ct.— P/wr. n. as stibst., a bath, bath-room,
balneator, oris, m. [balneum], a bath-keeper.
balneolum, I, n. dim. [balneum], a small bath
lu.
balneum, see balineum.
balo, avi, — , are [ BAL-, BAR- ], to bleat, 0. r
balantes hostiae, i. e. oves, Enn. ap. C. : pecus ba-
lans, lu.
balsamimi, I, n., = fiakaaftov, the balsam-tree .
balsami umor, Ta.— /Y»«-., a fragrant gum, balsam,
baltens, i, m. plur. poet, baltea, 6rum, n. [cf.
Engl, belt], a girdle, belt, swordbelt, shotdder-band,
baldric: auro caelatus, 0.: (pharetram) circum-
plectitur auro Balteus, a guiver-bdt, V. : verutum
in balteo defigitur, Cs. : quotiens rumoribus ulci-
scuntur Baltea, i. e. avenge strappings by slanders,
lu.
barathrum, I, «., = fiapa^pov, an abyss, chasm,
gulf, pit: inmane, V. : imus barathri gurges, V. :
barathro donare alqd, i. e. throw away, H. — Of a
greedy man : barathrum macelli, an abyss of the
butcher's stall, H.
barba, ae,/. [Engl, beard], the beard: pro-
missa, long, L. : inpexae barbae, V. : prima, lu. :
barbam tondere : ponere, H. : metire, lu. : reci-
dere, 0. : submittere, Ta. : barbam vellere alioui,
to pluck one by the beard, H. : sapientem pascere
barbam, i. e. to study the Stoic philosophy, H. :
barba maiore : maximft barba : incipiens, 0. : dig-
nus barba Maiorum, i. e. like an old Roman, lu.—
Rarely of animals : luporum, H.
barbare, adv. [barbarus], r^tddy, incorrectly:
loqui. — Roughly, crudly : Laedens oscula, H.
barbaria, ae (worn, also -iea^ ace. iem),/. [bar-
barus ], a strange land, foreign country ( opp.
Greece and Italy): barbariae bellum inferre:
Quid tibi barbariem . . . numerem 1 0. : Graecia
barbariae conlisa, i. e. Phrygia, H. : quae barbaria
India vastior. — Rudeness, savugeness, barbarism:
ista quanta barbaria est, savage state of socidy:
inveterata : doraestica, corrupting influence. An
uncivilized people: quale bellum nulla barbaria
gessit.
barbaricuB, adj., foreign, strange: supellex,
L. : astante ope barbarica, Eastern, Enn. ap. C. :
ope barbarica Victor, with Eastern hordes, V.
barbariea, see barbaria.
barbariamus, l, m., = /iapfiapuTfidc, an im-
propriety of speech, barbarism. Her.
barbarus, adj. with (poet.) comp, = fidpfiapoc,
of strange speech, speaking jargon, unintelligible:
lingua, S. : sum, quia non intellegor ulli, 0.
Foreign, strange, barbarous, uncivilised, not Oreek
Digitized by V^OOQ IC
barlNitiilnfl
90
bellisero
nor Ronum: mixta Qraiis turba, 0.: re^, H.:
genteB, (he Oermaru. — As wbtl. : multa milia bar-
barorum, L. : apud barbaroe in honore : barbaro-
rum BoU Germanif etc., Ta. : quae tibi yirginum
barbara serviet ? H. — Of things : carmen, Phry-
gian (opp. Dorium), H. : Prora, 0. : tegmina cru-
nim, V. — Like a foreigner ^ rttde^ uneuUivated^ ifffio-
' rant, uneiviliud : homines: superstitio. — Savage,
cruel, barbaroue, fierce : in edictis: pirata: con-
suetude : mos, H. : sacra sno barbariora loco, O.
— As mbet. : exsultat barbarus, the harhariany O.
barbataltuiy adj, dim, [barbatus], with a small
beard: mulli: iuvenes, i.e./oppMA.
barbatOBi cufj. [barba], hamng a beard^ beard-
ed: luppiter : hirculus, Ct. : equitare Si quern de-
lectet barbatum, a grown man, H. : nondum, L e.
while a boy, lu. : bene unus ex barbatis illis, i. e. ^
old Ilomana{m\io wore full beards). — Of animals or
fishes: muUi: hirculus, Gt — Aa eubeL, a goat,Vh,
— Since the Stoics wore long beards: magister,
tMcher of philoaophg, lu.
barbitos, I, m., a lyre, lute: dio Latinom, Bar-
bite, Carmen, H.
barbola, ae,/. dim, [barba], a little beard,
barditns or baritns (bair-), l,m.^the war-
eong of the Germane, Ta.
bardna^ acfj., = Ppai^Ct ett^nd, duU,
baxlSp idos,/., = paptQf a email row-ioat, Pr.
baritas, see barditus.
biro, onis, m., a eimpleton, blockhead,
bazms, l, m. [Indian], an eUphant, H.
basoauda, ae, /. [cf. Engl, basket], a woven
mat, dieh holder ofbaeket^work, lu.
basiatlo, Onis,/. [basio], a kitting, kitt, Gt
basilioa, ae,/., = pamXuai (sc. <rroA), a porti-
co, batiliea ; in Rome, a public building utedfor
a merehanit* exchange ana for the courts, b€t8iluxi :
basilicas spoliis omare : neque enim tum basilicae
erant (B.C. 212^ L.
baalo^ avl, dtus, &re [basium], to kitt: oculos,
Gt : alqm muUa basia, Gt
baai^ is,/r> se Pdai/e, a foundation, bate, tup-
port, pedettai : villae : ( statuft ) abiectA basim
manere: SciploDis, ue* of his statue, — A bate:
irianguIL
basiiiiii, f, n., a kitt: da mi basis mille, Gt :
basia iactare, to throw kistet of the hand, Ph., lu.
batllltiin (vatillnm), I, m. dim., a fire -pan,
chafing-dish : prunae, H.
battno (batu-), — , — , ere, to beat (vulgar).
heate, adv. [be&tus], happily: vivere: est mihi
bene ac beate, quod, etc, Ct.
beatitaOk ^tis, or beatitudo, inis,/. [beatus],
feUeity (each word coined by 0. and used but
once),
beatnm, I, n. [beatus], happinett,fdicity.
beatus, adj. with eomp. and tup. [P. of beo],
happy, prosperous, blessea, fortunate: beatus, ni
unum hoc desit, T. : Beatus ille, qui, etc., H. : nihil
est ab omni Parte beatum, H. : beatissima vita :
res p., L. : quo beatus volnere, H. : dici beatus,
0. : quicquid scripsere beati, exulting, H. : Divitiis,
H. — ^As subst, : quod est optabile omnibus bonis
et beatis : beatius arbitrantur, tMnk it a happier
lot, Ta. — (hnUent, wealthy, rich: mulier: Phyllidis
parentes, H. : Persarum rege beatior, H. : homines
non beati88imi,/ar/rom rtch, N. — Fig., of things,
rich, (dmndant, excellent, splendid, magnificent : ga-
zae, H. : arces, H. : sedes, of happiness, V. : beatiA-
simum saeculum, mott prosperous, Ta.
bellana, ntia, m., see bello.
bellator, oris, m. [ bello ], a warrior, tolXer^
fighting man: de re p. : primus, L. — E s p. in ap.
position for an ac{j., warlike, reacUf to fight, martioL
valorous : bellator Turnus, V. : deus, the war-god
Mars, v. : equus, spirited, V. : bellator equus, the
war-horte, Ta. ; cf. f eroci Bellatore sedens, lu.
bellatrix, Icis,/. [bellator], a female warrior ;
freq. in apposition for an a^., warlike, skilled in
war, serviceable in war: Pentbesilea, V. : Minerva,
0. : bellatrix iracundia, warlike rage.
belle, adv, with sup. [ bellus ], prettily, neatly,
weU: belle et festive (in applause): se habere, to
be well: minus belle habere, to be not quite well:
bellissirae esse : hoc non belie, a fault, H. : cum
hoc fieri bellissime posset, wotdd have served the
purpose perfectly: cetera belle, everything else it
wdi enough.
belUoosos, adj. with eomp. and tup. [bellicus],
warlike, martial, valorous^ given to figliting: gen-
tes : bellicosissimae nationes : naturft gens, S. :
provinciae, Cs. : quod bellicosius fuerit, would
have been a greater achievement, L.: bellioosior
annus, a more warlike year, L.
bellicani, I, n. [ bellicus ], the war • trumpet^
war-signal ; only with canere, to call to arms, tiff*
nal for the onset : rootus novus bellicum canere
coepit : bellicum me cecinisse dicunt, began hostil-
ities.— Of style: canere quodam modo bellioum^
sounds like a trumpet.
bellicus, adj. [bellum], of war, military : bel-
licam rem administrare : disciplina : laus, military
glory, Cs. : caerimoniae, L. : casQs, the chances of
war : tubicen, 0. : naves, Pr. — Warlike, fierce in
toar : Pallas, 0. : virgo, 0.
belliger, era, erum, adj. [bellum +GES-], war*
like, martial, belligerent : ensis, 0. : gentes, O.
belligerd^ — , fitus, &re [belliger], to carry on
Digitized by V^OOQIC
bellipotens
91
hmm
mr^waffewan nee cauponantes bellum, sed bel-
Bgenntes, L e. in eametl, Enn. ap. C. : cum for-
tuD4: tomuliuatam Terius quam beUigeratuto, L.
beUipotenB, ntis, €tdj, [ bellum + potens 1,
mighty in battle, Enn. ap. G,—8ub8t,y i. e. Mara, V.
bello, ivi, atum, ftre [ bellum ], to vsage var,
carry on war^ tear: cum Aetolis: advereum pa-
trem, N. : pro Samnitibus adveraus Romanos, L :
ad bellandum profecti, Ta. : bellum a consulibus
bdlatum, etrnducted, L. : cum mulierculis bellan-
dom. — Atptm. ace, : Agesilaum bellatum mitterOf
N.— P. as 9ub§L : quem (deum) adesse bellantibus,
warrion^ Ta.— Tb^A/, earUend: quem prohibent
anoi bellaie^ O. ; bellante prior (hosteX triumph'
trover, H.
B«Uoiia, ae, /. [bellam], the goddess of war,
iiito-o/ifor.,L.,V;,H.,0.
bellor, — , irl, dqx, to war^fght (rare for bel-
le): pictis armia, V.
tMJhia, see beloa.
beUmn, old and poet daeUani, I, n. [DVA-,
DVI-], war, — Form duellum : agere rem duelli,
C.(le[): purom piumque, L. (old record): victoria
duclii, L. (oracle): Pacem duello miscuit, H. —
Form bellum : Germanicum, againtt the Oermans,
Gb. : Sabtnum, L. : regium, against kings : civile,
Ol : Helvetiorum, against the H., Ob. ; Pyrrhi :
earn Ingortha: com Samnitibus, L. : adversus Ve-
■tiooa, L : contra patriam : in Peloponnesios ge<
iwe, N. : in Asia gerere : gerere apud Mutinam,
H.: dvitati bellum indioere: patriae facere: pa-
are, I*:^ parare alcui, against, N. : decemere ali-
em : indioere, L. : facere alicui : aumere, to under-
take, S. : facere atque instruere, <»rry on; difficult
tates belli gerendi, Cs. : Hannibale duce gerere,
L: trabere, to protract, L. : bellum non inferre,
■ed defendere, not aggressive but defensive, Ca. :
depooere, to diseontimie, S. : velut poaito bello, L. :
poeitis bellis, V. : componere, to end bv treaty, S. :
iedare, K. : oonficere, to end suecessfuug : finire, to
tensmaU, L. : futura bella delere, make impossi-
He: legere, to read about: consentire, to ratify a
JedsraHom of war, L. : ad privatum deferre, to give
Aeconmumdin: mandare alcui, L.: alcui bellum
gerendom dare: bello imperatorem praeficere:
aiqm ad bellum mittere : ad bellum proficisci :
beOnm in ChUlift coortum est, broke out, Ca. : exor-
tBB, L. : spargi belJum nequibat, be waged by de-
faehments, Ta. — In expressions of time, manner,
«te.— Belli {ioe. cue), in war, during war : magnae
m bdH gerebantnr; osu. with domi: belli domi-
ftt, 8L : vel belli vel domi : in bello, in war-time,
L: in dvili bello: in Volsoo bello, L. : bello Ro-
ns bello gestae, during war, L. : rea
m gestae^ !«. : princeps pace belloque,
bello Mlnflu L. : omnibus Ponicis bellid :
victor tot intra pauooe dies bellis, L.: inos intet
bellum natua, L. : iuatum, righteous, L. ; also, reg-
ular war/are (opp. populabundi moreX L. : belli
eventus, the result : belli exitus : bella inoerti exi-
tus, indecisive, L. : fortuiia belli, the chances of war,
L. : varia, L. : belli artea, military skill, L. : iura
belli, the law of war: genua belli, the character of
the war. — Me ton., of animals or things, war:
parietibus bellum inferre : philosophise . . . bel-
lum indicere: ventri Indico bellum, H.: miluo eat
bellum cum corvo. — A feud, private hotiilUy: cum
eo bellum gerere quicum vixens: hoo tibi iuven-
tua Romana indicimua bellum, L. — Personified
(for lanua): sunt geminae Belli portae, etc., Y. :
Belli postes portasque, H.— Plfur., an arm^: Ne-
reus Bella non tranafert, 0. — Battle: bello exoe-
dere, S.: laus eius belli, L.: Actia bella, Y. — A
history of a war : gaudebat Bello sue Pnnloo Nae-
viuB.
bellua, adj. with sup. dim, [for *boDiiliis, from
bonus].— Of persons, />r««y, handsome, nMt,jieaS'
ant,fine, agreeable: puella bellissima: fao bellus
revertare, in good spirits: hommes, gmtUmen,—
Of things, choice, fine, nice, charming: pietatis ai-
mulatio : pueria locum eaae bellissimum : non bella
fama, undesirable, H. : quam sit bellaniy oavere
malum, what a fine thing: frons ao voltus, eheer'
ful: epistula: fama, H.
l>eliia Inoi bellua), ae,/., a bead, wild beast,
monster : fen, : saeva, H. : Lemae, the Hydra, V. :
in usu beluarum : quantum natura hominis pecu-
des reliquaque belua, lower animals. — E a p., the
elephant, T. : beluarum manOs, Cu. : GaetuU, lu.
— F i g., a beast, brute: age nunc, belua, T. : in hao
inmani beluft, in the ease of: taetra.
beludsufl, adj. [belua], abounding in monsters:
Oceanus, H.
bene, adv. with eomp. melltui, and sup, opti-
me [bonus ; for • bone].— Of manner, wM, better,
best • ager bene cultus : olere, agreeably, V. ; suc-
cedere, Drof290roiM/v, T. : optione vendere, dear:
emere honorem, Jieaply, Y. : habitare, in good
style, N.: optime video Davum, most opportune-
ly, T. : optime sues nosse, thoroughly, N. : mo-
nere, advise well, T. : nuntiaa, your news is good,
T. : putas, aright, T. : partes descriptae, accurate-
ly: melius cemere: melius inperatum est, there
was better generalship, L. : pugnare, successfully,
S. : natur& constituti, well endowed: inatituti, edu.
eated: de re p. aentiena, /M/n'o/u; .* aentiena, with
good intmiions : aniraatua, favorable, N. : quod
bene cogitaati, laudo, your good intentions: oonsu-
lere, to plan well, S. : Si bene quid de te merui,
have served you, V.: vivere, correctly: mori, with
honor, L. : ea bene parta retinere, honorable ac-
quimtions, S. : iura non bene aervare, faithfully,
0. — In particular phrases, with verbs: si vales,
Digitized by V^OOQ IC
bene dioo
92
benisniui
bene est, i. e. / am glad: optumest, very welly T. :
bene est, nil atnplius oro, / am iatixfi^, H. :
iurat bene soils esse mantis, are tpell off^ H. :
spero tibi melius esse, that you are better: mihi
bene erat pullo, i. e. 1 enjoyed a meal upon^ H. :
bene habet, it is well: bene dicere baud absurdura
est, S. : alcui bene dicere, to praise : vertere Ad
bene dicendum, i. e. eulogy ^ H. : nee bene nee male
dicta, cheers nor imprecations^ L. : Bene dixti, you
are rights T. : bene audire, see audio: bene agere
cum aliquo, to treat well^ T. : Di tibi Bene faciant,
do you aoody T. : bene sane facis, sed, etc., many
thanks^ W, etc. : Bene factum, / am glad of it, T. :
bene facit Silius qui transegerit, / am glad thai :
bene facta male locata male facta a rbitror, /a vor«;
quid bene facta luvant, V. : bene factorura recor-
datio, good deeds : bene gratia f acti, V. : bene gesta
res p., well administered: occasio rei bene geren-
dae, a chance of success^ Cs. : nee (res) gestures
melius sperare poterant, L. : qui de me optime
meriti sunt, have done me excellent service: de re
p. bene mereri, to be nsefui to the state: bene me-
ritus civis : quod bene verteret, turn out well, L. :
Di vortant bene Quod agas, bring out well^ T. : bene
Pericles (ac. dixit) : melius hi quam nos (sc. facie-
baut): quod (imperium) si (ei) sui bene credide-
rint cives, did well to intrust to him^ etc., L. : me-
lius peribimus quam, etc., U will be better for us to
pertshy L. — Of intensity, very^ quite: sermo bene
longus : fidum pectus, H. : lubenter, T. : penitus,
very intimately : notus, widely^ H. : bene plane
magnus (dolor) videtur, exceedingly : bene ante lu-
cem venire, some time : mane, very early : tutus a
perfidia, entirely^ L. : scelerum si bene paeuitet,
heartily^ H.
bene dioo, bene dictum, bene faoio,
bene faotum, see bene.
benefioentia, ae,/. [beneficus], kindness, prac-
tical good-will, philanthropy : quid praestantius be-
neficentia ? : adversus supplices, Ta.
benefioiarii, drum, m. [ beneficium 1, soldiers
exempt from common labor j a body-guard^ C^
benefioium, I, n. [bene +2 FAC-], a favor ^
benefit^ service^ kindness : Pro maleficio beneficiura
reddere, T. : alcui dare : apud bonos benefioium
conlocare, lay under obligation: lugurthara bene-
ficiis vincere, S. : in regem : crga me : Abs quivis
bomine beneficium accipere, T. : adfici beneficio :
beneficio sum tuo usus, have received from you : be-
nefici memor esse, S. : beneficio tuo salvus, thanks
to you: nostri consulatus beneficio, by means of:
hoc beneficio, by this means, T. : sortium beneficio
inoolumis, by the lucky turn of, Os. : alqd per be-
neficium civitatibus concedere, as a favor : (alqd
illis) in benefici loco deferenduin, offered as a kind-
ness: codptatio coUegiorum ad populi beneficium
transferebatur, i. e. the power to choose was vested
in: in benefices ad aerarium delatus est, i. e. eanong
those who had done serviix to the state : ne qua ta-
bula benefici figeretur, no man posted as privileged,
— An honor y distinction^ office^ promotion : benefi-
cio populi R. ornatus : vestris beneficiis praeditus:
quae aiitea dictatorum fuerant beneficia, in tJugift
of, L. : beneficia vostra penes optumos forent, S.
beneficus (not benif-), adj, with sup. [bene+
2 FAC-], generous^ liberal^ serviceable^ beneficent^
bountiful : viri : in amicum : voluntas : ut ii sint
beneficentissimi.
benevole (not beniv-), adv. [bene vol us], kind-
ly : fieri : praesto ease alcui.
benevolens, ntis, adj.^ with comp. and «u/>.,
friendly, kind : illi benevolens, T. : benevolentior
libi : officium benevolentissiml
benevolentia (not beniv-), ae,/. [benevolus],
good-will^ benevolence^ kindness^ favor , friendship :
ad benevolentiam coniungendam : benevolentiam
capere : animos ad benevolentiam adlicere : alqra
benevolentift complecti : quae benevolentiae esse
credebant, likely to conciliate, S. : tua erga me:
sua in Aeduos, Cs. : cum alquo benevolentift cer-
tare, Ta.
benevoluB {not beniv-), adj. [bene-f 1 VOL-],
well-wishing, kind, bountiful, friendly : alcui esse:
animus : servi, devoted. — For comp. and sup., see
benevolens.
benigne, adv, with comp. and sup, [benignus],
in a friendly manner^ kindly^ benevolently^ courte-
ously, benignly : facere, T. : viam monstr&re, cour-
teoudy: audire: respondere, S. : adloqui,L. : arma
capere, clieerfuUy, L. : plurimis benigne fecisti,
have rendered kindness : quibus benigne videbitur
fieri, who shall appear to receive favors : benigne
dicis, you are very kind^ T. : benigne ac liberaliter
(ironical), kind and generous: * At tu quantum via
toUe.' * Benigne,* fio, / thank you, H. — Abundant-
ly, liberally, freely, generously : quod opus sit be-
nigne praebere, T. : praedam ostentat, in abund-
ance, S. : benignius Deprome merum, H.
benignitaa, fttis,/. [benignus], >ttWne«i,/rt«Mi-
liness, courtesy, benevolence, benignity : me summa
cum benignitate auditis : benignitate adducti alqd
concedere : deftm, L. — Kindness, liberality, bounty,
favor: ubi meam Benignitatem sensisti in te
claudier? T. : deorum benignitate anctae fortunae :
benignitatem comitate adiuvabat, L. : me benigni-
tas tua Ditavit, U.
benignuB, adi. with comp. [bene+GEN-], kind,
good,friendly,pleamng, favorable, benignant: ani-
mus in alqm, T. : numen, H. : oratio : benigniora
verbn, L. — Beneficent, obliging, liberal, bounteous:
fortuna mihi, H. : benigniores quam res patitur :
vini somnique benignus, a hard drinker and a lover
of sleep, K.—Fruitful, fertile, copious^ rich: vepres,
Digitized by V^OOQIC
beo )
comu, H. : ingeni Benigna vena est, H. : prae-
, 0. : messes terra benigna daret, Tb.
beo, ftTl, fttua, are [cf. bonus], to make happy^
ladden, bless : te, ffratify, T. : caelo Musa beat, re-
tard*^ H. : Munere te, H. : Latium divite linguft,
fl. : 0 factom bene, beasti, lam ddighted, T.
benilloB (beryl-), I, w., =ifiripv\Xos, the beryl,
Ul — A ring with a beryl, Pr.
bes, btasis, m. [for * bi-assi-s], two thirds: fe-
ods factum beaaibus, ue, at two thirds of an as
per hundred each month, eight per cent, per annum.
bestia, ae,/., a beast, animal: fera bestia, N. :
tunetsi bestiae sunt (canes): bestiae Tolucres,
birds: mutae, L. : ad bestias mittere alqm, to fight
with (in the public spectacles): mala, die odor of
the armpiU (cf. capra), Ct.
bestlaxluflk I, m. [bestial, one who fights toith
wild beasts (in the shows) : duoentl
bestiola, ae,/. dim, [bestia], a small animal,
little Unng creature,
1. beta, ae,/, a beet (a vegetable), C, Ct
2. beta, n., inded,, the Greek letter B, lu.
XA-^pra^. insep, [DVA-], twice, double,
bildiotheca, ae (rarely Gr. aec. -ficSn, C), /,
= fii^Xio^iini, a library, room for books : abdo
me in bibliothecam. — A library, ooUeetion of books,
hSbo, bibi, — , ere [BI-], to drink: vinum, T. :
mella diluta, H. : lac, to stick, O. : gemm&,/rom a
jeweOed cup, V. : caelato (sc. poculo), lu. : Quod
iussi ei dari bibere, to be given her to drink, T. : ut
bibere sibi iuberet dari, L. : lovi bibere ministra-
re: sitis ezstincta bibendo, 0. : ab tertia ho^& bi-
bebatar: Graeoo more (L e. propinando): Xan-
thiUD, i. e. water from, V. : Caecubam uvam (i. e. vi-
Bom), H. — ^P r o V. : aut bibat aut abeat (at a feast).
— With the name of a river, to visits readi,frequent,
dweO in the region of: si Hebrum bibamus, V. :
Ararrm Parthos bibet, Icthe Parthians will come
to OertHony, V.: Extremam Tanain si biberes,
Ljee, H. — Bibere aquas, I e, to be drowned, 0. —
Meton^ to take in, absorb, imbibe: sat prata bi-
benmt, have been watered, V. : (terra) bibit umo-
nm, absorbs moisture, V. : Amphora fumum bibere
inatitota, H. — Of the rainbow : bibit ingens arcus,
V. — Fig., to receive, take in, drink in: longum
■moreni, T. : Pugnas bibit aure, H. : animo sangui-
aem, thirst for: Hasta bibit cruorem, drew, V.
bibiilii% adf, [bibol, given to drink, drinking
frtdy: potore8,H.: Falerni, H. — Of things, of-
mhad, thinty: harena,V. : lapis, V.: talaria,
■outoKd^ 0. : bibulas tinguebat murice lanas, 0.
bioepi^ cipitis, ad§. [ bi- + caput ], with two
isHfa, ^mo-headed: paella : lanos, 0. : partus, Ta. :
PanasuB, wUh two synmdts^ O.
3 blfonnia
bioolor, 6ris, adj, [bi -fcolor], of two colors,
two-colored: equus, V. : baca, 0.
Biocmlger, gerl, m. [bi -f comiger], the two-
homed, i. e. Bacchus, 0.
bioomla^ e, adj. [bi-+comu], with two horns,
two -homed: caper, O. : fauni, 0.: furcae, two-
pronged, V. : luna, i.e,thenew moon, H. : Rhenus,
with two mouths, y,
bicorpot, oris, adJ, [ bis- + corpus ], of two
bodies : manus, of a centaur, C. po«t.
bidena^ entia (abl. enti or ente ; gen. plur. en-
tium or entum), adj. [bi-+den8], with two teeth:
forf ex, two - bladed, V. —As subst. m., a heavy hoe,
mattock with two iron teeth: glaebam frangere
bidentibus, V. : bidentis amans, i. e. agriculture,
lu. — Fem., an animal for sacrifice: intonsa, V. :
mactant bidentis Cereri, V. : caede bidentium, H.
— ^ sheep, Ph. ^
bidental, alis, n. [ bidens ], a place struck by
lightning (consecrated by a sacrifice) : triste, H.
biduom, I, n. [bi+dies], a period of two days,
two days: concedere, T. : bidulst Haec soUicitudo,
it a matter of, T. : omnino biduum supererat, re-
rnained, Cs. : eximere biduum ex mense : biduum
cibo se abstinere, N. : supplicationes in biduum
decretae, L. : uno die longior mensis aut biduo :
eo biduo, during those two days ; eo biduo, after
those two days, Cs. : biduo ante : biduo post, two
days kUer, Cs. : biduo quo haec gesta sunt, Cs. :
bidui via abesse, two days' mardi, Cs. : biduum
aut triduum abesse, two or three days.
bienniimi, l, n. [bi-+ annus], a period of two
years, two years: per biennium : ad alqd biennium
sibi satis esse, Cs. : provinciam obtinere, for two
years : comitia biennio habita, in the last tvfo years,
L. : post biennium, after two years* delay : biennio
prope : biennio ante : eo biennio, Cs.
bifariam, adv. [bi- + l FA-], on two sides, I e.
twofold, double, in two ways, in two parts, in two
places, severally : divisis oopiis, L. : aequaliter dis-
tributa : ingressi hostium fines, L. : gemina victo-
ria duobus bifariam proeliis parta, L.
bifer, era, erum, «(;. [bi+l FER-], bearifig
twice: biferi rosaria Paesti, blooming twice a year,
blfldna. adj. [bi.+2 FID-], deft, parted, split i
pedes, 0.
biforla^ e, adj. [bi- + foris], with two doors,
folding: valvae, 0. : cantus ( tibiae), i. e. of the
double tibia, V.
bi-formataai acfj., of two forms, double: im-
petus, C. (poet.).
biformia, e, adj. [bi-+forma], of double form,
two-formed, ttoo-ahaped: Minotaurus, V. : Ian us, 0.:
pater, i. e. Chiron, 0.— F i^., of a poet : vates, H.
Digitized by V^OOQ IC
bifrons
94
blB
bi-frono, OQtiSf a4j,^ wUh two forei^eads, wiih
two faces: lauus, V.
blfuroua, adj. [bi-+furca], having twoyprongs^
ttoo-pronged : ramus, two-forked^ 0. : valli, L.
biga, ae (very rare), and bigae, Arum, /. [for
biiugae], a span of horses, pair, two horses harness-
ed to an open car: raptatus bigis, V.: bigis in
albis, with widte horses^ V. : citae, Ct. — Sing, : ha-
benae bigae, Ta.
bigatua, ac(j. [bigae], bearing the figure of a
two-horse car: arsentum, L. — Hence, as Hubst., a
riiver coin stamped with a harnessed span of horses :
quingenti, L., Ta.
biiugiB, e, a4ij. [ bi- + iugum ], yoked tvoo to-
gether : equi, V. : biiugdm CJolla lyncam, 0.
bliugus, adj. [bi-+ iugum], yoked two together:
leones, V, : certaroen, a chartot-race, V. — Flur. as
subst. m. (sc. equi), two horses yoked abreast : telo
Admonuit biiugos, V. : desiluit biiugis, I e. from
his chariot, V.
bi- libra, ae,/., ttoo pounds: bilibris f arris
emisse, /or two potmds of com each, L.
bilibrie, e, adj. [bilibra], of two povnds ; hence,
comu, holding two pints, fl.
bilingoia, e, culj. [bi-+lingua], two-tongued,
speaking a jumble of languages: Canusini more, H.
— F i g., double-tongued, hypocritical, false : Ty rii, V.
biliBi is, abl. ll or le,/., bile: aut pituita aut
bilis: purgor bilem, H. — Fig., anger, wrath, choler,
indignation: bilem coramoyere: mihi Bilem mo-
▼ere, H. : bile tumet iecur, H. : splendida, H. : bi-
lem eifundere, to vent, lu. — Atra, black bile, i. e.
melancholy^ d^ection : nigra.
bilUK, Icis, <mW. [bi-+LAC-, Lia], with a double
thread : lorica, V .
biluBtria, e, adj. [bi- +Iu8trum], that lasts ten
years : bellum, 0.
bi-maris, e, adj., between ttoo seas : Corinthus,
H. : Isthmos, 0.
bi-maritus, I, m., the husband of two tcives, a
bigamist (once).
(bi-mater, tris), at^., having two mothers (only
ace sing.), of Bacchus, 0.
blmembrla^ e, aefj. [ bi- + membrum ], with
double members : puer, half man, half beast, lu. —
Of the Centaurs : forma, 0. — JPlur. m. as subst.^
the Centaurs : nubigenae, V. : germani, 0.
bimestria^ e, acfj, [bi- H-mensisl, of two months:
8tipendium, L. : porcui, two months old, H. v
tnmiila% adj. dim. [bimus], only two years old:
puer, Ct.
Kim WW, a^, [bi-+hiems], of two winter^, of two
years, two years old: merum, H. : bonos, O. : sen-
(entla, a commission for two years. Plane, ap. C.
bini, ae, a (gen. bintkm), num. cUshr. [DVA-J
two by two, two to each, two each, tufo at a time .- ex
praediis talenta bina, every year two talents, T. :
censores binos in singulas dvitates : si unicuique
bini pedes adsignentur, two to each : turres bino-
rum tabulatorum, Cs. : binos imperatores sibi fe-
cere, S. : Carthagine quot annis annul bini reges
creabantur, N. : inermes cum binis vestimentis
exire, L. : reges, two at a time, Ta. : Bina die sio-
cant ovis ubera, i. e. twice, V. — For duo, dovble,
two, in pairs (usu. with plur. tantum) : binae (lit-
terae), two: bina castra: binae hostium oopiae:
inter binos ludos : binis oenteslmis faeneratus est:
binos (scyphos) habebam, a pair, two ofUkeform:
bina hastilia, V. : arae, 0. : fetui, V. : si bifl bina
quot essent didicisset, twice two,
binoctiimi, I, n. [ bi- + nox], a qxtee of two
nights, Ta.
(bindminiB, e), cu{f. [bi-+nomen], bearinff two
fiomes, only gen. sing, .* Ascanius, 0.
BioneuB, adj. [Bio], ofBwn (a Greek philoso-
pher), i. e. witty, saiirical: sermones, H.
bipalxnia, e, adj. [bi- +palmas], two spans long :
spiculum, L.
bipartito or bipartalA <m^- [bipartitus], m
ttoo parts, in two divisions, in two ways: olaasem
distribuere : signa inferre, to attack in two <Uvisian»,
Cs. : equites emissi, L. : ita bipartito fuemnt at
Tiberis interesset.
bi-partitu8» ac^., divided: genus.
bi-patenay adj., with double opening: portae,
folding, Y. : tecta, with doors on both sides, V.
bi-pedalla, is, a^^*., of two feet, measuring two
feet : trabes, ttoo feet thsck, Cs. : modulus, twofesi
long, H.
bipennifer, era, erum, acfj, [bipenius + 1 FEB-]*
bearing a two-edged axe : Lycurgus, 0.
bipennia, e, cK(;Jbi-+penna], with two edge%^
tiDO-edged: femim, v] — As subst. f. (sc. securisX
with ace. em (once -im, 0.), abl. I (onoe e, Tb.), a
tvfChedged axe, doMe axe, battle-axe: correptA bi-
penni, V. : lata, 0. : ilex tonsa bipennibus, H. :
formam bipenni adsimulare, Ta.
bi-pea, pedis, acfj., two-footed, biped: equi, Y. :
asel1u5>, lu. — Plur. m. as subst., bipeds, men,
blremiBr e, a<^*. [bi-+remus], with two oart^
two-oared: scapha, U. — With two banks of oart:
lembi, L. — As subst. f, a gaUey with two banJcs of
oars: biremes iropulsae vectibus, Cs. : Phrygiae, v .
bia, adv, num. [DVA-, DVI-], twice, at two
times, on two occasions : non semel sed bis : bis ao
saepius, N. : bis mori, H. : bis consul, twice a eon-
sul: a te bis terve (litteras) accepi, two or three
times : Quern bis terve bonum miror, H. — M e-
t o n., doubly, twofold, in two ways, in a twofold
Digitized by V^OOQ IC
bisnloiui
95
•UMMT ; bis fftcere stulte, T. : bis improbus : Tar-
tinu Bis paiet in praeceps tantum, quantus, etc^
tet« at much as, etc., V. — With expressions of
time: bis in die, twice a day: bis die, V. — With
cudinBl numbers, tipiee : bis mille equi, H. : bis
•ex loci, V. : bis duo, O. — With distributives : bis
bioA, twice two: sestertium bis miliens: quot an-
nis Bis senoe dies, V. : bis ootoni anni, 0. : bis
deois navibos, Y. : bis quince silet dies, V.
bl-snlcnfli a<fj., having two fumnm^ forked^
do9tH : lingua, O. : pes, 0.
bttomen, inis, n., mineral pitchy bitumen : ni-
gram, v., H. : tensz, 0.
bttuminena, at^j. [bitumen], of bitumen:
▼ire8,0.
biviiiflk A^'. [bi- +yia], of two waye^ having two
^fproaehee : faaces, V. — As g%J)et. n., a place where
two roade meet : poitae, the fork at the gatCy Y. : ad
biTia consistere, L.
bla«sii% adj,y == pkeuffSc, litping: lingua, 0. —
Air., tlamme9rr*^ i. e. drunken, la.
Wan^^ adv. with eomp. and eup. [ blandus ],
ilatteringlgy eoothinglg, eourteoudy: hominem ad-
wqui, T. : rogare : except! hospitio, L. : blandius
petere: bianaissime adpellare hominem.
blandienJiy entis, m. [ P. of blandior ], a flaU
terer^T^
bUtndiloqaentla, ae,/. [ blande + loquens ],
fawniMg tpeeehy Enn. ap. G.
blandimentiiin, I, n. [ blandior ], flaUering
werde, bla$uUthment, eompltmentary speech, Jlat-
tery: Ibi blandimentum sublevavit motum, Ta. —
Usu.^lKr..' blandimenta plebi ab senatu data, L. :
adveraus plebem, Ta. — F i g., an alluremeni, pleae-
urtf charm : voluptatis : ritae, Ta. : sine blandi-
Bientis expellunt famem, eeaeoning, Ta.
blandior, Itus, Irf, dq>. [ blandus ], to fawn,
meihe, careu, fondle, cook: cessit tibi blandienti
Cerberus, H. : modo blanditur, modo . . . Terret,
Ol: mihi per Pompeium : patri ut duceretur, etc.,
L : rotis suis, i. e. believet what he wiahet, 0. — To
Meiter, makejLtttering tpeechee, be eomplaiiumt : qui
Btigare se simulans blandiatur: pavidum blandita,
timidfy coaxing, O. : mihi: eis subtiliter: patruo
rao, 0. : ne nobis blandiar, i. e. to apeak plainly, lu.
— ^Fig., to pleaee, eoothe, gratify : quara voluptas
aenaibus blandiatur. — To entice, allure, invite :
ignoscere vitiis blandientibus, Ta. : 8U& blanditur
populos ombrft, O.
blanditia, ae,/. [blandus], a caremug, fond-
•am, JIattering, Jtattery : Hn aroicitifi pestis . . .
biuidhia : popularis. — Plur., flatteriee, blandish-
weiUM, oBurimente : blanditiis voluptatem explere,
T.: (beoerolentiam) blanditiis conligere: mulio-
bies, L. : pueriles, 0. : Perdere blanditias, to waste,
0.— P I ^ enticement, charm : voluptatum.
blanditosi a^i. [ P. of blandior ], agreeable,
charming: ro8ae,Pr.
blandus^ a^'. with eomp. and eup. [MAL-1, of
smooth tongue, flattering, fawnifig, caressing : homo
blandior, T. : amicus : adfabilis, blandus, N. : ca-
nes, Y. : adversus alqm : in publico, L. : blandus
fidibus Ducere quercQs, H. : chorus doctft prece
blandus, H. — F i g., flattering, pleasant, agreeable,
enticing, alluring, charming, seductive: oratio : to-
ces, Y. : preces, H. : verba, 0. : inlecebrae volup-
tatis : roanus Non sumptuosi blandior hostift, not
more acceptable with a costly victim, H. : caudae,
0. : otium consuetudine in dies blandius, L. : vo-
luptates, blandissimae dominae, most seductive,
blatero, — , — , &re [BAL-, BAR-], to talk
foolishly, babble, prate : cum magno clamore, H.
blatta, ae, /., a moth : luoif uga, Y. : Testis,
Blattarum epulae, H.
boarioB or bovariiis, adi, [bos], of neat cat-
tle: forum, the cattle market, 0., L. : arva, Pr.
bdbus, dat. and abl. plur. of bos.
Booobar (-oar), aris, m,, a king of MauretatUa^
L. : Cum Bocchare lavari, a Moor, £i.
Boedtlua, acff., Boeotian : moenia, of Thebes, 0.
Boeotos, a^., Boeotian: tellus, 0. — Plur. m.
as subst., the Boeotians (proverbial for stupidity),
L.,H.
boletus, I, m., = PuXirtjCt a mu^iroom, lu.
bolus, I, m., = /3oXoc, a throw (of dice, etc.) ;
hence, a haul, piece of luck : mihi ereptus e fauci-
bus, a choice bU, T.
bombua^ I, m. , =r fiSftfioc, a hollow sound, hum-
ming, buxzing : raucisonus, Ct
bomb^oinua^ adj. [bombyx], silken, lu.
bomb^x, ycis, m., = Pofifiv^ ( silk - worm ), a
silken gannent : Arabius, Pr.
1 Bona dea, the goddess of chastity andfer^
tility, C, 0., lu.
2. bona, drum, n., see bonus.
bonitaa, fttis,/. [bonus], goodness, excellence:
agrorum, Cs. : ingeni : naturae. — Of character,
goodness, honesty, intearity, uprightness, virtue,
blameUssness : fidem alicuius bonitatemque lau-
dare: potestatem bonitate retinere, N. — Goodness,
kindficss, friendliness, benevolence, benignity : nihil
est tarn populare quam bonitas: odium bonitate
lenire: ugitimVis, kind-heartedness,}^.: heteditates
bonitate consequi, N. — Parental love, tenderness :
in suos: erga homines: facit parentes bonitas,
non necessitas. Ph.
bonus, a^j. [ old duonus ], good; as eomp. in
use melior, oris [cf.uaWov], better; as sup.
optimus [2 AP-, OP], best : vir bonus, moralitf
good, perfect ; rarely bonu^j vir: in virorum bono*
Digitized by V^OOQIC
bonus
9G
Bospoms
ram Dumero haberi, honest: qnem yoles viram
bonum nominato, producam, respedabU: bone
accusator, honorahle: socer eius vir multum bo-
nus est: vir optimus, moat vHtrthy: optirous olim
Vergilius, H. : iudex, jmt : imperator, nkilfiU^ S. :
consul, L. : opifex, H. : pater familias, thrifty ^ N. :
servuB, faithful: vir, a pood htuhand^ L. : custos,
T. : civis, a good citizen, — Of the gods : fata boni-
que divi, H. : pater optime (luppiter), 0. : in tem-
plo lovis Optimi liUximi : 0 di boni\ gracioua
gods : o mihi, Manes, este boni, propitious^ V. —
Of things, good^ of good qtudity^ toeU-made^ useful :
scjphi optimi, most artistie: agrum Meliorem
nemo habet, more fertile, T. : nummi, current :
TolttiBy good looks, 0.: na,v\g8Liio, prosperous : tem-
pestas,}fn« weather: ova suci melioris,^n^ /fa wor,
H. : ^ttiBjth^ prime of life: meliorsensus, ^een^r;
mentem vobis meliorem dari, more sense, T. : bo-
nam deperdere famam,^oo<f name, H. : otium, val-
uable, S. : optimae fabulae : esse meliore condi-
cione, better off: esse spe bonft : meliora responsa,
more favorable, L. : amnis Doctus iter melius, less
injurious, H. : meliore Tempore dicam, more op-
portune, H. : librorum Gopia, ctmple, H. : meliorem
militem id certamen fecit, L. : vobis eadem quae
mihi bona malaque esse, S.: bona bello Gornus,
useful, y. : pecori bonus alendo (mons) erat, L. :
eloqui copiose melius est quam, etc. : optimum
visum est captives deportare, L.: constituerunt
optimum esse domum reverti, Cs. : optumum factu
credens exercitum augere, S. : hoc vero optimum,
ut is nesciat, etc. — In particular phrases, with
venia : bonft venift, with (your) kind permission,
6y(jour) leave: abs te hoc bonft venift cxpeto, T. :
oravit bonft venift Quirites, ne, etc., L. — With pax:
cum bonft pace, or bonft pace, without dispute:
alteri populo cum bonft pace imperitare, by com-
mon consent, L. : omnia bonft pace obtinere, L. —
With res: bonae res, oomfofis, luxury, prosperity:
bonis rebus morte privari : omnibus optimis rebus
usus est, N. : bonis Rebus agit laetum convivum,
in luxury, H. : de bonis rebus in vitft, de malis, of
moral oood and evil. — With ars : bonae artes,
honorable conduct, S. : artis bonae famam quae-
rere, an honorable achievement, S. : bonaram ar-
tium studia, liberal studies: optiroarum artium
studia, the highest culture. — With fides: bona fides
or fides bona, good faith, sincerity, fairness^: poUi-
ceor hoc vobis bonft fide : ego defendi fide optima,
in perfect sincerity: ad fidem bonam pertinere,
notum esse, etc., equity: quidquid dare facere
oportet ex fide bonft (in a judicial decree). — With
pars : melior pars, the better party, party in the
right: raaior pars (senatQs) meliorem vicit, L. :
gratia melioris partis, the optimates, L. : (fuit) me-
liorura partium, of the aristocracy: bona pars, a
large part, good share: bonam magnamque par-
tem ad te attalit, T. : sermonis : hominum, H. ;.
melior pars acta diei, most,Y. : in optimam parton
accipere, most kindly: in optimam partem oogno-
sci, most favorablv. — With mores: boni morea,
morality, an upright life : propter eius suavissimos
et optimos mores: ex optimo more. — With ani-
mus, good spirits: bono animo es, cheer up, T. :
hoc animo meliore ferre, more cheerfully, O. : bo-
num animum habere, L. : bono animo dioere, kind-
ly: bono animo in populum R. videri, /miic%,
Cs. — With ius : iure optimo, with entire justice,
deservedly: quod ei optimo iure contigit — As
subst,, of persons, a good man : nee cuique bono
mail qnidquam evenire potest : Qui meliorem vo-
cet in ius, a better man, H. : da locum melioribus,
your betters, T. : apud bonoe beneficium conlooare :
Fortes creantur fortibus et bonis, H. — Plur., the
better dosses, arietocraey, rich : meam causam om-
nes boni susceperant : bonis invidere, S. : comi-
tantibus omnibus bonis, N. : bonorum consuetudo,
of gentlemen: boni, my good friends, H. : me con-
sulit, * 0 bone,* good friend, H. : * 0 bone, ne te
Frustreris,* my good fellow, R, : optimus quisque,
every good man, all the good: sua consilia optimo
cuique probare: dolor quern optimus quisqae
suscipit : optimo cuique pereundum erat, all emi-
nent citizens : optimo et nobilissimo cuique oratio
gratissima, the patricuins : imperium semper ad
optumum quemque transfertur, the best man in
each case, S. : qui (aditus laudis) semper optimo
cuique maxime patuit. — Of things : bonum, a good
thing: summum bonum, the chief good, end of
being: nihil boni nosti,no<^'n^iMe/ti(; gaude isto
tam exeellenti bono : maximum bonum in oeleri-
tate ponere, advantaae, S. : gratiam bono publico
quaerere, by a puMie service, L. — P r o v. : cui
bono? for whose advantage f — Plur, : tria genera
bonorum, maxima animi : bona tolerare, prosper-
ity, T. : bona mea deripere, my property. — With
aequum, fairness, equity: neque bonum atque
aequom scire, T. : alqd aequi bonique impetrare :
istuc Aequi bonique facio, regard as fair, T.
boo, — , — , ftre [BOV-], to cry out, resound, O.
boreas, ae, m., = popkaq, the north wind: sae-
vus, Ct : ventus, N. — The North: Boreae finiti-
mum latus, H. — As a god, 0.
borons or borins, a4j., =p6ptioCf northern:
axis, 0.
bos, bovis, gen. plur. boum or bovum, dot. bd-
bus or bQbus, m. and /., = Povc, an ox, bull, cow :
umeris sustiiiere bovem : enectus arando, H. : fe-
mina, L. : cximift, L. : torva, V. : boves vendere :
cura boum, homed cattle, V. : iuga demere Bobus
fatigatis, H. : est bos oervi figurft, etc., a wild oob,
Csi. -0- P r o v. : clitellae bovi sunt impositae, the
saddle is oti the wrong horse : Optat ephippia bos
piger, envies the horse, H.
Bospoms, I, m., = BoewopoQ [ heifer*s ford.
Digitized by V^OOQIC
bovaiina
97
Briseis
UWs passage; cf. Oxford). I. Tht strait of
Ccnttantinople, H. — ^H. (Sc. Ciromerius), the Oim-
mtrisii Bosporus, C, O., Pr.
boTaxina, see boarius.
boTillUB, adj. [bos], of homed cattle^ of neat
caOU: grex, L. (in old formula).
bovia, gen. of bos.
bcaca, ae,/. (Tery rare), and braoae (braoo-X
InuD,/., trow9er9, breeches (of the Gauls, etc), 0.,
Pr.»Ta.,Iu.
bracatna ( braoo- ), at^, [ bracae 1, wearing
breeekee: nationea: bracatorum pueri, toyt from
Gaml, lu. : bracatae cognationis dedecus, even to
barbarian kittdred.
bracchiolmn, l, n. tUm.^ a email arm^ delicate
arm : teres puellulae, Ct
bracohinxn (braoh-), l, n., = fipayiotvy the fore-
arm, lower arm: bracchia et lacerti, 0. : (feminae)
nodae bracchia et lacertos, Ta. — I n ge n., the arm :
bnusdiium fregisse: diu iactato bracchio scutum
emittere, Cs. : coUo dare bracchia circum, V. :
bracchia Gernci dabat, H. : Bracchia ad superas
extulit auras, V. : iuventus horrida bracchiis, H. :
matri bracchia tendere, O. : tendens ad caelum
braeehia, O. : dirersa bracchia ducens, i. e. tepa-
ratittg videfy, V. — P r o r. : dirigere bracchia con^
tra Torrentem, to ewim against the current^ (u. —
Of gesture: extento bracchio. — Of the Cyclopes
at work: bracchia tollunt In numenim, keeping
Hme, y. — Fig.: aliquid leri bracchio agere, to do
negtigently: me moUi bracchio obiurgas, gently:
Praebnerim sceleri bracchia nostra tuo, lend a
hand, O. — M e t o n., of animals, the claws of craw-
jSsh, 0. — The daws of the constellations Scorpio
and Caneer^ V., O. — Of trees, the branches : in ra-
Bios bracchia crescunt, O. — Of the Tine, V. — An
arm of the sea: nee bracchia porrexerat Amphi-
trite, O. — A shijfs yard: iubet intendi bracchia
vehs, V. — A leg (of a pair of dividers) : duo ferrea
bracchia, O.— In fortifications, (m ovtwork : brac-
diio obiecto, L.: muro bracchium iniunxerat, a
Ume of commwUeaHony L. : bracchiis duobis Pi-
raeom Athenis iungere, waOs, L.
bractea or brattea, ae, /., metallic foil, gold-
leaf: tenuis, 0.: crepitabat bractea vento, tlie
golden leames^Y,
bractaola, ae, /. dim. [ bractea ], goldrleaf a
JBmofgold,ln.
braaalca, ae,/., eabbagSy Pr.
brattea, see bractea.
brari, ads. \M. of 1 brevis], in a little while,
ta a short time^ soon : brevi postea, soon after :
bieri post, L. : uti equoe breri moderari consue-
iat,aooM, Oi. : fama breri divolgatur, S. : tam bre-
vi Ten crcriMe, L : ctmctatos brevi, after a little
delay, 0. — Briefly, in few words : Id pereurram
brevi : definire : respondere litteris.
breviloquens, entis, adj. [ brevis +loquor],
brief, sparing of words,
brevla, e, adj. with comp. and sup. [BREG-]. —
In space, short : via, V. : brevior via, N. : cursus
brevissimus, V.: brevius iter, 0. : tam brevis aqua,
so narrow a stream, 0. : scopulus, smaU, 0. : bre-
vibus Gyaris, lu. — Of stature, «AoW, sma//, low:
iudex breviur quam testis : (puella) longa brevis-
que, 0. — Of height: ut pleraque Alpium, sicut
breviora, ita adrectiora sunt, lower, L.-— Of depth,
shallow : vada, V. : puteus, lu. — Plur. n. as subst.,
shallow places, shallows, shoals: Eunis In brevia
urget, V. — Of the line of a circle : ubi circulus
spatio brevissimus ambit, nuikes the shortest path,
O. — Fig., of life: vitae curriculum: vitae brevis
cursus : fila vitae breviora, 0. — Little, small : bre-
vibus implicata viperis, H. : caput, H. : alvus, V. :
folia breviora, H. : census, H. : sigillum, 0.— As
subst. n. : scis In breve te cogi, i. e. to be rolled up
dosdv (of a book^, H. — Met on., of time, short,
brief, little, short-lived: tempus: brevissimum tem-
pus, L. : anni, H. : occasio, T. : omnia brevia tole-
rabilia esse debent: vitae summa brevis (gen.),
H. : littera, a short vowel: syllaba, a short syllable,
H. : dactylus, qui est e longft et duabus brevibus :
aut omnia breviora aliquanto fuere, aut, etc., occu-
pied a shatter time, L. : flores rosae, short-lived,
H. : cena, /ruyo/, H. : ira furor brevis est, H. — Of
discourse, shott, brief, concise: narratio: Crassi
oratio: quam brevia responsu!: cum se breves
putent esse, brief: brevis esse laboro, Obscurus
fio, H. : breve facere, to be brief: in breve coactae
causae, L. : tam in brevi spatio, in so short time,
T. : brevi spatio, a little while, S. : spatio brevi, H. :
brevi tempore ad nihilum venire, in a little while.
brevltaa, atis,/. [1 brevis]. — Of space, short-
ness : brevitas nostra, small stature, Cs. : spati, Cs.
— M e t o n., of time, shortness, brevity : diei, i. e. the
short days : temporis : vitae : in eftdem brevitate
qu& besiiolae reperiemur. — Of discourse, brevity,
conciseness : orationis : tanta in dicendo : Est bre-
vitate opus, ut currat sententia, H. : brevitatis
caus&. — Of pronunciation : pedum, syllabarum :
brevitates in sonis.
brevlter, adv. with comp. and sup. [1 brevis],
shortly ; hence, of style, briefly, in brief, in few
words, concisely, summarily : multa breviter dicta :
rem breviter cognoscite: respondere: disserere,
S. : adfari, V. : brevius dicere (opp. pluribus ver-
bis) : omnia Pacuvio breviter dabit ( in a few
wortUi), lu. : agam quam brevissume potero. — Of
pronunciation : * in * breviter dicitur, is pronounced
short.
Bnae!Di, idos,/, a daughter of Brises, i. e. Bg>
podamit^, H.
Digitized by
Google
BritannicuB
98
buxus
BritannlouB, adj.^ Britannic, British * aestus,
the Brtttsh Channel: lingun, Ta. : balaena, lu.
BritannuB, adj\ of Britain .- causidici, lu. :
esseda, Pr.
BromiuB, l, m., =fip6/x(oc, a surname of
BacehtLSy 0.
bruma, ae,/. [for ♦brevuma, mp. of brevis],
ihe shortest day in the year, the winter eolstice :
ante brumam, T. : solstitiae bruraaeque, the tointer
Hme, winter: iners, H. : sub extremum bnimae
t imbrem, the last rain of winter, V. : per brumam,
H. : bruroae tempore, lu. : hibernae f rigora bru-
mae, Tb. : hibernae tempora brumae, Pr.
bromallay e, adj. [bruma], of the winter eoUtict :
dies : signum, i. e. Capricorn, — Wintry, of winter :
tempus : horae, 0. : frigu8, V.
brutUBy adj. [2 GAR-], heavy, inert, itnmovablt:
tellus, H. — IhiU, inaeneible, irrational, Her.
bubile, is, n. [bos], a stall for oxen, Ph.
bubo, 6ni8, m. [BOV-, BV-], an owl, Ivomed
owl: ignavus, 0.: profanus, O.—Once /. .• sola, V.
bubulouB, I, m. [bubulusl an oxdriver, herds-
man, V. — A plouffhman, C, 6., lu.
bubuluB, a<y. [ bos ], of neat cattle, of oxen :
fimum, L.
bubuB, dat. and abl plur, of bOs.
buooa, ae, /. [ BV- ], the cheek ( internal ) :
fluentes buccae : ambas Iratus buccas inflet, H. :
bucc& foculum excitat, i. e. by blowing, lu. : quid-
quid in buccam venit, i. e. what comes uppermost.
— A mouther, dedaimer : Curtius et Matbo buc-
cae, lu. — A trumpeter : notaeque per oppida buc-
cae, lu.
bucoina, buooinator, see baci-.
bacoula, ae,/. dim. [bucca], the beaver, mouth-
piece of a helmet : bucculas tergere, L. : f racta de
cuspide pendens, lu.
buoeruB, acfj., = ^vxtpiaQ, ox- homed: ar-
menta, 0.
buoina (not bucc-), ae,/. [for ♦bovicina; bos
4- 1 CAN-], a trumpet, horn. — -For military signals :
bucina datum signum, L. : bucinarum cantus : hel-
lo dat signum Bucina, Y. : ad tertiam bucinam, at
the third watch, h. — For calling an assembly : bu-
cina datur, homines concurrunt, a trumpet-call, —
Poet.: Bucina, quae concepit ubi aera, etc., i. e.
7riton^s horn, 0. — Fig.: foedae bucina famae,
tmmier's trumpet^ la.
bucinator, Oris, m. [bucina], a trumpeter, Cs.
buoolicuB, adj., = jiovKoXucoc, paetorcU, buco-
lic: modus, 0.
bucula (boc-), ae,/. dim. [bos], a heifer, young
cow, V. : ex acre Myronis, the braxen heifer,
bufo, 6nis, m. [BV-], a toad, V.
bulbuB, I, m., = poXfios, an onion (in a play
on the name Bulbus), 0.
buleuteriou, n., = fiovXivHipiop, a senate-
house.
bulla, ae, /., a water-bubble, bubble: perluuidii,
0. — A boss, knob (upon a door) : bullae aureae. —
A stud (in a girdle) : notis fulserunt cingula bul-
lis, V. — An amulet worn upon the neck by boys of
free birth (mostly of gold): sine bull& Tenerat:
tilio buUam relinquere, L.— -Orig. an Etrutcan cus-
tom ; hence, Etruscum aurum, lu. : bullft dignia-
sime, i. e. childish, lu. — On the forehead of a pet
stag, 0.
bullatUB, adj. [bulla], wearing a bulla : hered,
i. e. stilt a child, lu.
bumaatUB, I, /., = fiovfiaffroct a grtqn pro-
ducing large clusters, V.
burls, is, ace. im, m,, a ploiMh-beaii^ crookod
timber holding the ploughshare, V.
buBtuariUB, atlj. [bustum], of a pUice for burn-
ing Vie dead: gladiator, who fought at a funsral
jnle,
buBtum, I, n., a place of burning and burying,
funeral • pyre : semiusta Busta, V. — A mound^
tomb : buBtum evertere : Catilinae ingens terreno
ex aggere, Y. ; a place in Rome was named busta
Gallica, the tomb of the Oauls, L. : civilia busta (of
Philippi), Pr. — Plur., of a single tomb : Nini, O.
— F i g., of Tereus : se vocat bustum miserabile
nati, 0. : bustum legum, i. e. one who annulled the
laws.
buzifer, I, adj, [buxua + I FER-}, bearing box-
trees : Cvtorus, Ct.
buxum, I, n. [buxusl <A« wood of the box-tree,
box-wood: torno rasile, V. : ora buxo Pallidiora,
0. — An instrument of box, flute, pipe : inflati mur-
mur buxi, 0. — A top: volubile, V. — A comb: cri-
nes depectere buxo, 0. : caput intactum buxo, lu.
— A writing^tablet : Volgare, Pr.
buxUB, T, /., = TvKoQy the box-tree: densa foliia,
0. : perpetuo virens, 0. — A pipe, flute : tympana
▼ox buxusque vocant, Y. : longo foraroine, O.
Digitized by
Google
oaballnB
99
oado
0.
oaballna, I, m., a noffy paek-hone^ haekyjade:
▼ectari caballo, H. : Gorgoneus, i. e. Pegatm, lu.
— Pro V. : optat arare caballus, i. e. want^ a change^
H>
caohinnatid, Onis^. [cachinno], violent laitgk-
fer, exeasive lattghter,
cachinno, — ^ — , are, to laugh aloud, laugh
vmnodtratdy.
cachiimiiB, V, m., a loud Uxugh, immodei-aie
laughter^ jtering : cachinnum sustulisse: toUere,
H.: perversus, O. : rigidu8, meering, lu. — Of the
sea, a plashing .• leni resonant plangore cachinni,
Ctw
caco, avi, &tUB, ftre, to go to stool. — Supin. ace,
H. — With ace., to pau, void, Ph. : cacata charta,
tmeared vith refute, Ct.
caooetheii^ is, n., = gaKoifiiQ, a had habit, had
etmdition : scribendi, an incurable pataion, lu.
cactimen, in is, n., an extremity, point, peak,
top, nunmit : montis, Ct. : rupis, L. : arboris, V. :
uiobrosa cacumina, V. : praeacuta ( ramorum ) :
tomulam cacumine rupit, 0.: videsne cnciimen
illod? peak, L. : Ezserit e tepida molle caoumen
hamO, 0.
cacnmlno^ — ^ — ^ Are [ cacuraen ], to make
pointed, ttharpen: snramas aurlf, 0.
cadaver, eris, n. [1 CAD-], a dead body, corpse,
eareass: aqua cadaveribus inquinata; Unctum
oleo, H. : in forme, V. : paene in ipsis cadaveribus
deeertare, Cs. : hostium cadavera, S. : dilapsa tubo,
V. — F i g., of a worthless man, a carcass : eiectum
petebam ? — M e t o n., ruins : tot oppidQm cada-
▼eni, Salp. ap. C.
cadaverosufl^ adj. [ cadaver ], like a corpse^
ghastly, cadaverous: facies, T.
CadmenB, adj., of Cadmus, Cadmean, fheban:
Tyros, Pr. — Afl subst.f (sc arx), th£ citadel of
Cadmeia, idis, / adj, [ Cadmus ], of Cadmus,
Theban: domus, air, matres, 0. — As suhst., a
daughter of Cadmus, Semele, O.
cado, cecidi, casGrus, ere [CAD-1, to fall, fall
dovKf descend : ]ucrumaecaduntgaudio,T.: (npes)
praecipites cadant, V. ; caelo ceciderunt sereno
Falgara, V. : a mento cadit manus, 0. : de mani.
bw arma cecidissent : vela cadunt, are furled, V. :
AltiuB atqoe cadant irabres, /rom a greater height,
^.— To fall, fall down, fail prostrate, fall over:
■€ ilte oeciderit, has had a fall, T. : velut si pro-
l«p«tt oecidisset, L. : prolapsa in volnus mori-
*»w»ii oecidjt, L, : in pectus pronus, 0. : casura
■ocDJi Trouni, O. : caaurae arces, V.^Of heaven-
ly bodies, to set, go down, fall, sink: iuxta solem
cadentem, V. : qu& (nocte^ Orion cadit, H. : orient
mediusve cadensve Phoebus, 0. : prirois cadenti-
bus tLStns, fading, I e. at dawn, V.— 7b fall off,
faU away, fall out, drop off, he shed: barba, V. :
Prima (folia) cadunt, H. : gregibus lanae cadunt,
O. : poma ramis, 0. : elapsae manibus cecidere
tabellae, 0.— Of a stream, tofaU, empty itself: in
sinum maris, L.— Of dice, to be thrown, fall, turn
up : illud, quod cecidit forte, T.—Of shadows, to
he thrown, fall (poet.): cadunt de montibus um-
brae, v.— To fall dead, fall, die, be slain : in acie :
Civili acie, 0. : pauci de nostris cadunt, Cs. : plurei
Saguntini cadebant quam Poeni, L. : ante diem,
prematurely, V. : suo Marte (i. e. suft manu), 0. :
iustft Morte, H. : femineo Marte, 0. : a Unto viro,
0. : a centurione, Ta. : In pio officio, 0. : in patrii
cadendum est, we must perish, — Of victims, to he
slain, he offered, he sacrificed, fall (poet.) : Multa
tibi cadet hostia, V. : Si tener cadit haedus, H. :
Victima vota cadit, O.—Of a woman, to yield, Tb.
—Fig., to come, fall under, fall, he subject, he ex-
posed: sub sensum: in conspecturo, to become
visible: si regnum ad servitia caderet, into servile
hands, L. : sub imperium Romanorum : in delibe-
rationem : in suspicionem alicuius, N.— Tb belong,
be in accordance, agree, refer, he suitable, apply, fit,
suit, become: non cadit in bos mores ista suspitio :
cadit ergo in bonum virum mentiri ? : Heu, cadit
in quemquam tantum scelus ? V. : sub eandem
rationem.— Of time, to fall upon : in alienissimum
tempus: in banc aetatem.— 7b /a// </w; in eam
diem cadere nummos. — 7b befall, fall to the lot of,
happen, come to pass, occur, result, turn out^fall
out: mihi peropportune : insperanti mihi cecidit,
ut, etc. : Sunt quibus ad portas cecidit custodia
sorti, V. : Ut illis . . . voluptos cadat, H. : verba
cadentia, uttered at random, H. : verba si Graeco
fonte cadent, be derived from, H. : verebar quor-
sum id casurum esset, how it woul({ turn out:
praeter opinionem, N. : si quid adversi caderet,
L. : fortuito in melius casui-a, Ta. : curare Quo
promissa cadent, how fulfilled, H. : Vota cadunt,
are fulfilled, Tb. : tibi pro vano benigna cadant,
Pr. : Quo res curaque cadent, V. : si non omnia
caderent secunda, Cs. : ut inrita promissa eius
caderent, L,: libertas in servitutem cadit: in
hunc hominem ista suspitio: ad inritum cadens
spes, turning out to be vain, L.-— 7b lose strength,
fall, perish, be overthrown, drop, decline, vanish,
decay, cease: cadentem rem p. fulcire: tua laus
pariter cudq re p. cecidit : virtute Neronis Arme-
nius cecidit, H. : non tibi ira cecidit, L. : animus,
to fail, L. : cadere anhnis, to iom ectrage: ced-
Digitized by V^OOQ IC
oaduoeator
100
caedo
dere illis animi, 0. — To fail (in speaking), /oZ^er;
orator cadet. — Causa cadere, to lite the cause : ca-
dere in iudioio : Ut cecidit fortuna Phrjgum, 0. —
Of the countenance or features : tibi tamen oculi,
Toltus, verba oecidissent, i. e. expressed terror. —
Of words : Multa renascentur, quae iam cecidere,
/alien into distue^ H. — Of theatrical representa-
tions, to fail^ be condemned: cadat an recto stet
fabula talo, H. — Of the wind, to ahatt, subside^ die
away: cadit Eurus, 0.: venti yis omnis cecidit,
L.--Of words and clauses, to he terminated, end,
dose: verba melius in syllabas longiores cadunt:
similiter cadentia, having the same endings,
oaduceator, 6ris, m. [caduceus], a bearer of a
caducftts, herald^ messenger of truce, L., Cu.
oaduoeus, I, m., = KtipvKuov, a heraUTs staff
(orig. an olive branch), the token of apeofiefvl env-
oassy: caduceo ornatus: oratores cum caduceo
mittere, L. : caduceum praeferentes, L.
oaduoifer, I, ac(j, m, [ caduceus +1 FER-],
bearing a herald's staff: Atlantiadee, Mercury,
0. — As subst.y Mercury, 0.
oaduouB, o^'. [1 CAD-], that falls, that has
fallen, falling, fallen: frondes, V. : lacrimae, 0. :
poma, Pr. : lignum In domini caput, H. : fulmen,
hurled, H. : bello caduci Dardanidae,/aZ^ in war,
V. : iuvenis, destined to die, V. — Inclined to faU,
(hat easily falls - vitis, quae natur& caduca est. —
F i g., fraU, Jleeting, perishable, transitory, vain:
res numanae: fragile et caducum (opp. stabile et
firmum): spes, futile, 0. : preces, ineffectual, 0. —
In law, lapsed, vacant, having no heir : hereditates;
hence, doctrinae possessio quasi caduca. — As subst.
n., property without an heir, an unowned estate:
dulce, lu.
oadurouin, T, n. — P r o p., of the Cadurci (in
Gaul) ; hence, linen (from Gkul) : niveum, a white
bed-^er, lu.
cadUB, I, m., ^ KaioQ, a large vessdfor liquids,
wine-jar, iug: vina cadis onerare, V. : fragifes, 0.
'—Wine (poet.): Chius, H., Tb. — A funeral urn:
aSnus, v.
caeoitas, &tis, /. [caecus], blindness: horri-
bilid. — F i g. : mentis ad omnia : animi.
caeoo, &vl, &tus, are [ caecus ], to make blvtd,
blind: largltione mentis imperitorum : ut (animi
acies) ne caecetur erroribus : caecata mens subito
terrore, L. : pectora serie caecata laborum, 0. — Of
ityle : celeritate caecata oratio, made obscure.
CaecubUB, adj., of Caecubum (a plain of La-
cium, famous for wine): vina, H. — As subst, n.,
Caecuban wine, H.
oaeona, adj. with (once in H.) comp, [SCA-],
mot seeing, blind: qui caecus annos mulios fiiit:
corpus, the blind part, back, S. — P r o v. : ut si
Caecus iter oboastrare velit, H.: apparet id qul-
dem etiam caeco, a blind man can see thai, L. —
F i g., of persons, mentally or morally blind, blinded:
non solum ipsa Fortuna caeca est, sed eos effidt
caeeos, etc.: mater caeca crudelitate: cupidine,
S. : amentift: quern mala stultitia Caecum agit,
H. : mens, Ta. : ad has belli artes, L. : Hypsaei
caecior, H. — Of wolves : quos ventris Exegit cae*
cos rabies, blind to danger, Y. — M e t o o., of pas-
sions: avaritia: praedae cupido, O. : amor sui,
H. : festinatio, L. : Umor, Ph. — P r a e g n., blind,
at random, vague, indiscriminate, aimless : oaecae
suspitionis tormentum : caeca regens file vestigia,
V. : consilium, rash : casus. — Not seen, not discern'
ible, invisible, concealed, hidden, obscure, dark: val-
lum, Cs. : fores, private, V. : tabes, 0. : volnus, m
the back, y. : domOs scelus, Y. : viae, blind ways,
Tb. : res caecae et ab aspectas iudicio remotae :
fata, H. : eventus, Y. : turaultus, secret conspira-
cies, Y. : stimuli in pectore, 0. : murmur, mtMed,
Y. — Obstructing the sight, dark, gloomy, thick,
dense, obscure : nox, Ct. : cali^, Y. : in nubibus
ignes, i. e. deepening the gloom, V. : domus, without
windotos : pulvis, Y. : acervus, chaotic, 0. : quan-
tum mortalia pectora caecae Noctis habent ! i. e.
dissimulcUion, 0. : exspectatio, i.e.ofan uncertain
result : crimen, that cannot be proved, L.
caedes (old oaedis, h.), is,/. [2 SAC-, SEC-],
a cuUing-dcion : ilex per caedes Ducit opes, gathers
vigor by the blows, H. — A killing, sUntghter, car-
nage, massacre : civium : magistratuum : designai
oculis ad caedem unumquemque nostrum: lam
non pugna sed caedes erat, Cu. : ex medi& caede
effugere, L. : homines Caedibus deterruit, H. :
magn& caede factft, N. : caedem in aliquem facere,
S. : caedes et incendia facere, L. : stemere caede
viros, Y. : saeva, 0. : arma Militibus sine caede
Derepta, without a battle, H. : Nullum in caede
nefas, in killing (me), Y. : studiosus caedis ferinae
(i. e. ferarum), 0. : bidentium, H. — M e t o n., per-
sons slaughtered, the slain : caedis acervi, Y. : ple-
nae caedibus viae, Ta. : par utrimque, L. — 77m
blood shed, gore: tepidft recens Caede locus, V. :
caede madentes, 0. : permixta flumina caede, Ct. :
quod mare Non deooloravere caedes ? H. — A mur-
derous attack : nostrae iniuria caedis, on tit, Y.
oaedo^ ceddl, caesus, ere [2 SAC-, SEC-], to
cut, hew, cut down, fell, cut off, cut to pieces : arbo-
res : robur, 0. : silvas, Cs. : mums latins quam
caederetur ruebat, L. : lapis caedendus : securibus
vina (frozen), Y. : comam (vitis), Tb. : caesis men-
tis fodisse meduUis, Ct — P r o v. : ut vineta ego-
met caedam mea, i. e. cUtaek my own interests, H.
— To strike upon, knock at, beat, strike, cudgel:
ianuam saxis : verberibus te, T. : virgis ad necem
caedi : flagellis Ad mortem caesus, H. : nudatos
virgis, L. : servum sub f urea, L. : caesae pectora
palmis, i. e, beating, 0. : in iudicio testibus caedi-
Digitized by V^OOQ IC
caelamen
101
Caeres
tw, I e. it prt$9ed, — Of men, io ttrikt mortaUy, kill,
mierkr: iUi dies, quo Ti. Gracchus est caesus:
oeio Argo, O. — ^P o e t., of blood : caeso spareuros
saognme flammam, «A«/, V. — Of battle, to day,
daughter^ cut io piscet, vanquish, destroy : exerci-
tos caeiBQS fusuaque: infra arcem caesi captique
muJti, L. : passim obrii caedebantur, Cu. : ingen-
lem ceddit Antiochum, H. : placare ventos virgine
eaesA, Y. — Of animals, to daitghter (esp. for sacri-
fice) : greges armentonim : boves, 0. : deorum
mentis caesis hostiis placare : victimas, L. : binas
bidentxa, V. : Tempestatibus agnam, V. — Fig.:
ptfnus caedere (in law), to dedare the forfeiture
of a aeenrHy, confiteate a pledge: non tibi ilia sunt
caedouia : dam sermones caedimus, chop words,
eftof, T. : Gaedimor, cudgel one another (with com-
pliments), H.
caelimen, inis, n. [caelo], a bass-relief: clipei
caelamina, 0.
oaelator, oris, m. [caelo], an artisan in basso-
rdievo, carver, engraver, C. : curvus, lu.
caelatn^ P. of caelo.
caaleba (not ooel-), libis, ac{j. , unmarried, single
(whether bachelor or widower) : censores : (ego),
H. : Tita, the life of a bachelor, H. : platanus, i. e.
wOhtna a vtiM, H. : sine palmite truncus, 0.
(caelea), itis, adj. [caelum], heavenly, celextidl
(not in nam. sing.) : agrioolae, Tb. : regna, 0. —
Jttsr. m. as subst., the gods, C, Ct : rex caelitum,
fl. : cedere caelitibus, 0.
oaelestis (not coel-X e (abl. sing, -ti ; rarely -te,
O- ; gen-pluT. poet. -tSm, V., 0.), adj, [caelum], of
hasM, from heaven, of the heavens, heavenly, odes-
tiai: aqua, rain, H. : plagae, 0. : aerii mellis dona,
V. : prodigia, L. — Flur. n. as subst., the heavenly
bodies. — F i g., divine : numen, O. : irae, L. : origo,
V. : safHentia, H. : auxilium, of the gods, 0. — Hur.
m. as swbsL, the gods : in concilio caelestium : nun-
ta caelestes ita velle, L. : invisus caelestibus, V. :
be sex, ihe twelve great gods, 0. : magnitudo cae-
lesdmn, the divine majesty, Ta. — Ptur. n. as subst.,
heavenly objects, divine things : haec caelestia sem-
per spectoto : tentare, experience, le.be deified, H.
— Ceieetial, divine, god-like, magnificent, pre-emi-
nent: legiones: quem prope caelestem fecerint,
U: quos Elea domam reducit Palma caelestis,
fhrified^B.
caelloola, ae {gen.plttr. -colflro, Y.), m. [cae-
tea+OOL-], a deity, god (poet): caelicolae vita,
V. : potentes, 0. : convivia caelicolarum, lu.
caelite, era, erum, ae{j. [ caelum + 1 FER-],
''ffcrting the heavens, poet, of Atlas, Y.
caelob avi, gtus [caeJum, a chisel ; see 2 SAa,
SBC J, to mgrave in rdief, make raised work, carve,
^frwte(asa. io silrer or copper): speciem argen-
^•tS^kuu^: caelala In auro facta, Y.: flumina
Argento, 0. : scuta auro, L. : calvam auro, emboss,
L. : si quicquam caelati aspexerat, engraved work.
— Rarely of wood-carving: pocula Fagina, caela-
tura opus, Y. — Fig., to adorn, finish: Caelatum
uovcm musis opus, 6y the muses, H. : caelatus stel-
lis Delphin, decked, 0.
caelum, I, n. [2 CAY-], the sky, heaven, heavens,
vault of heaven : caelum terra mariaque : quod te-
git omnia caelum, 0. : aliquod caeli signnm, sign,
constellation: in caelo regere, H. : poitae de caelo
tactae, struck by lightning, L. : caelum terramque
miscere (of violent winds), Y. : de caelo demissis,
i. e. of divine descent, L. : albente caelo, at break
of day, Os. : vesperascente caelo, in the evening
twilight, N. — In augury : de caelo servare, to ob-
serve the signs of heaven : de caelo fieri (of celestial
signs), to appear, — ^P row.: quid si nunc caelum
ruat ? (of a vain fear), T. : delabi caelo, to drop
from the sky (of sudden good- fortune) : caelum
ac terras miscere, to throw everything into confu-
sion, L. : fiudere caelum aratro (of an impossibili-
ty), O.— In a play on the name Caelius: caeli spa-
tium, the breadth of the sky (or of the grave of
Caelius), Y. — A sky, clime, zone, region : caelum,
sub quo natus essem, L. : Caelum non animum
mutare, H. — The air, sky, atmosphere, temperature,
climate, weather: foedns annus intemperie caeli,
L. : caeli spiritus iucundus: caeli morem prae-
discere, Y. : ducere animam de ca^lo, tJu open air :
Germania aspera caelo, Ta. : salubre : serenum,
Y. : palustre, L. : foedum imbribus, Ta. — Fig., of
well-being, heaven, the height of honor, prosperity,
happiness: Caesar fertur in caeXnm, praised to the
skies: voa ad caelun^ efferre rumore secundo, H. :
collegam de caelo detraxisti, deprived of his posi-
tion: in caelo sum, i.e. very happy: caelum acce-
pisse fatebor, 0. — Of things: omnia, quae tu in
caelum ferebas, extolled.
oaementuxn, I, n. [caedo], an unhewn stone,
quarry-stone : in caemento valere : in insulam cae-
menta convexit: caementa non calce durata, ce-
mented with mortar, L. : caementorum usus, Ta.
oaena, oaenaonlum, oaeno, see cen-.
caenosuB, cufj. [caenum], mtiddy, foxU : gur-
ges, the Styx, lu.
caenum (not coenum), I, n., dirt, filth, mud,
mire: indices caeno obliti : Tmbidua (Acheron)
caeno, Y. : caeno evellere plan tarn, H. : corpore
infames caeno mergere, Ta.— Fig.,///A, dirt, un-
deanness : alqm opponere labi illi atque caeno,
vile fellow: plebeium, the unclean mob, L.
oae^e (cepe), n. (only nom. and ace; nom.
once cepa,/, 0.), an onion, H., lu.
Caeres, itis or etis, adj. [Caere], of Caere: po-
pulus, L. : domiis, Y. — The people of Caere were
Roman citizens, but without votes ; hence, cera,
Digitized by V^OOQ IC
caerimonia
102
oaloeamentum
the rolU of imperfect eitizeruhip^ to which Ronumt
might be iegrwied by the ceneor, H.
oaerlmonia (paere-), ae,/. [1 CER-]» a retig-
tout utage^ sacrea ritCy religioue ceremony : maxi-
mae : legationis caerimoniam polluere : ludoe cum
oaerimonift facere : caelestes, L. : eorum gravissi-
ma, Ob.: libri caerimoniarum, the ritual, Ta. —
Met on., a holy dread, awe^ reverence^ veneration
(expressed in forms): sacra summft caerimonift
conficere. — Sacredneta, eanetity : legationis.
oaemleuB, ad^. [for * caeluleus, from caelum],
like the eky, axure^ blue, dark blue, dark green : co-
lor, Cs. : oculi, Ta. : glacies, V. : aquae, 0. : di, o/
the MO, 0. : frater (iovis), Neptune, 0. : currus, of
NeptuM, V. : Thybris, V. : angues, V. : guttae, 0. :
scutulata, a blue checked garment, lu. : Qermania
puhesMue-^yed, H. : panis, mouldy, lu. : cucumis,
Pr. — Dark, gloomy, eable, dim, pitchy (poet.) : vit-
tae, V. : imber, V.
oaemluB, atfj. [ for * caelulus, from caelum ],
azure, blue, dark blue, cerulian : caeli templa : ma-
ter (Achillis), i. e. TTietie, H. : color, 0. : coUa, V. :
undae, Tb. — Plur, n. as mbet, : tollere in caerula
caeli, the depths, 0. : caerula verrunt, the blue (eea),
V. — Dark, gloomy, black, dim: bacis caerula tinus,
0. : coma (TmoU), dim, shadowy, 0.
oaeaaxleB, — , aec. em,/., the hair, head of hair,
locks (only «V^.). — Of men : decora, V. : fla?a, lu. :
pectes caesariem, H. : umeros tegens, 0. : promissa,
L. — Of women : nitida, V. : Caesariem ezcussit,
0. — Of the beard : longae barbae, 0.
oaeaim, adv. [caedo], by cutting 0n battle^ wth
the edge : petere hoetero, L : ensem deiecit, L. —
F i g., of discourse, in short douses : dicere.
oaesina, acfj. [ 2 SAG-, SEC- ], cutting, sharp
(only of the eyes) : oculi Minervae ; hence, eat-
eyed, gray-eyed : virgo, T. : leo, Ct.
oaespes (not cSspesX itis, m. [caedo], a turf,
cut sod: non esse arma caespites, neque glaebas.
— For an altar: virus, H. : Dis foooe de caespite
ponit, 0. : ara e caespite facta, Ta. : Sepulcrum
caespes eririt, Ta. — A cot, hut, hovel: spemere
caespitem, H. — A bed (of plants): uno tollit de
caespite silram, Y. — A grassy field, green field,
turf: de caespite virgo Se levat, 0.
oaestus (not cestus), fis, m. [caedo], a gauntlet,
boxing-glove for pugUists, usu. a strap of bulPs hide
loaded with bcUls of lead or iron, wound around the
hands and arms : pugiles caestibus contusi : mani-
bus inducere caestQs, V.
oaesna, P. of caedo.
oaetra (oetra), ae,/. [Spanish], a short Span^
ish shield, V., L. : brevis, Ta.
oaetratns, a4j. [caetra], armed with a eaetra,
shiMbearing : co^ortes, Cs., I^.
(oalamister), trl, m. [calamus], a tube of iron
for curling the hair, curling-iron, crisping-pin:
calamistri vestigia. — Fig., of style, artificial orna-
ment, C, Ta.
calamistratUB, a^j. [calamister], curled with
the curling-iron, crisped, curled: coma: saltator,
i. e. effeminate.
oalamitas, atis,/ [SCAL-], loss, injury, dam-
age, mischief, harm, misfortune, calamity, disaster:
ipsa nostri fundi calamitas, bane, T. : ut quaedam
calamitas pervadere : in calamitate f ructuum,/at/-
ure : ita earn oppressit calamitas, T. : rei p. : pri-
vata : in calamitate esse, distress, S. : calamitates
perferre, Cs. — Poet.: nee repulsam tua sentiret
calamitas, you in your misfortune, Ph. — E s p., the
misfortunes of war, disaster, overthrow, defeat:
magnam calamitatem acoepisse, Cs. : Cannensi ca-
lamitate aeceptd : magna clades atque calamitas,
S. : ilia apud Leuctra, N. : insignis, Cs.
oalamitdse, adv. [calamitosus], unfortunatdy,
exposed to disaster : yivere.
calaxnitosoB, adj. with comp. and sup. [cala-
mitas], causing loss, aamaaing, ruinous, destructive,
disastrous, pernicious, ctUamitous : pestis tempe-
stasque: calamitosissimum bellum: plebi incen-
dium, S. : quid (hac dade) calamitosius ? — Suffer-
ing damage, unfortunate, miserable, unhappy : agri
vectigal : calamitosum est bonis everti, calamito-
sius cum dedecore : fama : occurrere calamitosis,
to succor the unfortunate.
oalamuB, I, m., = K^Xa/ioc, a reed, cane: cala-
mi palustres, 0. : dispares, 0.— Me ton., of objects
made of reeds, a reed pen : bonus : trans versus, H.
— Poet: levi calamo ludere, to trifle. Ph. — A
reed-pipe, reed: calamo trivisse labellum, V. : agre-
8ti8,V. : curvus, Ct. : hians, Pr. — An arrow: ca-
lami spicula Gnosii, H. : levis, 0.: Per calamoa
venatricis puellae,Iu. — A fishing-rod : calamo sa-
lientes ducere pisoes, 0. — A lime-twig for snaring
birds, Pr. — A straw, stalk, blade : lupini, V .
calathiaooa, I, m. dim, [calathas], a amaU
wicker-basket: virgati,Ct
oalathoB, I, m., == K^ka&oQ, a wicker- basket,
hand-basket (for flowers, wool, etc) : oalatlii Mi-
nervae, work-baskets, V., 0. : calathis peracta re-
ferre Vellera, lu. — A (hsese4>asket, V. — A wine-
cup, Y.
calcar, fti is, n. [1 CEL-, 0AL0-], a spur .• eon-
citat cH)r;iribu9 equum, L.: calcaiibua subditis,
Cu. : equi fodere calcaribus armos, V. — ^Fig., stim-
ulus, incitement : alter frenis eget, alter calcaribus :
vatibus addere calcar, H. : inmensum gloria calcar
habet, 0.
oaloatUB, P. of calco.
oaloeamentmn ( oaloia- ), i, n. [ calceo 1, a
•ho^.
Digitized by
Google
calceo
108
oalleo
(caloeo), — , &tu8 [caloeus], to fumiah with
i&oa, fmt on Mhoet, »hoe : caloeati et vestiti : cal-
oetndi pedee. Ph.
ealceoliUi l, m. dim. [calceus], a little thoe.
ealoeos. I, m. [1 CEL-, CALC-], a thoe, half-
hoot (covering the whole foot) : calcei habiles et
&pti td pedem : laxus, H. : pede maior subyertet,
mioor uret^ H. — Because senatore wore a peculiar
half -boot : calceos mutare, i. e. to become ienator.
oalcid, oaloiamentnin, sec caloe-.
caldtro, — , — , ire [1 calx], to kick, 0.— F i g.,
to rmst^ be rt/raetory : calcitrat, respuit
caloo^ avi, &tas, &re [1 calx], to tready tread
i^pon, trample: exstructos morieDtum acervos, 0. :
cakata ripera, trodden^ O. : in foro calcatur, L. :
pede, Ta. : Hue ager dulcesque undae ad plenum
caloeotor, packed tn, V. : cineres ossaque legio-
Dum, Ta.— Fi g., to trample upon^ mppreaa : hostem,
In. : Hbertas nostra, L. : amorem, 6. — Of space,
to tread, pan over : oalcanda semel via leti, H. : du-
ram aequor, thefromn aea, O.
oalcolUB, I, m. dim, [ 2 calx ], a rnnall stone^
pebble : coniectis in os calculis. — Sing. coUect. :
domof is calculus arris, in the fidde^ V. — A stone
v»ed in reehminff: calculis subductis, computed^
eati up, — A counter need in playing draugnte^ 0.
— F i g : amicitiara ad calculos vocare, hold to a
tlriet ateowU : si ad calculos eum res p. vocet, L.
— A voOnff-pebbU, ballot : calculus ater, i. e. for
eemdemnation, O. : ad illos calculos revertamur,
I e. tho^e prineiplee of action.
caldior, caldus. see calidus.
oalefaoio or calfacid ( -ficio ), f Scl, factus,
ere, pom. calefid, fieri [ caleo + facio ], to make
warm, make hoty heat: ad calefaciendum corpus:
igne focnm, 0. : balineum calfieri iubebo : cale-
facta orm^Jhuhed, V. — F i g., to excite (poet.) : cale-
factaqoe corda tumultu, V. — To vez, trouble (col-
kiq): calf ace hominem : alqm luculente.
ctf^#a^A — , — , are, intern, [ calefacio ], to
heat, make hot: lignis ahenum, H.
calefcotOB, oalefio, see calefacio.
Calendae, see Kalend-.
caleo, nl, — , §re ( P. fut. calitflrus, 0. ) [ 8
CAL-], to be warm, be hd, glow: ut calere ignem :
terrae sole calentes, H. : ture calent arae, V. :
%Bibiia arae, 0. : sole calente, Tb. : spoliant calen-
lia membra, while still warm^ V.: febre, lu. —
Fig., to ^tow, be roused, be warmed, be injlamed:
iaridendo calebat: ab recenti pugn&, L. : feminft,
fe become enamoured of, H. : scribendi studio, H. :
^na animi spe calerent, Cu. : desiderio Couiugis
ibrqiti, O. — To be troubled, perplexed: te iatic
w eakre poto : alio mentis roorbo, to labor un-
*r, H. : cales yenenis officiiia,/t<mc (like) a labo-
ratory, H. — To be driven hotlv, be urged on seal'
ouely : indicia calent : satis calere res Rubric visa
est, i. e. ripened: Veneris bella calent, rage, Tb.
oaleooo, ul, — , ere, inch. [ caleo ], to grow
warm, be heated: calescere apricatione: uiida ca-
lescit, 0. — F i g., to become excited, glow, be injlamed
( poet. ), T. : flamma propiore, 0. : agitante illo
(deo), to be inspired, 0.
oalfaoio, oalfloio^ see calefacio.
oallandniin, see caliendrum.
oalldos and (poet) oaldos, adj. with comp. [Z
CAL-], warm, hot : omne quod est calidum : cali-
dior quam a^r : cruor, 0. : de pectore flumen (san-
guinis), Y.—Flur. n. as subat. : Frigida pugnabant
calidis, cold with heat, 0. — Sing./, as subat., warm
water : lavi calidi, Ta. — F i g., Jiery, rash, eager,
spirited, Jierce, impassioned, vehement: equus ani-
mis, of a Jiery tpirit, V. : rederaptor, H. : iuventft,
H. — Inconsiderate, haety, rash: Vide ne nimium
calidum hoc sit, T. : consilia : consilia calidiora,
L. : Caldior est, too quick of temper, H.
oaliendmm (ocOlan-), l, n., = KdXXvvrpov, a
high headdress of false hair, H.
oaliga, ae,/. h C£L-, GALG-], a shoe of leather,
half-boot, soldiers boot, 0. : offendere tot caligas,
L e. booted soldiers, lu.
oallgatUB, adj. Tcaliga], wearing soldiers' boots;
hence, tn hob-naued boots, rough-shod, lu.
oaliginosus adj. [caligo], misty, dark, obscure,
gloomy: caelum: Stella. — ¥\g., dark^ obscure:
nox, U.
1. oaligo, inis, /. [2 CAL-I, a thick air, mist,
vapor, fog : picea, V. : atra, V. : noctem eadem
caligo obtinuit (i. e. nebula), L. : Boreas caligiue
tectus, i. e. dust and douds, 0. — M e t o n., darHmess.
obscurity, gloom : cum altitude caliginem oculis
obfudisset, i. e. had caused dizziness, L. : in tanta
caligine, L. : obscura : caeca, V. : inter caliginis
umbras, 0. : caligo ac tenebrae, Cu. : quod vide-
bam . . . quasi per caliginem. — Mental darkness,
confision, ignorance: ilia, quam dixi : caeca roen-
tem caligine consifis, Ct. — Calamity, affliction,
gloom : caligo bonorum, tenebrae rei p.
2. oaligo, — , — , are [ 1 caligo], to steam, reek,
darken: caligans (Ceiitaurus): (nubes) uniida
circum Caligat, V. — M e t o n., to be dark, gloomy :
caligans nigrft formidine lucus, V. : altae caligan-
tesque fenestrae, dizzy, lu.
OaliJC, icia, m. [2 CAL-], a cup, gohlef, drinking-
vessel: maxirai calice.<>: maiores, H.: plebeii. In. —
M e to n., wine, H. — A cooking-vessel, pot, 0.
calleo, — ^, — , 6re [ CJillum ], to be callous ;
hence, fig., to be expa-ienced, be skilftd, be verged:
in ea, quorum usu calleret, L. — To know by ex-
perience, be skilled in, have the knowledge of wn-
Digitized by V^OOQIC
oalUde
104
oalz
derttand: illius sensum, T. : iura: urbanas rusti-
casque res pariter, L. : sonum digitis et aure, H. :
Duram pauperiem pati, to know Xoio, H. : depren-
dere, lu. : quo pacto id fieri soleat calleo, T.
oallide, adv. with comp. and sup. [ calUdus ],
tkilfuUjf^ ahreufdly, expertly : hoc iotellegere, T. :
facere: dicere: vcrsari: callidius interpretari,
Ta. : callidissime dicere : de futuna conicere, N.
— Cunningly y craftily: accedere: vitia sua occul-
tous, S.
calUditaSi fttis, /. [callidua], shrewdness, skill,
readiness, aptness ( rare ) : ingeni, N. : fori, Ta. —
Cunning, craft, slyness, artfulness : caliiditas po-
tius quara sapientia : calliditate Poeuos superare :
Graeca, L. : servi Calliditatea, rogueries, T.
callldUB, adj. with comp. and sup. [ calleo 1,
practised, shrewd, expert, experienced, adroit, sku-
fid, ingenious, prudcTitf dexterous : agitator : natur&
nihil callidius : Stamina suspendit callida (i. e. cal-
lide), 0. ! Callidua huic signo ponebam railia cen-
tum, a connoisseur, U. : veterum index, H. : calli-
dus Oondere furto, H. : foramina oallidissimo
artificio fabricari : inventum, N. : iunctura, H. —
Crafty, cunning, artful, sly: ostendi quara sis cal-
lidua, T. : in isto artificio callidior : gens non
astuta nee callida, Ta. : ad f raudem : auceps, 0. :
consilium, T. : ius : liberalitas, calculating, N. :
malitia inimici, L. : iuris interpretatio, suhUe.
Calliope, 6s, or Calliopea, ae,/.,=KaXXi59n|
or KoXXcoireia ( fine- voiced ). — The Muse of epic
poetry, V., H., 0., lu. — M e t o n., poetry, 0.
calliB, is, m. and /. [ 1 GEL-, CER- ], a stony
footway, foot-path, mountain-path, pass, defile: in-
viis callibua, L. : angustus, V. : suum servare cal-
lem, 0. : deviae, L. : vix singulis pervii, Cu. — A
mountain -pasturage, alp: Italiae callls praedari:
per occultos calles, Y.
■ callosuB, adj, [callum], hard-skinned, callous ;
ova, H.
callum, I, ft. [2 GEL-, GER-], a hard skin, thick
skin: mihi est calciamentum solorum callum:
dissiluit percusso lammina callo, 0. — F i g., insen-
sibility, callousness: quasi callum obducere dolori,
vetustatis.
1. oalo, — ) atus, &re [ 1 GAL-], to call together,
summon, convoke (only of religious assemblies);
hence, a calatis Gaviis, by the assembled gens Gavia.
2. oalo, 5nis, m., a servant in the army, sol-
dier*s servant, Gs. : turba calonum, L. — A low ser-
vant, drudge : plures calones Pascendi, H.
oalor, oris, m. [8 QAir- j, warmth, heat, glow :
uva calore solis augescens : Dilapsus (in death),
V. : ficus prima calorque, the burning heat ( of
August), H. : annuae calorum varietates: ferre
aequos calores, 0. : mediis caloribus, in the midst
of summer, L. : calores austrini, V. — F i g., the firs
of love: trahere calorem, 0. — Mur^ H., Pr.
caltha, ae,/., a yellow flower, marigold, V.
oalumnla, ae, /., trickery, artifice, chicanery,
cunning: cum omni calumnift senattls auctoritas
impediretur : triumphare calumnia paucorum, S. :
res extracta rariis calumnijs. — A pretence, evasion,
subterfuge: in istfi calumnia delitescere: ne qua
calumnia adhibeatur. — A mitrepresentation, false
statement, fallacy, cavil: efifugere alicuius calaov
niam. — A false aecus€Uion, malicious charge, falee
prosecution : de templis spoliatis, L. : causam ca-
lumuiae reperire : ab alquo per calumniam alqd
petere. — A perversion of justice, bad faith in an
action ai law: personam calumniae civitati inpo-
nere, the character of a malicious prosecutor : ca-
lumniae accusationem relinquere. — A conviction
for mcUicious prosecution : calumniam eff ugere :
calumniam fictis eludere iocis. Ph. : calumniam in
eum iurare, to swear that the prosecution is in good
faith, L.
calumniator, Oris, m. [calumnior], a trickster,
malicious prosecutor, false informer, perverter of
law: scriptum sequi calumniatoris esse: calum-
niatores apponere: egens: Calumniator ab ore
cum peteret canis. Ph.
calumnior, &tus, &rl, dep. [calumnia], to accuse
falsely, prosecute unjustly : calumniandi quaestua,
of a false informer: caluiiiniando omnia suspecta
efficere, L. : iacet res isto calumniante bieonium.
— To depreciate, misrepresent, caltmtniate, slander .*
te : id unum calumniatus est rumor, Ta. : sed ca-
lumniabar ipse, i. c. I kept imagining accusations :
Galumniari . . . Quod arbores loquantur, cavil, Ph.
calva, ae, /. [caWus], the scalp, bald head: cal-
vam auro caelare, L.
calvitium, I, n. [calvus], bcUdneas, a bald spot,
calvuB, adj, [SCAL-], bcUd, hairless, lu.. Ph.
1. calx, cis,/. [CEL., GER-], the heel: (forts)
calcibus insultare, T. : uti pugnis et calcibus : fer-
rata, the spur, V. : nudis calcibus anguem premere,
lu. : quadrupes calcibus auras yerberat, i. e. the
fore -feet, V. : calce petit, kicks, H. : ferire, O. :
calces remittere, to kick, N. : aut die aut accipe
calccm, take a kick, lu. : calcemque terit iam caloe^
i. e. presses dose in his footsteps, V. — P r o v. : ad.
Vorsum stimulum calces ( sc. iactare ), to Ariel;
against the pricks, T.
2. calz, cis,/., = xaXiK, limestone, lime: in in.
sulam calcem oonvexit: caeroenta calce durata,
L. — Fig., the goal of the race - course ( ancientl j
marked with lime) : ad calcem pervenire : ad car>
ceres a calce revocari, i. e.from the end to the be-
ginning: video calcem, ad quam cum sit decur-
sunL
Digitized by
Google
106
oandidatus
oamara, ae, /l, = ma/idpa, a hoot vfiih arched
Adk(mPontiis),Ta.
camrtla, ac,/. tUm. [camera], a gobla^ eup^ 0.
camellia^ \ m., = KdfifiXoc, a camel, C, H^ L.
OamsDM^ %e» /• [ 1 CAS-], a Muse: acceptus
oorem Camenis, H. : amant alterna Camenae, V. :
Baniua, Apulian, i. e. of Horace^ H. : veteres, 0. :
ICfabar, quidnam mane misissent Camenae, Pr. :
Camenis lacum aacravit (NumaX L. — ^MeCon.,
1^, a potniy 9ong: summi dicende CameoA,
patrili Bcripta (kmen&, O. : meae, Tb.
csmera, tke^ f^^ taftapa, a vauUy an arched
roof, arch : lapideis fomicibus iuncta, S. : si came-
imm percusti, hit the ceiling, H.
G*aiiienzta% I, a cognomen in the Sidpieian
gens, L. — ^Henoe, Cameriooe curare, L e. to court
the nobiHty, In.
oanuznia, l, m., = KaiuvoCf a furnace^ amelimg-
fiemace^ forge: pleni, O. : semper ardens, lu. —
Poet^ M« forge of Vulcan under Aetna, V. — A
fitmaeefor heaiing an apartment, H. — Fire: ca-
miDo luculmto ati : ramos urente camino, H. —
ProT. : oleum addere camino, I e. to aggravate
theewUn.
cunniani^ I, tik, ^ Kdfifutpocy a lobster, lu.
oampester, tris, tre, adj. [campus], of a level
foU even, flat, U»d: loci, Cs. : iter, L. : raunitio-
iieflj/iUUMM-ib, Gb. : Scytbae, dwelling on plains,
BL : ho6tis,^A<tn^ on the open plain, L. — Plur, n.
m tmbai. : paaca campestrium insederunt, little of
the letrei country, Ta. : ludus.— Of the Campus
Martiua : arma, uaed in the games, H. : ccrtamen,
I e, of the comitia, L. : gratia, among the voters, L.
— Ab tubst. n. (sc TelaiDentum), a wrestling-apron
(voTD bj athletes^ H.
campiui. i, m. [ SCAP-], a plain, fidd, open
cammiry, level place : campi patentes: virente8,H.:
■eqoor campi, v.: in aeqao campi, L.: campos
per^rantes : redeont iam gramina oaropls, H. :
eampi fromenti opalenti, L. : pigri, H. : pianos
kteqiie patens, O. : in campo sui facere potesta-
teon, m the open fidd, N. : ut ignes in campo ob-
Aare qneratur, in the open plain, H. : agros cum
9BM opimia campis : tantum campi, so vast a plain,
y, : ASris in campis latis, i. e. the Elysian fidds,
T. : campia atqoe Neptano super, on land and sea,
E — ^E 8p^ a grassy plain in Rome, along the Tiber
^edkfeted to Mars; hence called Campus Mar-
t2iB)i, the place of assemblage for the people at the
eanistt oenturiata, L. : quorum audaciam reieci in
OuDpo: Desoendat in Campum petitor, H. : con-
■alariboa oomitils consecratus; it was used for
S>aiei| exercise, and military drills; hence, cam-
pa MMter: Indere in campo, H. : uti Et ludis et
pott decisa negotia Campo, H. : Quantos viriim
(^a^QS a^ gemiius (at the funeral of Marcel-
lusX V. — ^ Uvd surface ( of a sea, a rock, etc.,
poet,): campi liquentes, V. : campus aquae, 0.:
inmotft attoHitur unda Campus (i. e. saxum), V.
F i g., a place of action, field, theatre, arena : aequi-
tatis : magnus in re p. : campus Per quem mag-
nus equos Auruncae flexit alumnus, i. e. the kind
ofcomposition practised by LucUius [satire), lu. —
The comitia hdd in the Campus Martius: fors
domina Campi.
(camur, ura, urum), adj, [CAM-], crooked,
turned inwards (once) : cornua, V.
camuB, I, m., =r KTifAoc, a curb, used as an in-
strument of torture : civis tradere camo, H. dub.
oanalifl, is, m. [2 SAC-, SEC-1 a pipe, groove,
channel, canal, passage for a fluid, conduit : ilignis
potare canalibus undam, troughs, V.: canalibus
aqua inmissa, ditches, Cs. : (aedes) canali uno dis-
cretae, L.
canoelli, drum, m. dim. [cancer (late), a lat-
tice], a lattice, enclosure, grating, grate, balustrade,
bars, railings, bar in a court of justice : fori, thr
barrier in public spectacles.^F i g., boundaries, lim-
its: extra hos cancellos egredi: forenses.
oanoer, en, m. [2 CAN.+CVR-], a crab, sea-
erab, river-crab: litoreus, 0. — The Crab (in the
zodiac): sidus Cancri, V., 0. — Poet: cancri
braochia videre, to visit the far south, 0. : ferve-
bant bracchia cancri, i. e. the sun was in Cancer,
0. — A malignant tumor, cancer, 0.
candela, ae, /. [ CAND- ], a wax-light, tallow-
candle, taper: brevis, lu. : candelam apponere
valvis, to set fire to the doors, lu. — A cord covered
with wax (which preserved it from decay): fasces
candelis involuti, L.
candelabrum, I, n. [ candela ], a candlestick,
chandelier, lamp^tand: e gemmis perfectum.
candena, entis, wfj. [ P. of candeoj, shining,
dazzling, white, bright : luna : umeri, B. : cygnus
candenti corpore, V. : Phoebus, resplendent, V. :
ortus, Tb. : candenti elephanto, i. e. ivory, V. :
lilia, 0. : de candentibus atra facere, to make white
black, 0. — Olowing, white-hot : favilla, V. : carbo:
lammina, 0. : lamna, H.
cande5, ul, — . ere [CAND-], to be brilliant, be
glittering, shine, glitter, glisten : ubi canderet Te-
stis, H. — Fig., to glow, be hot: aer fervoribus
ustus Canduit, 0.
candesco, — , — , inch, [candeo], to become
bright, grow white, begin to glisten : aer soils ab
ortu, 0. : caput cania, Tb. — To begin to glow, grow
red hot : currQs candcscere sentit, 0.
oandidatoriuB, a<y. [candidatus], of a candi-
date for office: munus.
oandidatas, I, m. [candidus], a candidate for
office (clothed in a white toga): praetoriua e
Digitized by V^OOQ IC
oandiduliui
106
oano
eatMkUe/arthepradorthip: consularis: aediliiss
alcui candidato data: munia candidatoram : tri-
bunicii, L. : offioioBisaima natio candidatoram.
oandldaloB, <»<fj. dim, [candidua], thininff
whiU: dentea: porcua, lu.
oandldus, adj, with eomp, [candeo], thining
vhUe^ dwr^ bright : luna, Y. : stellae, H. : Taurus
(the oonatellatiou), V. : Daphnis, Y. : Cupido, Gt :
avis, i. e. tht ttork^ Y. : candidior cjgnis, Y. : ag-
nua, Tb. : equi, Ta. : alt& nive candidum Soracte,
H. : Dive oandidiores equi, 0. : pOpulus, the white
or iUver poplar, Y. : lilia, Y. : folium nivei ligu-
stri, 0. : tentoria, 0. : Testia, L. — P r o v. : Candida
de nigria faoere, to make Hack white, 0. : nigrum
in Candida vertere, lu. — Splendidyfair, beatUiful,
eomely : Dido, Y. : puer, H. : puella, Gt : cervix,
H. : ora, 0. — P o e t, of the winds : Favouii, clear-
ing, H. — Clothed in white: pompa, 0.: Candida
sententia, i. e. a white atone counted for acquittcU,
0. — Pi g., unblemiehed, mire, guilelees, honest, up-
right, »ineere,/air, candid, frank, own : index, H. :
Maecenas, H. : ingenium, H. — Bajmy, fortunate,
proeperout: fata, Tb. : dies, 0. — Of diaoourse,
dear, perspiewnu, arUeaa: genus dicendi.
candor, Oris, m. [GAND-], a dazzling whiteneae,
lustre, deameae, radiance, Mghtneaa, brilliancy,
splendor: solis: candore notabUis (via lactea), O.:
caeli: nivalis, Y.: candore nives ante! re, Y.: can-
dore tunicarum f uigens aciea, L. — Faimeaia, beauty
candore mixtus rubor: candor huius et proceritas.
— Fig., brilliancy, splendor : f ucatus. — Candor,
integrity, sincerity, openneaa, frankneaa (poet): si
vestrum merai candore f avorem, 0. : Gandore noto
reddas indicium, Ph.
oanens, ntis, a(fj. [P, of caneo], gray, grayish,
hoary, white: Ganens molli plumi senecta, Y. :
lilia, 0. : leto canentia lumina, dull, Y.
oineo^ ul, — , Sre [canus], to be gray, be hoary
( poet and late ) : Temporibus canebat senectus,
Y.: canet in igne cinis, 0. : gramina, Y.: mons
oliv&, lu. : canent insignes, grow old, Ta.
oanephoroSi/. nom.plur. oe, ace ds, = cavi^
^6poc, a baaket-carrier. — Ftur., two statues, repre-
senting maidena carrying baaketa on their heads, 0.
oanesoOi — » — > ere, inch. [ caneo ], to become
hoary, grow gray, whiten : pabula canescunt (ca-
lore), 0. — Fig., to grow old: (qucrcus) canescit
saeclis. — Of style : cum oratio canesceret, waa
growing feeble.
oanicula, ae, /. dim. f canis ], the dog - star,
Sirius : flagrans, H. : exontur.
CaninlUB, a, a Roman gens.
oaniiiUB, a^. [ canis \of a dog, canine : ster
CUB, lu. — F i g. : verba, i. e. cutting, 0.
, is, »». and /. [2 CAV-], a dog : ater alie-
nus, T. : acer, H. : canes venatici : obscena, ahame-
leaa, Y. : Echidnea, i. e. Cerberus, 0. : caeruleia
canibus resonantia saxa, the barking mouths (of
ScyUa), Y. : Infemae canes, the doga of Hecate, ft
— Sing, collect. : trudit multa cane Apros, a pack,
H. — ^P row.: cane peius et angui vitare aliquid,
H. : canis a corio numquam absterrebitur uncto,
will never be frightened from the greasy hide, H. :
canis iimidus veheroentius latrat quam mordet,
hia bark ia toorae than hia bite, Gu. — F i g., a term
of reproach, dog, T. ; of a backbiter, H. ; of a
miser, H. ; of parasites : multa canibus suis (opus
esse). — M e t o n., ^ constellation, the Dog (canis
maior, or iSiirttM ; and canis minor, or Procyon) :
adverse cedens Gania oocidit astro, i. e. goes down
backwards, Y. — In play, the worst throw (of dice),
dog-throw (opp. Yenus^ 0., Pr.
caniBtnim, I, n., = Kovaarpov, a basket of
reeds, plaited basket, G., Y.
canities, ace. em, abl. S,/ [can us], a gray color,
grayiah-white, hoarinesa (poet and late): lupi, O. :
rigidis hirta capillis, 0. — Meton., ^roy hair:
Ganitiem deformat pulvere, Y. — Of the beard :
inculta, Y. — Gray hairs, old age: Ganitiem sibi
promiserat, Y. : Donee virenti canities abest, H. :
usque ad canitiem, Ta.
canna, ae,/., = xdwa, a reed, cane : palustris,
0. : septenis fistula cannis, 0. — M e t o n., a reed-
pipe, flute, 0. — A small vessel, gondola, lu.
CannenaiB, e, adj., Cannensian, of Cannae
(in Apulia, where Hannibal routed the Roraan^) :
pugna, L. : acies, L. : clades, L. — Hence, fig.: te
pugna Gannensis accusatorem sat bonum fecit,
i. e. the proacription of Sulla (in which many emi-
nent advocates had perished). — Of a revel : Gan-
nensis pugna nequitiae.
oano, oecini, — , ere (P. perf supplied by canto)
[1 CAN-]. I. Intrans., to utter melodious notea,
make music, sing, sound, play, — Of men : celebrare
dapes canendo, 0. : tibicen sine tibiis canere non
possit : harundine, 0. : imitari Pana canendo, V. :
Movit Amphion lapides canendo, H. : ad tibicinem
de virtutibus, etc. : ululanti voce more Asiatico
canere, to chant, use sing-song, — P r o v. : non cani-
mu9 surdis, preach to the deaf, Y. — Of birds, etc. :
galli victi silere solent, canere victores, to crow :
gallina cecinit, interdixit hariolus (a bad omeTi),
T.— Of the owl, to hoot,Y. — Me ton., of instru-
ments or a piece of music, to sound, resound^ he
played: canentes tibiae: cum in conviviia ATm-
phonia caneret : maestae tubae, Pr. — Of signals
to aound, be aounded, resound: semel bisne siirl
num canat in castris, L. : repente a tergo ai^na
canere, S. : Signa canunt, Y. : classicuro apud eos
cecinit, L. : receptui canere, to aound a retrecU, Cs. :
Hasdrubal receptui propcrc cecinit, L. : uisi rect^pl
tui cecinisset, aounded a counter-march, L. — ¥ t e .■
Digitized by V^OOQ IC
canor
107
oanus
Twoctnte et reoeptui canente senatu. — n. Trans.
with copnole ace, to ting^ P^y, rehearse^ reciie^ com-
pom: id carmen: in euin carmiDa incondita, L.:
TCTStts: verba ad certos modos, 0.: praecepta,
fl.: indoctam, H. : Haec super arvorum cuitu, V.
—Of frogs: veterem querellam, croaked, V. —
Pro?.: Cantilenam eandera canis, ever the old
tme, T.— With definite 06/., to ting, celebrate in
9onff, mng of, praise : virorum laudes*: suas laudes,
L: regea el proelia, V.: Qaas strages Turnus
Ediderit, V. : Herculem, Ta. : Liberum et Muaas,
H. : plectro graviore Gigantas, 0. : arma virum-
que,V.: (fama) facto atque infecto canit, trumpets^
V^-— ProT. : Tana surdis auribus, L. — Of oracles
or dirinera, to give response (in verse), prophesg^
foretell, predict, utter: horrendas ambages, V.:
fera fata, H. : Artificis Rcelu8,y. : haec quae nunc
finnt: Sibjila quae aenis fato canit pedibus,Tb.:
te mater aacturum caelestium numerum cecinit,
L :^ quae nunc usu veniunt, N. : Hoc signuro ce-
oinh miflsuram creatrix (sc. se), V. : quaeque diu
ktaere, 0. : cecinere vates, idque carmen perve-
aerai. etc, L. — Of signals, to blow, sound, give :
tubidnes signa canere, give the signal for battle,
&: daasicum apud eum cani iubet, Cs. : bellicum,
ealltoarms: Gallos adesse, «^ia^ V . — Poet.:
(bodna) cecinit iossos receptas, 0.
oanor, Sris, f?i. [ 1 CAN- ], tune, sound, song,
melodg (poet, and late): mulcendas natua ad
aares, O. : aeris, V. : lyrae, O.
canonic adj. [ canor ], 0/ meUxfy, melodious,
hmrmomioHs: quiddam habere canorum, a melo-
dkm voice: modi, lu. : vox . . . nee canora, not
mmg-somg: nugae, mere jingling^ R.—8ing. n. as
MArf^ mdotfy, charm (in speakine) : illud in voce.
— Produdng mdodg, sounding meUfdiouslv, musical,
et^homious : orator : chorus, song and dance, lu. :
Aeofidea, i. e. Misenus, O. : animal (gallus) : aves,
v.: oloT, Pr. : fides, H. : aes, i. e. tubae, V.
cantaman, Inis, n. [canto], an ineantatum, Pr.
oanterina, see canthsrius.
canthaTi% idis,/., =icav^apic, the JS^nish
fy, eantharides : cantharidis \\^, power of poison :
cuBftharidum sud, O.
oanthama, I, m., a wide drinking-vessel with
handles^ tankard^ pot, H.: parvulus, lu. : gravis, V.
—J sea-Jish, 0.
oantherhis or canteziua, l, m. [Celtic], a
P'fSMg : albL — P r o v. : minime, sis, canthenum
'^iosmm,donot{put) the hack iniheditch^ le.act
fervii stfy, L.
eantlciiiii, l, «. [cantos]. — ^In comedj, a musi-
m' momtiogue, recitative, nwnody: nosti canticum :
•Sere,L. — A song: choros canticum Insonuit^Ph.
-*-ia aa orator, ring-song.
, ae^/. [cantilo, to trill], a hackneyed ^
song, old song : cantilenam eaudem canis. ever the
old song, T.^Silly talk, trite praUle, gossip (oolloq.) .
sua : ex scholis, a trite formula,
cantlS, Cnis, /. [1 CAN-], an incantation,
charm, spell.
oantito, — , Stus, Are, freg. [ canto ], to sing
often : ut habeas quicura cantites, to practise music
with, T. : carmina in epulis.
oantiuncula, ae,/. dim. [cantio], an aUurifig
strain. — Ptur, : (Sirenum).
canto, avi, itus, &re.freq. [cano]. I. Intrans.^
of men, to produce melodious sounds, sounds sing,
play : Pamphilam Cantatum provooemus, T. : sal-
tare et cantore : Arcades ambo £t cantore pares,
V. : cantando victus, V. : non est Cantondum, L e.
there is no occasion for fiction, lu. : structis ave-
nis, 0. : ad chordarum sonum, N. : tibiis, N. : ad
manum histrioni, to accompany the actor, L. : gal-
lis signura dedisse cantandi, to crow.— Of instru-
ments, to sound, resound • Cantabat f anis, canUbat
tibia ludis, 0. — U. TVans., with cognaU ace., to
sing, play, recite: Hymenaeum, T. : haec versibus
iadem, drawl, lu. : Nil praeter Calvura (i. e. Calvi
carmina), H. : cantatum carmen, an incantation, (X
—With definite obj., to sifig, celebrate, praise in song.'
amicam, H. : proelia virginum, H. : Pythia (sc. cer-
tamina), H.: deum, Tb. : cantari dignus, V. — To
reiterate, harp upon, warn against: haruro mores,
T. : istum Caesarem : totft cantobitur urbe, become
a byword, H.— 7b use enchantments, practise incan-
tations, enchant, charm: cantondo rumpitur anguis,
V. : cantata Luna, exorcised by magic, Pr.
cantor, Oris, m. [1 CAN-], a singer, poet: Om-
nibus hoc vitium est cantoribus, H. : formularum,
one who harps on: Thamyras, Pr. — ^ eulogist:
Euphorionis : Cantorum convioium, hired ap^aud-
ers, claque. --A reciter (of verses), actor, player:
donee cantor * vos plaudite I* dicat, H.
cantUB, 08, m. [1 CAN-], a musical ^ttterance,
singing, song: cantus vocum: Sirenum: cantu
tremulo (i. e. voce anili), H. : cantu solato labo-
rem, y. : in dicendo obscurior, musical play of
voice. — With instruments, a playing, music: vo-
cum et nervorum: citharae, H. : tubarum, L. :
strepuerunt comua cantu, V. : bestiae cantu flec-
tuntur, by music. — Of birds and insects : avium
citharaeque, H. : seros exercet noctua cantas, V. :
CantQs luscinii. Ph. : gallorum, crowing: sub galU
cantum, at cock-crow, H. : ales cantibus Evocat
Auroram, 0. : cantu rumpent arbusU cicadae, V.
— Esp., an oracular song, incantation, charm:
veridieos edere cantQs, Ct : cantOsque artesque
magorum, 0. : cantu commoUe Umbrae, V.
canoa, ac£f. [2 CAS-], whiU, hoary: aqua,
foamy, 0. : nix, H. : montes, V. : pruina, hoar-
frost, n. — Oray, whiU (of hair): capilli, H.:
Digitized by V^OOQ IC
oapaoitas
106
oapio
crinis, 0. : caput, Ct. — Flur. m. as tubtt. (sc. ca-
pilli), gray haira : falsi, 0. : honorati, 0. — Old^
hoary^ venerable : fides, of ancierU HmeSy V. : se-
nectus, Ct
oapacitas, fttis, /. [capax], space for holding^
capacity: in animo.
oapax, &cis, adj. with comp, and mp, [CAP-],
coiUaining muck, wide^ large, epaciouB, roomy, capo-
cioua : couchae, H. : capaciores scyphos, H. : pha-
rctra, 0.: urbs,0.: circus capax populi, 0. : animal
mentis capacius, 0. : cibi vinique capacissimus, L.
— F i g., suaceptihUy capable of, good, able, apt, fit
for : avidae et oapaces (aures) : ingenium, great,
0. : animi ad praecepta, 0. : imperii, Ta.
oapedo (capudo, oapp-), inis,/. [CAP-], a
bowl tued in aaerificea,
capeduncula, ae, /. dim, [ capedo ], a tmall
diah uted in Bacrifices.
oapella, ae, /. dim. [ caper '\,a she -goat, V. :
graciles, 0. — ^A piece of statuary, C. — Capella, a
star in Auriga : sidus pluviale Capellae, 0. : sig-
num pluviale, 0.
oaper, pn, m., a he-goat, goat: vir gregis, Y.,
H. : bicornis, 0. — 7'he odor of the arm-pits: trux,
O., Ct., U.—A wild goat, 0.
oapesBO, \s\ or if, Itams, ere, dend [capio], to
seize eagerly, snatch at, lay hold of: cibum denti-
bus : arma, Y. : principium libertatis capessendae.
— Of places, to strive to reach, betake oneself to,
repair to, resort to: medium locum: turris, Y. —
F i g., to take hold of with zeal, take up, take in
hand, undertake, enter upon, engage in, execute,
manage: bellum, L. : pugnam manu, Ta. : iussa,
to execute, Y. : recta capessens, with upright pur-
pose, H. : partem decoris, L. : ma^stratOs, Ta. :
audacia ad pericula cape8seuda,/aciyi^, L.: capes-
sere rem p., to enter political life.
oapillatUB, adj. with comp. [capillusl, having
hair, hairy: bene, with a fine Itead of hair: capil-
latior quam ante : oapillato consule, i. e. in the
olden time, lu.
capillos, I, m. [caput].— -Sifkjr. collect., the hair
of the head, hair: passus, T. : involare alcui in
capillum, T. : pexus: horridus: capillo esse pro-
misdo, long, Cs. : longus, N. : horrens, Ta. : niger,
H. : fulvus, 0. : capillum prcimisiHse, L. : candente
carbone sibi adurebat capillum, the beard— Ot the
cony : cuniculi, CL—Plur., hairs, t/ie hair : erant
illi oompti capilli : uncti, H.
oapio^ cSpI (capsis, old foi- ceperis, C), captus,
ere [CAP-], to take in hand, take hold of, lay hold
of, take, seize, grasp: flabellum, T. : sacra manu,
Y. : pocula, H. : baculum, 0. : pigtiera, L. : mani-
bus tympanum, Ct. : lora, Pr. : arma capere alii,
seized their arms, S. : ensem, 0. : tela, 0. : omnia
arma contra illam pestem, L e. contend in every
way : Manlium arma cepisse, had begun hostilities,
S. : capere arma parabat, was on the point of at-
tacking, 0. — Of food, to take, partake of: Cibum
cum ea, T. : lauti cibum capiunt, Ta. — To take
captive, seize, make prisoner: belli duces captoa
teuetis : unus e filiis captiis est, Cs. : capta tria
milia peditum, L. : alquos Byzantii, N. : captos
ostendere civibus hostes, H. : Num capti (Phryges)
potuere capi ? could they not, when taken, be taken
fonce for all) ? Y. : casus est enim in capiendo
(sc praedones). — To catch, hunt down, tcUce: pro
se quisque quod ceperat adferobat: cervum, Ph. :
ilia pro lepusculis capiebantur, patellae, etc — To
win, captivate, charm, allure, enchain, enda»e,faMei-
note : ut te redimas captum (i. e. amore), T. : qui-
bus (rebus) ilia aetas capi ao deleniri potest : te
pecunia captum : quem suA cepit humanitate, N. :
hunc capit argenti splendor, H. : dulcedine TodB,
0. : (boa) herbA captus yiridi, Y. : oculis captis. —
To c/ieat, seduce, deceive, mislead, betray, delude,
catch: Aut quft vi& te captent eadem ipaos capi?
T. : eodem captus errore, involved in : suis miae-
rum me cepit ocellis, Pr. : carmine formosae ca-
piuntur, Tb. : me dolis, S. : capi alcuius dolo, N. \
alqm amicitiae mendacis imagine, 0. — To defeat^
convict, cast, overcome ( in a suit or dispute ) : oe
tui consultores capiantur : in capiendo adversario
versutus (orator). — To Jiarm, lame, mutiUUe, mainly
disable, impair, weaken : oculis et auribus captus,
blind and deaf: membris omnibus captus : altero
oculo capitur, loses an eye, L. : capti auribus metu^
L. : lumine, 0. : numquam erit tam captus eque-
ster ordo : cipta re p. — P. pass., of the mind,
deprived of sense., silly, insane, crazed, lunatic, mad :
mente esse captum : virgines captae furore, L. :
capti et stupentes animi, L. — To choose, sdecC,
elect, take, pick out, adopt, accept : iudicem populum
R., L. : Me arbitrum, T. : inimicos homines, m^ke
enemies, T. : sacerdotem sortito : Flaccus flamen
captus a Licinio erat, L. — Of places, to occupy^
choose, select, take possession of, enter into: loca
capere, to take up a position, (X : castris locum
capere : locum extra urbem editum capere, N. :
locum editiorem, S. : capto monte, Cs. : Aveiiti-
num ad inaugurandum templa, L. : montes fug&,
for refuge, L. : tumulum, V. : terras captas de-
spectare videntur ( cycni ), to be settling down ota
places selected, Y. — To take by force, capt-wre^
storm, reduce, conquer, seize: pauca (oppida), S. :
Troia captA, L.: quod (agri) de Campania cepe>
rant : castra hostium, N. : oppida manu, V. ; cf.
oppres8a captaque re p.: patriam suam, L. — 2\>
reach, attain, arrive at, betake oneself to : inauUun^
Csn. : oti ilium portunL — Of property or money, t^
take, seize, wrest, receive, obtcUn, acquire, get : agitM^
dc hostibus : ager ex hostibus captus, L. : pra^^
das, N. : ex hostibus pecuniam, L. : cape ced<^
give and take, T. : de re p. nihil praeter gloiiana*
Digitized by V^OOQ IC
capio
109
capra
R.: ex ealamtiate popali R. nomen capere, Cs. :
regQom T'lberinus ab illU Cepit, tucceeded to, 0. —
With wntnuim, to take UUgcUly^ exacts extort^ (KN
(tftabriheytaJce blciekmail: contra leges pecuniam
eepisset: pecuniae per vim atque iniuriara captae:
ipene pecuniaa ob rem iudicandam : alqm pecu-
oiie captae arcessere, S. — To take, inherit, obtain,
oe^wre, get, accept: morte testamentove alcuiua
alqd capere: a ciTibus Romania hereditates: si
capieDdi las nullum uzori, lu. — 7b collect, receive,
oiiam: ex eis praediia talenta argenti, T.: stipen-
diam iure belli, Cb. : ex quo (castro) talenta, N. —
F'lg^to takt, anas, obtain^ get, enjoy, reap: Fruc-
tiiin,T. : fructtlB auctoritatis : fructum vestri in
me amoria: alquid ex eft re commodi? T.: utili-
tates ex amiciUft. — To take, auume, acquire, put
•n: gestlla ToltHsqoe novoa, T. : figuras, 0. — To
take, aanane, adopt, cultivate, cherish, poaaeu: peti-
toris pefsonam : patris vim : patrium animum. —
To umdetiake, astume, enter upon, accept, take up:
provindam duram, T. : consulatum : honores, N. :
remm modermmen, 0. : rem p., S. : magistratum,
L — ^Witb dot, of person, to obtain for, eecurefor:
patrea praeturam Camillo oeperunt, L. — To begin,
enter ypon, undertake : bellum : labores, T. : augu-
rium ex arce, L. : aliud iniiium belli, i. e. toar on
a nempian, Cs. : conatOs ad erumpendum, L. : neo
vestra capit disoordia finem, Y. : ad impetum ca-
pinodam spatium, to take a start, L. : somnum,
ftJlodeep, — Poet.: Unde nova iDgresstis expe-
rieotia cepit? L e. wu devieed, V. — To seize, em-
brace, take (an opportunity): si qnam causam
etpenty T. : tempos ad te adeundi. — To form, con-
eeire, entertain, come to, reach : sensum verae glo-
liae: ex lucri magnitudine coniecturam furti:
coaaiEazn onft tecum, T. : consilium hominis for-
taaaa eTertere: consilium equitatum demittere,
Ck: oonslium ut exirem: legionis oppriroendae
eoaaQiam, Ob. — To take, derive, draw, obtain : de
te ezemploai, T. : exemplum ex aliquft re. — To
take, ^Uertain, conceive, receive, be subjected to, suf-
fer, expenenee: miseriam omnem, T. : angorem
pro amioo : ex huius inoommodla moleatiam : in-
faaBam sine voluptate : invidiam apud patres ex
lai^^tione, L. : tiroorem, Y. : voluptatem animi. —
With a feeling as euitj., to seixe, overcome, possess,
•ceupy^ affedy take poesession of move: Gupido
cepct nuaeram nunc me, proloqui, etc. : ut caperet
od^an illam mei, T. : nos oblivio oeperat : Romu-
tea cnpido oepit urbis condendae, L. : animum
cva cepit, L. : meae ai te oeperunt Ueda laudis,
T.: dementia cepit amantem, Y. — Of injury or
Vaa, to suffer, take, be eubjected to : calamiUtem :
Mnmodi nihil — E s p., in the formula by which
tbe ienate, in great emergencies, gave absolute
paver to magistrates : videant ne quid res p. de*
' capiat : aenatus dccrevii, darent operam
,iieqaid,etc.,a — To take in, receive, hold,
contain, be large enough for : capit alveus amne^
0. : terra feras cepit, 0. : quid turbae est ! Aedea
nostrae vix capient, scio, T. : una domo iam capi
nou possunt: Nee iam se capit unda, Y. : Non
tuus hoc capiet venter plus ac meus, H. : tot do-
mQs locupletissimas istius domus una capiet ? vfill
swallow up. — To contain, hold, suffice for, be strong
enough for, bear: earn amentiam: nee capiunt
inclusas pectora flamroas, 0. : iram Non capit
ipsa suam, 0. : Nee te Troia capit, is too small for
your glory, Y. — To take, receive, hold, comprehend,
grasp, embrace : gratia, quantam maximam animi
nostri capere possunt: ille unus veram speciem
senatiis cepit, L.
oapis, idis, / [CAP-], a bowl with one handle,
used m sacrifices^ L.
oapiatrataa, a^, [capistruml, harnessed: In
capistratis tigribus, in a chariot drawn by, etc, 0.
capiBtmin, I, n. [CAPJ, a halter : raollia, Y. :
frenare ora capistris, 0. — Fig. : maritale, lu.
capital, ftlis, n. [ capitalis ], a capital offence,
crime punishable by death or exile ( civil death ) :
quique non paruerit capital esto, C. (lex) : prae-
sidio deoedere apud Romanes capital esse, L. : in
sella Regis consedisse capital foret, Cu. : capitalia
ausi plerique, L.
oapitale, is, n. (late for capital), a capital of-
fence, Ttu
oapitalla, e, acfj. with comp. [ caput ], of the
head, chief , foremost, pre-eminent, distinguished:
Ingenium, 0. : ille, a writer of the first rank: erat
capitalior, quod, etc, more distinguished. — In law,
of life, involving life, capital: accusare alquem rei
capitalis, of a capital crime: cui rei capitalis dies
dicta sit, L. : reus rerum capitalium : flagitia, T. :
noxa, L. : indicium trium virorum capitalium, who
had charge of the prisons and of executions. — F i g.,
deadly, pernicious, irreconcilable, bitter: flagitia,
outrageous, T. : hostis, a deadly enemy : ira, H. :
oratio, dangerous : nulla capitalior pestis.
oapito, onis, m. [caput], one that has a large
head, big-headed. *
Capitolinae, adj. [Capitolium], of the Capitol,
Capitdine: clivus : ludi, L : quercus, a crown of
oak awarded in the Capitoline games, lu. — Flur,
m. as subst., the directors of the Capitoline games.
Capitolium, I, n. [caput], the Capitol, temple
of Jupiter, at Rome, C, L. — The hill on which the
Capitol stood, L. : Gapitoli inmobile aaxum, Y., H.
oapitolatim, aclj, [caput], by heads, summari-
oapitulum, I, ft. dim. [ caput ], a little head,
darling, pet: lepidissimum, T.
oapra, ae, /. [caper], a she-goat, C. : consimilia
capris figura, Cs. : fera, i. e. caprea, Y. — A star in
Digitized by V^OOQ IC
oaprea
110
caput
Auriffa, V. : insana Caprae sidera, E.-~The odor
of the armpits: olidae caprae, H.
caprea, ae, /. [capra], a toUd she-^oaty roe^ H.,
v., 0. — P r o V. : lungenlur capreae lupis, i. e. the
impoaaibU will occur^ H.
capreolUBi I, m. dim. [ caprea ], a wild goal^
chamois, roebuck^ V. — M e t o n., plur., short pieces
of timber for siipports, props, stays, Cs.
CapricomuB, I, m. [ caper + cornu ], Capri-
corn, a sign of the zodiac, C. : tyrannus undae, H.
oapriHcuB, L /. [ caper + ficus ], the wild fig-
tree: magna, T.: erutae, H., Pr.
caprigenuB, adj. [caper +GEN-], of the goat
kind.—Flur. as subsL, goats : caprigeuani pecus, V.
caprixnulgUB, I, m. [caper +MARG-], a milker
of goats, countryman, Ct.
oaprinuB, adj, [caper], of goats: grex, L. : pel-
lis. — ^P r o V. : rixari de lanft caprina, aboiU trifles,
H.
oapripes, pedis, adj. [caper + pes], goat-footed
(poet.) : Satyri, H. : Panes, Pr.
oapaa, ae, /. [ capio ], a repository, box, book-
case, 0. : delatae, H. : aperta (for waste - paper),
H. : angusta (of a school-boy's satchel), lu.
oapsula, ae,/. [capsa], a small box, casket, Ct.
oapta, ae,/. [P. of capio], a female captive, T.
oaptatio, 3ni8, /. [ capto ], a reaching after,
catching at : verbonim.
captator, oris, m. [capto], one who eagerly
reaches after, who grasps at: aurae popularis, a
demagogtte, L. — A legacy-hunter, H., lu.
captio, onis, /. [capio], a deceiving, deception,
fraud, deceit : in parvol& re. — A fallacious argu-
ment, sophism, quibble, catch : istius generis captio-
nes: dialecticae: quanta in verbis. — An injury,
loss : mea captio est, si, etc.
oaptiose, cLdv. [ captiosus ], insidiously, deceit-
fully: interrogare.
captioBUB, adj. with comp. and sup. [captio],
fallacious, deceptive: societSiS. ^- Sophistical, mis-
leading: quo nihil captiosius potest dici: captio-
sissiinum genus interrogationis : captiosa solvere,
detect sophisms.
oaptimicula, ae, /. dim. [ captio ], a quirk,
sophism, fallacy.
captiva, ae, /. [ captivus ], a female captive,
woman prisoner, 0.
captivitas, litis, /. [ captivus ], servitude, cap-
tivity: monstrata coraminus, shown to be impend-
ing, Ta. : urbis, capture, Ta. — Plur. : urbium, Ta.
oaptivus v-vos), adj. [CAP-], taken prisoner,
captive: cives: servi: inultituJo servorum, L. :
pubes, H.: matreSyO. — Of captives: sedes: san-
guis, V. : lacerti, 0. — Caught, taken : plsoes, 0.:
ferae, 0. — Captured, plundered, taken a* spoU,
taken by force : naves, Cs. : pecunia, L. : vestia,
V. : portatur ebur, captiva Corinthus, H. : caelum,
0. : captiva mens, i. e. by love, 0. — As subst. m.,a
captive, prisoner : sine eis captivis: ut ex captivis
comperit, Cs. : vendere captivum, H. : captivo vic-
tor potitus, O.
capto, &vl, fttus, are, freq. [capio], to strive to
seize, lay hold of, catch at, snatch, chase, hunt, cap-
ture: fugientia Flumina, H. : simulacra fugacia,
0. : laqueis feras, V.: naribus auras, V.: auribus
afira, listen eagerly for, V. : captata Hesperie,
watched for, 0.— F i g., to strive after, long for, de-
sire earnestly, catch at, grasp: solitudiues: quid
cum illo oonsili captet, T. : plaustts : risOs, pro-
voke : populi suflfragia, H. : incerta pro certis, & :
nubis et inania, H. : tempus, opportunity, L. : oo-
casionem, to watch for, L. : prendique et prendere
captans, 0.: laedere aliquem. Ph. — To watch for
craftily, lie in wait for, entice, allure : quft via te
captent, T. : emolumento alqm : hostem iiisidiis,
L. — To court, jUot for: testamenta senum, H. :
Coranum, lu. — To take up, begin: ubi capUt<^
sermone, etc^ 0.
1. captUB, I, m. [P. of capio], a prisoner, cap
live: inludere capto, V. : ex captorum numero, ll :
palam captls gravis, H.
2. captUB, Qs, m. [capio], comprehension, ca-
pacity, esp. with ut est: ut captus est servorum,
non mains, i. e.for a slave, T. : civitas ampla atque
florens, ut est captus Glermanorum, by the German
standard, Cs. : prudentee, ut est captus hominum.
capudo, inis, see cap6d6.
capuluB, T, m. [capio], that which is grasped^ a
handle, holder : aratri, 0. — The hilt of a sword, C. :
capulo tenus, V. : insidens capulo manus, Ta.
caput, itis, ti. [CAP-], the head: Capillus cir-
cum caput Reiectus, T. : caput obnubito, L. : capi-
tis nives, H. : capite operto : aperire : velare, L. :
abscindere cervicibus: capite demisso: attollere,
0.: extoUere, to become bold: breve (equi \, H.:
coronatum (bovis), Tb. : per caput pedesque ire,
heds over head, Ct. : dux cum exercitu supra caput
est, i. e. is ready to faU upon us, S. : capita oou-
ferre, to lay heads together, i. e. to confer in secret,
L.: caput aut collum petere, strike at the vital
parts : haec alias inter caput extulit urbes, 4<Hoers,
i. e. excels, V. : aliena negotia Per caput saliunt,
rwi through the head, i. e. the mind, H. : capitis la-
bor, mental exertion, H. — Ke ton., the fieady t€»p,
summit, point, end, extremity : iocur sine capite
(of a sacrifice), L. : in extis, 0. : tignorum, Cs. :
cornu duxit, donee curvata coirent capita, the ends^
V. — The origin, source, spring, head (of a riverX
L. : caput unde erumpit Enipeus, V. : oelais capot
Digitized by V^OOQ IC
oarbasaiis
111
oareo
arbibos exit, my source nrringa among great citia^
v.— 7%e mcuth^ embouchure (rare) : multis capiti-
bos in Ooeanum influit, Cs.— -Of plants : diduoere
terrtm ad capita, the rooU^ Y. : papavera demisere
caput, the heads^ Y. : capitum iugatio, branches (of
the Tine). -^ Of mountains, the tunwnit: capita
tspera mentis, Y. — Of persons, a heady person :
rkficninm caput ! T. : canim, Y. : duo haec capita
taeterrima : ignota, L. : di capiti ipsiua reservent,
for himadf^ Y. : capiti cane talia Dardanio rcbus-
que tois, i. e. for Aeneas and yourself ^ Y. : Perfi-
dam, H. : de sacrando cum bonis capite alcuius,
L: at caput lovi sacraretur, L. — With numerals :
capitum HeWetiorum milia CCLXIII, soiUs^ Cs. :
ndlom caput Proserpina fugit, H. : in capiu, to
M«A person, L. ; cf. sus Triginta capitum fetus
enixa, Y. — Fig., /t/Jf, physical life : Capitis peri-
cnlam adire, to risk li/e, T. : caput obiectare pe-
ridia, Y. : capitis poena, capital punishment^ Cs. :
eertamen capitis et famae : ut capite dimices tuo,
L : caput offerre pro patria : patrium tibi crede
caput (L e. patria vitam), 0. : accusatus capitis ab-
fiolvitur, of a capital crime, N. : Sthenium capite
damnare. — CivU life, personality, civil rights, liber-
ty and citizenship : capitis causae, involving citizen-
A^: indicium capitis: capitis deminutio, loss of
canlrightSfCs, — Poet: capitis minor, H.— Of per-
sons, a leader, chief, guide : concitandorum Grae-
eoram : capita nominis Latini, heads, chiefs, L. : ut
se Saerorum caput credant, chief tribe, Ta. : capita
eootnrationis securi percussi, L. : illic est huic rei
caput, OMthor, contriver, T. : ab illo fonte et capite
Socrate : corpori Talido caput deerat, leader, L. :
ipram Exposnare caput, the great man himself H.
— A head, Saef, capital: Thebae totius Graeciae,
Jb^ city, N. : Roma, orbis terrarum, L. : castellum
eias regionis, principal place, L. : Romam caput
Lfttio esse, L. : ius nigrum, cenae caput, principal
dish : fundus, Testrae pecuniae, chief source of in-
tome : caput esse artis, decere, the note, characteris-
tic: md consilium de re p. dandum caput est nosse
Twn p^ first qualification: caput litteranim cum
aJqno, reason for corresponding : Epicuri, chief
do^ma: caput belli et sumraa, Y. — ^In writings, a
Smaion, paragraph, chapter- legis: caput Annia-
Bom de berediutibus, iwwa^tf in the vrill of A. —
Of mooej, the principal sum, capital, stock : quibus
Ole de capite dempsisset, reduced their debts : de
eapHe dedodte alqd, L. : Quinas bic capiti meroe
des exsecet^ extort sixty per centum, H.
caibaaeuflk a/d^. [carbasus], ofcarbasus, of fine
Smen: vela: sinus, V.
carbasus, l,f,plur. carbasa, (Jrum, n., = xdp-
wm9oc, fine fiax^[^ linen, Ct.— Hence, a garment
^fine Unm, v.: carbasa, 0. — ^ taU, canvas
carbasa deducere, O. — As adj. : car-
(poet), Y. ; carbasa deducere, C
^in^lmM, embroidered doth, Fr,
carbatinnB, see carpa-.
oarbo, dnis, m. [CAR-], a coal, charcoal: can-
deus : carbone adurere capillum, burning coals:
In carbone tuo ponere, on your altar fire, lu. : cre-
t& an carbone notati ? i. e. teith white or black t H. :
Proelia rubrica picta aut carbone, drawn with red
chalk or coal, H. — P r o v. : carbonem pro thesau-
ro in venire, i.e. to be deceived in one's hope. Ph.
oarbtmculns, I, m. dim. [carbo], a small coal.
Her.
career, eris, m., a prison, jail: in caroerem
duci : carcerem refringere, L. : effundere : priva-
tus, L. : vindex scelerum: vincla carceris rumpere,
i. e. of the body. — P o e t., of the cave of Aeolus,
Y., 0. — Esp., the Roman state-prison: inferior
career, L. ; cf. TuUianum. — M e t o n., as a term of
reproach, Jat^6ir<^, scape-gcUlows, T. — The barrier,
starting-place in the race-course : e£f usi carcere cur-
rQs, Y. : cum carcere uterque Emicat, 0. — Usu.
plur. : cum carceribus sese effudere quadrigae,
V. : carceribus missi currils, H. — F i g. : ad carce-
res a calce revocari, i. e. to begin life anew.
oarcheaium, I, n., = Kapxh^^ov, a Oreek drink-
ing - cup, oblong beaker with handles, only plur. :
Bacchi, Y. : manu mixta, 0.
oardaoea, um, m. [carda (Persian), warlike],
a class of Persian soldiers ; ace. Cardacas, N.
cardiaouB, adj., =: KopiicucSc, of the heart, of
the pit of the stomach : amicus, with heart • bum,
lu. — As subat., one who has stomach-ache, C, H.
card5, inis, m. [ CARD- ], a hinge, pivot and
socket (of door or gate) : postXs a cardine vellit,
Y. : (ianua) movebat Cardines, H. : facili patue-
runt cardine valvae, lu. : versato cardine Egredi-
tur, opening the door, 0. — In astron., a pole: Ex-
tremusque adeo duplici de cardine vertex Dicitur
esse polus, C, 0. — A boundary, limit : intra eum
cardinem (imperii), i. e. Mount Taurus, L. — Fig.,
a turning-point, crisis (poet.) : tantus rerum, Y.
carduuB, I, m. [3 CAS-], the thistle, wild thistle,
Y.
care, adv. with comp. [carus], dearly, at a high
price : emit carius, etc. : poema emere, H.
carectom, I, n. [oarex], afield of rushes, sedge-
plot, V.
cared (P. praes, gen. plur. carentum, Y.), ul,
itftrus, 6re, to oe without, be free from, be destitute
of: illam, T. : culpfi, T. : dolore: vitiis, H. : com-
muni sensu, H. : morte, to be immortal, H. : suis
figurft, i. e. exempt from transformation into, 0. —
To do without, deprive oiteself of, deny onesdf re-
frain, abstain from : cibo, Cs. : lubidinibus baud
facile, S. : amicorum facultatibus, N. : satiatis iu-
cundius est carere quam frui, abstinence. — Of
places, to hold aloof from^ not to go to, be absent
from: foro: provincift domoque : patria, N. — Of
Digitized by V^OOQ IC
oarez
118
OAZPO
Inanimtte subjects, to be without^ he void of y he free
from^ VKtfU : tempora carent crimine : nee lacnmis
caruere genae, V. : Quae caret ora cruore nostro ?
H. : aditu carentia saxa, inacceuible^ 0. : nuroero,
to be eoufUletSy H. : Lux caritura fine, 0. — To be
deprived of want, have lost (not of the necessaries
of life) : patrift, T. : ut Latio careat,/at/ to reaeh^
y, : consuetudine amicorum : commodis omnibus :
▼ate sacro, not to be celebrated byl H. : caret omni
Ifaiorum censu, hoe diasipatedy lu. : tui carendum
quod erat, T. : Virque mihi dempto fine carendus
abest, 0. — To feel the want of miu: carere signi-
ficat, egcre eo quod habere velis : non caret is qui
non desiderat : in carendo patientia.
carez, icis,/. [8 CAS-], a reed gram, sedge, V.
Carica, ae, a dried Jig, Carianjig, C, 0.
caries, aee. em,f [1 CAR-], decay, dry-rot : te-
nera (of a ship), 0.
carina, ae,/. [1 CAR-], a keel (of a ship): ca-
rinae pianiores, Cs.: carinas fixerant vadis, L. —
P o e t, a vessel, boat^ ship : statio male fida carinis,
V. : Traliunt siccas carinas, H.
Carinae, aram,/., the Keels, a quarter in Rome,
v., L., n.
carldflua, aefj. [caries}, /W/ of decay: dentes,
Ph. — F i g. : senectus, dned up, 0.
caria, idis,/., = Kapli, a Hnd of sea-crab, 0.
oaristia, drum, = •vapiarta, a family festival,
feast of harmony andtove, 0.
oaritaa, &tis,/. [cams], deamess, costliness, high
price : annonae : rei f rumentariae : annus in sum-
mft caritate fuit — Fig., regard, esteem, affection,
love: caritatem conciliare : inter natos et parentes :
erga patriam, L. : caritatem parare, Ta. : patriae
et suorum, affection for : liberQm, L. : necessitudi-
nis, arising from: omnis omnium caritates patria
una complexa est, kinds of affection.
carmen, inis, n. [1 CAS-], a song, poan, verse,
oracular response, prophecy, form of incantation,
tune, air, lay, strain, note, sound (vocal or instru-
mental) : canentes carmina, L. : Carmine vocali
dams, 0. : lyrae, Pr. : per me concordant carmi-
na nervis, 0. : ferale, V. : cygnorum, 0. : citharil
carmina divides, H. : barbaricum, 0. — Esp., a
eompositioti in verse, poem, poetry, verse, song : can-
tOs et carmina, melodies and words: Maeonii car-
minis alite, H. : tragicum, H. : carmina Livi, H. :
Ljdis remixto carmine tibiis, H. : famosum, abus-
ive, H. : canere, to compose: pueris canto, H. : con-
dere, IL : contexere : fingere, H. : docere, H. : ad
umbilicum adducere, H. — Lyric poetry : Carmine
in gaudes, hie delectatur iambis, H. : Cannina
oompono, hie elegos, H. — A poetic inscription:
oarminibus templorum aditOs exomare: tumulo
■uperaddite carmen, V. — A passage from a poem,
poetical extract: audiens tarn grande carmen:
Euripideum illud. — An oracular retpome, prophe-
cy, prediction : Cumaeum, Y. : in libris Sibyllinis,
L. — A charm, incantation : Carminibus Circe so-
cios mutavit Ulixi, V. : veneficae Scientioris, H. :
Auxiliare, 0. — A form of speech, ceremonial phrcMe^
formtda (in religious or legal observances) : quae
(verba) longo effata carmine, L. : diro quodam
carmine iurare, L. : cruciatOs carmina : l^x hor-
rendi carminis erat, of a dreadful form^ L. : AppB
Caeci carmen, a proverbial saying : magistri, a
school-task for the memory: sacrum, L.
CarmentallB, e, adj., of Carmentis: flamen:
porta, near the temple of Carmentis, L.
CarmentlB, is (V., 0.), or Carmenta, ae (L.\
f [1 CAS-], a goddess of propJiecy, mother ofmran^
der.
camifez or camnfez, fids, m, [caro +
2 FAC-], an executioner, hangman: camificum
cmciamenta: iacens Inter carnifices, lu. : suus,
his destroyer: tuus, employed by you: 0 camifex,
scoundrel. — A tormentor, murderer : meus, T. : ci-
v'lum, butcher : ad vexandam plebem creatus, L.
oamificina (carnnf-), ae,/. [camifex], the
rack, torture, torment, butchery: carnificinam su-
bire : in carnificinam duci, L.
camifioOk — , — ^ &re [camifex], to cut topiecet^
mangle: caroificari (hostes) iacentes, L.
card, camis {nom. carais, L.),/. [QKY-"], flesh:
caraem Latinis petere : alicui caraem dare, L. :
lacte et carne vivere, Cs. : ferina, vmtaon, S. : iners,
tasteless, H. : viscera et cames, pieces of flesh, O. :
putida, i. e. an offensively stupid person.
carpatinus (carb-), adj., = KopPanvoQ, of
coarse lecUher, rustic : crepidae, Ct
oarpentum, I, n,, a carriage, chariot (covered,
with two wheels), L., 0., Ta., lu., Pr.
Cfiupd, psi, ptus, ere [CARP-], to pick, pluck,
pluck off, cull, crop, gather : flores, H. : rosam, V. :
manibus frondee, V. : f ruroenta manu, V. — To
take (as nourishment), crop, pluck off, browse, graze
on: gramen, V. : pabula,0. : (apis) thyma, H. :
Invidia summa cacumina carpit, 0.: (prandiuin)
quod erit bellissumum, pick daitUies, T. — 7b i^ar
off, tear away, pluck off pull out (poet.) : inter oor-
nua saetas, v.: vellera, to spin, \, : pensuro, H. :
ex coUo coronas, to pull off, H. — Fig., to plucky
snatch: flosculos (orationis): luctantia oscula, to
snatch, 0. — -To enjoy, seize, use, make use of: breve
ver, 0.: diem, redeem, H. : auras vitAlIs, V. : quie-
tem, V. — 7b gnaw at, tear, blame, censure, carp cU,
slander, ealumnicUSj revile: maledico dente: mili-
tiim vocibus nonnihil carpi, Cs. : alquem sermoni-
bus, L.: opus, 0. — 7b weaken, enfeeble, wear aioay^
consume, destroy: regina caeoo carpitur igni, V*. :
invidia carpit et carpitur una, 0. : Tot tuos I&Ikv-
res, L e. to obscure the fame of H. — In war, to <n-
Digitized by V^OOQ IC
oarptim
118
oaatitaa
^h^my i^xm, weaken, haraaa: agmen adversa-
riorum, Ga. : Tires Romanaa, L. : eztrema agminia,
L-f© cut to pifce8y tUviiie: carpenda membris
nhiQtioribua oratio : in multas partis exercitum,
L—To take apart, tingle out : tu non animadver-
tes io omnes, sed carpes ut yelis : carpi paacos ad
igDominiam, — To go, tread upon, pats over, navi-
gdi,unJL through, take one* a way . viam, V. : supre-
mam iter (L e. mori), H. : gyrum, to go in a circle,
?.: mtpe, O. : Carpitur acclivis trames, 0.
caiptlni, adv. [ carpo ], 6y pieeea, by detached
parti, in porta, aeparateitf, piecemeal: rea gestas
pencribere, S. : pugnare, in a desuUory manner,
L: eoDTeoire carptim 'ga,Ttes, gradually in detach-
nentt, L. : aggredi, Ii. : dimiasi, Ta.
carptor, Oris, m. [carpo], a carver, lu.
caxTUB, I, m., a wagon for freight, baggage-
wagon (with four wheels), Os., L.
oamncnla, ae, dim. [caro], a bit of Jleah:
fUolina.
oanm, adj. with oomp. and tap., dear, precious,
valued, eateemed, bdoved: meo cordl cario, T. : dis
oann il^s, H. : apud exercitum, Gs. : cariores Sa-
bmaa Tiria fedt, L. : pareotes : perfugae minume
aari, UojA valued, S. : care pater, V. : pignora nati,
0. : frater cariasimas : habet roe ae ipso cariorem:
nihil apod animum carias, S. : corpus meo mihi
carina, 0. : ei cariora omnia quam decus, S. : si
iM)bla Tivere cari (yolamusX to each other (sc inter
»<»), H. — Predoua, dear, coatly, of a high price:
amor, T. : annona in maoello carior : nidor, H. :
^^»*tuMit,eontavmng gold,0.\ frumentum: (agrum)
•riaalniia pretiia emere, very high.
eaaa, ae,/. [SCAD-], a amall house, cottage, hut,
eabin^ ahei: caaae aratorum : habitare casas, V. :
CMac otrantentis tectae, Ca. : in casis habitare, L. :
^Udificare caaaa, to build baby-Jiouses, H. — P r o v. :
it* fogiaa ne praeter caaam, i. e. run beyond the
Hdimg-plaee (in the game of hide-and-seek), T.
ommcaa, oiff. [2 CAS-], old: quoa cascos appel-
laft Sonioa.
\, I, m., cfteeaf, Ob. : abundare lacte : Pin-
casfa, ae, /., = Koela^ wUd cinnamon, V. — A
frmgrant ahrub, mezereon, V.
raariaa, ae,/ [1 cania], a helmet (of meUl):
.V^Pr.
1. caasU, idis,/ [SCAB-], a helmet ofmeial:
KaBooea com easddibaa, Cs. : equinis Fufva iubis,
0,1 eadata, In.— Poet.: aetaa patiens caaaidis,
J-€.o^»ttr, In.
2. oaMd% ia, m. [SCAD- 1, a hunting^net, snare,
*•? • yiso caaae, 0. — Usu. plur. : (cervoa) cassibus
■S<»re. v.: ponere,0. — A apider^sweb: in foribua
""speadit aranea cassea, V.
oassus, aS. [ l CAR-], empty, void, hoUo¥f:
nux, a nut-shdl, H. : canna, hollow, 0. : sanguine,
bloodless: lumine, I e. dead, V. : luminia ensia.
Fig., vain, empty, useless, futile, fruitless : quid-
dam : vota, V. : fertilitaa terrae, 0. : in caaaum
preces mittere, vainly, L.
Castalia, ae, /., = KaoraXia, a fountain on
Parnassus, sacred io Apollo and the Muses, H.
Castallua, adj. [Castalia], Castalian, of Cas-
talia : antrum, i. e. the oracular cave at Delphi, 0. :
arbor, Pr. : umbra, Tb.
oastanea, ae,/, the chestnut-tree, Y.^A chest-
nut, V. : caataneae nucea, V.
oaste, adv, with comp. and sup. [castus], /mrefy,
spotlessly, without stain, virtuously: vivere: tueri
virginem. — /Yoi«(y, religiously: haec tribuenda
deorum numini : castius sacra facere, L. : caatis-
sirae colere decs : placare deos, 0.
castellanui^ o^;. [castellum], of a fort, of a
castle : triumphi, for the capture of a castle. —
Plur. m. as subst., the occupants of a castle, a
oastellatim, €ulv. [ castellum ], in fortresses,
like fortresses: dissipati, i. e. in garrisons, L.
castellum, I, n,dim. [castrum], a castle, fort,
citadel, fortress, stronghold: crebra, Cs. : castellia
ab ingressione propulsari : multa capere, S. : mon-
tana castella, V. : castella communit, towers (on a
wall), Cs. : castella facta, /wwto (for guards), Cs.—
Poet.: Norica Castella in tumulis, i. e. mountain
homes, V.—F i g., a shelter, stronghold, defefice, ref-
uge: latrocinii: castellum omnium scelerum, L.
castigatio, onis,/ [castigo], a correcting, cor-
rection, censure, reproof: castigatio contumeli&
vacare debet: tacita, L. : castigationibus adfici:
verborum, L.
oastigator, Oris, m. [castigo], a corrector, re-
prover: lacrimarum, L. : minorum, H.
oastigataB, adj. [ P. of castigo ], small, con-
tracted: pectus, O.
castigo, avi, iltus, ftre [castus+l AG-], to set
right, correct, chastise, punish, blame, reprove, chide,
censure, find fault wttk : pueros verberibus: seg
niores, Cs.: oastigando proficere, L. : Castigandi
potestas, Cu. : litteris castigari, ut, etc., Cs. : in
hoc me ipse castigo quod, etc. : moras, V. : yitia,
lu. — To correct, amend, polish : carmen ad un-
guem, H. : amicae verba. In. — To hold in cheek,
restrain: quid ilium credis facturum, nisi eum . . .
castigas ? T. : castigatus animi dolor.
oastimdnia, ae, / [castus], purity of morals,
morality, C. — ^E s p., chastity, abstinence : virorum
ao mulierum : decem dierum, L.
oastitas, fttis, / [ castus ], purity, chastity.
feminarum : metuens alterius viri, H. : rara, Ta.
Digitized by V^OOQ IC
castor
114
catena
oaator, dris, m., = Kaorupf the cattor^ beaver ^
0. ; €t€c. castora, lu.
caBtoreum, cl, n. [ 1 castor ], cMtoreum, a
itronff-nmeUinff secretion of the beaver : virosa, V.
castra, see castrum.
castrenais, e, adj. [castra], of the camp^ in the
camp: ratio : latrocinium, i. e. open rebellion : con-
silium, L. : iurisdictio, Ta. : pensa, Pr.
castrd, ftvl, fttus, are, to emasculate^ lu., Cu. —
F i g., to enervate : rem p. (censured as low by C).
castrum, I, n. [SCAD-], a fortijied place, castle,
fort, fortress: ei Grunium dederat in Phrygia
castrum, N. — Plur. castra, drum, n,, a military
camp, encampment (regularly a square surrounded
by a trench, and a wall with four gates) : stativa,
permanent : hibema, L. : naval ia, an encampment
to protect a landing, Cs. : nautica, N. : bina :
quinis castris oppidum circumdedit, Cs. : locum
castris antecapere, S. : capere locum castris, L. :
castra metari, Cs. : locare, S. : communire, Cs. :
movere, to decamp^ Cs. : castra castris conferre,
L. : castra castris convertere, Cs. : castris se te-
nere, Cs. : ex castris abire, S. — Me ton., a day's
march (since a camp was pitched each evening) :
secundis castris pervenit, L. : alteris castris, L. :
quintis castris, Cs. — Military service: castris uti,
non palaestra, N. : in castris usum habere, Cs. —
F i g., a resting-place, abode (poet.) : cerea, beehives,
V, — A camp, army (of contending parties or
sects): Hos castris adhibe socios, secure a* allies,
V. : Epicuri : nil cupientium, the party, E.
castas, a^j* with comp, and sup. [ 2 CAD- ],
morally pure, unpolluted, spotless, ffuutlas, virtuous :
mentes: vita castissima: quis hoc adulescente
castior ? V. : populus f rugi castusque, H. : se ca-
stos servare : castissima domus : signa, proofs of
innocence, 0. : res familiaris casta a cruore civili.
— Plur, m. as subst. : probrum castis inferre. —
Chaste, unpolluted, virtuous, continent: (mulieres)
castiores : Minerva, H. : matres, V. : poeta, Ct. :
ius matrimonii : voltus, 0. — Pious, reliffiousj holy,
sacred: Aeneas, H. : sacerdotes, V.: qui castam
oontionem defendo, i. e. auspicato in loco : verbe-
nae, H. : crines, 0. : laurus, Tb. : nemus, Ta. —
Free from avarice, disinterested ,' homo : castissi-
muB homo.
oasn, culv. [ abl. of casus ], by chance, casually,
by accident, accidentally: casu Romae esse: id
evenit non temere nee casu : sive casu sive consi-
lio deorum, Cs. : accidit casu ut, etc., N. : casu te
sortiri amicum, H. : si Pallerem casu, H. : casu
tenebant bracchia nati, 0.
casula, ae,/. dim. [casa], a cottage, hut, lu.
casus, as {dat. casO, Cs.), m. [1 CAD-], a fall-
ing, falling down, fall: nivis casus ti'rrorem adie-
cit, L. : AJntiqui memor casQs, 0. : graviore casu
Decidunt, H. : casuque fuit miserabile carmen, tn
his fall, 0. : concidit casu gravi. Ph. : altior, lu. :
loci casQs, i. e. destruction (by an earthquake), O.
— F i g., of time, t?ie end : sub casum hiemis, V. —
A loss, fall, overthrow, ruin, failure: ex nostro
casu banc vitae viam pertimescere : ingredi sine
casu aIiquo,/a/!stf step: gravis casus in servitium
ex regno, S. : urbis Troianae, V. — Of events, an
occurrence, event, accident, chance, emergency : novi
casus temporum : in eiusmodi casu, meh an emer-
gency, Cs. : ad talem casum perfugium, L. : si
quos locus aut casus coniunxerat, S. : adversi, se-
cundi, N. : magno accidit casu, Cs. : rariores : du-
bii, H. — A chance, occasion, opportunity : hoc ipso
tempore et casu, Cs. : casus mortis habere : prae-
clari facinoris casum dare, S. — An adverse event,
misfortune, mishap, mischance, accident, calamity:
meum casum tam horribilem : ne minimo quidem
casu {dat.) locum relinquere, Cs. : sive alius casus
lecto te adfixit, H. : Saturnini atque Gracchorum
casus, i. e. death, Cs. : cum tantum seuatorum sui
quemque casds absumpsissent, L. : Bomilcaris, S.:
insontis amici, fale, V. — In gram., a case (of a
noun).
catagraphus, atfj., = Kardypa^oc, painted,
variegated: Thyne, Ct.
Catamitus, I, m, [old for Ganymedea], Gany-
mede, the cup-bearer of Jupiter. — ^As an expression
of contempt for Antonius.
cataphractes, ac, m., = Kara^p&cniQ, a coat
of mail with iron scales, Ta.
cataphraotus, adj., = Kard^paKrot, mailed^
wearing coats of mail. — Plur. m., mailed foldiers.
L., Pr.
cataplus, f, m., = raraTrXovc* a landing: ille
Puteolanus, arrival at Puieoli.
catapulta, ae,/., =: KaTawkKrri^', an engine for
hurling missiles, catapult : per tabulata dispositae,
L. : saxa ex catapultis, Cs.
cataracta, tLe,f.,=KaTappdKTriQ, a drawbridge,
portcullis, L.
catasta, ae, /., = KaraoTacrtc* o scaffold, on
which slaves were exposed for sale, Tb.
oate, adv. [catus], sagaciously, dexterously.
cateia (trisyl.), ae, /. [Celtic], a barbed spear,
Y.
1. catella, ae, /. dim. [catulus], a femaU
puppy, young bitch, lu.
2. catella, ae, /. dim. [catena], a littU chain,
H., L.
catellus, I, m. dim. [catulus], a little dog, puppy,
whelp, C, lu. : Sume, catelle, pet, H.
catena, ae, /. [CAT-], a chain, fetter, shacJde:
ferrea, Cs. : catena vinctus, Ta, : collo inserta ca-
tena, Cu. : firma, L. : stridor tractae catenae, V. •
Digitized by V^OOQIC
oat«iiatiiB
115
oausa
dcmane OAteDam Laribas, le.to have been a alave^
E— UstLpftir. .• alqm vincire oatenis, 0.: in ca-
tenas oonicere alqm, Cs. : catenas inioere alcui :
tJqm in oatenis Romans mittere, L. : catenas alcui
exsoI?ere, Ta, : niropere catenas, H. — F i g., a eon-
iiraml,/ettery barrier^ bond: belua constricta le-
gom sacratamm catenis : valid& teneamur catena,
Tb. : mille adde catenas, eltnuee of obligation (in a
bODd),fl.
catenatoo, adj. [catena], chained, fettered:
Britonnus, H. : ianitor, O. : taoerna, fattened with
ackain^lu,
catenra, ae, /., a crowd, iroop^ throng^ band^
meb (of men) : iuvenum, V. : cum caterva sua ve-
nire: Btipatorum, S.: caterrae testium : magnas
Gfiecorum implere catervas, i. e. cM to the num-
her of Grecian poets, H. — P o e t. : avium, flocks,
V. — A body of soUUers, troop, company, band:
«)nducticiae catenrae, N. : fulgentes aere, V. : Ly-
me^ H.: florentis aere catervas, infantry (opp.
equites), V. : equitum turmae peditumque cater-
vae, H. — A company of actors, troop : tola : cater-
▼ae atque concentus, i. e. the dramatic chorus.
catexvatiin, adv. [ caterva ], in companies, by
troops : dare stragem, V. : incurrere, in disorderly
tquadi, S. : currere, L.
cathedra, ae, /., = cadc^pa, a chair, stool,
emhiotud seat, arm - chair : Discipulanim, H. — A
Utter, sedan chair, lu. — A teacher's seat, professor's
^ir, lu.
catUlnB, T, m. dim, [catinus], a small dish, plate
of earthenware, H.
cataniiB^ I, m., a deep vessel of earthenware,
ho9l,R.— A pot, H.,lu.
catdnimii, I, n. [Kdrw], the lower world (in a
pUj on the name Cato).
catnliiB^ I, m. dim, [catus, a cat], a young ani-
mal,whelp: catnloe ferae Celent, H. ; of a lion,
H^ v., 0. ; of a cat, Ph. ; of a wolf, V. ; of a bear,
0. ; of a serpent, V. — A young dog, puppy : in
ease quam in catulo : canibus catulos simills Xo-
rsm,Y.
catua, adj. [ 1 CA- 1, clear - sighted, intelligent,
^ogacioui, vise: Aelius Siextus, Enn. ap. C. : cultQs
bominom Voce formasti catus, H. : catus quan-
tamvis rusticus, shrewd, H. : iaculari, H.
caada or (low) ooda [cf. caudex, codex], ae,
/, a tail: leonis: pavoniB: Delphinum caudae,
V. : picta ( of a peacock ), H. : tenuissima, the
fnaUea part, 0. — P r o v. : caudara trahere, I e. to
fc mocked, H. : coda ilia Verrina. — The privy
maiiber,K
oanda^ icia, m. [cf . cauda], a trunk of a tree,
'Mc,stan: caodicibua sectis (in grafting), V. —
XetoD., a blockhead, T. ; see also codex.
oaulae, ftrum, /., a passage^ entrance (of a
sheepfold), V. ^
caulia or colla, m. [2 CAV-], a stalk, stem of
a plant: (dictamni), V.— Esp., a cabbage - sta A,
cabbage, colewort, C. : teneros caules, H. : Cole su-
burbano Dulcior, H.
caupo or (low) copo, dnis, m. [CAP-], a petty
tradesman, huckster, innkeeper : ad cauponem &-
vertere : Perfidus, H. : copo de vift Latiua.
caupona, ae, /. [ caupo ], a retail shop, inn,
tavern, C, H.
caupdnor, arl, — , dep. [caupo], to traffic in,
trade in: bellum, Enn. ap. C.
oauponula, ae,/. dim. [caupona], a small inn,
little tavern.
Caurus (V.) or Cdroa (Cs., V.), I, m. [SCV-],
the northwest wind
causa (caussa), ae,/. [1 CAV-], a cause,
reason, motive, inducement, occasion, opportunity:
te causae inpellebant leves, T. : obscura : accedit
ilia quoque causa : causa, quam ob rem, etc., T. :
satis esse causa, quft re, etc., Cs. : si causa nulla
est, cur, etc. : causa quod, etc. : ea est causa, ut
cloacae subeant, etc., L. : quid causae est quin :
nulla causa est quin : causa quo minus, S. : is, qui
causa mortis f uit : morbi, V. : nos causa belli su-
mus, L. : rerum cognoscere causas, V. : Vera ob-
iurgandi causa, T.— Poe t : Bacchus et ad culpam
causas dedit (i. e. culparum causa fuit), V. : con-
siirgere in anna, V. : quae rebus sit causa novan-
dis, V. : meo subscribi causa sepulchro, i. e. of my
death, 0. -— In phrases : cum causi, with good
reason : sine causft, without good reason : sine ulla
aperta causft : his de causis, Cs. : qu& de causft :
qua ex causa : ea causft, S. : ob earn causani, Cs. :
ob cam ipsara causam: quam ob causara, N. :
propter cam quam dixi causam: in causft haec
sunt, are responsible: vim morbl in causft ease,
quo, etc., L, : non paucitatem . . . causae fuisse
cogitobant, to have been the came, Cs. — E s p., aW.
with gen. or possess, adj,, on account of, for the
sake of: alqin honoris caus& nominare, with due
respect: omnium nostrum causft: vitandae snspi-
tionis causa: mea causa, T. : raeApte causa, T. :
vestra reique p. causft: vestrarum sedum templo-
rumque causft; cf. quod illi semper sui causft
fecerant: additur illius hoc iam causa, quicum
agitur.— Melon., an apology, excuse : non causam
dico quin ferat, etc., T. : causas nequiquara nectis
inanis, V.— P o e t. : Et geminas, causam lacrimis,
sacra verat aras, i. e. a place to weep, V. — A feigned
cause, pretext, pretenc 2: fingit causas ne det, T. :
morae causas facere, reasons for the delay, S. :
causas innecte morandi, V. : inferre causam, Cs. :
bellandi. N. : per causam exercendorum remigum,
under the pretext, Cs. : per causam renovati belli,
Digitized by V^OOQ IC
oansarlns
116
L. : gratiam per hanc causam oonoiliare. — In law,
a ctti^w, judicial proem, lawuit: causam agere :
publicam dicere : proferre : perdere : tenere, 0. :
causae actor access!: causam dicere, to defend
(oneself or as advocate) : linguam causis acuere,
for pieadingy H. : extra causam esse, not to the
point : plura extra causam dixisse : atque peracta
est causa prior, \.e.the hearing before the decision,
0. — A dde, party, factum, caiue: condemnare
causam illam: et causam et hominem probare,
Cs. : publica, the common veal, 0. — A reCation of
friendship, connection: omnes causae et necessi-
tudiiies veteres : quae mihi sit causa cum Caesare.
— A condition, state, situeUion, relation, position :
num enira alift in causa M. Cato fuit, ali& ceteri,
etc. : in eftdem causft f uerunt, Cs. : in roeliore
causa. — A commission, business undertaken, em-
ployment : cui senatus dederat publice causam, ut
mihi gratias ageret : super tali caus& eodero missi,
N. — In rhet., a concrete question, case for discussion,
causariuB, I, m. [causal — In the army, on«
who pleads ill-health, an invalid. — Piur., L.
oauaidious, I, m. [ causa + DIG- ], a pleader,
advocate, medal pleader, C. : purpura Yendit Oau-
sitiicum, lu.
catisor, &tus, arl, dep. [ causa ], to allege as a
reason, make a pretext of, plead, pretend: omnia
Visaque, 0.: locum inmeritum, H.: animi pertur-
bationem, L. : negotia, Ta. : numquid causare quin
abeas victus? have you anything to plead ft cau-
satus consulere velle, pretending, L. : Causando in
longum duels amores, you make pretexts for put-
ting of, V.
caussa, see causa.
oausula, ae,/. dim. [causa], a petty lawsuiL
caute, adv. with conw. and «iip. [cautus], cau-
tiously, prudently, carefuHy : iter f acere, Cs. : di-
cere, ^uarded/y.* cautius adcuro, ne, etc., T.: cur
olivum Sanguine Oautius yitat? H. : Cautius te
credere Marti, V. : quam cautissime navigare.
cautes, is, or ( in j^ur. ) o5tea, /. [1 CA-], a
pointed rock, crag: obnoxia ventis, Tb. : saxa et
cautes timere, Cs. : durae, V. : scrupulosae cotes :
durae, V. : inviae, Cu.
cautim, €ulv. [cautus], cautiously, warily, T.
cautid, dnis,/. [1 CAV-], wariness, precaution,
caution, heedfiUness, circumspection: horum vitio-
rum una cautio est, ut ne, etc. : tua cautio nostra
cautio est, i. e. your safety : ne resciscat cautiost,
L e. one must take care, T. : ei mihi ne corruropan-
tur cautiost, / must take care, T. : habet multas
cautiones, i. e. (the subject) has many diMculttes :
quae cautionem non habebant, could not be guard-
id against. — In law, security, bond, warranty, bail :
chirograph!, in writing: hunc omni cautione de-
vinxerat, pledge.
oatitor, oris, m. [caveo], an insurer^ amertw,
alieni pericuU.
oautua, a^. with eomp. and sup. [P. of caveo],
careful, circumspect, wary, cauttous, provident:
cautus est, ubi nihil opust, T. : in periculis : in
verbis serendis, H. : lupus, sly, H. : monuerunt, ut
cautior esset: ad praesentius malum cautiores,
L. : adversus f raudem, L. : erga bona sua, Cu. :
cautum dignos adsumere, H. : consilia cautiora :
manus, 0. : cautissima senectus, Ta. — Safe, secure:
nummos, H. : quo mulieri esset res cautior, carip
vit ut, etc., made more secure.
cavatua, atfj. [P. of cavo], hollow (poeU):
alnos, y. : sub rupe cavatA, V.
oavea, ae, /. [2 CAV-], an enclosure, cage, stall,
den, coop, beehive, birdcage, C, V., H., Cu. — In a
theatre, the auditorium, spectator's seats, benches:
ingens, V.: prima, the front seats: in ultima,
among the lower dasses. — A theatre, C.
oaveo (imper. cave for cavfi, T., H., O., Pr.),
cftvl, cautus, 6re [1 CAV-], to be on one's guard,
take care, take heed, beware, guard against, avoid:
Faciet, nisi caveo, T. : erunt (molesti) nisi cavetis.
Cautum est, inquit : non f uisse difficile cavere, to
take precautions, Cs. : cum animum attendisset ad
cavendum, N. : metues, doctusque cavebis, H. —
Cave, look out I be careful I T., H. : ab istoo caven-
dum intellego, T. : ab eruptionibus, Cs. : caveo ab
homine impuro : monent, ut ipsis ab invidift cavea-
tur, L. : sibi cavit loco, i. e. got out of the way, T. :
caves, ne videat, etc., T. ; cavet ne emat ab invito:
cavere necubi hosU oportunus fieret, & : ne sim
spernenda, Exemplo caveo, am warned by, O. : ca-
vendum est, ne, etc. : non admissum . . . venio,
Bed cautum ne admlttant, to prevent, L. : quod ut
ne accidat cavendum est — Beware of, take care
not, be sure you do not: cave dixeris, T. : cave
faxis Te quicquam indignum, H. : cave sis men-
tiaris : cave roget te, H. : armis concurrant arma
cavete, V. : caveri foedere, ut, etc., that provision
should be made: cavisse deos ut libertas defend!
posset, L. — With eux., to guard against, be aware
of, beware of, provide against, keep dear of: tu,
quod cavere possis, stultum aidmitterest, T. : cor
hoc non caves?: cavebat Pompeius omnia, ne,
etc. : vallum, Cs. : hunc tu caveto, H. : hoc cave-
rat mens provida, had prevented, H. : Fata cavens,
v.: cavenda est etiam gloriae cupiditas: Quid
quisque vitet, numquam horaini satis Cautum est,
H. : in quibus cave vereri (i. e. noli) : caveret id
petere a populo R, quod, etc., S. : occursare ca-
pro caveto, V. : commisisse cavet, quod, etc., H.
— In law, to take care for, provide, order, decree,
dispose of, stipulate : cum ita caverent, si : altera
(lex) ipsis sepulcris cavet : de quibus (agris) foe-
dere cautum est : sibi se privatim nihil cavere, to
stipulate, L. : si cautum esset eos teetimonium qoq
Digitized by V^OOQ IC
oavema
117
oednis
MM dictnros. — With a6, to make onadf secure^
proems bail^ take turety: obsidibus inter se, Cs. :
niBi pnus a te cavero, no quis amplius, etc. : ab
seee caTeat nemineni esse acturum, etc, take ae-
eitrihf: quid ita Flavio sibi cavere non venit in
mentem. — To make secure^ give security^ yuarantee,
C : (dritates) obsidibus de pecuni& cavent, Cs. :
qoomtm obsidibus cavere inter se non possint,
Cs.— With datf to keep frrnny protect^ have a eare
/or, make Mfe, take care of: quod regi amico ca-
ret, DOD reprehendo : mehus ei cavere toIo, quam
ipse aliis solet : aliis cavit, non cavet ipsi sibi, 0.
oavema, ae, /. [cavus], a hollow^ cavity^ cave^
enem^groUo, hole : terrae cavemae : curvae, rocky
9auU»f V. : caecae, O. : navium, holds. — Plur.^ res-
Mvo^Co.
CATlllatio, (Jnis,/. [cavillor], a jeering^ rail-
kry, tct^Uig, irony, C : inter consules, L.
oavillator, oris, m. [caviUor], ajestery caviller.
QXviUoT, fttas, an [ cavilla, raillery ], to jeer,
Moeft, criticige,Mtirizefjeti: cum ipso: togam eius
prtetextam : tribunos plebis, L. : in eo, aestate
grave esse, etc. — 7b reason captioudy, quibble^ L.
cavo, ftvl, fttus, &re [ cavus ], to make fioUow,
hMow out, exeavcUe: (scopuli) pars cavatur Fluc-
tibus, 0. : naves ex arboribus, L. : arbore lintres,
T. ; parmam gladio, i. e. to pierce through, 0. :
Tegmina tuta cavant capitum, hoUovo out, i. e. hend
oaviu; adj. [ 2 C A V- 1, hollow, excavated, con-
taee: concha, V. : budna, 0. : cavemae, V. : trunci,
H. : saxa, H. : qu& cava sunt (pocula]^ on the in-
tide, 0. : tempora, arched, O. : luraina, sunken, 0. :
umbra, enodopirsg, V. : flumina, deq!>* channelled,
' v.: imago forniae, unsubstantial, v. — As suhst.
m^ a Km: Tutas (of a mouse), H. — Plur.f arti.
Ph.— As suhst. «., an opening, hole: raurum cre-
bfia cavis aperuit, per quae, etc., loop-holes, L. :
Inventus cavis bufo, V. : nuces cavis abscondere,
E
-ce or ^ ( not -cce, -co 1 an enclitic particle,
with demonstrative force (like colloq. Engl, here,
(here, with this or that) appended to many pronom.
^ords. — Form -ce : hice (old for hie), huiusce ; see
luc— Form -c; see hie, haec, illic, istic, nunc, sic,
etCL— Form -ci-, where the enclitic -ne follows;
iee hicine, sicine.
1. cedo, cessi, cessus, ere [ I CAD- ], to go
from, give place, remove, withdraw, go away, de-
part^ retire: cedam atque abibo: ex ingratft civi-
tite: patrii: carina, Ct. : per ora (hominum), i. e.
<i» he sefn, H. : Sicilii sibi omni cedi, to be evacuate
td, L : cedere foro, to leave the exchange, i. e. be
^fitkrupt^ lu. : alicui hortonim possessione, i. e. to
mit, assign : ut possessionibus cederent : loco ce-
imt^ to retreat, N, : ex acie, cAandon, h. : locum .
ex quo cesserant repetunt, L. : cedentes insequi,
the retreating enemy, Cs. — F i g., to pats away, go
from, drop out, vanish: vita, die: e viti: horae
quidera cedunt et dies, elapse: memorift, be for-
gotten, L. : fiducia cessit Quo tibi, diva, mei ? V.
— To come to, fall {as a possession), to fall to the
lot of, accrue: ut is quaestus huic cederet: quae
captae urbi cessura forent, L.: regnorum cessit
Pars Heleno, V. : undae cesserunt piscibus habi-
tandae, 0. : summa rerum in ducem cessit, Ta. :
aurum in paucoruin praedam cessisse, L. : quod
cedit in altera iura, H. — To restUt, happen, turn
out, fall out, work: gesta quae prospere ei cesse-
runt, were successful, N. : neque insidiae prospere
cessere, S. : prout prima cessissent, in proportion
to his success at the outset, Ta. : Qu& Parcae sine-
bant Cedere res Latio, V. : neque si male cesserat,
neque si bene, H.— With in and ace., to take the
place of, supply the want of, be a substitute for:
poena in vicem fidei cesserat, L. : victoribus for-
tuna in sapientiam cessit, Ta. : epulae pro stipen-
dio cedunt, are taken in commutation, Ta. — To
yield, give place.- quasi locum dare et cedere: pete
cedentem aera disco, H. : in tutum, L. : cedere
nescius, H. : pars cedere, alii insequi, S. : hue
omnis aratri Cessit amor, i. e. to warlike zeal, V. —
With dat., to yield to, retreat before, submit to, be
overcome by.* Viriatho exercitOs nostri imperato-
resque cesserunt : hosti, N. : comites, quibus-ensis
et ignis Cesserunt, i. e. who were unharmed, 0. :
fortunae, S. : loco iniquo, non hosti cessum, L :
Tu ne cede mails, succumb, V. — To yield in rank,
be inferior: null& re cedens caelestibus: virtute
nostris, Cs. : laudibus lanificae artis, 0. : in re
nuUfi Agesilao, N. : ut non multum Graecis cede-
retur, were not inferior. — To comply with, yield to,
obey, conform to / auctoritati viri : cessit tibi blan-
dienti Cerberus, H.: deae, 0.: Cedo equidem, /
comply, V. — To grant, concede, allow, give up, yield,
permit: aliquid amicitiae: currum ei, L. : cessit
patribus, ut in praesentift tribuni crearentur, L.
2. oedo, plur. cette, old imper., hither with it,
give, bring here: Puerum, mihi cedo, T. : senem,
bring hither, T. : cedo, quaeso, codicem : cedo ta-
bulas. — E 6 p., let its hear, teU, say, speak, out with
it: cedo istuc tuom consilium, T. : unum cedo
auctorem tui facti : cedo, quoium puerum hie ap-
posuisti ? T. : cedo igitur, quid faciam, T. : cedo,
cui cognitor factus sit, etc. : cedo, si conata pere-
git, what, if, etc.. In. : cedo dum, en umquam au-
disti, etc. ? come now, T. — Parenthet., let me, by
your leave .• ego, statim, cedo, inquam si quid, eta
— Look at, mark, behold/ cedo mihi leges Atinias:
illius contioncm.
cedms, I, /., = KtSpo^, the cedar, jumper, —
Hence, cedar wood: odorata, V. : effigies Antiquft
ex cedro, V. — M e t o n., cedar oil (us^d to preserve
Digitized by V^OOQIC
Celaeno
118
oella
books from moths) : carmina linenda cedro, i. e.
worthy of preservation, H.
Celaeno, ^8,/.,= KcXotvci, one of the Harpies:
dira, V. : (uxor) uummos raptui*a Cclaeuo, like a
harpyy lu.
celatua» P. of celo.
oeleber ( masc. Celebris, Her., Ta., Cu. ), bris,
bre, atff. with sup. [ 1 CEL- ], frequented, much
viaited^ thronged^ crowded^ popuioWy abounding:
forum : in celeberrimo urbis loco : nemo audierat
tarn oelebri loco : celeberrimo viroruro conventu :
gratulatio, i. e. o/ a great multitude : mergis un-
dae, 0. : celeberrima fontibus Ide, 0. — Honored,
renowned, distinguished, celebrated, famous : dies
omni caerimoniarum genere, L. : Daedalus ingenio
artis, 0. : quisque ingenio, Ta. : dies celeberrimi,
most solemn : res totft Sicilia celeberrima : nomen
ad posteros, L. : Diana, H. — Numerous, frequent:
verba celeberrima, often repeated, 0.
oelebratio, Onis, f. [celebro], a numerous as-
semblage, concourse: hominum coetfls et celebra-
tiones: cottidiana. — A festival: ludorum.
oelebratUB, adj. with comp. and sup. [P. of
celebro ], frequented, thronged, much visited: fo-
rum, S. — Customary, usual, frequent : alqd in
Oraeco sermone. — Trite, famuiar, notorious: res
celebratissimae omnium sermone: caedes omnium
sermone celebrata. — Solemn, festive, brilliant :
dies, S. : supplicatio celebratior, L, — Famous, re-
nowned: dux factis fortibus, U: Nomine quam
pretio celebratior ara, 0.
oelebritas, fttis, /. fceleber], a mat number,
multitude, throng, crowd, large assembly, concourse:
odi celebritatem : in maximft celebritate vivere :
in Baianim ilia celebritate, /ni^urt/y.* frequentis-
sim& celebritate laetari : in celebritate versari, to
live in society, N. — Frequency, repetition : iudicio-
rura : periculorum, Ta. — Afekal celebration, solem-
nity: supremi dm, for the dead, — Fame, renown:
causa celebritatis : sermonis.
celebrd, ftvl, atus, fire [ celeber ], to frequent,
throng, crowd, Jill: viae multitudine legatorum
celebrabantur : genus spectaculi omni f requentifi
hominum : alqm magistratum, Tb. : silvas, 0. :
coetum celebrate faventes, V. — To do frequently,
practise, engage in, reiterate, dwell upon, repeat:
ad eas artes celebrandaa: modus transferendi
verbi, quem iucunditas celebravit, made frequent :
popularem potestatera, kept in the foreground, L. :
seria ac iocos cum aliquo, L. — 7b cdebrate, solem-
nize, keep : festos dies : (dies) celebratus per om-
nem Af ricam, S. : natales, H. : coniugia, V. : exse-
quias, L.: totfi celebrante Sicilia sepultus est, N.
— To fiU with, cause to resound : contiones con vicio
cantorum : ripas carmine, 0. : cuius nuntiis cele-
brantur aures meae, i. e. are filled. — To make
known, publish abroad^ proclaim: factum earn
consulem Murenam: quod vocibus roaledictisque
oelebratum est. — To honor^ praise, celebrate with
praise, celebrate in song : Caesaris laudes : fortuna
res cunctas celebrat, S. : talia carminibus, V. : se
remque p. haec faciundo, to make renowned^ 8, :
victoriam famfi, Ta.
celer, eris, ere, adj, with comp. and »wp. [ 1
CELr ], svnff, fleet, quick, speedy : sagitta, H. :
Diana, 0. : turbo, V. : venti, H. : navis, Ct. : cania,
Tb. : pedes, Pr. : remedia, swift, N. : sequi Aiax,
H. : excipere aprum, H. : lussa deae celeres pera-
gunt, 0. : iaoulo celer, V, : oderunt Sedatum cele-
res, lively people, H. : fata celerrima,y. : mens, qua
nihil est celerius: oratio, hurried: consilium, T. :
motus, Cs. : lapsus, 0. — Rash, hasty, precip
consilia, L. : Mors, Tb. : desperatio rerum, 1
Celeres, um, m., the knights, the ancient name
of the equestrian order ; given by Romulus, ace
to Livy, to the king's body-guard: trecentos anna-
tos ad custodiam corporis, quoe Celeres appellavit,
L. : tribunus Celerum, L. : Celer, chief of the guard
of Romulus, 0.
celeripeo, pedis, ac{j. [ celer + pes], swift of
foot.
oelexltaa, fttis, /. [ celer ], swiftness, quickness^
speed, celerity : horum ( equitum ), Cs. : re<litQs
eius : belli celeritatem morari : in re gerundft : in
castris capiendis, Cs. : veneni, the quick effect : m-
credibili celeritate fama perfertur, Cs. : celeritate
uti, N. : celeritate opus est : ne suscipiamus nimias
celeritates: animorum: calliditas et celeritaa in.
giem, quickness of device, }f.: orationis: dicendi.
oeleriter, adv. with comp. and sup, [ celer ],
quickly, swiftly, speedily, in haste, immediately,
promptly: concilium dimittit, Cs. : antecellere
omnibus : navigare : si erat celerius recipiendum,
Cs. : mens celerrime multa simul agitans : quam
celerrime potuit, Cs.
celeriUBOUle, adv. dim. [celer], rather tos
quickly. Her.
celer5, — , — , fire [ celer ], to quicken, hasten,
accderate: fugam in silvas, V.: haec celerana,
swift in obeying thu order, V. : celerandae victo-
riae intentior, Ta. — To make haste, be quick, Ct,
Ta.
oella, ae, / [2 CAL-], a place of concealment,
store-room, cell, granary : penaria : Falemae, V. :
avitae, H. — Hence, aliquid in cellam dare, to fur-
nish household stores : celiac nomine, as household
supplies. — A chamber, closet, cabinet, hut, cot: me
in cellam concludam, T. : servorum in ceilis lecti :
angustis electa cadavera cellis, mean abodes, H. —
Plur., the cdls (of bees), V. — A sanctuary (of a
temple), iArtn« (where the imai^ stood): Concor*
diae. — An oil-press: Venafri, H.
Digitized by
google
cello
119
oenaeo
1. (oelld. ere) [1 CEL-], to ttrOe, ouly in com-
povnds.
2. (cello, ere) [2 CEL-], to rise, tower, only ia
r. oektts, &nd in compoundB.
ceUnla, ae,/. dim. [ceUa], a small storeroom, T.
celo, avl, atus, are [2 CAL-], to hide from, keep
ignorant of, conceal from : te partum, T. : vos
cel»vi quod nunc dicam, T. : te sermonem : iter
omnls, N. : horaincs, quid iis adsit eopiae. — Pass.,
to be kqjt in ignorance of: nosne hoc celatos tam
diu, T. : quod te celatum volebam : id Alcibiades
oelari Don potuit, N. : de arniis celare te noluit ? :
de illo Teneno celata mater. — With ace. of person
only, to keep ignorant, elude, hide from: lovis nu-
aoen : emptores : celabar, excludebar. — To con-
ceal, hide, cover, keep secret . tam inaperatum gau-
dium, T. : sententiam : factum, V. : sol diem qui
Promifl et celas, H. : voltOa manibus, 0. : crudelia
coosilia dnlci forma, Ct. : periuria, Tb. : sacra alia
lerrae, in the earth, L. : plerosque ii, qui receperant,
ceUnt, Cs. : aliquera silvis, V. : diu celari (virgo)
mm potest, T. : CelaU virtus, H. : parte tertift
(armorum) celatA, Cs.: quod celari opus erat:
oelalntur auctor, H. : terapus ad celandum ido-
netira : non est celandum, no secret is to be made
ofit^S.
celoz, 6cis,/. [1 CEL-], a swift -sailing ship,
astter, yacht, L.
oenito, — , — , kre,freq, [ceno], to dins ofUm,
atne hatntuaUy : foris ; apud alqm.
cen5, ftvl, fttuR, are [cena], to dine, take a meal,
eat dinner: spes bene cenandi, lu. : bene, frugali-
ter : lauto paratu, lu. : apud Domitium : una : cum
cenatum esset, h.^P.perf, cenatus, having dined,
after dinner • cum cenatus cubitum isset : te ce-
natum occidere: milites cenatos esse in castris
iubet, S. : amet scripsisse (versOs) cenatus, H.
To make a meal of, eat, dine upon . aves, H. : ap-
rum, H. : patinas omasi, H. : pisces, H. : ostrea, lu.
celsuB, adj. with comp. and sup. \P. of 2 cello],
rmsed, elevated, lifted, towering, high, lofty: (deus
bom'med) celsos et erectos constituit : in cornua
cenrus, 0. : naves, V. : turres, H. : si celsior (ibis),
^•— Fig^ high, lofty, elevated, great: oelsus et
efeetoa et omnia parva ducens : celsissima sedes
(figniiatia. — Haughty, proud, high - spirited: iura
igDOTantem, erectum et celsum : celsi et spe fero-
ee8,L.: Bamnes, H.
oena (not coena, caena), ae, /., a dinner, prin-
optd meal ( anciently token at noon, afterwards
later) : cenarum are, H. : caput cenae : cenae pa-
ler, H. : cenae deum, H. : Pontificum, H. : ante-
hwanae, lasting all night : amplior, lu. : dubia,
perpUmtg (bj variety X T.: magna, H. : munda,
fl. : prior, L e. a previous invitation, H. : sic cena
e coqoebatur, ut, etc, N. : ducere, to prolong, H. :
Prodoccre, H.: inter cenam, at table: ad cenam
'^uat, H. : inritare ad cenam : vocatus ad ce-
BMD : redire a cena : ingens cena sedet, i. e. com-
caiaonlani, I, n. [cena], an upper story, upper
f^em, garret, attic : Roma cenaculis sublata: mu-
Ut oenacula, his hired garret, H. : venit in cena-
oeaatio, onis,^ [oena], a difUng-room : rapiat
•watio solem, L e. have a sunny exposure, lu.
cenatoBk P. of ceno.
oeneeo, censuT, census, Sre, to tax, assess, rate,
estimate: censores populi aevitotes: censento: ne
absens censeare : milia octoginto civium censa di-
cuntur, L. .- quid se vivere, quid in parte civium
censeri, si, etc, L. -. census equestrem Summam
nummorum, assessed with a knight's estaU, H. : mi-
lites scribere, capite oensos, assessed for their per-
sons, i. e. paying only a poll. tax, S. : frequentia
conyenit censendi causA, to attend the census: ar-
bltrium formulae censendi, the scheme for taking
the census, L. : sintne ilia praedia oensui censendo,
suhfect to the eensus.^Of a province : quinto quo-
que anno Sicilia toto oensetur.— With the person
assessed as subject, to value, make a return: in
qua tribu isto praedia censuisti ? : Est inter oomi-
tes Marcia oensa suas, is assessed for, u e. counts as
one, 0. — In gen., to value, estimate, weigh: si
censenda nobis res sit : nuxilio vos dignos oenset
aenatus, L.— 7b esteem, appreciate, value: ut ma-
neat, de quo censeris, amicus, for whose sake, 0. :
una adhuc victoria Metius censebatur, Ta.-^6f
senators, to be of opinion, propose, vote, move, give
judgment, argue, insist, urge: Die, inquit ei (rex),
quid censes? tum ille . . . censeo, etc., I move, L. :
ita censeo deoemendum : Appius imperio consu-
lari rem agendam oensebat, L. : eas leges omnis
censeo per vim latas : qui censet eos . . . morte
esse multondos : sententia quae censebat redden-
da bona, L. : de ea re ito censeo, uti consules dent
operam niti, etc. : censeo ut iis . . . ne sit ea res
fraudi, si, etc. : qui censebat ut Pompeius profici-
sceretur, Cs. : Fabius oensuit . . . occuparent patres
suum munus faoere, L, — Ironic : vereamini
cenaeo ne . . . nimis aliquid severe statuisse videa-
mini, i. e. of course, you will not be afraid, etc. :
misereamini censeo, I advise you to be merciful, S.
— £ 1 1 i p t. : die quid censes (i. e. decemendum),
L. : senati decretum fit, sicut ille censuerat, S.
Of the Senate, to resolve, decree: cuius supplicio
senatus sollemnis reiigiones ezpiandas saepe cen-
suit : senatus Caelium ab re p. removendum cen-
suit, Cs. : quae bona reddi antea censuerant (i. e.
reddenda), L. : nuntient, velle et censere eos ab
arm is disc^ere, etc., S. : ito censuerunt uti consul
rem p. defenderet : cum vero id senatus f requens
censuisset (sc. faciendum) : bellum Samnitibus et
Digitized by V^OOQ l€
120
oentenna
patres oensuenint et populus iussit, agairut the
Sanrnitet^ L. — To retolve, be of opinion^ determine^
deade^ vote^ propo$e^ suggest^ advue: eraut qui cen-
serent io castra Coraelia recedtindum, Cs. : nunc
surgendum ceuseo, / move we aifjoum : ego ita
censeo, legates Romam mittendos, L. : neque eum
locum queni ceperant, diinitti censuemnt oportere,
Cs. : Hasdrubal ultimara Hispauiae orani ignaram
esse . . . oensebat, believed, L. : censeo ut satis diu
te putes requiesse: plerique censebant ut noctu
iter facerent, Cs. — £ U i p t. : senteutiis quarum
pars dcditionem, pars eniptionem censebat (i. e.
faciendam), Cs. : ita uti censuerant Italic!, deditio-
nem facit, S. — Of commands : non tam imperavi
quam censui sumptQs decernendos, etc., said, not
a$ an order, but as an opinion that, etc. : ita id
(foedus) ratum fore si populus censuisset, L. — Of
advice: idem tibi censeo faciendum: si videbitur,
ita censeo facias ut, etc. : Quam scit uterque libens
censebo exerceat artem, H. : ibi quaeratis socios
censeo, ubi Saguntina clades iguota est, L. : ita
faciam ut f rater censuit, T. : Disce, docendus ad-
huc, quae censet amiculus, H. — I r o n i c. : si qua
putes . . . magnopere censeo desistas, / strongly
advise you to give up that idea, — Of opinions and
views, to be of opinion, think, believe, hold: Plato
mandum esse factum censet a deo sempiternum :
nemini censebat fore dubium quin, etc. : sunt qui
nullum censeant fieri discessum : oportere delubra
esse in urbibus censeo. — £ 1 1 i p t : si, Mimnermus
uti censet, sine amore iocisque Nil est iucundum,
H. — I n gen., to judge, think, believe, suppose, imag-
ine, expect : Quid te futurum censes ? T. : neque
vendundam censeo Quae libera est, T. : eo omnem
belli molem inclinaturam censebant, L.: Caesar
maturandum sibi censuit, thought he ought (i. e. re-
solved) to hasten, Cs. : impudens postulatio visa
est, censere • . . ipsos id (bellum) advertere in se,
to imagine, L. : Qui aequom esse censeant, nos a
pueris ilico nasci senes, imagine that we ought to
be, T. : civis civibus parcere aequum censebat, N.
— In questions, censes ? Do you think, do'you sup-
pose f continuo dari Tibi verba censes ? T. : adeo-
ne me delirare censes ut ista esse credam ? : quid
censes munera terrae ? . . . Quo spectanda modo ?
H. : An censemus ? Are we to suppose? — £llipt. :
quid ilium censes ? (sa facere ?) T. — Afmd., as an
approving answer : Ph. ego nis ibo . . . Pa. Cen-
seo, T. : recte dicit, censeo, T.
censor, oris, m. [cf. censeo], the title of a Roman
magistrate, instituted B.C. 448. The censors were
two in number (usually patricians of high rank),
elected in the Oomitia Curiata, originally every
five years. Their duties, which they swore to per-
form without favor or enmity, were to make a
census of the people, giving the age, property, and
olass of each person ; to exercise general control
over public morals, with power to degrade any
citizen to a lower rank, to expel senators, and d»
prive the equites of horses and rings ; to admin-
ister, under direction of the Senate, the publio
finances, to construct and keep in repair public
buildings, roads, and aqueducts, and to furnish
victims for the sacrifices : Papirium Sempronium-
que censiii agendo populus suffragiis praefecit;
censores ab re appellati sunt, L. : video animad-
vertisse censores in iudices : cum Satuminum cen-
sor notasset : qui eum ex senatu censor eiecerat i
quem censores senatu moverant, & : quern censo-
res aerarium reliquisse se subscripserunt — M •-
ton., ^ title of a magistrate in a colony or prov-
ince, whose duties were similar to those of the censor
at Rome: censores in Sicilift creati : iurati censo-
res coloniarum, L. — Fig., a severe judge of morals,
censurer, critic : pertristis : castigator censorque
minorum, H.
censoriuB, adj. [censor], of the censor, censori-
al: tabulae, the lists: lex, rd<Uing to public build-
ings: \oQix.\Xo, a farming of revenue: indicium no-
tioque : animadversio atque auctoritas : nota, L. :
ignominia : opus, a fault punished by the censor :
homo, who had been censor. — Rigid, severe: gra-
vitaa.
censnra, ae, /. [censor], the office of censor,
censorship: tristis, L. : ad censuram petendam:
magistra pudoris. — P r o v. : Dat veniam corvis,
vexat censura columbas, lu. — F i g., a judgment,
opinion : facilis censura cachinui, lu.
1. censna, P. of censeo.
2. census, ^, m. [censeo], a registering of
citizens and property by the censors, census, ap-
praisement : eensum habere : agere, L. : oensu
prohibere, to exdude from the list of citizens. — A
coimting, numbering: eorum, qui domum redie-
runt, Ca. — 77ie register of the census, censor's lists,
— A fortune, estate, wealth, riches, property, posses-
sions : homo sine censu : in senatoribus cooptan-
dis neque census neque aetates valuisse : Ars illi
sua census erat, his fortune, 0.: Tulli, lu.: exiguua,
H. : cultus maior censu, beyond your means, H. —
Poet, rich presents, gifts, 0.
centaureom, I, n., = Kfvravpnov [Centaurua ;
because used by Chiron to heal the foot of Hercu-
les], the cetUmtreum, a medicinal plant of Thessaly,
Centaureus, adj. [Centaurus], of the Centaurs :
rixa, H.
1. Centaurus, l,m.,a Centaur, a fabled mon-
ster, lialf man, half horse, V., H., 0. — E s p., Chiron,
H. — A shifts figure-head,\, — A sotUhem constd-
lation.
2. Centaurus, !,/., the ship Centaur, V.
centenus, num. distrib. [centum], one hundred
times, one hundredfold. — Sing, (very rare) : cente-
Digitized by V^OOQIC
oenteaimas
121
CerMdia
liqne arbore flactum Verberat, with a hundred
oan, V. — Plur,^ one hundred each : illos centeni
qaemque seqountur iuvenes, V. : pediti in singu-
lis dtti centeni (denariiX L- — With muUiplie, : HS
deciens oentena milia numerasse : Deciens centena
(k. milia sestertiuiD) dare, H.
cezttMimiiSy num. ordin. [centum], the hvn-
iredth : lux ab intentu Clodii. — As 8W)8t. /. (sc.
ptrs), the hundredth party one per centum : binis
centesimis faenerari, cU iteoper cent, (a month), i. e.
twenty-four per cent, (per annum).
oenticraak cipitis, a<(;. [centum + caput], hun-
dred-headed: belua, i. e. Cerberus, H.
centiena or oentiea, adv. [centum], a hundred
tima: idem dictomst, T. : sestertium centiens (sc.
ceatena milia), i. e. ten miUiona.
centimanoa, adj. [ centum +roanus], with a
hmdred handt (jtoet.) : Gjas, H., 0.
cento, 6nis. m. [2 CAN-], a rag cuihion^ patch-
wrk qmlt (as a defence against missiles), Cs.
centum or C, num. indeci., a hundred: anni :
dies: Ticiens centuDQ milia passuum, Cs. — Indef.,
tf hmdrtd, many^ cawUless : mihi si linguae cen-
tum sint, y. : centum puer artium, H.
centiimgeiiiiniia» adj. [ centum H-geminus],
o/nmUipU form: Briarens, i. e. tnth a hundred
centnmvlralla^ e, adj. [ centumviri ], of the
(tntumnri: iudicium : causae.
centumviri (Cvlri) or centum viri, drum,
w^ the hundred men, a special jury of three from
^oeh tribe^ o^ocm annually to try, under a quaestor^
i^ortant civil suiis^ eepecially concerning inherit-
futca: causam apud centum viros agere.
centanculna, i, m. dim. [I cento], a cloth of
mmycofon, L.
centozia, ae,/. [centum], a ditnMon of a hun-
drtd^eentury^ company: centuriae tres equituro,
L. : milites eiusdem centuriae, Cs. : pecus exerci-
toi per centunas distribuere, S. — A division of the
^wpfe, century (the constitution, ascribed to Ser-
jitB Tullius, dirided the people according to wealth
into 193 centaries), L. They voted by centuries
in the comitia centuriata : praetor centuriis cunc-
ti3 renantiatuB : praerogativa. — A division of
^traet.
centoriatim, adv. [ centuria ], by companies :
inrarCjCB. — By centuries^ in centuries: citare po-
l«him, L. : descriptis ordinibus.
1. centizzlatiia» adj. [P. of 1 centurio], divided
^ centuries: oomitia oenturiata, the assembled
^f^beriei of the people (held in the Campus Marti us
to riioofie the higher magistrates, to decree war or
PCMe,etc): quod ad populum centuriatis comitiis
tulit: comitiis centuriatiB alqm consulem renon-
tiare : lex, sanctioned by the Comitia Centuriata.
2. centuriatua, Qs, m. [1 centurio], a division
into centuries : ad centuriatura convenire, L.
3. centuriatua, as, m. [2 centurio], the office
(^ centurioti.
1. centurio, &vl, atus, &re [centuria], to divide
into centuries, assign to companies^ organize (of in-
fantry): homines centurian: iuventutem, L. : oen-
turiati pedites, L.
2. centurio, dnis, m. [centuria], a commander
of a century, captain, centurion (next in rank to
the tribunes of the legion), C, S., L., H. : primi
pili, of the fir«t maniple (of the triarii), the first
centurion of the legion, S. — Hur. : primorum or-
dinum, i. e. the six centurions of the first cohort, Cs.
centurionatua, ils, m. [2 centurio], an election
of centurions, Ta.
cenula, ae, /. dim. [cena], a little dinner : he-
sterna.
cepa, see caepe.
cera, ae,/. [2 CER-], wax: fingere e cerii: ca-
lamos cer& coniungere, V. — Me ton., plur., the
wax celts (of bees), V. — A writing-tablet, leaf of
wood covered with wax: ex illis tabulis cerftve re-
el tata, L. : vacua, 0. : prima, the first leaf, H. : ex-
treraa. — A seal ^of wax), C, 0. — A waxen image,
wax figure, family portrait : veteres, lu., S.
Ceramicua, I, m., = Ktpa/iciiroc (of potters),
afield near Athens, in which eminent citizens were
buried.
cerarium, I, n. [cera], a seal-tax, fee for sealing.
ceraatea, ae, m., = KtpdortiQ, a horned serpent,
Pr.
ceraaua, I, /., ^ Ktpafro^, a cherry4ree, V. — A
cherry: dulces, Pr.
ceratua, adj. [cera], covered with wax, waxed:
tabellae : pennae, cemented with wax, H. : taedae,
of wax, 0.
Cerberua (-roa), I, m., = Kkp^epocy in fable,
Cerberus, who guarded the entrance of Hades, a
dog with three heads, V., 0. ; or vrith many heads
(centiceps), H.
cercoplthecua, I, m., = KtpKOTri^Kog, a long-
tailed ape : sacer (in Egypt), lu.
cercurua, I, m., =r KspKovpoQ, a light vessel (of
Cyprus), L. — A sea-fifih . ferox, 0.
cerdo, 5iiis, m. [KkpSog'], a voorhnan of the low-
est class^ III.
Cerealla, e, adj. [ Ceres 1, of Ceres : nemus,
sacred to Ceres, 0. : papaver, V. — Of grain, cereal,
agricultural: raunera, 0. : herbae,0.: culraus, V.:
arma, i. e. implements for grinding and baking, V. :
solum, i. e. the cake laid on the ground, V. — Plur.
Digitized by V^OOQ IC
oerebroflns
122
oerte
«. a» 9ubtt, : Gerealia, t/ie fettival of Cerm^ C, O^
L.
oerebrdaus, a((/. [cerebrum], hoi-headed^ paa-
wmaUf hojsty: unus, U.
oerebrum, I* n. [2 CEL-], the brain: Dimmi-
nuetur tibi, T., V. — Understanding: Putidius, ^.
— Anger y choler ; o te cerebri Felicem I L e. your
hot temper^ H.
Ceres, ens,/., the dayghter of Saturn^ goddess
of agriculture, V., H., 0. : Deserta, secluded, V.—
M e t o n., bready fruity com^grain^ food : f ruges
Cererem appellamus, C., T., v., H., 0.
1. oereuB, adj. [cera], waaun, of wax: nihil:
effigies, H. : neque proponi oereus opto, offered for
sale in (a statue of) wax, H. : castra, i. e. hmey-
comb, V. : regpa, realms of bees, V. — Waxrcolored :
pruna, V. — Fliant, soft: bracchia Telephi, H. —
Fig.: cereus in vitium flecti, easUy persuaded, H.
2. cereus, I, m. [1 cereus], a ufaz-light, taper.
oerlmdnia, see caerinionia.
oerlntha, ae,/., the toaxflower, cerinthe, V.
cemd, crSvl, certus, ere [2 CER-], to sqxirate,
part^ sift: in cribris omnia cavis, 0. — Fig., of
the sight, to distinguish, discern, make out, perceive,
see: si satis cerno, T. : acutum, H. : oculis cerni,
N. : quae cemere et videre non possumus : haec
coram, to witness, Gs. : coram letum, V. : acies a
nostris cernebatur, Gs. : Venus, nulii cernenda,
uivisible, 0.: neque misceri omnia cerneres, S. :
cernis ut insultent Rutuli ? V. : cernebatur novis-
simos illorum premi vehementer, Cs. — To see men-
tally, discern, perceive, comprehend, understand:
eas (res) ingenio: ea quae erant vera: amorem,
T. : cerno animo acervoe civium : fortis animus
cemitur, shows itself — To decide, decree, determine,
resolve: quotcumque senatus creverit populusque
iusserit : priusquam id sors cerneret, L. : certa
sorte, ajfter the lot was decided, L. : Ferro non auro
vitam cemamus utrique : cemere ferro, V. : potius
germanum amittere crevi quara tibi . . . deessem,
Ct. : pro patria, S. — In law, with fieredUatem, for-
mally to dedare oneself heir to, accept, enter upon :
quam hereditatem iam crevimus: hereditatem
regni, L. — Fig.: fratria amorem cum reliquft
nereditate crevisse.
oernuus, a4j. [ 2 CEL- 1, stooping forwards,
head-foremost: quadrupes, V,
(oer5), see ceratus.
cerdma, atis, n., = Kfjputfia, an ointment for
wrestlers : femineum, lu.
cerdmaticus, adj., =z icrjpwfjiartKdi:, smeared
with teax ointment : collum, lu.
oerritos, adj., crazed, frantic, mad, H.
oertamen, inis, n. [cerlo], a decutive contest,
measuring of forces, struggle, strife, dispute, dissen-
sion, rivalry, competition : inter clariMimofl daoes:
de urbis possessione : cum alqo : regni, L. : no-
strum : certamina domi finita, dvil dissensions, L. :
inter mortalls vine an virtute, etc., S. : certamina
divitiarum, H. — A battle, fight, struggle, combat,
engagement : ubi res ad certamen venit, S. : in oer«
tamine ipso, L. : medio in certamine, V. : ita vario
certamine pugnatum est, such were the changing
aspects of the battle, Gs. : humanum, bettoeen men,
L. : pari certamine geri, with equal numbers, Gs. ;
pugnae, 0. : navale, V. : non temptato certamine,
L. : me in certamina poscere, challenge, V. — A
trial, race, match, contest, struggle : gladiatorium :
Instituit celebri certamine ludos, 0.: celebrata
sancto certamina patri, V. : cursQs, 0. : equus cer-
tamine primus, H. : ponam certamina classis,
make a nuUch, V. : Velocis iaculi certamina ponit,
y. — M e t o n., rivalry, competition, emulation, ant-
bition,zeal: honoris et gloriae: pugna mediocri
certamine commissa: oUi certamine summo Pro-
cumbunt, Y. : magni certamiuis dimicatio, L. — A
prize: tanti certaminis heres, 0.
certatim, adv, [2 certo], in rivalry, emulously,
zealously, with competition : quem amamus, vie in
loving: saxa mittere, S.: cantat nauta atque via
tor, H. — Earnestly, zealously, eagerly: umeris in-
fundere rores, V. : Actaeona clamant (comites),
0. : Delphi tota ex urbe ruentes, Gt. : conlucent
ignibus agri, rival one mwther in splendor, V.
certatio, Snis, /. [2 oerto], a competition, eon-
test, strife, rivalry: inter eos honesta, honorable
rivalry : iniqua, unfair. — A dispute, disctission :
relinquitur virtuti cum voluptate certatio : omiss&
multae certatione, the demand of a fine, L.
certe, adv. with eomp. [ certus ], really, surely,
assuredly, aduaUy, certainiy, as a fact : f uit certe
id aequum : ea certe vera sunt, admitted facts :
qui oertius explorata ref erant, L. : Si reperire to-
cas amittere certius, 0. : o dea certe, V. : Gerte
edepol nutricem video, T. — E s p., in answers :
estne hie ipsus ? et certe is est, T. : num is est
Gluentius ? certe non est — In confirmation, no
doubt, of course, certainly : venerat, ut opinor, haec
res in indicium. Gerte : atqui vis in foro versata
est. Gerte, admitted. — Of belief, without doubt^
with cusurance, confidently, surely, certainly: iste
certe statuerat non ades^e : de casu Gotlae certius
ex captivis cognoscit, Cs. — With scio, to have no
doubt, be sure: ex litteris certe scire potuistis:
( legiones ) coraprobaturas esse certe scio. —
Ironic: Regiura certe genus Maeret, no doubt,
H. : credo fore qui . . . inponant, certe quibus vi-
detur, etc., men who no doubt think, etc., S. — Res
strictive, at least, yet certainly, but sttrely : Si non
ipsft re tibi istuc dolet, simulare certe est hominis,
T. : res fortasse verae, certe graves: desilite, mil*-
tes . . . ego certe meum officium praestitero, Gs :
Digitized by V^OOQ IC
oerto
128
opo quid ^t beatius, mihi certe in mentem venire
noQ potest : si tibi fortuna non dedit ... at natu-
n OCTte dedlt : maior haec praeda, sed ilia impu-
ientia certe non minor: hoc vero edictum certe
alentlo non potest praeteriri: vestrae quidem
certe vitae prospiciam, Cs. (quidem emphasizes
the preceding word, while certe belongs to the
whole clause): bona femina, locuples quidem
certe: sed alias ubi sit animus; certe quidem in
te est (quidem emphasizes certe).
1. oertd, adv. [oertus], vfith certainly, eertaifdy,
mrAf^ofa trtUh, in fact, really: nihil ita exspec-
tsre quasi oerto futunim : ego rus abituram me
esse ccrto decrevi, T.— With ado, I know fully, it
ia b^fond dovbt: hoc certo scio, aiebat, etc., T. :
haec omnia facta esse certo scio.
2. oerto, avi, fttus, are, freq. [certus], to match,
9ie with, fight, contend, atruggU, combat, do battle:
armis cum hoste, an venenis ? : pugnis, calcibus :
proelio, S. : de salute, Ta. : de ambiguo agro bello,
U : adc, V. : animis iniqais, V. : in Bruti salute
oerutar : maxima tI certatur, S. — F i g., to cor^
tend, airuggU, atrive : inter se quo iure certarent:
m centumyirali iudicio : provocatione, L, : si quid
se iodice oertes, H. : foro si res certabitur olim, be
tried, VL : cni (multae) certandae cum dies adve-
Bisset, L. : oertata lite deorum Ambracia, the mtbject
of arbitration, O. : quicum omni ratione certan-
dam Bit: (aumina) certantia iudice Tarp&, recited
^•comdition, H. — To contend, compete, toreatle,
tiniggU, atrive, vie, match : cursu cum aequalibus,
S. : si naatae certarent, quis eorum potissimum
gabemaret: die, mecum quo pignore certes (in
m^BicX v. : Carmine vilem ob hircum, H. : solus
tibi eertat Am jntas, it your orUy rival^ V. : Certent
et cjema ululae, V. — With inf : Phoebum supe-
rife canendo, V. : aequales eertat superare legendo
(inolasX ^'' inter se eruere quercum, V. : praedas
eertantes agere, trith all their might, S. : Avidi
gloriae eertantes munim petere, atriving to outdo
«^ another, S, — ^Fi g., to comptie, vie, emulate, ri-
»«.• Benedictis si certasset, T. : cum civibus de
▼irtote, S. : cum alionim iraprobitate : contumacift
■drersus nobiles, L. : yobiscum de amore rei p. :
^ntnte oportere^ non genere certari. — Po e t. : viri-
<fiqac oertat Baca Venaf ij^ H. : decerpens Certan-
tem nram pnrpurae, H. : fhunc) tergeminis tollere
hoooribus ^. e. tollendo), H.
oertom, I, n., and oertom, ado. ; see oertus.
ceito% aofj. with comp. and 9up. [P. of oerao],
^fe'ww^di reaolved,fKud, aeUled, purpoaed, certain :
o eonsQia, T. : Certa res est, T. : illos ad certam
■**rt«n addaoere: omnia experiri certumst prius
f"«B pereo^ it ia determined^ T. : ita facere cer-
*^T.: certam est omnia dicere: cum diceret
>fiM eertom esse discedere, that he had reaolved:
■ihi ahianre oeitius est quam dependere, / have
oemaBatns
determined rather, etc.— Of persons, determined,
reaolved, bent: certa mori, V.: certi non cedere
0. : certus eundi, V., 0. —Determined in thought,
aure, proved, true, eatabliahed, certain: ut mi haec
certa attuleris, T. : cum ad has suspiciones certis-
simae res accederent, Cs. : crimen : oertum esse
ratus quod acceperat, 8. : nee quicquam certi re-
spondes mihi, T. : id parum oertum est, L. : neque
certi quid esset explorari poterat, Cs. : neque cer-
tum inveniri poterat, Cs. : si quicquam humano-
rum certi est, L. : certum habere, to r^ard aa cer-
tain: pro certo habetote vos decernere, be aaaured,
S. : pro certo polliceor hoc vobis : id ponere pro
certo, L. : quot caesa milia sint, quis pro oerto
adflrmet ? L. : pro certo creditur (Catilina) fecisse,
etc., & — Of persons, informed, aaaured, certain:
cerU sumus periisse omnia : Anohisen facio Cer-
tum, V. : f uturorum certi, 0. : Quantum potest me
oertiorem face, inform me, T. : qui oertiorem me
sui consili fecit : Caesarem oertiorem faciunt, sese
non facUe prohibere, etc, Cs. : milites cerUores
facit, paulisper intcrmitterent proelium, inatructa
Cs. : ubi de eius adventu flelvetii certiores facti
sunt, Cs. : factus certior, quae res gererentur, Cs.
—Definite, preciae, certain, apedfied, particular : ad
certas rea oonficiendas certos homines delectos
habebat, for apecial purpoaea apecial agenta: con-
cilium in diem certam indicere, Cs. : certum pre-
tium missionis constituere: imperatorem certum
deposcere: signum, o^earf, Cs. : domicilium, /jawrf;
sunt certi denique fines, Quos ultra, etc., U.—De-
termined only in thought, certain, nameleaa, not
apedfied: de certa causa nondum facere: certo-
rum hominum avaritia : expositis certis rebus, a
few pointa. — Of persons, truatv/orthy, coneiatent,
firm: amicus certus in re incerta oemitur: homo
certus et diligens: honestissimus et certissimus:
hostis nee spe nee animo certior (i. e. firmior), L. :
pectus, V. : illud ex hominibus certis reperiebam :
certissimus auctor (Phoebus), V. : certi aocusato-
ris officluro. — Of things, aettled, fixed, aaaured,
eatabltahed, truatworthy, certain : certius argumen-
tum odi : cum Ilia oertissima argumenta atque
indicia sceleris, tum multo oertiora ilia, condudve:
certiores nuntii, more truatyoorthy newa, Cs. : vecti-
galia populi R. certissima : quod salutis certa Ue-
titia est, nasoendi incerta condicio: certissima
idctoria, complete, Cs. : convivia, conatant, H. : oer-
tiorem capessere fugam, more decided, L. : cerUm
quatit improbus hastom, awe of aim, V. : certo
subtemine Parcae, inexorable, H. : si certa pestis
adesset, aure deatruction, S.
cernla, ae,/. dim. [cera], a bit of wax uaed in
eraaing: miniata.
ceruBsa, ae,/., white-lead, ceruae, O.
oenMBSLtau,a(ff.[ceriis8ii], colored with white'
lead, painted white: buccae.
Digitized by VjOOQ IC
oerra
124
oetos
oerva, ae, /. [ cervus ], a kind^ 0. — In g e ii.
(poet.), a deer, T., V., H., 0., Ct., Tb.
cervical, alia, n. [cervix], a pillow^ bolster, lu.
cervicula, ae,/. dim. [cervix], a small neck.
cervinu8» cicy. [cervus], of a deer: pellis, U. :
vellera, 0. : senectus, i. e. prcat age, lu.
cervuc Icis,/. [2 CEL- + VI-], a head -joint,
neek,nape: rosea, v.: subacta ferre iugum, H. :
nudare cervioem, L. : eversae cervices tuae, T. :
caput et cervices ttitari : parentis Fregisse cervi-
cem, H. : cervices securi subicere, i. e. to commit a
capital crime : cervices Roscio dare, i. e. submit to
be judicially murdered by R. : praebenda est gla-
dio, lu. — Fig., the neck, shoulders: Imposuistis
in cervicibus nostris doininum: dandue cervices
erant cnidelitati nefariae, must submit. — The neck,
throat, life: a cervicibus nostris est depulsus An-
tonius: etsi bellura ingena in cervicibus erat, tm-
pending, L. : velut in cervicibus iiabere hostem,
L. : qui tantis erunt cervicibus recupera tores, qui
audcant ? etc., who shall have the fierceness ?
cervus, I, m. [1 CAR-], a stag, deer: boa cervi
figuia, Cs. : fugax, H. : surgens in comua, V. :
Ocior eervi.s, H. — In war, a structure of sharp
stakes (like horns), chevaux-de-frise, Cs., L.
ceapes, see caespea.
ceaaatio, onis, /. [ ceaao ], inactivity, idleness,
absence of occupation : otiosa.
ceaaator, oris, m. [cesso], a loiterer, idler : in
litteris : de iibris : nequam et cesaator, H.
ceaaid, onis,/. [1 cedoj. — In law, a giving up:
in iure, i. e. in open court.
ceaao, ftvl, fttus, hTe,freq. [1 cedo], to be remiss,
delay, loiter, cease from, stop, give over: paulum,
T. : odioaa ceaaaa, you are delaying shameftdly, T. :
in auo studio: ab apparatu operum nihil cessa-
tum, L. : Quidquid apud durae cessatum est moe-
nia Troiae, whatever delay there was, V. : audacia,
to lack spirit, L. : quid cessas ? Tb. : quor cessas ?
T. : cessas in vota ? V. : ego nunc mihi cesso, i. e.
to my hurt, T. : pultare ostium, T. : mori, H. — Of
persons, to be inactive, be idle, be unoccupied, do
nothing: cur deos cessare patitur? si quid cessare
potes, V. : Dum cessant aliae, 0.: cessare et lu-
dere, H. : Cessatum usque adhuc est, T. : Semel
hie cessavit, played truant, H. : amori, to have lei-
sure for, Pr. — Of things, to be at rest, rest, be still,
be inactive, be unused, pause, cease, stop : quid ita
cessarunt pedes? Ph. : Cessat opus, 0.: cessat ira
deae, L. : cessasse ferunt aras, i. e. remained un-
sought, 0.: Cessantem amphoram, i. c. long un-
opened, H. : cessaturae casae, 0. : tonsas cessare
novalls, to lie fallow, V. • cessat voluntas ? i. e. does
hs hesitate f H. : Cessata tempora cursu Corrigit,
makes up for lost time, 0. — Supin. ace i cessatum
ducere curani, lay at rest, H.
ceatroaphendone, e8,f.,=:Ktirrpocf€¥ioini,a
military engine for hurling stones, L.
cetarium, I, n. [cetos], a fish-pond, H.
oetarlua, adj. [cetos], of sea -fish: ludi, Ta.
dub. — As subst. m., a fishmonger, T.
cete, see cStos.
cetera, adv. [ace. plur. of cetcru8],/<w the rest,
otherwise, in all else: praeter nomen cetera igna-
rus populi K., S. : hastile cetera teres praeterquani
ad extremuro, L. : hao in re un& dissimilea, at ce-
tera paene gemelli, H. : cetera Graius, V. : cetera
similes Batavis, nisi, etc., Ta. : egregius cetera, Ta. :
cetera paroe, puer, bello, V.
oereroqui (not -quin), cuiv. [ceteru8+qui],/or
the rest, in other respects, otherwise : non poCta so-
lum suavis, verum etiam ceteroqui doctua.
1. cetenim, l, n., see cetenia.
2. cetemm, adv. [ace. n. sing, of ceterus], for
the rest, in ot/ier respects, else, otherwise : foedera
alia aliia legibua, ceterum eodem modo omnia fiunt,
L. : brevior via per loca deserta, ceterum dieruni
erat fere decern, N. — In transitions, now, besides^
for the rest, T. : Ceterum ex aliia negotiis, etc., S.
— Restrictive, but, yet, notwithstanding, still, on the
other hand: id quidem (bellum) ape omnium ae-
riua fuit : ceterum, id quod non timebant, etc., L. :
multa ceterum levia, S. : multum laboris auscipere,
ceterum maxume tutos ease, S. — Otherwise, else, in
the opposite event: non enim cogitaraa; ceterum
Idem hoc meliua inveniaaea, T.
(ceterua), cu{j, [2 CA-, CI-], the other, remain^
der, rest : omatua : regio cultu, N. : cohortes vete-
ranas . . . ceterum exercitum locat, S. : multitude,
S : aetas, Y. : mums supra ceterae modum altitu-
dinia emunitus, L. : inter ceteram planitiem mons,
S. : pro ceterft cius audacift : unfi iugi aquft, ceterm
pluvi& utebantur, S. : voa curia aolvi ceteris, T. :
amici, Ca. : praeatare ceteria animalibua, S. : cete-
rarum rerum prudena : non abhorret a cetero ace-
Icre, L. — I d i o m a t. (with the genua inatead of
the species), the others, besides, alio : Ipse (consul)
vocat pugnas, sequitur tum cetera pubes, V. : hi
ceterorum Britannorum fugacissimi (i. e. omnium),
Ta. — As subst, m,, the others, all the rest, everybody
else,' oeteri nihil auspicantea dant (iua iurandum),
Cassius, etc., S. — As s%tbst. n. .• ceterum omne in-
censum est, the rest, L. : de cetero, as for the restc
nil egregie praeter cetera atudebat, T. : ad cetera
addiderunt, falaum numerum deferri, etc., Ca. : in-
ter cetera tristia eius anni, L. : Cetera de genere
hoc, adeo sunt multa, etc., H. : ut omittam cetera.
— E 8 p., et cetera or ceteraque, and the rest, amd
the like, and so forth? cum scriptum ita ait • . . et
cetera : ut illud, * Agas asellum ^ et cetera.
cetoa, n., =z Krjrog, a sea-monster^ plur. : inina*
nia cete, V.
Digitized by
Google
o«tra
125
oibarla
okra, oetritan^ see caet-.
(MO, odn, [ce+Te], a«, likt tu^jtut <ut genus
ornne Datantum, ceu naufnga oorpora, fluctus
Proluit, Uke^ V. : Dims per urbea Afer Ceu flam-
ou per taedaa, etc, H. : oeu nubibus arcus iacit
eoteree, V.— Followed by baud aliter, V. ; by sic,
V. : aliae turpea borrent, ceu Cum venit viator, at
wkm^ V. : lupi ceo raptores, V. : para vertere ter-
ga,Cea quondam petiere rates, ji«< <m, Y.—As if,
01 it were^juti tu if: per aperta volans, ceu liber
habenis, Aequora, V. : oeu cetera nusquam Bella
forcnt,V.
oerao^ — , — ^ Sre, to move the haunches, lu.
chaloaapideB, dum, m., = YaXjca<T7ri^ec, mth
6racm ^ieku (a diTision of the llacedonian arm j),
Chaldaens, tufj., Chaidaean: grez, of tooth-
lo.
chaljbfiLOflk ^j' [chalybs], of steel: massa, 0.
chalybs, ybis, m., = xoXtr^, <M.* volnificus,V.
ohanni^ es,/., =■ x<>>^9» ^ sea-fuh, 0.
(chaos), abl, chad, only aec., n., = x^^^y ^^ *****
formed worlds void, empty tpace : ingens, inane,
0.^7%e formiesa mass of which the universe was
made, chaos: a chao, since the creation, V.
obara, ae,/, a wild cabbage, Cs.
chaxistia (oar-X drum, n., = xaphrta, a fes-
tivd of family P^ice, held February 20th, O.
Charite% um, /., = Xopirec, the Charites,
Orae«s,0,
Chardn, ontts, m., ^ Xoptov, the ferryman of
the Lower World, C.,Y,
chaita, ae,/., = xop^C* « W^ of the Egyptian
pofynts, paper : qaodcumque semel chartis inle-
▼erit, H. : chartas et scrinia posco, H. : dentata,
•■•«*, U — A writing, paper : chartae obsolue-
nmt^ the records : ne charta nos prodat : finis
ebutaeque riaeque, H. : tribus chartis, books, Ct. :
fk cbartae sileant, poems, H.
chartola, ac,/. dim, [charta], a liUle paper,
^emora$ybmi,
CharybcU^ is [ace, im or in, abl. I), /., = x^-
H3^. « whirlpool between Italv and Sicily Jm-soni-
fed as afemaU monster, lu. : impUcata, v!— Fig.,
a destroyer T bonorum, C, H.
Chelae, imm, /, = XijXa/, the arms (of Soor-
fio, which extend into Libra, hence), Libra, V.
dbtUfdniM, I, m., = x!^v^poQ, a fetid water-
chalya^ — , ace. chelyn, voe. chely, A, = vAvc
^ortoiatXaahca,/yre,harp,0.
ohara^ (obir-), ae, /., = x^dypa, gout in
wAnd^H.
ohfliarchea, ae, m^ = viXiapyaCt « commander
of 1000, Cu.
chiliarchua, I, m., = xtXlapxoc (commander of
1000).— la Persia, the chancellor of state, N.
Chimaera, ae, /., = x<Maipa, a fabulous mon-
ster, C, v., H., 0.—^ ship m the fleet ofAetieas,\.
Chlmaerlfera. adj. f [Chimaera + l FER-],
producing the Chimaera, 0.
chirographum, I, n., = X^V^yP^^o^* « hand-
writing, hand: quo roe teste couvincas? an chi-
rographo?: chirographum primorum imitatus est.
— An autograph: Caesaris chirographa defende-
re: falsi^ chirographa, /orreries.
(chironomon), — , ace. -Qnta, adj., =: xftpovo-
fiwv, moving the hands significantly, gesturing, lu.
chirurgia, ae, /., = x^tpovpyia, surgery: chi-
rurgiae taedet, i. e. violent remedies.
Chiua, a4;., =XToc, Chian, of Chios,— An subsl.
n. (sc. vinumX Chtan wine (a sweet wine^ H.
chlamydatUB, adj. [chlamys], in a military
cloak.
chlamjTS, ydis,/., =r xXa/ivc« a Grecian upper
garment of wool, military cloak, state mantle: cum
chlamyde statua : Tyria, 0. : Pallas chlamyde con-
spectus, v.— I n gen., a cloak, mantle, V., H., 0.
choraginm, I, m., ^ x^P<^*<*^* — Prop., stage
apparatus, scenery and costumes; hence, pomp:
gloriae, Her.
chorauleS) ae, m., = xopovXiiCi a Jlute^player,
who accompanied the choral dance, lu.
ohorda, ae, /., = x^P^ht «»^^, « string (of a
musical instrument) : chordae intentae : resonat
(vox) chordis quattuor ima, i. e. most acute, H. :
Verba socianda chordis, by the lyre, H. : querulae,
chorea ( rarely chorea ), ae, /., = vopcm, a
dance in a ring, dance to music, V., H., 0., Tb., Pr.
choreas or -iua, l, m., = xof>€ioc, « choree,
trochee (a metrical foot, — ^).
ohoma, I, m., = x^pot, a dance in a ring, choral
dance, dance: Nympharum leves chori, H. : choros
agitare, V.— ^ troop of dancers, band of singers,
chorus, choir : comissationis : Phoebi, v. : cano-
rus, lu. — In tragedy : actoris partis chorus Defen
dat, H.— Poet., of the deified daughters of Atlas.
Pleiadum, H. — A multitude, band, troop, crowd:
iuventutis : philosophorum : vatum, H. : nostcr
(i. e. Musarum), 0. : lascivus, Tb.
chroxnis, is,/., = xp<5/**C, a sea-fish, 0.
ohr^aoUthOB, I, m., = ypvoSKi^oq, chrysolite,
topaz, 0
chr^Bophrta, — , ace. yn, /., = xp^ofpvc, a
sea-fish with a golden spot over each eye, 0.
cibarla, Orum, n, [cibariua], /oorf, nutriment.
Digitized by V^OOQ IC
oibariiis
126
dago
'^
vidualSfprovitions^fare, reUion, fodder : cum sibi
Bint oongesta cibaria, i. e. a bare competence^ H. —
Of soldiers: trium mensum, Cs. : decern dienim
cocta, L. : menstrua, monthly supplies : anseribus
cibaria publico locantur.
cibariufiK cuij. [cibus], ffiven as rations^ made
as an allowance: panis, i. e. the bread served to
tiaves.
cibdrium, I, n., := KipupioVf a drinking-cup^ H.
oibtlB, If m., food, victuals, nutrimeni, fodder :
Cibum capiet cum e&, T. : advorsus famem, non
lubidini erat, S. t suavitatem cibi sentire : sumere,
N. : tantum cibi et potionis adhibendum : facilli-
mus ad conooquendura : se cibo iuvare, Cs. : ani-
malis, nourishment in the air: celare cibis fallaci-
bus bamos, bait, 0. : dediti somno ciboque, Ta. :
cibus omnis in illo Causa cibi est, causes hunger,
0. — P r o V. : E flamm& petere cibura, i. e. to snatch
victuals from a funeral pyre, T. — ^F i g.^food, nour-
ishment, sustenance : humanitatis: flammae, 0.
oioada, ae, /., the cicada, tree-cricket, V. : ex-
spectate cicadas, i. e. wait for summer, lu.
oioatrix, Icis, /., a scar, cicatrice: cicatricis
suas Ostentat, T. : plagam accepit, ut declarat ci-
catrix: adversae, toounob in front: ostentare cica-
trices advorso pectore, S. : ubi primum ducta cica-
trix, when the wound began to heal over, L. — In
plants, a mark of incision, V. — In a sboe, the seam
of a patch, lu. — Fig. : refricare obductam iam rei
p. cicatricem, to open the toound afresh.
^v" filoer, eris, n., the chickpea, H.
oiohoreum, I, n., = Kixopaa, chiccory, endive,
H.
oioonla, ae,/., a stork, H., 0., lu.. Ph.
oiour, uris, adj., tame: bestiae.
oicuta, ae, /., hemlock (given to criminals as
poiflou), H. — Plur,, H. — Used as medicine, H. —
A flute of hemlock stalks, shepherd's pipe, V.
oldarlB, is,/. [Persian], a diadem, tiara, Cu.
oieo, dvl, citus, 6re [1 CI-], to came to go, move,
stir, drive: natura omnia ciens et agitans : animal
motu cietur suo : imo aequora f undo, stirs up, V :
alquos e municipiis, Ta. : puppes sinistrorsum ci-
tae, H. — In law : ciere erctum, to divide the inherit-
ance.— Fig., to put in motion, rouse, disturb . aurae
cient f mare), L. : tonitru caelum omne ciebo, V. —
To call by name, name, call, invoke . magna supre-
mum voce ciemus, i. e. utter the last invocation to
the Manes, V. : numina, 0. : triumphum nomine,
i. ^ to call lo triumphe ! L. : patrem, i. e. show one's
free birth, L. — To summon, rouse, stir, call . ad
arma, L. : aere viros, V. : ad sese alqm, Ct. : ille
cieri Narcissum postulat, Ta. — To call upon for
hdp, invoke, appeal to : nocturnes manes, V. : vipe-
reas sorores, the Furies, 0. : foedera et deos, L. —
To excite, stimulate, rouse, enliven, produce, cause,
occasion, begin : mot&s : tinnittLs aere, Ct : fletfls,
V. : murmur, V. : pugnam, L. : pugnam impigre,
Ta. : bellum, L. : belli simulacra, V. : tumulturo,
L. : Martem, V.
cilicium, I, n., = KiKiKiov, a covering., original-
ly of Cilician gocWs hair, used by soldiers and sea-
men, C, L.
CillBsa, ae, adj.f, = KiXiacra, Cilician: spica,
of crociu, 0., Pr.
Cilix, icis, aji., = KtXi(, Cilician : Taurus, O.
— Plur. m., the CUicians.
cimex, icis, m. [SCI-], a bug, Ct — As a term
of reproch, H.
cinaedos, I, m., = Ktvaidoc, one who practises
unnatural lust, lu., Ct. — As adj. with comp,, wan-
ton, unchaste : cinaediorem, Ct
cincinnatUB, adj. [cincinnus], with curled
hair, wearing ringlets : consul
cincinnus, I, m., = kikiwoq, curled hair, a lock
of hair, curl: cincinnorum fimbriae. — Fig., in
rhetoric, arft/Scto/ ornament: in poStae cincinniB
offenditur.
1. cinotus, P. of cingo.
2. oinotufl, as, m. [ cingo ], a girding : Oabi-
nus, a manner of girding the toga: incinctus
cinctu Gabino, L. : ciuctu Gabino Insignia, V.
oinotutOB, adj. [2 cinctus], girded, girt (rare) :
Luperci, 0. : Cethegi, i. e. the ancients, H.
oinerariuB, I, m. [cinis], a liair-curler, Ct
oingo, xl, Inctu8,ere, to go around, surround,
encompass, environ, gird, wreathe, crown : Cingatur
(mens) corpore: corona consessus cinctus est:
(navis) aggere cingit harenae, V. : os ciuctum ser-
pentibus. — To surround with a girdle, gird on,
gird ; esp. pass, with abL, to be girded, be encircled :
sacerdotes Pellibus cincti, in leather girdles, V. :
Uispano cingitur gladio, L. : cingor fulgentibua
armis, V. : ense latus cingit, 0. : cinctas resoWite
vestes, 0. : inutile ferrum Cingitur, V. : cinctae
ad pectora vestes, 0. : puer alte cinctus, i. e. ready,
H. — Pass., to gird oiesdf, make ready, prepare :
Cingitur in proelia, V. — To encirde teith a garland^
crown . tempora pampino, H. : tempore remis, V. :
de tenero flore caput, 0. — Of places, to surround,
encircle, invest, enclose: civitas cincta Gallorum
gentibus : flumen oppidum cingit, Cs. : urbe por-
tus ipse cingitur : mare, quo cingi terrerum orbem
fides, bounded, Ta. : cinxerunt aethere nimbi, cov-
ered, V. — Fig. : diligentius urbem religione quam
ipsis moenibus,/orri/5^. — In war, to surround, for-
tify, invest, beset, besiege: castra vallo, L. : equita-
tus latera cingebat, Cs. : urbem obsidione, to be-
siege, v. — Fig.: Sicilia multis undique cincta
periculis, beset : flamm& Reginam, envdope in ^
Digitized by V^OOQ IC
clngwla
137
olrcnm
ff€ of Ume^Y . — To etcorC^ accompany : rcgi prae-
tor et unus ex purpura tU latus eingebaDt, L. :
eincU virgo matrum catervft, 0.
cingnla, Oniro, n. [cingo], a ginUe^ belt : aurea,
T. : pueri, a ntord^eU, V. — Of beasts, 0.
cingQlna^ I, m. — Prop., a girdle^ a zone (of
the eanh).
dniflo, ftnis, m, [cinis+FLA-l, a hair-curler,
E
cinis, ens, m., ashett^ H. — E s p., of a corpse,
tke ashen: filii sai : Libabat cineri, V. : dura modo
iteolrar dnis, i. e. after my deathy Ph. ; Post cine^
rem eiaeres ad pectora pressant, after bumittg the
torjMy 0. — Fiur. : ad cineres parentis, V. : matris,
H. — Of a burned city, the aihea : in cinere urbis
oonsales futuri : cioeres patriae, V, — Fig., <ie-
druHion, ruin^ annihilation: patriae: deflagrati
imperi : ubi omne Verterat in f umum et cinerem,
L e. had oonswnedy H.
cinnammn (-mon), I, n., ^ ccwa/xov, dnna-
won, 0. : cinnamon, Pr. — Plur.^ branches of the
emnamon^ree, O.
cippiiB, I, m. — P r o p., apaUy stake, post, pillar.
—Hence, a pillar ai a grave, H. — Plur,, in war, a
Mwark of sharpened stakes^ chevaux-cU-frise, Cs.
droa, adv. and oraep., later for circum. I.
/ids., around, round about, all around, near : gra-
toen erat drca, O. : ripae Respousant circa, V. :
ex mootibas qui circa sunt, which are around, L. :
fed Don passi sunt ii, qui circa erant, who were at
hand,^,: nmltarura circa civitatum inritatis ani-
oia, the surrounding towns, L. : coi'pora multa
▼iriiw circa, V. : farre ex agris circa undique con-
vccto, all around, L. : cum circa omnia hostium
essent, L — ^IL Praep. with ace. (sometimes after
OT separated from the ace. ). — In space, about,
^roiptd, OH the side of, surrounding, encompassing :
()tunQ (Hennam) circa sunt flores : ligna oontule-
nmt drca casam, N. : aes triplex Circa pectus, H. :
quem circa tigres iacent, O. — Around, about,
among, through: Romulus legates circa vicinas
gectes misit, L. : circa domes ire, L. : circa civi-
t»t« miserat nuntios, L. — In the region of, near
k>, near by: nrbls circa Gapuam occupare: circa
literaum posuit castra, in the neighborhood of, L.
—In vague designations of a place, in, at, about :
prca Wrentls campos, H. : cum amor Saeviet circa
>ecnr, H. : quadriduum circa rupem consumptum,
L. : drca unam rem ainbitfls facere, L. — Of per-
■OM as attendants, around, with, attending, accom-
p'^ng: canes quos circa se haberet: trecentos
WTOies drca ae habebat, L. — In time, about :
area eandem boraro, L. : Circa lustra decern, H.
--In numerical designations, about, nearly, almost :
area qoingentos Roinanorum, L. — F i g., about, in
^to: drca adfectationem originis, Ta.
olrcamoerium, I, n. [circa +moerus, i. e. mu-
ms], the space about a toall, on both sides of a wall
(as a definition of pomerium), L.
Ciroe, ae (V., H.), or fis (0., lu.), ace. Circara
and Circen, C. ; abl. Circa, H.,/., daughter of the
Sun, a sorceress.
CiroenBiB, e, adj., of the Circus: ludi, the eon-
tests in the Circus Maximus (ludi magni), C, L. —
As subst, : magni Ci recuses, V.
ciroind, — , — , ftre [circinus], to make round,
round: easdera circinat auras, i. e. traverses in a
circle, 0.
oiroinuB, I, m., := xipKivoQ, a pair ofeompaases :
flumen Dubis, ul circino circumductum, Cs.
olrciter, adv. and praep. [circus]. I, Adv. of
duration or distance, with numerals, about, not far
from : diebus circiter quindecim pervenit, Cs. :
horft circiter diei quarta, Cs. : circiter CCXX
naves, Cs. : circiter pars quarta, S. : circiter duum
milium intervallo, S. : circiter parte tertia (armo-
rum) celat&, Cs. : milia passum ex eo loco circiter
quinque, Cs. : decem circiter milia ab hoste abes-
se, L. — II. Praep. with etcc., of time, about, near:
circiter meridiem, Cs. : circiter IdQs Septembrls :
circiter Kalendas lunias, S. : octavam circiter ho-
ram, H.
olroluB, see circulus.
circueo, oirouitio, see drcum-.
1. circuitUB, P. of circum eo.
2. cirouitOB or ciroumituB, Qs, m. [ circu-
meo], a going round, circling, revolving, revolu-
tion . solis. — A circuit, compass, way around :
quod interiore spatio minorem circuitum babe-
bant, Cs. : parvo circuitu locum petere, L. : in dr-
cuitu ascensus, Cs. : omnem pererrat Undique
circuitum, V. : circuitu curvantem bracchia longo,
0. — Fig., in rhet., a period: verborum.
circtilator, dris, m. [circulor], a peddler, hawk-
er : auctionum, Asin. ad C.
oiroulor, &tu.s, art, [circulus], to /orm a circle,
gather in a company: index circulans, i. e. gossip-
ping t totis castris, Cs.
circnluB, I (aec. plur. circles, V.), m. dim, [cir-
cus], a circular figure, circle : qui kvkXoq Graece
dicitur : muri exterior, L. — E s p., in astronomy, a
circular course, orbit : stellae circulos suos confi-
ciunt : ubi circulus axem ambit, i. e. at the pole, 0.
— A circle, ring, necklace, hoop, chain: Flexilis
obtorti auri, v.: crinis subnectit auro, V. — A
circle, company, social gathering.' in circuiis velli-
cant: in circulum, N. : circulos consectari: per
circulos locuti sunt, Ta. : sermones serentium, L.
ciroum [ace. of circus], adv. and praep. L
Adv., around, round about, all around: Arboribus
clausi circum, V. : quae circum essent opera, Cs. :
Digitized by V^OOQ IC
oiroamago
128
oircumfero
portiB circum ommbus instant, V.: circum tutae
sub moenibus urbis, round ab<nU under the wcUU^
V. : GentibuB circumque infraque relictis, 0. :
eircuna Undique oonvenere, <m dll aidea^ V. — ^11.
Praep. with ace. (sometimes following its case),
around^ aboitt^ all around: terra circum axem se
convertit: novas circum felix eat hostia fruges,
v.: circum caput Deposuit radios, 0. — Aboid^
upon^ aroundy near : capillus circum caput Reiec-
tus, T. : flexo circum tempora cornu, 0. : flumiua
circum, o» the borders of the rivuldi^ V. : turba
circum te stante, H. : Circum cluustra fremunt, V.
— Among^ around^ through^ to: circum villulas
nostras errare, in our vilUu around: circum Me
vectari rura caballo, H. : pueros circum amicos
dimittit, to Mends around: ducebat eos circum
civitates : dimissis circum municipia litteris, Cs. :
circum oram maritimam misit, ut, etc., L. : oras et
litora circum Errans, V. — In t/ie neighborhood o/,
around, about^ aty near by : templa circum forum :
urbes, quae circum Capuam sunt. — Of attendants,
wUh, cUtending, accompanying: paucae, quae cir-
cum illam essent, T. : Hectora circum, V. : Circum
pedes homines habere, i. e. slaves. — HI. In com-
position, the m before vowels was not pronounced,
and is often omitted; circum with many verbs
forms a loose compound, and tmesis is frequent
in poetry (see circumago, circumdo, etc.). Some
edd. have circum verto, circum volito, etc.
circum-ago, 6gl, ftctus, ere, to drive in a circle,
turn round. — In tmesis : (navem) fluctus Torquet
agens circum, V. : quocumque deus circum caput
egit, i. e. has made his way, V. — F i g., of time, with
se, or pass., to roll on, pass away, be spent : circume-
git se annus, L. : prius circumactus est annus,
quam, etc., L. : annus, qui solstitiali circumagitur
orbe, L. — To turn, turn about, wheel around:
equos frenis, L. : aciem, L. : se ad dissonos cla-
mores, L. — Fig.: quo te circumagas? whither
will you tumt lu. — Pass., to be dragged about, be
led from piace to place: nil opus est te Circumagi,
i. e. stroll with me, H. — F i e. : nee alieni momentis
animi circumagi, be swayed, L. : circumagi ad nu-
tOs Hannibalis, be driven, L.
oiroum-ard, ftvl, — , ftre, to plough around, L.
clroumcido, cidl, cisus, ere [circum +caedo],
to cut around, cut, dip, trim: ars agricolarum,
quae circumcidat : gladiis caespites, Cs. — F i g., to
cut off, diminish, abridge, circumscribe, get rid of,
abolish : multitudinem : impensam f uneri, Ph. :
circumcisis quae in quaestum reperta, Ta.
oiromncisafl, adj. [ P. of circumcido ], cut
around, cut off, steep, precipitous, inaccensible :
s&zum: Henna ab omni aditu: collis ex omni
parte, Cs.
circuxnolad5, si, sus, ere [circum +claudo]f to
akiU in, endose, surround: ne duobus circumclude-
retur exercitibus, Cs. : (oomua) ab labris argento,
to surround with a rim of silver, Cs. : Gatilioa
consiliis meis circumclusus, hemmed in,
oircum-colo, — , — , ere, to dwell round about,
dwell near : sinum maris, L. : paludem, L.
oircum-curso, — , — , are,/r«9., to run around,
run about: Hac iliac circumcursa, T. : hinc illinc,
Ct.
circum-do, dedl, datus, are, to place around,
cause to surround, set around: moenibus ignes
circumdatosque restinximus: exercitum hostium
castris, L. : lectis aulaea purpura, Cu. : collo dare
bracchia circum, V. : obsessum te dids, sarmenta
circumdata: custodias: armata circumdatur R.
legio, L. : exercitu circumdato, S. : turrls toto
opere circumdedit, Cs. : cancelli, quos mihi ipse
circumdedi: maiora vincula vobis quam captivis,
L. : egregiam famam paci circumdedit, I e. con-
ferred, Ta. — To surround, encompass, enclose, er^
circle: portum moenibus, N. : regio insulis cir-
cumdata : canibus saltOs, V. : domum spatio, Ta. :
(aurum) circumdatum argento: stola circumdata
pa] la, H. : circumdata corpus amictu, 0. : chlamy-
dem circumdata limbo, V. — ^E s p., in war, to sur-
round, encompass, invest, besiege : castris oppidum,
Cs. : vallo atque fossft moenia, S. : oppidom coro-
na, L. : exiguis finibus oratoris munus, have cir-
cumscribed.
ciroum-duoo, ddxl, ctus, ere, to lead around,
draw around: aratrum: suo iussu circomdaci
exercitum, L. : cohortibus longiore itinere circum*
ductis, Cs. : agmen per invia circa, L. : praeter
castra hostium circumducit, marches around, L. —
With two ace. : alquos sua praesidia, Cs. — In
tmesis : altaria circum Effigiem duoo, V. : dream
in quaestQs ducere Asinum, Ph.
oiromn-eo or oircneo, Ivl or il, circumitas or
circui'.us. Ire, to go around, travel around, march
around: flagrantis aras, 0. : fores, N. : urbem, L. :
manibus trunci modum, to surround, 0. : drcumi-
tis hostium castris, Cs. : unum, surround, 0. : oleis
pacalibus oras, encircles, 0. : qui re circumirent,
make a circuit, N. — To go around, visit, inspect:
praedia : sancios, Ta. : vigilias, S. — In war, to
surround, encircle, enclose, encompass: urbem muro
circumiri, Cs. : multitudine circumiri, N. : ab
iisdem acies a sinistr& parte erat circumita, Os.
— To go around, canvass : aciem, solicit, Cs. : ordi-
nes, Cs. : senatum, L. : veteranos, ut, etc. : cir-
cumibat docebatque, L. — Fig., to eurround, en^
compass, encircle, enclose: totius belli fluctibus
circumiri : ne superante numero circumiretur, Ta.
— To deceive, impose upon, cheat, circumvent: Sio
circumiri, T.
circum-equito, — , — , ftre, to ride around:
moenia, L.
circum-fero, tull, Ifttus, ferre. to bear ro%md,
Digitized by V^OOQ IC
ciroumflecto
129
carry armmd: saiUitia vino poculum . . . oircum-
feretor, L. : Banguinem in patens, S. : codicem :
hoc Atque hue ades cireumtulit, V. : oculos, to
ead anmndy O. : sol ut circumferatur, resolve. —
Fig., lo apread around: bellura, L. : arma ad
orblfl, L. : circa templa ignes, L. — In religion, to
butrate^ pwnfy : Idem ter socioa piira cireumtulit
nndft, carrua around voter of purification^ V.
oixomn-fleoto, flexl, flexus, ere, to bend, turn
tbotU (of a charioteer) : longos curslis, V.
circnxn-flS, — , — j &re, to blow around: ab
omnibas rentis invidiae circumflari, to be assailed.
dromn-flno^ fluxl, — , ere, to flow around: la-
toB drcomflait anda, 0. : Spuma circumfluit rictils,
0. -- F i g., to otferflow, have abundanee, be rich :
omnibiu copiia : glori& : drcumfluere atque abun-
dare. — Of dicUon : circumfluens oratio, too copions.
^ dromnflntui, adj. [circumfluo],/<nrtf}^ around,
eiraanfluent : amnis, O. — Flowed around, sur-
romnded with water : insula, 0. : campi Tigre, Ta.
drcmnlbraxieua, adj. [circum + forum],
around the forum, about the market -place : aes,
Ato (at the bcuikers). — Frequenting markets:
pharamcopola.
drcmii-fando^ fadi, fOsus, ere, to pour around:
mare circomfusum xixhV, flowing around, L. : gens
circumfosis invia fluminibus, 0. : circumfuso in
aere, circumambient, O. : circumfusa nubes, V. —
To SMrround, encompass, cover ^ envelop: terram
eirciimfandit a6r ; (mortuum) ceri, N. : terra cir-
aunfnsa man, encompassed by. — In tmesis : circum
dea fudit amictu, V. — Pass, or reflez., of a throng,
to press, crowd around, throng, surround, ding: a
tergo se, L. : drcumfunduntur hostes, Cs. : equites
ab lateribus circum fusi, L.: hostes undique cir-
comfosi erant, S. : (Nymphae) circum fusae Dia-
nam Cdrporibus texere suis, surrounding, 0. : dr-
cnmfosa turba lateri meo, L. : drcumfundit eques
(ac seX Ta, — Poet.: iuveni circumf unditur, i. e.
^mgs to kim, O. — Fig. : undique circumfusae mo-
lefltiae: periculum, ab circumfusis undique volup-
tatibua, L. — To enclose, environ, surround, over-
whelm: drcumfusus praesidiorum oopiis: circura-
in9QS boBtium ooncarsu, N. — Fig.: circumfusi
calig^
dzcQm - gemo^ — , — , ere, to roar around:
drenmgemit ursus OTile, H.
cinmm-gestd^ — , — ^ ire, to carry around:
oiroumpono
oiroiim-gredlor, gressus, T, dep., to go about,
JWTound: exerdturo, S. : terga, Ta.
Oiroiliii-iaceo, — , — , ere, to lie around, border
«po«: (Ljcaonia et Phrygia) Europae, L.
Ciiconiicio or -iioio, iecl, iectua, ere [circum
"*r«do], to throw around, cast about: vallum, L. :
fossam vertidbus iis, L. : circumlectft multitudine
bominum moenibus, Cs. : quod anguis vectem cir-
cumiectus fuisset, had wound itself around: extre-
mitatem caeli rotundo ambitu.
1. ciroumiectciB, adj. [P. of circumicio], lying
around, surrounding: aedificia muris, L. : silvae
itineri, L. : lucus, L. — Plur. n. as subst., the neigh-
borhood, Ta.
2. (circuxniectUB, us), m. [circumicio], a ccut-
ing around, surrounding, encompassing : only abl.:
(aether) terram tenero cireumiectu amplectitur,
with soft embrace, C. poet : arduo.
oircumiioi5, see circumicio.
olFCum inioio, —, — , ere, to throw up all
around: vallum, L.
oiroumitiS or oircultlo,/. [drcumeo], a go-
ing round, patrolling, L.— F i g., a circumlocution,
indirection : nil circumitione usua es, T. : quid
opus est drcumitione : circumitione qu&dam deos
tollens.
olroum-ligo, ftvl, fttue, ftre, to bind to, fasten
around: natam hastae, V.— To bind, encompass,
surround: ferrum stuppa,L.: circumligatus angui.
oiromn-litufl, P., spread ovei\ smeared around,
besmeared: taedis sulfura, 0. : mortui cera: saxa
musco, covered, H. : (Midas) tmro, bathed in gold, 0.
(ciroum-luo), — , — , ere, to flow around: Rhe-
nus tergura iusulae circumluit, Ta. : quo (mari)
pars arcis circumluitur, L.
oircuznluvio, 6nis,/. [circum +luo],^Atf/orwa-
tion of an island (by floods) : circumluvionum iura,
the law of title to alluvial lands.
olrcum - mitto, misl, missus, ere, to send
around: legationes in omnis partis, Cs. : filium
cum manu, L. : milites, L. : scaphas, L. : iugo cir-
cummissus Veiens, L.
oircum-munlo, Ivl, itua, ire, to wall around,
fortify, secure : eos vallo fossaque, Cs. : paeue ut
ferae circummuniti, hemmed in, Cs.
clroummunitio, onis, / [circummunio], an
investing, circumvaUation : oppidi, Cs.
olroumpadaniia^ adj. [circum + Pad us], aboiU
the Po : campi, L.
olrotun-plandd, — , — , ere, to applaud aU
around: manibus, 0.
oiroumpleotor, — , l, dep. [drcum+plecto],
to dasp, embrace, surround, encompass: coniunc-
tiones motu undique : domini patrimonium : pha-
retram auro, V. : (collem) opere, Cs.
oirotim-pliod, avl, atus, are, to wind aixmnd:
anguem vectis: belua ciicumplicata serpentibus.
circum-pono, posul, — , ere, to set around,
place aroufid: nemus stagno, Ta. : piper catillL<t,
H. : ulquos cunili suae, to seat beside, Ta.
Digitized by
^oogle
olroumpotatio
130
ciroumspicio
oiroumpStatio, onis, /. [ poto ], a drinking
4tround, drinking in turn, C. (ill Tables).
olrcumretitus, P. [ circum + rete 1, endoaed
with a net, ensnared: frequentift populi R.
circum-rodo, — , — , ere, to gnaw around. —
Fig.: dudum enim circumrodo, quod, etc., i. e.
have long heaitated to utter : l)ente Theonino cir-
cumroditur, i. e. it slandered, a-
oiroum-aaepio (not -a6p-), saepsi, saeptus,
Ire, to hedge rounds fence around, encirde, encloae:
circurasaeptus lectis hominum viribus : armatis
corpus, L. — In tmesis : Classis Aggeribus saepta
circum, V. — Fig.: vos Isdem ignibus circum-
saepti.
ciroum-BOindo, — , — , ere, to rend around,
Urip (once) : ali quern, L.
oircuxn-soribo, IpsT, Iptus, ere, to encircle, cir-
cumecribe, enclose in a ring : orbem : virgulA Stan-
tern : virga regera, L. — F i g., to define, encompaae,
enclose, limit, bound, circumscribe: nullis terminis
ius suum: genus brevi circumscribi potest: uno
genere genus hoc aratorum, to comprehend in one
class. — To contract, hem in, circumscribe, hinder,
restrain, confine, limit : praetorem : de circum-
scribendo adulescente sententia : insolentia in cir-
cumscribendis tribunis plebis, Cs. — To deceive,
cheat, circumvent, entrap, ensnare, defraud: inter-
rogationibus circuroscripti : adulescentulos, over-
rmch: Pupillos, lu. — To cancel, annul, invalidcUe,
make void, set aside : omni tempore SuIIano circum-
scripto : circumscriptia iis sententiis, quas posui.
oirouznscripte, adv. [ circumscriptus ], in pe-
riods: dicere: complecti singulas res.
oirouznscriptio, onis, /. [ circumscribo ], a
boundary, circle, limit, outline, contour, circuit, com-
pass : terrae : temporis. — In r h e t., a period :
verborum. — ^F i g., a deceiving, cheating, overreach-
ing, defrauding : adulescentium : aperta.
olromnscriptor, oris, m. [circumscribo], a de-
frauder, deceiver, cheat, C. : ad iura Tocare Circum-
Bcriptorem, lu.
olroumBcriptUB, a(fj. \P. of circumscribo]. —
In rhei., in pa^ods, periodic: verborum am bittls.
olrcum-Bec5, — , — , ftre, to cttt around: ali-
quid serrulft, to saw around,
olrcum-sedeS, sedl, sessus, 8re, to sit around,
surround, besiege, blockade, invest, encompass, beset :
Mutinam : te in castello : oppidum, S. : in castello
circumsederi, N. : opem circumsessis ferre, L. —
F i g., to surround, beset, besiege : a quibus me cir-
cumsessum videtis : circumsessum blanditiis, L. :
circumsederi urbem ab invidia finitimorum, L.
(oiroumsepid), see circumsaepio.
oirctiQiBeBaid, onis,/. [circumsedeo], a hostile
encompassing, besieging.
oironmseBSiiBi P. of circumsedea
oiroum-udo^ — , — , ere, to besiege: Plisttam,
L. : oppidum, S.
oiroumflilid^ — , — , Ire [ circum + salio ], to
leap around, dance around: circumsilit liorborum
omne genus, lu.
oircmn-sistd, stetl or stiti, — , ere (in perf like
circumsto), to take one's stand around, surround,
stand around: hominem, Cs. : cum singulas binae
naves circumsteterant, Os. : curiam, L. : sex licto-
res circumsistunt : circumstiterunt viatores, Ta.
oirouxn-Bon5, — , — , ftre, to sound, resound on
every side : locus circumsonat ululatibus, is filled,
L. : ad circumsonans clamor, L. — To surround
with sound, make to resound, fiU with sound: aurls
vocibus undique : clamor hostes circumsonat, L. :
murum armis, V. : Scythio circumsonor ore, O.
oiroum-Bonos, a<(;., sounding around, filling
with sound: turba canum, barking around, 0.
oirconispeotio, onis,/. [circumspicio],/or0-
sigitt, circumspection, caution : aliqua.
ciroomspeoto, avl, fttus, &re, intens. [circum-
spicio], to look about with attetition, search around,
look after: bestiae ut in pastu circumspectent :
ora principum, L. : omnia : mare et silvas, Ta. :
quanam ipse evaderet, L. : alius alium, ut proe>
Hum ineant, circum spectant, L. — Fig., to look
about: circumspectans oratio: circumspectantes
defectionis tempus, on the lookout for, L.
1. dromnapectafl, acfj. [P. of ciroumspicio],
well considered, guarded : verba, 0.
2. olroumspeotaB, Os, m. [ drcumspicio ], a
looking about, regarding: ut distineret regem ab
circumspectu rerum aliarum, consideration, L. — A
view around, outlook: facilis est circumspectu a,
unde exeam : eo, unde circumspectus esset, L.
oiroomspioio, 6x1 [peif. circumspSxtl, T.),
ectus, ere [circum +8pecio], to look about, cast a
look around, observe, see: circumspicio ; nusquam
(so. te video), T. : ooniunx ubi sit, 0. : nee suspicit
nee circumspicit : nusquam circurospiciens aut re-
spiciens, L. — Fig., to exercise foresight, be cautious,
take heed: esse circumspiciendum diligenter, ut,
etc. — To view on all sides, survey: sua circumspi-
cere quid secum portare posset, Cs. : amictQs, to
review, 0. : turris circumspicit undas, commands,
0. — To descry, get sight of, discern: saxuro, V. —
Fig., to view mentally, survey, ponder, weigh, con-
sider: oonsilia animo, Cs.: circumspectis rebaa
omnibus: procellas quae impendent: circumspi-
cere, quibus necesse sit, etc. : animo, qui sint exi-
tds rerum : quosnam consules facerent, L. : usque
eone te diligis et magnifice circumspicis f are you
so haughty} — 7b look about for, seek for: tecta
ac recessum, L. : alium (arietem), V,
Digitized by
^oogle
clromnsto
Tin
citerior
drcum-oto^ stetx, — , ire (in per/, like circuni-
asto), to aUtnd arowid, take piace arwmd: spe
pre«dae adducti circumsteterunt, Cs. : circumstant
properi aurigae, V. : drcunistantes silvae, 0. — To
mnwmdf encompan, endreU: aliquem, V. : (pup-
pim) drcumsietit aequor, O. : senatum : sellara, L
^To aarowid, beaetj beeieffe : tribunal: tribunum,
L : regis tecta, V. — F i g., to stand around, threat-
e^bealKand: ancepsque terror circurastabat, L. :
gdo meomm Circumstare odia, V. — To surround,
eneon^Mts, occupy, take possession of: cum nos un-
dique fata circumstent : anceps proelium R. cir-
camsteterat, L. : me circumstetit horror, V.
drcmn-Btrepd, tins, ere [circum+strepo], to
make a noise araundj din about : clamore seditio-
iorum circumstrepitur, Ta, — To shout clamorously
around: atrociora, Ta.
circam - tarob — ^ — , ere, to crowd around:
hoQC, Tb.
drcnm-taztaa, adj., woven around: velamen
tcanthOjV.
cironm-tondb ul, — ^ fire, to thunder around:
HqucH.
drcTim-vado, vasi, — , ere, to attack on every
jwfc, e^tompags, beset : naves, L. — Fig.: terror
cam circQmvR&sii»et aciem, had overwhelmed, L.
Ciicnm-'vagiis, adj.^ wandering about, flowing
argttHd: oc-eanus, H.
circmn-valld, avi, fttus, fire, to surround with
a waU, nreumvallate, blockade, invest, encompass :
drraniTallare loci natura prohibebat, Cs. : castra,
L. : Tot res circumTallantf beset, T.
circmnvectio, 6n\9,/. [circuraveho], a carry-
ing arwmd — Solis, the circuit, revolution.
drciunvector, — , ftri, dep. f circuraveho ], to
ride about, sail around: oram, L. — Poet, to go
through, describe : Singula, V.
drcmn-vehor, vectos, I, to ride around, sail
srtMnd: classe ad Romanum agnim, L. : navibus
anmmvecti milites, Cs. : per infima clivi, L. : col-
Hboi, Os. : Brundisii promunturium, L. : circuro-
▼ehena Peloponnesum, N. : banc oram, Ta.
drcum-velo, — , — , are, to veil, envelop, en-
ffild: turato circurovelatur amictu, 0.
ctrcozii-veiiio, vSnl, ventus,Ire, to come around,
ie around, encircle, encompass, surrotmd: circura-
^ti flarorol, Cs. : Cocjtos circumvenit, V. : pla-
niiies locia paulo superioribus circumventa, S. :
Mngnlas nrbis, to go from city to city, S. — To mr-
Ttsmid, encompass, b^et, invest : noatros, Cs. : con-
salfln, X. : insontis, S. : legio circuinventa, L. —
Fig., to encompass, beset, oppress, distress, afflict,
^^^erikrow: circomrentus morbo te: aliquem per
aHHtmm, I e. to lay hold of ' potentia alicuius opi-
^ drcomveniri : falsis criminibus, S, : ab inimi-
018, S. : senem ciroumveniuut incominoda, H. — To
deceive, cheat, defraud: circumventus pecunift: per
insidias ab eo circumveni, betrayed into an aniush^
Cs. : fenore circumventa plebs, L,
olroum-vertd, — , — , ere, to turn around, re-
volve on : rota circumvertitur axem, 0,
oiroum-TeBti^ — , — , ire, to clothe, cover over.
— Of language : se circumvestire dictis, C. poet.
oircum-ToUto, ivl, —, ftre, to fly around:
lactls circumvolitavit hiruudo, V. : thyma, H. :
circumvolitantes alites, Ta.
oircum-volo, ftvl, atus, ftre, to fly around:
praedam, V. : mors atris circumvolat alis, H. :
Spem suam, his prey, 0.
oiroum-TolTO, — , — , ere, to roll around, re-
volve through: magnum sol circumvolvitur an-
num, V. : rota perpetuum circumvolvitur axem, 0.
Olrcufl, I, m. [CVR-], a circular line, circle:
lacteus, the Milky Way. — An enclosure for athletic
games, race-course, ring : longo decedere circo, V. :
munera circo locantur In medio, V. : maritimus
(at Anognia), L.— Esp.: Circus Maxim us, an
oval circus between the Palatine and Aventine hills,
with room for 100,000, C, L., 0. ; often called
Circus, C. : Fallax ( as the i-esort of soothsayers
and jugglers), H. — The Circus Flaminius,'C. ;
called Circus, 0.
oiris, \s, f., =z KtXpiQ, a sea -bird, into which
Scylla was changed, 0.
oimia, I, m., a lock, curl, ringlet, tuft of hair,
lu. — A fringe (on a tunic), Ph.
oifl, praep. [2 CA-], on this side: cis Tiberira
redire, L.: Euphratera: cis Rhenum incolunt, Cs.
Cis-alpinos, adj., on this side of the Alps, Cis-
alpine: Gallia, C., Cs,, L.
cisiam, I, n., a light two-wheeled vehicle, cabrio-
let.
Cia-rhenanuB, a^. [cis+Rhenus], on this side
of the Rhine : Germani, Cs.
oiflta, &e, f., =. KioTTf, a woven basket, wicker-
work basket, box, T., C, Ct., Tb., 0.— For books, lu.
— A money-chest : effracta, H.
oiBtella, ae,/. dim. [cista], a small chest, box, T.
oistema, ae,/, a cistern (for water), Ta.
ciBtophoniB (-08), I (gen. plur. nm, L.), m., =
KtoToipopoQ, an Asiatic coin stamped with a cista,
iDorth about four drachmas.
oitatus, a(fj. with eomp. and sup. [P, of 2 cito],
qnick, rapid, speedy, swift, in haste, at full speed:
etjuo citato, at full gallop, Cs*. : era citatorum
oquonnn, V. : nautne, Pr. : citato gradu, L. : axe,
In. : citatiore agmine, L. : citatisaimo agraine, L.
citerior, Oris, and citimus, adj. comp. and mp.
[citer from cis], on this side: citerior proviucia.
Digitized by V^OOQIC
oithara i:
Cs. : Hispania, C, N. — Nearer, next : (stella) ulti-
ma a caelo, citima terris. — F i g. : huiuana et cite-
riora coDsiderat : ut ad haec citcriora veniam.
oithara, ae, /., = Kt^dpa, the cUhara^ cithern,
guitar, lute, Y., H. : citharae peritus, Ta. — 7%<
mtutic of the ciihara, art of playing on the lute:
Apollo citharam dabat, V. : citharara docere
alqra, Pr.
oithariata, ae, m., = KtBapurrfic* a player on
thecUharcL
oithaxiatria, ae, /., =: KtBapitrrpia, a female
player on the cithara, T.
oitharizd, — , — , are, v.n.,=. Kt^api^^y to piay
on the cithara, N.
citharoedns, I, m., = Ki^aptpioQ, one who singe
to the accompaniment of the cithara, C, H.
oltiznas, see citerior.
1. oito (old cito), cuiv, with comp. citius, and
9up. citissimg [citusJL quickly, speedily, soon : abi,
T. : discere: dicta Fercipere, H.: tacitus citius
audies, T. : obrepere earn (senectutem) citius
quam putavissent : non vis citius proefedi ? Ph. :
dicto, H. ; Serins aut citius, sootier or later, 0. : se
in cuniis citissime recipere, Cs. — Comp., sooner,
rather: citius dixerim, iactasse se aliquos : Eripiet
quivis oculos citius mihi, quam, etc., H. — With a
negative, not soon, not easily : Haud cito mali quid
ortum ex hoc, T.: neque verbis aptiorem cito
alium dixerim.
2. oit5, &VI, fttus, &re, intens. [cieo], to put in
quick motion, rouse, excite, only in P. perf. ; see
citatus. — To urge, call, summon: patres in curiam
citari, L. : centuriatim populum, L. : indices : citari
nominatim unum ex iis, etc. (for enrolment), L. —
In law, to call, summon : citat reum : citat accusa-
torem . . . citatus accu^ator non respondit : omnes
abs te rei capitis citantnr. — To call to witness, call
upon, appeal to : quos ego testis citaturus f ui, L. :
numina, 0. — F i g., to call forth, excite : motus
( animi ) opinione citetur. — To appeal to, quote,
cite: quam vis citetur Salamis testis victoriae:
quos (libros) auctores, L. — To mention by name,
nemie, mention, proclaim, announce: Graeci, qui
hoc anapaestocitantur: victorem Olympiae citari,
N. : paeanem, to reiterate : io Bacchc, call out, H. :
citarier ad suum munus, invoked, Ct.
citra, adv. and pr<up. [citer]. I. Adv., on this
side, on the hitlier side: (dextera) nee citra niota
nee ultra, neither this way nor t/iat, 0. — On this
side, nearer : id a capite areessere : saepe etiam
citra licet, no/ so far: paucis citra miiibu.'^, L. —
Fig.: citra quam debuit, less than, 0. — II. Praep.
with aec., on this side of: esse citra Hhenum, Cs. :
citra Leucadem stadia CXX: citra flunien inter-
cepti, L. : natus mare citra, H. : exercitum citra
Qumeo educ^re. — Before, short of: nee a postrem&
2 ClVlB
syllabft citra tertiam, before the third syllaibU. —
Fig., of time, before, within: citra Troiana tern-
pora, 0. — Short of, inferior to, within, less than :
Nee virtus citra genus est, unworthy of the family,
0. : citra necem constitit ira, 0. : dtra fidem, i e.
reason for distrust, Ta. : fines, Quos ultra citraqae,
etc., H. — Without^ aside, from, except : citra spe-
ciem, not ornamental, Ta. : citra Caledoniam (Bri-
tannia), Ta.
oitreus, adj, [citrus], of the citrus4ree, of eit-
rus-wood: mcnsa: sub trabe, H.
oitro, adv. [dot. of citer], to this side ; only in
the p) I rase ultro citroque, ultro et citro, or, ultro
citro, hither and thither, this way and that, here
and there, to and fro, backwards and forwards, r»-
ciprocaUy: ultro citro commeantibus : ultro citro-
que mitti, Cs. : dat& ultro citroque fide. L. : inpli-
cati ultro et citro officiis.
citUB, adj. [P. of cieo], auick, swift, rapid:
classis, U. : navis, 0. : mors, H. : incessus, S. : via,
L. : quadrigae, V. : solvite vela citi (i. e. cito), V. :
citus denatat, H. : iteciti,0.: equo,Ta.: remi8,Ta.
civicos, adj. [civis], of citizens, dvH, civic:
iura, U. : rabies, U. : befla, O. : arma pro trepidis
reis, i. e. defence, 0. : corona, the civic crown (of
oak-leaves, given for saving the life of a citiien
in war), C, L.
civilia, e, ad{j, with comp. \ civis ], of cUixenM^
civil, civic : bellum : discord ia, S. : ades, O. :
aestus, H. : victoria, N. : mos consuetudoque :
clamor, L. : quercus (I e. corona dvica), Y. — As
subst. n. : si quicquam in vobis civilis esset, tenae
of public duty, L. — In the phrase ius civile, />rt-
v€Ue rights, the law ( as protecting citizens ) : sit
ergo in iure civili finis hie: neque naturali neque
civili iure descripto: de iure civili si quis novi quid
instituit, the Civil Law: quod agas mecum ex iure
civili non habes : civile ius evolgavit, a code oj
procedure, L. : inteream si . . . novi civilia iura,
legal process, H. — M eton,, of the state, relating to
public life, political, public, state : scientia, political
science: mersor civilibus undis, H. — Ciml (opp.
military) : oflScia : munera, L. : res, L. — Fig.,
courteous, polite, civil, affable, urbane : quid enim
civilius illo? 0.: sermo minime, L.: ingenium,
Ta. : parum civile, unbecoming a private citixen, L.
civiliter, adv. [civilis], citizen-like, as becomes
a private citizen: vivere : vim facere : cenare, with
itecent hospitality, lu. : Exercet plus quam dvili-
tcr ira.s, excessivdy, 0.
oivis, is, abl. -vl or -ve, m. and /. [ 2 CI- 1, a
citizen (opp. percgrinus) : Romanus : bonus et for-
tis : impii : cives cum civibus de virtu te certabant,
S. : Attica, T. : Romana: 0 cives, cives! my fel-
low-citizens, H. : trepidos dvis exhortor, 0. : oronea
cives tui : imperare corpori, u( rex civibuQ suia^
Digitized by V^OOQ IC
oivltas
188
olarltas
pAjedt. — Fig.: dvia totius mundi, a citizen of
iJuworld.
dTltaSk fttis ( gen. plur. -Atium or -fttum \ f.
[ciTw], the eandiiian of a citizen, citizenship, free-
aim of the city, membership in the communiiy:
popoU R.: donare alqm civitate: asciscere in
dTitatem, L. : recipere in civitatem : relinquere
itque deponere : retinere: eripere nobis civitatem,
obtain by force : qnibus ciTitas erepta alUtorested:
farari: ios dTitatis: oommunio. — A community
of atiaews, bodyjyolitie, state : aucta civitate mag-
mtodine urbis, L. : civitati persuasit, ut, etc., Cs. :
peimota, S. : io trinmphe dicemus civitaa omnis,
H.: ciTitates condere: Helvetia, Cs. : aequissimo
inre: administrare civitatem: comitia tot civita-
tmn. — F i g. : ut iam mundus una sit.
Glades (oladifl, h.\ is,/. [1 CEL-], destmction,
injury, miiehief, harm, rmsjortune, disaster, loss,
detrunent, ealanUty: importuna civitatia: Lucti-
fica : magna, S. : captae urbis, L. : agrum omni
bdll dade perrastat, h. : urbs sine Milonis clade
nnmqnam conqaietura, without mining MUo : pri-
▼atae per domos, the losses of particular families,
L. : Gladibos pascere nostris, 0. : Troiae Fortuna
tnsd clade iterabitur, H. — In war, a disaster, de-
feat, overthrow, discomfiture, masseurs : magnani
ebdem in congressu facere, S. : accipere cladem,
to be beaten, L. : magnam populo R. cladem attu-
lit : noD Tolnua super volnus sed multiplex clades,
Ll : Ufius noctis, V. : sine clade victor, i. e. witliont
loss, H. — A pest, plague: in ipsoe Erumpit claides,
O. — A loss, maiming : dextrae mantts, L. — A de-
, stroyer, scourge, pest : Libyae, V. — Corruption :
Hoe foote derivata clades, etc., H.
olam [ 2 CAL- ], adv. and praep. I. Adv.,
sseretly, privately, covertly, in secret: Si sperat fore
dam, wtU not be found out, T. : tum id clam, he
kept it a secret, T. : vel vi, vel clam, vel precario,
by fraud, T. : Sjchaeum Clam ferro superat,
slealtkily, Y. : cui te commisit alendum Clam, 0.
— ^n. Piraep,, wi^iout the knowledge of, unknown
to, — With obL : clam vobis salutem fug& petivit,
CX — ^With aee. ( old ) : clam e venire patrem, T. :
Keqae adeo dam me est qnam, etc., nor am I
ignorant, T. : Non clam me haberet, etc, conceal
from me, T.
damator, dris, m. [clamo], a bawler, dedaimer,
damito, 4tI, atus, ire, freq. [ clamo ], to cry
tlostd, bawl, vociferate: (passer) vano clamitans,
Ph. : quid clamitas f T. : haec, L. : Me sycopban-
tam, ^U, T. : clamitans, ' Indignum facinus,' T. :
rtamitafl : * quo usque ista dicis ?' : * ad arma,* cla-
OHluig, L. : faJsa esse illft • Hberura se . . . esse,
Ga: damitabst audiret matrem, Ta.~PaM. im-
pen.: 'Tbalassio ferri ' cUmitatum, L.— Fig., to
proclaim, reveal, betray ' supercilia clamitare calli-
<^tet«B Tideatqr.
olamo, ftv!, atus, are [1 CAL- ], intrans., to
call, cry out, shout aloud, complain aloud: Non
clamas ? non insanis ? T. : de pecunift : anseres,
qui clamant : ( cicada ) clamare occoepit. Ph. —
Drans., to caU aloud, call upon, proclaim, declare,
invoke: comites, 0.: ora clamantia nomen, 0. :
morientem nomine, V. : Saturnalia, L. : se causam
crimenque, V. : alquem furem, H. : clamare^
* Adeste civea * : * Persephone,' clamant,' 0. : ' Ma-
ter, te appello,* H. : indignissime Factum esse, T. :
dignam rem esse : clamare coeperunt, sibi ut ha-
beret hereditatem. — Fig., to prodaim, declare:
eum beatiorem fuisse quaro, etc: (tabulae) se
corruptas esse clamant: quid enim restipulatio
clamat ?
clamor, oris, m. [1 CAIj-], a loud caU, shout,
cry : clamorem audivi, T. : tollere : ad aethera,
y. : prof undere : compesce, H. : magnus, S. : in-
gens, V. : nauticus, V. : it clamor eaelo, V. — A
friendly shout, acdamation, applause: secundus,
V. : coronae, H. — A hostile cau, clamor, shout, C.
— Of birds or insects, a cry, sotmd: gruum, mer-
gorum, V. : apum, V. — A noise, sound, echo: soo-
puli clamorem dedere, V. : montium, H.
olamdBtui, acfj. [ clamor ], clamorous, fuU of
noise: pater, lu. : circus, resounding, lu. : Fhasma
Catulli, the noisy farce, ' the Ohost,^ lu.
olanoulum, adv. and pra^. [clam]. L Adv.,
secretly, privately : mordere, T. : id agere inter se,
T. — II. Praep. with ace. : clanculum Patres, in
secret from, T.
olandestinafl, eufj- [clam], secret, hidden, coti-
cealed, clandestine : scelus : nuntii legationesque,
Cs. : foedus, L. : colloquia cum hostibus.
clangor, Oris, m. ( 1 CAL- 1, a sound, clang,
noise: tubarum, V.: clangorem fundere(of birds),
C. po^t. : consonus (pcnnarum), 0.: cum magno
clangore volitare, L.
olare, adv. with comp. [clarus], brightly: ful-
gens, Ct. — Clearly, distinctly, plainly : gemere :
dioere, H. : clare, ' tuemini,' inquit, Cs. — Fig., t^
Itutriously, ho^wrably, splendidly : clarius exsplen-
descebat, N. : clarius indicant Laudes, H.
dared, — , — , ere [clarus], to be bright, shine
(of the stars), C. poet. — Fig., to he renowned, be
illustrious : viri gloria claret, Enn. ap. C.
daresco, — , — , 6re, inch, [clareo], to grow
briglU, Ta. — Fig., to become audible, sound dear:
sonitQs arinorum, V. — To become illustrious, grow
famous: facinore, Ta.
clarigatio^ Ouis, /., a fine, ransom (for trans-
gressing limits), L.
olariaonos, a^. [cUrus+SON-], dear-souml-
ing, loud: vox, Ct. : aurae, C. poet
OliritaB, rtis,/ [clarus]. — Prop., brightness.
Digitized by V^OOQ IC
oxantnao
tpiUndor ; hence, of sound, cleaniest: in voce. —
Of reputation, celebrity^ renown ^ fa^tnt^ splendor:
num te claritatis paenitebat? pro tuft claritate:
elaritate praestantea, N. : Herculis, Ta.
oliritudd, inis, /. [ clarus ], brightneu : deae
(i. e. lunae), Ta. — Renown^ celebrity^ splendor ^ fame:
Bumma, S.: tanta, S.
olar5, — , — y are [clarus], to make bright^ ex-
hibit^ C. poet — Fig., to illiistrate, make famous,
H.
clarus, a€{j. with comp, and sup. [1 CAL-], clear^
bright^ shining^ brilliant : lux, open day : clarissi-
mft luce laetari : mundi luroiua, V. : luccrna, H. :
nox, Ta. : pater clarus intonat, in the clear sky, Y. :
darissimae gemmae : vitrum, 0. : purpurarum si-
dere clarior usus, H. : argento delphines, V. : sem-
mia corona, 0.: aquilo, dearing^ V. — Char, loud,
distinct: clarissima vox : clarior vox, Cs. : plangor,
0. — Fig., clear, manifest, plain, evideni,ifUelligtble :
haec certa et clara adferre, T. : omnia nou prope-
ranti clara certaque erunt, L. : luce clariora con-
silia : id quod est luce clarius : somno clarius, 0.
— Brilliant, celebrated, renowned, Ulusirious, honor-
able, famous, glorious: viii: oppidum: glorift cla-
riores : vir clarissimus : pax clarior quam bellum,
L. : ad merooriam imperium, L. : facundia, S. :
clarissima civitas, N.: agendis causis, H.: bello,
Ta. : ex doctrina : ob id factum, H. : Troianoque
a sanguine Acestes, V. — Notorious, noted, marked:
minus clarum putavit fore quod, etc. : populus
luxurift, L.
olaBBiarius, adj. [classis], of the navy : centu-
rio, captain of a ship, Ta. — Plur, m. as subst., ma-
rines, naval forces, Cs., N.
olaasicula, ae,/. dim. [classis], a flotilla, little
fleet.
olaBBioom, I, n. [dassicus], afield signal, trumr
pet-exUl : cecinit, L. : cani iubet, Cs. : classico ad
oontionem convocat, L. : classica sonant, V. : ex-
citatur classico miles, H. : necdum audierant in-
flari classica, triimpets, Y.
classioos, adj. [ classis ]y of the fleet, of the
navy .* milites, marines, L. : bella, naval, Pr. : legio,
Ta. — Plur. m. as subst, marines, Ta.
olassis, is iabL e ; rarely t),f[\ CAL-], a class,
great division (of the people, formed, according to
property, by Servius TuUius), L. : prima classis vo-
catur . . . turn secunda classis, etc. — F i g. : quintae
classis videri, i. e. of the lowest rank. — The citizens
under arms, an army : Hortinae classes (i. e. co-
piae), V. — A fleet : nomiua in classem dare, L. :
maximas aedincare classes : classis omandae causft,
L. : faoere, Cs. : classe navigare, by ship: penatis
Claase veho mecura, V. : classibus valent, Ta.
olatra, Orum, n. (Pr.), or clatri (-thii), Orum,
m. (H.), =: icXfftpa, a lattice, grate, bars.
ISf olaaatnim
(olanded), see 2 claudo.
olaudioatid, 5nis,/. [claudico], a Umpiing, 0.
olaudiod, — , — , are, v. n. [claudus], to limp,
halt, be lame : ex volnere. — F i g., to halt, waver, oe
wanting, be defective : tota res claudicat : in uUo
officio : si quid in nostrft oratione claudicat.
1. claudo (oludo), si, sue, ere [CLAV-], to
shut, dose, shtU up: forem cubiculi: portas, Cs.:
rivos, to dam up, Y. : clausae fores, Tb. : ostia,
Ct. : ocellos, Pr. : clausae hie me Alpes, L. : pupu-
las : lumina,y. — Fig., to shut, close: domus clausa
pudori : aurls ad voces : f ugam bostibus, to cut off,
L. : clausa consilia habere, i. e. to conceal : deum
clausum pectore habere, 0. : animam laqueo, i. e.
to end one's life, 0. — To dose, end, condude: lu-
strum, H. : opus, 0. : epistulam, 0. : agmen, to
bring up the rear, Cs. — To shut in, endose, encom-
pass, surround, imprison, hide, confine : quae (urbs)
loci natura clauderetur : stabulis armenta, V. :
claudens textis cratibus pecus, H. : rivus clausuB
ripis, L. : nemus claudit Silva, 0. : (apes) in arbore
inani, 0. — To encompass, invest, besiege, blockade:
portas custodift clauses teneri, Cs. : urbem obsi-
dione, N. : multitudine, N. — To shut ift, hem in .-
bine Tusco claudimur amui, are hemmed in, Y. :
nemorum saltus, V. : tibi clauduntur rete capreae,
0. — To close, limit, restrict: Nolo tibi ullum com-
modum in me claudier, i. e. that you be deprived
of, T. : nee ita claudenda est res familiaris, ut, etc :
numeris sententias, to express in poetical form :
pedibus verba, i. e. to compose verses, H.
2. olando, — , — , «re [CLAV-]. — P r o p., to
limp; hence, i\ g., to f alter Jiesitate, stumble: etiam
si (vita) ex aliquft parte clauderet : quid est cur
claudere orationem malint ? : si altera parte clau-
det res p., L.
olaudUB, adj. [CLAY-], limping, halting, lame:
deus : altero pede, N. : pes, H. : pars serpentis, V.
— P r o V. : claudus pilam, the lame man (holds fast)
the ball.^-F i g., crippled, imperfect, defective : na-
ves, L. — Of language : carmina altemo versu, i. e.
elegies (the alternate verses short), 0. — Wavering,
untrustworthy : pars officii tui, 0.
olauBtra, 6rum, n. [claudo], a lock, bar, bolt :
revellere claustra : rumpere, V. : portarum, L. :
sub daustris rei p. positum vectigal. — A barrier,
bounds: obstantia rumpere claustra (the barriers
of a race - course), H. — A gate, dam, dike: Lu-
crino addita, V. : portds claustra, entrance, Cu. —
A barricade, bulwark, key, defence, fortress, wall,
bank: ut terra claustra locorum teneret: urbs
velut claustra Etruriae, L. : montium, passes, Ta. :
Aegypti, the key to Bgypt, L. : claustra contrahe-
re, i. e. the line of drcumvallation, Ta. — A bar-
rier, hinderance : ista nobilitatis.
olauatrum, I, n. [claudo], rare coUat form of
Digitized by V^OOQ IC
clauBola
185
Cli^OBUS
cUuslra, a barrier, hindrance: obicittir, i. e. a
eftaw^Ca. — A /rtmtier fortreu, key ^ paint of eon-
tnl: i&m perdomitorum, Cu.
olansola, ae,y. [claudo], a dose, conclunon,
mi: in quo (mimo), a Jilting end: epistulae. — In
rhet, ^ clo9e of a period.
clansam, I, n. [claudol, an enclosure : in claaso
liaquere, in confinement, V.
claostiA, adj, [P. of claudo], dose, reserved, Ta.
clava, ae, /. [1 CEL-], a knotty branch, rough
Mkk, eudpel, duo: steraentes agmina clavft, v.:
male mulcati cUv'm: Herculea, Pr. — A foil (for
exercise).
daTaxiiiiii, I, n. [clavus], mvnty given tc sol-
diers to buy shoe-nails, Ta.
davicnla, ae,/. dim. [clavus], a tendril.
1. claTlger, gera, gerum, adj. rdava+GES-],
ditb-bearing : Yolcani proles, i. e. Periphetes, 0. —
Of Herculea, the dttb-bearer, 0.
2. olavlger, gen, m. [clavis+GES-], the key-
bearer (of Janus), O.
clavU, is (abl. vl or ve),/. [CLAV-], a key:
horreonim claves : clavls portis imposuit, L. : por-
uram, lu. : adulterinae portarum, false keys, S. :
clavls adimere (uxori), to divorce. — A bolt : clavls
portis imponere, L. — An instrument for driving a
tap: adunca trochi, Pr.
davuB^ I, m. [CLAV-], a nail: clavi ferrei, Cs. :
davod figentes, L. : clavo ab dictatore fixo, L. : ex
hoc di« clavum anni movebis, i. e. reckon the be-
ginning of the year : tamquam clavo clavum ei-
dendum : bendlcium trabali clavo figere, with a
fpikt, L e. to eUnch: Necessitas Clavos traballs
Gestana, H. — A rudder, hdm .• clavum ad litora
torqoere, V. — Fig.: clavum tanti imperi. — A
pttrple stripe (on the tunic, broad for senators,
oarroir for the equites) : lati clavi, L. : latus cla-
vua (absurdly assumed by the praefect of a vil-
lage), H. — P o e t, a striped tunic : mutare, H.
^emeziB, entis (obL -tJ ; rarely -te, L.), adj. with
eenqi. and sup., mild, calm, gentle: clementissimus
amnis, 0. — Fig., cahi, quiet, gentle, tranquil, kind:
▼ita, T.: cupio me esse clementem : satis in dispu-
tando. — MUd, forbearing, indulgent, compassionate,
nertiful: animo dementi in illam, T : indices:
▼no Clemens misero pepercl, H. : vir ab innocen-
tiA clemoitiasimus : legis interpres, L. : castigatio :
dementior sententia, L. — Mitigated, qualified: ni-
dementer, adv. with comp. [clemens], quidly,
plaadfy. tranquilly, calmly : si quid est factum
eJementcr: horainera accepit. — By degrees, gradji-
9By: iuga clementius adire, Ta. : editum iugum,Ta.
— Withforbearance, mildly ^ with ittdulgence: ius
*Bcre, Ck. : ductis roilitibae, i. e. viihout piunder-
olementia, ae, /. f clemens], moderation, mild-
ness, forbearance, benignity, clemency, mercy: de-
mentia in eos uti, Gs. : nihil magno viro dignius
clementift : victoris : monimentum clementiae
suae : clementift concordiam ordinum stabiliri, L.
clepo, psi, — , ere [CLEP-], to steal (rare) : sa-
crum qui clepsit ( for clepserit ) : si quis clepsit,
etc., L. (old law).
clepsydra, ae, /., = K\i}(wdpa, an instrument
for measuring time by water, water-glass, water-
dock, clepsydra ; used to measure the time of a
speaker ; hence, eras erso ad clepsydram, by the
dock (of exercises in declamation): ad clepsydram
latrare docere, to rant.
olienB, entis (gen.plur. -entium ; rarely -entum,
H.), m. [for cluens, P. of clueo], a personal depend-
ant, client (a freeman, protected by a patron ; be
received from him an allotment of land or of food,
and accompanied him in war): Hoscii : Gliens ami-
cus hospes nemost vobis ? T. — A client, retainer,
follower: coegit clientls suos, Cs. — A companion,
favorite: iuvenum nobilium, H.— Of nations, ni^
ject allies, dependants, vassals, Cs. — Fig.: cliens
Bacchi, under the prciection of Bacchus, H.
olienta, ae,/. [cliens], a female client, H.
olientela, ae,/ [cliens], dientship, patronage,
protection, the relation of a client to his patron : in
clientelam Nobis dedit se, T. : in cuius fide sint et
clientela, whose clients they are. — Plur., clients, de-
pendants: amplissimas clientelas accipere a maio-
ribus : provinciales : esse Pompei clientelas in pro-
vincifi, bodies of clients, Cs.— Of nations : magnae
(Aeduorum) erant clientelae, allies, dependants, Cs.
olientalufl, I, m, dim. [cliens], a poor client, Tft
clinatUB, adj. [CLI-], bent, stmk, C. poet.
Clio, as, /*., = KAciM, the muse of History, H.,
0., lu. — A daughter of Oceanus, V.
olipeatOB, ocj;. [clipeus], armed with a shield^
shiddbearing : agmina, V.: seges virorum, 0.—
Plur. as suhsL : adversus clipeatos, L.
olipetis (olnp-), i, m., or olipoom, l, n.
[CLEP-], a round shield of metal: speciem in-
clusit in clupeo : maximis clipeis uti, N. : clipeos
ad tela sinistris obicere, V. — P r o v. : clipeum post
volnera sumere, \.e.to act too late, 0. — P o e t. : dei
(Phoebi) clipeus, i. e. the sun*s disk, 0. — A fnetallic
tablet for a rdief, medallion: argenteum, L.
clitellae, ftrum,/ [CLI-], a pack-saddle, sump-
ter-saddle : clitellis alqd apportare : clitellas pone-
re, H. : raihi imponere. Ph.
olitellarins, o^. [cfiteHae], bearing a pack'
saddle: mulus, C, L, H., Ph.
oliToatia, adj. I clivus], hilly, full of hslk
(poet.): rus, V. — Steep, arduous: Latkia (tU^
lu. : Olympus, 0.
Digitized by
Google
OliVQfl
186
oootills
oliims or oUtos, I, m. [CLI-], a declivity, slope,
fucent, hilly eminence : Clivos deoraum vorsiim e*t,
T. : advereus clivum, up-hill^ Cs. : erigere in pri-
moB agmen clivos, the foot-hUh, L. : Viribus ute-
ris per clivds, H. : ardiius in valles clivus, descerUy
0. : Gapitolinus, the higher road to the Capitoly part
of Sacra Via, C, Cs. ; called Sacer, H. — P r o v. :
clivo sudamus in irao, we are bid beginninffy 0. —
A slopey pitch : mensae, 0.
cloaoa, ae, /• [ ^ CLV- ], a canal for waste
liquidsy sewer, draiuy C. : alqd in cloacam iacere,
H. : maxima, ike great sewer draining the Aven-
titiCy Capitoliney and Palatine hillsy L.
Cloacina or Cluacina, ae, /. [2 CLV-], the
purifier y a surname of VenuSy L.
Clotho ( only nom. and ace. ), = KXa^w , the
Spinner, one of the three Parcaey 0., lu.
Cluacina, see Cloacina. cludo, see claudo.
clueo, — , — , ere [1 CLV-], to heary be spoken
of, be said (old) : ignis cluet mortalibus clam divi-
8118, Att. ap. C.
clunia, m. and /., a btUtock, haunch. — Plur.y
L., III. : sine clune palumbee (the choicest parts),
U.
olupeos, see clipeus.
Cn., written for the praenomen Gnaeus ; e. g.
Cn. Domitius Ahenobarbus.
CnoBius (QnoB-), acfj.y = KvuMrtog^ of Onosus,
the ancient capital of Crete; hence, castra, of
Minos, 0. : regna, V. : Stella Coronae, i. e. of Ari-
adne, V. : calami spicula, Cretan, H.
ooaoervatio, Onis, /. [coacervo], — I n r h e t.,
an accumulation (of proofs, etc.) : universa.
coaoervo, avi, fttus, &re [ com- + acervo ], to
heap together, heap up, collect m a mass,' pecuniae
coacervantur : tantam vim emblematum: cada-
vera, Cs. : hostium cumulos, L. : agros, to amass.
— F i g., to multiply, heap : argumenta : luctiis, 0.
coaceso5, acul, — , ere, inch. [com-+ace8co],
to become acid, sour: ut vinum, sic aetas vetustate
coacescit — F ig.,to deteriorate, become corrupt.
ooaotor, oris, m. [cogo], a collector (of money) :
perquiritur a coactoribus. — In an army, the rear-
guard: coactorcs agminis, Ta.
ooaota, orum, n. [cogo], felted cloths, Cs.
1. ooaotufl, P. of cogo.
2. (ooaotus, Us), m. [ cogo ], compulsion, con-
straint (only abl. sing,): coactu istius, under comr
pulsion from him : civitatis, Cs. : meo.
ooaedlfiod, — » &tus, are [oom-+aediflco], to
buildup^ build upon: campum: loci coaedificatL
ooaeqnd^ ftvl, &tus, &re [ com- + aequo ], to
make equal, make even, level: montcs, S. — F i g., to
equalize, drag down : ad libidines tuas omnia.
ooagmentatio, onis, /. [ coagroento ], a join-
ing, confiection, union : corporis : non dissolubiliti.
coagxnento, &vT, &tus, are [ coagmentum ], to
join, cement together, connect: trabes, Cs. : opus
suum (uatura). — F i g., to connect : verba: (verb«»-
rum) concursus coagmentatus : pacem, to conclude
coagmentum, T, n. [cogo], a joining together,
joint: inter coagmenta lapidum, Cs.
coagulum, I, n. [cogo], an agent of coagula-
tion, rennet, runnet, 0. — Curds : liquefacta ooaguU
lacte, 0.
ooalesco, alul, alitus, ere, ineh. [ com- + 1 AL-],
to grow firmly, strike root, increase, become strong :
ilex coaluerat inter saxa, had sprung up, S. : in
cortice ramus, 0. — F i g., to unttCy agree together,
coalesce: Troiani et Aborigines facile coaluerunt,
S. : cum patribus animi plebis, L. : multitudo ooa-
lescere in populi unius corpus poterat, L. : rem
coalescere concordift, be adjustedy L. : coDCordi&
coaluerant omnium animi, L. : pace coalescente,
becoming establishedy L. : ooalescens regnom, rs-
eoverifig strength, L. : coalita libertate inreveren-
iia,, fostered, Ta.
coangUBto, — , — , ftre [com-+angustu8], to
limUy restrict : legem.
ooarctatio, ooarctd, see coart-.
coarguo, ul, — , ere [com+arguo], to oner^
whelm with proof refute, silence, expose, convict^
prove guilty: refelli, coargjui putat esse turpissi-
mum: tot testibus coargui: Lentulum dissimu-
lantem coarguunt sermon ibus, S. : ut coram ooar-
guebantur, fassi omnes, L. : aliquem avaritiae :
commutati indicii. — To prove, demonstrate, ^uno^
establish, expose, refute: fuga laboris desidiam
coarguit: crimen suspicionibus : improbitatem :
Lacedaemoniorum tyrannidem, N. : quam (legem)
usus coarguit, has proved injudicious, L. : domini
aures, betrays, 0. : Osos non esse Germanos, Ta.
ooartatio (coarot-), Onis,/. [coarto], a crowds
ing, pressing together: plurium in angusto, L.
coarto (-arcto), avi, atus, are [com-+arto],
to press togeihcTy compresSy contracty confine : angu-
stae fauces coartant iter, L. : in oppidis coartatus.
— F i g., to abridge, shorten : consulatum, Ta. : iter,
0. — Of discourse, to abridge, compress : haea
ooccinuB, adj. [coocum], scarlet: laena, lu.
ooocum, I, n., rr KOKKOQ, a berry yielding a
scarlet dye.' rubro cocoo ting^re, with scarlet, H.
coclea (cochlea), ae, /., = coxXtac, a snail:
inter saxa repentes, 8. : Aira, H.
Coclea, ids, m. [SCA-+oculu8], one-eyed, —
Esp. surname of Horatius, who, in the war with
Porsenna, defended a bridge alone, L., C, V,
coctills, e, a^j, [coquo], burned: laterculi,
Cu. : muri, qf burned bricks, 0.
Digitized by
Google
COCtUB
187
ooerdtio
coctas, P. of coquo. ooous, see coqaus.
Coc^tas ( -OS )j \, m^ = KiaKvrSg ( lamcnta-
^\arwerofthe Lower W^orW, C, V., R
ooda, ae,y., see cauda.
codea:, icis, m. (for caudex), a block: Codice
nutto, 0. — A log for punishing davea^ tiocka : in-
mimdTiA, Pr. : residens in codice, lu. — A block
awn into iabUU^ hook^ writing^ manuscript^ docu-
mad (in leaTes ; cf. volumen, a roll) : multos co-
(fioes impleTit : falsas. — ^E 8 p., an account-book :
aooepti ei expensi, a ledger : in oodicis extremft
ceri, ike Uui iablei : referre in codicem.
ooddcilli, drum, m. dim. [codex], a toriting-
tablet^ noU-book : sententias in codicijloa referre.
—A note, billet^ C. : codicil lo8 ferre cum praecep-
to, Ta. — A petition^ Ta. — An imperial rescript^
patent, Ta.— ^ will, testament, Ta.
(coeleba, coelo, ooeluzn), etc., see cael-.
oodmo, eml, ^raptus, ere [conv-heiiio], to pur-
those, bujf up, forestall : multa,T. : carrorum nu-
meram, G;.: res pretiosas: frumentum, lu.
ooemptio, Onis, / [coemo]. — In law, a form
of marriage by a pretended sale, transferring the
woman, wUh her estate, to the man (in manum). —
A fictitious marriage (to free an heiress from
spedal burdens).
coenqptuSk P. of coemo.
(ooena), see cena. (ooanum), I, see caenuro.
coSo, Ivl or il, itus. Ire [ com-+eo ^, to go to-
/ether, eome togkher, meet, assemble, collect: in
Piraeo, T.: matronae ad Yenturiam frequentes
ooeont, L. : quo populus coibat, H. : certis diebiis
(ad condlium), Ta. : milia crabronum, 0. : populi
k^tionibns coeunt, bu their representatives, Ta. —
To come together in battle, meet, encounter : inter
se, V. : agmina, Cu. : cetera turba coit, ioins in
the attad, 0. — To come together, be united, gather,
mmite, combine: coSundi in unum spatium, L. :
mantK ooh omnis in anum, Y. : qui un& coierunt,
Ol : at ooSat par lungaturque pari, H. : amnes in
artins coSunt, Go. : membra, O. : coit formidine
aaogoifl, congeals, Y. : digiti co6unt, grow together,
0. : Tolnera coiere mea, Iiave dosed. Pi-. : Inter- se
capita (arcils), Y. : ut placidis co^ant imraitia, H. :
nemini nobis verba coisse, to have been exchanged^
Pr. — ^Fig., to unite, join together, assimilate, com-
bine, agree, aUg onemf, conspire : cum hoc : princi-
pes torn una coierunt, Cs, : in foedera dextrae,
V . — Of a marriage contract : taedae quoque iure
cdssoktj 0. : conubio, nuptiis, Gu. : cum captiva,
Co. : Hac gener atque socer co^ant raercede suo-
nan, i.e,in the marriage, Y. — With societatetn, to
filter into partnership, make a compact, become ati
sify, assocu»te,form a league : societatem laboris :
cm Gaesare societatern : cum Lacedaemoniis, N. :
1 sceleris : ad earn rem societas coitur.
(coepio), coepi, coeptus, ere [oom-+l AP-],
to begin, commence: non Prius olfecissem, quara
ille quicquam coeperet ? T. : mecum cogitare, T. :
cum ver esse ooeperat : Fluctus coepit albesoere,
Y. : oppugnare, Gs. : alia fieri coepere, S. : cum
Lacedaemoniis pugnari coepit, N. : urbanus ha-
beri, H. : res agi coepta est : ante petitam esse
pecuniam, quam esset coepta deberi: obsidione
coepti premi hostes, L. : bello premi sunt coepti,
N. : mitescere discordiae intestinae coeptae, L. :
si quicquam hie turbae coeperis, T. : illud, quod
coepimus, videamus: ilia quae coepta sunt ab
isto : coeptum bellum foret, 8. : se non ante ooep-
turum, quam, etc., L. : perge quo ooepisti (sc. ire):
dimidium facti, qui coepit, habet, H. : ita coepit
tyrannus (sc. dicere), L. : Ilioneus placido sic pec-
tore coepit, Y. : coepit cum talia vates (sc. fari),
V. — P. coeptus, begun, commenced, unaertaken :
consilium fraude coeptum, L. : iussis Garmina
coepta tuis, Y. : quaedam (animalia) modo coepta,
in process of creation, 0. : mors, sought, 0. — Of
things, to begin, be begun, take a beginning, com-
mence, originate, arise: post, ubi silentium coepit
. . . verba facit, etc., S. : cum deditio coepit, 8. :
pugna coepit, L.
ooepto, — , — , ftre, intent. [ coepio ], to begin
eagerly, begin, undertake, attempt: oontingere por-
tas, G. (poet.): appetere ea, quae, etc. : quid coep-
tas, Thraso ? T. : insidias, Ta.
coeptum, I, n. [coepio], a work begun, begins
ning, undertaking : nee taedia coepti UUa mei ca-
piaro, 0. : audax, L. : audacibus adnue coeptis,
Y. : temere coepta, L. : coeptis meis, 0. : ne enun-
tiare coepta, L.
1. ooeptus, P. of coepio.
2. (ooeptus, tlsV m. [coepio], a beginning, un-
dertaking.— Only plur. : suos.
oottroed, cul, citus, ere [com-+arceol, to «i-
close on all sides^ hold together, surround, encom-
pass: (mundus) omnia correct: Yitta coercebat
capillos, 0. : virga coi$rces turbam, H. — To re-
strain, confine, shut in, hold, repress, control: (am-
nis) nullis co^rcitus ripis, L.: Bucina oo^rcuit
( undas ), 0. : frenisque co^rcuit ora, 0. : vitem
ferro amputans co6rcet: (operibus) intra muros
co^rcetur hostis, L. : (mortuos) Styx correct, Y. :
Tantalum correct (Orcus), H. : Messapus primas
acies, controls, Y. — F i g., of discourse, to control,
confine, restrain, limit : ( nos ) quasi extra ripas
diffluentes. — To hold in check, curb, restrain, tatne,
correct : cupiditates : procacitatem hominis mani-
bus, N. : suppliciis delicta, H. : in praetore co^rcen-
do fortes: quibus rebus co^rceri milites soleant,
Gs.: pueros fuste, H.: animum,Ta.: co^rcendi ius
(in contione), of maintaining order, Ta. : carmen,
quod non Multa dies co^rcuit, corrected, H.
coSrcitid, ftnis, / [ cofirceo J, a restraining^
Digitized by V^OOQ IC
coerdtoB
188
cognomen
restrainif eompuUion, chastUemmt: co«rcitionem
inhibere, L. : magistratus, on the part of the mag-
ittratea^ L. : Bine co^rcitionibus agere, Ta.
ooSroitoak P. of coerced.
ooetua^ lis, m. [for coitus], a coming together :
amniuiDjCu. — An asumblage^ crowds company: in
omni coetu ooncilioqae : soTlemnes ludorum : noc-
turni, L. : socios in coetum Advocat, V. : coetu
Boluto, 0. : coetibus alqd eancire, Ta. : divinus
animorum. — E 8 p., a feetiual^ feaet : coetum cele-
brate f aventes, V.
oogitate, adv. [cogito], vnJth reJUction, con-
nderatdy : quae scripsisset
OOgitatio, Onis, /. [cogito], a thinking, consid-
ering, deliberating, thought^ reaction, meditation,
imagination: cogitatio in se ipsa vertitur: com-
mentatio et cogitatio: acerrima et attentissima :
simplices, magnas, Ta. : timoris praeteriti : occur-
rit cogitatio, qualis animus sit. — 7%e faculty of
thought, reasoning power : (homo) particeps cogi-
tationis : esse ingenio et cogitatione nulla, of no
intellectual force,— A thought, opinion, judgment,
resolution, design, ptan^ project: omnes raeas cogi-
tationes in rem p. conferebam: mandare litteris
cogitationes suas: raultaeet graves: sapientiores:
saeva, Ta. : reliqua belli, i. q. plans for continuing
the war, Cs. : minor intervenit maiori, L.
oogitatnm, I, n. [oogito], a thought, reflection,
notion, idea : acutius imperatoris, N. — Usu. plur. :
cogitata proloqui, T. : eloqui : patefacere, purpose^
N. : sapientium.
cdgitatOBy adj. [P. of cogito], deliberate: iniu-
ria: verbum.
oogito, ftvl, fttus, ftre [com-+agito], to consider
thoroughly, ponder, weigh, reflect upon, think : etiam
atque etiam, T. : animo, T. : rationem : maiores
vestroB, Ta. : te video, non oogito solum : Scipio-
nero, to call to mind: quid agam, T. : in quantil
oalamitate sis, S. : quo loco sis : quantum in illo
Bceleris fuerit : tantum sibi esse permissum, quan-
tum, etc : baec posse accidere, Gs. : quern gentes
castiorem cogitaverunt f : de nobis. — To feel, be
inclined, be msposed: humaniter in me: si quid
amice de Romanis cogitabis, are friendly to, N. :
Karthago male iam diu cogitans, hostile in disposi-
tion. — To have in mind, intend, meditate, desimi,
plan, purpose, mean: hunc in aedls Recipere, T. :
si liberi esse cogitaretis: ex fumo dare lucem, E.:
nihil nisi caedes : quid mail cogitari potest, quod,
etc. : mecum rem, Cu. : latere arbitrabantur quae
cogitaverant, their purposes, N. : quid Cantaber
cogitet, H. : scelus, lu. : quid cogitet Auster, V. :
ut aliquid acquireret, Cs. : ut haberet, qua fuj;eret,
N. : ne qoam occasionera dimitteret, Cs. : dies ac
poctee de pemicie GMif plotted for : de nostro inte-
ritu : in Pompeianum cogitabam (sc. ire) : eo die
cogitabam in Agnanino (sc. manere).
cognata, ae,/. [1 cognatua], a /emaZ« relation,
kinswoman : ne in cognatam pecces, T. : tuae, T.
COgnatid, Onis,/. [1 cognatus], btood-reUUion-
ship, kindred, connection by birth: f rater noster
cognatione patruelis : te maxime cognatione attin-
gebat: cognationem intervcnisse, 8.: propinquft
cognatione Hannibali iunctus, L. : nulla tibi cum
isto : deorum (i. e. cum did). — Conor., kindred^
relations, persons allied by descent : homo magnae
cognationis, Cs. : dedecus cognationis. — F i g., re-
lationship, association, connection, agreement, kin^
dred, resemblance, affinity: quibus (poetis) est
maxima cum oratoribus : studiorum et artium : an
potest propior uUa esse quam patriae ?
1. odgnatus, adj, rcom-+GEN-],<prufi^/rom
the same stock, related by blood, kindred: mihi : pa-
tres, the relationship of our fathers, V. : per oog-
nata corpora supplex, as a kinsman, 0. : anguilla
cognata colubrae, lu. — Of a kinsman, ofkiMred:
latus, 0. : pectora, 0. : urbes, V. : sanguis, V. :
caelum, 0. : faba Pytbagorae (alluding to the doc-
trine of transmigration), H. — F i g., kindred, eoti^
genial, related, connected, like, similar : alqd men-
tibus nostris : vocabula, H.
2. oognatas, I, m. [ 1 oognatus 1, a kinsman,
blood-relation : his proximus, T. : amici cognatique
alcius : est tibi mater, Cognati ? H. : cognatonim
aliquis, lu.
oognitio, Onia, /. [com-H-GNA-], a beooming
acquainted with, acqfiiHng knowledge, knowledge^
acquaintance: rerum: animi: urbis: cognitione
atque hospitio dignus. — A conception, notion^ idea :
deorum innatae cognitiones. — In \aw, a judicial
examination, inquiry, cognisance, trial: ipsius oog-
nitio de existimatione : captorum agrorum : vacan-
tium militiae munere, L. : inter patrem et filium,
L. : dies cognitionis, the day of tried: oenturionam
Cognitio de milite, lu. : tribuni, a decree, lu. — Roe-
ognition, discovery^- cognitio facta esse filium na-
tum, T. : de cognitione ut certum sciam, to make
sure of the discovery, T.
bognitor, Oris, m. [com--|-GNA-]. — In law, an
advocate, attorney: cognitorem ascribit Sthenic :
qui cognitor est datus: qui cognitores homines
honestos daret, w<u represented by : iuris sul : ire
domum iube, fi cognitor ipse, H. — I n g e n., a de-
fender, protector : hoc (Caesare) auctore et cognl>
tore huiusce sententiae. — A witness, voucher,
oognitUB, adj. with comp. and sup. [P. of cog-
nosco], known, acknowledged, approved: res plane :
homo Tirtute cognita : cognitiora (mala), 0. : haec
esse cognitissima, Ct. : nulli cognitius, 0.
oognSmen, inis, n. [com-+GNA-], a awmome,
second-name, family-name (added to the name of
Digitized by V^OOQIC
cognomentnm 189
tbe gens to distinguish the family) : T. Manlius,
qm &.U torque detract© cognomen (ac. Torquati)
inTenit: sapientis: Crassua cognomine Dives:
Mocariale Imposuere milii cognomen, H. : natio-
nil mtgts quam generis uti cognomine : Dioclcs
est, Popilios cognomine : duo quorum alieri Capi-
toni cognomen est: cognomen cui Africano ex
Tirtute fuit, Cs. : Tardo cognomen pingui damns,
meaUtiie alow man ttupid^a. — In g e n., a tiame:
locoa, Hesperiara Grai cognomine dicunt, V.: Chao-
nioB cognomine campos a Chaone dixit, Y. : prisca
looonim,Pr.
cogndmenttmi, I, n. [rare or late for cogno-
men], a surname: cognomento qui <wcoriiv6c per-
hibetur, Poet. ap. C. : Puteoli cognomentum a Ne-
rooe adipiscuntur, Ta. — A neune : (Rhenum) verso
cognomento Vahalem dioere, Ta.
oogndminatOBi tu^. [cognomen], tynonymoita
(oQoe): verba.
(cogndminis, el only M, sing., cognomine,
sdj. [cognomen ], idce-named, of the same name:
cognomine Insubribus pago, bearing the same
name, L. : gaudet cognomine terr&, V.
cogooBcd^ gn6vl (often contr., c5gn0stl, cOg-
nftro, cSgndsse, etc-X gnitus, ere [com-+(g)no8c5],
to become acquainted wiK, acmUre knowledge o/,
ascertain, team, perceive, understand; per/., to
know: regiones, Cs. : domfls atque villas, S. : am-
oem, v. : quam (antiquitatero) habuit cognitam,
5.: casfks nostros, V.: miseriaa sooiorum: quis
•im, ex eo, S. : per exploratores montem teneri,
Ob. : furto postridie cognito : quibus ( scriptia )
oognitia, after reading, N. : id ae a Gallicia armia
eognovisae, knew by their weapons, Ca. : fide cogni-
t2, tesUd, N. : ab his, non loiige oppidum abesae,
Ob. : sed Metello experimentis cognitum erat, ge-
ms infidum esse, S. : quern plane perditum cogno-
imt: Toe fortls, S.: aliter ac sperarat rem p. se
habentem, N. : alqm magni animi : alqm paratis-
omo animo : tandem qui siem, T. : id aocordi&ne
an easu acdderit, S. : cognito, vivere Ptolemaeum,
L. — Poe t. : casus multis hie oognitua, eiq)erieneed
hy^ lu. — Supin. ace. : proraissa eiua cognitum ex
praeseotibus mi9it,a — Supin.abl. : pleraque digna
cognita. — To recognize, acknowledge, identify: in
tk re atiJitatem meam, T. : alii, ne cognoacerentur,
ad Decern rapiebantnr : inter oeteras Veturiam, L. :
ostendimus Cethego signum, cognovit : signa sua,
S.: cognoscenti similis fuit, seemed to recognize
kmn, 0. : pecus exceptum est, quod cognoviaaent,
Omtified, L : neque currentem ae cognoacit, is like
kmmelf, V. : eum STracuais. to identify.--- To seek to
hum, inquire into, investigate, examine : Verrea
oognoeocbat, Verres iiidicabat : accuaationem cau-
■Mnqoe: numerum milituro : de a^ Campano:
iebcreditate.— 7b criticise, mn-ectaie: ut neque
^«tari Deque oognoBci (fabula) potuerit, T. : et
cohaereo
cognoscenui et ignoacendi peccati locua, T. — To
reconnoitre, spy, act as scout: qualis esaet natura
montis, qui cognoscerent, miait, Cs.
OOgO, coegl, coftctua, ere [com- -h ago], to drive
together, coiled, crowd, bring together, summon, con-
gregate, convene: certe cogit is qui cougregat ho-
minea : coacti aunt si, etc : pecus, V. : talenta ad
quindecim Goegi, collected, T. : pecunias, to exact:
pecuniam a civitatibus, to extort : ad indicium fa-
miliam, Ca. : concilio coacto, Ca.: (equites) ex La-
tio, levy, S. : copias in unum locum, Cs. : ingens
coacta via navium est, L. : milites in provinciara,
L. : ad militiam aliquoa, S. : auxilia undique, Y. :
aenatum, to convene, L : cogimur in senatum : co*
guntur senatores gratifl : in aenatum acerbe cogi,
to be summoned : ovia atabulia, Y. — Of fluida, to
thicken, condense, curdle, coagulate, gather : caelum
in quo nubes coguntur : in nubera cogitur aSr, Y. :
f rigore mella, Y. : lac coactum, 0. — To contract,
narrow, straiten: saltus in artas coactus fauoea,
L. : amnem in tenuem alvum, Cu. — Th force,drioe,
press : queroum cuneis ooactis scindere, Y. : vitis
in aulcum, Y. — With agmen, to bring up the rear,
L. : ut nee agmen cogamus, are the last : stellae,
quarum agmina cogit Lucifer, 0. — Fig.: in an-
gustum meae coguntur copiae, my resources are
brought into straits, T. : me defensionis in semiho-
rae curriculum, restrict, — To urge, force, eompd,
constrain: coactus legibus Earn uxorem ducet, T. :
tarn vehemens ^i quam cogebar: vis cogendae
militiae, L. : huic leges cogunt nnbere banc, T. :
Orgetorigem cauaam dicere, Ca. : lugurtham apem
salutis in f ug& habere, S. : vi ut rediret, T. : ut vos
eum Gondemnetis : vi, ut eos paterentur, etc., Cs. :
aenatus cogitur ut decemat, ut, etc : ingratiis ad
depugnandum omnes, N. : ad proelia, Y. : alquem
in d^itionem, L. : et acia in breve te cogi (of a
book), are rolled up tightly, H. : finitumos armis
sub imperium suum, S. : quod voa via cogit, id,
etc., T. : quod ana quemque mala cogebant, L. :
quid non mortalia pectora cogia? Y. : ad id, quod
natura cogeret, aocelerare, N. : quidquid cogebat
ventria furor, lu. : Invitua feci, lex co^git, T. : ' non
licet.* At cauaa cogit: vagi quaa nox coegerat
aedea habebant, S. : nuUo cogente, spontaneously,
0. : laorimae coactae, forced, Y. : lacrimae coac-
tae, uncontrollable, 0. : nihil feci nisi coactus, on
compulsion: coactus metu. — To oondude: ex qui-
bua id cogitur.
oohaereno, ntia, adj, [P. of cohaereo], adjoin-
ing, continuous : aedificia, Ta. — F i g., consistent :
apta inter ae et cohaerentia : non cohaerentia inter
ae dicere, inconsistent assertions. — Bdrmoniow ••
oratio.
cohaerentia, ae, /. [ cohaereo ], a coherence,
connection: mundi.
oohaereo, haeal, haesus, Sre [oom-+haereo],
Digitized by V^OOQ IC
oohaereeoo
140
ooUyTiam
to cling together^ be united^ cohere: mundus apte
cohaeret — To consist of, be composed of: alia
quibus cohaererent homines. — In thought, to be
consistent^ agree together : Non cohaerent, T. : haec
naturA cohaerentia: sermo non cohaerebit, toiZ/
have no consistent meaning. — To hold together^ re-
main^ existy maintain iisdf: qui ruunt neo cohae-
rere possunt : virtutes sine vitA beatft cohaerere
non possunt. — To cling dosely^ adhere^ be con-
nected toithy cleave to^ be in contact with : dextera
ligno cohaesit, 0. : scopuloque adfixa cohaesit, 0.
— Fig., to be doselg connected with, be in harmony
withy be consistent loith : cohaerens cum omni cor-
pore membnim.
oohaereaod, — , — , ere, inch. [ oohaereo ], to
hang together, cohere : atomi inter se.
ooherefl» idis, m. and/. [oom-+here8], a co-
heir, fellow-heir , sharer in an inheritance, C. : filio
ooheredes alquos adiungere : esse alicui, H.
oohibed, uT, (itus), ere rcom-+habeo], to hold
together, hold, contain, confine, embrace, comprise:
omnis naturas: Scjllam caecis cohibet spelunca
latebris, V. : nodo crinem, H. : marem cohibent
(ova) vitellum, H. : auro lacertos, to encircle^ 0. :
bracchium tog& : parietibus deos, Ta. — To hold,
keep, keep ba3c, hinder, stay, restrain, stop : muris
Tumum, V. : ventos in antris, 0. : cenros arcu,
i. e. to kill, H. : neo StygiH cohibebor und&, H. : ab
aliquft re, L. : cohiberi quo minus, etc., Ta. — Fig.,
to stop, to hold in check, restrain, limits confine, con-
trol, Keep back, repress, tame, subdue : motOs animi :
eius furorem : iras, V. : bellum, L. : non tu te co-
hibes ? control yourself, T. : manQs, animum ab
auro : suas libidinee a liberis.
oo-lloiieBto, &vl, fltus, are [oom-+honeeto], to
honor in convnon, do honor to, honor, arace: exse-
quias : statuas : aliquid virtute, L. : lunus lauda-
tione, Ta.
oo-horreaoo, homil, — , 6re, inch, [oom-+hor-
resco], to shudder, shiver : equidem cohomii : ex
quo (sudore) : quod litterae tuae adferrent, etc.
oollor% rtis (dee. cortem, C), f. [com- + HER-],
• eourty enclosure, yard, pen, cattle-yard, 0. : habes
oortem in Palatio, L e. your house, — A crowd, mul-
titude, company, throng, train : gigantum, H. : fra-
trum stipata, V. : impura, vUlanous mob : febrium,
H. — In the army, a company, division, cohort (the
tenth part of a legion, or six centuriae, about 860
men), Cs. : cum oohortibus expeditis ire, S. — A
train, retinue, body of attendants, staff, suite : prae-
toria, the body-guard of the governor : praetoris :
Metelli: tota tua ilia: laudat Brutura laudatque
cohortero, H. : cf. soortorum praetoria. — Auxiliary
troopSf alkes, S.
Oohortati5, dnis, / [oohortor], an exhorting,
4neitinf^, exhortation, etwouragement : militiira, N. :
legionis, Cs. : iudioum ad honeste iudicandum :
ooncitatus oohortatione alicuius ad alqd. — Phar,^
Cs., C.
oo-hortor, fttus, ftrl, dep. [ com- + hortor ], to
animate, encourage, advise, incite, exhort, admonish :
hac (eloquentift) cobortamur: vim habere ad oo-
hortandura : vos ad libertatem recuperandara :
nostri cohortati inter se, Cs. : vos ut essetis severi :
(Curionem), magno sit aniroo, Cs. — Of a command-
er, to exhort, encourage, address: cohortatus suoe
proelium oommisit, Cs.: exercitum ad pugnam,
Cs. : cohortes, ut rem ad manQs adduoerent, Ta. :
ne labori suocumbant, Cs.
oo-inquino, — , — , Are, to pollute, eontaminats:
matres coinquinari regum, Att ap. C.
ooitio, Onis, /. [co€o], a coming together, meet-
ing : prima, T. : absterrere singuloe a coitionibafl,
L. — A conspiracy, plot, coalition : suspitio ooitio-
nis: coitiones tribunorum adversus inTentutem,
L. : coitionem facere.
OOitOBy Qs, m. [com- + 1 I-], sexual union, O.
colaphtui, I, m., = ffoXa^c* <i ^^ ^oith the
fist, cuff, box on the ear : qumgentos colaphos in-
fregit mihi, T. : oolaphum incutimus servo, la.
oola^ acis, m., afiatterer: parasitus colax, T.
oolens, ntis, m. [P. of colo], one who reverm :
religionum colentes, religious men.
ooliphia (ooll-, o519'-), drum, n., = Kmkvfuh
flesh-cakes (food for athletes), lu.
odils, see caulis.
ool-l- (for com-l-), see conU
ooUIb, is, m. [ 2 CEL- 1, an eleoation, hioh
ground, hill: iugum coUis, Cs. : aequaliter decTi-
vis, Cs. : leniter adclivis, Cs. : altus, 0. : celsus,
v. : septem coUes, i. e. Rome, H. : summa coUiom
insederant, Ta.
ooUood, ooUoquor, eta, see oonlo-.
oollam, I, n., the neck : in coUum inrasit, AO
upon the neck : collo dare bracchia drcura, V. :
matemum, 0. : oomplecti laoertis, 0. : poenam
collo sustinere : colla fovet, L e. rests, V. : ' in U-
queum inserere : laqueo pressisse, H. : aptare vin-
cula collo, 0. : colla servitio adsuescere, Y. : caput
et collum petere, to strike at vital parts: cameli
adiuvantur proceritate coUorum : sibila coUa at-
tollens ( serpens ), V. — Fig.: eripe turpi ColU
iugo, H. : obtorto collo ad subsellia reducere:
alcui collum toi*quere, drag to prison, L. : posait
collum in Pulvere Teucro, i. e.feU, H. — The neck
(of a flask or bottle). Ph. ; (of the poppy), V.
collybos, I, m., = r^XAvjSoc, exchange, agio, —
The rate of exchange.
ooU^rium, I, n., = coXXvpiov, a liguid eye-salve.
—Hur,, H., lu.
Digitized by
Google
oolo
141
oolumxift
C(io» oolul, coitus, ere [COL-], to HO, tmd^
canfor^ctMiiaU: agnim,T. : agroB, Cs. : oolendi
GUB&Vn agro ease: agri qui ooluntur : hortos, V.:
iiborea, H. : f ructtls, V. : f niges, 0. : Pater ipse
colendv V. — To frequent, dtoeU tn, stay »n, inhabit,
eUde^ livtydwdl: colitur ea pars (urbis): urbero,
y. : regnum, O. : arra gelidumqiie Anienero, and
the boAt of V. : Rheni ripam, Ta. : anguis Stagna
coUt, Aottnta, Y. : proximi CHtii:( Usipii colunt,
Ta. : circa ripam Rhodani, L. — F i g., of the gods,
to frtqmmiy chgritfi, care for^ protect^ guard, watch
over: qoas ooadidit arces, Ipsa colat, V. : nymphis
ooleatibas iindas, O. : luiio, quae Veios colis, L. :
orbem, L. : terras hominumque genus, H. — To
komor, r«vcre, reverence, worthip: Mercurium, Cs. :
deoa patrioe : Mosarum delubra : sacra : o colendi
Semper et culti, H. : colebantur religiones pie, L. :
nomina, V. : caerimonias sepulcrorum : sacrarium
raminft caeriiDOQi&, N. — To honor, eeteem, love,
adhere to, cherish: nos coluit maxime, T. : a qui-
boa diligenter videmur coli : huuc yirum, S. : po^-
tanuD nomeu : in amicis colendis : plebem Roma-
nam, L. : alqm litteris, N. : nee illos arte, nee opu-
knter, S. — To attend to, dress, dothe, adorn, etc. :
fofmamque angere colendo, by attire, 0. — To culti-
vate, ehmsh, seek, practise, devote oneself to,/ollow,
observe: studia: fidem rectumque, 0. : ius et fas,
L. : memoriam alicuius : bones mores, S. : pieta-
ton, T. : ius bonumque, S. : orationis genus : pa-
triaa artes, 0. — To experience, live through, pass,
tpend: ritam illam : vitam inopem, T.
oolooashun, i, n^ = coXocacnov, an .Egyptian
hsan, marshUily, V .
OOJona, ae,/. [oolonus], a eountrywoman, 0.
OQlooia, ae, /. [ colonus ], a colony, colonial
km$if tettlement : incolumis: m colonias mittere,
L: colonias constituere: in colonias deduci. —
Penons sent out /or settlement, a colony, colonists,
planters: coloniam deduoere aliquo: coloniis de-
dnceodis tresviri, S. : trans Rhenum colonias mit-
tere, O. : Italiam coloniis occupare.
ooloidoii^ adj. [colonus], colonial: cohortes,
I I e. Umedfrom colonies, Cs.
oolonus, 1, m. [COL-], a husbambnan, tiller of
the toil: optimus, parcissimus : Pauper ruris, E. :
nandere Testros colonos, i. e. oxen, 0. — A farmer,
pmrnnt: navis suis colonis iroplere, Cs.: qui co-
uniis haboit conductum fundum. — A settler, colo-
msl: ookmos novoe ascribi : Cbersonesum colonos
mittere, N.: lyrii tenuere ooloni (urbemlV. :
vbem Acrisioneis f undasse colonis, i. e. by bring-
mg as settlers subfeets of Acrinus,Y.
color (old ooldfl^ &, L. ), oris, m. [ 2 CAL- ],
«fcr. hue, tint: niFii?, O. : caeruleus, Cs. : Tyrios
■irare, H. : Acres mille c^lorum, 0. : color in
poaoest ater, 0. : yarioa irentiri colores, V. •. scuta
lectissimis coloribus distinguunt, Ta. : oolorem
ducere, to acquire color, V. : Ducere purpureum
colorem, 0. — The natural color, comjHexion, tint,
hue : qui color, vestitui ? T. : forroae dignitas co-
lons bonitatc tuenda est : verus, T. : f ucatus, H. :
egregius : Num eius color pudoris signum indicat,
T. : mutem colores ? change color, H. : eius ercbra
colons mutatio : In yoltu color est sine sanguiue,
0. — Complexion,fine tint, beauty : nimium ne crede
colon, v. : quo fugit Venus, heu, quove color? H.
— Fig., external form, state, condition, position,
outtoard show, appearance: civitatis: Omnis Ari-
stippum decuit color, i. e. accommodated himself to
every condition, H. : comicula Furtivis nudata co-
loribus, stolen pomp, H. : caeli, a^)ect, lu. — Of dic-
tion, character, fashion, cast, coloring, style : orna-
tur oratio quasi colore quodaro: tragicus, H. :
operum colores, H. : Claris coloribus picta po^sis.
— Splendor, lustre, brilliancy: nuUus argento co-
lor est Abdito, H. : amissos colores referre, H. —
A pretext, plausibility : causae, lu.
coloratua, adj. [P. of colore], colored: arcus.
— Swarthy, dusky: ludi, V. : voltus, Ta.
coldro, avi, atus, are [color], to give a color to,
color, tinge, dye: corpora. — F i g., of style : oratio-
nero illorum (librorum) tactu quasi colorari.
coloa, see color.
OOlOMUO, I, m., = KoKooad^, a gigantic statue,
colossus, lu.
coluber, brt, m. [1 CEL-], a serpent, snake, V. ;
of the Hydra, 0. ; of Medusa, 0. ; of Allecto, V.
colubra, ae,/. [coluber], a female serpent, ser-
pent, snake, H., 0., lu. — Of the hair of the furies,
0. ; of Medusa, 0.
colubxlfer, fera, ferum, atfj. [coluber -fFER-],
serpent-bearing: monstrum (i. e. Medusa), O.
oolum, I, n., a vessel for straining, colander, V.
columba, ae, /. [2 CAL-], a dove, pigeon, C. :
▼olucrifl, v., H., 0. : Cythereiades ( as sacred to
Venus), 0.
columbinus [columba], of a dove, of a pigeon :
puUi : ovum, H.
oolumbua, l, m. [2 CAL-], a male dove, cock*
pigeon, Ct, H.
columella, ae, /. dim. [columna], a small col-
umn, pillar, C. : pedum in altitudinem quinque, Cs.
cclumen, inis, n. [2 CEL-], a pillar, column :
fax, quae magnum ad columeii volabat, like an
ascending column: ei^ceXsMm, a pedestal : Phrygiae
columina (of mountains). Ct — F i g., of persons,
the crown, summit, first, chief: amicorum. — A sup-
port, prop, stay : familiae : reruni mearum, H.
columna, ae, / [ 2 C£L- ], a column, pillar,
post: columnam efficere: column ae templa susti-
nent : ad perpendiculum ooluirinas exigere. —
Digitized by V^OOQIC
oolumnaxiuixi
142
oomitatos
Poet: lie pede proruad SUintem columnam, I. e.
detiroy the cUy^ H. — E s p. ; Ck>lumna Maenia, in
the Forum Romanum, beside which sat the tres-
viri capitales ; hence, ad columnam perveniro : ad
columnam adhaerescere, i. e. fcdl into the hande
of the jailers. — As the sign of a bookseller's shop :
non concessere columnae, U. — Since pillars were
set up for landmarks : Columnae Protei (L e. fines
Aegypti), V. : Herculis columnae, I e. Calpe and
Abyla, Ta.
columnarium, I, n. [columna], a duiy on pU-
lare in bwldinge^ piUar-tax^ Cs., G.
oolnmufl, adj. [for ♦ corukius, from corylua],
of the hazel, of heuMrWood: verna, V.
ooliis (tts or I), abl. col6 or colQ,/. (m. Ct, Pr.),
a distaff: tua, V., 0., lu.
ool^hia, see cOllphia.
com-, pro^., old form of 1 cum.
ooma, ae,/., = koiiji^ the hair of the heatl^ hair :
calamistrata : flava, H. : intonsa, V. : deciderint
comae, H. : oompositae, 0. : comas rellgata, H. :
positu variare, 0. : scisaa comam, V. : laniata co-
mas, 0. : aurea, the golden fleece. — Foliage, leaves
(poet.): redeunt Arboribus comae, H. : hyacinthi,
V. — The wool on parchment, Tb. — Sunbeams, rays^
Ct
oomans, antis, adj. [P. of coraO, &re, from co-
ma], hairy, long - haired, covered with hair : coUa
equorum, V. : saetae hircorum, bristling hair, V. :
galea ( i. e. cristata ), plumed, V. — Hairy, leafy:
Stella, a comet, 0. : sera comans narcissus, late in
putting forth leaves, V.
comata, ae, adj.f, [coma], long-haired: Gallia,
Transalpine 0am: silva, in leaf, Ct.
1. com-bibo (oon-b-), bibi, — , ere, to drink
up, absorb, imbibe: combibunt guttura sucos, 0. :
▼enenum corpore, H. — To repress, conceal : lacri-
mas meas, 0. — To absorb, take up, swallow, engulf:
ara cruorem Conbiberat, 0. : Combibitur Erasinus
in arvis, 0. : Conbibit os maculas, i. e. became
spotted, 0. — F i g., to drink in, acquire : artcs.
2. combibo (conb-), Onis, m., a pot 'Com-
panion.
oomburd (conb-), Qssi, astus, ere [PVR-], to
bum up, consume : subsellia: navis, Cs. : legatum
vivum : puerum. — F i g., to ruin : alqm iudicio.
oombustaBy P.* of combQrd.
oom-edo, 6dl, esus or estus, esse or edere, to
eat up, eat, consume, devour : quid comedent ? T. :
(Tenenum) comestum : haec porcis oomedenda re-
linques, H. — To waste, dissipate, spend, squander :
nammos : patrimonium : nobilitas comesa, ruined,
lu. : Hunc comedondum nobis propino, i. e. that
we mayfecut at his expense, T.
OOmOBy itis, ml and /. [com- + 1 I-], a compan-
ion, associate, comrade, partaker, sharer, partner,
omnino sine comite venisse, qmte aUme : Comitet
seouti sunt virginem, T. : eius Rubrius : o socii
comitesque, H. : cui fides Achates it comcB, V. :
▼ictoriae Pompei, an associate in, Cs. : eius ameu-
tiae : mortis, 0. : patemae fugae, L. : data sum
comes Minerrae, 0. : comitem sororem Sprevisti,
V. — A gtutrdiaft, tutor: Illi me comitem in arma
pater misit, V. : custos comesque luli, V. — An at-
tendant, retainer, dependant: Brundisiura ductus,
U. : duceudus et unus Et comes alter, H. : comites
magistratuum, retinue : eius : comes Neroois, one
of Nero's train, H. — F i g., of things, a companion,
attendant, concomitant, associate, consequence: mal-
tarum deliciarum saltatio : eventils rerum oomites
consiliorum : artee virtutis : culpam poena premit
comes, H.
cdmeasatid, comeaaator, see oomiss-.
oomeatua, P. of comedo.
oometea, ae, m., = gofiiiniQ, a eomet^ C^ Y. :
sidus cometes, Ta.
oomice, adv. [comicus], in the manner of com-
edy : res tragicas tractare.
odmicua, €ulj^ ^ cw/iucoc, of comedy, comic, in
comic style: potfta: artificiura: res, the material
of comedy, H. — Represented in comedy : senes :
adulescens. — As subsL m^ a comic poet, writer of
comedy.
odminua, see comminus.
odmla, e, adj, with eomp., courteous, affable,
kind, obliging, friendly, loving: homines : illo usa
sum benigno et comi, T. : quia Laelio cornier t :
conviva, H. : bonis, Ta. : erga aliquem : in uxorem,
H. : comi hospitio, L. : victus, courteous, Ta.
oomlaaabtmdua, adj. [ comissor ], revelling,
riotously: incessit, L. : exercitus, Cu.
oomiaaatio (cdmeaa-), onis,/ [comissor], a
Bacchanalian revel, revelry, C., L.
odmiaaator (oomeaa-), dris, m. [comissor], a
reveller, rioter : haud commodus, T. : comissato-
rum conspectus : commissatores coniurationis.
odmiaaor (oomm-), &tus, &il, d^., = cM^uiCM,
to revel, make merry, hold carnival: ad f ratrem,
L. : in domum alicuius, H. : comissantium curru,
of revellers, L. — Supin. ace. : Phaedriam intromit-
tarous comissatum, T.
cdmitaai Stis, /. [ comis ], courtesy, kindnem,
friendliness, affability, gentleness: illius: comitate
condTta gravitas : invitandi, L. : curandi, Ta.
1. oomitatuBy a^j* with oomp. [P. of oomito],
attended, escorted, accompanied: parum, with fern
attendants: bene: puero ut uno esset comitatior,
that his train was increased by, etc.
2. comitatua, Qs, m. [comitor], an eseori^
train, retinue, suite : delicatus ancillarum: pn^.
Digitized by V^OOQ IC
oomiter
148
commendatrlx
did com magoo comitatu : praedonis : equitum :
gndtts ipse oomitatus babet, Ta. : Irae Insidiae-
({oedel oomllatus, V. — Fi g. : quid tanto virtutum
oomiuta (opua eat) si? etc — A company ^ bandy
trwpycnnod, wwarm: Allobrogum coiiiitattlB de-
preheodere, i. e. the AUobrogm and their train, S. :
magDQm oomttatum circumirentum interficere, L.
cdnaiter, adv,f courteously^ affably, kindly : me
adiafare, T. : qui eiranti oomiter monstrat viam :
monera missa legatia, L. : excipitur, O. : invitare
iuTeDea, L. : mueatatem populi R. oomiter oonser-
Tinto, with due courtety (in a treaty).
oomitia, orum, n. rW«<^* of ooroitium], the
Roman people in asaembtyy comiHa euriatay of the
patridana, held in the comitium, mainly to ratify
or feto decrees of the senate : oomitia fierent regi
creandp, L. ; later only for takine the auspices, C.
— Genturiata, the general assembly of the Roman
peofie (asa. in the Campus Martins, instituted by
Serrius Tullius, and continued throughout the re-
public): consularia, /or electing consuls: edicere
oomitia consulibus creandis, L. — Tributa, usu. in
the Forum, but for choosing magistrates often in
the Campus Martius, C, L. — Tribunicia, for eleet-
tMg tribima of the plebs, L. : quaestorui. — An
deetion: oomitiis factis.
omnltlaUB, e, atfi. [oomitia], of an election^
proper for comUia: dies, L. : biduum, Cs. : mensis.
oomitiatiia, fis, m. [comitia], an assembly of
Ihe people in the oomitia : mazimus : inutiles.
oomitiiiiii, I, fi. [com- + 1-], a place of assembly ^
^aee of meeting: in comitio esse Spartae, i. e. the
^horeimn,S. — Esp., a place atfjoining the Forum,
ta «Aie4 the Comitia euriata were hdd, the eomi-
^nm, (X, Cs., L., Ta. ; see also oomitia.
oomito^ a,v\y &tas, are [comes], to accompany^
attend, follow : nostros grad&s, 0. : vestigia, 0. —
P. pass. : (roulier) viris : Achate, V. : uno aut al-
tcro amicomm, Ta.
oomitor, itus, &rT [comes], to Join as an at-
teedant, accompany, aUend, follow : eos, Cs. : ho-
Btiam, V. : iter alicuius, V. : gressum, V. : lanige-
ne oomitantur ores, T. : magnA comitante cater-
Ti, wiUi, V. : intraTit paucis comitantibus urbem,
0. : locnlis comitantibus ire, with purnes, lu. — To
stte»d to the grave: alqm comitante exercitu
boma re, N. : supremuro honorera, V. — F i g., of
thhiga, to foUow, accompany, attend: roentibus
▼irtoa oomitatur: huic Titae: etiam si nulla co-
Bitetur infamia : nimbis comitantibus Desilit, 0. :
comitante opinione, Ta.
Oom-maould^ &tT, fttus, ftre, to spot, stain^ pol-
h4e,defiU: sanguine manOs, V. — Fig., to disgrace^
ttmn: se ambttn: se cum lugurthft miscendo, S.
onm^maiilpm] arf >, is, m., a soldier of the same
' '\hrotherinamu^Tn.
oommeatus (conm-), Q^ m. [commeo], a
going to and fro, passing back and firth: duobus
commeatibus exercitum reportare, i. e. in two trips,
Cs. — A leave of absence, furlough : totius aestatis :
sumere, L. : in commeata ense, to be on furlough,
L. : liberi commeatils erant, L. — A train, convoy,
supply ' train : magni, Cs. — Provisions, supplies,
stores, a market : maximi, Cs. : commeatu et pu-
blico et private prohiberi : spe amplior, S. : com-
meatu nostros prohibere, Cs. : ex montibus invecti,
L. : conmeatibus paratis, S. : frumenti, L. : rei
frumentariae commeattksque causft moratur, n^
plies of war, baggage, Cs.
com-memini (oonm-), isse, defect., to recoUeet
clearly, remember well: hominem : sic, T. : me mi-
serum (fuisse) : Hac, si commemini, die, 0.
oommemorabilis (oonm-), e, at^. [comme-
moro], worth mentioning, memorable : pietas.
oommemorandua, adj. [P. of commemoro],
memorable: indicia.
commemoratid (conm-), dnis,/. [comme-
moro], a remindifig, commemorating, remembrance,
metUtoning : istaec, T. : nominis nostri : fortitu-
dials : adsidua flagitiorum : sua : posteritatis, by
posterity,
com-memoro (conm-), ftvi, atus, &re, to re-
call to memory, call to mind, be mindful of, keep in
mind, remember : quid dixerim. — To bring to
mind, remind of, recall : quid commemorem pri-
mum ? T. : ea (facta), S. : ad commemorandam
amicitiam missi, L. : rem comroemorando renova-
re. — To make mention of, recount, relate: causas,
Cs. : societatem : alias ( urbis ) captas esse : se
pernoctasse cum Socrate, N. : qualis ego in huno
fueriro, T. : de alcuius memoria : de filio, N. : al-
quae in regibus.
oommendabllls, e, acfj. [commendo], worthy
of praise, commendable: merito, L. : apud Africa-
num, L.
oommendatioius (not -titius), cufj. [commen-
do], commendatory: litterae, letters of recommen-
dation, an introduction : tabellae.
commendatid, dnis,/. [commendo], a commit-
ting, cotnmending, recommending, recommendation :
mea : tua fides Hduciam comroendationi meae tri-
buit, L e. to the trust /commit to you, S. : ad ceteros.
— Fig.: si commendatione oculorum animis tra-
derentur, i. e. were known by means of sight, — A
direction, suggestion: quae a natura nostri facta
est nobis. — Excellence, v>orth, praise, a recommen-
dation : istos non commendatio aliqua coniunxit :
maiorum : probitatis : tanta orationis, N.
(commendatitius), see commendaticius.
oommendatruc, ici.^, /. [ commendo ], that
which commends : lex virlutum.
Digitized by
Google
oommendatcis
144
oomminifloor
oommendatua, cufj, with eomp. and mp, [P.
of commendo], oommendedy recommended^ accepta-
bUy approved: cui civitas sit buius studio commen-
datior : a roe commendatissiml
oommendo (oonm-), &vi, &tu8, &re [com-+
1 mando], to commii for protection^ intrusty confide^
depotU with : Oratorem meum Sabino. — F i g., to
viUruety eommity confide: me tuae fidei, T. : histo-
riam immortalitati : vita monimentis ad memoriam
oommendata. — Esp., of the dying, to commend
(surviyon to others) : parentes suos, Os. : tibi mo-
riens nos oommendant senex, T. : tibi suos testa-
men to liberos. — To commend^ recommend^ ask fa-
vor for, make agreeable^ render acceptable^ grace :
se Caesari, Cs. : Orestillam, S. : civem nationibus :
adseoulae istios a meretriculft oommendati: (vi-
num) quod roe commendet amicae, H. : te iufiroo
ordiui : se tonsft cute, H.
oommentariolmn, l, n. dim. [commentarius],
a thort treatieey brief commentary.
oommentaiiuB, i, m. (sc. liber), or oommen-
taiium, I, n. (sc volumen) [coromentor], a note-
booky noteSy memormuhun : recita cororoentarium :
quod de apparatibus belli fecerat, L. — Plur.^ me-
motrt, recordi: quos scripsit (Caesar) reruro sua-
nim, i. e. ^ works upon the GaUic and civil wars :
rex Tolvens commentarioe Nuroae, L.
oommentatio, onis, /. [coromentor], a diligent
meditcUiony study, caref til preparation : mortis : fe-
rendi doloris. — Plur, : accuratae ac meditatae.
commentatUBy acfj. [P. of 1 coromentor^,
thought out ; neut. plur, as subet.^ mental composi-
tions: sua.
commentioius (not -tltius), a(^\ [comroini-
scor], thought out, devised^ fabricatedy invented^
new : nomina. — Feigned^ fnretendedy idealy imagi-
nary: dntas Platonis: di: crimen, /o/m.
1. oooDunentor, Atus, ftil, intens. [coromini-
flcorl, to medUatCy think overy studyy deHberatCy
weigky prepare ( roentally ) : commentandl causi
convemre, ddiberation : aliquid : cauaaro : f uturas
mecuro miserias: de populi R. libertate. — Esp.,
of preparation for a speech : paratus, cum com-
pluils dies commentatus esset — Of writings, to
preparCy produce, composSy write: miroos. — To de-
daimy exercise in speakingy practise oratory: coro-
roentabar declamitans cum M. Pisone: cottidie:
pro meo lore in vestris auribus. — To meditatCy
purpose: quod te oommentatum esse declarant
2. conDunentor, 6ris, m. rcom- + l MAN-], a
deviser y discoverer: uvae, i. e. Bacchus, 0.
commentimi, I, n. [corominiscor], an inven-
iionyfabrieationypretenceyjiction, falsehood: ipsis
oommentum placet, T. : opinionuro oororoenta deUt
dies : miraculi, L. : milia rumorum, 0.
oommentoa, adj, [P. of corominiscor], devisedy
invented, feignedy fictitious: funera, O. : crimen, L.
OOm-meo (oonm-), avi, atus. Are, to go and
oomCy pass to and fro, move back and forth, go
about: ultro citro: tuto ab hostium incursu, Cs. :
qua vift crones oororoeabant, N. : illo roari, Ta. : ad
ea furta quae reliquisses. — To come, have recoursSy
make frequent vieitSy frequent : hue raro in urbem,
T. : minime ad eos, Cs. : quo orones cum merdbus
comroeabant : illius litterae ad nos.
oommeroium (oonm-), I, n. [com--hmerx],
commercial tntercoursCy trwdCy trafficy commerce:
mare et lingua commercia prohibebant, S. : portds
per cororoercia cogniti, Ta. : legati prohibit! oom-
mercio, L. — The right to traak, mercantile inter-
courscy privilege of traffic: comroerciuro in eo agro
nemini est: Latinis populis comroercia inter se
ademerunt, L. — InUrooursey communication, corres-
pondence: plebis, with the commonaltyy L. — F i g.,
correspondencCy communion, fellowship : cum Mu-
sis : cum virtute : sermonis, L. : loquendi audien-
dique, Ta. : belli commercia, treatieSy V.
oom-meroor (oonm-X Atus, an, dep.y to buy
upy purchase: arroa, tela, S.
com-mereo (oonm-), ul, itus, ere, to merit
fully, deserve, incur, earn: aliquaro aestimationem :
ut caperet odium illam mei, T. : poenam, 0. — To
commit, be guilty of, perpetrate: culparo, T. ; alqd,
T.,0.
oom-mereor (oonm-X itus suro, eri, dep., to
commit, be guilty of: numquam quicquam erga
roe,T.
oom-metlor (oonm-), mensua, in, dep., to
measure: sidenim arobitOs inter se numero. —
F i g., to measure, proportion : negotium cum tem-
pore.
oommeto (oonm-), — , — , Are, freq. [oom-
roeo], to visit habitually: ad roulierculam, T.
oom-migro (oonm-), &vl, itus, Are, to remove,
migrate, enter : hue habitatum, T. : hue viciniae,
T. : in tuaro (domum) : Roroam, L. : e Oermani&
in Gallias, Ta.
oommilitiiim, I, n. [ coro- + militia], a earn-
paigning together, comradeship: in commilitium
asciscere, Ta. — F i g.y fellowship, 0.
com-millto, onis, m., a comrade, feUow-soldieT,
0. : commilitones adpellans, Cs., L.
oommlnatio, onis, /. [comrotnor], a threaten-
ing, menacing: orationis taroquam armorum. —
Hur.: Hannibalis, L.
com-mingo, minxl, mictus (roinctus), ere> to
pollute, defUe: lectum potus, H. : commiota lupa,
Ct : suavia salivA, Ct
oom-minisoor (oonm-), mentus, I, dep. [i
MAN-], to devise, invent, contrive: nihU adversus
Digitized by V^OOQIC
comminor
145
oommitto
Ule tlqd, L. : irectigal. L. — To deviaefdUety, am-
tr\H,m»€iU^/eiffn: alqui.l, T. : oeo me hoc oom-
me&tum puiea : deos nihil agentls : occurrentia
Desdo quae : crimen ex re fortuity, L.
com-iDinor (comn-), fitus, &rl, dep., to threaten,
mmact: pugnam, L. : inter se, L.
ooxiMninuo (comn-), uT, titus, ere, to divide
into small parts^ breaks crumble^ crush, split : sea-
las, S. : anulum. — To lessen^ dimimih : argenti
pondag, H. : opes civitatis. — F i e., to weaken^ im-
vair, ffiol^Ue : officiura. — To humble, reduce, crush,
humiliate, prostrate : alqm: lacrimis comniiuuere
meia, overcome, 0. : vires ingenii.
commixias (not cdminu8)ya<^v.[com-+manus],
in dose contest, hand to hand, at dose quarters :
acriter instare, S. : emiiius hastis aut comminus
gladiia uti : unum ense ferit, 0. : comminus emi-
DOB petuDt, L. : locus pugnandi, Cs. : conferre sig-
na. L. : falcati enses, for hand-to-hand fighting,
V. : in apros ire, 0. : cenros obtruncant ferro, V. :
arra Insequitur, V. — F i g., cU dose quarters, hand
to hand: agamus. — Nigh at hand, near to, near :
s^idt Getas, O. : monstratft captivitate, Ta.
oom-miBceo (oonm-), miscul,mlxtus (mistus),
§re, to mix, mingle together, intermingle: ignem
cum urbia incendio : frusta commixta mero, V. :
Ohio nota si commixta Falerni est, H. : fumus in
aoraa Commixtus, V. — F i g., to unite, bring togeth-
er, join, mingle: namquam temeritas cum sapien-
tii oommiscetar: terroribus Oommixtua clamor,
V. : Italo commixtos sanguine SUtIus, i. e. of an
Italian mother, V.
oommiBeratld, onis, /. [ commiseror ]. — In
r h e t^ oa appeal to compassion, C, Her.
com-misereaoo (oonm-), — , —, ere, inch,,
to comtfuserate, have sympathy with. — Impers.:
ipsvD Bacchidem eius conmilseresceret, even Bae-
ckis would pity him, T.
com-miBeror (oonm-), atus, &rl, dtp., to com^
miserate^pity, bewail: fortunam Graeciae, N. : cum
eommiserari coeperit, to appeal for pity.
oommissid, 5ni8, /. [ oommitto j, a beginning
^fa contest, onset : ab ipsa oommissione persequi.
oommiflsom, l, n. [committo], an undertaking,
enterprise: audacter commissum corrigere, L. — A
trmagresnon, offence, fauU, crime: sacrum : turpe,
H. : commissi praemia, O. : poena commissa lucre,
fences, Y, — A secret, trust: enontiare commissa:
ooomiissa celare, N. : tacere, H. : retmere, H.
oommiBSora, ae, / [committo], a joining to-
f^her, joint, seam, juncture, commissure: molles
<figttorum: mirabiles ossium : pluteorum, Cs.
^KnmniBsiiB^ P» of oommitto.
oom-mitigo ( comn-' ), — ^» — , ftre, to make
1^ mellow: M sandaiio cmput, T.
com -mitto ( comn- ), ralsl, missus, ere. Z.
To bring together, join, combine, put together, con-
ned, unite: commissis operibus, L.: fidibusque
commissa Moenia, 0. : domus plumbo commissa,
patched, lu. : commissa inter se munimenta, L. :
viam a Placentift Flaminiae, L. : qua naris fronti
committitur, is joined, 0. : manura Teucris, to at-
tack, V. : commissa in unum crura, 0. — To bring
together in fight, match, set together, set on : Aenean
Rutulumque, make them fight, i. e. describe their
contest, lu. : eunucho Bromium, lu. — To join, com-
mit, enter on, fight, engage in, begin: proelii com-
mittendi signum dare, Cs.: proelium statim, N.:
pugnam caestu, V. : ut proelium committi posset,
S. ; commiaso proelio, when the fighting began, Cs. :
cum equitatu proelium, Cs. : rixae committendae
causa, L. — Of contests in the games: nondum
commisso spectaculo, L. : quo die ludi oommitte-
bantur : ludos, V. — Of a criminal trial : indicium
inter sicarios hoc primum committitur. — To fight,
carry on, wage: pugnam navalem: proelia per
quatriduum, L.— II. To deliver, intrust, consign,
place, commit, yidd, resign, trust, expose, abandon:
me tuae fide (dat.), T.: suos alcui liberos, T.:
honor creditus ac oommissus: alcui calceandos
pedes, Ph. : quibus tota commissa est res p. : quia
commissi sunt eis magistratas : imperium alicui,
N. : caput tonsori, H. : sulcis semina, V. : verbk
tabellis, 0.: se theatro: se pugnae, L. : pelago
ratem, H. : se mortis periculo : se civilibus flucti-
bus, N. : tergum meum Tuam in fidem, T. : se in
id conclave: rem in casum, L.: cum senatus ei
commiserit, ut videret, ne, etc. : de existimatione
SUA alcui : ei commisi et credidi, T. : universe po-
pulo neque ipse committit neque, etc. : venti, qui-
bus neoessario oommittendum existimabat, Cs. —
Pro v.: ovem lupo commisti, T. — To pradise,
commit, perpetrate, do,begftilty of: qui nihil com-
miserint: quod mox mutare laboret, H. : f acinus
delictum, Cb, : nil nefandum, 0. : nefarias res ;
fraudem, H. : multa in deos impie : quidquid con-
tra leges: aliquid adversus populum, L. : quasi
committeret contra legem, offend: cum veri simile
erit aliquem commississe. — With ut (rarely cur or
qud re), to be in fault, give occaeion, be guilty, in-
cur (usu. with neg,) : non committet hodie iterum
ut vapulet, T. : civem oommittere, ut morte mul-
tandus sit, incur : oommittendum non putabat, ut
did posset, etc., that he ought not to incur the re-
proach, etc, Cs. : negare se commissurum, cur
sibi quisquam imperium finiret, L. : neque com-
missum a se, qua re tlmeret, Cs.— Poet., with
inf. : mfelix committit saepe repelli, incurs re-
pulse, 0. — To incur, become liable to : multam :
devotionem capitis, incurred. — Hence, commissos,
forfeited, confiscated (as a penalty): hereditas
Veneri Erycinae commissa : civitas obligata spon-
sione commissi, a broken coffenant, L.
Digitized by V^OOQ iC
commiztus
146
oommotio
commixtufl, P. of commisceo.
oommode, adv. with comp. and wup, [comino-
du8 1, dtdyy properli/y completely^ rightlt/^ wdl, akil-
fyuy^ fieatly : saltare, N. : multa dicta : cogitare,
T. : non minus commode, jtut <m welly Cs. : com-
modius fecissent, si, etc. — Conveniently^ suitably^
opportwiety^JUly, aptly, appropriately : magis com-
mode quaro strenue narigavi : quo commodissime
valles transiri possit, Cs. : Hoc ego comroodius
quam tu vivo, H. : finge aliquid, conmstently. — In
a friendly manner, pleasantly, kindly : loqui, T.
commoditas, atis,/. [commod us], /^n«M, con-
venience, a Jit occasion, advantage, benefit: si corri-
gitur, quot commoditates vide, T. : ad faciendum
idonea: maximas commoditates amicitia continet:
cum commoditas iuvaret, L. — Of persons, com-
plaisance, courtesy, forbearance : magnam mi ini-
cit sufi oommoditate curam, T. : viri, 0. — Of dis-
course, ^»i«n, adequacy, appropriateness: commo-
ditati iugenium (est) impedimento. — Dexterity:
corporis aliqua commoditas. — Convenience, ease:
ob commoditatem itineris, L.
commodo, flvl, fttus, are [oommodus], to serve
vith, accommodate, grant, supply, lend: alqd illi,
T. : quicquid possit oommodari : testis falsos, to
furnish, S. : nomen-suum alicui : suas vires, aliis
ens commodando, minuere, L. : peccatis veniam,
Ta. : culturae aurem, to lend an ear to, H. : illis
benignis usus est ad commodandum, their courtesy
in lending: alcui aurum. — Of time, to grant, tit-
low : rei p. tempus, L. — 7b please, be kind, be
obliging, serve, favor: si tuam ob causam cuiquam
commodes : publico commodasti.
1. oommodum, X, n. [ commodus ], a conveni-
ent opportunity, favorable condition, convenience:
meum : cum erit tuum, when it shall be convenient
for you : spatiuro ad dicendum nostro commodo
habere, at our convenience : quas (navis) sui quis-
que commodi fecerat, Cs. : suo ex commodo pug-
nam facere, S. : copias per commodum exponere,
L. — Achaniage, profit, gain: ex incommodis Alte-
rius sua ut comparent commoda, T. : oommoda
vitae, the goods of life: matris servibo commodis,
interests, T. : amicitias ex commodo aestumare, S. :
valetudinis : in publica peccem, H. : populi com-
moda, N. : hoc commodi est, quod, etc., there is
this satisfaction, etc. : commodo rei p. facere, to
the advantage of: si per commodum rei p. posset,
consistently with the interests of, L. — A reward,
pay, stipend, salary, wages for public service : pro-
vincialibus commodis depositis, emoluments: tri-
bunatOs. — A loan: forum commodis hospitum
omare.
2. oommodmn, adv. [ commodus ], just, just
then, just now (colloq.) : commodum Enim egeram
diligentissime, hadjitst been arguing: id cum hoc
agebam commodum, was just talking of, T. : com-
modum discesseras, cum Trebatius venit : oommo-
dum cum redisset.
commoduBy adj. with comp. and sup. [cum--|-
modus], with due measure, full, complete, offtiU
weight : cyathis commodis miscentur pocula, H. —
Of things, suitable, ft, convenient, opportune, com-
modious, easy, appropriate, favorable, friendly;
curationi omnia commodiora, L. : seges commoda
Baccho, V. : hoc meae commodum famae arbitror,
T. : lex omnibus, L. : commodissima belli ratio,
Cs. : ad curstis vestis, 0. : longius ceterum com^
modius iter, L.: commodissimus in Britanniam
transiectus, Cs. : tempus, opportune, T. : commo-
diore iudicio. — In the phrase commodum est, if
pleases, is agreeable: si id non commodum est, T.:
indices quos commodum ipsi fuit dedit — Of per-
sons, serving, useful, serviceable, pleasant, agreeiMe^
obliging, neighborly, frietuUy, polite, affable, gentle :
Catone commodior : aliis inhumanus, isti uni com-
modus: meis sodalibus, H. — Poet, of iambio
verse : spondeos in iura patema recepit Commo-
dus, kindly, H.
com-molior (oonm-), Itus, in, dep., to set in
motion, vneld: dolum, Caecil. ap. C.
commone-focio (conm-), fed, factua, past,
-fI6, -f actus, -faciendus, -fieri [oommoneo+facio],
to recaU, bring to mind: istius turpem praeturam.
— To remind, put in mind, admonish, impress
upon: te propter magnitudinem provinciae esse
commonefaciendum : quemque benefici sui, S. :
tui sceleris commonefieri : quae a Dumnorige sint
dicta, Cs. : sanxisse Augustum, Ta. : eum, ut uta-
tur, etc.
oom-moned (conm-), ul, itus, Sre, to remind,
put in mind, impress upon, bring to recoUeetion :
ut commoner! nos satis sit : quod vos lex oommo-
net: de avaritift tu& commoneri: quam id mihl
sit facile, exempla commonent, T.
oom-moiiBtrd (oonm-), &vi, atus, are, to
show, point out distinctly: parentis mihi, T. : oonou
monstrarier Mi istum volo, T. : aurum alicui:
viam.
oommoratio, dnis,/. [oommororl, a tarrying^
lingering, sojourning. — I n r h e t, a cMling on,
commoratua, P. of commoror.
Com-morientea, — , companions in death (a
lost play of Plautus), T.
com-moror (oonm-), &tus, &rl, d^., to tarry^
linger, abide, s^oum, remain, stay : illic tam diu,
T. : dies XX v in eo loco, Cs. : Romae: apud
alqm : commorandi natura devorsorinm nobis de-
dit : paululum, S. — Of discourse, to linger, insist,
dwell: ut in eadem commoretur sententift: ipsa
Veritas commorari cogit.
oommdtld, Onis,/. [commoveo], a rousing, ex-
citement, agitation, commotion : suavis iucunditatU
Digitized by V^OOQ IC
oommottniiOTila
147
oouuniiiilB
in eorpore : animorum : temperantia moderatrix
oommodonum, of thm ptutiam.
oominotiiinoiila, ae, /. cHm. [commotio], a
SttU disturbanee, digfU inaispotUion.
oomiiiOtiiB» €uij. with comp. [P, of commoved],
mo9ed^ neiUd, arcuged: geDUS (dicendi) in agendo :
uimiu oommotior : oommotius ad omnia turban-
da oootiliam, L.
com-moireo (oonin-)* m5vi (commorat, T. ;
oooundnt, H. ; commdssem, commosset, commOsse,
C), motua, §re. I. To put in violent Motion^ move^
Met, dir : aUs, Y. : quia sese commovere potest ?
can ttir : oommovere se non sunt ausi, N. : si se
oommoTerit, undertook anything^ L.: hastam se
oommorisse, moved tpontaneomiy^ L. — Fig., to
agOait, diadrder^ atir, ton, ahake^ aUtturb^ WMettle^
eaeUey diaquiei : omnls noa, T. : vehementer me :
eommoveri neoesse est, it must make an imprea-
mm: si qooe fuga Oallonim commoveret, Cs. :
qui me oommorit, flebit, provoke^ H. : Neptunus
graviter oommotus, V. : pol ego istos commovebo,
aroiiK,T. : parriddarum tela,/m>voA:«.* commotus
babebitar (L e. mente captua), crazed^ H. : sed tu
at vitiia tais commoveare, oe affected: aliquem
nimii longiDqiiitate locorum : conmotus irft, S. :
admooita oommota ministrae, 0. : Neque cororoo-
Tctor animus in ea re tamen, T. : vidi enim vos in
boc nomine, cum testis dioeret, oommoveri : in hac
oommotos sum, i. e. in love, T. : ut me neque amor
Gommoveat neque oommoneat, ut servero fidem ?
T. : oommoto omnium aere alieno, L e. credit being
timhn, Ta. — Of abstr. things, to roiwe, ttir up, ez-
tiU, produce^ geffierale : tumultum aut bellura : alqd
novae disaensionis: invidiam in mer suspicioin ser-
vos oommorebatur : dolorem : alcui miserioordiara.
— In discourse : uora quaedam, to start new doe-
trimes, mdduee noveUieiL^TL To remove, carry away,
duplaee, start, set in motion, move, drive, impel,
romse: knguentem: columnas: castra ex eo loco,
dseamp: adeni, set in motion, L. : hostem, dislodge,
L: hone (cenrumV hunt, Y : nummum, i. e. to
tiBm: sacra, take from the shrines (in religious
serTices)i, Y. : commota tremoribus orbis Fluraina
prosiliiint, started, 0. : elaebam in affro, to stir a
ded — Fig., to move, drive back, dislodge, refute,
eomftUe : oonvellere ea, quae commoveri non pos-
mtt : comua disputationis.
oommoiie, is, n. [communis], that which is
nawinun .* ntcommunibus procommunibus utatur:
eommunia l^udzs, publicity, H. : sed ne communia
solos oocapet, the sole credit for common achieve-
mmls, 0.: ius statuere conimuni dividundo. — A
eammmnity, state: Milyaduai: gentis Pelasgae, 0.
—In the phrase in commune, /or common use, for
^fer a common <iject,foT the general advantage:
wwulere, T. : conferre . vocare honores, equally
^fm ptUHeiam andpledeians, L. : quodcamque est
lucri, halvee / Ph. : haec in commune acoepimus,
in general, Ta. : in commune Suebi Tocentur, i. e.
aH, Ta. — I n r h e t, plur., commonplaces: quae ad
causam nihil pertinent
oommunioatid, Onis,/. [communico], a mak-
ing common, imparting, communicating : dvitatis :
utilitatum. — I n r h e t, a consultation of the hear-
ers,
oommunioo (oonnip), &▼!, fttus, ire [commu-
nis], to divide vnth, commtmicate, impart, share:
alqd cum proximis: Tobiscum praemia laudis:
civitatem nostram vobiscum, L. : causam civium
cum servis, S. : At sua Tydides mecum communi-
cat acta, 0. : cum finitimis civitatibus consilia, to
consult, Cs. : cum plebeis magistratibus, L. : ea
quae didioerant, cum ciribus suis communicate :
alqd cum alio, Cs. : de sodetate inter se multa :
quos inter res communicata est: sibi communica-
tum cum alio, non ademptum imperium, L. : tibi
gloria cum Crasso communicata: nonne prius
communicatum oportuit? T : communicandae
laudis causA loquor : (res) adversas partiens com-
municansque leviores: gloriam, Ta. — Totharein,
take part, partake, participate in: provinciam cum
Antonio: qui sibi cum illo rationem coromunica-
tam putat, regards that man's cause as his own. —
To join, unite, add, connect : pecunias ex suis bonis
cum dotibus, Cs. : id cum meft laude.
icommunioor), atus, ArT, dep. [for communi-
, to impart, share: cum aiquibus spem, L.
1. com-munid (oonm-), Ivi (ivlsti or l9tl),
Itus, Ire, to fortify on all sides, secure, barricade,
intrench : castella, Cs. : castra, L. : suos locos, S. :
loca castellis idonea, N. — Fig., to make sure,
strengthen * testiinotiiis causa communita : ius.
2. oommunld, onis, /. [communis], a com-
munity, mutual participation, fellowship: inter al-
quos legis : sanguinis : litterarura : parietum, Ta.
commnnia (conm-), e, adj. with comp. [MY-],
common, genercU, universal, public : omnia inter
eos : communis natos habent, offspring in common,
Y. : unum et commune pericTum Ambobus erit,
Y. : partes domui communis utrique, 0. : alterum
nobis cum dis, alterum cum beluis, S. : quid est
tam commune quam spiritus vivis?: pemicies adu-
lescentium, T : vitiiim non proprium senectutis,
sed commune valetudinis: utriusque populi finis,
S. : Oraeciae causa, of Greece as a whole, 0. : om-
nium gentium bellum : ius gentium, N. : vita, the
customs of society: communi sensu caret, a sense
of propriety, H. : fama, rumor: proverbia,/ami/-
iar: herbae, the cotnmon pasture, H. : \oc&, public
places : loci, commonplaces, passages treating a gen-
eral topic. — F i g., of manners, accessible, familiar,
courteous, cond^cending, affable: Catone commu-
nior: communis infimis, par principibus, N. — In
r h e t : exordium, equally appropriate to either side.
Digitized by V^OOQ IC
oommiinltaB
148
oomparo
oommunitas, fttis^/. [communis], community^
9oeietyy/eUow8hipffrietidly intercourse: nulla cum
deo homini : deorum et hominum : virtutes quae
in communitate cemuntur. — Courtesy^ condeicen-
•Mwi, affability^ N.
oommunlter, adv, [communis], together^ in
common^ jointly, genially : omnia cum Chrysogono
possidet : ira urit iiirumque, H. : haec omnia com-
muniter cum oonlegs (sc. facta sunt).
oommunitid, oiiis,/. [1 communio]. — Prop.,
road-making ; hence, in r h e t., on approach.
oommunitUB, P. of communio.
com-mormuror, fttus, firl, dep.^ to murmur in
company : secum ipse.
commutabills (oonm-), e, a€{j. [commuto],
Bubject to change, changeable : cera : commutabills,
yarius, multiplex animus: ratio vitad. — In rhet.:
exordium, appropriate to either party.
oommutatio (conxn-), Onis, /. [commuto], a
changing, change, alteration: tempeatatum atque
caeli : temporum : magnae rerum, Ca. : tanta, S.
oom-muto (oonm-), ftvi, atus, &re, to alter
wholly, change entirely : signa rerum : quae oom-
mutantur fiuntque contraria : leges. — Fig.: ad
commutandos animos. — To change, exchange, inter-
change, replace, substitute, barter, traffic : eandem
rem dicere commutatis verbis : locum, T. : capti-
▼os : conmutatis ordinii)ua, reformed, S. : consilio
commutato : propriura (verbum) proprio : posses-
sionis invidiam pecunift: studium belli gerendi
agriculturft, Cs. — To exchange words, discotirse,
converse: tecum unum verbum, T. : tria Verba in-
ter vos, T.
1. o5m5, cOmpsI (msl), cOmptus, ere [com- +
emo], to comb, arrange, braid, dress: compti ca-
pilli : crines, Tb. : caput, Tb. — To adorn, array,
deck : sacerdoa oomptus oliva, wreathed^ V. : pueri
compti, H.
2. (oom5, — ^ — , &re), see comans.
Oomoedla, ae, /., = KumipBia, a comedy : co-
moediam facere, T. : agere, T. : scribere : antiqua :
vetus, H.
oomoedua, adj,, = rii»/i^<$Ct of comedy, comic :
natio,^v«n to acting, lu. — As subst, m., a comedian,
comic actor, 0., lu.
comoaua, a^. [coma], mth long hair: frons,
Ph.
coznpaotid, onis, y. [compingo], a joining to-
getlwr : nieinbroniin.
(compaotum, or conpectum, l), n. [com.+
pjiciscor], an agreement, only abl, sing. : compacto,
according to agreement, by concert: coiipecto res
acta, L.
oompaotufl, P. of compingo.
compares (oonp-X i»y. [com- + P AC], ajoit^
ing together, joint, structure : Effioere lapidum con-
pagibus arcum, 0. : laxae laterum, T. : artae, V. :
compagibus aquam aocipere (of a ship), L. : scu-
torum, Ta. — Fig.: iu his compagibus corporis,
bodily structures.
oompago, inis,/. [rare for compages], a joifi-
ing, joint, fastening: cerae, 0.: fixa tabernac, lu.
corn-par (oonp-), paris, adj, {abl. I ; poet, also
e), like, equal to, corresponding : consilium consilio,
L. : tribuni tribunis compares, L. : conubium, L. :
compari Marte concurrerat, L. — As subst. m., a
yokefellow, mate, H. — A consort, Ct., 0.
oomparabilis (oonp-), e, adj. [2 coroparo],
to be compared, comparable:
virorum, L.
species: mors trium
oomparate, adv. [2 comparo], by eampariaon,
comparatively: quaerere.
1. comparatio (oonp-), Oriis,/. [1 comparo],
a preparing, providing for, preparation : no vi bel-
li : veneni, L. : dicendi. — A procuring, gaining, aC"
quiring: testium: voluptatis: criminis, i. e. o/" ^
materials for an accusation.
2. comparatid (oonp-), 5nis,/. [2 comparo],
a comparing, comparison, inquiry by comparison :
de duobus honestis utrum honestius : alqd in com-
parationem referre, to challenge comparison, Ta. —
A relation, aspect: eadero inter se. — An agree-
ment, contract : provincia sine comparatione data,
L. — I n rhet: criminis, a defence by a compari-
son,
oomparatavuB, adj, [2 comparo], of compari-
son, comparative : iudicatio.
oom-paro5, see comperco.
oom-pareo (oonp-), ul, — , Sre, to be emdent^
appear, be plain, be visible: vestigia, quibus exitlis
eorum compareant: ut a nature incohata compa-
reant, may be seen. — To be present, be at hand, ex-
ist: signa et dona omnia: quorum exigua pars
comparet, remains, L.: non comparens pars, not
found, 0.
1. oom-paro (oonp-), ftvi, fttus, Are, to pr^
pare, make ready, set in order, furnish, provide :
ad magnitudinem frigorum sibi remediuiu: se, to
get ready : se ad iter, L. : se ad omnis castLs, Csl :
insidias Habito : dolum ad capiendos eos, L. : in
accusatione comparandft elaborare: accusatorem
filio suo : fuji^ni, Cs. : domicilium ibi, L. : iter ad
regem, N. : bellum : exercitds: classem, N. : tem-
pore ad comparandum dato, N. : an ita me compa-
rera, Nou perpeti, etc., place myself in a condition,
T. : in Asiain ire: Capuam niolcni contra rem p. :
subsidium inihi diligentiam. — ¥ \ g. , to arrange,
appoint, ordain, establish, constitute: uatura hoc ita
comparatum est, ut, etc., L. : more maionim com-
paratum est, ut, etc. : hoc iniquissime comparatum
Digitized by V^OOQIC
oomparo
149
oompezlor
cstf quod In morbis, etc : quae legibas oonparata
nmt, & : aio fuimuB semper coroparati, ut, etc. —
To procure^ get^ purchate^ obtain^ prepare^ make^
eoQcei: anrum, T. : faces ad inflammandam ur-
ban: aibi in Gallift auctoritatem, Cs. : (gloriam)
ex beQIds rebus, Cs. : cum annus Imbres compa-
nt^ H. : (tribonos) ad intercessionem, to gain over^
2. oomimro (oonp-), &vi, fttum, Are ^comparl
to bring together as equals^ connect^ pO'tr^ mateh^
umtt^join: donum dono contra, to set in oppoti-
tion, T. : ea inter se : priore consulatu inter se
conparati, L. — 7b Mng together^ matchy oppote:
Qt ego cum patrono comparer : Scipio et Hanni-
bal, Telot ad supremum certamen comparati duces,
L^ — Fig-f to count equcU, regard as equals rank
with : auctoritate cum his comparandus : an duces
ducibiis oomparari (poterant)? L. — To compare:
homo similitudines comparat: causae inter se
oomparandae: ut oopiae copiis oonparentur nu-
mero, L. : se turbae, H. : hominero cum homine :
Gastorem cum Domitio : cum illorum superbift me,
SL : ne comparandus hie quidem ad illumst, T. :
nihil comparandi caus& loquar, / will institute no
comparison : comparando, quam similis esset, etc.,
by considering^ L. : comparat, quanto plures deleti
ant homines, etc., shouts in comparison. — Of col-
leagues in office, inter se, to agree together (in the
diTision of duties), come to an agreement : inter se
eompararent Claudius Fulviusque, utri obsidenda
Capua, L. : inter se decemviri conparabant, quos
ire ad bellum oporteret, L. : provincias, L.
oom-piflco (oon-), — , ere, to feed together,
feed m comtnon : ius est compascere.
ooon-paBCaiu^ a4j.y of common pasturage, com-
mon: sger.
oompeotmn, see compac-.
ooaqpedeflk see compes.
oompellatid, Onis,/. [2 compello], an accost-
ing, Eer. — A reprimafta, reproof
1. oom-pello (conp-), pull, pulsus, ere, to
dries together, drive in a oodg, collect, assemble : ar-
mentum in speluncam, L. : greees in unum, V. :
pecos totius provinciae : (navl^) in portum, Cs. :
adrersarios intra moenia, N. — To drive, force: bel-
lom Medulliam, direct, L. : (bostes) eo, ut, etc., N. :
Pompeium domum suam : (iraaginera) rirgft Nigro
gregi, H.— Fi g^ to drive, bring, move, impel, incite,
nrge, compel, force, constrain : civem domum vi et
anois: tJ arma: in hunc sensum compellor iniu-
His : in eondem metum, L. : alquem iussa nefanda
P*tl, 0. : ceteras nationes : periculis compulsus :
uigvstiis rei frumeotariae, Os. : metu, L.
2. oompelld (ooiip-)> *▼!» fttua, are [1 com-
peUo], to accost, addreas : alqm voce, Y . : Hersiliam
iwsM Todbus: IViureajn nomine, L.: Danaum
verbis amicis, V. — To address reproachftdfy, re-
proachf chide, rebuke, upbraid, abuse, take to task,
call to account : ne compellarer inultus, H. : Hao
ego si compellor imagine, challenged, H. : eum f ra-
tricidam, N. : pro cunctatore segnem, L. : magn&
corapellans voce cucuUum, calling (him) cuckoo, H.
— To sttmmon (to answer a charge), arraign, ac-
cuse: Ciceronem edicto: hoc crimine ab inimicis
compellabatur, N.
compendlarlus (oonp-), a€(j. [compendium],
short, easy : via ad gloriam.
compendium (conp-), l, n. [com-+pendo],
gain, profit: alquem cum compendio dimittere:
in quaestu compendioque versati : compendii sui
causft : suo private compendio servire, Cs. : priva-
tum conpendium (eos) in bostem acuebat, L. —
F i g., shortness, a short way: mentis, a short cut,
0. : per compendia maris adsequi alqm, Ta.
oompensatio (conp-), onis,/. [compenso], a
recompense, equivalent, compensation : hac uti con-
pensatione ut, etc.
oom-penso (conp-), &vi, atus, ftre, to balance,
make good, compensate, counterbalance : cum uno
versiculo tot volumina laudum : laetitiam cum do-
loribus : bona cum vitiis, H. : damna ab isto aeta-
tis fructu compensata, made up: tot amissis te
unum, 0. : pecuniam compensari pedibus, money
is an equivalent for nearness (in the purchase of
land).
compered f-parc6), persl, — , ere [com- +
parco], to save, hoard, lay up : alqd, T.
comperendinatus, Qs, m. (C), and compe-
rendinatio, 6ni8,/. (Ta.) [eomperendino],in law,
an acfjoumment over one entire jttdicial day (re-
quired by law after pleading and before judgment).
comperendind, &vT, atu8, ftre [com- + peren.
dinus], to adjourn over an entire day, cite for the
third judicial day : istuiii coraperendinatum iudi-
carc, \. e, awaiting judgment : ut ante primos ludos
comperendinem, i. e. reach t?ie end of the pleading.
comperld, perl, pertus, Tre [1 PAR-], to obtain
knowlec^e of, find out, ascertain, learn : certo, T. :
nihil de hoc : de scelere filii, N. : aliquid ex mul-
tia : nihil testibus, nihil tabulis : ut postea ex cap-
tivis coroperit, Cs. : nil ad Pamphilum attinere,
T. : banc gentem Clusiura inde venisse, L. : certis
nuctoribus, coptas abesse, etc., Cs.: id misericor-
diane an casu evenerit, S. : unde causa (sit), Ta. :
facinus manifesto compertum : oculis, L. : omnia
falsa comperta sunt: corapertus stupri, i. e. de-
tected in, L. : flagitii, Ta. : nondum comperto quam
regionem hostes petissent, L. ; compertus publi-
cam pecuniam avertisse, Ta.
comperior (conp-), pertus sum, Irl, dep. [for
comp*Tio], to ascertain, learn, find out: ab hoc me
falli, T. : Metellum sapientem virura fuisse, S.
Digitized by V^OOQ IC
oompertoB
150
compleo
compertas, acfj. [P. of comperio], oiseeriained^
dearly known : quod de his duobus hubtieriDt com-
pertum : nobia ea res parum comperta est, S. —
Aa svhst. n. : de his baud facile conpertum narra-
verim, exact information^ S.
(oompes or con-pea, pedis),/, a/rf/er, shac-
kle (for tha feet ; usu.plur.): Imbeudae compedes,
miut be worn^ T. : ille ex compedibus : coinpedi-
bus vincire alqm, lu. — Sing, (only abl.): durft,
H. : magnft, In. — ^F i g.,/etter8^ bondsy banda^ chains :
corporis, of the physical life : cora pedes eas (urbes)
Graeciae appellaie, L. : grata, H. : nivali, H.
oompeaco, pescul, — , ere [PARC-], to confine^
hold in cheeky repress^ curby restrain : equum f reno,
Tb. : raroos fluentes, i. e. to prunCy V. : bracchia,
0. : mare, H. — F i g., to suppressy represSy restrainy
cheeky subdue : sitim undft, 0. : clamorem, H. : ri-
Bura, H. : animum frenis, H. : vim suam ardorem-
que, Ta. : mores disaolutos vi, Ph. : culpam ferro,
L e. 6y killing diseased members of theflocky V.
competitor, oris, m. [competo], a rivaly oppos-
ing candidate y competitor : a quo es victus: inter
dimicantes competitores, L.
oompetitriz, Icis, /. [competitor], a female
competitor* scaena, a display of games by a rival
candidate.
oom-peto (conp-), — , — , ere, to coincide
withy happen at the same time : tempora cum exitu
Othonis, Ta. — To be adequatCy be smtablcy beJU : ad
arma capienda, L. : neque oculis neque auribus, Ta.
oompilatid. 6nis, /. [ compilo ], a pUlagingy
plundering ; sportively of a collection of docu-
ments, a comjtn/a^ton; Chresti.
compilo, &vl, atus, ftre, to plundery pillagey
riflcy rob / fana : si malui compilari quani venire :
hortos: te, H.: Crispini scrinia, H. : ipsum (lo-
vera). Ph. : ab iure consultis sapientiam, steal.
compingd (conp-), pSgl, pactus, ere [com- +
pangol, to join togethery framCy make by joining /
only A perf»: septem com pacta cicutis Fistula,
v.: harundinibas compacta fistula, 0. — ^Fig., of
the Stoic philos,: tarn compositum tamque con-
pactum. — To confiney lock upy fasten in. se in
Appuliam. — F i g. : oratorem in iudicia compingi,
'imited.
compitalla, iorum [compitum], n., a festival
in honor of the Lares.
compitalicius, adj. [compitalia], of the Com-
pitalia.' ludi : dies.
compitum, I, n. [1 PAT-], a crossing of roadsy
piUue where roads cross : Anagninum. — Plur.y a
eross-way, cross-roads, comeTy L. : in compitis auc-
tionari : frequentia, H.
(com-placed), placitus, dre, to pleast greatly:
abi,T.
com-plano, — , atus, ftre, to level, make MMn,
raze: domum.
complector or conplector, plexus, I, dcpi
[PARC-, PLEC-], to daspy embracCy grasp : mulie*
rem, T. : patrem : nepotes, V. : dextram eantis,
V. : pedes, V. : membra lacertis, 0. : inter nos :
inter se, L. : Te comitem, V. — To ffra^y clasp,
seize, encirde, surrotuid, compass, endose : ( vitis )
claviculis quicquid est nacta complectitur : ama-
racus ilium Floribus conplectitur, V. : spatium, to
include (in fortifications), Cs. : Ruris quantum
aratro Conplecti posses, i. e. plough armmd, 0. :
quoad stans compleoti posset, grappUy N. : dextrft
hostem,V. — Fig., of sleep, to seize upon, enfold:
sopor complectitur artus, V. : me somnus. — To
grasp mentally, comprehend, understand: animum
cogitatione: alqd: animo: cum conplector animo,
reperio, etc. : genus iudiciorum : formam animi,
to consider, Ta, — To comprise, express, describe,
representy eacplainy indudcy sum up, comprehend:
facta oratione : hoc uno complector omnia : causas
ipsa sententi&, sum up in the motion itsdf —
Poet.: est talis complexa preces, summed up her
wishes in, 0. — In philos., to draw a condttsion^
make an inference, C. — To embrace, value, honor,
care for: eum beneficio: te benevolentift : cari-
tate civis, L. : cunctam rem p. res tuae gestae
complexae sunt, have extended to. — To enOrctee,
indude: omnis omnium caritates patria una com-
plexa est: quo uno maleficio scelera omnia com-
plexa esse videantur. — To seizsy lay hold of, taks
possession of: (philosophiae) vis cum est idoneam
complexa naturam.
complementum, T, n. [compleo^, that which
fills upy a complement : numerorum (mania quae-
dam verba ) : accusationum, that gives them fuU
wdgJUy Ta.
compleo or conpleo, dvi (complSrant, com-
plSsse), ems, fire rcom-4-PLE-], tofRupyfU/tta^
Jill ont, make full, eram, crowd: hostes fo-snin
complent, Cs. : cum sanguis os oculosque oomples-
set : metu, ne compleantur navigia, L. : compleUa
omnibus templis : non bene umam, 0. : sarmentis
fossam, Cs. : Italiam coloniis : loca miliie, Y. :
navis serpentibus, N. : Dlanam ooronis, to coper
the statue: conviviumque vicinorum oottidle ooa-
pleo: cum completus iam mercatorum career
esset — In milit lang., to complete (a number or
body), make fully JiU up: legiones in itinere, Ca. :
cohortis pro numero militum couplet, S. — To man^
fill with men : classem sociis, L. : naves colonis,
Cs. — To filly satiatCy satisfy : cibo: omnium rerum
copia exercitum, suppltedy Cs. — F i g., of Hght^
sound, etc., to filly make full: mundum \uce, Jtood:
lunae cornua lumine, V. : voce nemus, H. : vox
agmina oomplet, resounds throughy V. : completi
sunt animi (Testri) me obsistere, etc., it hw b^^n
Digitized by V^OOQ IC
oomplatcis
161
oompono
' into your minds that^ etc. : clamor omnia
Toctbus oomplet, L. : omnia vini odore. — P o e t.,
of fame : totum quae gloria conpleat orbem, 0. —
Of feeling or passion, tofiU: reliquos bona spe,
Ca.: aliquem gaudio: omnia luctu, S. — To com-
pUle, aeeon^uhf f^fi^ perfect^ fini»k : Annuus
enctis oonpletar mensibus orbis, V. : ut ante me-
diam noctem (sacrum) conpleretur, L. : vitam. —
Poet: tempora Parcae Debita, V. — Of time, to
f»uk^ eomplett, live throisgk, peus : centum annos:
quinqae saecula vitae suae, 0. : vix unius borae
tempos, L.
oompletofl, adj. [P, of compleo], complete^ per-
J9d: Terborum ambitus.
oompleado (oonp-), Onis,/. [PARa, PLEa],
# ANRMto/ton, cuaocicUion : oumulata bonorum. —
Of discourse, a gwnming vp^ eomprehension • bre-
?i8 totios negotii. — A tenience^ period^ exprestion :
mira rerborum. — In pbilosopby, a eoncluaiofi in a
mftogiun. — ^In rhetoric, a dUemma,
1. oomplexiiSy P, of complector.
2. oomplexos (oon-), Os, m. [PARC-, PLEa],
a Mcrroimdtn^, eneompaasing^ encircling^ embrac-
ing^ embrace^ elasp^ gratp: (mundus) omnia com-
plexu suo oontinet : alqm de ooraplexu parentum
npere: di?eUi a parentum complexu, S.: com-
plexom accipere, L. : complexum armorum non
tolenbant, oom combat^ Ta. : quis te nostris oon-
plexibas arcet? V.: (quercum) complexibus tun-
bit,ajlrmynup, O. : longis aroplexibus illos necat
(of t serpent), O. — F i g., embrace^ affection^ hve,
hmm: res p. alqm suo sinu oomplexuque reci-
{Het: genus (hominum) de complexu eius et sinu,
hit ehmm and bo9om friendM.
oom-plico (oonp-), avl, &tu^ &re, to fold to-
ftther^fold vp : epistulam. — F i g., to fold^ roll up:
taimi compUcata notio, involved.
oomploratio (oonp-), Snis, /. [oomploro], a
i^d conatlaintf concerted wailing^ lamentation:
Umentabiiis mulienim, L.: sororis, L.: sui pa-
triaeque, bewailing^ L.
comploratos (oonp-), tis, m. [comploro], a
hmi moaning^ ooneert^ wailing^ lamentation : f a-
BiJiamm, L. : conploratu prosequi mortuos, L.
i-pldro (oonp-), ft^I, &tus, ftre, to beuail^
I wudly : penates,. O. : mortui comploraren-
tor, L : morte complorata : complorata res est p.,
de^pctratfo/, L.
oom-plnres (oonp-), a or ia ; gen. ium, adj.,
^aon (han one, not a few, several, a nvmber, many :
ieriptorea ante nos, N. : raulieres, T. : boni, S, :
serpborum paria : loca, L. : Complurls alios prae-
tefeo,H. : ratibus coropluribus factis, Cs. — Esp.,
•• mfii^., Bevetal, many (persons or things) . Graecis
ivtitutionibui eruditi : complurea faciunt iinpc-
turn : (ea) compluribus narravit, S. : eiusdem ge>
neris complura, Cs.
oomploBOuli (oonp-), ae, a, a<ff. dim. [com-
pluree], a good many, not a few : dies, T.
com-pono (oonp-), posui (•posivx,Ta.), positus
(-postus, v.), ere, to bring together, place together^
collect, unite, join, connect, aggregate : in quo loco
erant ea composita, quibus, etc. : aridum lignum,
H. : duos amantes, Pr. : genus dispersum monti-
bus, V. — To pack up (for a journey) : quae tecum
simul Ferantur, T. : dum tota domus raedft com-
ponitur una, lu. — To oppose, couple, pair, match:
uti non Compositum melius (par sit) cum Bitho
Baochius, H. : pugnantia secum Frontibus adver-
sis, H. : Epicbaris cum indice composita, confront-
ed, Ta. — To compare, contrast: parva magnis, V. :
Metelli dicta cum factis, S. — To compose (of parts),
bring together, compound, make up, mix, construct :
exercitus conpositus ex variis gentibus, S. : liber
ex orationibus com positus: venena, 0. — To con-
struct, build, frame, create: cuncta (of the creator):
urbem, V. : (pennas) compositas parvo curvaraine
flectit, shaped, 0. — To compose, write, construct,
make: hoc de argento: interdictum: quicquum
crasse, H. : carmen : oratio ad conciliandos animos
oonposita, L. : res gestas, history, H. — To place
aright, put away, take down, lay a^ide : (tempus) ad
oomponenda aimaraenta, L. : arma, H. : exercitu in
bibernaculis conposito, S. : Conposito Scirone,/7u/
out of the way, 0. — To store up, put away, collect:
opes, V. : quae mox depromere possim, H. — To
lay, adjust, arrange : composito et delibuto capillo:
togam, to lay in proper folds, H. : torum, 0. : vol-
tas, 0. — Of the dead, to adjust, lay out, colled, in-
urn, inter, bury: cinerem, 0. : omnis (meos), H. :
tumulo eodem, 0.: toro Mortua componar, 0. —
To lay at rest, compose, quiet, still: aquas, 0. : tha-
larais se, V. : placidft conpostus pace, V. : diem
conponet Vesper, conduct to rest, V. — To compose,
pacify, allay, settle, calm, appease, quiet, tranquil-
tize, reconcile : aversos amicos, H. : neque potest
componi inter eas gratia, T. : si bellum conpositum
foret, S. : uti omnes controversiae componantur,
Cs. : lites, V. : turbatas seditione res, L. : id fieri
non potuit, ut componeretur. — To dispose, arrange^
set in order, devise^ prepare : (equites) Conpositi
numero in turmas, arrayed, V. : quod adest, H. :
conpositft re p. : necdum coropositis conslliis, L. :
acies, to form, Ta. : ex sententift omnibus rebus
conpositis, S. : auspicia ad utilitatem rei p. — To
agree upon, appoint, fix, contrive, conspire to make:
res compositast, T. . dies composita rei gerendae
est, L. : pacem, L. : susurri Composita repetantur
hora, II. : omnes Conpositae leges, V. : ita cau!«a
componitur, ut, etc. : conpositis inter se rebus, S.*
conposito iam consilio, L. : quos dimittcrcnt, quos
retinerent, L. : componunt Gallos concire, Ta. : ut
Digitized by V^OOQ IC
/
oomporto
153
comprlmo
compoflitum cum Marcio erat, L. — To fdgn^ in-
vmif deviae^ contrive : crimen, Ta. : risum mendaci
ore, Tb. : ruraorem, Ta. : in adrogantiam oomposi-
tU8, tusttmtnff the appearance o/, Ta.
com-portd (oonp-), &vl, &tus, &re, to bring
tn, carry together, collect^ accumiUatey gather : ar-
gentum ad se: eo frumentum ex Asia, Cs. : arma
in teroplum: ad aggerem caespitibus conportan-
dis, Ca. : aurum domum regiaro, S. : citharas in
unuin, H. : semper recentis praedas, V.
oom-pos (conp-), potis, adj. [ com- + POT-],
nuuter of, powerful over, possessing, participating
in : aniini, sane, T. : mentis : sui, L. : rationis et
oonsili : eius doni, sharing tn, L. : buius urbis :
me conpotem TOti facere, grant my wish, L. : voti
sententia oompoe, i. e. the expression of joy in sue-
cess, H. : animo et scientiA : corpore atque animo,
L. : praeda ingenti, L.
oompoaite ( conp- ), adv with comp. [ com-
pono ], in an orderly manner, orderly, regularly,
properly, dicere: casum rei p. miserati, S. :^^m-
poaitius cuncta agere, with ddih^^ation;T&l
oompositio (conp-), onis, /. [compono], a
putting together, connecting, arranging, composi-
tion: unguentoritm: raembrorum: anni, of the
ccUendar. — A matching • gladiatorum. — ^Fi g., con-
nection, coherence, system disciplinae. — A drawing
up, composition : iuris. — I n r h e t., a proper con-
nection, arrangement : apta. — An accommodation,
agreement, compact : compositionis auctor : legatos
de compositione mitti, Cs.
compositd ( oonp-), adv, [P, abl. of compo-
no]* ^y agreement, by conspiracy, by preconcert:
Composite factum est, quo modo, etc., T. : oompo-
sito fecisse, ut, etc., N. : rum pit rocenif as had
been arranged, V.
oompositor (conp-), Oris, m. [ compono ], a
maker, composer, compositor aut actor (of dis-
course) : operum, 0.
compositum ( conp- ), l, n. [ compono J, an
agreement, compact * ex composite orta vis, L., Cu.
compositus (conp^ -postiui), ac{j. with
comp. and sup. [P. of compono], well-ordered,
orderly, regular: Nee magis compositum quic-
quam, T. - acrior impetu quam compositior ullo
ordine pugna fait, L. : litterulae compositissimae
Foltus, peaceful, Ta. — Fitly disposed, prepared, fit,
qualified, ready: ut nemo umquam compositior
ad indicium irenisse videatur : oratio : res p. : in
ostentationem (virtutum), L. : in maestitiam, with
a sad aspect, Ta.
com-potati5, Gnis,/^ a drinking together.
com-potor, Oris, m., a drinking-companion
com-p5truc, Icis,/., a drinking-companion, T
com-pranaor. Oris, m., a boon corfqaanion.
comprecatid, Onis, /. [comprecor], a gmtrml
supplication : sollemnis deorum, L.
com-precor (conp-), Atus, &rl, dep., to pray
to, supplicate, implore : deos, T. : caelestdm fidem,
Ct : Cjtherela, comprecor, ausis Adsit, 0.
oom-prehendo (conp-), or comprendo, dl,
BUS, ere, to bind together, unite : eas navis f unibus,
L. — To take hold of, seize, catch, gratp, apprehend:
quid (opus est) manibus, si nihil oomprehendeo-
dum est?: comprebendunt utrumque et orant,
Cs. : comprensa manOs effugit imago, V. : forcipe
linguam, 0. — To include: circuitus rupis XXXII
stadia comprehendit, Cu. — To attack, seize, lay hold
of, arrest, catch, apprehend, capture: hunc pro
moecho, T. : hostem : f urcs, Ct : lictores, L. : alqni
in furto: alqm in fug&, Cs. — To detect, discover:
adulterium: res indicio. — Of places, to occupy,
seize upon : aliis oomprehensis oollibus munitiones
perfecerunt, Cs. — Of fire : ignem, to catch, Os. :
flam ma comprehensft naves sunt combustae, Ca. :
ignis rQl^ojn comprerdit, V. : avidis compreuditur
ignibus agger, 1. : coroprehensa aedificia, L. —
Fig., to taice in, grasp, perceive, comprehend: opi-
nionem mentibue: omnia animis: sensu: alqd
memori&, hold, — To comprise, express, describe, re-
count, narrate : breviter comprehensa sententia :
alqd brevi : aliquid dictis, 0. : (species) numero,
to enumerate, V. : numerum, to reckon, 0. — To in-
clude, bind, embrace: multos amicitia: omnibaa
officiis, per patrem, totam praefecturam.
comprehensibills (conp-), e, adj. [compre-
bendo], cottceivable, intelligibli
comprehensio (conp), onis,/. [coroprehen-
do], a seizing, laying hold of: sessio, corapreben-
sio : sontium, arrest. — F i g., a comprehension, per*
ception. rerum.' — A combining: consequentiuro
rerum cum primis. — In rhet, a periodic form
of speech, period.
comprehensus (-prensua), P, of compre-
hendo
comprendo, see comprehendo.
(comprease), ado. [comprimo], briefly, suoeinet-
ly ; only comp. compressius loqui.
compressid ( conp> ), Onis, /. [comprimo j,
concise expression, condensation • rerum.
1 compreasua, P. of comprimo.
2 (compressuB, Qs), m. [comprimo], a com-
pression (only abl. sing.) : semen compressu auo
diffindit (terra). — An embrace, T.
com-prlmo ( conp- ), prcssl, pressus, ere, to
press togetJier, bring together, compress, dose : (digi-
tos) compreaserat pugnumque fecerat : labra, H. :
oculos (of the dead), 0 • murem. Ph. : ordines (of
the army), to dose, L. — To embrace, T., L. — Pro v. ;
ooropressis manibus aedere, with the hands folded,
Digitized by V^OOQ IC
oomprobatio
1S8
oonoeao
It. to hi idle, L.— To holcL, keep in, restrain, cheek,
e«r6; animam, to hM the breath, T. : manQs, to
^ ^fft T. : gressum, V. — To keep ba4;k, auppreas,
vithholdf conceal : fnimentura: delicta: famam,
L —Fig., to rettrain, hinder, check, repress, curb,
mbdne: libidines: voluptates: animos: conatQB
•liornm, L. : furores : seditionem, L. : yoce nianu-
qae Marmura, O. : amor compressus edendi, i. e.
9aii»fed, V.
oomprobatld^ Onis, /. [comprobo], approba-
twH, approval : honestatis.
oomprobator, Oris, m. [comprobo], an ap-
proter.
com-probo (conp-), Avi. &tus, ftre, to approve,
sssent to, sanction, acknowledge : seDtentiam : (bel-
]aiD)ab omnibus comprobatur : orationem omnium
•dsensu, L. : alqd publice, N. — To prove, establish,
attest, make good, show, confirm, verify, vindicate :
Dec boc oratione solum, sed irita : comprobat ho-
minis oousilium fortuna, Gs. : conprobato eorum
indicio, & : interitu (servi) esse ab hoc r^omproba-
tam Tenenum. J
oompromiasiim, I, n. [compromitto], an agree-
ment to abide by the awara of an arbiter : facere :
iodiciam dc coraproraisso facere.
oom^pxomittd (conp-), misl, missus, ere, to
sgree to abide by the award of an arbiter,
oomptoa (oomt-X **<&' with comp. [P. of 1
eomoj, in order, smoothed, adorned t in oomptum
comas religata nodum. H. : iuvenes, vrith hair
hnshmi, H-, 0.— F i g., of style, ornate, embellished f
orttio : eomtior oratio, Ta.
oompQlsaflk P. of compello.
compimctiifl^ P. of compungo.
oom-pungo (oonp-), nxl, nctus, ere, to prick
smerdy, ding, prod, puncture: collum dolone, Ph. :
compunctus notis ThreSciis, tattooed. — Fig., to
pride, goad: se suis acuminibus.
ccnn-piito (oonp-), aW, atus, ftre, to sum up,
reckon, compute: computarat, pecuniam imperaiat.
—Fig., to eouni: facies tua computat annos, i. e.
reeeals,lu,
oooim, see 1 cum.
OQnamen, inis, ». [conor], an effort, exertion,
druggie T magno conamine, O. : sumpto posits co-
namine ab faastS, 0. : conamina mortis, attempts
^siiicide,0. — A support, prop : adiutis aliquo co-
Btmine nervis, 0.
conata, oram, n. [ 1 conatas], an undertaking,
^^ten^, venture, hazard, plan .- perficere, Os. : Car-
thaginieosium, L. ; peragere, lu.
1. odnatoi^ P, of conor.
2. OOoatQB^ &S, m, fcoDor], an attempt, effort,
^i^dertaking, enterprise, endeavor : audax, L. : hoc
conatu destitenint, Cs. : princeps ad oonatum ezer.
citOs conparandi: conatum Antoni reppulemnt;
de spe conatuque depulsus : compress! tuos cona.
tus : multis frustra couatibus captis, L. : in mediis
conatibus aegri Succidimus, V. — Effort, exertion,
struggle, endeavor: quo maiore conatu aguntur:
ad hostes magno conatu prefect us, L. — A begin-
ning, undertaking : in ipso conatu rerum circume-
git se annus, L. : tautis fatum conatibus obstat,
0. — ¥ i g., an impulse, inclincUion, tendency : cona-
tum habere ad pastQs capessendos.
oon-oaod, &vl, &tus, &re, to dejile with ordure,
cover with filth: totam regiam, Ph.
oon-caedes, ium,/., an abattis, barricade of
felled trees : latera concaedibus munitus, Ta
oon-calefacio, f6cl, factus, ere, to warm thor-
oughly : bracchium : ( ooncursio corporum ) con-
calefacta.
oon-caleaod, lul, — , ere, to grow hot, glow :
corpora ardore animi. — F i g. (of love), T.
coa calleaop, callul, ere [calleo], to grow
hard: manus ope're . . . animus usu. — Fig., to
become insensible • locus animi concalluit.
oonoavo, — , atus, ftre, to make hollow, round,
curve: bracchia in arcQs, 0.
con-oavuB, adj., hollow, concave, arched,vaulted,
bent, curved: aera, 0.: altitudines speluncarum:
saxa, V. : bracchia Cancri, 0.
con-cedd^ cessi, cessus, ere. I. Intrans., to go
away, pass, give way, depart, retire, withdraw, re-
move: biduom, T. : tempus est concedere, T. : su-
peris ab oris, V. : ad Manes, V. : hue, T. : istuc,
T. : aliquo ab eorum oculis: rus hinc, T. : Cartha-
ginem in hibema, L. : Argos habitatum, N. : in
banc turbam, to Join, H. : tumor et irae Concessere,
are gone, V. t ipsae concedite silvae (1. e. valete),
V. — F i g;., to yield, submit, give way, succumb : ut
magnitudini medicinae doloris magnitude oonoe-
deret : iniuriae, S. : operi meo, 0. : naturae, i. e. to
die, S. : hostibus de victoria ooncedendum esse, L. :
concessum de victoria credebant, L.— To give place,
be inferior, give precedence, yield, defer: concedat
laurea laudi : dignitati eorum : unis Suebis, Cs. :
maiestati viri, L. ; aetati, S. : magistro tontulum
de arte : Nee, si muneribus certes, concedat lollas,
V. — To submit, comply, accede: Ut tibi concedam,
T.: concessit senatus postulationi tuae: Caesar
. . . concedendum non putabat, Cs. — To assent,
concede: mihi, T. : liceat concedere veris, H.— 2b
grant, give allowance, pardon, allow : alienis pec-
catis : cui (vitio), H.— 7b agree, consent, assent, ac-
quiesce, go over to: in genteni nomenque imperan-
tium, to be merged in, S. : in paiicorum poteutium
ius, S.: in deditionem, L. — II. Trans,, to grant,
concede, allow, consign, resign, yield, vouchsafe, con-
firm de tuo iure paululum, T. : civitati maximos
Digitized by V^OOQ IC
oonoelebro
154
oonoido
agros : hoc pudori meo, ut, etc. : amicis qulcquid
velint : nihil mihi, 0. : me consortem sepulchro, let
me shaie^ V. : bis libertatem, Gs. : crimen gratiae
ooncedebas, acaixedfor the aake of favor : pecca-
ta alcui, to pardon nim : naturae formam illi, ac-
knowledge that itposaeases^ 0.: concessit in iras
Ipse . . . genitor Calydona Dianae, gave over, V. :
mediocribus esse po6tis, H. : huic ne perire quidem
tacite conceditur: ut ipsi concedi non oporteret,
si, etc., no concession should be made^ Cs. : Quo mihi
fortunam, si non conceditur uti ? H. : fatis nura-
quara concessa moveri Camarina, /or6u2(20n to be
removed^ V. : ilia concedis levia esse : culpam inee-
se concedam : concedatur profecto verum esse, ut,
etc.: conoedo tibi ut ea praetereas: beatos esse
deos sumpsisti, concedimus : valuit plus is, con-
cede, ^ani«?.* quoniam legibus non concederetur,
permUted by law, N. — To grant as a favor ^for-
bear, give up, forgive^ pardon : petitionem alicui,
from regard to : peccata liberum misericordiae :
huic filium, N. : quod (peccatum) nisi concedas, H.
oon-celebro, avi, utus, are, to attend in num-
bers, frequetU, celebratCy solemnize: funus, L. : at
rem concelebrandara puuvit : dapes, 0. — To
honor, praitte : genium choreis, Tb. — To prosecute
eagerly: studia per otium. — To publish, proclaim,
cdebrate: virtutis concelebrandae causft: famft
victoriam, Cs.
con-cenatid (not -coen-), onis, /., a supping
together, companionship at table,
concentio, onis,/. [con- + l CAN-], a singing
together, /larmony : clanssima.
ooncentus, as, m^ [con- 4-1 CAN- J, a concert,
symphony, harmony, harmonious music: concen-
tum servare : vocis lyraeque, 0. : avium, V. : con-
centibus aera mulcent, 0. : tubarum ac comunm,
L. — A choir, chorus of singers. — Fig., concord,
agreement, harmony, unanimity: action pm: virtu-
tis, Ta. : quid nostrum concenturo dividat audi, H.
oonceptid, onis,/. [eon- + CAP-], a conception,
becoming pregnant. — F i g., a composing, draunng
up (of formulas).
1. oouceptos, P. of concipio.
2. conoeptUBy Us, m. [concipio], a conceiving,
conception: hominum.
ooncerpo, ppl, — , ere rcom-+carpo], to tear
in pieces, rend: epistulas : librum, L.
concertatld, Onis,/ [concerto], a dispUation,
dispute, controversy : concertationum plenae dispu-
tationcs : concertationis studium.
concertator, Oris [concerto], one who competes,
a rival: C(»tbulonis, Ta.
ooncertatdriuB, adj, [concertator], controver-
sial: genus (dicendi).
OOn-oertO, ftvl, utus, ftre, to contend warmly.
dispute zealously: alquid cum ero, T. : proelio, Os.
— To dispute, debate: cum Apolline de tripode:
uno verbo.
conoessio^ Onis,/. [concede], a grantitia, am-
ceding : nostra : agrorum. — I n r h e t, a pUa of
confession and excuse,
1. oonoessiis, adj, [P. of conoedo], lawful,
permitted (rare) : Martem ooncessis animalibus
placant, Ta. — Plur. n. as subst. : abhorrere a ma-
iorum concessis, i. e. the libertyfoUowed by, etc. :
concessa petere, lawful objects, v . : amare, 0.
2. (oonceBSUB, Ha), m. [concede], a concession,
pennission, leave ; only abl. sing. : Caesaris con-
cessu, Cs. : concessu omnium.
concha, ae, /., = Koyxn* ^ bivalve, shdl-fsh,
mussel : squalentes, V. : cavae, 0. : marinae, 0. :
viles, H. — A mtisset-shdl . ostrea in conchis suia,
0. — Shells were used as trumpets; hence, poet,
the trumpet of the Triton, V., 0. ; also as vessels
to hold ointment, H. ; or salt, H. ; or wine, lu. —
A pearl: Munera fert illi conchas, 0. : lucida,Tb.
— A dye extracted from shell-fish : concha Sido-
nide tincta, 0.
conchia, is,/., = C($yxoc> a coarse bean, lu.
conch^liatUBy adj. [conchylium], of a purple
color, dyed purple : peristromata.
conchyiium, I, n., = Koyy/Xiov, a shell -fsh,
C. ; a purple sh^fsh, Ot. — E s p^ an oyster : ex-
structa mensa conchyliis : roiscere conchylia tur-
.dis, S. — M e t o n., purple color, purple : vestis oon-
chylio tincta. — Plur., purple garments, purple:
Coa, lu.
1. oonoidd, cidl, — , ere [cado], to fall togeth-
er, fall down, tumble, fall to earth: conclave illud
concidit : urbs uno incendio : pinus bipenni. Ph. :
ad terram, Y. : sub onere, L. : concidere miratur
arator tauros, 0. — To fall dead, be slain, fall: om-
nes advorsis volneribus conciderant, & : sparo
percussus, N. : in proelio : victima taunis CJonci-
dit, 0. — F i g., to decline, fall, be overthrown, fail,
be defeated, decay, perish, go to ruin, waste away,
cease : concidunt venti, subside, H. : falsum crimen
concidit: made, to shrivel, 0.: concidit auguris
domus, H. : concidit (Phocion) maxima uno cri-
mine, quod, etc., N. : scimus fidem concidisse, wot
prostrated: praeclara nomina artificum: omnis
ferocia, L. : senates auctoritas : mente.
2. concido, cidl, cisus, ere [com-+caedo], to
cut up, cut through, cut to pieces, ruin, destroy:
nervos : navis, L. : magnos scrobibus mentis, to
break up mounds, V. — In battle, to cut to pieces,
cut down, destroy, kill: multitudinem eorum, Cs.:
ab insciis eonciduntur, N. — To att up, beat severe-
ly, atdgel soundly: viigis plebem : pugnis, lu. :
conci.«u9 pliiriniis volneribus. — Fig., of discourse,
to divide minutely, make fragmentary : sententias.
Digitized by V^OOQIC
conoieo
155
conoipio
—Tq itnkB down^ prostmte^ ratn, destroy^ amml:
aaetontitem ordinis : Antonium decretia : Timo-
craten totls volmninibus, to eonfuie,
oon-cieo« see 1 concio.
ooncUiabnliiin, I, n. [concilio], a fHact of cu-
tembly^ public exchange^ market-place^ ll, Ta.
OODOUiatiOk onis, /. [concilio], a eonnectian^
mion^bond: generis bominam: civilis. — F'lg.^a
eotteiHaiinff, making friendly ^ gaining aver : conci-
liatioiiis causa. — Id rhet., a gaining over, eon-
eiUaiing (of a judge or audience). — I n p b i 1 o s.,
mn ineUnation, longing : bominis ad ea, quae, etc. :
oatQime. — Jin aequiring^ procuring^ winning : gra-
tia&
oODOiliator, oris, m. [concilio], he toko negoti-
mU»^ a promoter : nuptiarum, N. : proditionis, L.
ooncrfliatricqla, ae, /. dim. [oonciliatriz], a
minx of a matchmaker : blanda.
oonciliatxix, Icis, f. [ conciliator ], one who
mtediaim, a promoter: aroicitiae. — Esp., a media-
trix, procure»$ : blanda.
OODciUatoa, adj. with eomp. [P. of concilio],
endeared, beloved: Hainilcari, L. : sibi, Gu.: ad
rem accipiendam fiat oonciliatior.
ooiKrfHo, avi, atus, &re f concilium ], to bring
together, vntto, reeondUy make friendly^ win over,
eomaHate: nos: inter nos legiones sibi pecunift:
bomines inter se: homines sibi conciliari amicio-
res, N. : dritates amicitift Gaesari, Cs. : primori-
bos Be patrum, L. : anna quae sibi conciliet, seeks
m allies^ Y. : deoa homini, O. : reges, N. : aniroos
bominum : mibi sceptra lovemque, i. e. the throne
through thefatfor ofJupUer, V. — To procure, pur-
ehaae^ obtain, acouire, win, gain : prodi, male con-
cifiate, you baa bargain, T. : HS viciens ex hoc
no genere, to extort : pecuniae conciliandae cau-
si. — ^Fig., to cause, bring about, procure, mediate,
^Bqmre, make, produce: pacem, T. : favorem ad
volgiiiii, L. : quocum mibi araicitiam : vestram ad
Bieaodiendumbeneyolentiam: maiestatero nomini
Bomano, L. : otium, N. — To commend.' artes suas
(alleoiXO.
OOQcUimn, 1, n. [oom-+l GAL-], a meeting,
Gamenarum cum Egeria, L. — A col-
of people, meeting, assembly : pastoruro :
D animorum : amoena pionim, V. : fera-
Tmn, O. — An assembly for consultation, council:
^StvestxisL, Ga. : concilium advocare : cogere, V. :
&iuttere, Ga. : indicere, L. : venit concilio de me
scend! dies : sanctum Patmm, H.— F i g^ a bond
^ union, tie: mibi tecum, O.
ooncinna^ adv. [ concinQus ], neatly, with rhe-
^ffieai art: rogare: distributa, wiih sound judg^
oooolimltam, ites, or oonoixmitudo^ inin, /
[concinnus]. — I n rhet, symmetry of style, finish,
elegance,
ooncinno, avI, atus, ftre [concinnus], to cause,
produce : quantum mali. Ph.
ooncinnua, adj. with comp., neat, pretty, ele-
gant, pleasing, stylish : Samoa, pretty, H. : tecto-
rium. — Of style: oratio: po«ma: versus, H. — Of
persons: helluo: alii concinniores : in brevitate
respondendi, apt in repartee, N. : concinnus ami-
cis ut videatur, courteous, H.
oonoind, cinul, — , ere [com.+cano], intrans.,
to sound in concert, sing harmoniously: concinunt
tubae, L. : concinit albua olor, 0. — F i g., to agree,
harmonize, accord: inter se: cum alquo: conci-
nentls collegas audire, L. — Trans., to sing, celebrate
in song, magnify: haec flebilibus modis concinun-
tur: laetos dies, H. : Carmina, Ct : laudes lovi,
Tb. — To sing prophetically, prophesy : omen, Pr. :
amanti omina, 0.
1. conoid, or oonoieo, cIvT, citus, Ire or ere
rcom-+cieo], to bring together, call together, col-
lect: homines, L. : multitudinem ad se, L.: nunc
concienda plebs, L. — To move violently, shake, stir
up: concitus imbribus amnis, 0. : navis conuita,
0. : concita Tormento saxa, V. : hostem concitus
aufert, at fuU speed, V.— F i g., to rouse, excite, stir
up, provoke, inspire, instigate: quantas turbas, T. :
inter eos iram banc, T. : Etruriam in arma, L. :
bellum, L. : immani concitus ira, V. : pulso Tbjias
concita tympano, H. : insane concita cursu, 0.
2. (oonoio, Onis), see contio.
conoipio, c6pl, ceptus, ere [com-+capio], to
take hold of, take up, take in, take, receive: inde
pabula terrae concipiunt, V. : concipit Iris aquas,
draws up, 0. : terra Goncepit lacrimas, 0. : prae-
cordiis conceptam mortem oontinere: conceptum
motu ignem ferre, kindled, L. : ubi silices Conci.
piunt ignem, 0. : flammam, Gs. : Bucina, quae
concepit afira (by blowing), 0. : quern mens mea
concipit ignem ? 0. — To conceive, become pregnant:
cum concepit mula : ex illo, 0. : id, quod concepe.
rat: alqm ex alqo: quem pluTio DanaS concepe-
rat auro, 0. : omnia, quae terra concipiat semina :
concepta crimina portat, the fruit of sin, 0.-^
Fig., to imagine, conceive, think: quae concipiun-
tur animo: aliquid animo, L. : aethera mente,
grasps in imagination, 0. : quicquid concipitur
nefas, H. — To understand, comprehend, perceive :
principia rerum animo : alqd fieri oportere : lucos
illic esse, 0. — To adopt, harbor, entertain, con-
ceive : inimicitiae ex aedilitatc conceptae, Gs. :
mente furores, 0. : spera, 0. : auribus cupiditatem :
malum aut scelus: flagitiuni cum aliquo: ducis
tu concipe curam, i. e. assume, V. — To draw up,
comprise, express in words, compose : sicut verbis
concipiatur more nodiro, eu our phrase is : ius iu-
Digitized by V^OOQIC
conoisio
166
oonooquo
randam, L. : verba, quibus gratis agit, a form, O. :
oonceptis verbis peierasse: foedus, V. : summas,
to nport definiUlv^ L. — To promtdgcUe, declare
formally^ phraae (in religious rites) : vota sacer-
dos, 0. : Latinas (ferias) sacrumque rite, L.
oonciflio, 6ni8,/. [2 concldo]. — In rhet., a
dividing into sfiort clauses.
concisua, adj. [P. of 2 concldo], abrupt^ tJiort^
concise : sententiae : Thrasyroachus, in style.
concitatio, Onis, /. [ concito ], a quickening,
quick movement : remonim, L. — Fig., a violent
passion: animi: animorum, L. — An agitation,
sedition, tumult: plebi contra patres: multitudi-
nis, Cs.
ooncitator, Oris, m. [concito], a mover, exciter,
ring -leader, agitator: cuius (contionis): turbae
ac tumultas, L. : tabernariorum.
oonoitatus, adj. with comp, and sup. [P. of
concito], rapid, smfl, quick : equo concitato vehi-
tur, aifuU speed, N. : quam concitatissimos equos
inmittere, L. : conversio caeli concitatior. — F i g.,
roused, excited, vehement, ardent : contio : concita-
tior clamor, L.
concito, ftvl, atus, are,/re^. [ooncio], to put in
quick motion, rouse, excite, urge, drive, incite, spur,
agitate, disturb : equum calcaribus, L. : equum in
aliquem, N. : equos adversos, L. : navis maxim&
celeritate, L. : telum ex insidiis, brandishes, Y. :
agmen, 0. : eversas Eurus aquas, 0. : gravis plu-
vias, 0. : se in fugam, to fiee headlong, L. — F i g.,
to rouse, urge, impel, move, influence, stir, instigate,
goad, stimulate: te ipsum animi quodam impetu
concitatum : civis : alqm iniuriis, S. : ira, L. :
aspectu pignonim suonim ooncitari, Ta. : servitia,
S. : multitudinem, N. : suos, Os. : concitatus ad
philoBophiam studio : (Galliam) ad nostrum auxi-
hum, Cs. : Ad arma cessantis, H. : exercitum ad-
versos regem, L. : vos captam dimittere Troiam,
0. — 7b rouse, excite, cause, occasion, produce, stir
up: facultas seditionis concitandae: nova oonci-
tari mala videbam: odium erga Romanos, N. :
bellum pro Yeiente, L. : in te invidiam : tumul-
turn, Ob.
concitor, oris, m. [ concio ], he who rouses, a
stirrer up : belli, L. : volgi, L.
concitus, P. of concio.
conclamatio, onis,/ [conclamo], a loud shout,
acclamation : exercitCls, Ca. — Plur., otUcries, Ta.
OOn<>lamo, avi, atus, are, to cry out togetlur,
shout, make acclaim : ad quorum casum gaudio,
L. : *■ procul este,' Conclaroat vates, V. : a me con-
■ervatam esse rem p.: occasionem amittertdam
noo esse, Cs. : ducendum ad sedes simulacrum,
y. : quod Mitbridates se velle dixit : laetum paea-
na, y : uti aliqui proderet, Cs. : conclamantibus
omnibus, imperaret quod vellet, Cs. — In phrases.
ad arma, to call to arms, signal for an attack: at
ad arma oonclamaretur, L. : couclamatum ad amui
est, L. — Vasa, to give the signal for packing up,
i. e.for decamping (ellipt. for conclamare, ut vasa
coUigantur) : iubet vasa militari more conclamari,
Cs. : conclamatis vasis, Cs. — To call for help:
socios, 0. : duros agrestis, y. — To call loudly, cry
violently, shout, exdaim : Italiam, y. : quid ad se
venirent, Cs. : conclamat virgo, cries out, 0. — Of
the dead, to call repeatedly by name, lament, bewail:
suos, L. — Prov. : iam oonclamatum est, otf u
lost,T.
conclave, is (a6/. vl), n. [com--|-clavi8], a,
room, chamber, suite, apartment: ultimis in aedi-
bus, T. ; of a sleeping-room, C. ; a dining-hall, H.:
pro oonclavibus popinae sunt, dimng-heuU,
condudo, si, sus, ere [com--|-claudo], to skut
up, close, imprison, enclose, confine: bestiaa: mul-
titudinem : me in eel lam cum illi, T. : ilium ali-
quo, T. : locum sulco, y. : Suave locus voci reeo-
nat conclusus, H. : conclusum mare, Cs. — F i g., to
include, compress, restrain, limit, restrict : tot res
in unum diem, T. : omnia fere, quae sunt conclusa
nunc artibus, dispersa et dissipata quondam fue-
runt : Ut hue concludar, be shut up to tlUs (mar-
riage), T. : me miserum, T. : (orator) concludator
in ea, quae, etc. — Of language, to compress, include,
condense, comprise: uno volumine vitam virorum
coroplurium, N. : ea (vis) verbis interdict! non
ooncluditur. — To end, dose, conclude: facinus cra-
delitate perfectum atque conclusum. — In dis-
course, to end, finish, conclude, complete: huius
generis orationem : crimen (the discussion of) the
charge: sententiae, to round off: versum. — In
philos., to conclude, infer, make <m inference, argue,
demonstrate : ex rebus concessis quod velis : argu-
mentum: quo modo concludatur ratio: summuro
malum esse dolorem, etc : hoc modo.
condose, adv. [concludo], with rhetorical fiin^
ish: dicere.
concloaio, Onis [concludo], a shtUHng up,
shutting in, siege, blockade : diutina, Cs. : in hac
conclusione, during this siege, N. — F i g., a eondu-
sion, end: muneris. — In discourse, a conclusion,
dose, peroration : orationis. — A period, compete
sentence : verborum. — A condusion, inference :
mea: rationis.
concluiionctda, ae, /. dim, [ conclusio ], a
captious condusion, sophism: minutulae.
oonclusom, l, n. [P. n. of concludo], a condu-
sion (of a syllogism), inference.
con -color, colSris, <tdj., of the same color:
cum fetu albo sus, y. : umerus sinister dextro, O. :
populus festo, i. e. clothed in white, 0.
t con-ooquo, coxl, coctus, ere, to digest: con-
chas.—F i g., to endure, suffer, put up with, brook,
Digitized by V^OOQ IC
Concordia
157
conourro
yUnU: eios ista odia: alqm senatorem, L. — To
rmdhf m mind, think upon^ veigK, refiect upon^
cottader teell : tibi diu concoquendum est, utruui,
etc.: coDsiUa, cotuody L.
Concordia, ae, /. [ concore ]f an agreeing to-
getker^ttnion, harmotty^ concord: concordia parvae
rea crescunt, S. : civium : equites ooDCordi& con-
moetUaimi: (coDsiliis) copulare ooncordiaro, L. :
reconcillaUo oonoordiae : interpres conoordiae, L. :
Quptiae plenae concordiae: cum Pirithoo, felix
eoDcordia, Theseus, a btautifnl friendship^ 0. : dis-
oora coDCordia fetibus apta est, likenen in differ-
met, 0. : renim discors, H. : rerum agendarum. —
Person., thegoddenof Concard^C, L., lu.
ooncorditer, adv. with eomp. and tup. [con-
oors], harmonioualg, amicably, in harmony : exigit
annoe, O. : ooncordiua bellum gerere, L. : quicuni
ooncordissime vizerat
concordo, &tI, fttus, &re [concorsl, of persons,
to offret, he united, be of one nUna, harmonixe:
com UI&, T. — F i g., to be consistent, be in harmong,
agree: cum eiua iudicia opiDionesque concordant:
carmiiia nerris, 0.
oonoora, cordis, abl. dl, adj. with sup. [com-
+cor], of persons, of the same miful, united, agree-
img, ameordant, harmonious : Parcae, V. : animi,
L. : e& grati&, T. : cum concordissimis fratribns :
secum ipse, L. : mihi coniunx, Ta. — Fig., har-
nomow, united, amicable: amicitia: sonus, 0.:
ehritatis status : pax, 0. : regnum, L. — Poet.:
frena iugo concordia ferre, peacefuUg^ Y .
oon-oredo, didi, ditus, ere, to intrust, consign,
commit: rem soara alicui: quibus obsesses niu-
ras, Y. : alicui nugas, H. : gnatura ventis, Ct. : no-
Ihs, to make me your confidant, Pr.
con-cremo, &vi, atus, are, to bum up, con-
smne: titos igni, L. : doroos, L.
oOQ-crepo, pul, pitas, are, to rattle, creak,
grate, sound, resound, dash: ostium concrepuit
abs te, L e. 7 fiMtrd your' door open, T. : scabilla :
naltitado armis, Cs. : concrepuere arma, dashed,
L. : Aeriferae concrepuere manOs, struck the cym-
bsis together, O. : simul ac decemviri concrepuerint,
mapped their fingers : cymbala concrepuere deo,
Pr.— Poet, to rattle, strike upon: aera, 0.
con-oresoo, crevi (concresae, 0.), cretus, ere,
to grow together, harden, condense, curdle, stiffen,
tongeal: Goncrescunt in flumine cnistae, Y. : rigi-
^ roitro Ora, stiffen, O. : Gorgone conspecta, to
he petrified, 0.: Concreta radix, /roz^n, Y. : (aqua)
Bive pmioiqoe coocresceret : Frigora can& con-
cilia pmioiy stiffened by, Y. : concretos sanguine
oisSM, dotted, y.1 a^r concretus in nubis cogitur :
•Woa CDOcretuB in artfis, shortened^ Pr. — To take
fim,grow, tnerease: inundi orbis, Y. : iniUa unde
'leoocreta sint.
concretion onis, /. [concresoo], a compacting,
condensing, congealing: oorporum. — Matter, sw-
stance: mortalis.
concretum, I, n. [ concretus 1, hardnets, solid
matter : nihil concreti habere. — aard frost, stiff
frost (sc gelu), Y.
ooncretua, a<fj. f P. of concresco ], condensed,
hardened, thick, hard, stiff, curdled, congealed, dot"
ted: niiiil sit animis concretum: a<Sr: spuma,0. :
lac, Y. : sanguis, 0. : glacies, L. — F i g., thick, dim:
lumen. — Inveterate: labes, Y. : Multa diu, inveter-
ate evils, Y. : dolor, 0.
concubina, ae,/. [CYB-], a eoncuhine, 0., Ta.
coucubinuBf I, m. [CYB-], one who lives in
concubinage, Cu., Ta., Ct
concubitna, Qs, m. [CYB-I, a lying together,
coneubitiage : ferarum ritu, L., C., Y., H., Tb.
concubitia, a((;. [CYB-J, of lying in ileep.^
Only in the phrase, concubia nocte, m the find
deep, C, Ta. : raovere concubia nocte, to march
early in the night, L.
conctdcon ftvi, atus, &re [ com- -h calco ], to
tread upon, trample: virum. — F i g., to tread down,
trample, abuse, despise, contemn : istum conculcan-
dum putaverunt : huic conculcandam Italiam tra-
dere : lauream : rem p. conculcatam ridere.
concnmbo, cubul, cubitus, ere [CYB-], to lie
together, lie with, cohabit, T., C, O., lu., Pr.
con-cupiens, entis, ac(;., very desirous : regni,
Enn. ap. C.
concupiacd, cuplvT (syne. cupIstT, etc.), Itus,
ere, inch. [oom-H-cupio], to long for, be very de-
sirous of, covet^ aspire to, strive after : alqd : pecu-
niaro : haec ad insaniam : doraum aut villam, S. :
tribunos plebis, L. : eloquentiam, Ta. : maiora, N. :
alqd tale, H. : roundum omare: quo magis con-
cupisceret, Ta.
con-curro, curri or cucurri, cursus, ere, to run
together, assemble, flock together: concurrunt libra-
rii: licet concurrant omnes philosophi,tin»/«; tre-
pidae comites, Y. : summa cum expectatione con-
curritur : undique ex agris, N. : mi obviam, T. : ad
hos, Cs. : ad mortem : ad Perdiccam opprimen-
dum, unite, N. : ad vocem, Y. : in arcem, V. : con-
curritur undique ad incendium restinguendum :
ex proximis castellis eo concursum est, Cs. — To
meet, dash together, dash, strike one another: ne
prorae ooncurrerent, L. : concurrit dextera laerae,
H. : aspere concurrunt litterae. — To come together
in fight, engage in combat, join battle, fight: equi-
tes inter se, Cs. : inter se in modum iustae pugnae,
L. : inter sese paribus telis, Y. : cum hoc, N. : cen-
turio cum centurione concurrendum sibi esse scie-
bat, L. : adversus fessos, L. : in aliquem, S. : audet
viris concurrere virgo, Y. : comminus hosti, 0.:
Digitized by V^OOQIC
oonoursatio
158
oondloio
cum infestis Bignis, S. : ex insidils, attacks^ L. :
mihi Boli, V. : utrimque magno clamore, S. : con-
curritur, the fight begins^ H. : concurrcntis belli
minae, of the outbreak ofwar^ Ta. — To make haste^
run/or help : ad Aquilium. — F ig.^to meet^ concur,
coinciiiey contpire^ happen : multa concurrunt siroul,
T. : saepe concurrunt aliquorutu inter ipsos con-
tentiones.
concuTBatid, onis, /. [concurso], a running
together, thronging : multa (populi) : percontan-
tium. — A ooUiMionf conflict : incidentium alionim
in alios, L. : utriusque exercitds, Cs. : proelii, N.
— A running about, going to and fro: huius oon-
cursationes: (mulierum) incerta, L. : decemviralis,
a travelling over the provinces. — A skirmishing,
swift movement (of troops) : maior quam vis, L.,
Cu. — Vig., coif icidence, correspondence: quae con-
cursatio somniorum?
ooncuTBator, oris, m. [concurso], a skirmisher ;
boBtis, L. : pedes, L.
ooncursio, onis, /. [concurro], a concurrence,
concourse: atomorum: crebra vocum. — Fig., in
rhet., an emphatic repetition : in eadem verba.
OoncuTBO, — , — , Skre,freq. [concurro], to run
to and fro, run about, fig around: nrbe totft: dies
noctlsque : per viam, L. : concursant pVaetores,
travel about: in his administrandis rebus quara
maxime concursari iubet, Cs. — With ace., to ramble
aboutf visit, traverse, fretjuerd : domos omnium :
provinciam: mortalium lectos. — To fight irregu-
larly, skirmish : in proelio, L. : ad concursandum
inter saxa aptior (cohors), L.
ooncursuBf us, m. [concurro], a running to-
gether, concourse, throng, mob, tumult : hominum :
concursus facere: magni domum ad Afranium
fiebant, Cs. : in forum a tota urbe, L. : ingens, V. :
undique, H. : in oppido. — An assault, onset, attack,
charge : exercitils, Cs. : acerrimo concursu pugna-
re, N. : Ut nostris concursibus insonet aether, 0. :
concursus philosophorum sustinere, assaults: caeli,
thunder, 0. — Fig., a dashing together, encountering,
meeting, concourse, collision: nubila Excutiunt con-
cursibus ignes, 0. : fortuitus (atomorum) : ut utra-
que (navis) ex concursu laborarent, Cs. : navium,
L. : asper verborum, a harsh combination, — A
combination, union, coincidence : studiorum ; cala-
mitatum.
ooucamrao, F. of concutio.
con-oastoditOB, P., closely watched, carefully
guarded: a dracone, 0.
oonoutio, cussi, cussus, ere [com-H-quatio], to
strike together: frameas, Ta. — To shake violently,
shake, agitate, smite, shock: terapla sonitu, T. : tor-
ra ingenti motu concussa, L. : oncratos messibus
agros, 0. : moenia, 0. : caput, 0. : manum, to wave,
0. : manu arma^to brandish, 0. : lora, Y * ea frena
furenti concutit, with such a bit drives her in hm
frenzy, V. : maiore cachinno Concutitur, lu. — P,
perf : mugitibus aether, V. : coma, O. : quercus,
V. : patuere fores, 0. — F i g., to sfiake out, scar<^
ransack, examine: te ipsum, num, etc., H.: fecun-
dum pectus, i. e. exhaust your ingenuity^ V. — To
shake, shatter, cause to waver, impair, diMurb, shock,
distract: rem p. : regnum, L. : opes, N. : concusso
iam et paene fracto Hannibale, L. — To shake,
agitate, excite, terrify, alamiy trouble: quod factum
primo popuiaris coniurationis concusserat, S. :
casu concussus acerbo, V. : se concussere ambae,
spurred themselves, lu. : casu animum concussus
amici, V. : Quone malo mentem concussa ? H.
con-decoro, — , — , fire, to grace, applaud^
honor : ludos scenicos, T.
condemnation Onis, /. [condemno], a convio-
tion, condemnation : Oppianici.
condemnator, oris, m. [condemno], a prose-
cutor: Claudiae, Ta.
condemno, &vl, &tus, are [com-+darano], to
convict, condemn, sentence, find guilty : omnes si no
dubitatione condemnant: reum: alquem iudicio
turpissimo : hunc sibi, for his own benefit : arbi-
trium pro socio condemnari, in an arbitration on
the partnership : alqm ambittis: alqm capitis, eo-
pttally: iniurianim: pecuniae publicae : renim
capitalium, S. : sponsionis : eodem crimine Sopa-
trum : quadrupio condemnari, be mulcted : alqm
de alea : de pecuniis repetundis. — To condemn^
blame, disapprove : factum iudicio amicorum : ali-
quem inertiae : summae iniquitatis condemnari,
Cs. : hominem de litteris conruptis. — Of a prose-
cutor, to convict, prosecute successfully, prove guilty :
hoc crimine ilium: alqm furti: istum omnium sen-
tentiis: inimicum.
con-densua, adj., dense, close, thick, crowded;
acies, L. : puppes litore, V. : columbae, V. : vallia
arboribus, thickly (x>vered, L.
condicio (not conditio), onis,/. [com-4-DIC-],
an agreement, stipulation, condition, compact^ y^'P'
osition, terms, demand : pacis: non respuit condi-
cioneni, Cs. : ne si pax fieret, ipse per condiciones
'^raderetur, S. : de condicionibus tractat, N. : hia
condicionibus conpositft pace, L. : ex quft condi-
cione, in consequence of, L. : Accipe sub certA con-
dicione preces, 0. : sub condicione, conditionally^
L. : eft enim condicione acceperas : neque uU&
condicione adduci ut, etc. , terms . his condicionibus
eritquisquam tarn stultus, etc. : iniqu& condicione
causani dicere, at a disadvantage : turbam proco-
rum Condicione fugat, by her terms, 0. : hac con-
dicione, ut, etc. : mihi si haec condicio oonsulatHs
data est, ut, etc., if the consulship is given on oof»>
dition, etc. : fecit pacem his condicionibus, nm
qui, etc., N. ; iam vero istft condicione, dum mihi
Digitized by V^OOQ IC
condioo
169
oondono
Beett negate, etc. : Cui sit oondicio sine pulvere
pilmae, t^ oamrtMneej H. — A marriage, carUrad
0/ fMrriage^ match : uxoria : condicionem filiae
qutCTendaiti ease, L. : Accepit coDdicionem, the
rdatvm of mi«tr«s8, T. : hinc licet oondiciones le-
pa^fiek up love adventuree, — Of persons, position^
•buHon^ condition^ rank, place, circumataneet : li-
beroram populorum : misera vitae : condicionem
ferre: infirma serronim: tolerabilis servitutis:
condidone meliore esse : testium : usi e& condicio-
De forUinae, ut, etc. : Condicione super oommuni,
the common danger, H. : Attalicae condiciones, i. e.
eitormotu weaUh, H. : servi condicionis huiu8, Ta.
— Of things, a situation, condition, nature, mode,
mamner: agri: Y\\Ae, manner of living : vivendi,
H. : absentiae, Ta. : mortis, the liahUUy to, V.
oon-dico, dixl, dictus, ere, to agree, make <m
eitgagement, covenant, promise : patri patrato, L. :
sic, Ta, : cum mihi condixisset, i. e. had promised
todinewith me,
condimentimi, X, n. [condio], spice, seasoning :
dW. — F i g., spice, ornament, seasoning : amicitiae :
iermonum facetiae : oondimenti non nihil habere.
condio, IvI, Itus, Ire [condus (old), a butler],
k> make savory, season, spice, concoct : f ungos : ius
male condltum, H. : pulroentaria, lu. — To make
fragrant : unguenta. — To embalm : mortuos. —
Fig., to cultivate, ornament, season, spice, soften,
kmper: orationem: vitia, to set off: tristitiam, to
mitigate: gravitatem comitate: ista condlta iu-
amdios, more amiable,
condiBcipQiataa, ils, m. [condiscipulus], com-
panionsh^ in school, N.
oon-diBciimltiB^ I, m., a school - mate, fdlow-
T^tpH: mens: generosi, N.
ocm-diaco, didid, — , ere, to learn well, learn
thoroughly: modos, H. : crimen a teneris annis,
0. : sappUcare : pauperiem pati, H. : qui pecuniae
fructus esset.
1. (oonditlo)f 5nis, see condicio.
2. condxtld, onis,/. [ condio 1, a preserving:
frngum. — A spicing^ seasoning : ciborum.
1. oonditor, oris, m. [condo], a maker, builder,
framer, e^ablisher, foimder, author, compiler : ar-
eis, V. : cuius (oppidi), S. : urbis, L. : noster, L. :
ait Couditor urbe su&, O. : Roman i anni, i. e. au-
?*T ^/ ^ ^<uti, O. : carminum, Cu. : Romani
raria, Ll : communis, the universal creator, lu.
2. oonditor, oris, m. [condio], a seasoner, pick-
ler: negotii (a pun ; cf. 1 conditor).
1. conditna, adj. [P. of oondo], close, hidden,
^^crH: praecordia, H.
2- oonditaa» wj^. with comp. [P. of condio],
•"»o«««^ savory : condltiora facit haec : pyxis,
•*■< of drugs, lu. — F i g., of discourse, polished,
ornamented: sermo : oratio lepore condltior : nemo
suavitate condltior.
oondo^ didi, dituB, ere [com-+do], to put to-
gsther^ make by Joining, found, establith, build, set-
tle: oppida, H. : urbem : urbs condita vj et armis,
L. : ante Romam conditam, before the foundation
of Borne : post urbem conditam : gentem, V. : op-
tato conduntur Thybridis alveo, they settle, V. — To
erect, make, construct, build, found: aram, L. : se-
pulcrum, H. : moenia, V. — To compose, write, cde-
brate, treat, describe: conditum ab Livio _po«t&
carmen, L. : po^ma : festa numeris, 0. — To es-
tablish, found, be the author of , produce, make:
aurea snccula, V. : collegium novum, L. — 7b put
<««»y. % hy, lay up, store, treasure: pecuniam :
fructfts : (pocula) condito servo, V. : quod mox
depromere possim, H. : Sabinum test& l«ri, H. :
meila puris ampboris, H. : messis, O. : (piratas)
in carcerem, to imprison: captives in vincula, L. :
sortes eo : litteras in aerario : se (aves) in foliis,
v.: domi conditus consulatus, i. e. safe: omne
bonum in visceribus medullisque. — To preserve,
pickle: coma in faece, 0.— 7b inter, bury: morl
tuos cerft circumlitos: animaro sepulcro, V.: te
humi, V. : f ratemas umbras tumulo, O. : patrem,
Ph. : fulgura publica, i. e. things blasted, lu. :
tempora Notis condita fastis, i. e. recorded, H. :
longos Cantando soles, to bury, dispose of, V. :
diem coUibus in suis, H. : Iftstrum, to compUU,
dose (by oflPering sacrifices) : idque conditum 10-
strum appellavit, L.— 7b coticeal, hide, secrete, sup-
press: Sibylla condita: aetas condet nitentia, H. :
caelum umbrS, V.: aliquid iocoso furio, make away
with, H. : voltum aequore, 0. : ensis, sheathe, II. :
ferrum. Ph. : oculos, shut, O. : lumina, V. : se in
viscera (terrae), 0.: per omnis se portas, retire,
V. : Nuniidarum turmas medio in saitu, place in
ambush, L. — 7b strike deep, plunge, bury: in gur-
gitis ima sceptrum, 0. : digitos in lumina, 0. :
Pectore in adverse ensem, V. : telum iugulo, 0. :
stimulos caecos in pectore, 0.
coudooefacio, feci, f actus, ere [condoceo+
facio], to train, teach, instruct, discipline: beluas :
animum, ut, etc.
condoleaco, lul, — , ere, inch. n. [com--|-do-
leo], to feel severe pain, suffer much, be in distress,
ache : latus ei condoluisse : pes : caput, Tb. : temp-
tatum frigore corpus, H.
condonatio, onis,/. [condono], a giving away:
bonorum possessionumque.
COU-dono. ft VI, atus, are, to give, present, deliver,
surrender, abandon : apothecas hominibus : here-
ditatem alicui, to adjudge. — To remit, acquit of:
pecunias creditas dehitoribus. — With ttoo aces.:
Argentum quod habes, condonaraus te, T. : habeo
alia multa quae nunc condonabitur, T. — ^F i g., to
give up, render, surrender, ddiver up, sacrifice,' de-
Digitized by V^OOQ IC
oondonnio
160
conforo
ffoU: aliquid dicioni alicuius: huias vitam matris
oradelitati: consul! Achaiam: seqae vitamqae
snam rei p., S.: suum dolorem eius volantati, C».
— To pardon^ remii^ overlook, forbear to punish:
orimeii Dobis: uti scelus condonaretur, S. : alterius
lubidini male facta, i. e. oiU of indulgence to, S. :
tilB fratres non solum sibi ipsis, sed etiam rei p.,
i. ^for the take of: tibi condonatus est ille: filU
um sibi, L. : Dintiaco f ratri (Dumnorigem), Cs.
oon-donnio, — , — , ire, to fall quite asleep, Cu.
oon-duoo, dQxIf ductus, ere, to draw together,
aatemble, collect, gather, unite: exercitum in unura
locum, Cs. : viginti milia peditura, levy, L. : clien-
tes eodem, Cs. : milites in unum, S. : vineas : cor-
tice mmoe, graft, 0. — Fig., to unite, combine:
propositionem et adsumptionem in unum. — To
hire, rent, borrow, employ: navis conducta, T. : in
Palatio domum : conducts tellure, Y. : nummos,
H. : pecuniam, lu. — To hire, bribe, employ, induce :
qui ab eis conducebantur, ut, etc. : vidua mercede
conducta, N. : consulem ad caedem faciendara :
pictorem magno pretio: operae oonductae, hired
workmen. — To undertake, contract for, farm : co-
lumnam faciendam : praebenda, quae ad exerci-
tum opus essent, to undertake the supplies, L. :
siccandam eluviem, lu. — To contribute to, be of
use, be profitable, profit, serve: ad vitae commodi-
tatem : maxime rei p. : neque homini iniuste facta
conducuiit : proposito, H. : conducere arbitror au-
ris tuas circumsonare, etc, that it is useful.
oonducticios ( not -titius ), adj. [ conduce ],
hired, mercenary : exercitus, N. : catervae, N.
oonduotio, Snis, /. [conduce], a bringing to-
gether, recapitulation, C. — A hiring, farming :
(fundi) : (vectigalium), L.
oonductor, 5ris, m. [conduce], a hirer, lessee,
farmer, tenant. — Plur., Cs. — A contractor: ope-
ns.
oonduotum, I, n. [conduce], something hired,
the tnibject of a lease: alqd habere conduct!, a
hired apartment.
( oonduotufl* I ), m. [ P. of conduce ]. — Only
plur., hirelings: operae conductonim: oonducti
plorant in f unore, H. — Mercenary soldiers : con-
ducterum III (milia), N.
con-duplioo, ftvl, — , are, to double: quod
ben! promeritus f ueris, T. : tenebrae conduplican-
tur : patrimonia, lu.
ooneoto (not connecto), — , nexus, ere [com-
+ necto], to bind togetlier, connect, entwine, join,
unite, link : omnia inter se conexa : (apes) pedi-
bus cenexae ad limina pendent, V. : nodes, 0. —
Fig., to connect : amicitia cum voluptate cenecti-
tur : discrimin! patris filiam, to involve in, Ta. —
In discourse, to connect, join, compose: illud ex
plaribns oontinuatis oonectiiur : v erba, H. — In
philos., to conclude, infer: omne, quod ipsimi
ex se conexum sit, every ttientical proposition.
oonezum, l, m. [conecte], a necessary const'
quence, inevitable inference: ratio cenexL
oonezus (not conn-), adj. [P. of conecto], ad-
joining : aedificia, Ta.
oon-fabulor, fttus, &rl, dep., to converse, have a
talk (eld). — Supin. ace. : ad eam accedere Confa-
bulatum, T.
oon-farred, — , fttus, ftre, to marry by the cere-
mony of the cake (confarreatio, the oflPering of a
cake of spelt, of which the parties partook) : oon-
farreand! adsuetude, Ta. : confarreatis parentibus
genite, Ta.
con-fatalia, e, adj., associated by fate: res.
o5nfeoti6, onis, /. [confide], a finishing, prS"
paring, composing, completing : huius libri : anna-
Hum : tributi, !. e. an exaction. — A consumption :
escarum, a chewing.
confector, oris, m. [conficio], an accompUsher,
finisher: negotiorum, chargS d'affaires: belli. —
A destroyer, consumer: omnium ignis.
oonfeotua, P. of conficio.
oonfercio, ire [oem-+farcio], see confertus.
oon-fero, centnll, cenl&tus (coll-), couferre. L
To bring together, collect, gather, unite, join : Ugna
circa casam, N. : undique conlatis membris, H. :
signis in unum locum conlatis, Cs. : dentes in cor-
pore, join, 0. : capita, lay heads together: gradura,
to walk together, Y. — To pay in, contribute: acs,
0. : alqd in tuam statuam : aurum in publicum,
L. : munera ei, N.: tributa quotannis: (pecuniam)
ad statuam : ad henerem tuum pecuniae : sextan-
tes in capita, L. — To bring together, match, set in
opposition, oppose, set together: cum Fonteio fer-
rum ac manus centulerunt: conlatis signis exer-
cittls superare ; arma cum alique, N. : castra cum
hoste, L. : castris Scipionis castra conlata habere,
Cs. : pedem cum pede, to fight foot to foot, L. :
pede conlato, L. : non possum raagis pedem con-
ferre (in court): gradum, L. : pectora luctantia
nexu pectoribus, 0. : manum Aeneae, Y. : inter
sese certamina belli, Y. : conlato Marte, O. : me-
cum confer, a\t, fight with me, 0. : lites, to quarrel,
H. — ^F i g., to bring together in thought, compare,
contrast: conferte Yerrem: si conferendum ex-
emplumst, cited, T. : faciem meresque duarum, O. :
nee quisquam iuventutis cenferri potuit, L. : omDia
summa diligentia conlata sunt: banc pacem cum
ille belle: cum Draeone nostras leges: cum illo
tedominandi cupiditate: vitam inter seutriusque:
parva magnis: nil iucunde amice, H. — To consult^
confer, consider, deliberate, talk over : alqd coram :
cum alique sermones, unite in : consilia ad adul^
scentis, advise with, T. : iniurias, take counsel oi^
Digitized by V^OOQIC
oonfevttiB
101
Ti: inter nos, quid finis : quid animonim Hispa-
Bis esset, L. — To eompreu^ abridge^ ecndeffoe^ turn
^fMke brief: Academiam in quattuor (libroe):
at in pauca oonferam : sua verba in duos rersGis,
O.~ro j<An in moving^ propote unitedly : cur enim
son coofertis, ne sit, eta, L. — IL To bear, carry,
Mitwy, dirttt, take, bring : copias in provinciam :
qow eodem audita clades oontulerat, L. — With 9e,
to betake VMndf, turn, ftave recourse: quo me mi-
ser conferam?: se suaque omnia in oppidum,
Gi. : quo se f usa acies, L. : se in f ueam : me in
gregem sicarionim, Join, — F i g., to change^ trans-
form, turn, metamorphose: aliquera in saxum, 0. :
corpus in albam volucrem, 0. — To bring, turn,
£rwi : verba si ad rem conferentur, be changed
for deed*, T. : suspitionem in Capitonem. — ^With
M, to devote onetdf, apply, engage : me ad pontifi-
oem : se ad studium scribendi : se in salutem rei
p. — To devote, apply, employ, direct, confer, bestow
^ipon, gise, lend, grant, transfer: cum maxima
mnnera ei ab regibus conferrentur, N. : f ructum
sXko, T. : tempus ad oblivionem belli : jprationem
ad misericordiam : curas in rem p. : pecuniam in
rd p. terapus, /or some service: f ructum ingeni in
proximum quemque: Quid damnatio oonfert?
ovat/, lo. — To refer, ascribe, attribute, impute, as-
sign, throw blame, lay to the charge of: species
istas hominmn in deos: mortis illius invidiam in
L. Flaccam : culpam in me, T. : in alteram can-
am, tharow the Name, L. — To transfer, assign^ re-
fer, put off, defer, postpone: expugnationem in
hane annum, L.: omnia in mensem Martium:
iJqd in ioozimem diem, Gs. : eo omnem belli ra-
tionem ooD^rre, to transfer, Cs.
oonfertiiii, aeh. [oonf ertus], in a compact body,
dssdy: sese recipere, S. : pugnare, L.
o^ifertUB, a^}' ^i^h comp. and sup. [P. of con-
ferdo], pressed dose^ crowded, thick, dense: cum ita
eooferta sint omnia, ut, etc.: plures simul, L. :
agmen, V. — Close, compact, in close array : ut con-
ferti proeliarentur, Cs« : via inter confertas navis,
L. : oonfertos in proelia audere, V. : confertiores
ttetemnt, L. : confertissima acies, Ca. : quam
aaxnme eqoi, & — Stuffed, filled full, full : turbft
templa, L. : dbo : vita voluptatibus.
conferresco, ferbul, — , ere, inch. [com.-|-fer-
▼»], to begin to boil, grow hot. — ^F I g. : mea cum
OQoferbnit ira, H.
ooafeulo, onis, f. [confiteor], a confession,
^dasowUdgment : sua: servorum: confessionibus
^ona patefacta parricidia: ignorationis : captae
pecaniae : culpae, L. : ea erat confessio caput re-
nmi Romam esse, L. : tacita, L.
cooCBSStifl, <idj. [ P. of confiteor ], confessed:
•^ who pUads guilty, O. : gladiatores.— Awr. m.
ttJH^.. criminals who have corfessed: de confes-
• mppUdam sumere, S. — Confessed, acknowl-
edged, certain: quam oonfesaam rem redlmeri
conetur : dea, manifest, V . : voltibus ira, 0. : con.
fessam amplectitur, in her true form, 0.— Aa
subst. n, : in oonfesso esse, acknowledged, Ta.
confSstim, adv. [com--|-FEN-], inunediately,
speedily, without delay, forthwith, suddenly : res
gerenda: consequi: hue advolare: rex patres
Gonsulebat, L.: deletft materift, L. : alacres ad*
mittier orant, V. : incUnatur acies, L. <
oonfioiena, ntis, adj. with sup. [P. of oonficiol
efficient, producing : causae: oivitas conficientissi-
ma litterarum. — Flur. n, as subst. : ( bonorum )
conficientia, the sources.
oonfioio, ffid, fectus, ere [ com- + faoio ], to
make ready, make, prepare, bring about, complete,
accomplish, execute, consummate, fulfil: soocos 8U&
manu : vestem : tabulae litteris Graecis oonfectae,
written, Gs. : libri Graeco serraone confecti, com-
posed, N. : librum Graece, N. : tabulas, to keep
accounts : nuptias, T. : bello oonfecto, ended, 8. :
duella, H. : facinus : oaedem, N. : mandata brevi,
S. : spes conficiendi negotii, Cs. : quibus rebus
confectis, S. — To settle, dose, finish: cum ApellA
de columnis: de negotio. — 7b pass over, accom-
plish, traverse, go over, make: magno itinere con-
fecto, Cs. : iter anno, N. : ubi confecti cursOs, Y . :
inmensum spatiis aequor, V. : tecta facturi, ut
mille passuum conficiatur, covered. — To dimini^
lessen, weaken, sweep away, destroy, kill, subdue,
wear out, consiune: Atheniensis, N. : provincias :
exercitlis, L.: me (sica) paene con fecit, killed:
dentes escas confidunt, grind: cibum, L. : cibos,
to digest : fame confid : patrimonium : suam rem.
— P. perf., impaired, weakened, overcome, reduced,
exhausted: equus senio, Enn. ap. C. : aetate, S. :
aevo, y. s malis res p. : volneribus, Cs. : curft, T. :
confectus et saucius : (captives) ignominiis, worn
out, L. — To prepare, provide, procure, bring togeth-
er: tribum necessariis suis, the votes of: armata
milia centum, Cs. : pauxillulum nummorum, T. :
pecuniam ex illft re : oonficiendae pecuniae ratio-
nes. — F i g., to produce, cause, make, bring about,
effect : aliquid gnato mali, T. : raottls animorum :
animura mitem, render: causae confidunt, are
^ficient. — Of time, to complete, finish, end, spend,
pass : sexaginta annos : noctis partem ibi : hieme
confectft, Cs. : vitae cursum. — To show, deduce:
ex alquft re alqd : ex quo oouficitur, ut, etc : id
quod conficiatur ex ratiodnatione ; see also conflo.
oonfiotlo^ Onis, /. [oonfingo], a fabricating :
criminis.
oonfiotofly P. of oonfingo.
oonfidena, entis, acfj. with sup. [P. of confi-
de], bold, daring, confidmt : senex, T. — Shamdess,
audacious, impudent : Homo, T. : tumidusque, £i. :
astutia: iuvenum confidetitissirae. Y.
Digitized by
Google
oonfidoQter
162
conflagro
oonfidenter, adv. with comp. and mp, [oonfi<
dens], boldly^ daringly^ v>ith intrepidity: dicere
oonfidentius. — Avdadoudy, impudently^ T. : oonfi-
dentissime resistens, Her.
oonfidentia, ae, /. [confidensj, confidence^
boldness : confidentiam et vocem def uisse. — Assur-
ance^ audacity^ impudence : ingens, T. : quft confi-
dentia dicant.
oon-fido, fisus, sum, ere, to trusty confide^ rely
w/xm, believe^ be assured: vestrae virtutr: causae
Buae : cui ( equitatui ), Cs. : fidei Romanae, L. :
Mario parum, S. : sibi confisi, relying on themselves,
Cs. : si mihi ipse confiderein, dared trust: suae
Tirtuti, L. : riribus, Cs. : dis inmortalibus, S. : suis
militibus, L. : auxiliis de salute urbis, Cs. : corpo-
ris firmitate : (oratio) confidere videbatur invidifi,
to be founded on: natura loci, Cs. : alio duce, L.:
socio Ulixe, 0.: praesidio legionum, Cs. — To be
eonfidenty be assured: ilium Salvom adfuturum
esse, T. : mei rationem offici esse persolutam :
(Romanos) re frumentarift intercludi posse, Cs. :
priucipem se fore, SL: nee bostibus diuturnum
gaudium fore, L. — To be confident, have confidence:
nihil nimis : satis, S. : adflictis melius confidere
rebus (abl. absol.), V.
oon-figo, fixl, ftxus, ere, to join, fasten to-
gether: transtra trabibus confixa clavis, Cs. — To
pierce trough, tran^iz: capras sagittis: confixi
ceciderunt, K. : Connxi a sociis, V. — F i g. : eius
sententiis confixus, i. e. rendered potoerless : ducen-
tis confixus senati consultis.
oon-findo, — , — , ere, to cleave, split : pontus
consciiiditur aere, Tb.
con-fingo, finxl, flctus. ere, to fashion, fabri-
cate, invent, devise, feign, pretend: lacrumae cou-
fictae dolis, T. : causas ad discordiam, T. : crimen :
causam, L. : id cogitatum esse.
oon-finlBi e, at(f., bordering, conterminous, ad-
joining, contiguous : ager, L. : hi Senonibus, Cs. :
potentiori, S. : caput collo, 0. : litora prato, 0. —
Fig., nearly related, Uke, similar: carmina studio
vestro, 0.
confinlnm, I, n. [confinis], a confine, common
boundary, limit, border: Treverorum, Cs. : Ger-
maniae Raetiaeque, Ta. : in vicinitatibus et con-
finiis aequus, in questions of: triplicis confinia
mundi, 0. — Fi g., a confine, boundary: breve artis
et falsi, Ta. — Usu. plur, : lucis, noctis, dawn, 0. :
cum luce dubiae noctis, i. e. twilight, 0. : mensum,
0.: mortis, Tb.
oon-fio, — , fieri, coUat. form for conficior, to
be brought together: ex quo summa mercedis con-
^eret, might be raised, I* — To be arranged, be ac-
complished, be brought about : id difficilius, Cs. :
r,u& ratione quod instat confieri possit, Y,
oonnrmatio, Onis,/. [confirmo], a securing,
establishing, confirming: anctoritatis : libertatis.
— In r b e t., an adducing of proofs^ C. — A con-
firmation, assurance, encouragement: animi, Cs.:
mea : perf ugae, by a refugee, Cs.
conflnnator, dris, m. [confirmo], he who as-
sures : pecuniae, a surety.
confirmatuBf a^^j. with comp. [P. of confirmo],
encouraged, confident, courageous, resolute: animus:
confirmatiorem exercitum efficere,Cs. — Established^
certain : quod eo confirmatius erit, si, etc.
Con-finnB, avT, &tus, &re, to make firm, make
strong, establish, strengthen : vires nervosque, Cs. :
confirmandi causS, Cs. — F i g., to strengthen, estab-
lish, reinforce, confirm : se, to recover : valetudi-
nera : cum civitatibus pacem, Cs. : societatem, Sw :
suam manum : sese auxiliis, Cs. : Galliam praesi-
diis : regnum Persarum, N. : decretum, to rcUify :
acta Caesaris. — To confirm, animate, inspirit, cK&bt,
encourage, make bold: animos verbis, Cs. : confir-
mato animo, iubet, etc., S. : timentes, Cs. : diffiden-
tem rebus suis : territos, S. : sese, Cs. : eos multa
pollicend(T, uti pergerent, to persuade, S. : gladiato-
res spe libertatis, Cs. : confirroant ipsi se, one an-
other. — To confirm, strengthen (in purpose or
fidelity): Oppianicum accusatorem filio: confir-
mandorum horoinum causu, Cs. — To corroborate,
prove, demonstrate^ support, establish : nostra argu-
mentis : hoc visum (esse), Cs. : hoc de omnibus :
crimen commenticium : bis confirmatis rebus, Cs.
— To assert, (iffirm, protest, give assurance, assure
solemnly : ut possum oonfirmare : hoc, quod Intel-
lego : de re tant& nihil frustra, Cs. : illud iure iu-
rando daturum, etc., Cs. : fidem inviolatam fore,
S. : hoc, vitam mihi prius defuturam, etc : inter se,
Cs. : iure iurando confirmari oportere, ne, etc, Cs.
confisio, Onis, /. [confido], confidence, asaur-
ance: animi.
connsua, P. of confido.
confiteor, fessus, «n, dep, [com--|-fateorlL to
acknowledge, confess, own, avow, concede, aUow,
grant : confitere, T. : confitentem audire alqm :
non infitiando confiteri videbantur: Confessas
mantis tendens, in surrender, 0. : scelus : amorem
nutrici, 0. : se victos, Cs. : se, reveal, 0. : deam,
y. : se hostem : hoc de statuis : hoc confiteor iare
Mi obtigisse, T. : sese plurimura ei debere, Cs. :
largitionem factam esse: 0 cui debere s&lutem
confiteor, 0. — F i g., to reveal, manifest, show : oon-
fessa vol ti bus iram, 0.
oonfizua, P. of configa
oon-flagro, avl, atus, ftre. to bum, be consum0dy
be on fire : impedimenta conflagrare, Cs. : classia
incendio conflagrabat: urbem conflagrare Telle:
urbs incendio conflagrata, Her. — Fig., to be in-
darned, bum : amoris flammft. — 7h be destroyed,
be exhausted: ubi oonflagrassent Sidicini, L. — 7b
Digitized by
google
oonfliotatas
168
oonlondo
U amdannedy be consumed : flagitioram mvidift :
mTidii Hieronymi, L.
confliotataB, P. of conflictor.
conffictid, Onis, /. [confligoli a collision^ eon-
fid: caasanim: renim contranarum.
CODflicto, avl, &tu9, &re, intena. [confligo], to
ame in conflict^ eoUide: cum malo, T. : per scelera
rem p^ to rutn, Ta.
conflictor, fttus, &rl, dep, [confligo], to struggle^
wredU, cxmflict^ engage^ he afflicted: cum ingeniis
dosmodi, T. : cum adverea fortuna, N. : inopia,
Osw : morbo, N. : difficultatibus, L. : tempestatibus,
Ta. — To contend, struggle, litigate: honestiore iu-
dido, hy a more reputable process: iniquissimis
TerbiSf on a most unfair issue.
1. oonffictuSk P. of confliga
2. ( coxiffictiia, Os ), m. [confligo], a striking
tog^her (only abl. sing.); lapidum. — A wrestling,
struggle: corponim.
cdn-ffigOf flixl, fllctus, ere, to come into collision,
dash tog^her: illae (naves) inter se incitatae con-
flixenmt, Ca. — To he in conflict, contend, fight, com-
bat : armis : angusto man, N. : manu cum hoste :
cam Antonio, S. : cum rege secundo proelio, L. :
advenus classem, N. : adversi venti Confligunt,
V. — ¥\g,^to he engaged, he at war: causae inter
§e oonfligont: mens sana cum amentia. — To dis-
pute, eo^end: leviore actione: universft ratione
com Testra confligendum puto. — With aec., to set
ta strong contrast : cum scripto factum.
o5n-fld, fivl, atus, fire, to hlow up, kindle, light :
inc«ndiam, L. : falces conflantur in ensem, are
9meUed,Y. — Fig., to kindle, inflame: mihi invi-
diam: civile bellum conflatum tua opera: seditio-
nem. — To bring together, make up, compose, get up,
Toisi: exercitnro : pecuniaro : aes alienum grande,
S. : accusationem : iudicia domi, L. — To bring
tf&oirf, effect, accomplish, procure, produce, cause, oc-
foaion: quibus ex rebus conflatur et efficitur id,
etc : ex Malo principio faroiliaritas Conflatast, T. :
oonaenfios paene conflatus, «ni/e(/; alicui negotium :
in se tantum crimen.
coDflnenSy entls, m. [P. of confluo], a place of
umion, confluence, junction, forks: ad confluentem
Mosae et Rheni, Cs. : ad confluentes conlocat, eta,
L.
con-flnd, fluxl, — , ere, to flow together, run to-
gether: ibi amncs confluunt in unum, L. : (portas)
in eiita confluunt. — F i g., to flock together^ crowd,
lifting, assemble, be gathered: ad eum, Cs. : ad eius
triremera, N. : Romam, S. : plures ad haec studia :
Qt ad no6 pleraeque (causae) confluant.
oon-fodio, fodi, fossus, ere. — Prop., to dig
^(kgover; hence, to transfix, stab, pierce: ibique
pagaaos confoditur, S. : aliquot vobieribus, L. :
confossus, y. : alqm barpe, 0. — F i g., to transfix:
tot iudiciis confossi, i. e. hopelessly convicted, L.
oonlbre, in/". [ com- + fore, inffut. of sum],
only impers., that %t will he accomplished: et spero
confore, i. e. to succeed, T.
oonfonnatio, dnis, /. [conformo], a sgmmet'
rieal forming, conformation, shape, form, fashion:
liniamentorum : vocis, expression : doctrinae, i. e.
culture. — F i g., an idea, notion, conception : animi :
ut res conformatio quaedam notaret. — I n r h e t,
rhetorical flnisli, elaboration : sententiarum.
oon-formo, &vT, lltus, &re, to form, fashion,
shape: mundus a naturft conformatus. — Fig., to
fashion, educate, modify, form: mentem cogita-
tione : mores : vocem hortatu : liberos sibi, Ta. :
se ad alcuius voluntaiem, to conform.
oonfoBBua, P. of confodio.
oon - fragOBua, adj., broken, rough, uneven:
loca, L. : viae, L. — Plur. n. as subst. : inter oonfra-
gosa (sc loca), L.
o5n-fremd, ul, — , ere, to resound, murmur
loudly: confremuere omnes, 0.
oon-frico, ftvi, fttus, ire, to rub vigorously:
caput unguento.
cdnfringo, frSgT, fr&ctus, ere [com--|-frangol,
to break in pieces, shatter : forls caedendoi L. : di-
gitos. — F i g., to destroy, crush : consilia.
oon-ftigio, fQgi, — , ere, to flee, take refuge, run
for succor : domuro, T. : ad te, V. : ad aram in
exsiliuro : Phylen, N. : in naves, Cs. : ad limina
supplex, 0. — Fig., to take refuge, have recourse,
resort: ad vim : ad Etruscorum opes, L. : ad meam
fidem: ab iure ad ferrum, appeal: illuc, ut neget,
etc. : habebam quo confugerem.
oonfuglaxn, I, n. [com- +2 FVG-], a place of
refuge, refuge, shelter, 0.
oon-fundo, fQdl, fQsus, ere, to pour together,
mingle, mix, blend: ius confusum sectis herbis, H. :
(venenum) in poculo confusum : Cumque tuis la-
crimis nostras, 0. : (Alpheus) Siculis confunditur
undis, mingles, V. — To pour otU: cruor in fossam
confusus, H. — Fig., to mingle, unite, join, combine,
blend: vera cum falsis : vis toto confusa mundo :
res p. ex tribus generibus confusa : duo populi in
unum confusi, L. : Diversum confusa genus pan-
thera camelo, i. e. the giraffe, H. : Rusticus urbano
confusus, H. — P o e t. : proelia cum Marte, H. — To
confound, confuse, jumble together, disorder: signa
et ordines peditum atque equitum, L. : foedus, to
violate, V. : Imperium, proraissa, preces in unum,
mittgUs together, O. : fasque nefasque, 0. : mare
caelo, lu. : ora fractis in ossibus, i. e. make undis-
tinguishable, 0. : voltum Lunae, to obscure, 0. — To
disturb, disconcert, confound, perplex : confusa rae-
moria, L. : Rutulum, lu. — To diffuse, suffuse, spread
Digitized by V^OOQ IC
confuse
164
oongresBio
aver : cibus in veDain conf unditur, diffuses itself:
aliquid in totam orationem.
oonfose, adv, with eomp, [confusus], confused-
fyy in disorder : loqui: agere: confusius acta res.
OOnfosiOf Gnis,/. [confusus], a minaling^ mix-
ing^ blending : yirtutum. — A con/wtnaing^ conju-
sion^ disorder : temporum : suff ragiorum : vitae :
oris, i. e. a blush, Ta.
odnfuBua, adj. with comp, [P. of con f undo],
mingled^ confused^ perplexed^ disorderly: strages,
v.: oratio: verba, 0.: suffragium, L.: clamor,
of doiuhtfvl origin, L. — Disordered, confused :
mens, V. : animo, L. : variS imagine rerum, V. :
animi, L. : oe, blushing, 0. : conf usior facies, Ta. :
ex recent! morsu animi, L.
oonfatd, &vl, fttus, Sre rcom--|-FV-], to check,
repress, dampen, suppress, diminish: dolores me-
morift: audaciam. — To put down, put to silence,
confute, refute, overthrow: verbis senem, T. : dio-
tis confutabitur, T.: argumenta : verba rebus, L.
oon-fatuo, — , — , ere, to cohabit with, Ct.
oon-gelo, &vl, atus, are, to freeze together, con-
geal: cum duro lingua palato Congelat, stiffens,
0. : alqd congelat aere tacto, is peirified,0.—-F'ig.,
to grow stiff: congelasse amicum otio. — To freeze,
make stiff: in lapidem rictas serpentis, 0.
oon-gemino, avi, fttus, &re, to redouble, multi-
pig: ensibus ictOs, V.: secnnm, pig, V.
oon-gemo, iil, — , ere, to sigh deeply: conge-
muit senatus : (omus) supremum Congemuit, Y,
oonger, gri, m., =zy6yypoQ, a sea-eel, conger-eel,
T.
oongerlefl* aoc em, abl. e,/. [cora-+GES-], a
heap, pile, mass: disposita, i. e. chaos, O. : Congerie
e media, the ruins, 0. : lapidum, L. : summa sil-
yae,0.
oon-gero^ ges^ gestus, ere, to bring together,
collet, heap up, throw together: vim auri in reg-
num : undique quod, etc., N. : congestis undique
saccis, H. : turea dona, V. : viaticum : congestis
armis, 0. : in suam sua viscera alvum, 0. : Midae
iu oe grana : scuta illi (virgin!) congesta, L. — To
make, build, construct, erect, pile: aram sepulcri ar-
boribus, V. : congestum caespite culmen, thatched,
v. : locus quo congessere palumbes (sc. nidum),
V. — F i g., in discourse, to bring together, comprise,
massT operarios omnes: (turbam) in hunc sermo-
nem. — To heap up, pile, accumulate, impose, load:
ad alquem omnia omamehta: beneficia in ali-
quem, L. : spes in unura Te mea congesta, cetdred,
0.: maledicta in aliquem: iuveni tr!umphos,Ta.
OongesticiuBf adj. [congero], heaped, piled up,
thrown together : agj^er ex materia.
1. congestus, P. of congero.
2. (congestUB, Os), m. [com-+6ES-], a bring-
ing together, heaping, accumulation {on\yMsiitg^
copiarum, Ta. : avium: lapidum, Ta.
oongiarium, l, n. [congius], a largess to thk
poor of a congius to each man (of oil, etc.) : con-
giariis multitudinem delenire. — A largess inmon^
gift, distribution: ab Antonio: plebi, Ta.: moli.
tum, Cu. : multa, L.
oongius, I, m., a measure for liquids, six seztor
rii (nearly six pints English) : olei, L.
oon-glaoio, — , — , are, to freeze, congeal: aqua
conglaciaret frigoribus.
oong;lobatio, onis, /. [conglobo], a crowding
together: fortuita (militum), Ta.
oon-globo, avI, fttus, are, to gather into a baU,
press together in a mass, roll up : mare congloba-
tur undique: terra nutibus suis conglobata: se
in unum, L. : in forum, L. : proditores oonglobati,
in a compact body, L. : conglobatae beluae, L. —
Fig.: definitiones conglobatae, accumulated.
oonglutinatio, onis,/. [conglutino], a cement'
ing, joining : verborum. — A union, compound :
recens.
oon-g;lutlno, llvl, fttus, are, to join together,
unite, cement : amores nuptiis, T. — 7b compose^
unite, frame together: hominem: amicitias: Ex
his conglutinatus, composed,
con-gratulor, fttus, ftrl, dep., to wish joy, con-
gratulate : libertatem civitati restitutam, L.
oongredior, gressus, I, dep. [cora-+gradior],
to come together, meet, have an interview : Gongr^
dere actutum, T. : ubi congress! sunt : coram :
cum eo ad coiiloquium, L. : in itinere, Cs. — To
meet in strife, fight, contend, engage, join battle :
cum finitimis proelio, Cs. : acie, L. : cum fortiore,
N. : ueque hostem secum congressum, L. : corn-
minus, L. : contra Caesarem : Achilli, V. : locus
ubi congress! sunt : cum vellet congrederetur, Cs.
— Fig., of advocates, to strive, contend: tecum:
mecum criminibus,^'otn issue on the charges,
oongregabillfl* e, adj. [congrego], social, gre
garious : apium examina.
oongregatdo, onis,/. [congrego], union,9ocieiy,
association : hominum.
congrego, ftvl, atus, are [com--|-grex], to col-
lect in afiock^ swarm : apium examina congregan-
tur. — To collect, a^emble, unite, join^ associate: ho-
mines : familiae congregantur : se unum in locum
ad curiam: hominem in hunc numerum: se cum
aequalibus. — Pom., to asxeinhle : unum in locum :
armati locis patentibus congregantur, L. : in urbe,
Ta. — P r o V. : pares cum paribus facillime congre-
gantur, birds of a feather.
oongreseiS, Onis,/ [com-+GRAD-], a mtet-
ing, interview, conference, aitsociation^ society : no-
stra: congressione digmis: cum congreaaione
Digitized by V^OOQIC
congreasiui
165
coniagalis
prolubere : in congressionibus familianim, in fa-
wUiar circles : maris et f eminae.
L congresBoa, P. of congredior.
2. congrewsua, Qs, m. [com- + GRAD-], a meet-
ing, onaMy^ eonferenee^ convencUioUy interview :
eoogressum tuum fugiunt: ad congressum eius
perrenire: cum illis sermone et congressu con-
iongi : congressu aeqnalium prohibitus, L. : sibi
com dei coDgressfis nocturnes esse, L. — A join-
ng batUe^ onsei^ encownUr^fight : ante congressum :
com his navibus classi congressus erat, Gs. : niag-
nam cladem in congressu facere, S. : Tris uno con-
gressu (ferit), V. : alcuius durior, Ta.
oongmens, entis, ctdj, [P. of congnio], agree-
imgyfiL, appropriate, suitable, coruitterU, congruous :
com lis natura : acUo menti : genus dicendi : roo-
tusy appropriate gesture', L. : haec duo pro con-
gruentibus sumere: congruens videtur aperire,
etc, Ta. — Symmetrical, consistent, harmonious:
ODOceDtus: clamor, L. : (alquis) cum eft disciplinft.
—Pbsr. n. as subsL : oongruentia his disserere, Ta.
oongraenter, adv. [ congruens ], agreeably,
fidy, suitably : naturae rivere : ad alqd dicere.
congrod, ul, — , ere, to coincide, agree: dies
cum solis ratione : at ad metam eandem soils dies
congmerent, L. — Fig., to coincide, correspond, be
sidUd, be adapted, agree, accord, suit. Jit : alcuius
aim moribus, to be congenial: dicta cum scriptis,
L. : inter se : sermo inter omnes congruebat, L. :
ooni causae orationis genus : ad equestrem pug-
nara, Ta. — To agree, harmonise, accord, be in har-
mony, be like : inter nos, to be in communication,
T. : deflm sentenUae, N. : linguft, moribus, L. :
animi corporum doloribus congruentes, affected
by:m eum morem, following, L. : eae res in unum
coDgroente8,/N>in/tfi^ to one conclusion, L.
conlcio or odioio (coniiciO), i^cT, iectus, ere
[com-+iacio]. L To throw together, unite, col-
led: sarcinaa in medium, L. — Fig., to draw a
eoiuhmon^ conclude, infer, conjecture, guess : sexa-
giQta ut conicio, T. : eum regnum ei commississe,
N.— Id augury, to prophesy, foretell, divine, inter-
pret: de matre saviandft ex oraculo: male con-
iecta : quae tempestas impendeat. — ^11. To throw,
east, urge, drive, hurl, thrust, put, place : tela, Ca. :
tlajTBoa, 0. : pila in bostes, Gs. : alqm in carce-
nm : reliquos in f ogam, Gs. : serpentls in vasa,
N. : cnltros in guttura, O. : se in signs manipu-
losque, Gs, : se in fugam : se in pedes, to take to
one's beds, T. : se intro, T. : spolia igni, V. ; facem
iuTenijV. : (iaculuro) inter ilia coniectura, 0. —
Fig^ to bring, direct, turn, throw, urge, drive,
forte: me in laetitiam, T. : (Gatilinam) ex insidiis
ID iatrocinium: se in noctero, to commit: naves
is ooctero coniectae, delayed, Gs. : se mente in
fersam, to apply ' oratioDem in clarissimos viros :
pecuniam in propylaea, squander: culpam in unum
vigilem, L. : maledicta in eius vitara : crimen in
qua tempora, L. : omen in illam provinciam : baec
in eculeum coiciuntur, le.can endure the rack:
querelas absenti, Tb. : petitiones ita coniectae,
aimed: id sub legis vincula, L. — To throw, place,
put, include: verba in interdictum: plura in ean-
dem epistulam.
coniectio, onis, /. [com- + lA- ], a hurling,
throwing: telorum. — Fig., a putting together,
comparing : annonae et aestimationis. — A conjeO'
ture, interpretation : somniorum.
ooniecto, ftvl, fttus, fire, freq. [conicio], to in-
fer, conjecture, guess • alqd : rem eventu, L. : de
imperio, Ta. : eum Aegyptum iter habere, Gs. : ex
eo quid sentiant, L. : valetudinem ex eo, quod,
etc., Ta.
ooniector, dris, m. [ conicio ], a diviner, seer,
soothsayer.
coniectura, ae,/. [conicio], a conjecture, guess,
induction, inference : ex uno de ceteris: coniectu-
ram facere : ex voltu coniecturam facere, quan-
tum, etc. : num aberret a coniecturft suspitio, i. e.
reasonable inference: coniectQra nihil iudicare:
res non coniecturft, sed oculis teiieri : mentis divi-
nae, L. — In augury, a conclusion from omens,
divining, soot/iftaying : somnii : futuri, 0.
ooniecturalis, e, adj. [coniectura], belonging
to conjecture, conjectured : causa.
1. ooniectua, P. of conicio.
2. coniectua, Gs, m. [com-H-IA-], a throwing,
casting, projecting, hurling : lapidum coniectu
fracta domus : terrae, L. : telorum, N. : venire ad
teli coniectum, %oithin reach, L. — F i g., a turning,
directing: in me animorum oculorumque.
conifer, fera, f crura, adj. [conus+FER-], bear-
ing conical fruit : cyparissi, V.
coniger, gera, gerura, acfj. [conus+gero], bear-
ing conical fruit : pin us, Ct.
(coniicio), see conicio.
oomsns, P. of conitor.
oonitor (not conn-), nisus or nixus, I [com-+
nitor], dep., to put forth all one^s strength, nuike an
effort, strive, struggle, endeavor : omncs conisi ho-
stem avertunt, L. : valido corpore : dextrft, V. :
omnibus copiis, L. : uno animo invadere hostem,
L. : sese ui erigant. — To press upon, press toward,
struggle toward, stAve to reach: smnmft in iugum
virtute, Gs. : in unum locum, L. — To labor, be in
labor: Spem gregis conixa reliquit, V. — Fig., to
endeavor, struggle: ut omnes intellegant: ratio
conixa per se, putting forth her own energy: ad
convincendum eum, Ta. : omnibus copiis, L.
coniugalis, e, adj. [coniunx], of marriage,
coryugal: di, Ta.: amor, Ta.
Digitized by
Google
oonliigatlo
166
oonixas
ooniugatio, dnis,/. [coniugo]. — Prop., a con-
nseUcm; hence, the ttymological connection of
word$.
ooniugator, Oris, m. [ com- + IV- ], one who
unite* : ainoris, Gt
ooniuglalis, e, <idj. [coniugium], of marriage^
connubial : f oedus, 0. : lesta, 0.
ooniugiom, I, n. [com- +!¥-], — Prop., a con-
fiection^ union ; hence, marriage^ wedlock : Tulliae:
liberate, T. : coniugii dos, 0.— Of animals, V. — A
hu^>and, v., Pr.— ^ m/e, V.
oon-iugo, &vl, Stus, are, to join, unite : amici-
tiam, to form : coniugata verba, etymologicaUy re-
lated,
ooniunote, adv. with comp. and sup. [coniun-
go], in connection^ conjointly y at the same time:
coniuncte re verboque risus moveatur: elatum
aliquid, i. e. conditionally : agere. — In friendship^
intimately : coniuncte vivere, N. : coniunctius vi-
▼ere: coniunctissime vivere.
ooniunotim, cuiv. [coniungo], unitedly^ in com-
mon^ jointly, together: pecuniae coniunctim ratio
habetur, Gs. : petere auxilium, N. : rogationes ac-
cipere, L.
ooniunctio, Onis,/. [com-+IV-], a connect-
ing, uniting, union, agre&neni : hominuro : adfini-
tatis : vestra equitumque : mecum gratiae. — Mar-
riage^ relationship, affinity: sanguinis: fratrura:
adfinitatis. — Friendship^ intimacy: Caesaris: pa-
terna. — In philos., a connection of ideas. — In
grammar, a conjunction.
ooniunotom, l, n. [coniungo]. — In rhet,
eonfiection,
ooniunctOB, adj. with comp. and sup. [P. of
coniungo], connected: ratis coniuncta crepidine
saxi Expositis scalis, V. — Of places, cuijoining, bor-
dering upon, near^ clone: loca castris, Cs. : Paphla-
gonia Cappadociae, N. — Connected by marriage,
married: digno viro, V. — United by relationship,
cuaociaied, culied, kindred, intimate, friendly : ci-
vium omnium sanguis, kindred: cum aliquo vin-
culis adfinitatis: equites concordift coniunctissimi :
sanguine, S. : propinquitatibus adfinitatibusque,
Cs. : quis mihi debet esse coniunctior ? : ab stirpe
Atridis, V. : inter se coniunctissimi : Pompeium
coniunctum (sc. sibi) non oflfendit, N. : sontibus,
Cu. : populo R. civitas, Cs. : in re p., i. e. of the
same party. — Fig., connected, pertaining, accord-
ant, agreeing, conf amiable: esse quiddam inter
nos: nihil cum virtute: iustitia intellegentiae :
vanitati coniunctior quara liberalitati : libido sce-
lere : constantia inter augures, harmonious.
con-iungo, iClnxI, iQnetus, ere, to fasten togeth-
er, connect, join, unite, gather : calamos cera, V. :
earn epistulam cum hac : huic (navi) alteram, Cs. :
dextrae dextram, 0.— F i g., to join^ unite^ associ-
ate: cohortes cum exercitu, Cs. : alquem cam
deorum laude, i. e. put on an equality with: cum
reo criminum societate coniungi: noctem diei,
added, Cs. : arma finitimis, L. : se in negotio : vo-
calls, to contract: bellum, to wage in concert: ne
tantae nationes coniungantur, Cs. : passes, wcUk
together, 0. : dictis facta, to add, Ta. : abstinen-
tiam cibi, to persist in, Ta. — To compose, compound,
make up : e duplici genere voluptatis coniunctus :
conubia Sabinorum. — To connect, unite, attach,
ally : se tecum adfinitate, N. : tota domus coniu-
gio coniungi tur : alquam alcui matrimonio, L. :
coniungi Poppaeae, Ta. : (eum) sibi, Cs. : Auso-
nios Teucris foedere, V. : amicitiam : societatem,
S. : bellum, to unite in: cum amicis iniuriam.
ooniunz or oonituc, iugis, m. and /. [com- +
IV-], a married person, consort, spouse, nusband,
wife: coniuges et liberi : mulier cum suo ooniuge:
quo coniuge felix ferar, 0. : mea : avara. — Of ani-
mals, the female, O.—A betrothed bride, V., Tb., O.
ooniibratid, Onis,/. [coniuro], a uniting in an
oath, sworn union, alliance : nobilitatis, Cs. : de
bello, L. : (mulierum), common understanding, T.
— A conspiracy, plot, secret combination : Catilinae,
S. : impia, L. : coniurationem patefacere : coniu-
rationis particeps : nefanda in Ubidinem, L. : de-
serendae Italiae, L. — A confederacy, band of con-
spirators : perditorum hominum.
ooniuratUB, adj. [P. of coniuro], bound togeth-
er by an oath, associate, aUied, conspiring : homines :
Agmina, 0. : rates, of allies, 0. : in proditionem,
L. — Poet, with inf. : Graecia coniurata rumpere
nuptias, H. : caelum rescindere, V. — Plur. m. as
subst., conspirators ; manus ooniuratorum : de con-
iuratis decernere, S. : quos coniuratos haberet
dimittere. i. e. his new levies, L.
oon-iuro, &vT, atus, are, to swear together, swear
in a body(ot a levy en masse): ut iuniores Italiae
coniurarent, Cs. — To swear together, combine under
oath: omne Coniurat Latium, V.: inter se nihil
acturos, etc., Cs. — Poet.: res (sc. cum alterd),
combine, H. — E s p., to form a conspiracy, plot, <ym-
spire: non defenderem, si coniurasset: inter se,
S. : cum aliquo in omne flagitium, L. : contra po-
pulum R., Cs. : adversus rem p., L. : de interfi-
ciendo Pompeio : ut in te grassaremur, L. : quo
stuprum inferretur, L. : patriam incendere, S.
conltuc, see coniunx.
ooniveo (not conn-), — , ere, to shut the eyes,
blink : somno : altero oculo. — Of the eyes, to dose,
shut, be heavy: coniventes oculi: (oculis) somno
coniventibus. — Fig., to be dull, drowse, be languid:
blandimenta, quibus sopita virtus coniveret — To
leave unnoticed, overlook, connive, wink: quibus-
dam in rebus : in tantis scelerihus.
odnixaai P- of conitor.
Digitized by
Google
oonlabefiioto
167
oonllgo
con-labefiAOto (coll-), — , — , are, to eonvuZif,
hmk down : Tastum onus (montis), 0.
oon-labeilo (coll-), f actus, fieri, /mm., to fall
to piecm, eollap9e,oe ruined: ut (navis) conlabefie-
ret,(k — Y i g. : a Themistocle conlabefactus, over-
oon-libor (ooU-), lapsus, T, to /all together,
fall in ruins^ crmnbU : moenia conlapsa ruinS
ftODt, L : urbes motu terrae, Ta. : postquam oon-
lapii dneres, V. — F i g., to fall^ sink : conlapsa
monbra referre, Y. : subito dfolorcf, 0. : inter ma-
Dfis alcuius, Cu.
con-laoerataa (ooU-), adj.^ torn to pieces:
corpi^Ta.
conlacilmatio (cell-), onis,/. [conlacrimo],
< tympaihetic weeping.
oonlacrlmo (coU-, -lacrumo), avi, — , are,
to ««n> in nfmpathyy lament together, T., G. — To
bettml: casum meum : casum suum, L.
con - laotea ( coll-> -tla X ae, /. [com- + lao-
teos], a /otter-sister, lu.
ooiilapsii% P. of conlabor.
oonlatio (coU-), ftnis, /. fconlatus], a bring-
ing together^ hottile meeting, eouition : signorum. —
A amiributian, collection : decimae, L. : exempt!
eonlationibus, Ta. — F i g., a comparison, timtlitude,
~I n pb i I o s. : rationis, the analogy.
oonlatas (ooll-), P. of confero.
conlandatio ( ooU-), dnis, /. [ conlaudo ],
warmprmse, eulogy: hominis.
con-laudo (coll-), avi, fttus, are, to orize
iyhly, eztol: filium, T. : factum Buis: militum
nrtoiem, L. : alqm magnifice, L. : me, H. : conlau-
datis miUtibns, Cs. : conlaudandus, quod, etc.
oooleota (coU-), ae,/. [conlectusj, a contribtt-
tion^ eoUedion : a conviva exigere.
oonleotioiiis (coll-; not -titius), um, a^.
[coolectas ], gathered in hatte, huddled together :
turaixiK
oonlectio (coU-X ^nis, /. [conlectus], a col-
ketmg^ goUuring : (membromm). — Fig., m rbet,
a nmaUng up, recapitulation,
oonlectos (coU-), P. of oonligo.
oonlega or coUega, ae, m. [com- +8 LEO-J,
9 partner in ojjlce, colleague, auociaie, anetaor: m
oeoaiiri : imperii, Ta. : conlegaro habere : post me
sedeC, H. : dux delectus est, duo collegae dati, N.
—An amoeiate, eompanioti, /elhw : Epicuri sapien-
tne ; a fdUnymember (of a club), C. ; a feUow-
•cter, lo.
ocolagiiim or collegium, \ n. [ conlega \
m»iiation in office, eotteaguethip : expertus mini
«ooordi ooUegio vir, L. : consul per tot collegia
eoertiui, L.— ^ft official body, aaaociation, board.
bench, college, guild, corporation, society, union,
company : censorum : praetorum : pontificum :
augurum : mercatorum, L. : ambubaiarum, H. :
tribuni . . . pro collegio pronuntiant, in the name
of the body, L.
oon-libertOB (coU-), I, m., a fellow-freedman.
(con-libet, conlubet, or coUibet), buit or
bitum est, ere, impers., it plecues, is agreeable (only
per/, system) : si conlibuisset, H. : quae victori-
bus conlubuissent, S. : si quid conlubitumst, T. :
simul ac mihi conlibitum est
oonlido fcoU-), — , — , ere [com-+lacio], to
mislead, beguile : me in breve tempus, T.
oonlido (coll-), lIsT, Ilsus, ere [cora-+laedo],
to dash to pieces, shatter, batter, crush: vasa conlisa :
umorem : anulus ut fiat, colliditur aurum, 0. : col-
liduntur inter se naves, Cu. — F i g. : Graecia bar-
bariae conlisa duello, dashed upon, H.
oonligatio (coU-), dnis,/. [2 conligo], a con-
nection.— Plur., C. — Fig., a bond, union: causa-
rum omnium : artior societatis.
1. oonligo or oolligo, l6gl, lectus, ere [cora-
-1-2 lego]. — Of things, to gather, collect, asmnble,
bring together : stipulam, T. : radices palmarum :
limum ovo, i. e. dear the wine, H. : horto olus, 0. :
de vitibus uvas, 0. : f ructQs, H. : sarmenta virgul-
taque, Cs. : serpentis, N. : viatica, H. : conlectae
ex alto nubes, heaped together, V. : sparsos per
colla capillos in nodum, 0. : nodo sinOs conlecta
fluentSs, V. : pulverem Olympicum, L e. to cover
himself with, H. : equos, to check, 0. : saroinas
conligere, to put in order (before battle), S. : vasa,
to pack up (for a march) : vasa silentio, L. : arma,
to take up the oars, V. — Of persons, to collect, as-
semble, bring together : exercitus conlectus ex seni-
bus desperatis : milites : reliquos e f ugfi, N. : con-
lecta iuvenum manu, L. — To contract, draw up
compress, collect, concentrate: in spiram tractu se
conligit anguis, Y. : orbem, L. : apicem conlectus
in unum, 0. : se in arma, concealed, Y. — To gather,
repair : in quo (rei p. nauf ragio) conligendo : nau-
fragia fortunae. — Fig., to gather, couect, acquire,
incur : iram, H. : rumorum ventos : haec ut con-
ligeres, declamasti, compose: vestigia Pythagoreo-
rum : repente auctoritatem, Cs. : famam clemen-
tiae, L. : invidiam crudelitatis ex eo : sitim, Y. :
frigus, H. : agendo vires ad agendum, L. — To col-
lect, compose, recover : se : sui conligendi facultas,
^^yingt Cs. : se ex timore, Cs. : animos, L. :
priusquam conligerentur animi, L. : mentem, 0. :
ubi oonlectum robur (tauri), Y. — In thought, to
gather, collect, consider, deduce, infer : paucitatem
inde hostium, L. : haec pueris esse grata : sic con-
lige mecum, H. : qualis in ill& decor fuerit, 0. :
NereXda sua danma mitterc, 0. : ex quo ducenti
anni oonliguntur, are reckoned, Ta.
Digitized by
Google
oonligo
168
oonopeum
2. oon-ligo (coU-), avT, fttus, ftre, to hind to^
gether^ tie^ connect^ bind, tie up: mands, tie the
priMoner'e handt : eum miseris modiSf T. : scutis
ictu pilorum conligatis, Cs. — Fig., to unit^ combine^
connect : homines inter se sermonis vinclo : (res)
inter secolligatae: annortira memoriam unolibro.
— To restrain^ check, stop, hinder: impetum furen-
tis: Biutum in Graoci&.
con -lined (ooll-), ^^\ <^^us, &re, to direct
ttraighty aim ariglU : hastam aliquo : aliquando.
con-lino (coU-), — , — ^ ere, to besmear, deJUe,
pollute: crines pulvere, H.
oonliquefactuB (coll-^, P. [com-+liquefio],
disaolved^ melted: (vcnenum) in potione.
conlisos (coll-), P. of conlido.
conlocatio (ooU-), onis, /. [conloeo], an ar-
rangement, collocation : siderum. — In rhet. : ver-
borum : argumentorum. — An endowing, giving in
marriage: filiae.
con-loco (coll-), ftvl, atus, are, to set right, ar-
range, atoUion, lay, put, place, set, net up, erect : sine
tumultu praesidiis conlocatis, S. : rebus conlocan-
difl tempus dare, Cs. : lectieae conlocabantur : se-
des ac domicilium : chlamydem, ut pendeat apte,
0. : eam in lectulo, T. : in nayi : Herculem in con-
cilio caelestium : in bis locis legionem, Cs. : insi-
diatorem in foro : iuvenem in latebris, V. : tabulas
in bono lumine : supremo In monte saxum, H. :
signa in subsidio artius, S. : oolonos Capuae : se
Atbenis, settle : oculos pennis, 0. : ibi praesidium,
Cs. : ezercitum in provinciam, S. : comites apud
hospites, to quarter: ante suum fundum insidias:
castra contra populuro R : cohortis advorsum pe-
dites, S. : inter mulieres filium. — To give in fnar-
riage: Quocum gnatam, T. : alicui filiam, N. : filiam
in familia : propinquas suas nuptum in alias civi-
tates, Cs. — Of money or capital, to lag out, invest,
advance, place, employ : in eft provincift pecunias:
ut in eo fundo dos conlocaretur : patriraonium
suum in rei p. salute. — Fig., to place, set, station,
dispose, order, arrange, occupy, employ, put: aedi-
litas recte collocata : ut rebus conlocaiidis tempus
daretur, Cs. : verba conlocata, i. e. to arrange in
sentences : res in tuto ut conlocetur, T. : sese in
meretriciS vitft, employ: in animis vestris trium-
phos raeos : adulescentiam suam in amore, spend:
alqm ad Pompeinm interimendum : senatum rei
p. custodem. — To invest, store: apud istum tam
multa pretia ac rounera : (ut pecunia) sic gloria et
quaerenda et conlocanda ratione est.
con-locupleto (coll-), avi, — , ftre, to make
very rich, enrich : te, T.
COnlocuti5 (coll-), Onia,/. [couloquor], a con-
versation, conference, talk: hominum: familiaris-
simae cum alquo.
(conloquenSi utis), m. [P. of couloquor^, one
who converses ; only plur. : conloquentibus diffiei-
les, i. e. avoiding interviews, L.
oonloquiom (coll-), I, n. [conloquor], a eonr
versation, conference, discourse : eo ad oonloqaium
venerunt, Cs. : in Antoni conloquium venire: de
pace in conloquium venire, S. : per conloquia de
pace agere, Cs. : in conloquio esse, N. : occulta
habere cum aliquo, L. : crebra inter se habere, Cs. :
petere, 0.: alterius: deorum, V. : conloquia ami-
corum absentium, i. e. by letter.
cou-loquor (ooU-X cQtus, I, to talk, converse,
confer, parley, hold a conversation : mecum, T. :
cum homine: per Procillam ( interpretam ) cum
eo, Cs. : cum eo de partiendo regno, X. : inter nos:
de re p. multum inter se : conloquar, will talk (with
him), T. : ad se oonloquendi gratia venire, S. : ex
equis, C^. : inimicos cognoscere, conloqui : quas
(res) tecum conloqui volo, talk over, N.
conlubet, see oonlibet
con-luceo (coU-), — , — , 5re, to shine bright-
ly, be brilliant, gleam, glow : sol, qui conluceat :
conlucent ignes, V. : lampades undique, 0. : fcan-
delabri) fulgore conlucere templum : moenia nam-
mis, V. : omnia luminibus, L. : quft (mare) a sole
conlucet — F i g., to shine, be resplendent : vidi con-
lucere omnia furtis tuis : conlucent floribus agri,
0. : totus veste, V.
con-lud5 (coll-), si, — , ere, to play together,
sport with : paribus, H. — P o e t : videbia in aquft
conludere plumas, move sportivdy, V. — Fig., to
have a secret understanding : tecum.
con-luo, lul, — , ere, to moisten, wet : era, 0.
conluaio (coll-), onis, /. [oonludo], a secret
understanding, collusion : cum decumanis.
COnluBOr (coll-), Oris, m. [conludo], a fellow-
gambler: 8UU8. — A playmate: infans cum conlu-
sore catello, lu.
Con-lu8tro (CoU-), avI, Atus, &re, to illuminate,
brighten, enlighten: sol omnia luce conlustrans : in
picturis conlustrata, bright lights. — ^F i g., to survey,
scrutinize, review: omnia oculis : cuncta equo, Ta,
conluvies, — , a6/. 6, washings, ojffseourtMs,
dregs (late for conluvio): magna, Ta. : rerum, Ta.
conluvio (coll-), Onis, / JTconluo], washings,
sweepings, dregs, impurities, ojf'seourings : mizto-
rum omnia generis animantium, L.: ex hac oonlu-
vione discedere : gentium, a vile mixture, L. : om-
nium scelerum.
con-m-, see comm-.
con-necto, con-nez-, see c5ne-.
con-ni-, see c6nl-. con-nub-, see c5nab-.
oonopeum, 6i (lu.), or conopium, I (H., Pr.\
n,, a gauze net, mosquito-curtain, canopy: turpe,
effeminate H. — Hence, a bed^ lu., Pr.
Digitized by
^oogle
Conor
1(59
oonsoientia
Conor, lit aa, atl, to undertake^ endeavor^ <Utempt^
ft|, MtUure, 9eek^ aim^ make an effort^ beffiriy make
tndof: (muVieres) dum conantur, annus est, T. :
lodai ad conaodum : oonari desistis : conari con-
Mttcere, N. : ego obyUm conabar tibi, was going
tcjkd youy T. : quicquam Fallaciae, T. : id quod
ooQ&ntar consequi, their ends : tantam rem, L. :
molta 8tii\te, N. : plurima frustra, V.: Ter conatus
otmnqne Ti&m, V. : id ne fieret omnia conanda
esse, L : ius saum exsequi, C.^. : rem labefactare :
baec delere : f rustra loqui, O. : f rustra dehortaiido
irapedire, N. : si perrurapere possent, Cs.
oon-p>, »ee comp-.
oonqnaero, see oonqulrd.
oonqnaasatio, onis,/. [conquasso], a shatter-
ing, di$turb<mce : valetudinis corporis.
OOli-qtiasad, — , fttus, are, to shake severely:
Appulia terrae motibua conquassata. — F i g., to
skitter, disturb : nationes.
oon-qiieror, questus, I, dep., to complain, be-
wail, lament^ deplore : voce ali&, T. : temporis ad
cooqoerendum parum : Gonquerar an sileam ? 0. :
fortanam : bonorum direptiones : patris in se sae-
▼itiaiD, L. : ignaris nequiquam auris, Ct : multa
ooDqaesU, 0. : pauca de fortunft : ad saxa haec,
m^ee these complaints : his de rebus : apud patres
▼im dictatoris : alqd pro re p.
oonqnevtio^ Onis, /. [conqueror], a complain-
img, bewailing, complaint: Sulpicii: in senatu ha-
bitae. — I d r h e t., an appeal to sympathy,
1. conqaeatnSk P. of conqueror.
2. (ooiiqiie8tiia» Qs), m. [conqueror], a violent
costtplaint ; onlj abl. sing. : hbero, L.
con^uieaco, quievX (conquiSsti, C. ; oonquigs-
se, L. ), quiStus, ere, to Jind rest, rest, repose, be
idle, be inactive: ut ne ad saxa quidem mortui con-
qaiescant: ante iter confectum, to ?uUt, Cs. : sub
annig, Ql : ex laboribus. — To go to sleep, take re-
pom, take a nap: meridie, Cs. — To pause (in i^peak-
mg): in conquiesceudo. — To pause, stop : iiuin-
qoam ante, quam, etc. : nee conquiesse, donee, etc.,
L. — To Mop, pause, rest, cease, be in repose : quando
iifios sica conquievit?: navigatio mercatdrum, is
doted: tmbre conquiescente, L. : Italia a delectu,
arbs ab annis. — Fig., to rest, be at peace, enjoy
tranqumOy: nee nocte nee iuterdiu, L. : uures
oonvicio defessae : in nostris studiis.
oonquird, quisin (sierit, C), quTsUus, ere
[coai--|-qaaero], to seek /or, hunt up, search out,
procure, bring together, collect : toto flumine navis,
Gi. : iubet omnia oonquiri : quam plurimum peco-
ns ex agris, S. : Diodorum totft provincift : quos
potoh (colonos), N. : his ut conquirerent (sc. ho-
ttnes) imperarit, Cs. : pecuniam, L. : quem quis-
qoc Dotum habebat, Cs. : triumviri sacris conqui-
Pmdia, L — Fig., to seek: after, search for, go in
quest of : suavitates undique: voluptates, Cs. : lit*
terae cogitatione conquirendae: artis ad alqm op-
primenduin, Ta. : omnia contra sens^Qs : allquid
sceieris, to seek to commit.
oonquisitio, dnis,/. [conquiro], a seeking out,
search for, bringing together, procuring, collecting :
diligentissima, Ta.: piaeulorum, L. : pecuniarum,
Ta. — A levying, levy, conscription : durissima : in-
genuorum per agros, L.
conquisitor, oris, m. [conquiro], a recruiting
officer, press-captain, C: retentis conquisitoribus, L.
conquiaitUB, adj. with sup. [P. of conquiro],
sought out, chosen, select : coloui : conquisitissimis
epulis.
con-r-t see corr-.
oon-saeptUB (not conseptus), P., fenced
round, hedged in: ager: locus cratibus, L. — As
subst. n., a fenced place, enclosure, L., Cu.
consalutatio, otiiB,/. [consaluto], a greeting,
mutual salutation : forensis : inter exercitfls, Ta.
con-saluto, ftvl, atus, are, to greet, salute cor-
(Uallff : inter se: regem (multitude), U: eum dic-
tatoiein, greet him as, L. : cam Volumniam.
oon-sanesoo, nul, — , ere, to recover, be healed.
oon-sanguineuB, adj,, of the same blood, re-
lated by blood, kindred, fraternal : homines, Cs. :
Acestes, his kinsman, V. : umbrae, of her brothers,
0. : turba, the family, 0. — As subst. m., a brother,
C. ; /., a sister, Ct. — Plur., kindred, kinsmen : a
senatu appellati, Cs.
conBanguinitas, atis,/. [consanguineus], kin-
drcd, relationship: misericordia consanguinitatis,
L. : consanguinitaie propinquus, V.
consoeleratUB, adj. with sup. [P. of conscele-
ro], wicked, depraved • pirata : mens : inentes, L. :
impetus : exsectio linguae : consceleratissimi filii.
— Plur. m. as subst., wretches, villains: in consce-
leratos poenae : conscelcratorum manus.
con-scelero, avi, &tus, are, to stain with guilt,
pollute, dishonor, disgrace : oculos videudo, 0. :
doraum, Ct.
consoendo, endl, ensus, ere [eom-+8cando],
to mount, ascend, climb : vallum, Cs. : equos, L. :
aethera, 0. : rogum, V. : in equos, 0. — To go on
board, embark: navem: puppim, 0.: aequor na-
vibus, to go to sea, V. : in navLs, Cs. : in phaselum :
velim conscendas, ad meque venias : ab eo loco,
set sail : Tliessalonlcae conscendere iussi, L. —
Fig.: laudis carmen, to rise to, Fr.
c5nBcensio, onis, /. [couscendo], an embark-
ing: in navls.
coDBcensua, P. of conscendo.
consoientia, ae, /. [conscio], joint knowledge,
consciousnesx, common knowledge, privity, eognp
Digitized by V^OOQIC
oonBoindo
170
oonseotarlos
§ance: oonscientiaecontagio: alqm in conscientiam
adaumere, Ta. : a conscientiae suspitioDe abesse :
perfugit, suam conscientiam metuens, L. : con-
scientiae eius modi facinonim: bominum: plu-
rium, L. — ConsdouaneUy knowledge^ feeling^ tense:
nostra : sua, L. : viriuin nostrarum, L. : pulcber-
rimi facti : scelerum tuonim, Cs. : spretorum (deo-
rum), L. : de culpft, & : oonscientia, quid abesset
yiriunif detractavere pugnam, L. : inerat conscien-
tia derisui fuisse triumpbum, he woe keenly aware^
Ta. — A sense of right, morcd sense^ conscience:
recta, a good conscience: egregia, L. : bonae con-
scientiae pretium, of sdf- approval, Ta. : Abacta
nulla conscientift, eerujAe, H. : generis humani, the
moral judgment, Ta. : mala, S. — A good eonscienee,
self -approval: maximi aestimare conscientiam
mentis suae : in gravi fortuna conscientia 8u& niti.
— A sense of guilt, remorse: fuga, et sceleris et
conscientiae testis : oonscientift convictus : angor
conscientiae : mentem vastabat, S. : animi. — With
ne, guiUy fear, Ta.
oon-soindo, idl, issus, ere, to tear, rend to
pieces : conscissft veste, T. : epistulam : ipsam ca-
pillo conscidit (i. e. illius capillum), T. — F i g.» to
tear to pieces, calumniate : me : advocati sibills
conscissi, hissed at.
con-BCi5, — , — , Ire, to be conscious, fed guilty:
nil conscire sibi, H.
oon-soisoo, scTvI (-sclsse, L.; -sdsset, C), scT-
tus. Ire. — Of public acts, to approve of, decree, de-
termine, resolve upon: Senatus oensuit, conscidit
ut bellum fieret, L. (old formula) : bellum, L. : fa-
cinus in se foedum, L. — To adjudge, appropriate:
mortem sibi, to commit suicide: necem sibi : exsi-
lium nobis, L. : mortem (sc. sibi), L. : mors ab
ipsis oonscita, L. : consciscenda mors voluntaria.
oonsolaaaa, P. of conscindo.
oonsoitua, P. of conscisco.
OonsoiuBf adj. [com-4-8cio], knowing in com-
mon, conscious with, privy, participant, accessory,
witnessing: tam multis consciis, when so many
knew it, N. : tam audacis facinoris, T. : alius alii
tanti facinoris conscii, S. : horum eram conscius :
ante actae vitae, L. : flagitiorum : peccati, H. : nu.
mina veri, V. : quorum nox conscia sola est, 0. :
qui fuere ei conscii, T. : mendacio meo: conscium
illi facinori fuisse : coeptis, 0. : conubiis aether,
V. : mihi in privatis omnibus conscius : his de re-
bus Piso : res multis consciis quae gereretur, N. :
Quo nee conscia fama sequatur, that knows me,
V. : conscia agmina iungunt, of allies, V. — As
subst., a partaker, accessory, accomplice, confidant,
witness: conscius omnis abest, 0.: ipsi tui con-
scii, socii : meorum consiliorum : illos (equos) cou-
Bcios putant (deorum), Ta. : conscia, tlie confidante,
H. — Knowing, conscious: alicuius iniuriae sibi,
Cs. : sibi nullius culpae : mens sibi conscia recti,
v. : lupus audacis facti, V. : mihi, numqaam me
nimis cupidum fuisse vitae : ego, quae mihi sum
conscia, hoc scio, T. : virtus, v. : partim conscii
sibi, alii, etc., from a sense of guilt, S. : quos con-
scius animus exagitabat, guilty, S.
oonscribllld, — , — , ftre, dim, [conscribo], to
mark by beating, mark with welts : manQs, Ct.
oon-acribo, IpsI, Iptus, ere, to write together,
write in a roll, enroll, enlist, levy : milites : exerci-
tOs, Cs. : cohortis, S. : sex milia familiamm, L. :
cum vicatim homines oonscriberentur (L e. for
bribery). — To put together in writing, draw up,
compose, write : edictum: legem: condiciones, L. :
epistula Graecis litteris conscripta, Cs. : pro salu-
taribus mortifera,j7r«m6«.' qui esset optimus rei
p. status : de quibus ipse conscripsi. — To write
over, cover : conscripta vino mensa, O. : oonsciip-
tum lacrimis epistolium, Ct
conaoriptlo, Onis, /. [conscribo], a record, re-
port: fAlssLie ({ntLes^onnm, forged depositions,
oonaoriptUflt I, m. [P. of conscribo], one en-
rolled: patres conscripti (i. e. patres et conscripti),
fathers and elect, i. e. the senate: conscriptos in
novum senatum appellabant lectos, L. : * Patres
conscripti * (addressing the senate), S. : pater oon-
Bcriptus : conscripti officium, of a senator, H.
oon-seco, cul, ctus, ftre, to cut to pieces, cut
up: membra fratris, 0.
oonseoratio, Onis, /. [ consecro ], a religious
dedication, conseantion : domds. — An apotheo^is^
Ta. — An execration, denunciation : capitis : legia,
by law,
odnseoratna, adj. [P. of consecro], haUoufod^
holy, sacred: locus, Cs.
oonsecrd, &vl, &tus, &re [com^+sacro], to ded-
icate, devote, offer as sacred, consecrate: agros:
locum certis circa terminis, L. : lucos ac nemora,
Ta. : Caesaris statuam, Cs. : candelabnim lovi :
Siciliam Cereri : fratribus aras, S. — To honor as a
deity, place among gods, deify, glorify : Liberum :
beluae numero conseci-atae deorum : Aeacum di-
vitibus insulis, consian, i. e. immortalize, H. — 7b
doom to destruction, devote, make accursed, execrate :
caput eius, qui contra fecerit: tuum caput san-
guine hoc, L. — To surrender: esse (se) iam con-
secratum Miloni, to the vengeance of. — Fig., to
devote, attach devotedly, ascribe as sacred: certis
quibusdam senteutiis quasi consecrati: utilitas
(artis) deorum invention! consecrata: (viros) ad
inmortalitatis meinoriam. — To make immort^sl,
immortalize: ratio disputandi (Socratis) Platonis
memorift consecrata: amplissimis monumentis
meraoriam nominis tui.
oonseotariuB, adj. [ consector ], that foUows
logically, consequent: illud roinime. — Plttr, t^, as
subst., conclusions, inferences.
Digitized by
Google
consectatdo
171
oonseqnor
odnsectatid, Onia, /. [ oonsector ], an eager
pmrmt^ tirwing after : oondnnitatis.
conaectatrix, Icis, /. [consectator], an eager
fwvuT, adherent : voluptatis.
consectio, Onis, /. [conseco], a cutting up^
<^nug to pieces : arborura : eius (materiae), i. e.
the art of faskiouing,
con-sector, atus, art, dep., to follow eagerly^
attend continuaJlg^ go after : ho8, T. : rivulos. — to
follow up^ persecute^ ehtise, pursue^ overtake, hwU:
boeaj, Ca. : per castella milites, Ta. : in montibus
pecora, L: alqm clainoribus. — Fig., to pursue
at^erfy, drive after ^ follow^ emulate^ imitate : dolo-
rem ipsum : umbras falsae gloriae : verba.
consecotid, onis,/. [consequor], an effect, con-
mmeHcti consecutionem adfert voluptatis, han
peasKre oi a consequence.* causas rerum et con-
wcatiooes ridere. — I n r h e t, order, connection :
Tcrbonnn.
consecQ, perf of consido.
oon-senesoo, nul, — , ere, inch., to grow old
together, grow old, become gray : otic rei p. : ilia
ca^i, 0. : soceronim in armis, H. : insontera in
exailio, L.—To waste away, sink, decline.' in fra-
tris gremio maerore. — ^Fig., to lose respect: nullo
tdTeraario. — 7b decay, degenerate, grow obsolete,
Jeditie: illis annis omnia consenuerunt, S. * quam-
via coDsenuerint vires : lex, L. : inyidia : alcuius
coosenslo, onis, /. [ consentio ], an agreeing
t^ff'ther, agreement, unanimity, common accord:
namqaam maior populi R. : ratio, plena consen-
90013 omnium : omnium omni in re : tanta Qa\-
]ae consensio f uit libertatis Tindicandae, Cs. : na-
tote, harmony, — A plot, combination, cwispiracy :
io^idjafum: magna multornm, N.: aperta, Ta.:
gJobos oonsensionis, i. e. o/" conspirators, N.
1- ooDBenaua, P. of consentio.
2. consensual Qs, m. [consentio], agreement,
^emrdanee, unanimity, concord: vester in cau8&:
cifitatiom de meis raeritis : si omnium consensus
li^tarae vox est : consensu omnium locum delege-
y^t, Cb. : optimatum, N. : civitatis, L. : optimo
o JWD p. consensu libertatem defendere : legionis
^ ran p. reciperandam : temptatae defectionis,
L.: omnium Testrum consensu, as you all agree,
Gi. • omnium consensu, unanimoudy, Cs. : Poscor
^Qwensa Laelapa magno, beset with detnands for,
^ ' tpod Chattos in consensum vertit, has become a
ff^erol custom, Ta. : maiores natu consensu lega-
tes miseruot, with one accord, Cs. : munus consensu
■pingont, L. — 'A ptot, conspiracy: audacium. —
^^neneni, harmony: omnium doctrinarum.
cansentaneuB, adj. [consentio], agreeing, ae-
^''^»g, suited, becoming, meet, Jit, proper: cura iis
^ftris: mors eius vitae : actiones ?irtuti : consen-
taneum est in iis sensum inesse, is reasonable:
quid consentaneum sit ei dicere, qui, etc. — Plur.
n. as subst., concurrent circumstances : ex consen-
taneis (argumenta ducere).
consentdens, entis, abl. tL or te, adj. [ P. of
consentio], agreeing, accordant, unanimous : sena-
tus : rerum cognatio : hominum consentiente
auctoritate contenti: clamore consentienti pug-
nam poscunt, L.
con-sentio, sSnsT, sensus, Ire, to agree, accord,
harmonize, assert unitedly, determine in common,
decree, unite upon : hunc consentiunt gentes pri-
marium f uisse : populo R consentiente, with the
approval of: consensit et senatus bellum, i. e. has
decreed war, L.; de amicitiae utilitate: vestrae
mentes cum populi R voluntatibus : superioribus
iudiciis: virtute ad communem salutem: ad con-
servandam rem p. : in qu& causa omnes ordines : in
hoc, L. : in formam luctOs, L. : consensa in poste-
nim diem contio, called by consent, L. : senatus
censuit consensit ut bellum fieret, L (old formula):
bellum erat consensum, L. : consensisse, ne dice-
rent dictatorem, L. : possessiones non vendere. —
To agree, join, plot together, conspire, take part :
factum defendite vestrum, Consensistis enim, 0. :
cum Belgis reliquis, Cs. : belli faciendi causft: ad
prodendam Hannibali urbem, L. — To accord,
agree, harmonise with, Jit, suit : in homine omnia
in unum consentientia, in an harmonious whole, L.:
cum voltus Domitii cum oratione non consentiret,
Cs.: inter se omnes partes (corporis) consentiunt:
his principiis reliqua consentiebant : suis studiis,
approve, H. : ratio nostra couseutit, pugnat oratio.
conseqnens, entis, adj. [P, of consequor], ac-
cording to reason, correspondent, suitable, fit : in
verbis quod non est consequens : consequens esse
videtur, ut scribas, etc., fitting. — Following logi-
cally, consequent: alterum alteri. — As subst, n., a
consequence, conclusion : falsum. — Plur. : vestra.
conseqnentia, ae, /. [ consequor ], a conse-
quence, natural succession : eventorum.
oon-seqaor, secQtus (sequdtus), I, dep., to fol-
low, follow up, press upon, go after, attend, accom-
pany, pursue, litteras suas prope, L. : se coniecit
intro, ego consequor, T. : hos vestigiis. — To fol-
low, pursue (as a foe) : copias, (X : (alitem) pen-
nis, 0.: face iactatft Consequitur ignibus ignes,
makes a circle of fire (to the eye), 0. — In time, to
follow, come after: Cethegum aetate: has res
consecuta est mutatio, N. : eius modi sunt tempe-
states consecutae, uti, etc., Cs. : reliquis consecu-
tis diebus : silentium est consecutura. — To over-
take, reach, come up with, attain to, arrive at : hunc
fugientem : columbam, Y. : rates, 0. : ad vespe-
ram consequentur: reliqui legati sunt consecuti,
came up, N. : (telum) Consequitur quocumque
petit, hits, 0, — F i g., to follow, copy, imitate, adopt,
Digitized by V^OOQ IC
oonBero
172
ooniido
obey: Ghrysippum Diogenes consequens: Neces-
sest consilia consequi consimilia, T. : mediam
consili viam, L. — To follow^ ensue, resuU, be the
consequence^ arise from: ex quo caedea esset ve-
0trum consecuta: dictum invidia consecuta est, N. :
quia libertatem pax consequebatur: illud natura
consequi, ut, etc. — To reach, overtake, obtain, ac-
quire, get, attain : opes quam maximas: honorea :
earn renif Cs. : fructum nroplissimutn ex vestro
iudicio : omnia per senatura : suis mentis inpuni-
tatem: gloriam victoriis, N. : in hac pernicie rei
p. gratiam: multum in eo se consequi dicebat,
quod, etc., that it was a great advantage to him,
N. : perverse dicere perverse dicendo, acquire bad
habits of speaking. — To reach, come to, overtake^
strike : matrem mors consecutast, T. : tanta pro-
Bperitas Caesarem est consecuta, nt, N. — To be-
come like, attain, come up to^ equal: aliquem maio-
rem. — 7b attain to, understand, perceive, learn,
know: plura, N. : omnis illorura conatQs: facta
memoria: tantam causura diligentia : quid copia-
rum haberes. — Of speech, to attain, be equal to, do
justice to: laudes eius verbis: omnia verbis.
1. con-sero, sevi, situs, ere [com- + l sero], to
sow, plant: agros: ager diligenter consitus: ager
arbustis consitus, S. : pomaria, Ta. : Ismara Bac-
cho (i. e. vino), V. : arborera, L. : porous consita,
Tb. — F i g., to sprinkle, strew (poet.) : crebris f reta
consita terris,V. : caec& mentem caligine consi-
tus, Ct.
2. con-sero, serul, 8ertum,ere [com- +2 sero],
to connect, entwine, tie, join, fit, bind, unite: Lorica
conserta hamis, V. : Consertum tegumen spiuis,
pinned together, V. : sagum fibula, Ta. — Fig.:
exodia conserta fabellis, L. — To join, bring togeth-
er: latus lateri, 0.: siuGs, Tb. — With mannm,
manOs (rarely manu), to figM hand to hatui, join
battle: signa contulit, manuin conseruit: conse-
rundi manum copia, S. : manOs inter se, L. : con-
sertis deinde manibus, L. : dcxtram, V. : manu
consertum alqm, attrahere, L. — F i g. : ibi ego te
ex iure manum consertum voco, I summon you to
a trial /ace to face. — \W\ih' pugnam ov prodium:
pugnam, L. : piignam inter se, L. : proelium com-
minus, L. — In other connections: slcubi conserta
navis sit, was grappled, L. : cum levi armaturft,
L. : belli artis inter se, employed in fight, L.
conserte, adv, [consertus], in dose connection :
omnia fieri.
oonsertUB, P. of 2 consero.
conserva, ae,/. [conservus], a ( female) fdlow-
dave, T. — P o e t. : conservae fores, 0.
conservans, antis, adj, [P. of conservo], pre-
servative: eius statas.
odnservatio, Onis, /. [ conservo ], a keeping,
preserving: civium: decoris: frugum.
conservator, oris, m. [conservo], a IcMpmr^
preserver, defender : patriae : urbis.
con-servo, uvl, fttus, are, to retain, keep safe^
maiu tain, preserve, spare: te, T, : civis: omnia,
Cs. : rem familiarem diligenti& : simulacra araa-
que, N. : civis incolumis : animum integrum : in-
columis ab eo conservatus est, left unpunished, Ca.
— F i g., to keep intact, preserve inviolate, guard,
observe: ius legatorum, Cs. : ius iurandum: disci-
plinam : voluntatem mortuorum : maiestatem po-
puli R. : pristinum animum erga alqm, L.
con-servus, I, m., a fellow-slave, T., C, H., Ta.
consessor, Oris, m. [consido], one who sits 6y,
an assessor, associate. — lb court : accusatoris. — At
a feast, C. — In public shows : pauperem cooaeaso-
rem fasti dire, L., C.
consessus, Qs, m. [consido], a eolleetion (of
persons), assembly: meorum iudicum: conaessa
maximo agere causam: oonseasum clamoriboa
implere, v.: a consessu plausua datua: ae heros
Consessu medium tulit {dot. for in conseasum),
V. : theatrales gladiatoriique : in ludo.
considerate, adv. with comp, and sup. [con-
sidero], considerately, deliberatdy : agere : id f aoe-
re : alqd consideratiua faoere, Cs. : quid feci non
consideratissime ?
oonsideratio, onis, /. [considero], contempla-
tion, consideration : naturae : accurata.
conslderatos, adj. with conyD. and sup, [P. of
considero], maturdy reflected upon, ddiberate^ con-
siderate: excogitatio faciendi aliquid: conaidera-
tius consilium : verbura consideratissimum. — Cir-
cumspect, cautious, considerate : index : unft in re :
tardura pro considerate vocent, L. : quis oonside-
ratior illo.
c5nsidero, fivT, &tus, are, to look at dosdy^ re-
gard attentivdy, inspect, examine, survey : candela-
brum : spatium victi hostis, 0. : alquem^ S. : Num
exciderit ferrum, 0. — Fig., to consider maturely^
reflect upon, contemplate, meditate : mecutn in ani-
mo vitam tuam, T. : neglegentiam eius : pericula,
S. : aliquid ex sua natura : his de rebus cum Pom-
ponio: de qua (intcrcessione): id, de quo conalde-
retur, inquiry is made: cum vestris animis: quid
agas: quid in alios statuatis, S. : considerandum
est, ne temere desperet : ait ae considerare velle.
oon-sido, sedl (rarely sidl; cOnsIderant, L^Ta.),
sessus, ere, to sit down, take seats, be seated^ settle:
positis sedibus, L. : considunt armati, Ta. : in pra-
tulo propter statuam : in ar&, N. : examen in ar-
bore, L. : ante focoa, O. : mensi.o, at the tables^ V. :
tergo tauri, 0. : in novam urbem, enter and settle^
Cu. : ibi considitur : triarii sub vexillis considebant,
L, — In assemblies, to take place, take a seat., eit
hold sessiotis, be in session: in theatre: in loco
consecrato, hold court, Cs. : quo die, iudices. con-
Digitized by V^OOQIC
oonolgno
178
consipio
leifiBtis: senior iuUex consedit, 0. — To encamp^
filth a camp^ tak€ post, gtation oneulf: ad con-
meuUs in ripis, L. : sub radicibus roontium, S. :
tfiQ3 flumen, Gs. : prope Cirtam baud longe a
mari, S. : ubi Tallis spem praesidi offerebat, Cs. :
com cohorte in insidiis, L. : ad insidiaSf L. — 7b
uUU, take up an abode. Hay, make a home : in Ubio-
mm fioibtu, C^ : trans Rbenum, Ta. : in hortin
(Tolocres), bmlcl, H. : Ausonio porta, Jind a home,
v.: Cretae (locaL), Y.— To eettle, tink doum, sink
m,^ way, subside, fall in: terra ingentibus ca-
Jtnii conseditf L. : (Alpes) iam licet considant ! :
in ignis Ilium, V. : neque consederat ignis, 0. —
Fig., to settle, sink, be buried: iustitia cuius in
mente consedit: consedit utriusque nomen in
qoMitora, mhA; out ofnoOee: Consedisse urbera
locto, sunk in grief y Y. : praesentia satis consede-
nnt, I e. qvwi «mu cusured, Ta. — To abate, subside,
diisiwk, be appeased, die out: ardor animi cum
consedit: terror ab necopinato visu, L, — Of dis-
course, to conclude, end : varie distincteque.
odo-dgno^ iTl, &tu8, are, to seal, sign, subscribe.
Ml seel to: tabalas signis : laudatio oonsignata
Ofti.— F i g., to attest^ certify, establish, vouch for :
saiatfis iudida publicis populi R. litteris consig-
Dtto: toctoritates nostras. — To note, inscribe, rey-
vter, record: litteris aliquid : fundos coromenta-
riia.—ji'ig.: quasi oonsignatae in auimis notiones,
OQDsUiarins, I, m. [consilium], a counsellor,
sdnser: fidelis: ad bellam, L. — An interpreter,
*w>ut«r.' (augur) lovi datus.
consiliator, oris, m. [consilior], a eounsdhr :
nafeficus, Ph-
coosilio, adv. [abl, of consilium], intentionally,
^aignedhf, purposeLy: seu forte, seu consilio, L. :
ortwn Adferimur, Y.
ooniQior, fttaa, ail [consilium], to take counsel,
tosntt: consiliandi causft oonloqui, Gs. : nirsu^,
Ti.: oonsiliantibas divis, H. : haeo consiliantibus
ai, cemndering, Ca. — To counsel, advise : bonis
coosUitim, 1» n. [com- +2 SAL-l, a council,
^ of cotmseUorSy deliberative assembly: senatum,
wtw terrae consilium : senatfls : lovis, H. : consi-
ta Tiribus parat, L. : publicum, I e. a court of
/<^.* hac re ad consilium delatft, a council of
i^tGi.: sine consiliis per se solus, witliout ad-
*t>en,L: Dla Nnroae coniunz consiliumque fuit,
^^mellcr, 0. — DeUberation, consultation, consider-
^ toytlher, ca^msel : capere unft tecum, T.: sum-
■■ de rebus habere, V. : quasi vero consili sit
n^ ac noD, etc, a question for discussion, Cs. : ar-
^"<ninn negarit sui esse consili, /or him to decide,
5.: qoid dBcere possis, tui consili est, /or you to
" r; nihil quod raaioris consili esset: noctur-
na, S. : in consilio eflt aedilibus, admitted to the
courtsels, lu. — A conclusion, determination, resolu-
tion, measure, plan, purpose, intention, design, poli-
cy: unura totius Galliae, Cs. : callidum, T. : arca-
num, H. : saluberrima, Ta. : adeundjie Svriue, Cs. :
consili participes, S. : superioris teuiporis,/o r//»tfr
policy, Cs. : consilium expedire, resolve promptly,
L. : certus consili, in purpose, Ta. : inceitus consi-
Hi, T., Cu. : Consilia m melius referre, change her
policy, V. : quod consilium dabatur ? resource, V. :
unde consilium afuerit culpam abease, L. : eo con-
silio, uti, etc., their object oeing, Gs. : quo consilio
hue imus ? T. : omnes uno consilio, with one ac-
cord, Cs. : cnra suo quisque consilio uteretur, /mr-
sued his own course, Cs. : publico factum consilio,
by the state, Cs. : alqm interficere publico consilio,
i. e. by legal process, Cs. : privato consilio exercitUs
comparare, on their own account : audax, L. : fide-
le : sapiens, O. : plenum sceleris. — In phrases with
capere or guscipere, to form a purpose, plan, resolve,
decide, determine : neque, quid nunc consili capiam,
scio, De virgine, T. : legionis opprimendae consi-
lium capere, Cs. : obprimundae rei p., S. : hominis
fortunas evertere : ex oppido prof ugere, Cs. : con-
silium ceperunt, ut, etc. : capit consilium, ut uocte
iret, L. — With inire, to form a plan, resolve, con-
spire, determine: inita sunt consilia urbis delen-
dae : iniit consilia reges tollere, N. : consilia ini-
bat. quem ad modum discederet, Cs. : de recupe-
i-anda libertate consilium Initum, Cs. — With est,
it is intended, /purpose : non est consilium, pater,
I dorCt mean to, T. : non fuit consilium otiuni con-
terere, S. : ea uti dcseram, non est consilium, S. :
quibus id consili fuisse cognoverint, ut, etc., wlio
had formed the plan, etc., Cs. : quid sui consili sit,
ostendit, Gs. — In war, a plan, device, stratagem: con-
silia cuiusque modi Gallorum, Gs. : tali consilio pro-
fligavit hostis, N. : Britannorum in ipsos versum,
Ta. : te consilium Praebente, H. — Counsel, advice:
recta consilia aegrotis damus, T. : fidele : lene, H. :
consilio uti tMO, take your advice: consiliuni dedi-
mus Sullae, ut, etc., lu. — Understanding, judg-
ment, wisdom, sense, penetration, prudence, discre-
tion: neque consili satis habere: a consilio prin-
oipum dissidere: res forte quam consilio melius
gestae, S. : Simul consilium cum re amisti ? T. :
pari consilio uti : vir consili magni, Cs. : plus in
animo consili, L. : catervae Consiliis iuvenis revic-
tae, H. : tam nulli consili, T. : tam expers consili :
misce stultitiam consiliis brerem, H. : consilii ino-
pes ignes, indiscreet, 0. : vis consili expers, H.
odn-sixnillB, e, adj., entirely similar, very like:
Indus, T. : laus : causa consimilis earum, quae,
etc. : formae mores consimiles, T. : f ugae profec-
tio, Cs. : rem gerere, consimilem rebus, etc
oonsipio, — , — , ere [coni-+8apio], to be sane,
be of Honnil mind: nientibus, L. dub.
Digitized by V^OOQ IC
consiBto
174
consortium
oon-aisto, BtitI, stitus, ere, to stand still, standi
halt, ttopy take a stand, post onesdf: hie, T. : Ubi
veni, T. : consistimus, U.: viatores consistere co-
gautyCs.: bestiae cantu flectunturatque consistiint:
in oppidis: ire modo ocius, interdum consistere, U. :
in muvo, get footing! , Cs. : ad aras, 0. : ante doraum,
0. : in aede, 0. : cum hoc, at the side of: linnne,
0. : rota constitit orbis, stood still, V. — To set, grow
hard, become solid: frigore constitit uuda, has been
frozen, 0. : sanguis. — To take a stand, take posi-
tion, assume an attitude, stand forth, set oneself:
in 8caen&, Ph. : in communibus suggestis : media
harena, V. : in digitos adrectus, V. : inter duas
acies, L. : quocumque modo, in whatever attitude,
0. : quales quercQs Gonstiterunt, stand up in a
body, V. — Of troops, to stand, form^ halt, make a
halt, take position, be posted, make a stand: in su-
periore acie, Cs. : in fluctibus, Cs. : pro castris,
form, S. : pari intervallo, Cs. : a fuga, L. : in or-
bem, Cs. : quadratum in agmen (acies), Tb. : naves
eonim nostris adversae constiterunt, Cs. — To
abide, stay, settle, tarry, have a place of business :
negotiandi caus& ibi, Cs. : locus consistendi in Gal-
lia, Cs. : Latio consistere Teucros, room for, V. :
prima terrS, on the very shore, V. : ede ubi con^is-
tHS, lu. — F i g., to pause, dwell, delay, stop : in uno
nomine : paulisper. — 7b be firm, stand unshaken,
be steadfast, continue^ endure, subsist, find a footing :
mente : in dicendo : in quo (viro) culpa nulla po-
tuit consistere, rest upon : Quos (finis) ultra citra-
que nequit consistere rectum, U. : si prohibent
consistere vires, 0. — To agree: cum Aristone ver-
bis consistere, re dissidere. — To be, exist, occur,
take place: vix binos oratores laudabiles constitis-
se: sed non in te quoque constitit idem Exitus,
0. : ut unde culpa orta esset, ibi poena consisteret,
fall, L. : ante oculos rectum pietasque Constite-
rant, stood forth, 0. — To consist in, consist of, de-
petid upon : pars victils in lacte consistit, Cs. :
(rem p.) in unius anima : in un& virtute spes, Cs. :
causa belli in persons tua. — To come to a stand,
stand still, stop, cease: omnis administratio belli
oonsistit, Cs. : natura consistat necesse est : con-
sistere usura debuit : bellum, L. : infractaque con-
stitit ira, 0.
consitio, 6nis,/. [1 consero], a sotnng, plant-
ing. _
consitor, 6ris, m. [I consero], a sower, planter :
uvae (i. e. Bacchus), 0., Tb.
consitura, ae, /. [1 consero], a sowing, plant-
ing: agri.
odnaitus, P, of 1 consero.
odnsobnna, ac, /. [^consobrinus], a (female)
cousin-german, first cwistn, C, N.
odnsobrinUB, I, m. [com-+soror], a mother's
nster^s son, cousin-german, Jirst cousin ; nostcr, T. :
avunculi filius.
o5naociati5, Onis,/. [consocio], a umon, tu.
sociatio7i : homiuum : gentis, L.
consociatuBy adj. with ntp. [P. of consocio],
united, /tarmonious : di, L. : consociatissima to-
luntas.
con -socio, avi, atus, &re, to make common^
share, associate, join, unite, connect: regnum, L. :
animos eorura, L. : Umbram (arbores), H. : (side-
ra) consociata, 0. : cum amicis iniunam : cum ma-
lefico Usum ullius rei. Ph. : omnia cum iia, L.:
rem inter se, L. : se in consilia.
oonsolabilis, e, adj. [consolor], that may U
consoled, to be comforted: dolor.
oonsolatid, dnis,/. [consolor], a eonsolinff^
consolation, comfort : uti consolatione : non egere
consolatione : senectutem null& consolatione per-
mulcere: litterarum tuanim: malorum: oonaola-
tionibus levari. — A consolatory discourse: Cicero-
nis. — An encouragement, allevicUion: timoria.
consolator, oris, m. [consolor], a comforter.
oonsolatdrius, adj. [consolator], comforting :
litterae, of condolence.
cdn-solor, &tus, &rl, dep^ to encourage, aninuUe^
console, cheer, comfort : alqm, Cs. : alqm in miae-
riis : Piliam meis verbis, in my name : alqd ooq-
solandi tui gratia dicere: me ipse illo solacio,
quod, etc. : se per litteras : oonsolando iuvero, T. :
officia consolantium : quo consolante doleres ? who
would console you ^ 0. : consolatus rogSLt, eneauroff-
ing him, Cs. — To mitigate, alleviate, lighten, relieve,
soothe: doloris diutumitatem : brevitatem yitae
posteritatis memori& : desiderium tui spe.
con-sono, ul, — , &re, to sound together^ sound
aloud, re-echo, ring, resound: pUusu Consonat ne-
mus, V. : adsensu populi Regia, 0. : consonante
clamore, by acclamation, L.
cdnsonus, adj. [com- -f SON-], sounding togeth-
er, harmonioits: clangor, 0. — Fig., accordant, fit,
suitable : putare satis consonum fore, si, etc.
c6n-sopio, — , Itus, Ire, to luU to sleep, stupefy.
— Pass. : somno consopiri sempiterno : a Luna.
oon-sors, sortis, m, and /. L Acfj., having a
common lot, of the same fortune: pectora (L e. so-
rores),0. : sanguis, a brother's, 0. : tecta, common^
V. : casas : f ratres, partners : socius, H. — H.
Subst., a sharer, co-heir, partner, associate, colleague^
comrade: consortes mendicitatis : thalami, wife,
0. : f rater et censors censoris, co-heir, L. : in \\i-
cris : me consortem nati concede sepulchre, V.
A brother, sister : Remus, Tb. : lovis, 0. : suus, O.
consortid, Onis, /. [consors], /cttowsAap, com-
munity, partnership, association : humana : socia-
bilis inter reges, L.
consortium, I, n. [censors], fellowship, partio
ipation, society -in consortio esse, L. : regni, Ta.
Digitized by V^OOQIC
coneparsos
175
constans
cdn-Bparsoet i*., see conspergo.
1. cdnspectns, adj. with eomp. [P. of conspi-
doj tisible, in full view : tumulus hosti, L. — SlAk-
uy. di$tingui$hed, eminent, noteworthy ^ remarkable :
PtlUs in armis^ V. : heros in auro, H.: supra mo-
dum hominis privati, L. : ue conspectior mors io-
ret, Ta. : supplicinm eo conspectius, quod, etc.,
ngnaL, L : crimcD, glaring^ lu.
2. conspectna, fls, m. [com-H-SPEC-J, a see-
ing^ look, tight, view, range o/sight^power o/vieion :
casurosne in conspectum animus : quo longissime
eooipectum oculi ferebant, L. : conspectu urbis
frui ; Dari mi in conspectum, T. : paene in con-
spectu exercitOs, be/ore the eye*, Cs. : conspectu in
medio constitit, before all eyes, V. : illam e con-
spectu amisi meo, T. : in conspectum venire, N. :
ex bominum conspectu roorte deoedere, N. : (mons)
in conspectu omnium excelsissimus, Cs. : conspec-
Iran fagH, notice, 0. — Presence, proximity, cotmte-
nanct, tight: scio fore meum conspectum in visum,
T.: hoicTestnim conspectum eripere,6ant«A/row;
missis in conspectu cecidere lapides, L. : f requens
Tester, I e. your cutembled pretence : procul a con-
spectu imperii: velut e conspectu tolli, Ta. —
Afpearasue: aniini partes, quarum est conspectus
mlustrior: conspectu suo proelium restituit, L. —
Fig., a mental view, glance, survey, consideration^
tmtanplation : in conspectu animi: ut ea ne in
o(n»pectu quidecn relioquantur : me a conspectu
malerum avertere, L.
conspergOp si, sus (sparaus, Ph.), ere [com- +
spaigo], to sprinkle, moisten, besprinkle, bespatter,
ttrfw: humum aestuantem, Ph. : me lacrimis. —
Fig.: (oratio) oonspersa quasi verborum floribus.
cdDBpersns, P, of conspergo.
coDBpicieiidaflv acff. [P, of conspicio], worth
Moa^t worthy of attention, distinguished: H^ras
fornA, 0. : oeleri equo, Tb. : opus, L.
conspicio, spSxI, spectus, ere [SPEC-], to look
^ attentively, get sight of, descry, perceive, observe,
fz eyes upon,' te in iure: procul vehiculum e
moote: militcs ab bostibas conspiciebantur, Cs. :
locos ex insula conspiciebatur, N. : inter se oon-
spccci, L : conspectis luminibus crebris, L. : locum
ttuadnB,apy, V. : rugas in speculo, 0. : conspectos
l»rrere nrsoe, <rf the sight of, 0. : si illud signum
forum conspiceret, ,/%u^ towards: (filium) spolia-
torn omni diguitate: loca muUitudine completa,
C«.: alqm hurai iacentem, L. : hunc cupido lu-
niu«, Ci. : nostros victores flumen transisse, Cs. :
froadere Philemona, O. — To look at with admira-
tion, gaze upon, observe, contemplate: alqm cum
^»«gi4 stirpe, L. : alqm propter novitateni orna-
toi. N. — Pass., to attract attention, be conspicuous,
^ noticed, be €U»tinguished, be admired: vehi per
■rbem, conspici velle : se quisque conspici prope-
rabat, S. : maxime conspectus ipse est, curm in-
vectus, L. : formosissimus alto caelo, shine, O. :
infestis oculis omnium conspici, be a markfor.-^
Fig., to perceive, discern: eum mentibus.
cdnapioor, &tus, arl, dep. [ com- + SPEC-], to
get sight of, descry, see, perceive : his te regionibus,
T. : id conspicati sese receperant, Cs. : ignis, N. :
hunc conspicatae naves, Cs. : perterritos hostis,
Cs. : Tarquinium ostentantem se, L. : te in fundo
Fodere, T. : quae res gererentur, Cs. : cum Metel-
lus conspicatur, i. e. obtains a view, S.
odnapicuua, acfj. [com- -f SPEa], in view, visi-
ble, apparent, obvious : res, 0. : late vertex, H. :
signum in proeliis, Fh.—Strikino, eonspiaums, dis-
tinguished, illustrious, remarkable, eminent : ambo,
0. : duces, Ta. : monstrum, lu. : Romanis oonspi-
cuum eum facere, L. : clipeo gladioque, 0. : fide,
0. : equi formft, Ta.
cdnapirana, ntis, atff, [P. of oonspiro], aeeord-
ant, harmofiious : horum consensus: consilium.
oonspiratio, 6nis,/. [conspiro], an agreement,
union, unanimity, concord, harmony: hominum:
bonorum omnium : civitatum, Ta. : amoris : in ic
p. bene gerend&. — Aflot, combination, conspiracy
hominum contra dignitatem tuam : ista Sardorum
body of conspirators : militaris, Ta.
cdnapiratus, adj. [P. of conspiro], conspiring,
agreeing, in conspiracy : his conspiratis f actionum
partibus, Ph. : pila coniecerunt, in concert, Cs.
con-apir5, avi, atus, &re, to blow together, sound
in unison: adsensu conspirant comua rauco, V.
— F i g., to harmonize, accord, be unanimous, unite,
combine: populo R. conspirante: ad auctoritatem
defendendam : cum alquo. — To plot, conspire,
combine : priusquam plures civitates conspirarent,
Cs. : in iniuriam, L. : ne ferrent, etc., L.
c5n-sp5naor, 6ris, m., a joint surety,
con-spud, — , Qtus, ere, to spit upon, bematter:
conspuitur sinQs, \.e.he slobbers, lu. — To besprin-
kle, cover : nive Alpls, H.
cdnsputd, — , &tus, &ve,freq. [conspuo], to spit
upon, instdt grossly : nostros.
c5n-stabili5, 1?l, —, Ire, to confirm, establish,
make firm: tuam rem, T.
constans, antis, adj. with comp, and sup. [P.
of constoJ,/rm, unchangeable, constant, immovaUe^
uniform, steady, fixed, stable, invariable, regular,
persistent: cursfls: constanti voltu, L. : aetas,
mature: pax, uninterrupted^ L. : fides, H. — Con-
sistent, harmonious: oratio: nihil dici constantius:
constans parum memoria huius anni, L. : haru-
spicum voce, unanimous : ruraores. — F i g., trust-
worthy, sure, steadfast, constant, faithful, unchang-
ing: amici: inimici, N. : omnium constantissimus:
constantior In vitiis, H.
Digitized by
Google
conatanter
176
oonstitutiiiii
oonstanter, adv. with camp, and sitp. [con-
Bians], ^rm/y, immovably^ steaduy^ constantly ^ veto-
hUdy, in 8U8oept4 causa permanere: vitiia gau-
dere, H. : ab hostibus pugnaii, Cs.: raanere in
perspicuis constantius : cursfls constantissime ser-
▼are. — Narmoniottaly, evenly^ unif&rmly^ connB-
tmtly: sibi constanter convenienterque dicere:
non constantissime dioi: constanter omnes nun-
tiaverunt roanQs cogi, unanimoiuly^ Cs. — WUh
self-possession^ steadily^ cahnly^ tranquilly^ sedately:
ferre dolorem : constanter fit.
odnatantia, ae, /. [constans], steadiness^ firm-
ness^ constancy, perseverance : dictorum: vocis at-
qiie voltQs, N. : quantum haberet in se boni con-
stantia, discipline^ Cs. : Nee semel offensae cedet
constantia.formae, H. — Fig., agreement, harmony,
symmetry, consistency : dictorum atque factorum :
ea constantiae causii defendere, /or consistency's
sake: promissi, adherence to. — Firmness, steadfast-
ness, constancy, self-possessioti: vestra: eorum:
bine constantia, ilfinc furor: firroamentum con-
stantiae est fides : animi, 0. — In the Stoic philos.,
self-possession, placidity : sunt tres constantiae.
cdnBtantiua, see constanter.
conBtat, see consto.
constematio, on is, /. [2 consterno], dismay,
consternation, alarm, disturbance: subita, L. : rau-
liebris, L. — Mutiny, sedition: volgi, Ta. : sua, Cu.
1. c5n-stemo, strsvl, strfttus, ere, to strew
over, hestrevD, thatch, floor, pave, spread, cover: altae
Gonsternunt terram frondes, V. : contabulationem
lateribus, Cs. : omnia oonstrata telis, S. : late ter-
ram tergo, cover, V. : constratum classibus mare,
bridged, lu. : ratem pontis in modum humo iniectS,
L. : navis constrata, covered, decked: vehiculuni :
ut omnes constratae (naves) eliderentur, Cd. — To
throw down, prostrate : signa, L.
2. oonstemo, ftvl, &tus, &re, to confound, per-
plex, terrify, alarm, affright, dismay: animo con-
Bternati, Cs. : hostis, etc., L. : consternati Timores,
0. : metu servitutis ad arma consternati, driven in
terror, L. : consternatae cohortes, panic-stricken,
L. : consternatus ab sede suo, L. : equos, L. : Con-
steruantur equi, 0.
c5n-s1ipo, ftvl, &tus, are, to press together,
crowd closely: numerum hominum in agrum: se
sub vallo, Cs.
cdnstiti, perf of consisto and of consto.
oonatitud, ul, Qtus, ere [com-+statuol, to put,
place, set, station: eo (Ilelvctios),^ thetr abode,
Cs. : impedimenta, put away, L. : bomiiiem ante
pedes: vobis taurum ante aras, V. — To place, sta-
tioti, post, array, form, draw up : legionem passi-
bus OC ab eo tumulo, Cs. : cohortes in f route, S. :
aperto litore navIs, Cs. : legiones contra hostem,
C^. : exercitum contra vos : exadversum Athenas
apud Salamina classem, N. — To haUy eayts io hait^
stop : agmen paulisper, S. : novitate rei signa, L.
— To form, constitute: legiones, Cs. : legio consti-
tuta ex veteranis. — To erect, set up, build, con-
struct, fix^ found: turrXs duaa, Cs. : oppidum, Os. :
Tineas ac testudines, N. : locis certis horrea, Os. :
moenia in terra, 0. : domicilium sibi Magnesiae,
^, — F i g., to put, set, place : vobis ante oculos
senectutem. — To prepare, make, establish, effect,
constitute: amicitiam: aocusationem : victoriam:
ius nobis, civitati legem: indicium de pecuniia
repetundis: iudicium capitis in se. — To designeUs,
select, assign, appoint : accusatorem: testis: locos
ab iudicibus Fausto non est oonstitutus, i. e. a
trial: alqm apud eos regem, Cs. : legibus agrariifl
curatores : patronum causae : consUtutus impera-
tor belli gerundi. — To establish, set in order, organ'
ize, manage, administer, regulate, arrange, dispone :
legiones, Cs. : civitates : maiestatis constituendae
gratift, S. : mores civitatis, L. : his constitutis re-
bus, after making these arrangements, Cs. : regnum
ei, N. — To fix, appoint, determine, define, decide,
decree : ad constitutam non venire diem, L. : tern-
pus constitutumst, T. : finis imperi singulis, S. :
pretium f rumento : conloquio diem, Cs. : tempua
ei rei, Cs. : in hunc ( diem ) constitutae nupUae^
T. : tempua in postenim diem, L.: grandiorem
aetatem ad consulatum: bona possessa non esse
constitui: constituendi sunt qui sint in amicitift
fines. — To appoint, fix by agreement, settle, agree
upon, concert: vadimonia oonstituta: tempore ao
loco constitute, S. : die constitutA, on the dag ap^
pointed, Cs. : venturum ad me domum, T. : (diem)
cum legatis, Cs. : pactam et constitutam esse cum
Manlio diem : cum quodam hospite Me esse, etc,
T. : cum horoinibus quo die praesto essent : ami-
cae, make an appointment, lu. : sic conatituunt,
such is their custom, Ta. : introire, S. : in diem ter-
tium constituunt, S. : quid agi placeat inter se,
Cs. — 7b determine, take a resolution, resolves ut
ante constituerat, Cs. : his constitutis rebus, hop-
ing formed this resolution, Cs. : bellum cum Crer-
manis gerere, Cs. : desciscere a rege, N. : Quae-
rere, Y. : constitutum esse Pompeio me mittere :
quid vectigalis Britannia penderet, Cs. : ut Aquini
manerem : ut arbitri darentur, Cs. : optimum esse
reverti, Cs. — To decide, arbitrate, judge, decree : de
controversiis, Cs. : de hoc solus, N. : sententiis
dictis, constituunt ut, etc., Cs.
o5xuititiitio, 5nis,/. [constituol, a disposition,
constitution, nature: firma corpons. — A deftni-
tion : summi boni. — F i g., in rhet, the issue, paint
in dispute, C. — A regulation, order, arrangement :
rei p. : senatQs, L. : auctor constitutionis, Ta.
constitutam, I, n. [constitutus], an agreement,
appointment, compact: ne congressu quidem et
constitute experiri, by arbitration: factum cais
Digitized by V^OOQ IC
conatittitiui
177
oonBuetudo
ferric, utveni rent: ad constitutam venire : alcuias
ooDstitutis niti, Ta. : coDBtitutom habere cum po-
dagri.
odnstitntas^ adj, [P. of constituol eatuHtuied,
arranged, disposed: bene corpus : viri bene naturi.
con-oto, stitT, aiaturud, ftre, to agree^ accord, be
eonsisieniy correspo9td, fit : constetne oratio cum
re: huro&nitati tuae: ut idem omnibus sermo
oopstet, L : sibi, to be eontiMterU : mihi, H. : sibi et
rei iodicatae : auri ratio constat, the account ia
MTteL — To stand firm^ be immovable: priusquam
consttret acies, closed^ their ranks, L. — F i g., to be
fan, be unmoved, abide, be unchanged, last^ perse-
9ere,€ndvre: uti numenis legtonum constare vide-
retur, Cs. : utrimque constitit fides, kept faith, L. :
dBEQ stnitas constabit, Pb. : animo constat seiiten-
tia, Y. : mente : auribus, L. : summa omnia con-
stant, remain the sofne, O. : cuncta caelo sereno, a
/w/«rf/y serene sky^ V. : non in te constitit idem
ExHos, with a differenl result in your case^ 0. — To
ht certwi, be ascertained, be known, be settled, be
sdabHsked: quae opinio constat ex litteris^ is sup-
ported by: praeoeptori verborum regula oonstet,
le familiar to, lu. : cum hoc constet, Siculos pe-
tine: dum haec de Oppianico constabunt: quod
inter omnia constat, as everybody knows : constare
res indpit ex eo tempore, L. : momenta per cur-
sores Duntiata constabant, Ta. : quod nihil nobis
ooQstat, we have no positive information, Cs. : ante
qnam plane constitit: Caesarem esse bellum ge-
stonuD oonstabai, there was no dcmbt, Cs. : mihi
rirtatem cuncta patravisse, became satisfied, S. :
omnibus oonstabat oportere, etc, were convinced,
Gs. : quae (maleficia) in eo constat esse, certainly
*re; inter Hasdmbalem et Magonem constabat,
{ore, etc, Ll : in fontis Titium venisse, 0. : apud
•nimum, utrum, etc., L. — To be fixed, be dOermined,
he rtaohed: quae nunc animo sententia constet,
v.: mihi quidem constat, ferre, etc., I am re-
»W; Deque Brato constabat, quid agerent, had
fidly decided, Cb. : probarentne parum constobat,
wrfrf not decide, 8. — To- exist, be extant, remain :
B ipsa mens constare potest : ut ad alterum R
HtJfirae constarent integrae. — To consist of, be
^^^^xmed of: conventos, qui ex variis generibus
eooitaret, Cs.: Asia constat ex Phrygia, Mysia,
^: (virtus) ex hominibus tuendis: (ius) e dulci
oiin>,H. : pecuniae reditus constabat in urbanis
poBseesionibus, was derived from, N. : domQs amoe-
mtis silTi constabat, N. — To depend, be dependent :
^ictoriaro in cohortium virtute, Cs. : suum pericu-
iva in alienA salute, Cs. — To stand at, cost : prope
<&Bidio minoris : quanti subsellia consten^ In. :
^^ gratis : quot Wromm morte constare victo-
nuB, Gs. : constat leriori belua sumptu, lu.
oonstratna, P. of 1 constemo. — Plur, n. as
■iit, coverings: pontium, the board roofs, L.
oon-stringo, striuxl, strictus, ere, to bind, fet-
ter, shackle, chain : hunc pro moecho, T. : (alqm)
quadrupedem, L e. hands attdfeet, T. : trahere cou-
strictos cumi, H. : Tu non constringendus (as in-
sane) ? : corpora vinculis : ilium laqneis : constric-
tus cammarus ovo, i. e. sauced, lu. — Fig., to bind^
fetter, restrain : beluam legum catenis: coniura-
tionem horum conscientift: fidem religione: orbem
terrarum legibus. — Of discourse, to condense, com-
press : (sententia) aptis constricta verbis.
oonstriiotio, onis,/. [construo], a putting to-
gether, building, construction : hominis.— P i g., in
discourse, arrangement: verborum.
o5n-stru5, strQxI, strQctus, ere, to heap togeth-
er, pile up^ accumulate : acervos nummorum apud
istum : omnibus rebus pecuniam : divitias, H. :
mella, V. : dentes in ore constructi, arranged:
constructae sunt dape mensae, heaped^ Ct — To
make, erect, build: mundum : aedifioium : sepul-
crum saxo, L. : nidum sibi, 0.
odnatuprator, 5ris, m. [constupro], a debanch-
er,L.
oon-stupro, ivl, atus, ftre, to violate, ravish,
debauch, defile : matronas, L. — Fig.: constupra-
tum indicium, purchased by dtha:uchery,
Consualia, ium, n., the festival of Consus, L.
oon-suasor, 5ris, m., a strenuous counsellor*
cdnsuefaoio, feci, f actus, ere [consuetus-t-
facio], to accustom^ inure, habituate: Ea ne me ce-
let, £lium, T.: filium recte facere, T. : Gaetulos
ordines habere, 8. : nil praetermitto, consuefacio,
I keep (}[i\m) at it,T.
oon-snesoo, suSvi (-suSstl, -suCrunt, etc., C,
Cs. ; -sufimus, Pr.), suCtus, ere, to accustom, inure,
habituate: consuetus in armis Aevom agere: qiii-
bus consueti erant fcrramentis, L. : consueti equi
evadere, 8. — To accustom onesdf, foi-m a habit,
familiarixe oneself: Rhenum transire, Cs. : in te-
neris, V. : Quam male consuescit, qui, etc., what
a wicked custom, etc., 0. — Usu. perf system, to
be accustomed, be wont, have a habit : peierarc con-
suevit: obsides accipere, non dare, Cs. : alquo ire,
Cs. : reges toUere, H. : cum eo vivere, N, : quod
plerumque aocidere consuevit, as was usually the
case, Cs. : pro magnis officiis consuesse tribuii Cs. :
eo (equo) quo consuevit uti : quo consuerat intiT-
vallo, sequitur, at the usual distance, Cs.: ut con-
suesti : quem ad modum consuerunt : sicuti fieri
consuevit, is wont, S.—To cohabit : ilia, T. : mulie-
res quibuscum iste consuerat
oonsuetudo, inis,/. [consuetus], a custom,
habit, use, wage, way, practice, familiarity, exptri-
ence, ttadUion, precedent : exercitatio ex qua con-
suetudo gignitur: consuetudine qiiasi alteram na-
turam effici : a maioribus tradita, the traditions :
populi R. banc esse consuetudinem, ut, etc.. Cs. :
Digitized by V^OOQ IC
oonauetus
178
ooninlo
iUr.eris, tooy of marching ^ Cs. : non est meae con-
Buetudinis rationem reddere : maior tumultus,
quam populi R. fert oonsuetudo, Cs. : consuetudi-
nem tenere : cottidianae vitae, T. : vitae sermonis-
que nostri, da\ly lift and speech : commuiuB sen-
Biis: in proverbii consuetudinem Tenit, a familiar
proverb: in consuetudinem licentiae venire, be-
come used tOy Cs. : Gallica, way of life, Cs. : sor-
tium, way of castingy Ta. : mala, H. : (lingua) Ion-
ginqua consuetudine uti, long famtliarity, Cs. :
bene facere iara ex consuetudine in naturam vor-
tit, by practice, S. : in consuetudine probari, gen-
erally : ex consuetudine, a» nxwdy S. : pro mea
consuetudine, according to my custom: consuetu-
dine 8u& ciTitatem servare, character, Cs. : consue-
tudine pro nihilo habere, familiarity, S. : praeter
consuetudinem, unexpectedly: in castris praeter
consuetudinem tumultuari, umtsual disorder, Cs.
— Customary right, common law, usage: vetus ma-
iorum : consuetuflinc iua esse putatur id, etc. : ut
est consuetudo. — In gram., a usage, idiom, form
of speech: verbum nostrae consuetudinis. — Social
intercourse, companionship, familiarity, conversa-
tion: cum hominibuB nostris consuetudines iun-
gebat: victlis cum multis: dedit se in consuetu-
dinem: consuetudine devinctus, T. — An amour,
illicit love: parva, T. : bospitae, T. ; cf. cum Ful-
via stupri, S.
conBuetuB, acfj. with sup. [P. of consuesco],
used, accustomed, usual, ordinary, wonted, customa-
ry, familiar: amor, T. : membra, V.: aurae, 0. :
lubido, S. : pericula consueta habere, S. : tibi finis,
0. : consuetissima cuique Verba, 0.
oonsul, ulis, m. [com- + 2 SAL-], a consul ; the
highest magistracy of the Roman republic was
vested in two consuls, chosen annually: ordina-
rius, for the full term (opp. suffectus, to fill a
vacancy), L. : designatus, elect : consules creantur,
Cs. : me consulem fecistis : ne sufficiatur consul,
chosen to fill a vacancy: Consults imperium, V. —
In dates, defining the year ; usu. abl. absol. : Mes-
sal& et Pisone consulibus, in the consulship of, Cs. :
a. d. V Kal. Apr. L. Pisone A. Gabinio consulibus
(i. e. the 28<A of March), Cs. : nobis consulibus :
Consule TuUo, H. : Bibuli oonsulis amphora, H. :
XL annis ante me consulem : ante tos consules :
post L. SulUm Q. Pompeium consules. — Sing,
collect., the consuls, supreme magistracy: eo (iure)
consulem usu rum, L. : legati^que ad consulem
missis, L. : nullius earum rerum consul! ius est,
S. — In the title, pro consule (abbrev. procos.), plur.
pro consulibus, a vice-consul, deputy-consul, magis-
trate vnth cowtular powers ; orig. given to a gen-
eral sent to coniniand an urrav : pro consule
Quinctium subsidio castris mitti, L. : non oportcre
mitti privatum pro consule. — Also, to a consul
whose military command waa prolonged beyond
his term of office : ut cum Phllo consulatu abisset,
pro consnle rem gereret, L. — After Sulla's time,
the consuls, when their year expired, assumed the
chief magistracy in provinces designated by the
senate, as pro consulibus : litterae a Bruto pro
consule: ex litteris Bruti pro consule: q«i pro
consulibus sint ad urbem, Cs. ; see also proconsul.
— A proconsul : mortuus Claudius consul erat, L. :
quaestor obtigit (Cato) consuli, N. — Poet.: non
unius anni, i. e. not by election, but by nature, H.
conoularlB, e, adj. [consul], of a consul, con-
sular : aetas, of eligibility (the 48d year) : comitia,
for the choice of consul: officium : fasces, L. : lie-
tor, H. : legatus, Ta. : res, vyorthy of a consul, L. :
provinciae, assigned to retiring consuls, Cs. — Of
consular rank, who has been consul: homo: vir. —
As subst, an ex-consul, one of consular rank, C. ;
an imperial legate, Ta.
cdnsularlter, adn. [consularis], as becomes a
consul: acta vita, L.
odnBolatas, Ob, m. [consul], the office of consul,
consulate, consulship : honorum populi finis est con-
sulatua : quo pluris est universa res p. quam con-
sulatus, S. : consulatum petere : ipsi oonsulatdin
petenti, as a candidate, S. : mandare alicul, S. : adi-
pisci : gerere. — The consuTs term of office, consular
year, consulate: in consulatu suo, &,: quinque
consulates gesti, L.
cdnBulo, lul. Hum, ere [com- +2 SAL-1 to meet
and consider, reflect, deliberiate, take counsJ, oonsiUt,
take care, have regard, look out, be mindfid : tem-
pus consulendi, T. : ad consulendum potestaa, L.
ut animi trepidarent magls quam consulerent, L.
praesidium consulenti curiae, H. : inpensius, V.
in longitudinem, to take thought for the future, T.
in commune, /or the common good, T. : in medium,
v.: de salute suorum: ut illorum solitude mu-
nita sit : custodi et consule longe (with ne), V. :
ut urbi satis esset praesidii, consultum est : famae
tuae : receptui suo, Cs. : rei p., S. : timori magis
quam religioni, Cs. : mi consultum optime esse,
T. : rerum summae, 0. : male patriae, N. — To
take a resolution, resolve, conclude, determine: de
uxore, S. : de nullis quam vobis infestius, L. : gra-
vius in eum, S. : in humiliores libidinose, L. : in
deditos durius, Ta. — To consult, inquire of, ask for
advice, counsel with, apply to, question : spectatas
undas, quid se deceat, O. : pro te hos : si publice
consuleiur, Ta. : collegium consuli iussit, num,
etc., L. : consulta, qualem Optet habere virum,
asked, 0. : te id, ask your opinion of it. — Stwin,
ace. : ut esset, quo consultum plebes veniret, L. —
To consult (a god, an oracle, etc.) : Apollinem de
re : deum auguriis, L. : Phoebi oracula, O. : de se
tor sortibua consultum, utrnm, etc., Cs. : spirantia
extn, V. : numcn nunc extis nunc per av^ L. :
consultus vatcs. V. — To take counsellot a lamecX
Digitized by V^OOQIC
consnltatio
179
consurgo
mkadnet: de iure civili consul!: qui consulun-
tar, I e. stilled m the law: licet consulere ? (a f or-
mxih of asking adfloe) : consulere licebit ? Con-
»ttl€, H. — To refer to (an authority, a legislative
bodj, etc), eoneult : senaturo, S. : senatum de foe-
dere, Cs. : populum de eius morte : plebem in om-
nia (tribuni), L. — To deliberate upoti, eoruider:
rem ordine, L. : consulere et explorare rem : quid
agant, Cs. — To advi^ counsel, recommend: tun
oonsulis quicquam ? T. — To resolve upon, deter-
mne, decide: potestas consulendi quid velLs, T. :
posime istuc in te, T. : suae vitae durius, i. e. com-
mit suieide, Cs. : quae reges male consuluerint, S.
—In the phrase, boni consulere, to regard favor-
0%, toke in good part: tu haeo consule missa
boni^O.
consnltatio, onis, /. [2 consulto], a mature
dMeration, consideration, connUtation : Nulla tibi
bic en, T. : de eius consultatione quaerimus : per
aliqoot dies tenuit ea consultatio, ne, etc., L. : qua
irent, L. : prolataudis consnltationibus, S. — A sub-
ject of consultation : de consnltationibus suis di-
ipotare. — In philos., a general principle (opp. a
particular case), C. — An asking of advice, inquiry :
respondere consultation! meaa
cdnBolte, adv. with comp. [1 consultus], delib-
<T9tdy, considerately : gesta, L. : avidius quam con-
rollins properare, Ta.
1. cdnsnltOy adv. \abl. of consultum], deliber-
Mf,purposelg, designedly: nihil consulto fuisse :
raolu praetereo : bellum trahere, S. : longior insti-
t'utar oraiio, Cs. : vires extenuare, H.
2. consulto, ftvl, fttus, &re, freq. [consulol to
^r*fedL, consider maturely, connUt, take counsel, de-
liberate: de officio: inter paucos de summft re-
ram, L : de hello in conviviis, Ta. : cum aliquibus,
Cil: super re magna, Ta. : tempus consultando
^bsomere, L. : ad earn rem consultandam, L. : con-
ducat id necne : quid in illis statiiainus, S. : quid
opog facto sit, L. — With dat., to take care, have a
«w: rei p., Sw — To consult, advise with, ask coun-
fd of: senes ad consuluuvium arcessunt, L. :
*lqm, Tb.
odnsaltor, oris, m. J consulo ], one who gives
fmaiad, a counsellor, adviser : in proelio, S. : cupi-
dioe atqoe ir&, pessumis oonsultoribus, grassari,
^ — He who asks counsel, a consulter, client : sui :
WBSultor ubi ostia pulsat, H.
cdnsnltiix, Icis, /. [ 1 consultor], she who has
« cart for, a provider : utilitatum (natura).
oonsnltiun, I, n. [consultus], deliberation, con-
'iteration : consulto opus est, S. — A decree, deci-
«*, resolution, plan .- consulta snpientium : con-
alia cum illo Integra habere, plans, S. : occulta,
L. : dam consulta petid, responses, V. : tua magna,
^»««, v.: senatas, a decree of the senate: hono-
rifica in eos (Aeduos), Cs. : consulta patrum, H. :
ne senatQs consultum Siculi homines facere pos-
sent, of the council.
oonsultns, adj. with sup. [P. of consulo], toeU
considered, weighed, deliberated upon, maturely pon-
dered: ipsi omnia: consulta ad nos deferunt. —
Knowing, skilful, experienced, practised, learned
(esp. in law) : iion magis iuris quam iustitiae fuit :
consultissimus vir iuris, L. : insanientis sapientiae,
H. : naturft, non disciplina. — ^As subst. m., a lawyer^
counsellor: ex isto genere consultorum: ens tu,
consultus modo, rusticus, H. — E s p., with iuris or
iure: iuris consultorum auctoritas: qui tibi uni
est iure consultus.
(oon-sum), see con fore.
o5n-sunimo, ftvi, &tus, &re [com-+summa],
to accomplish, complete, finish, perfect : earn rem,
L. : quae consummatur partibus una dies, i. e. an
intercalary day, 0. : consummata eius belli gloria,
i. e. the glory of finishing, L.
con-sumo, sampsi (-sQmpstl, Pr.), sQmptus,
ere, to use up, eat, devour : pabulum, Cs. : multa :
f ruges, H. : mensas accisis dapibus, V. — F i g., to
consume, devour, waste, squander, annihilate, de-
stroy: nihil est quod non consumat vetustas: om-
nera materiam, O. : harundo Consumpta in ventos,
wasted away, V. : omnibus fortuuis socionim con-
sumptis, Cs. : aedls incendio, L. : viscera fero mor-
su, 0. — Of time, to spend, pcus, consume: aetas in
bellis consumpta : nox in exinaniundft nave consu-
mitur: partem diei, Cs. : tempus, L. : dies per du-
bitationem, S. ; precando Tempora cum blandia
verbis, to waste, 0. — To use, employ, spend, exhaust :
materiam ficti, 0. : Consumptis precibus transit in
iram, 0. : pecuniam in agrorum emptionibus, to
lay out: in armis plurimum stiidii, N. : in re una
curam, H. : si quid consili Habet, ut consumat
nunc, use it all, T. : multa oratione consumpta, S.
— To ttse up, exhaust, impair: (actio) consumpta
superiore motu : consumptis viribus, Cs. : con-
sumpta membra senecta, 0. : cum terras consump-
sent, a«ra tentet, scoured, 0.— 7b destroy, kill: si
me vis morbi consumpsisset: fame, Cs.: morbo,
N. : hie tecum consumerer aevo, V.
oonsumptio, Onis, /. [ consumo ], a wasting,
consumption: sui.
oonsumptor, oris, m. [consumo], a consumer,
destroyer: omnium ignis.
COn-BUrgo, surrexl, aunectiis, ere, to rise,stand
up, arise, start up, rise in a body, lift oneself: con-
surrexisse omned illi (seni): honorifice consurgi-
tur (impers.) : ex insidiis, Cs. : ubi triarii consur-
rexerunt integri, L. : tonsis, V. : in consilium : ex
consilio, Cs. : In plausQs consurrectum est. Ph. :
toro, 0. : ad bellum, L. : in ensem, V. : studiis,
eagerly, V. : temo ordine remi, V. : Mundus ad
Digitized by V^OOQ IC
oonsurreotio
18D
oontemplor
Scythiam Gonsurgit, ii devoted, V.: oonsurgunt
querctks, grew up^ V. — 7b arise, epring vp, arigu
note: Gonsurgunt venti, V. : Romam, 0.
conBnrreotio, OiiU,/. [consurgo], a Uanding
up (to express assent) : ludicum : omnium.
Coxunia, I, m. [perh. from condo], an aneierU
deity y god of secret plans, L., 0.
oon-suBOrro, — , — , ftre, to whisper together:
cum illo, T.
con-tabesoo, tftbul, — , ere, to waste away.
contabulatio, onis,/. [contabulo], a structure
of planks, flooring, floor, story, Cs.
con-tabulo, &vl, &tus, &rc, to floor over, build
in stories: turrls, Cs. : turres coutabulatae, L.:
murum turribus, cover with towers in stories, Cs. :
mare molibus, bridge over, Cu.
1. oontaotOBy P. of contingo.
2. oontaotua, Qa, m. [com-+TAQ-], a touch-
ing, touch, contact : contactu omnia foedant, Y. :
sanguinis, 0. : potens, effectual, 0. : viriles, 0. — A
contagion, infection: volgati contactu in homines
morbi, L. : aegrorum, L. — P i g. : oculi a contactu
domination is inviolati, Ta.
contagio, onis, /. [com- + TAG-], a touching,
contact, touch: pulmonum: contagione Romano-
rum, L. : contagio naturae valet, connection, — A
contact, contagion, infection : pestifera, L. — F i g.,
an infection, pollution, vicious companionship, par-
iicipcUion, contamination: ne quid ex contagione
incommodi accipiant, Cs. : ubi contagio quasi pe-
Btilentia invasit, S. : ut seditionibus velut ex con-
tagione castra impleantur, L. : dedit banc contagio
labero, lu. : criminis, L. : conscientiae : aspectOs :
contagiones malorum, quae manaverunt, etc.
( oontagiuxn, X), n. [com- + TAG-], infection,
contagion, taint (only plur., nom, and ace, ; poet) :
mala vicini pecoris, V. : Nulla nocent pecori, H. :
terrae conUigia fugit, 0. : per incautum serpant
▼olgus, V. — F i g. : lucri, H.
oontaminatua, adj. with sup. [P. of contami-
no], polluted, contaminated, impure, vile, defiled,
statn»i, degraded: se ut oontaminatos abactos
esse, L. : pars civitatis, L. : superstitio: grex viro-
rum, H. : (lagitiis contaminatissiraus. — Plur. m,
as svbst.: contaminati, abandoned youths, Ta.—
lH,ur. n. as subst., adulterated things.
oontamino, avi, &tus, &re [contamen, collat.
form of contagio], to bring into contact, mingle,
blend, unite: Graecas ( fabulas ), T. — 7b corrupt,
defile: spiritura. — Fig., to corrupt, defile, pollute,
tlain, spoil, taint: gaudium aegritudine, T. : se
vitiis : sanijuinem suum lege (Canuleia), L. : veri-
tatem mendacio : sese maleficio : se praeda, L. :
contaminati facinore, Cs. : tot parricidiis : iudiuia.
coateotuB. P- of contego.
OOn-tego, tSxI, tSctus, ere, to cover, roof, bury ,
piscatorias (navls), Cs. : locum lintels, L. : caput
amictu, Y. : se oorbe : spoliis contectum corpus,
L. : humo, 0. : cum arma omnia contecta assent,
Cs. : Bcdes ramis oontecta, shadowed, Cu. : in ali-
quo ramorum nexu oontegi, Ta. : qui (tumulus)
corpus contexerat. — To conceal by covering, cover,
hide, conceal: parUs corporis: iniuriam, T. : Hbi-
dines f route : Contegat lumina cortex, efface, O.
oon-temerd, kvl, — , &re, to pollute, violate:
torum, 0.
oontemnendoB, ae^. [P. of contemnoj, despte-
able, contemptible, tripling, unworthy of notice : nos :
principes minime : (orationes) non contemnendae,
respectable : in dicendo : copiae numero, Cs.
oon-temno, tempsi (-temsl), temptus (-tem-
tus), ere, to value little, esteem lightly, contemn, de~
spise, disdain, disregard, defy: ea, quae plerique
expetunt: exercitum prae Gallicanis legionibus:
paucitatem eorum, L. : paucitatem in hoste, Cu. :
tuom Consilium, T. : parra ista, L. : opes, V. :
mortem: Antoni gladios, lu.: contempta fontis
lura maerens, the outrage upon, 0. : lippus inungi,
H. : ipsum vinci, regard as a trifle : (amplitude
animi) eminet conteranendis doloribus : contemni
se putant (scnes): tenuissimum quemque: no-
stros, Cs.: contemn§re miser, H.: Othone €k>ii-
tempto, in defiance of, H. : se non contemnere, to
have a high estimate of: nee (Batavi) tributis cxin-
temnuntur, are humiliated, Ta. : quae res illis con-
temnentibus pemicii fuit, N. — To slight, speak
contemptuously of, disparage: Numquid habes
quod conteranas? any fault to find f T. : Mureiiae
genus: popuH voces, Sic, H. — Fig., to defy^ he
safe from, not to fear, to make light of disregard:
(insulam) dedit contemnere ventos, i. e. sheltered,
Y. : contemnere ventos ( vitls ) Adsuescant, V. :
mediam Charybdim, lu.
contemplatio, 5nis, /. [oontemplor], a view-
ing, surveying, contemplation : caeli. — F i g., a re-
flection, contemplation, survey, review: naturae:
virtutum, Ta. : vis contemplatione dignissima.
oontemplator, Oris, m. [oontemplor], an ob-
server, one who reflects upon : caelL
1. oontemplatua, P. of oontemplor.
2. ( oontemplatUB, as), m. [ oontemplor 3, a
consideration, contemplation, — Only abl, siti^. :
mali, 0.
oontemplor, fttus, &rT, dep., to gaze at, view a/.
tentivdy, survey, behold, observe, contemplate : satis
(It contemplata roodo sis, T. : Contemplator item,
cum, etc., V. : unumquenique vcsirum : oculis puK
chritudinem rerum : voltum, T. : litunis codicis:
nummos in area, H. — F i g., to consider, regard,
contemplate: id animo quod oculis non potes: ali
quid secum : causam : ( Jani acie ingeni, reflect.
Digitized by V^OOQIC
contemptiin
181
oontero
oontemptim (-teznt-), adv. [contemno], eon-
kmf^wntdtf, dightmglif^ tcom/ulty : de Romania
loqnentes, L. : audire luinas, L. : succedentes ad
outra Bomana, L. : vagari, Ta.
oontemptio ( -temt- ), onia, /. [ com- + 1
TEM-J a deKpising^ disregard^ coniempt^ teom^ dU-
doMH: rerum humaDarum : laborum: deorum, L. :
mortu, Cu. : boatibos in contemptionem venire, to
he detpUed btfy Cs. : baec res illis contemptionem
id omnls aUnlit, in the sight of all^ Cs.
oontemptor (-temt-), Oris, m. [1 contemp-
tns], he itha disregards^ a contemner^ despiser : di-
t6id,V.: superQra, O.: famae, L.: sui, regardless
(with prodigus alieni), Ta. : fern, 0. : nostri, 0. :
lads animus, careless of life, V. : animus, a dis-
iain/vl spirit, S.
contemptxuc (-temt-), Icis,/. [contemptor],
ifte vho cksregards, a despiser : superflm, 0.
1. contemptna (-temt-), atfi. with comp. and
fltp. [P. of contenmo], despised, despicable, eon-
ianjMe, vile, abject : homo : vita : iure viderer,
&: res, H. : vox contemptior: contemptlssimo-
nnn consulura levitas : per sordem exercitui, Ta.
2. contemptna (-temt-), Qs, m. [oom- + l
TEM-], a despising, contempt, scorn : alumnae, the
ilighi done to, O. : hunc apparatura sequebantur
cootemptfij omnium, L. — A being despised, slight
TtceiMed, disgrace : coutemptOs patientior huius,
0. : coDtemptQ tutus esse, insignificance, L. : Gallis
prae magnitudine corporum suorum brevita^i no-
siri cootemptui est, an object of contempt, Cs.
con-tendo, dl, tus, ere, to stretch, bend, draw
^, drain : arcum, V. : tormenta : vincla, V. :
ifit risu, 0. — Th aim, draw, make ready: nervo
eqaino telum, V. — To aim, shoot, hurl, dart, throw:
MigD hastam (L e. in Magum), V. : telum in auras,
v.— Fig., to strain, stretch, exert: nervos aetatis
laete: animum in curas, O. : ad hunc cursiim
(lead huius iniperium),/o//ow zealously, V. — To
'tristfcT, press, pursue, prosecute, hasten, exert one-
^: id sibi contendendum existimabat, Cs. : hunc
0<K»m) oppugnare contendit, zealously lays siege
^Ca.: summa vi transcendere in hastium navln,
C*.: in Britanniam proficisci, Cs. : litora cursu
P^epe,V.: voce ut popalus hoc exaudiat: remis,
at eam partem insulae caperet, Cs. : ne patiamini
onperatorem enpi: quantum roaxime possem,
contenderem : oculo quantum Lynceus, reach with
^ fight, H. — To march, pi-ess on, seek, journey
^ily, hasten: in Italiam nriHgnis itincrihu^, Cs. :
kac magno cupsu, Cs. : ad castra, Cs. : Lacedae-
*oii«n, N. : ad suminam laudem raaxiniis laboii-
^: quo conteudimns, pervenire; nocto una tan-
^ iUneri;^. — To measure together, compire, con-
^»i<: causa.-^ ipsas: leges: id cum defensione
ostro vellera, H- — ^<? nt^asure strength^
strive, dispute, fight, contend, vis: proelio, Os. : mi^
gis virtiite quam dolo, Cs. : rapido cureu, V. :
Moribus, II. : frustra, V. : iactu aleae de liberUte,
play for, Ta. : is liceri non destitit; illi oontende-
runt, kept bidding (at an auction) : tecum de ho-
nore : cum magnis legionibus parva manu, S. :
cum victore, H. : humUitas cum dignitate: Nee
eel lis contende Falernis, compete with, V. : contra
populum R. armis, Cs. : contra vim morbi: de
potenutu inter se, Cs. : non iam de vita Suliue
contenditur, the dispute is: proelio equestri inter
duas acies contendebatur, Cs. — To demand, ask,
solicit, entreat, seek: a nie (ut dicerera), qui, etc. :
a Pythio ut veuderet : a railitibus ne, etc., Cs. :
hie raagistratus a populo summit ambitione con-
tenditur: ne quid contra aequitatem. — To assert,
affirm, insist, protest, maintain, contend: hoc con-
tra Hortensium: hoc ex contrario: contendam,
eum damnari oportere: audebo hoc contendere,
numquam esse, etc. : illud nihil nos . . . scientcs
fuisse, L. : quae contendere possis Facta manu,
you might swear, 0.
oontente, adv. with comp. [1 contentus], ear-
nestly, with exertion, vehemently: pro se dicere:
ambulare contentius.
oontentio, dnis,/. [com- +2 TA-], a stretch-
ing, straining, exertion, tension, effort, struggle:
vocis : 8tudioru.tn : ferre tantam contentionem :
dicendi: honorum, /or honors: libertatis, L. — A
contest, contention, strife, fight, dispute, controversy :
contentiones proeliorum: magna belli: in re pe-
cuniari&: tantamecum: contentiones, quas Aediii
secum habuissent, Cs. : ad versus procuratores, Ta.
— A comparison^ contrast: hominum ipsorum :
fortunarura. — I n r h e t., formal speech, oratory, C.
— A contrast, antithesis, 0. — Stress: vocis, i. e. the
arsis,
1. contentUB, a^. [P. of contendo], stretched,
strained, tense, tight, on the stretch: contento fune,
H. : corpora ( opp. remissa ) : content& cervice
(boves), V. : contento poplite, i. e. kneeling, H. —
Fig., eager, intent: contento cursu Italiam petere:
meus Exiliis contenta suis, 0.
2. oontentUB, adj, [P. of contineo], content,
satisfied, pleased : domo suft: vestrft fortunft: his
ad beate vivendum virtus : peditatu, Cs. : panels,
H. : Viverem uti contentus eo quod, etc., H. : solA
Dianft,V. : quod mihi crediderunt: ne intersimus
armis, L. : artia edidicisse, 0. : non lacessi, Cu.
con - terminUB, adj., bordering upon, adjoin-
ing, neigliboring, bounding : gens, Ta. : morus
fouti, 0. : Sybaris nostris oris, 0. — As subst. n. :
contennina Scytliiae, the regions adjcKent, Ta.
con-tero, trlvl, tritus, ere, to grind, bruise,
pound, wear out: infamia pabula sucis, O. : ma-
nOs paludibus emuniendis, Ta. : silicem pedibus,
lu. : viam, Pr. — F i g., of time, to consume, spend^
Digitized by V^OOQ IC
oonterreo
182
oontineo
wuUf ute^pasif employ: vitem in qiuierendo, T. :
frustra tempus : ambulando diem, T. : diei brevi-
tatem conviviis: otium sooordift, S. — To exhaust^
engron^ expend: se in musicis: conteri in causis:
operam frustra, T. — To destroy, abolish^ annihi-
late: iniurias quasi obliyionef obliterate: dignita-
tem virtutis, make ineiffnifieant,
oon-terreo, ul, itus, fire, to terrify, frighten,
mbdue by terror: loquacitatem voltu: aspectu
conterritus, V. : ingenium eo facto, L. : rex peri-
culo conterritus, L. : Gampanos, ne bellum Romani
inciperent, L. : pulsu pedum conterrita tellus, Y.
contenitus, P. of conterreo.
con-testor, &tu8, &rl, dep,, to call to witness,
invoke, appeal to : deos, ut res feliciter eveniret,
Cs. : caelum. — Of a suit at law, to introduce, set on
foot, set at issue: litem. — Pass. : lite contestata. —
F i g., to prove, attest. — P. pass. : contestata yirtus.
con-tezo, zuf, xtus,ere, to weave, entmne,join,
bind: (ovium) villis contextis: haec directA ma-
teria iniecta oontexebantur, Cs. : simulacra, quo-
rum contexta viminibus membra, etc., Cs. — To
compose, construct, put together: trabibus oontextus
acemis equus, V. — Pi g., to devise: crimen. — To
recount, recite : longius hoc carmen, quote further :
aliquos tanto cursu, ut, etc.,/a«< enough, lu.
oontexte, adv. [contexo], in dose connection.
1. contextOB, adj. [P. of contexo], woven to-
gether^ closely conneded, continuous: voluptates:
historia eorum temporum, N.
2. oontextUB, Qs, m. [ com- -f- TEC-], connec-
tion, coherence: rerum : orationis. — The context,
sequel: (alia) in contextu operis dicemus, Ta.
conticeBCO (-oisoo), ticui, — , ere, inch, [^com-
+taceo], to become still, cease speaking, fall silent:
couscienti& convictus conticuit : subiio, 0. — To
keep silence: paulisper, L. — To be silenced, cease,
be hushed: scrmo: de tuis laudibus: conticuit
lyra, H. : undae, O. — P i g., to become still, cease,
stop, abate: cum iudicia conticuissent : actiones
tribunidae, L. : furor, L.
oontignatid, dnis,/. [contigno], a floor, storey,
Os. : tertia, L.
oon-tign5, — , fttus, ire [com-+tignum], to
join with beams, furnish with joists, Cs.
COntiguuB, adj. [ com- -h TAG- ], bordering,
neighboring, adjoining, near, dose : demos, 0. ;
Aventino, Ta. : tibi, 0. : missae hastae, within
reach of, V.
1. continena, entis, adj. with comp, and sup.
(P. of contineo ], bounding, limiting, enclosing :
itas, \. e, of the continent, L. : parura locuplea
oontinente ripft, H. — Bordering, neighboring, con-
tiguous, near, adjacent : silvae, C.<. : fundus fundo
eius; a$r mari: ripae colli.**, Cs. : cum Cilicift. —
Holding together, cohering, connected, contimums^
uninterrupted: siWae, Cs. : grex, L.: agmen, L.:
ruinae, L.: terra, N. — Fig., in time, following, next,
consequent upon : continentibus diebus, Cs. : mo-
tus sensui iunctus et continens : tiroori perpetuo
ipsum malum continens fuit, L. — Continual^ con-
secutive, uninterrupted: continenti labore omnia
superare, Cs. : imber per noctem totam, L. : e con-
tinenti genere, in unbroken descent: continenti
impetu, without a pause, Cs. — In character, conti-
nent, moderate, temperate: hoc nemo fuit magis
continens, T. : continentior in vitA quam in pecu-
nia, Cs. : Epaminondas, N. : continentissimi ho-
mines.
2. oontinens, ntis,/. [1 continens ; sc terra],
a mainland, continent: in oontinentem legatis
missis, Cs. : ex continenti, Cs. : in continente, Cs. :
continentis regio, L. — Fig., in rhet., the chief
point : continentia causarum.
oontinenter, adv. [1 continens], continuousiy,
without interruption : bellum gerere, Ce. : tot&
nocte, Cs. : biduum lapidlbus pluit, L. : sedere, in
a row, Ct — F i g., temperately, moderately : vivere.
oontinentia, ae,/. [1 continens], a restraint,
abstemiousness, continence, temperance, moderation :
exemplum continentiae, T. : hinc continentia (pug-
nat), illinc libido : illius in victu.
contineo, tinul, tentus, 6re [com.-hteneo], to
hold together, bound, limit, comprise, enclose, sur-
round, environ: ut trabes arts contincantur, Cs. :
oppidum pons continebat, made a connectioti with,
Cs. : hibema milibus passuum C continebantur,
were comprised within, Cs. : loci natur& contiuen-
tur, are shut in, Cs. : artes inter se continentur,
hatw together: Zonarum trium contentus fine, O.
— To keep together, keep in a body: uno in loco
legiones, Cs. : navis ibi, Cs. : exercitum, L. — To
shut in, hem in, surround, hold: munition ibus con-
tiueri, Cs. : angustissimc Pompeium, Cs. — To hold
fast, keep, hold in place, retain: quod recepit:
merces (opp. partiri) ; (naves) copulis contineban-
tur, Cs. : parta a maioribus, Ta. — To keep, detain^
shut in, hold, restrain, repress : manOs, keep hands
off, T. : unde manum continuit? H. : sub pellibus
milites, Cs. : nostros in castris, Cs. : ora freiiia.
Ph.: ventos carcere, 0.: animam in dicendo: se
domi, to stay: suo se loco, Cs. : agricolam si con-
tinet imber, keeps in doors, V. : suis intra munitio-
nem, Cs. : alqm dextrft prehensum, V. : deprensum
hostem, 0. : gradum, to halt, V. — To comprise,
contain, comprehend: in se vim caloris: genitalia
corpora muudus, 0. — F i g., to hold together, keep,
retain : rem p. : Belgas in officio, Cs. : ceteros in
armis, L. : eius hospitio contineri, N. — To hold
back, detain, repress, check, curb, stay, stop, subdue :
adpetitiones animi : iusolcntiam suam : Etruriaoi
terrore, L. : animum a consueti libidine, S. : ho«
Digitized by V^OOQ IC
contingo
188
contionabiindus
lniiun& oonUnebant, Cs. : manam iuventus Metu
deofum, U. : se male, O. : vix roe contiDeo, quiti,
etc, T.: Don poese inilites contineri, quin, etc.,
d.: Til coniineor, refrain^ T. : Quae vera audivi,
ktgpto myaei/^T. : libros, keep back: odia tacitis
nunc disoordiis oontiuentur, are confined loilhin the
Hmitt of. — To comprehend, embrace, include, com-
jtrim: liber continet res gestas regum, N. : (co-
rahia) rem militarem continent (i. e. in their juris.
dictioD), L. : fabula continet aestus, H. : quo more
caerimonia continetar, eongish, Ca. : quae maxime
rem oontinerent, tfie principal points^ L. : forum,
10 quo aequitas oontinetur.
1. contingo, tigT, tictus, ere [com- + tango], to
touM, reachy take hold of, seize: divae vittas, V. :
taunim, O. : dextras consulum (in greeting), L. :
dbum rostris : fuiiem manu, V. : terram osculo,
U: me \ffni, search, V. : (nuramos) velut sacrum,
to meddle with, H. : ut neque inter se contingant
trabea, Cs. : ut contingant (railites) inter se, stand
dose together, Cs. : granum, i. e. taste^ H. : aquas,
0. — To touch, adjoin, border on, reach, extend to :
ripas, Ca. : turri contingente vallum, Cs. : agrum,
L : ripae fluminia, Cs. — To reach, attain^ come to,
arrive at, meet nith, strike : metam curau, H. :
Ephjren pennis, 0. : Italiam, V. : auras, to come
wto the air, O. : avem ferro, to hit, V. : aurts fan-
do. with ace. and in/,, 0. — Fig., to touch, seize
npon, ajject : quos publica contingebat cura, L. :
contacti artOa, seized (by disease), V. : quam me
libido Contigit ! f/e/t, 0. — To be connected with,
be related to, touch, concern : tam foede intererap-
toa amidtift, L. : sanguine caelum, lu. : deos pro-
{noa, have more ready access to, H. : haec consulta-
tio Romanos nihil contingit, concerns not, L. — To
pollute, stain, defile, infest, taint, corrupt (mostly P,
per/.) : (Gallofl) contactos eo scelere, L. : contacta
dfitas rabie iuvenum, L.: (equi) nullo mortal!
opere oontacti, Ta. : labellis Pocula, lu. — To at-
tain^ reach, arrive at : naturam sui similem. — To
^ppen, befall, fall out, come, take place, turn out,
cotae to pass, occur : tot propter me gaudia illi
eootigiaae laetor, T. : si hoc contigit nemini : quam
rem paucis contigisse docebat, Cs. : quod ei merito
contigit : cui Omnia contigerant, 0. : Quod satis
et coi contigit, H. : speciosae (opes) contigerant,
he had a retpeetable fortune, Ta. : ubi quid melius
costiDgit, H. : celeriter antecellere omnibus conti-
gH : Nod cuiris homin! contingit adire Corinthura,
M» ike luck, H. : lovis esse nepoti Contigit baud
vsi, 0. : utinam Caesari contigisaet, ut esset, etc.
2. oon-tlngd (-guo), — , — , ere, to wet, moist-
« : (lac) sale, to sprinkle, V. : corpus amurcA, V.
oontlmiatio, 6ni8,y. [continue], a continuance,
pf^lonpation: magistratQs, L. — A series, continua-
tion, suceeation: reruni : imbriuro : in (i*ebus) pera-
geidig, L. — I o r h e t., a period: verborum.
1. oontintid^ adv, [ continuus ], immediattly,
forthwith, straightway, directly, without delay:
mors continuo ipsam occupat,yiif/ aftenDards, T. :
Haud mora, continuo matris praecepta facessit,
V. : Ut vel continuo patuit, H. : Egomet continuo
mecum, / immediately said to myself, T. : spem
continuo adulescena superavit, as soon as he grew
up: continuo ut vidit. — By consequence, necessari-
ly, of course : Continuo sic collige, quod, etc., draw
the immediate inference, lu. : non continuo, si . . .
sum sicarius, it does not follow that: forsitan non
continuo, sed certe, si, etc. : si malo careat, oon-
tinuone fruitur summo bono ?
2. oontintio, ivi, fttus, ftre [continuus], to
join, make continuous, connect, unite: (afir) man
continuatus est : aedificia moeuibus, L. : Suionibus
gentes continuantur, border upon, Ta. : domos, to
erect in rows, S. : f undos in agro, to buy contiguous
tracts: quae (atomi) aliae alias adprehendentes
continuantur, combine: pontem, ^nitA, Ta. — To
make continuous, carry on uninterruptedly, extend,
prolong, draw out, continue : die ac nocte oontinu-
ato itinere, Cs. : diem noctemque itinerc continu-
ato, L. : magistratum, S. : alcui consulatum, L. :
dapes, serve dish after dish, H. : (libertas) ad hoc
tempus continuata permausit: pad confesUm
continuatur discordia domi, follow dose upon, L. :
damna damnis, Ta. — Of time, to pass, occupy : diem
noctemque potando, Ta.
continuua, adj. [com- +2 TA-], joining, con-
necting, uninterrupted, continuous, unbroken : Leu-
cada continuam habuere coloni, L e. a peninsula,
0. : ignis proxima quaeque et deinceps oontinua
amplexus, L. : montes, H. : montium iugum, Ta. —
Of a person : Nerva prindpi, nearest, Ta. — F i g., of
time, successive, continuous: continufl nocte, the
following night, 0. : ex eo die dies continuos quin-
que, Cs. : mensls octo : aliquot annos continuos,
without interruption. — Of events, in unbroken suc-
cession, continuous : bella, L. : cursus proeliorum,
Ta.: incommoda, Cs.: iter, Cu. — Of persons, per-
sistent, unremitting: accusandls reis, Ta.
contio (not c6ncio), dnis, /. [for conventio], a
meeting, assembly, convoccUion, gathering, audience :
advocat contionem : habere, L. : populi, S. : mill-
turn, Cs. : plebem ad contionem vocare, L. : ut
omnia contio audire posset : rem in contione age-
re : laudare alqm pro contione, before the people,
S. : pro contione edixit, publicly, L. : oircumfuaa
turba in contionis modum, L. : contio, quae ex im-
pentissimis constat. — A discourse, oration, publie
address, harangue, speech : contionem apud milites
habere : hesterna : libera, L. : in Caesarem, Cs. :
contra Antonium : de me& salute : in contionem
ascendere, to come forward to speak : (populus) me
in contionem vocavit, demanded a speech.
oontionabundua, ad^. ^contionor], speaking
Digitized by V^OOQ IC
contionalis
184
contra
m public, haranguing, proclaiming : haec prope,
L. : velut oontionabundus interrogabat, Ta. : baec
propalam, L.
o5nti5nall8, e, adi. [contio], of a popular as-
tanbly, mob -like, vulgar: prope clamor, like a
mob't: hirudo aerarii: senex, a demagogtie, L.
contidnarlua, acfj. [contionor], of a public a»-
temblg, mob-like : populus.
oontionator, 5ri8, m. [contionor], an harang-
uer, demagogue, agitator,
oontionor, &tu8, &rl, dep. [contio], to meet, eon-
ven€,/orm an asaembly: singuli uiii versos contio-
nantes timent, L. — To make a speech, deliver an
orcUion, harangue, address, declaim : ex turri : cum
es nudus contionatus : apud milites, Cs. : haec ve-
lut contionans, L. : caterva oontionata est, Miuic,*
etc., declaimed: contionatus est, non siturum, etc.,
declared before the people.
odntiunciila, ae,/. dim. [contio], an harangue,
petty speech : in contiunculas detrudi.
oon-torqueo, torsi, tortus, ere, to turn, twist,
twirl, swing, whirl, brandish, wield, hurl : globum
celeritate : proram ad undas, V. : silvas insano
vortice, V.— -Of weapons : hastam viribus, 0. : spi-
cula lacertis, V. : hastam In latus, etc., V. : excus-
sae contorto verbere glandes, the sling, 0. — F i g.,
to turn, influence: (auditor) ad remissioiiem anirai
est contorquendus. — Of utterance, to hurl forth,
throw out : verba.
oontorte, adv. with comp. [con tortus], jjwytec-
edly, perversely : dicere : contortius eoncludi.
contortio, 6nis,/. [cora-+TARC-], a whirling:
dexterae, Her. — Intricacy, complication : con to r-
tiones orationis.
oontortor, 6ris, m. [com-+TARC-], a wrester,
perverter : legura, T.
oontortuluB, acfj. dim. [contortus], somewhat
perverse: oonclusiunculae.
OontortUB, adj. [P. of contorqueo], vehement,
mergetic: oratio. — Involved, intricate : res.
oontra, adv. and praep. [comp. of com-; see
1 cum]. I. Adv,^ of position, in opposition, op
pOf^,face to face, in front, on the other side: sig-
num contra animo finivit, i.e. mentally drew a line,
L. : stare, lu. : ulmus erat contra, in front, 0. :
consistere, to make front, Cs. : positft Hispania,
opposite, Ta. : intueri, in the face, L. : oscula non
pervenientia contra, so as to meet, O. — Fi g., of ac-
tions, in turn, in return, back, on the other hand,
likewise: Audi nunc, in turn, T, : Mettins Tullo
gratulatnr, contra TuUus Mettium adloquitur, L. :
at tibl contra Erenit, ut, etc. , you have your re-
ward, H. : cui latrans contra senex (i. e. respondit).
Pa. : si scias quod donum huic dono contra com-
oareKk what counter-gift, T. : Faoere oontra huic
aegre, T. : tibi contra gratiam Referre, T. — Of
opposition or strife, in opposition, on the other
side: obniti contra suflScere, to have strength to re-
sist, V. : pugnare, 0. : vociferans, L. : pauca accipe
contra, H. : contra feriundi copia, making a coun-
tei'-attack, S. : quid, si de litteris corruptis contra
venit? as his accuser: est contra iudicatum, an
adverse decision : licere, to compete, Cs. : nihil quod
contra pcterent, to compete for: qui contra fecerit,
the transgressor. — With verbs of saying, in oppoei-
tion, on the other side, in answer : cum oontra dic-
tnrus Hortensius esset, as opposing counsd: contra
qui dicit, the opponent : cum nemo contra diceret,
denied it : nihil contra disputabo priusquam dixe-
rit, make no objection : quid oontra reus ? eaya in
reply: contra dicentibus iniraicis, Cs. : quid contrm
dicerem meditabar, how to reply: id quod oontra
diceretur refellere, the (Ejections : quod in e& cau8&
contra dicendum est : dicitur contra, nullum esse
testamentum, the objection is made: respondit neo
contra dici quin, etc., there was tto objection, L. —
Reversdy, in an opposite manner, the contrary^ the
opposite : in stultitin contra est, with fools the re-
verse is true : quod contra est, S. : utrumque con-
tra accidit: alia probabilia, contra alia dicinius,
improbable: cognoscere quid boni utrisque aut
contra esset (i. e. mali), S. — On the contrary, on
the other hand, conversely : tu contra obicies : Ro-
manus conserere pugnam velle, contra eludere
Poenus, L. : iusta omnia decora sunt, iniusta con-
tra indeoora: ut hi misen, sic contra ill! beat!
quos, etc: imperavi nihil, et contra patribus pa-
rui, but on the contrary : non enim tua culpa est
. . . contraque summa laus : at contra : sed con-
tra: contra autem: falso queritur quod, etc. : nam
contra, etc., S. : quin contra, nay on the contrary,
L. — Followed by atqite or ac, contrary to, different
from, otherwise than: simulacrum, contra atque
ante fuerat, ad orientem convertere : contra atque
esset dictum, Cs. : si haec contra ac dico essent
omnia : oontra ac ratus erat, S. : contra quam fas
erat, contrary to the divine law : contra quam ipse
censnisset, contrary to its ovm resolution.
II. Praep., with ace. (in prose before its case,
except sometimes a rd.pron.), of position, before,
against, facing, towards, opposite to, contrary to,
over against: insulae latus est contra Galliara, Cs. :
pacatis contra insulam suam terris, L. : Carthago
Italiam contra, V, — Opposite, towards, against, fa4>'
ing, over against : contra vos in contione consiste-
re, to face you: a fronts contra hostem, Cs. : Al-
banos contra legionem conlocat, Tj. : quos agmina
contra Procurinint, V. : contra banc Romam altera
Roma, a rival to. — F i g., in answer to, in reply to .•
contra ea facturos clamitabat, etc., Cs. : contra ea
aiebat, etc., L. : contra postulata nuntios mittit,
S. : Quae contra breviter fata est vates, V. — With
valere, to weigh against, cottnterbalance, ovot/
Digitized by V^OOQ IC
oontraotio
186
oontrarios
i : hac ratio contra orone ins iurandum Talet :
ooDCrane lucrum nil valere Pauperis ingenium ? H.
—Of opposition or strife, cigainMy wUh^ in hottilUy
to^at tiu mfnuf of: contra Caesarem gerere bel-
liuo : arma contra senatum tuli : armis contendere
contra populum R., Gs. : contra Crustumiuos pro-
fectus, marched against, L. : nihil se contra Sequa-
D<M coosili inire, take hottile measures against, Cs. :
contra salutem urbis incitari : paratus contra eum :
agere contra hotninem, />/«<u/ against: nihil satis
firmam contra Metellum, S. : contra difficultates
providere, S. : vi contra vim resistere, L. : defensio
contra rim : contra me sentire, hold an unfavora-
Ut opinion: quem contra veneris an tea, /or whose
sdvmanf you were counsel: pugnandum contra
morbom : (provinciam) contra Caesarem retenturi,
at thi enemy of: eae res contra nos faciunt, make
ogmaut — Against, in opposition to, as the opponent
of: ubi contra nos dicendum pates : contra iuris
eooialtos dicere, against their opinions: contra
caput dicere, to plead against life: contra Epicu-
nun dictum est, in reply to: consaetudo contra
deo6 disputandi, L e. against the existence. — Against,
n^wrious to,unfavorabU to, to the cUsadvantage of:
nihil contra me fecit odio mei : aliquid contra Gae-
ssKOk Pompeio suadere : contra se ipse misericors,
to his own vi^ury, Ph. : contra valetudinis comroo-
dam laborare. — £ s p., of offences, against, in vio-
ioivmof: pecuniain contra leges auferre: contra
fas: contra ius gentium, L.: contra verecundiam,
^disrtgardof: contra rem p. fecissc, to have been
9»lty of treason : vim earn contra rem p. factam
deoernere, L. : contra roorem facere : quod contra
legem esset : contra fidem. — Of opposition in
thought, contrary to, opposite to, the reverse of:
sed mihi contra ea videtur, the contrary seems true,
S.: contra ea Gaeaar putabat, otherwise, Gs. : con-
tra ea benigne, on the other hand, L. : cuius a me
corpoa crematum est, quod contra decuit ab illo
n>««m (sc cremari), whereas: quod contra oporte-
hat delicto dolere, correctione gaudere, while, on
^ amtrary. — With an abstract noun, contrary to,
&<pa<2, against : contra omnium opinionem (L e.
oontra ac rati erant), Cs. : contra opinionem lu-
gorthae, against t/te expeetcUion, S. : cetera contra
^pen aalra invenit, L. : contra timorem animi
pnemia sceleris adeptus, S.
oontriotio, onis,/. [com-+TRA6-], a draw-
»? tegether, contrcLction : digitorum : supercilio-
r^: frontis. — Fig.: animi in dolore, dejection,
"A ahoriening, shortness : paginae: sjllabae.
OQDtrictiancula, ae, /. dim. [ contractio ], a
^'Mw^ dejection, sadtiess : animi.
oootrictd, are, see coutrecto.
OQQtricttia, a<i(j. with comp. [P. of contraho],
*■«•* together, compressed, contracted, slu>rt, nar-
^nstrieted, limited: nares oontractiores babent
introitOs : cuticula, wrinkled, lu. : f rons, H. : vesti-
gia vatum, the narrow path, H. : ipsos in usQs lo-
cus, too narroWf V. — Fig.: ambitus verboram,
brief: studia contractiora, more limited : pauper-
tas, stinted, U. : Goutractus leget, in retirement, H.
oontra-diod, dixl, dictus, ere, to speak against,
contradict : sententiis aliorum, Ta. : contradioen-
tibus inimicis, Gs.
oon-traho, trftxl, tr&ctus, ere, to draw together,
collect, assemble : exercitum in unum locum, Gs. :
oopias eo, N.: navibus coactis contractisque, Gs. :
viros, V. : undique fontis, 0. : utrumque ad col-
loquium, L. : contrahe quidquid animis vales, call
to your aid, V. — To draw dose, draw in, contract,
shorten, narrow, lessen, abridge, diminish : pulmo-
nes se contrahuut : bracchia, V. : frontem, to
wrinkle: voltum, 0.: contractum caput, bou>ed,
H. : castra, Gs. : vela, to shorten, U, : umbras, 0. :
mare contrahitur, is narrowed, 0. : contracta
aequora sentire, to encroach on, H. : tempora veris,
to shorten, 0. : tempestas contraxit caelum, nar-
rowed, H. : contracto f rigore pigrae (apes), i. e. stiff
with cold, V. — F i g., to bring about, accomplish, exe-
cute, contract, cause, produce: amicitiam: negotium
mihi : numinis iram mihi (arte), 0. : bilem tibi,
lu. : causam certaminis, L. : porca contracta, due
(in expiation). — To transact, contract, bargain,
conclude: cum rege rationem, an account: aes
alienum : ex rebus contrahendis : rerum contrao-
tarum fides, of contracts : res inter se, L. : cum
altero, deal. — To draw in, lessen, cheeky restrain:
animos : appetitQs : cupidinem, H.
oontrarie, culv, [contrarius], in opposite ways,
in a different manner < scriptum esse: relata
verba : dicere, Ta.
contrariam, 1, n., see contrarius.
oontrarina, adj. [contra]. — Of position, lying
over against, opposite : ripa : collis huic, Cs. :
Phrygiae tellus, 0. : contrario ictu transfixus, by a
blow from the opposite direction, L. : volnera, in
front, Ta. — Opposite, contrary, opposed^ conflict'
ing: defendere contrariam partem: inter se pug-
nantia studia: disputare in contrarias partis, on
both sides: huius virtutis vitiositas: iura omnibus
aliis: aestus vento, 0.: ex orationibus capita
alterna inter se contraria: contrario motu atque
caelum, opposite to that of the sky. — As sitbst.n.,
the opposite, contrary, reverse: contrarium est . .
ut frigus calori, the antithesis: lex imperans ho-
nesta, prohibens contraria: si ea volt . . . sin
autem contraria, etc, N. : vocant animum in con-
traria, 174 opposite directions, V. : in contraria ver-
sus, transformed : vitia quae sunt virtutum con-
traria, the opposites : ex contrario, on the contrary,
on the other hand, Gs. : hoc ex contrario contendot
e contrario, N. — Hostile, inimical, antagonistic :
Tibi, Ph. : litora litoribus, V. ; undis ignis, O.
Digitized by
^oogle
contreotatio
186
oontnndo
contreotatio (oontraot-), 6ms, /. [contrec-
to], a touching^ contact : equae.
oontreoto (oontraoto), ftvl, atus, ftre [com-
-f tracto], to touchy handle^ come in contact with,
feel: pectora, 0.: (liber) contrectatus manibus
Yolgi, H. : contrectata pudicitia, violated^ Ta. : cor-
pua oculis volgi contrectandum, Ta. — Fig., to turn
over^ dwdt upon : mente varias voluptates.
oon-tremiBCO, mul, — , ere, inch.j to tremhU^
ihakcj shudder : tot a mente : metu, S. : omne Con-
tremuit nerous, V. — F i g. : cuius numquam fides
oontremuit, wavered: periculum, shudder at, H.
ooi>-tremo, — , — , ere, to tremble^ quake: cae-
lum tonitru contremit, Pac. ap. C.
oon-trlbuo, tribul, tribtitus, ere, to unite, in-
corporate, associate, enroll together: cum Oscensi-
bus contributi, Ca. : Phocenses iis contribuerunt,
L. : Corinthum in anticum gentis concilium, L. :
urbes ad condendam Megalen contributae, L. — To
join in giving, contribute, add: aliquid, 0. : pro-
prius tecum annos, share, Tb.
contristo, ftvl, Rtus, are [com-+tri8ti8], to
sadden, make gloomy, cloud, dim, darken : f rigore
caelum, V. : (Aquarius) annum, H.
oontritas, adj. [ F. of contero], worn out,
trite, common : praecepta : proverbium vetustate.
— Worthless: praeraium.
oontroversla (-vorsla), ae,/. [controversus],
a contention, quarrel, question, dispute, controversy,
debate : privata : rem in controversiam vocare : re
in controversiam deductft, Cs. : in controversiam
venire: dirimere controversiam: sedare: heredi-
tatis : de loco, Cs. : verbi : non erat, quin venim
dicerent : nihil controversiae f uit, quin, etc., L. :
sine controvorsia, indisputably.
oontroversloBUB, adj, [controversia], much
controverted: res, L.
oontrovemuB, adj. [contro- (cf. contra) + ver-
sus], disptUed, q^iestionable, undecided: ius: res:
auspicium, L. — Disputatious: gens naturft (dub.).
oon-tmoidd, ftvl, atus, are, to cut to pieces, cut
down, put to the sword: corpora contrucidato. —
Fig.: rem p.
oon-trudo, si, sus, ere, to thrust, crowd togeth-
er: aliquos in balneas.
oontubemallB, is, m. and/. [com-+taberna],
a tent-companion, messmate (usu. ten men and a
decanus in one tent), C, Ta., Cu. — A personal fol-
lower, attendant : Pompelo. — A comrade, compan-
ion, associate, colleague : tui : meus in consulatu.
oontubemium, I, n. [com--|-taberna], com-
panionship in a tent, the relation of a general and
nis personal follower: eontuberni necessitudo:
patris, S. : alqm contubernio aestimnre, by intimate
companionship, Ta. : militum, with the soldiers, Ta. :
muliebris militiae, concubinage. — Of animals, a
dwelling together. Ph. — Of slaves, marriage, Cu. —
A common war - tent .* deponere in contubernio
arma, Cs. — An abode of slaves, Ta.
oon - tueor, uitus, 6rl, dep., to look on, gaae
upon, behold, survey : contuemini os, look him in
the face: alqm oculis: id novum contuens, observ-
ing this novelty, N. — ^F i g., to contemplate, regard:
a oontuendis malis avocare aliquem.
( oontuitUB, Qs ), m.f a beholding, — Onlj abL
sing. : parricidarum, Cu.
oontumacia, ae, /. [ contumax ], inflexibility^
contumacy, obstinacu, stubbornness: ilia tua: in
voltu, L. : responsi : adversus principem, Ta. —
Firmness, constancy : libera.
contumaoiter, etdv. with comp. [ contumax ],
obstinately, stubbortdy : scribere : omnia agere, L. :
contumacius se gerere, N.
oontumaz, ftcis, oo^*. with comp. [ com- + 1
TEM-], insolent, unyielding, obstinate, stxff-necked:
quis contumacior ? : animus, Ta. : voltus, Co. :
lima. Ph.
contomelia, ae,/. [com+l TEM-], insult^
abuse, affront, reproach, invective, contumdg : ei
facere contumeliam, T. : contumelias dicere, L. :
improborum : tam insignem in me accipere, T. :
tant& adfectus : tanta accepta, Cs. : contumeliam
remanere in exereitu sinere, disgrace, S. : addere
contumeliam iniuriae, Ph. : contumelias {>erferre,
Cs. : graves, H.: verborum: a quibus contumeli&
perfugae appellarentur, Cs. : ingenium conturoelift
adcensum, S. : quam sine contumelia describo. —
Person.: Contumeliae fanum. — Fig., injury,
assault, violence: naves factae ad contumeliam
perferendam, violence, Cs. : praebere ora oontume-
liis, to the blows, Ta.
oontmnelioBe, adv. with comp. and sup. [oon-
tumeliosus], abusively, insolently : hoc dicere : con-
tumeliosius facta iniuria, T. : contumeliosissime ei
male dicere.
contnmelioBiia, adj. with comp. [contumelia],
fuU of abuse, reproachful, abusive, instUting : con-
tumeliosis vocibus prosequi, Cs. : in edictis : to
esse dicunt cotftumeliosum, quod, etc. : oratio :
quod contumeliosum in eos foret, si, etc., S.
con - tumolo, — , — , are, to cover with a
mound, inter, bury : contumulari hiuno, O.
con-tondo, tudi, tttsus or tUnsus, ere, to beat,
bruise, grind, crush, pound, break to pieces .* pugi-
les caestibus contusi : Vos saxis, fl. : pectus ictu,
0. : flos nullo contusus aratro, Ct. : contusi inter
saxa, L. : narls a fronte resimas, to flatten, O. :
radicibus contusis equoa alere, Cs. : herbas, V. —
Of gout : (cheragra) articulos, racked, H. — F i g.,
to break, crush, destroy, subdue, put dottm, btiffle^
\ check : populos ferocis, V. : Hannibalem, L. : opes
Digitized by V^OOQ IC
contmiBUD
187
oonvenio
(opp. auctae), S. : praedonis audadam :
regam minas, H. : animoB, Ta.
oontonsuB, P, of contundo.
contorbatio, 5ni8, /. [ coQturt>o ], con/imon,
duqmd, coraiematian : meutis : est metus excu-
tieofl cogiuta.
contorbatns, adj. with eomp. [P. of contur-
bo], ditiraeUcL, disordered^ conf^Ued^ diaguieUd :
ocolos : homo : dUcedit, in confunon : in scri-
beodo ooDturbatior.
oon-torbd, ftvl, fttus, are, to eanfuge^ disturb^
ierwgt^diaordeT^ confovmd: ordines (militum), 8. :
rem p^ S. — F i g., to ditturb^ disquiet : mihi Ratio-
net, yjmd my pleau, T. : te. — E s p., in business,
with dlipt, of rationed, to wnfowid tuxowntSy faU^
he intohent, be bankrupt : me conturbare oportet ? :
& Pedo oontnrbat, lu.
oontofl^ I, m., = kovt6^^ a pole^ pike : conti bini
t prori prominentes, L. — As a weapon, V. : oontis
pnefixa capita, Ta. — A boat-hook, V.
contusoa, P, of contundo.
connblaliB (not connQ-), e, a^. [ conubium ],
ofwdiock, conjugal: iura, 0.
odnfihiiim (not oonufl-), n. [com-+nubo],
marriaffi^ wedlock (as a civil institution ; cf. con-
ingiam, the personal union^ C. : per conubia Grae-
tdos secum miacuere, S. : natae, V . : nostra, wUh
Me, 0. : Pyrrhin' conubia servas ? V. : oonubiis
ambire Latinum, L e. for hit daughter^e hand, V.
^The right of intermarriage : conubia plebei cum
patribus sandre: patnim et plebis, L — Saual
«im,0.
0000% I, m., = Kwvoc, a cdim.* coni forma. —
Tke^teiofahebMi,Y.
OQQ-Taleaco^ lul, ere, kuh., to recover^ regain
heatik^grow atrong.gain strength: ilico: ex mor-
bo: de Tolnere, O. : hoc spatio, Gs. : in dies : ignis
oonnlmt, 0. : ut convalescere civitas posset :
Bess, 0.: opinio de aliquft re convaluit, Gu.
OOD-TalliBy is, /., a vaUey^ ravine^ deU, G. :
(•sgna, C^ : interiectae collibus convaUes, L. : de-
pw«ae,V.
ooD-vaso^ &▼!, — , ire rcom-+vasa], to pack
f«9dher, pack up : aliquid, T.
conveoto, — , — , ire, freq. [ oonveho ], to
terry together^ heap together,' recentis praedas,
v.: ligooes ex agris, Ta.
coo-veotor, oris, m., a feOow-passenger,
Oon-Talia^ vexl, vectus, ere, to carry together,
<dket, store : frumentum ex reglonibus in urbem,
Ol: fromeotnm Gapuam, L.: lintribus in earn
Vnlam materiem: ex ante conyecto sufficere,
fremom aiores, L. — Pass., to be carried ra}
.^.'peranraflkV.
oon-vello, tcIIi, volsus or tuIsus, to tear away^
pluck up, pull off, wrest, rend: vectibus saxa tur-
ns, Gs. : gradOs Gastoris : aesculum, V. : glaebam .
vomere, Ct. : repagula : signa, to pluck up (in de-
camping), L. : simulacrum e sacra rio : ab humo
silvam, V. : robora suft terrft, 0. : Roma convolsa
sedibus suis : alqd duro ferro, ctd off, V. — To tear
to pieces, cleave, rend, dismember, shatter, break:
dapes dente, 0. : Convolsum remis aequor, V. :
(naves) convolsae undis, shattertd, V. — Fig., to
shake, shatter, destroy, overthrow, nullify : consue-
tudinem : si cam (opinionem) ratio convellet : rei
p. statum : acta Dolabellae : fata, 0. : fidem, Ta.
oonvenaep ftrum, m. and f. [ com- + BA-,
YEN-], assembled strangers, refugees, vagabonds:
convenas congr^asse : convenarum plebs, L.
oonvenieiiBk entis, acy. [P. of oonvenio],
agreeing, consistent, eorre^porukng : hunc super-
bum habitum convenientes sequebantur oontemp-
tOa aures, etc, L. : recta et convenientia natura
desiderat: sibi convenientia finge, H. : nihil de-
cretis eius : omnia inter se. — F i g., fit, becoming,
ypproprxate, suitable: Sit bene conveniens toga,
0. : dies cum populi voltu, 0. : oratio tempori, L :
Reddere personae convenientia cuique, H. : Venus
annis nostris, 0. : ad res secundas : gratulatio in
e& victorift, L. — Harmonious, weU-duposed: pro-
pinqui optime.
convenienter, adv. [ conveniens ], fitly, smi-
o^y* conformably, consistently : did : cum eft (na-
turft) vivere: naturae, H. : ad fortonae statum
loqui, L.
convenientia, ae, /. [conveniens], agreement,
harmony, symmetry : naturae : rerum in amicitift :
naturae cum extis.
con-venlo, vSnl, ventus, Ire, to come together,
meet, assemble, gather, come in a body: ex provin-
cia, Gs. : ad Gaesarem gratuUtum, Gs. : ad eum
defendendum, N. : Romam Italia tota convenit :
unum in locum, Gs. : in consilium f requentes : in
unum, S. : civitates, quae in id forum convenirent,
i. e. had their seat of justice in: clam inter se:
uno in loco. — To aadress, accost, meet, visit, obtain
an interview with : Pamphilum, T. : Verrem : eum
in itinere, Gs. : per Gkibinium ceteros, S. : ut se
oonveniri nolit : conveuiundi patris tempus, T. :
aditum petentibus conveniendi non dabat, N. —
F i g., to come, fall: in manum, under tutelage (see
manus), G. — To come to a decision, be condudea, be
agreed on, be settled: si in eo manerent, quod con-
venisset, Gs. : condiciones non convenerunt, N. :
id convenerat signum, Jj. : id modo non convenie-
bat, quod, etc., on that point only there was no
agreement, L, : pax oonvdnit, S. : in eas condicio-
nes cum pax conveniret, L. : quod (signum) con-
venerat, Gs. : Haec f ratri mecum non conveniunL
T. : quod tempus inter eos committendi proeU
Digitized by V^OOQ IC
conventiciaB
188
convestio
oonvenerat, Cs. : qui (iudex) inier adv^efsarios
convenissct : pacem con ven tarn frustra fuisse, S.
— Impers.y it is agreed^ i* settled: convenit, reliqua
belli perfecia, m generally asserted^ L. : quibus
consulibus interierit non convenit, N. : pueto con-
vSnit, ut,etc., L. : omnis cxercitus, uti convenerat,
deductus, etc., S. : tibi cum bonis civibus : conve-
niat mi hi tecum necesse est, ipsum fecisse, etc.,
you and I mint needs agree, thaty etc. : quem ad
modum (aedes) traderetur: inter consules satis,
L. : saevis inter se convenit ursis, there is har-
numt/y lu. — Tojity be adapted to: ad pedem apte :
Dicitur toga convenisse Menandro, sat well on, H.
— To be fit, be suitable^ become^ contiM^ ^VT^Vi ft«-
Umg^ be appropriate: conveniunt mores, T. : Non
bene conveniunt Maieatas et amor, agree^ 0. : in
hunc ordinem: ad maximam partem: ad num-
mam convenit, agrees to a farthing: natura homi-
nis cum universft : quid posterius priori non con-
venit ? : viris laborem convenire, S. : Non hoc
conveniet lyrae, H. : Haud convenit, ire, etc., T. :
quid vos sequi conveniat: confestim te interfec-
tura esse convenit: quo sidere terram Vertere
Conveniat, V. : sit tibi curae Quantae conveniat
Munatius, as dear as he ought to be^ H.
conventiciuB, adj. [ 1 conventus ], of assem-
bling, for attendance ; hence, as subst. n. (sc aes),
money paid for attending an assembly,
conventiotiluin, l, n. dim. [ 2 conventus 1, a
petty assembly, association: hominum. — A place
of assembling : conventicula exstruere, Ta.
oonventio, Onla, /. [com--f BA-, VEN-], an
agreement, compact, convention, L., Ta.
conventum, l, n. [1 conventus], an agreement,
compact, contract, convention : stare conventis :
testes conventorum, L. : pacti et conventi formu-
la: Conventum et pactum, a marriage contract
and settlement, lu.
1. conventuB, P. of convenio.
2. conventUB, as, m. [com--f BA-, VEN-], a
meeting, assembly, throng: comitum, T. : virorum
mulierumque : primo conventu, S. : conventu pro
Bolitudine abuti: natum ConventQs trahit in me-
dios, V. : ridetur ab omni Conventu, H. — A con-
gress, council: civitatium, L. : Arcaduin, N. : gen-
tis, L. — A trading company, corporation: in pro-
vincia conventQs magni : S^rracusanus : Cordubae,
Cs, — A judicial session, court of justice: agere
conventum, to hold a court : ad conventOs agendos,
Cs. : per conventQs ire, lu. — An agreeing, agree-
ment . ex conventu, by agreement : clamare omnes
ex conventu, irith one accord
oon-verbero, &vl, &tus, &re, to strike, beat : os
Buum, Cu.
oon-verro (-vorro), I, — , ere, to sweep together :
alqd sabuli, Cu. — To gather in, gain: hereditates.
conversatio, 6nis,/. [con verso], /ami/idr in-
tercourse, association (late) : mortaliura, Ta.
conversio, onis,/. [com- + VERT-], a turning
round, revolving, revolution : caeli : mensium. —
Fig., a sitbversiony alteration, change: renim:
tempentatum : rei p. — I n r h e t. : in extremum,
repetition at the end of a clause: orationis, the
rounding of periods.
oonverBO, — , — , ftre, freq. [ conversus ], to
turn around: animus se ipse conversans.
con - versor, &tus, &rT, to abide, frequent : in
regift, Cu.
oon-verto (-vortoX '-^ s"^ ^^' — Trans.^ t»
turn round, cause to turn, turn back, reverse, direct:
in infimo orbe luna convertitur : vox Herculem oon-
vertit, L. : ter se, 0. : vias, V. : caeli con versa per
auras, wtieeled, V. : conversae acies nituntur, ya«(
to face, y. : conversis in earn partem navibus, Gb.:
haec (sica) conversa est in me : oonversft cuspide
montem Impulit, pointed the spear and struck, V. :
86 in Phrygiam, N. : ad hunc se, Cs. : ooUa ad
freta, 0. : legiones ab itinere ad suam potentiam,
withdraw . . . to reinforce, Cs. : tigna contra vim
fluminis, Cs. : aspectum quo vellent — Of an army,
to wheel, turn, change the direction of : conversa
signa in hostes inferre, change front and charge,
Cs. : signa ad hostem convert!, to face the enemy,
Cs. : sese, to retreat, Cs. : conversis siguia redire,
L. : itinere con verso, by a flank movement, Cs. :
acies in fugam conversa, routed, Cs.: convorso
equo, 8. — Inirans., to return, turn away: ad pe-
dites, S. : in regnum suum, S. : ad uxorem Silviam^
Ta. — Fig., trans., to turn, direct, throw hcuJt:
risum in iudicem: haec ad suos quaestQs: ani-
mum ad ouram, L. : se ad tiraorem: subitam con-
vertor in iram, 0. : animos : aculeum testimoni
sui : omen in ipsum, V. : se ad eos, to their n^
port, N. : omnium ora in me convorsa esse, S. —
To attract, fix, rivet, draw : volgi ora, H. : animos,
L. — To change, alter, transform, turn, convert ^per^
vert: se ex homine in beluam : tell us Induit con-
versa figuras, 0. : rem p., to bring into disorder:
aniinum avaritift, S. : civitatis lingua convorsa
conubio Numidarum, S. : castra castri.'*, to chanae
continually, Cs. : conversa numina, alienated, \. :
castls conversi, which undergo a change of form :
ad salutera convorti hoc malum, T. : ludi ad funus
civitatis conversi: id ad salutem, N. : Deum in
hominem, T. : in classem nymphas, V. : praemia
in pestem, S. : amicitiae se in graves inimicitias.
— To translate: aliqua de Graecis: librum in La-
tinum. — Intrans., to change, turn, be changed^ go
over, C. : imperium in superbiam, S. : ad aliqaem,
to the support of: ad sapientiora, Ta,
oon-vestio, Ivl, Itus, ire, to clothe, cover, Mivei.
op: herbis prata convestirier : domus luds ooa-
vestita, surrounded * onmia heder4.
Digitized by
^oogle
oonvexns
180
ooorior
conTezuSy adj. [conveho], vauUed, arched,
Twnded^ convex, concave : caelum, 0. : tramee sil-
Tte^ V. : foramina terrae, O. — Aa subet. n., a vault,
er^holiow: in oonv-exo nemorum, Y. : (»e]i oon-
Ten, the vaulted arch, V. : ut conveza revisaDt,
rthm to the air, V. — Inclined, dojnng, tteep : ver-
ta ad aequora, 0. : iter, 0.
oonviciator (oonvit-), Oris, m, [oonvicior], a
nikr.rmler,
mmidoior (oonvit-), fttus, &rt, dep, [oonvi-
oiud], to revile, reproach, taunt, rail at,L,
oomridam (not -vltium), I, n. [oom.+VOC-],
a loud noiae, cry, clamor, outcry: cum maximo
OQBTitio: alcui fit a senatu: oantoram: Humanae
coDrida linguae, uUeraneee, O. — Of frogs, Ph.
WraiH^tutg, altercation, contention: aures oonyitio
defeaaae.— .Anporftmity.- alqd oonvitio efflagitare.
--A violent diecqjprobcUion, contradiction: om-
Biam restnim : grave : senatfls. — Reproach, abuse,
rtriting, intuit : soarrae: conyicio consulis cor-
repti, Ob. : acerbior in oonviciis, Ta. : pueris oon-
▼icia Ingerere, H. : transire a oonviciis ad tela,
Ti.: Denx>rum convicia, picae, eoolde, 0.
oonviotld, onis, /. [oom-+VlV-], companion-
Aipj intercour»e,.intimacy, G. — A companion: oon-
▼ietioiies domesticae.
oonviotDr, oris, m. Toom- +yiyj, a table oomr
yeekm, nmmiate, familiar friend, fl., 0.
l couvlclua^ P. of oonvinoo.
2. oonviotua, tla, m. [com-+"VTV.], a living
^^Odher, intimacy, eocial intercourse : numanus :
kagi conrictibaa acvi, O. — A banquet, feast: con-
viedbos indulgere, Ta. : sobrii, Ta. : omnis Con-
▼ictas . . . I>e Rutilo, the talk of every dinner, lu.
oon-Tinoo, vlcl, vlctus, ere, to overcome, con-
fid, refute, etpoee : me teste : paulatim oonvictus
vena, L : convicti mulctantur, uiKen convicted, Ta. :
le amentiae : convicti maleficii servi : f acinoris,
&: manifestis criminibus : indicio legatorum, S. :
coaacieDtift: in hoc scelere: aliquid fecisse con-
HBci, L — To prove ineontestaUy, show clearly, dem-
^^etrete, espou: oonvincam si negas: inauditura
Asanas voce convind : haec po^tarum porteuta :
tnritiam, Gb. : conyicta ( praiedia \ proved to be
'Id^: qood apud patres convictnm, Ta. : quod
^ lateris sive conyinceris : ne convincas esse
iQiBn tOQin, T. : nihil ie didicisse.
OOD-^SO^ — t — , ere, to shine upon, 0. poet
(oomithiin), see oonyioium.
ooimTa, ae, m. and /. [com-+VIV-], a table
^^*p«mon, guest: ridere conviTae: satur, H.: fre-
qieoB, 0. : ebrius, O. : promissus, promised guest,
h.
GQimTali% e, aeff- [conviva], of a guest, festal,
' ' ' ' oblectamenta, L. : fabulae, Ta.
oonvivator, Oris, m. JTconvivor], a host, enter-
tainer, master of a feast, H., L.
oonviviom, I, n. [com-+VIV-l, a meal in
company, social feast, entertainment, banquet: egit
Titam in conviviis, T. : muliebria : omare : in con-
vivio saltare : Mutua oonvivia, V. : capilli propter
conviyia pexi, /or company, lu. — Quests at talie:
▼inosa,0.
oonviTor, fttus, ftrl, dep, [conviva], to banquet,
revel, carouse togeUier : crebro, T. : in publico, de
publico.
ooDTOOatlo, Onis, /. [convoco], a convoking,
calling together, assembling : populi R.
oon-TOOO, ivl, fttus, are, to call together, con-
voke, assemble, summon : milites : senatum in
aedem : principes Trevirorum ad se, Gs. : prindpes
penes Laecam, S. : convocato consilio» Gs. : ad
contionem, L.
oon-volnero, Avi, fttum, are, to wound severe-
ly: iumenta, Gu.
oon-volo, ftvl, fttus, are, to fly together, come
hastily together, run together: populus convolat,
T. : ad rostra : ad sellas consulum, L.
conTolflus, P, of convello.
con-volvo, volvl, volQtus, ere, to roll together,
roll up, roll round: se (sol): Lubrica terga (colu-
ber), v.: pennis convolvitur Ales. — To fasten to-
getner, interweave, interlace: testudo convoluta
omnibus rebus, quibus, eta, Gs.
oon-vomo, — , — , ere, to bespew, vomit i^mmi:
mensas : maritum, lu.
. oonvulnero, see convolnero.
oonvulsus, P. of convello.
oooperlo, nil, rtus. Ire [com-+operio], to cover,
cover over, overwhelm, bury: Gyrsilum lapidibus:
ab exerdtu lapidibus cooperiri, L. : atra nube oo-
opertum, Ta. — P. pass., buried, involved, covered:
sceleribus : miseriis, S. : famosis versibus, H.
oooptatio, Onis, /. [ coopto j], an election to
office, appointment, choice : collegiorum : censoria,
by the censors: in Patres, L.
ooopto, ftvl, Atus, Are [com-f optoj, to choose,
elect, admit by election, appoint to oj/lee : senatores :
novum senatum : tribunes plebis, L. : alqm tribu-
uum, L. : magistrum equitum, ll : in oonlegium
(augurum): in locum auguratUs.
ooorior, ortus, Irt, dep. [com-+orior], to come
forth, stand up, arise, appear, riu, break forth :
ignes pluribus simul lods, L. : helium in GalllA,
&. : certamen, 0.: seditio coorta, L. — To arise,
break out, b^n : taiita tempestas coorta est, Gs. :
ventis coortis, V. — To rise in opposition, stand up
in hostility, rise, break forth: Romani coorti pug-
nam ediderunt, L. : adeo infensa erat coorta plebs.
Digitized by V^OOQ IC
cophinuB
190
ooram
ut, etc., L. : ooortae voces sunt, L. : ooorti in pug-
Dam, L. : in agmen, Ta. : ad bellum, L. : adversua
alquos, L.
oopliinii% I m.y =. K<S^iyoc, a basket^ lu.
oopia, ae,/. [oom-+op8], an abundance^ cunple
supplyy plenty : f rumentt, Cs. : navium magna, Ob. :
bona librorum, H. : null& ferramentorum copift,
in the tcarcity of^ Gs. — Jiesources^ wealthy suppiieSy
richea^ prosperity : domesticis copiis ornare convi-
viuro: (civitas) copiis locupletior: circumfluere
omnibus copiis : se eorum copiis alere, Cs. : Fasti-
diosam desere copiam, H. : inopem me copia fecit,
0. : bonam copiam eiurare, i. e. to claim exemption
<U]t)oor.' (milites) mixti copiis et laetitia, sharing
auppliety TtL : oopia narium (i. e. luxus odorum),
H. : copia ruris honorum opulenta, H. — ^Person.,
the goddeu ofpletity : beata pleno cornu, H. : dives
meo bona Copia comu est, 0. — A multitude^ num-
ber, plenty^ etbundance^ throng : (principum) in ca-
Btris, Cs. : virorum fortium : latronum in e& regio-
ne, S. : quae sit me circum copia, lustro, V. — A
force, army f body of men: e& copia civitatem op-
pressurus : ex omni copia singulos deligere, Cs. —
Usu. plur,, forces, troops, an army, men: armare
quam maximas copias, S. : cum omnibus copiis
exire, in a body, Cs. : pedestres, N. : omnibus co-
piis contendere, with the whole army, Cs. — F i g.,
fulness, copiousness, multitude, abundance: rerum
oopia yerbionim copiam gignit : dicendi copia va.
lere : ubertas et copia, /umess in expression, — Abil-
%ty, power, might, opportunity, facilities, means :
facere civibus consili sui copiam : qui spectandi
faciunt copiam, T. : fandi, V. : societatis coniun-
gendae, S. : Ut sibi eius faciat copiam, give access
to, T. : sit tibi copia nostri, power over, 0. : facta"
est oopia mundi, the world was open, 0. : quibus
in otio yivere copia erat, S. : nee te Adfari data
oopia matri, V. : tecum sine metu ut sit copiast,
T. : si oopia detur, yeniam, 0. : dona pro copift
portantes, <u eocA is able, L. : pro rei copiA, S. :
ludi additi pro copift provincial!, L.
oopiose, ado. with comp. and sup. [oopiosus^,
in great abundance, copicmsly, abundantly, plenti-
fully : comparare pastum : profectus erat, richly
pnmded: omatus, by a large majority: Capito-
lium copiosius ornatura. — Of discourse, copioudy,
fully, at length : ab eo cultura laudatur : causas
def endere : invectus est copiosius in istum : copio-
sissime dicere.
oopiosufly adi. with comp and sup. [ copia ],
furmshed abundantly, well supplied, having abun-
dance, rich, copious, plentiful, abounding : f amiliae :
via copiosa omniumque rerum abundans, N. : sta-
tiva, L. : patrimonium : victus : fit causa copiosior,
stronger : copiosissimum oppidum, Cs. : tu rebus
omnibus: a frumento locus: homines: domus:
Bruttidiua artibus, Ta. — Of discourse, rich, copi- ,
ous, qfiuent, eloquent : non oopiosus homo ad di<
cendum: oratio: homo oopiosissimus. — Abundant^
profuse : liquor (putei). Ph. : rerum vaiietas. Ph.
copis, idis, /., = Koirc'Cf ^ short, curved sword,
yataghan, Cu.
oopo, onis, m., see caupo.
copula, ae, / [ com- + AP- ], a band, rope,
thong, tie, fastening : copulft vinctus, N. : Copula
detrahitur canibus, 0. : copulis continebantor
(naves), grapnel-hooks, Cs. — A bond, tie : innipta
tenet ( of love) , H. : talium virorum ( of friend-
ship), N.
oopulatio, Onis, /. [ copulo J, a covpUng, con^
necting : atomorum inter se. — F i g., assodaiion,
oopnlatos, adj. with comp. [P. of copulo],
joined, united, connected: quaedam (opp. simpli-
cia) : verba : nihil copulatius quam, etc
oopulo, ftvi, fttus. Are [copula], to couple, bmd^
tie together, join, connect, unite: hominem cam
belua : altera ratis huic copulata est, L. : copulati
in ius pervenimus, /ace to face, — Fig., to join,
connect, unite : verba : voluntates nofltni^ to unite :
concordiam, L. : f utura cum praesentibus : se cam
inimico : naturae copulatum somnium.
ooquo, coxl, coctus, ere [ COC- ], to cook, pre-
pare by cooking, bake, boil, roast, pmyh, steep, melt,
heat: cena ei coquebatur, N. : cibaria,L. : ooctus
cibus, S. : venena, L. : aere cavo, 0. : liba in foro,
0. — To bum, parch, bake, dry up: glaebas soli-
bus, V. : flumina, V, : obsonia ( i. e. putrefacite ),
H. : cruor ooquitur veneno, 0. — To ripen, make
mature : mitis vindemia, V. : poma cocta. — 7b
digest: cibus confectus iam ooctusque. — To pre-
pare by fire: Telum solidum robore cocto, Jfre^
dried, V. : rastra, to forge, lu. — F i g., to daborate,
think out, mature, plan: oonsilia secreto, L. : hel-
ium, L. — To vex, harass, disquiet, disturb : quae
(cura) nunc te coquit, Enn. ap. C. : quam irae oo-
quebant, V.
ooquuB (ooqao8» oocua), I, m. [C0C-], a
cook : coqui, T., C, L.
oor, cordis ( no gen. plur, ), n. [ CARD- ], the
heart : sine corde esse : gemitds alto de corde pe-
titi, 0. — Plur., persons, sotds (poet.) : fortissima,
V. : aspera, V. — Fig., the heart, soul, mind: raeo
Cordi carior, T. : stupor cordis : cor tangere que-
rela, H. : nequeunt expleri oorda tuendo, V. : ex-
cute Corde metum, 0. : ferocia corda,yt«rtofi« tem-
per, v. — E s p., dot. predie., with esse and dot. of
person, to be at heart, please, be agreeable : uterque
utriquest cordi, is dear, T. : quae vivis cordi f uisse
arbitrantur, loved while alive, Cs. : id eo mihi ma-
gis est cordi, quod, etc : cui tristia bella cordi,
y. : adeo exstinguere vestigia urbis cordi est, they
are so bent on, L.
ooram, adv. and praq). [com- +08]. L Adv^
Digitized by V^OOQIC
oorMs
IW
oorono
M tki prmmee^ before the eyet^ in the faee, optniy,
face to face: coram in os te laudare, T. : coram
me praesente dioere: se ipse coram offert, i. e.
ie/bre the tolcUert, L. : veni, H. : adgnoscere volttls,
Y.^Pretent^ in permm^ penonaUy : ilium hue ad-
dncani, T. : adesae, V. : ndem dare cum ipso coram
daoe, L : aadire, H. — ^H. Praep, with abl.^ in the
fea ofy heforet in the presence of: genero dicere :
eonm arnida Terba habere, S. : populo, H. : la-
trone, In. : te coram, H. x Oermanico coram, Ta.
oorbifl, is, m. aDd /., a basket : messoria : ari-
stas Corbe tulit, 0. : de corbibus mSla, lu.
oorbita, ae,/. [corbis], a ship of burden,
ooroodilii% l, m., see crooodilas.
oordato^ a4j. [oor], imm, prudent, Judieums :
cgregie bomO) Enn. ap. C.
ooTda^ acis, m., := Kdpdai (a wanton dance) ;
cf the trochee, the dancing metre.
Corinthiiift, adj,, of Corinth, Corinthian^ T.,
G^ L : aes, a eoetUf bronze^ an eUloy of gold^ silver^
end copper: Tasa: opus: Gorinthia (so. vasa), L.
CorintlniA ( -os ),!,/., = KSptv^ot, Corinth,
T^ C, v., H. : nobilis acre, 0. : captiva, an entire
CoHnthyle.a maee of bromze^ H.
coriimi, I, n. [SCAL-^, skin, hide, leather.' bo-
vis, Ti. : (animantes) conis tectae : (tanis) coriis
i&texeran^ Os. : scuta ex coriis, S. — Pr ov. : canis
a oorio namqnam absterrebitur uncto, L e. habits
iidideeefy^E.
ooni6ola% aeff' <*&»• [ 1 oomens], Aonty, of
ifom: mtroituB (anris).
L oomeoflk a4f. [coma], of horn, homy: to-
ttmm: arcus, 0. : porta Somni, Y.
2. ooniea% adj. [1 cornus], of the eomeUree:
Tirgolta, y. —Of comet-wood: hastilia, V^ 0.
oondoen, dnia, m. [oomn+l CAN-], a horn-
iWr, trun^Deter, eomet-pletyer, C, S., L., In.
ooniibtila, ae,/. dim. [comix], a little crow, H.
condoalam, I, n. tUm, [oomu], a little horn, a
i»riHh^)ed ornament (on a helmet), L.
oofniger, gera, gerum, aclj. [ comu -f GES- ],
iemg home, horned (poet): cenri, 0.: fluTius,
^ mer-gody V. — A& embeL m., the river-god N%t-
«wm,0.
oonipefl, pedis, a<(f Jcomu+pes], horn- foot-
4HW(poet.): equi,V.,Ct.,0.
0Qnnz,1ct8,/. [1 CAL-, CAR-], a crow: gar-
^ 0. : Annosa, H. : novem saecula passa, 0. :
■Mtra (a favorable omen), V. — Pro v. : comicum
^nlos coofigere, i. e. catch a weasd asleep.
oonra, as {ace comum, T., 0.), n. (once m., C.)
[1 CAR.], a horn, antler : (animantes) comibus
le: taari,0.: oornu ferit (caper), V.: luc-
oornibos haedi, V. — As a vessel : bilibre,
H. — As a funnel : inserto latlces infundere comn,
V. — ^With eopia, the horn of plenty (an emblem of
abundance) : beata pleno Copia comu, H. : divee
meo Bona Copia comu, 0. — A homy subetance,
horn (poet) : solido sonat ungula comu, V. : ora
cornu indurata rigent, i. e. bi/ the growth of homy
biUs, 0. — A prujeetion, protuberance, horn, point,
end: flexum a cornibus arcum Tendit, i.e./rom
tip to tip, 0. : Cornua antemnarum, tips, V. : cor-
nua cristae, the cone ( supporting the crest ), V. :
galeae, L. : per novem comua lunae, months, 0. :
septem digestus in comua Nilus, branches, 0. : in-
clusam comibus aequor, capes, 0. : in comu sede-
re, at the end (of the tribunal), L. — Of an army,
the wing, extremity, side: dextrum, sinistram, Ob. :
equitatam in comibus locat, S. — A bow : Par-
thum, V, — A bugle-horn, horn, trumpet : misit cor-
nua, tubas : Aerea comua, V. : Berecyntium, H. —
The sides of the lyre (orig. two homs holding the
strings), C. — In a constellation, 77^0 Horn : Tauri,
0. : Aries cum comibus. — F i g., a salient point,
chief argument : comua coromovere disputationis.
— j7te wing, flank,' qui quasi comua duo tenuerant
Caesaris, I e. were his main dependence. — Power,
courage, strength, might : addis comua pauperi, H.
1. oomam, I, n. [1 comusl, the cornel-berry,
eomd - cherry, V., H., 0. — A javdin ( of comel-
woAi), 0.
2. oomnm, I, n., see oomu.
Ooma% I {M. comfL 0.),/. [1 CAR-J, a eomd
dierry-tree, V. — Cometh wood, 0. — A javdin (of
comel-wood), V., 0.
oorolla, ae,/., a little crown or garland, Ct, Tb.
ooroUarlum, l, n. [corolla] (prop., a garland),
a gift, present, douceur, gratuity : sme corollario
discedere: nummorum.
oorona, ae, /., = Kopil*vri, a garland, chaplet,
wreath : coronam habere in capite : yirtute parta :
laurea, L. : Necte Lamiae coronam, H. — Worn in
offering sacrifice : Insignis gemmis, V. : tenuis, lu.
— A crown, diadem : duplex gemmis, V. : species
coronae, 0. : aureae, Ta. — A chaplet (as a badge
of captivity) : sub coronft vendere, to sdl as doves,
Cs. : sub coronft vfinire, L. — The Northern Crown
(a constellation^ : Qnosia Stella Coronae, V ., 0. —
A circle, assembly, crowd, multitude, audience, spec-
tators, ring : vox in coronam effunditur : arroato-
mm : clamor coronae, H. — A surrounding army,
besiegers, line of siege : militum, Cs. : coronA val-
lum defendit, a circle of defence, L. : spissa viris,
V. — An edge: angusta muri, Cu.
ooronarlu^ adj. [ corona ], for a crown : an-
mm, crown money (levied for a victorious general).
oorond, ftvT, fttus, ftre [corona], to furnish with
a garland, crown, wretUhe: sedebat coronatus :
templa, 0. : deos f ragili myrto, H. : vina, V. : epu.
Digitized by V^OOQ IC
oorporatuB
192
cormmpo
lae inibant ooronati : alqm f ronde, H. : coronatus
malobathro capillos, H. : coroDari Olympia, to be
erowfied in the Olympic garnet, H. — To surround^
enecmpcuBy endoae^ encireUy thut in : castra sugge-
Bti humo, Pr. : Silva coronat aquas, 0. : omnem
abitum custode, V.
OOiporatna, aefj, [corpus], material^ sentible.
corporeal (uU, [corpus], of (he body ^physical:
(ignis): pestes, fd», V. — Of fleshy fleehly: umerus,
0. : dapes, O. — Corporeal^ eubatantial: ree.
oorpii% oris, n. [1 CER-], a body (living or life-
less) : solidum et suci plenuna, T. : requies animi
et corporis : ingenium sine corpore exercere, S. :
corpus sine pectore, H. : Ck>rporis exigui, of small
frame^ H. : dedit pro corpore nunamos, to escape
flogging^ H. : adverso corpore, in front : corpore
toto intorquet, with all his mighty V . : gravi salu-
bris corpori, i. e. st<miachy U. : volgatum, prosti-
tuted, L. — Plur., for sing, (poet) : cruciata corpora
demittite nocti, 0. : Sanguine in corpora summa
vocato, the skin, 0. — Fle^ : ossa subiecta corpori :
corpus amisi : fecisti tantum corporis, Ph. : pars
versa est in corporis usum, to serve as flesh, 0. —
A lifeless body, corpse, trunk : per eorum corpora
transire, Cs. : occisoruna, S. : corpore ambusto:
ne corpus eiciatur. — Substance, matter, reality
(poet.) : Spem sine corpore amat, 0. : metuit ^e
corpore nomen, 0. — A person, individual: tuum
corpus domumque custodire: delecta virum cor-
pora, V. : excepto corpore Turni, V. : corpora Te-
Btra, coniugum, etc., I e. you and your wives, L. :
liberum corpus habere, retain civil rights, S. : de-
functa corpora vitft heroum, shades, v.— -Of ani-
mals : corpora magna bourn, heads, V. : septem
ingentia ( cervorum ), V. — A mass, body, frame,
system, structure, oommwiity, corporation : corpus
navium viminibus contextum,/ram«rorifc, Cs. : to-
tum corpus coronft militum cingere, structure, Cs. :
rei p. : civitatis, political body, L. : sui corporis
creari regem, L. : Romani iuris, L, — A part, par-
ticle, grain : quot haberet corpora pulvis, 0.
oorpusonlum, 1, n. dim. [ corpus ], a puny
body: quantula hominum, lu. — An atom, particle,
oorrado (com-), si, sus, ere [com-+rado], to
scrape together, rake up : Minas alicunde, T. : ei
munus hoc,/<w her, T. : omnia (for sale), T.
oorreotio ( conr- ), Snis, j^, [ corrigo 1 an
amendment, improvement, correction: philosopniae :
correctione gaudere. — In rhet, a restatement,
repetition in better language.
oorreotor ( oonr- ), oris, m. [ corrigo ], an
amender, improver, reformer: civitatis: Correc-
tor ! T. — A censor, reprover : aspen tatis, H. : no-
ster : Bestius, i. e. a preacher of morals, H.
oorreotua, P. of corrigo.
oorrepo (oon-r-), psi, — , ere, to creep, slink :
in aliquam onerariam. — ^Fig. : in dumeta, to take
to the btuh (i. e. unintelligible arguments).
( oorrepte ), adv, [ correptus ], shortly, — Onlj
comp. : ( syllaba ) correptius exit, Le, in a short
vowel, 0.
correptus, P, of corripio.
corrisla (conr-), ae,/., a shoe-tie, shoe-lateheL
corrigo (conr-), rCxI, rectus, ere [com- -l-rego],
to make straight, set right, bring into order : oor-
rectis ceris, smoothed out, 0. : cursum (navis), L.
— F i g., to improve, amend, correct, reform, restore :
gnatum mi, T. : te: (peccata) refellendo, T. : con-
recta Mari temeritas, S. : mores aliorum : Quicquid
corrigere est nefas, H. : paterer vos ipsi re con-
rigi, quoniam verba contemnitis, S. : moram celeri
cursu, make up for, 0. : quod cecidlt, id arte at
conrigas, make the best of it, T. — Of disoourse :
corrige sodes Hoc, H. : nosmet ipsos.
corripio (oonr-), ripul, reptus, ere [oom-+
rapioj, to seize, snatch up, grasp, eoUect, take hold
of, arrest: quos corripi atque iiiterfici iussit, Os. :
arcum manu, V. : fascibus conreptis, S. : me, to
start up, T. : a somno corpus, V. : Flumina oor-
reptos torquentia mentis, carried away, V. — To
carry off, take as plunder, snatch away: in corri-
piendis pecuniis : eflSgiem, V. — To attack, seize,
catch, sweep, carry away : flamma Corripait tabu-
las, V. : morbi Corpora oorripiunt, V. : imber
(segetes), 0. — To contract, shorten: nuraina oorri-
plant moras, 0. — To hurry over, make haste over :
viam, V. : campum, V. — To quicken: gradum, H.
— F i g., to reproach, reprove, chide, blame : omnea
convicio Lentuli correpti, Cs. : correptus voce ma-
gistri, H. : hunc dictis, 0. : correpti consules cum
percunctarentur, under this rebuke, L. — 7b mm
upon, attack : hunc plausus Oorripuit, Y. : cor-
repta cupidine, 0. : miUti& (i. e. militiae studio),
V. : imagine visae formae,/(M(;tnatoi, 0.
corroboro (con-r-), ftvl, fttus, &re, to strength-
en, invigorate, make strong, corroborate: vox cum
se corroborant: cum is iam se corroboravisset,
i. e. UHM grown up, — F i g., to encourage, fortify,
strengtheti: virtutem: audaciam hominis.
oorrodo (conr-), si, sus, ere [com-+rodo], to
gnaw, gnaw to pieces: scuta: ossa, lu. — To wear
away (of a file) : ferrum, Ph.
corrogo (conr-), ftvl, fitus, &re [com-+rogo],
to bring together by entreaty, collect, drum up, oS-
teUn by soliciting : suos necessarios ab atriis : con-
venerunt conrogati : auxilia ab sociis, L. : vela
cum antemnis ex navilius, L.
corrogo (conr-), — , — , are [com--fnigo], to
wrinkle, corrugate : nares, i. e. produce loathing, H.
oomimpo (oon-r-), liiol, ruptus, ere, to destroi/,
ruin, waste: frumentum in" \rcft: (frunientnm) in-
Digitized by V^OOQIC
oormo
193
oosta
c«ndio, Cs. : coria Igni, Gs. : ungues dentibus, to
hiUfYr,: se suasque apes, S.: opportunitates, to
Im, S. — To aduUertUe, corrupt^ mar^ injure, apoil:
pnndiam, T. : aqua facile coDrumpitur : aquaruro
fontes, S. : Cormpto caeli tractu, poisoned^ V. :
umor cormpius, /ermefUed, Ta. : lacrimis ocellos,
di^iffHre^ O, — F i g., to corrupt, seduce, entice, mis'
Uii: muUerem, T. : (milites) licentia, S. — To gain
h S}f^ f^^'i^y ^y <^^ ' alios, N. : centuriones,
locum at d^ererent, S. : indicem pecuni& : donis,
S.: Corroptus vanis rerum, deluded, H. — To cor-
fTtfi, adviterate, faUify, tpoil, mar, pervert, de-
grade: iadidum, i. e. bribe the judges: ad sen ten-
ths iadicum oominipendas : mores civitatis :
aooeptam ( nobilitatem ), S. : nutricis fidem, 0. :
zramoi eoruiD, S. : multo dolore oomipta voluptas,
mhittertdy H. : gratiam, to forfeit. Ph.
comio (conr-), ul, — , ere room-+ruol to fall
together, faU down, fall, tumble, sink : aedes cor-
nienmt : addocta f uuibus arbor, 0. : igne rogus,
0.: paene risu: exspiraotee comieruDt, L. : quo
looo oomierat icta (Horatia), L. : in Tolnus, V. :
titM rictima, Pr. — F i g., to fall, sink, fail, go down :
si uno meo fate et tu et orones mei oonruistis :
tamquam inezercitati histriones, 6rMit dbvn. — To
rutH, destroy: in quo me oorruerit genere, Ct.
oormptQ^ adv. with eomp. [ oorruptus 1, per-
nrsdy: iadicare : corruptius habiti, i. e. under less
ftstrauit, Ta.
comiptela (oonr-), ae, / [oorruptus], a cor-
rvptimg, corruption, section, Mbery: mores hac
corraptel& depravati : via corruptelae, L. : mulie-
ram: scttL — A seducer, misleader: liberUm, T.
oocmptio (oonr-), onis,/. [oorrumpo], a oor^
mpti^kg, bribery : militum, Ta — Illness, unsound-
ness: corporis. — Fig.: opinionum.
oonnptor ( oonr- \ oris, m. [ oorrumpo ], a
misleeuler, seducer, briber : iuventutis: (Matronae),
H. : tribes : amicitiae, a violaior, Ta.
oomiptrix (oonr-), lois, /. [ corrupter ], one
•ho seduces : tam corruptrice prorincia.
ooiiuptus (oonr-), adj. with comp. and sup.
[P. of corruropo], spoiled, marred, corrupted, bad:
bordeam, Cs. : iter factum corruptius imbri, H. —
fi^, bad, corrupt: mores, 8. : quis oorruptus,
qiil etc : index, H. : indicia: consuetude, /ler-
Mne; oonmptissimum saeculum, Ta.
(oora, cortis,/.), see cohors.
oortez, icis, m. and /. [1 GAR-], the bark, rind,
dkeU, htU. — Of plants : obducuntur cortice trunci :
leatis ex cortice factts, Cs. : Ora corticibus hor-
reoda cavatis, masks, V . : Sumpta de cortice grana,
tke hull, O.^The bark of the cork -tree, cork:
■■trietos pice, H. — P r o ▼. : nare sine cortice, i. e.
h need no more assistance, H. : tu levior cortice, H.
GOftina, ae,/., a kettle^ caldron, the tripod of
Apollo, in the farm of a caldron, V. — 7%e priestess
of Apollo: reddidit vocem, 0. — A circle of hear-
ers, Ta.
oonxlii% I,/, see corylus.
CdrU8» I, m., the northeest wind ; see Caurus.
OOroflOO, — , — , are [coruscus], to move quick-
ly, vibrate, shake, brandish, weave, tremble (poet.) :
duo Gaesa manu, V, : tclum, V. : linguas (colu-
brae ), 0. : f rontera, toss, lu. : Cunctanti telura,
brandishes at, V. — To be in quick motion^ flU, flut-
ter, shake: apes pennis coruscant, V. : (colubrae)
lingua, 0.: abies, trembles, lu.— 7b flash, glitter,
gleam, coruscate: flamma inter nubis coruscat:
(apes) f ulgore, V.
OOniflOii% a€fj., in waving motion, waving, vi-
brating, tremulous : silvae, V. : ilices, V. — Flash-
ing, gleaming, glittering : ignis, H.: yis fulminis,
G. poet. : sol, V. : radii (solis), 0. : Pyrrhus telis,
V. : cristis capita alta corusci, V.
oonms, I, m. [ 1 GAL- ], a raven: loquax, 0. :
ovantes gutture corvi, V. : hians, H. — As a bird
of omen : Oscen, H. : Delius in corvo latuit, 0. —
Pro V. : in cruoe corvos pascere, to be hanged, H.
— A grappling-iron, Cu.
Corybantes, ium, m. plur., = KopvPavrtt, the
priests of Cybde, who served her with noisy music
and vfild, armed dances, H., 0. — Sing. : de convivft
Gorybanta ridebis, lu.
Corybantia% ac(j., of the Corybantes: aera, V.
ooryoua (oorl-), I, m., ^ccupt/roc (prop., a sack
of sand for athletes), a means of exercise, discipline:
laterum et yoois.
coryletum or oonxletnm, i, n. [corylus], a
heueLthieket, hazel-copse, 0.
ooryltiB or oorulii% I,/., a hazel-tree, fUberi-
tree, V., 0.
Corymblfer, fen, adj. m. [corymbus+FER-],
bearing dusters of ivy-betTies : Bacchus, 0.
OOiymbuB, I, m., ^ xopvufioc, a cluster of ivy-
berries, cluster, garland, V., 0., Pr., lu.
ooryphaeu^ X, m.,= Kopvpatog, a leader, chief,
head: Epicureorum.
oor^tOB ( gory-, -tUB ), I, m., =r yutpvroc, a
quiver, V., 0.
OOS, cotis,/. [1 GA-], a flint -stone, whetstone,
grindstone : novacula ootem discissurus, L. : cru-
enta, H. : subigunt in cote secures, V. — Fig.:
iracundiam fortitudinis quasi cotem esse : fungar
vice cotis, H.
cosmetea^ ae, m., = KoofitjrtiQ, an adomer,
slave of the wardrobe, lu.
oosmoe, m. plur., = K6<riioi (only nom.), the ten
councillors of state in Crete,
OOBta, ae, /., a rib : per costas emiiiere, L. :
Digitized by V^OOQIC
costum
194
crebresco
Tergora deripiunt costis, V. : latenim costas ver-
berat, 0. — Plur., a tide^ wall: aheni, V.
oostum, I, n., := Kotrro^, an Oriental aromatic
plant, H.,0.,Pr.
ootes, ium,/., see cautSs.
cothumatUB, adj. [ cothurnus ], with the co-
thurnus, buskinedj traffic : deae, 0.
OOthumus, I, m., = xS^opvo^, a high Grecian
shoe: cum palla et cothurnis. — A laced hunting-
boot covering the foot, V. — A buskin^ high shoe
worn bii tragic actors, H. : grandes cothurni, i. e.
tragedy, H. : Sophocleus, the muse, V. : Gecropius,
L e. tragedy like that of Athens^ H. : cunctis gra-
viora cothurnis, lu.
cotidianuB, cotidie, see cotudi-.
oottana, drum, see cottona.
oottidiano, adv. [cottidianus], daily: in forum
descendere.
oottidianaB or ootidianus (not quot-), adj.
[cottidie], of every day, daily : febris, T. : curae :
peocata : consuetudo, Cs. : agger, made each day,
Os.: sumptus, N. : usus et cultus corporis, S. —
Mery day, daily ^ usual, ordinary, common: for-
mae, T. : verba.
oottidle or ootidie (not quot-), adv, [quot-+
dies], daily, every day: minari : oastra movere, S. :
Bumma et cotidie maiora praemia.
oottona (-ana), Onim, n., = Kdrrava [Syriac],
small Syrian figs, lu.
ootnmiz, Icis,/., a quail, 0., lu.
Cotyttia, 6rum, n., = Korvrrca, the festival of
Cotytto (goddess of lewdness), H.
C5u8, adj., of Cos, Coan: purpurae, H. : Te-
stis, Pr. : Venus, a picture by ApeUm, — Neut, as
sntbst. ( sc. vinum ), Coan wine, H. — Plur,, Coan
garments, H., 0.
oovinarloB (oovinn-), l, m. Tcoylnus, a war-
chariot, Celtic], a driver of a seyth&<hariot, Ta.
ooxa, ae,/., the hip, lu.
crabro, 6nis, m. [ORAP-], a hornet, V., 0.
orambe, 6s, /., = Kp6fipfi, a kind of cabbage.
— ^P r o V. : repetita, warmed over, \.e.anold story,
lu.
orapnla, ae,/., ^ Kpatir£Kfi, excessive drinking,
tntoxtcation : convivii: crapulae plenus, L.: era-
pulam edormire : crapiTlA graves, Cu.
OXBM,adv., Unrnorrow: rus eras ibo, T. : saga
suroentur : donaberis haedo, H. : eras mane, early
to-morrow morning: eras est mihi Indicium, T. —
In the future, hereafter (poet.) : Quid sit futurum
eras, H. : nee quod sumus, Cras erimus, 0.
orasse, adv. [crassus], thickly, grossly, rudely :
oompositum po^ma, H.
orassltddo, inis,/. [crassus], thickness: pane-
turn pedes V, Cs. : in quo (Ubramento) nulla:
fornicum, L. : stipites feminis crassitudine, Cs. —
Density: aeris.
orasBUB, adj. [CART-], solid, thick, fat, gross,
stout: unguentum, H. : cruor, V. : ager: (homo),
T. : toga, H. : filum, 0. — Thick, dense, heavy: a«r:
caelum. — F \ g., stolid, dense : Rusticus crassa Mi-
nervS, H.
oraBtinii% <idj. [ cras ], of to-morrow, to-mor-
row's: dies : Cynthius, 0. : lux, V. : hora, V. : tem-
pera, H.: in crastinum differre, till to-morrow:
pervenire, N.
crater, eris (ace. -Sra), m., ^ gparrip, a nuxinp-
vessel, wine-bowl, punchiowl ( poet ) : Sistitur ar-
gento crater, 0. : vertunt crateras a^nos, V. : umae
capax, holding three gallons, lu. — A bowl: fuso
crateres olivo, V. — J%e Bowl (a constellation), O.
oratera, ae,/., = Kpariip, a mixing-vessel, wine-
bowl, punch - bowl : pulcherrimae : vetus, H. : dat
Crateram Aeneae, 0. — A bay near Baiae. — TKe
Bowl (a constellation).
(oratiB, is),/. [CART-], wicker-work, a hurdle:
terga suis rar& pendentia crate, kitchen-rack, lu. :
craUs texunt virgis, V. : Claudens textis craiibus
pecus, H. — A harrow: vimineae, V. — A hurdle
(for drowning criminals): crate supeme iniecta,
L. — In war, /a««>ies, Cs. — Tlte ribs of a shield
umbonum, V. — A joint, rib (poet) : pectoria, V.
laterum, 0. : spinae, the joints of the backbone, O.
favorum, honey-comb, V.
oreatio, Snis, /. [ creo ], an electing, appoint-
ment, choice : magistratuum.
creator, dris, m. [ creo 1, a creator, authc^, be-
getter, founder : urbis: Achillis, /a/A«r, 0.
oreatrix, Icis,/. [creator], she who produces, a
mother : diva, V.
creber, bra, brum, adj. with comp. erfibrior,
and sup. cr6berrimus [1 CER-], thick, dose, preseed
together, frequent, numerous, repeated: arbores,
Cs. : (venae) corpore intextae : creberrima aedifi-
cia, C^. : ignes quam creberrimi, S. : vigilias po-
nere, S. : tanto crebriores litterae, Cs. : crebri
cecidere caelo lapides, L. : funale, i. e. many torch-
bearers : sonitus, Y. : densis ictibus heros pulsate
V. : iactOs, H. : inpetus, S. : amplexQs, O. : anhe-
litus, quick, V. — Crowded, abundant, abounding :
hanindinibus lucus, 0. : prooellis Africus, V. : in
CO creber fuisti, you often said: in scribendo eaaem
crebrior quam tu.
orebra, adv. [plur. n. of creber], often, in quick
succession : pede terram f erit, V.
orebreaco, brul, — , ei 3 f creber ], to become
frequent, increase, spread abroad: crebrescunt
optatae aurae, V, : horror, V\ : sermo, V. : sedition
Digitized by V^OOQIC
crebrltas
196
crepitns
Ta.: crebrescit viyere Agrippam, it is generally
crebrttifl^ AUb, /. [creber], thickness, dosmess,
frtqumty: litterarum.
crebrOy adv. with comp. crSbrias, and sup, erg-
berhme [creber], in quick succession, repeatedly^
often^ frequenUyy many times : ruri esse, T. : cum
crebro integri defessis succederent, Cb. : personare
aarem, H. : alqm nominare : orebrius mittas lit-
teras : crebrius qaam ex more, Ta. : creberrime
eommemorantur.
credendus, oredena, PP. of credo.
credibilis, e, adj. [credo], io be beiieved, worthy
of bdie/, likely, credible: HodDe, ut, etc, T. : cri-
men : narrationes : magnum narras, vix credibile,
H. : Don est credibile, quid sit, etc. : patiens supra
qoam cuiquam credibile est, S. : credibili maiora,
ukeredibly great, 0. : rix credibile dictu, Cu.
credibiliter, adv. [credibilis], credibly,
creditor. Oris, m, [ credo ], a creditor : cum
ereditoribus suis agere : rem creditori solvere, L. :
Damasippi, H.
creditmn, 1, n. [credo], a loan: solvere, L. :
abiorare, S.
credo, didl, ditus, ere [CRAT.-f 2 DA-], to give
as a loan, lend, make a loan : pecunias creditas
solTcre: qaibus pecuniam. — 7b commit, consign,
vUntst: alcuius fidei : mihi suom animum, T. :
militi anna, L.: se suaque omnia alienissimis,
Gs.: pennis se caelo, V. : te aequo Mecum solo,
o« fair ground, V. : arcana libris, H. — Poet:
Don ita Creditum Poscis Quintilium deos, not on
suck terms intrusted to them, H. : In soles audent
le germina Credere, V. — F i g., to trust, confide in,
have cottfidence in : virtuti suorura, S. : suis mili-
tibus, L : nimium colon, V. : aliis (fungis) male
creditor, H. : campo, open fight, V. — To believe,
gipe credence, trust : istuc tibi, T. : Ohaereae iniu-
rato: experto credite, quantus, etc., one who knows
by experience, Y. : ne cui de te plus quam tibi cre-
das, H. : mihi crede, upon my word : certe crede-
mar, ait, si, etc., O. : ora non credita, 0. : (Cassan-
dra) non credita Teucris, V. — To believe, hold true,
aimt: quid iam credas? T. : quis hoc credat?
0. : De quid de se, S. : nee sit mihi credere tan-
tam ! would I could discredit, Y. : civitatem helium
facere ausam vix erat credendum, Cs. : inridet
credentes, believers, 0. : res credi non potest : arte
Sii)onis Credita res, V. : aut verus furor, aut credi-
tas, 0. — To be of opinion, think, believe, suppose,
imaging: timeo ne aliud credam atque aliud nun-
ttts, T. : id quod volunt, Cs. : fortem crede, H. :
se Suevomm caput, Ta. : pro certo creditur va-
eoam domum fecisse, S. : divinitate credits Car-
ffiCBtae, L. : Crassum non ignarum fuisse, S. :
«icIo credidimoB lovem B^^are, H. : victos cre-
deres, one might have imagined, L. : Crediderim,
would fain believe, V. : in rem fore credens, ex-
peeling, S. : quern (Athin) peperisse Limnate cre-
ditur, 0. : credi posset Latonia, be taken for, O. :
Credo inpetrabo ut, etc., I suppose, T. : si te inter-
fici iussero, credo, erit verendum, etc. : quod Pom-
peius, credo, non audebat, etc., Cs. : non enim,
credo, id praecipit, ut, etc., / canH suppose he
meant to teach, etc.
orednlltae, itis, /. [ credulus ], ready bdief,
credtdity, rash confidence: patris, 0. : sua, 0.
oreduluB^ adj. [credo], that easily believes,
credulous, easy of belief, confiding, unswmecting :
senes: nimis: te fruitur credulus aure&,£L: piscis
in undft, 0. : illis, V. : postero (diei), H. : in vitium,
0. — TVustful, credulous, simple : Credula res amor
est, 0. — Easily believed: fama, Ta.
oremd, ftvl, atus, ire [ 2 CAR- ], to bum, con-
sume by fire : igni cremari, Cs. : urbem, L. : her-
bas, 0. : Visa (est) omatum flammft cremari, to be
ablaze in her head- dress, V. — Of the dead : igni
voluit cremari : corpora lignis, Ta. : crematos ex-
citare mortuos, H.--Of sacrifices, 0. : spolia lovi,
cts an offering, L. : dona, V.
oremor, Oris, m., a thick vegetable juice, 0.
ored, &vl (creftssit for creftverit, C), atus, &re
fl CER-], to bring forth, produce, make, create,
beget, give origin to : Aenean, L. : fortes creantur
fortibuB, H. : vapor onnnis Res creat, 0. : quicquid
mortnle creamur, who are bom to die, 0. — P. perf,
with (Mbl., sprung from, begotten by, bom ©/"(poet):
Volcani stirpe, V. : Maift, the son of, 0. — To make,
choose, elect: consules creantur Caesar et Servi-
lius, Cs. : patres, L. : lex de dictatore creando, L. :
interregem, L. : ducem gerendo hello, L.: in eo
numero creari, S. : augur in locum Oermanici
creari, Ta. : quos (consules) cum Gracchus crea-
ret, presided at the election of. — F i g., to produce,
prepare, cause, occasion: aliquid Sthenio periculi ;
luxuriam : errorem creat similitude.
crepida, ae, /., = icpt^m'ct o sandal, sole with
straps, half shoe, Grecian shoe, C, L., H., Cu.
crepidatae, <Mdj. [crepida], wearing sandals.
orepido, inis, /. [ crepida 1, a foundation of
masonry, base : tamquam crepidine quadam susti-
neri. — A causeway, mole, pier : omnes urbis : saxi,
V. : baud faciliori ascensu, L. : magnae molis,
Cu. : Nulla crepido vacat (to beg on), lu.
orepito, — , — , arc, freq. [ crepo ], to rattle,
creak, crackle, clatter, rustle, manble, chatter, mur-
mur: tenui rostro, 0.: grandine nimbi, V.: cre-
pitans salit grando, V. : sistruni crepitans, Pr. :
incudibus enses, to ring, V. : fulvo auro rami, 0.
crepitus, as, m. [ crepo ], a rattling, creaking,
dcUtering, dashing, rvMtling : dentiuro, chatterina.'
Digitized by V^OOQ IC
orepo
106
orinis
fulmine Dissaltant crepittls, Y. : arroornm, L. :
plagarum : mftteriae flagrantis, eraekUng^ L.
orepo, ul, itas, ftre [CREP-1. I. To rattle,
crack, creak, rustle, clatter, tinMe, jingle, chink :
fores crepueruDt ab e&, T. : crepet laurus adusta,
0. : crepaDte pede, H. : nubes subito motu, 0. :
sintis crepantes Garbasei, V. — H. To cause to
sound, break out into: sonum, H. : manibus faustos
Bonos, Pr. — F i g., to say noisily, make ado about,
boast of, harp on, prattle, prate : aulcos et vineta,
talk furrows, etc., H.: miUtiam, H.
orepundia, drum, n. [crepo], a child's rattle.
orepusonlum, I, n. fcreper, gloomy], twilight,
dusk, the evening twilight : sera, 0. : crepasculo
solutus, Ph. — Dimness, obscurity, dark : iter per
opaca crepuscula, 0. : dubiae lucis, 0.
Ores, ^ixa, m,, = KpriQ, a Cretan, C, Cs., 0.
oresoo, crevi, crStus, ere, inch. [1 CER-], to
come into being, spring up: crescit seges, 0. — P.
per/., with aoi, arisen, descended, bom, produced
(poet.) : roortali seroine, O. : Alcanore, V. : ab ori-
gine eftdem, 0.: Troiano a sanguine, V. — To rise,
grow, grow up, thrive, increase, swell, enlarge: ut
(oBtrea) cum luiiil pariter orescant : (caulis) crevit
in agris, H. : cresce, puer, 0. : Liger ex nivibus
creverat, wtu swollen, Cs. : in f rondem crines, to
nrow into, 0. : mantis in unguis, 0. : Cresceret in
ventrem cucumis, sweU, V. : Crescit hydrops, H. :
ut clivo crevisse putes, 0. : non mihi crevisse ami-
cos, increased in number : crescentis abstulit an-
nos, i. e. her prime, 0. — F i g., to grow, increase, be
enlarged, be strengthened: plagae crescunt, T. :
hostium opes animique: vires, L.: vim crescere
victis, V. : (rem) roaximis auctibus crescere, L. :
primo pecuniae, deinde imperi cupido, S. : inopia
omnium, L. : crescetis, amores, V. : Crescit amor
nummi, lu. : usque ego posterft Crescam laude
recens, H. : Crescit velut arbor Fama Marcelli, H. :
cresoente vento, Ct. : Aspera crescit hiems, 0. —
To rise, be promoted, prosper, become great, attain
honor : ex quibus possem crescere : laboribus pu-
bes crevit, in glory, H. : de multis, at the expense
of: dignitate, gratift, N. : ex nostro maerore, to
take courage, 0. : date crescendi copiam (iis) qui,
etc., T. : crescendi in curi& oooasio, L.
CreaiaB ( Cress-), adj^ = mpiiato^, Cretan^., 0.
Cressa, adj. f, = Kp^ffcra, of Crete, Cretan,
V. — As subst., a Cretan woman^ 0., lu. — Of pipe-
clay : nota, made with chalk, i.e. of a lucky day, H.
oreta, ae, /. [Greta], Cretan earth, pipe - day,
chalk, as a cosmetic, H. ; for seals, G. ; for cement,
V. ; eaten by serpents, V. : rapidus cretae Oaxes,
turbulent, V. : creta notati, i. e. with a mark of
approval, H.
oretatus, acff. [creta], marked with chalk : fa-
sciae : bos (as an offering), lu.
cretio, dnis, /. [2 CER-], a formal aoetptanes
of an inheritance,
oretosos, acfj. [creta], abofwnding in chalk:
rura, 0.
oretola, ae,/. dim. [creta], white day, used for
sealing: signum in cretulA.
oretas, P. of cresco.
orevi, perf of cemo, and of crSscO.
oribnun, I, n. [2 CER-], a sieve, riddle, C, 0.
orimen, inis, n. [2 CER-], a judgment, dusrgs,
accusation, reproach : crimini credidisse, T. : fidem
criminibus lacere, L. : reepoodere criminibus :
falsis criminibus circumventus, calumnies, S. : fie-
tum, 0. : cui crimina noxia cordt, scandals, V. :
sermones pleni criminum in Patres, slanders, L. :
sceleris maximi : ubi est crimen quod reprehendi-
tis ? i. e. M« point of the accusation : crimine verso
Arguit, etc., throwing back the charge, 0. : sciebaa
tibi crimini datum iri ? would be made a reproach f :
Non tibi crimen ero, 0. : Crimen, amor, veatram,
a reproach, Love^ to you (i. e. to Cupido and Ve-
nus), V. : crimen inferre, offerre : in quos crimen
intendebatur, L. : esse in crimine, to stand charged
with : Cum tanto commune viro, shared, 0. : sine
crimine, blameless, H. : posteritatis, the reproach,
0. : quae te mihi crimina mutant? slanders, Pr. —
A crime, fault, offence: meum, L. : crimine ab uno
Disce omnis, V. : cui f rigida mens est Criminibus,
numbed by, lu. : sere crimina belli, provocations^
V. : malorum, the source, V. — Plur. for sing. : video
tuum, mea crimina, volnus, 0. : impreasA signal
sua crimina gemma, the recital of, 0.
oriminatio, dnis, /. [criroinor], an aeeusationj
complaint, calumny: criminatione in me ati: tua:
speciosa, L. : ab aliquo adlatae.
oriminator, Oris, m., an accuser, tlandertr : in
alios, Ta.
oriminor, fttus, ftrl, dep. [crimen], to aeeuM of
crime, complain of, impeach, calumniate: me tibi,
T. : apud alqm nos : alios apud populum. Lb — To
complain of, charge, denounce: potentiam roeam
invidiose: nescio quid de ilia tribu: (amidtiam)
a me violatam esse : CarthaginiensTs ante tempos
digresses, S.
oriminose^ adv. with comp. [criminosut], re-
proachfully, danderously : de bello loqui, S. : acta
res est : criminosius dicere.
oriminosus, adj. with comp. [ crimen ], bring-
ing accusations, reproachful, calumniating, slander-
ous: nomen : id mihi criminosum esse, a teproach .*
orationes, L. : iambi, H. : criminosior oratio. Her.
orinalis, e, adj. [crinis], of the hair : vitta, V. :
aurum, V. — Aa subst. n., a hair-pin : curvuro, O.
oiinis, is, m. [ 2 GEL- ], the hair, hair of iha
head: demisso cnne, 0. : crinem manibus laniare*
Digitized by V^OOQIC
crinituB
197
onxentos
0.: mulieri praeberc haec in crmlay fiair-momi/ :
praesecUs crinibus, Cs. : crinibus paasis, L. : torti,
Tl: 8olutb criuibus, U. : splendidus ostro Crlnis,
« Mr, 0. : nigro Crine decorus, H. : longus, 0. —
7^ to*/ (of a comet), V.
onmtOB, adj. [crinis], covered with hair^ hairy,
with fowing lockt^ long-haired: lopas, V. : dra-
oooibos ora, 0. : galea triplici iubft, Y.
ciiBo (cxiaaoX ^▼ii — > ^^^ ^ ^"^^^ ^^
haunehet^ln.
cxiqii8iiloaii% a<^'. [crispus+sulco], rottgh-
fwrwwimg, serpentine. Poet. ap. C.
caiipo^ — , fttus, &re [crispus], to swing, bran-
iak: Bina manu hastilia, V.
cxispua^ adj. [ SCARP- J, having curled hatr,
curfy-headed, T. — Curled, uneven, waving, wrink-
W: ptrietea abiete crispft, Enn. ap. C. — Quiver-
i^,tremuUnu : pecten, lu.
cxitta, ae,/. [2 CEL-], a tuft, comb, crest, lu.—
Of a lapwing, O. : anguis cristis praesi^nis, a
g^Mth crest, 0. : cristis aureus deua, 0. : illi sur-
gnnt cristae, he carries his head high, lu. — Of a
hdmet, a crest, plume, L. : equina, V.
crifltatna, adj. [crista], tufted, crested: ales,
0.: draco, 0. — Crested, pi wned : cassis pennis, 0.:
g«leae,L.: Achilles, V.
ClJticnB. I, m., =r rpirucoc, a judge, critic, C, H.
croceut, adj. [crocus], of saffron, saffron-col-
ond, ytUow, gJden : odorefl, V. : flores, W.—Saff-
roH: Tithoni cubile, V. : amictus, 0. : fetus (visci),
CTOdxiiia, adj., = Kponvd^, of saffron : tunica,
itfron-colored, Ct. — As subst. «., saffron-oil, Pr.
crooodihis (C, H., lu.) or ooroodiluB (Ph.),
1» «s = KpoKoSitXoc, a crocodile.
crocota, ne, f., ^ cpocwroc, a saffron-colored
drm, court dress (for a woman).
crocm^ 1, m., = KpoKoc, or orooum, i, n., =
«pot»r, the crocus, saffron: pasci crocura ruben-
t«n, V. : redolent croci, 0. : Spirantes, lu. : cro-
tuiD floresque perambulare, a perfumed stage, H.
—Saffron-color : picta croco vestis, V.
cxotaliatxla, ae,/*., a eastanet dancer, Pr.
crotalmn, I, n., = xporaXov, a rattle, bell, cas-
tasA.
OQCiaxnentaxn, l, n. [ cracio ], torture, tor-
«««<: carnificum.
1- crnciataa, P. of cnicio.
2. crQCiatna, m. [ cnicio 1, torture, torment, a
^ffinriHg^ execution : in cruciatum abripi, T. : in
«• crociatQ^ edere, Cs. : in dolore cruciatiHuie
''wiCTw: animi cniciatas et corporis. — Ptur., in-
^^^ments of torture : laminae ceterique cruciatQs.
Crocio. %sX, fttoSy are [crux], to put to the rack^
torture, torment : fame crnciari : tribunos crucian-
do occiilii, L. : cum cruciabere Sanguine serpentia,
0. — F i g., <o afflict, grieve, torment : graviter adu-
lescentulum, T. : se: crucior miser, am on the
rack, T. : crucior bolum mihi ereptum, T.
criidelii^ e, adj. with comp. and sup, [crudus],
rude, unfeeling, hard, unmerciful, hard - hearted,
cruel, severe, fierce: mulier: in calamitate hominis:
cenatus in conservandft patrift: in eos: in pa-
triam : gratuito, S. : ecquid crudelius ? : crudelior
in nos Te, H. : tanto amori, Pr. : crudelissimi ho-
stes : parricidae, S. — Of things, cniel, pitiless,
harsh, bitter: bellum : res auditu : poena in cives:
facinora, S. : arae, of blood, V. : verber, 0. : cru-
dele, 8U08 addicere amorcs, 0. : amor tauri,/<Tc«,
v. : crudelior mens, 0. : man&s crudelissimae.
oriidelitaa, atis,/. [crudelis], harshness, sever-
ity, crtielty, barbarity : in homines: in immanitate
punienda : erga nobiles, N. : alicuius crudelitatem
horrere, Cs. : esse singular! crudelitate : crudeli-
tatem exercere in vivo: ultima, extreme, L.
criideliter, adv, with comp. and sup. [crudelis],
cruelly, fiercely, in a cruel manner, 0. : excrucia-
tus, Cs. : victoriam exerccbant, S. : crudelius fac-
tum : amare, 0. : supplicium crudelissime suniere.
crudeaoo, dul, — , ere, inch, [crudus], to in-
crease in violence, be aggravated, grow worse : coe-
pit crudescere morbus, V. : seditio, Ta.
criidltaa, &tis, /. [ crudus ], ati overloading of
the stomach.
crudua, adj. with comp. [CRV-], bloody, bleed-
ing, trickling with blood: volnera, O. : exta, L. —
W^th ftdl stomach, stuffed vnih food, dyspeptic : qui
de conviviis auferantur crudi: pila ludere ininii-
cum crudis, H. : (homo) crudior : bos, H. — Unnpe,
immature, crude, raw: poma : equa marito, H. :
servitium, too new, Ta. — Fresh, vigorous : senectus,
v., Ta. — Unprepared, immature, raw, crude : cae-
stus, of raw hide, V. : rudis cortice crudo hasta,
V. : pavO| undigested, lu. : quia crudus f uerit,
hoarse. — Fig., rough, unfeeling, cruel, merciless:
ille precantem defodit Crudus liumo, 0. : ensis,
V. : tyrannis, lu.
cruento, ftvl, fttus, are [ cruentus ], to make
bloody, spot with blood, stain, cause to bleed: nmnQs
sanguine, N. : mensam sanguine, L. : gladium in
pugna, S. : 63, 0. : cruentaii redeunt, 0. — Fi g., to
wound: haec te cruentat oratio.
cnientaa, adj. [ CRV- ], spotted with blood,
blooily, stained: sanguine oivium: sanguine fra-
teriio, H. : cadaver : vehieulum, L. : munus, S. —
Plur. n. as subst. : gaiidens Belluna crueiitis, in
go^ry deeds, H. — DeJiiyht'mg in blood, bloodthirsty,
cruel (poet.) : Mars, II. : bcllo cruentior ipso, 0. :
dfiis, of satire, H. : cos, pitiless, II. — Blood -red,
red: myrta, V.
Digitized by
Google
oromena
198
oulleas
onxmena (^nina), ae,/ [SORV-], a numm^
hag^pwrte: non deficiente crumeD&, H., la.
omor, Oris, m. [CRV-], hloodL, bloodshed, pore, a
iiream of blood: inimici recentissimus : cniore
omnia oonpleri, S. : cnior emicat alt€» 0. : viperi-
nu8, H. : siccabat veste cruores, bloodstains, V. :
arma uncta cnioribus, H. — ^F i g., bloodthed, mur-
der : civilis : humanus, 0. : arma Nondum ezpia-
tis uncta cnioribus, H.
omppellaxli, Srum [Celtic], among the Chndn,
armored foot'Wldiers, Ta.
orus, Qris, n. [ 1 CEL-], the leg, shank, skin:
crura suif ringero : dimidium, broken, lu. : medium
impediit cms Pellibus, H. : (equus) iactat crura,
y. — ^The legs of crucified criminals were broken ;
hence, prov. : perire eum non posse, nisi ei crura
f racta essent, he that is bom to be hanged, etc. —
A foot: Laeva crura Lilybaeo premuntur (poet
plw\), 0. — Plur., props, pillars : ponticuli, Ot
orosta, ae, /. [CRV- ], a hard surface, rind,
tthdl, crust, bark : luminis, a crust of ice, V. — In-
laid work, chasing, enUtossed work, stucco, mosaic :
eis (vasis) crustae detrahebantur : capaoes Uelia-
dum crustae, chased cups, lu.
orostnlum, I, n. dim. [cmstum], smaU pastry,
confectionery : pueris dare crustula, H., lu.
orustom, T, n. [ORY-], a hard loaf, cake, pas-
try: Crustis viduas venan, H.: fatale,y.
. omx, ucis,/. [CVR-], a gallows, frame, tree (on
which criminals were impaled or hanged), C. — A
cross: (mereri) crucem, T. : cruci suflSxi: in cru-
cem acti, S. : Non pasces in cruce corvos, H. : pre-
tium sceleris, lu. — Torture, trouble, misery, destruc-
tion: quaerere in malo crucem, T. — Golloq. : i in
malam crucem ! go and be hanged, T.
orypta, ae,/., = Kpvfmi, a vault, cavern, lu.
oryBtallinum, I, n., = £pv<rraXXivov (sc. vas),
a crystalline v€ue : grandia, lu.
orystallaSy I,/., = fep^<rraXAoc» a crystal: ima-
go Sol is crjstallo inclusa, Cu. : aquosa, Pr.
oubionlarifl^ e, adj. [cubiculum], of a sleeping-
chamber: lectus.
oubionlarlus, m. [cnbiculum], a chamber-ser-
vant, vaUt-de-chambre.
oabicnlam, 1, n. [cubol, a room for reclining,
sleeping - chamber, bedchamber: altum: exire de
cubiculo : principum ferainarum, Ta.
oabfle, is, n. [CVB-l, a place of rest, couch, bed:
suum : filiae : ( Fennis ) cubile humus, Ta. : pa-
trium, 0. — The marriage bed: viduum, 0. : sociare
cubilia cum alqo, contract marriage, 0. — A nest,
lair, hole, kennel ; of the vulture, lu. ; of dogs,
Ph. ; of wild beasts, C. : ( alcibus ) sunt arbores
pro cubilibus, Cs. ; of the mole, V. ; of bees^ V. —
Poet: Soils, H. — F i g. : ayaritlae cnbilla Tidere,
the very lair : (petuniae), resHng-plaee.
oabital, ftlis, n. [ cubitum ], a cushion, eXbotis-
cushion, H.
oabitaliB, e, adj. [cubitum], of a cubit, L.
oubito, ftvl, — , B,re,freq. [ cubo ], to lie down
often, be accustomed to fie: tecum semper.
oabltum, i, n. (rarely oubitua, I, m.) [CVB-],
the elbow : cubito adnixa, V. : cubito preeso, H. :
in cubitum se reponet, lean upon, H. : cubiti fran-
git Ossa, 0. : ferit ( me ) cubito, jogs, lu, — 7%«
arm: cubiti sinuantur in alas, 0. — As a measare,
a forearm, ell, cubit: cubitum nullum procedere.
oubo, ul (subi. cubftris, Pr.), itum, &re [CVB-],
to lie down, redine : in lecticA : argenteis lectis,
Cu. : in sponda, H. : in faciem (opp. supinus), lu.
— 7\> lie asleep, sleep: cubitum ire. — To redine at
table : nemo gustavit cubans : Cubans gaudet, H.
— To lie sick, be sick: haec cubat, ilia valet, O. :
trans Tiberim, H. — Of places, to dope: Ustica
Cubans, H.
oabua, l, m., = cv/Soc, a man, quantity : modi-
cus, 0.
1. cuoullm, I, m. [2 CAL-], a hood, ooiot, cap
on a doak, lu.
2. ouonlloB (-nloa), l, m., a cuckoo, H.
ciionmia, eris, m., a cucumber, V.
oacarbita, ae,/. (prop., a gourdX a cupping^
glass (from its form), lu.
oudo, — , —, ere, to strike, beat, potmd, knock.
— P r o V. : istaec in me cudetur faba, i. e. / ahaU
smart for that, T. — To hammer, stamp, coin :
argenturo, T.
ooiafl, M\B,pron, interrog. [2 CA-], whence f of
what country f from what place f quia et coiaa,
L. : cuiatem se esse diceret.
ouionlmodi, adv. [euphon. for cuiascuius-
modi ; gen. of quisquis+ modus], of whatever kind,
of what sort soever : cuicuimodi es : sunt.
ouias (old quoioa), acfj. [ 2 CA- ]. — I n t e r-
rog., of whom f whose f virgo quoiast? T. : cuium
pecus ? an Meliboei ? V. — R e 1 a t., o/ toAom, tohose .•
is, cuia res sit
ouitiBdam modi, cuius modi, cuiosqaa
modi, see quidam, quis, quisque.
culoita, ae,/, a bed, cushion, pillow.
(culeuB, I, m.), see culleus.
culex, icis, m., a gnat, midge, H.
culina, ae,/ [2 CAR-], a kitchen: veins, H. —
A table, food: praebens culinam, H. : nidor coli-
nae, lu. : magna, splendid, lu.
oulleus (ctllcus), I, m., = Ko\i6q (Ion. cotiXc^),
a leather bag, sack for litpiids, N. — Farricidos
Digitized by V^OOQIC
culmen
199
were sewed up in bags and drowned : insutus in
Cttlettm, C, lu.
CQlmen, iuis, n. [for columen], the top^ summit^
rwf. gable: mersae cnlmina villae, 0. : tuguri, V. :
aedis, L : culmina hominura, deorum, i. e. ofJunues
Mdtaf^)Ug^ V. : Alpium, Cs. : summum hominis,
the erowH of the head, L. : inane fabae, the leafleti
fioik, 0. — F i g., the twnmii, height, point of eulmi-
naiwn: fortunae, L. : ruit a calmine Troia, V.
colmtiB, I, m. [2 CEL-I, a ttalk, stem, ttraw, G. :
CerwOis, V. : Romuleus, the thatched roof of, V. :
(orum stemere culmo, lu. : ita culmo surgeret
(Ceres) alto, le,the grain, H.
culpa, ae, /. fSCARP.], a fault, error, blame,
gmU^faUure, defect: delicti: omnes calpae istiua
traritiae, maiestatis, crudelitatia : quicquid huius
factomst calpft, T. : In culpft est, to bkune, T. : non
est ista mea culpa, sed temporum : qui in eadem
culpa sint, xAare.' in quo est tua culpa nonnulla,
jw m not without faidt: a culpft vacuus, S.:
eonscia culpae, 0. : ne penes ipsos culpa esset
cUdis, L. : culpa, quae te est penes, T. : extra cul-
ptm esse: eius rei culpam in multitudinem conie*
owTJDt, Ob. : suam culpam ad negotia transferre,
S. : in culpft ponere aliquem : Si mora pro culpft
est, 0. : tua aetas emovit culpas, H. : fata, quae
manent culpas, H.— Person. : ludus erat culpft
potare magbtrft (L e. a game in which the loser
most drink), H. : Culpam Poena premit comes,
H---Poet.: Huic uni succurobere culpae, temp-
tation, y, — Unehattity: Virginum, H.: hoc prae-
texit nomine culpam, V. — Jtemistnete, neglect : rem
facere culpft minorem, H. — The miechievoua thing,
mithief: continuo culpam (sc ovem aegram) ferro
awnpcsce, V.
ctxlpatUK «&*• [P- of culpo], blamable, deaerv-
««? ifproaeh: Paris, V.
culpo, ftvl, fttus, are [culpa], to reproach,
oiame, cemure, reprove, dieapprove, condemn : quos
calpaTi, 0. : culpatur ab illia, H. : faciem deae,
0. : verefts dnros, H. : culpetne probetne, 0. : de-
fe»dere (aroicuro) alio culpante, H. — To throw
*^«K ypon,find fauU with, complain of: arbore
none aqoas Culpante, H. : culpantur calami, H.
^olta, orum, n. [1 c\i\i\i&], j^ntatumi,fielda of
P^in: nitentia,V. : pinguia,V.
nitentia, V. : pinguia,
colt^ adv. with <t>mD. [ cultus ], elegantly : \o-
<!«, 0. : cultius dicere, Ta.
coltellnak I, m. dim. [ culter ], a email knife,
H., lu.
colter, trt, m. [ 1 CEL- ], a knife, butcher's
^^e: ab lanio cultro adrepto, L. ; used in sacri-
^ V. : tonsorii, razors : cultros in guttura Coni-
c^ 0. : sub cixltro, i. e. in extreme peril, H,
cohio, onis,/ [COL-], a cultivation, prepara-
^.' agri, agriculture.
onltor, 6rl8, m. [COL-], a cultivator, tiller :
agri, L. : virentis agelli, fl. : vitis, a vine-dresser.-^
A husbandman, planter, farmer: ut agercultorem
desiderare videretur : (loca) cultoribus frequenta-
bantur, S. : frequens cultoribus populus, L. — An
inhabitant, dweller : terrae, S. : collis, L. : nemo-
rum, V. ; collis Heliconii, Ct. : aquarum, 0. — ^Fi g.,
a fosterer, supporter, champion : bonorum, L. ;
imperi, L.: veritatis: belli, S. — ^ worshipper,
reverencer : deorum, H. : religionum, L,
oultrix, Icis,/ [cultor], a cultivator: rerum
quas terra gigiiit augendarum.— ^ /ewioZg irihaH-
tant: nemorum, V.— Fig., a worshipper: cultrix
haec aetas (i. e. me colens), 0.
onltura. ae,/. [COL-], a cultivating, care, culti-
vation : agri, Cs. : agri deserti a culturft homi-
num : vitis : non ulU est oleis, not needed, Y.—
Agriculture, tillage, husbandry: longior annuft, H.
— F i g., care, culture, cultivation : animi : culturae
commodare aurem, H. — An honoring, eourtirtg:
amici, H.
1. onltua, adj. with eomp. and «up. [ P. of
colo], cultivated, tilled: ager cultissimus : fundus,
H. : materia : cultiora loca, Cu. — F i g., neat, tidy,
well-dressed: bene puella, 0. : femina cultissima,
0. — Polished, elegant, cultivated: animi: cultiora
tempora, Cu. : carroiua, 0.
2. cultUB, ^,m.[ COL- ], labor^ ears, cultiva-
tion, culture: agricolarum: agronim, L. : fructum
edere sine cultu hominum: corporis: frequens,
constant, V. : praediscere patrios culttis, traditional
rnethods of htubandry, V.— F i g., training, educa-
tion, culture : malo cultu oorruptus : animi, mental
discipline: pueritiae, means of education, a : ho-
nestarum artium, Ta. : Recti cultOs, H. : Quis ne-
que mos neque cultus erat, civilization, V. — Style,
care, way of life, cultivation, civilization, refinement,
luxury: a cultu provinciae abesse, Cs.: humanus
civilisque : (sequar) cultOs artlsque looorum, 0. :
lubido ganeae oeterique culttis, dissipation, S. : in
neutram partem culttis miser, i. e. neither by glut-
tony nor by stinginess, fl. — An honoring, reverence,
adoration, veneration : deorum : cultu venerantur
numina, 0. : sui, Ta. : mens, /or me, TA.—AUire,
dress, garb : miserabilis, S. : forma viri miseranda
cultu, V. : virilis, fl. : Dianae, 0. : nulla cultOa
iactatio, displcw in armor, Ta. : culttis dotales,
briM array, Ta.
Ouliillii% I, m., a large drinking-vessel, beaker,
bowl: aurei, H. : alqm multis urgere culullis, H.
oulus, I, m., the fundament, Ct
1. onm (with pers. pron,, and with unemphatio
relat. proti., -oum ericiit. ; in compounds, com-),
praep. with abl. [for ♦scorn ; SEC-l, with, together
with, in the company of, in connectton with, along
with, tqgether^ and*' eurn veteribus cqpiis seee con-
Digitized by V^OOQ IC
200
lungere, Cs. : antea cum uxore, turn sine ea : si
cenas mecum, in my house, H. : enare cum Pla-
toiie: cum lacte errorem suxisse: qui unum ma-
gistratum cum ipsis habeaiit, Cs. : focdera quibus
etiam cum hoste devincitur fides: sentire cum
rcge, on the side of, L. : volentibus cum magnis
dis: vivitur cum iin: cum quibus amicitias iunxe-
rant, L. : ut te di cum tuo incepto perduint, T. :
orutio habenda cum multitudine: ita cum Caesurc
egit, Cs. : agere cum civibus : quid mihi cum ista
dili^entia?: tompus cum coniuratis consultando
absumunt, L. : quibuscum bcllum gerunt, Cs. :
cum Volscis aequo Marte disces.sum est, L. : cum
coniuge disti-actus: cum Catone dissentire: banc
rationem dicendi cum imperatons laude compara-
re: voluptatem cum cupiditate deliberare, o^aifwt
— Of time, at, with, at the same time mth, at the
time of: cum prim& luce domum vcnisse : pariter
cum occasu aolis, S. : cum sole reliquit, V. : exit
cum nuntio Crassus, Cs. — With abl. of circum-
stance, manner, etc., with, t», under, in the midst
of, among, to, at: cum ratione insanifc, T. : cum
dis bene iuvantibus arma capite (i. e. dis adiuvan-
tibus), L. : cum summS rei p. salute: magno cum
periculo provinciae, Cs. : magno cum gemitu civi-
tatis: spcculatus omnia cum cura, L : illud cum
pace ageuiu:*, /)eac«/W/y.' b<ma cum veuia audia-
tis: cui sunt inauditae cum Deiotaro querelae
tuae ? tJie remonstrances yon made: servarc fidem
cum hoste, tlu faith fledged to. — Es p., after idem :
tibi mecum in eodem est pistrino vivendum (i. e.
in quo vivo) : iu eisdem flagitiis mecum versatus.
— In the pljrase, cum eo, with the ciratmstance^
under tfu condition: sit sane, sed tamen cum eo,
credo, quod sine peccato meo fiat: colouia missa
cum eo, ut Antiatibus permitteretur, si, etc., L. —
With pnmis, with the foremost, emineidly, especial-
ly: homo cum primis locuples. — With an ordinal
number, of increase, -fold: agei efficit cura octavo,
cum docimo, eightfold. — Praegn., with, possess-
ing, Jiolding, wearing, owning: hand magna cum
re, Enn. ap. C. : iuvenes cum equis albis, upon :
consul cum volnere gravi, L. : cum tunica puUa
sedere: vidi Cupidinera cum lampade, holding:
cum eisdem snis vitiis nobilissimus, with all his
faults. — In compounds com- was unchanged be-
fore b,p, m, and in comes and its derivatives; m
was usu. assimilated before r, sometimes before /,
but was usu. dropped before n; before other con-
sonants m became n, but conicio was written for
coniicio. Before a vowel (or A) m was dropped.
2. oum or (earlier) quoxn (not quum), conj.
[1 CA-]. I. Prop., of time (cum temporale),
constr. with indie, in an independent assertion ;
with suby in a subordinate statement. — Fixing a
point of time, when, at the time when: Lacrumo,
quom in mentem venit, iww that, T. : auditis, cura
ea breviter dicuntur : eo cum veuio : Postera cura
lustrabat terras dies, V.: cum cootionem habait:
cum proximo Romao fui : crm Italia vexata est:
cum Stellas fugarat dies, V. : quom non potest
haberi, cupis, T. : tempus cum pater iacebat : eo
tempore, cum necesse erat: memini noctis ilhus,
cum pollicebar : tunc, cum adempta sunt arma,
L. : etiam turn, cum verisimile erit, latratote, not
until: cum peroraro, turn requimtis: cum signura
dedcro, tum invudite, L. : sese, cum opus esset,
signum daturum, Cs. : sua bona, cum causae di-
cendae data facult^is sit, tum se expertumm, L —
Fixing or defining a period of time, when, while,
during the time that, as, as long as, after : Alium
esse censes nunc me, atque olim quom dabam?
T. : risum vix tenebam, cum comparabas, etp. :
tum, cum ilium exterminari volebam, putabam,
etc : Hasdrubal, cum haec gerebautur, apud Sj-
phaeura erat, L. — Of repeated action, when, when-
ever, cU times when, as often as, always . . . when,
if: omnes, quom valemus, recta consilia aegrotis
damns, T. : cum permagna praemia sunt, est
causa peccandi : Cum furit . . . Profuit aestOa
avertere, V. : cum oognlti sunt, retinent caritatero :
cum rosam viderat, tum incipere ver arbitrabatur,
never until. — In clauses stating a fact, the point
or period of time fixed by the main sentence (cura
inversura), w?ien, at the time when^ and at this time,
and meanwhile, and yet : longe iam abierara, quoin
sensi, T. : dies nondum decem intercesserant, cum
filius necatur: Vix ea fatus erat, cum scindit se
nubes, V. : multum diei processerat, cum ettam-
tum eventus in incerto erat, S. : nondum lucebat,
cum scitum est: iamque hoc faoere apparabant,
cum matres procurrerunt, Cs. : Et iara phalanx
ibat . . . flammas cum puppis Extulerat, V. : anni
sunt octo, cum interea invenitis, etc. : cum interim
railites domum obsidere coeperunt : nondum cen-
tum anni sunt, cum lata lex est. — ^Describing a
time by natural events, when, while, as toon as:
ipsi, cum iam dilucesceret, deducuntur : cum lux
adpropinquaret. — In narration, describing the oc-
casion or circumstances of an action (cum histori-
cum), when, on the occasion that, under the circum-
stances that, while, q/i<T.---With imperf: Magi-
stratus quom ibi adesset, occeptast agi, T. : Marius,
cum secaretur, vetuit se adligari : Caesar cum ab
hoste non amplius abesset . . . legati revertuntur,
Cs. : heri, cum vos non adessetis : cum ad tribum
Polliam Ventura est, et praeco cunctaretur, *cita,*
inquit, etc., L. : Socrates, cum XXX tyranni essent,
pedem porta non extulit, as long as : Tidi, Cura tu
terga dares, 0. : is cum interrogaretur . . . respon-
dit. — With maxime, just as, pr^isely when : Caesar,
cum maxime furor arderet Antoni, exercitum oom-
paravit: cum maxime agmen explicaretur, ado-
riuntur, L. — With perf: hie pagus, cum domo
exisset, Cassium interfecerat, Cs. : cum domos
vacuas fecissent, iunguntur nuptiis, L. : euro fa-
Digitized by
Google
201
onmulo
warn expUavisset, navigabat Syracusas. — Of re-
petted occasions, wherk, whmiever^ on every oceadon
that, a» ofUn as. — With imperf. : dispereos, cum
loDgins procederent, adoriebatur, Cs. : saepe, cum
tUquem videret, etc. , on seeing^ K. : numquam est
eoQspectus, cum veniret — With pluperf.: Cum
eohones ex acle procucurrissent, Numidae eflfugie-
bantfCa. : qui cum in coovivium veoisset: quan-
tum obfuit multis, cum fecissent, etc. — Describing
a time named in the principal sentence, wJien^ such
tikst, m which : Si ullum fuit tempus quom ego
faerim, eta, T. : fuit antea tempus, cum OaTli
soperarent, Cs. : vigesimo anno, cum tot praetores
in provindlk fuissent: eodem anno, cum omnia
infida easent, L. : biduum supererat, cum frumen-
tom metiri oporteret, in whicK, Cs. : fuit cum arbi-
trarer, etc. : audivi cum diceret, etc. — II. M e to n.,
of idenucal actions, when^ in ihat^ by the fad that :
Qui qoom hunc accusant, Naevium accusant, T. :
quae cum taces, nulla esse concedis : quod cum
fadt, iudicat, etc : senatum intueri videor, cum te
▼ideor, L. : loco ille motus est, cum ex urbe est
depolffiifl : quod cum dederis, illud dederis, ut, etc. :
iUa Bcelera, cum eius domum evertisti (which you
committed) m %^jrooting: purgatio est cum fac-
tum conceditur, culpa removetur. — In hypothesis,
ueoming a fact, when^ if: ad cuius fidem confu-
gict, cum per eius fidem laeditur, etc. — Contrary
to fact, men, if if at ntch a time: haec neque
com ego dicerem, neque cum tu negares, magni
momenti nostra esset oratio : quod esset indicium,
cum tree . . . adsedissent ? — Explaining a feeling,
etc^ that, beeautej for : Dis habeo gratiam, Quora
Adfoerunt liberae, T. : gratulor tibi, cum tantum
Tales. — As connectiye, correl. with turn, while,
when ; cum . . . turn, as . , . so, both . . . and, and
besides, while . . . especially : Quom id mihi place-
bat, turn omnes bona dicere, T. : cam omnes eo
eootrenerant, turn navium quod ubique fuerat ooS-
gerant, Cs. : qui cum multa proridit, tum quod te
eonsnlem non yidit: morit patres cum causa, tum
aoctor, L. — In the adverb, phrase cum maxime,
with ellips. of predicate, in the highest degree, most :
banc Araabat, ut quom maxime, tum Pamphilus,
SI swA as ever, T. : ea, quae fiunt cum maxime,
L e. <tf this very moment : sed cum maxime tamen
boc sigDificaba^/>reaM/y this : quae multos iam an-
Doa, ct nunc cum maxime, cupit — IH. Praegn.,
grring a cause or reason (cum causale), when,
simce, beemtse, inasmuch as, seeing that, in that, in
newcfehefaei that: baud invito sermo mi acces-
at tuoe, Quom . . . intellego, T. : Deos quaeso ut
at superstea, Quom veritust facere, etc., T. : an
pater familiarissimis suscensuit, cum Sullam lau-
darmt f for praising : quae cum ita siut, videa-
ma, etc. : cum longinqua instet militia, commea-
tem do* L. : cum tanta luultitudo tela conicerent,
potcttas erat, etc^ Cs. : cum esaet egens, coepi^
etc: Caesar cum constituisset hicmare in conti<
nenti, obsides imperat, Cs. — So often nunc cum,
now thcU, since in fact : nunc vero cum sit unus
Pompeius. — Often wtth/>ra«8tfr^tm, especially since,
more than all when : nam puerum non toilet . . .
Praesertim quom sit, etc., T. : cum praesertim vos
aliam miseritis. — With quippe, since evidently, since
of course: nihil est virtute amabilius . . . quippe
uum propter virtutem diligamus, etc. — In con-
trasts, when, while, whereas, while on the contrary,
and yet (cum adversativum) : finem faciam dicun-
di, quom ipse finem non facit ? T. : quo tandem
ore mentionem facitis . . . cum fateamini, etc. :
cum maximis eum rebus liberares . . . culpam re-
linquebas : simulat se confiteri, cum interea aliud
machinetur. — In concessions, when, cUthough, not-
withstanding ( cum concessivum ) : nil quom est,
nil defit tamen, T. : pecuniam facere cum posset,
non statuit: cum aquae vim vehat ingentem
(Druentia), non tamen navium patiens est, L. :
patrem meum, cum proscriptus non esset, ingula-
8 lis: quam causa m dixerat, cum annos ad quin-
quagiuta natus esaet f
oumba or oyinba, ae, /, = KVfAPri, a boat,
skiff, vessel, C, V., 0., lu. — E s p., the boat in which
Charofi, transported the dead, U. : feiruglnea, V. —
Fig.: Non est ingenii cyroba gravanda tui, i. e.
medfUe not vjith themes above your powers, Pr.
oumera, ae, /. [ CAM- ], a receptacle for com,
granary (made of woven twigs), H.
ouminum ( 03nii~ )? !» n., = Kvfuvov, cumin :
exsangue (ita decoction produced paleness), H.
oumque (not cunque), adv. [2 cum -|- que],
whenever, always: mihi cumque vocanti (i. e. quo-
tienscutnque vocavero), H.
cumulate, adv. with comp. and sup. [cumula-
tus ], in rich abundance, abundantly, copiously :
omnia plana facere: praemia persolvere: cumu-
latius augerc : cumulatissime referre.
oumulAtUB, acfj. with comp. [ F. of cumulo ],
heaped, increased, augmented: mensurft cumula-
tiore : gloria cumulatior, L. — Filled, full, complete,
perfect: augere quod cumulatum videbatur: virtus.
oumulo, ftvT, fttus, fire [cumulus], to heap, ac-
cumtdate, pUe : anna in acervum, L. — TofUffuU,
Jillf load, pile, cover : locum strage muri, L. : cu-
mulatae flore ministrae, 0. : altaria donis, V. :
struem rogi odoribus, Ta. — F i g., to augment, in-
crease, heap, atnass, accumuiate : invidiam, L. : aes
alienum usuris, L. : gloriam cloquenti&. — To fill,
overlo€ul, overwhelm, crown, complete: alqm laude:
civitas cumulata tuis iniuriis : meum cor cumula-
tur ir& : alio scelere hoc scelus : ad cumulandum
gaudium : Quam (veniam) cumulatam morte re-
mittara, i. e. wUl by my death do a greater favor in
return^ V.
Digitized by
Google
ommiliis
203
oapiditas
onmtaaa^ l, m. [ 2 CAV- ], a heap, pUt, mow,
accumtdatum : Gallorum cumuli, i. e. of 8lain^ L. :
armonim cumulos ooaoervare, L.: aquanim, 0. :
harenae, V. : insequitur cumulo aquae roonSf fol-
lowa with its man, Y. — Fig., a man, accumula-
tion : aoeiratarum legum, L. — M e t o n., a surplus,
overplus, accession, addUicn, increase : ut ad illam
praedam damnatio Roscii velut cumulus accedat :
mercedis : dierum, atUiOonal number : aocesserint
in cumulum, as an addition: aliquem cumulum
artibus adf erre : perfidiae, 0. : clacUa, <u the croum
of woe, 0.: gaudil
ounabula, Qram, n. [cunae], a cradle, G. : in
cunabulis cousules facti, i. e. 6y 9106^ birtL — The
eeUs (of bees), V. — ITie cradle, earliest abode: gen-
tis Dostrae, V .
ounae, arum,/., a cradle: in cunis vagire:
ilium primis cunis Educat, from infancy, 0. : cu-
narum labor, child's work, 0. — Of birds, a nest, 0.
ounotabandus (oont-), c^. [ cunctor ], lin-
gering, loitering, delaying : milites, L., Ta.
onnotana^ du{;. [P. of cunctor], dilatory, pro-
crastinating : natura ao senecta cunctantior, Ta. :
de rebus, Ta.
onnotanter, adv. with comp. [cunctor], dowly,
with delay, L., Ta. : venia data cunctantius, Ta.
ounotatio (oont-), Onis,/. [cunctor], a delay-
ing, lingering, tarrying, delay, hesitation, do%tbt:
cunctatione otium amittere: superiorum dierum
Sabini, Cs. : maior invadendi, L. : insita ingenio
meo, L. : propior constantiae, Ta. : abiectA cunc-
tatione: sine cunctatione: de morte hominis, lu.
^Flur., Ta.
ounotator (oont-), Oris, m. [cunctor], a de-
layer, loiterer, lingerer : ex acerrimo bellatore fac-
tus, L. : (Fabium) pro cuuctatore segnem com-
pellabat, deliberate, L. : natura, Ta. : populus, L.
ounotor (oont-), &tus, &n, dm., to delay, linger,
loiter, hesitate, doubt: cunctando restituit rem,
Enn. ap. C. : cunctando bellum gerebat, L. : omnia
si cunctor amitto : qui cunctatus f uerit, L. : dolo
an vere, S. : militibus cunctantibus, Desilite, in.
quit, etc., Os. : alius alium exspectantes cunctami-
ni, S. : diutius in vito : inter metum et iram, Ta. :
super tant& re, Ta. : Ounctatusque brevi, after a
moment of hesitation, 0. : (apes) partis cunctatur
in omnis, i. e. threatens, V. : propius accedere, S. :
arma capere, L. : cunctaroini, quid faciatis ? S. :
non cunctandum quin decertaret, Cs. : cunctatur
amnis, lingers, V. : corripit Cunctantem (ramum),
reluctant, V. — Pass, impers. : non est cunctandum
profiteri, etc. : nee cunctatum apud latera, Ta.
ounctus, adj. [contr. for con-ittnctus], all in a
body, all together, the whole, all, entire: ordo : sena-
tus populusque, L. : (Pallia, Cs. : plebes, S. : terra :
oppida, Cs. : quin cuncti vivi caperentur, Cs. :
cuncti aut magna pars Siccensium, S. : auxilia rd
p. cunctis senatQs sententiis, by a unanimous
vote : cunctis lecti navibus, i. e. some from every
ship, V. — Mur. n. as subst. : cuncta agitare, every-
thing at once, S. : Cicero cuncta edoctus, the whole
story, S. : Inter cuncta, at all times, H. : cuncta
tibi fatebor, Y. : ab his oriuntur cuncta, the uni-
verse, 0. : cuncta sub imperium accepit, i.e, the
Roman world, Ta. — With gen. : hominum cuncti,
0. : cuncta terrarum, everything on earth, H. :
cuncta camporum, Ta.
ouneatim, aeh. [cuneatus], tn the form of a
wedge : hostes oonstiterunt, Cs.
ouneatua^ ac{j. with comp. [ cuneus ], like a
wedge, wedge-shaped: collis acumine longo, O. :
iugum montis in dorsum, L. : forma acuti ad imam
cuneatior, L.
onneolua^ l, m. dim. [cuneus], a little wedge.
ouneua^ I, m. [1 CA-], a wedge: cuneos inse-
rens : cuneis scindebant lignum, Y. : iamque la-
bant cunei, L e. t?ie pluas in the hull, 0. : Britannia
in cuneum tenuatur, Uke a wedge, Ta. — A wedge-
shaped body of troops, wedge : cuneo facto, Ge. :
rupere cuneo viam, L. : cuneis coactis, Y. : acies
per cuneos componitur, Ta. : Maoedonius, the pKa-
lanx, L. — A division ^ seats in a theatre (widen-
ing from the stage), v., lu. — Hur., the spectators,
Ph.
oanionlosnBj acH. [ cuniculus ], abounding in
rabbits : Celtiberia, Ct
oumonlua^ I, m, [Spanish], a rabbit, cony, Ci.
— A passage underground, mine, excavation : cuni-
culos agere ad aerarium: cuniculis ad aggerem
actia, Cs. : per cuniculum Crallorum ascendit : in
arcem agi coeptus, L. — F i g. : ea (res) occulte cu-
niculis oppugnatur, i. e. by secret devices.
onnnna^ I, m., the female pudenda (avoided, as
obscene, C). — A female: belli Causa, H. — A.n.
%inehaste woman, H.
oupa, ae,/. [CVB-], a cask, tun, barrel: taeda
refertae, Cs. : vinum de cupft.
onped-, see cupped-.
Cupenona^ I, m., a priest of the Sabines, V.
onpide, adv. with comp. and sup. [ cupidus ],
eagerly, zedlously, passionately, vehemently, anient-
ly, gladly: alienos (agros) appetere: cupidius
agmen insequi, Cs. : cupidissime populi amicitiam
adpetere, Cs. — Ambitiously, in a partisan spirits
nihil agere : quid a senatu fit ?
Cnpidineua^ a<i{f., of Cupid: tela, 0. : sagit-
tae, 0.
oupiditaa, fitis (gen. plur. -t&tum, rarely -tft.
tium, C), /. [cupidus], a longing, desire, pastion
eagerness: nirois confidere propter cupiditatem :
insatiabilis veri videndi : pecuniae, Cs. : libertatia
Digitized by V^OOQIC
cnpido
908
our
pogniDdi, K. : militum, zeal^ Gs. : ad reditum :
popalaria, a demagogue^* ambiiian. — Ezoeaaive de-
nn,but^ pasnan: vita dbiuDcta a cupiditate:
cteci dominatrix animi : mala, T. : co^roere omnia
CQpiditates : ardeDS in cupiditatibus, S. — Avarice^
a^>idit\/^ covetcfiuness : nisi ipsos caecos redderet
cupiditas, — An object of demre: alicuius ex fauci-
bos cupiditatem eripere. — PartUanshipy partiality y
%nfainu»: cupiditatis atque inimicitiarum suspi-
cio: dissimulatio cupiditatis: cupiditaa ao stu-
(fiam, partiality and prefudice^ L. : omni carens
cupiditate, etc, i. e. without personal feelinff.
1. ODinclo, inis, /. ( poet, also m. ) [ CVP- ], a
dmrt, wm4, Umgitig, eaffemest^ pamon: cepit me
proloqni : urbis condendae, L. : somni, S. : gloriae,
S. : capldinibus stataere modum, H. : si vobis cu-
jndo Certa sequi, resolve^ V. — Excessive desire, pas-
tiotK, greed: sordidus, H. : Respoosare cupidinibua
Foitis, H. : honoris, S. : praedae caeca, 0. : (oppi-
<fi) potiundi, S. : (rerum) inmodica, L. : ferri, /w«-
mo^for bloodshed, V. : an sua cuique deas fit dira
eapido, his inspiration, V. — Love, desire, lust : tur-
pis, V. : Tisae virginis, O. : f emineu8,/or a woman,
0. : moliebna, Ta.
2. Cnpido, inis, m., the god of love, Cupid, son
of Venua, C, V., 0., H.— i^ur.; mater Cupidi-
Dam,H.
capidos, a^j. with comp. and sup. [ CVP- ],
^o^gii^^ desiring, desirous, eager, zealous, wishing,
Mmff, fond: eius videndi, T. ; bellandi, Cs. : te
vidiendi : tui, devoted to : contentionis cupidiores
qpam veritatis : cupidissimus litterarum, N. : cu-
pwJteirais omnibus, eager for bcUUe, Cs. : moriri,
0.: toas ooraponere laudes, Tb. : in perepiciendft
rerum naturi. — Excessivdy desirous, passionate,
«^, greedy, lustful, covetous : animum cupidum
njc^ iDcendere,T. : cupidoe moderatis antefcrre:
viit homo : pecuniae : rerum novarum, Cs. : ani-
■ii rixae, H. — Amorous, loving, longing: amantes,
0.— Poet: Eurjdicem cupidis amplectitur ulnis,
^■-^ Avaricious, covetous: homo. — Prejudiced,
p»^an, partial: quaestores vehementer (Verris) :
Bolti capidi tui arnit, partisans : cupidior iudex.
coplMiBy ends, a^. with sup. [ P. of cupio ],
^mrous, longing, eager : novarum rerum, Ta. :
Bberorom, Ta. : cupienti88im& plebe oonsul fac-
tBA^atthe earnest desire of, a
enplOb I^, Itus, ere [CVP-], to long for, desire,
^ .' Qoi cupit, i,e.is possessed by a master-pas-
<^ H. : omnibus cupientibus ad castra oonten-
^}j Cs. : Duptias, T. : domum alius, alius agros, S. :
ti^phum: cupio omnia quae vis, your wishes
^nwmt, H. : imperia mini me cupianda, S. : oorde
CBp^ia, Enn. ap. C. : banc visamque cupit potitur-
^ eopitS, 0. : quidqoid cupitum foret, L. : Emori,
t: udoe: yiderei qui aadeat dioere: quid pos-
sent perspici, Cs. : haberi formosus, H. : me esse
clementem : me non mendacem putari : et se cupit
ante videri, V. : ut peccet, etc. : cuperem ipse
adesset (i. e. vellem), V.— 7b be weU dv^fxtsed, be
favorable, favor, wish well, be interested for: ipsi
Gljcerio, T. : Helvetiis, Cs. : quid ego Fundanio
non cupio ? — With causd (alcuius), to be at the ser-
vice of, be devoted to, be ualous for : alquem suft
causa : qui te neque velle sua causft, nee, si cupias,
posse arbitrantur: cuius causft omnia cupio, to
whom I am wholly devoted.
oupitor, dris, m. [cupio], one who desires: in-
credibilium, Ta.
oupitua, P. of cupio.
ouppedia ( oup- X »«, / [ cuppes, dainty ],
daintiness^ lickerishness.
ouppedinariua^ l, m. [cuppee], a maker of
dainties, confectioner, T.
oupreasetum, l, n. f cupressus ], a grove of
cypress-trees, cypress wood.
oupresseus, adj, [ cupressus ], of cypress, of
cypress wood: signa lunonis, L.
oupressifer, fera, ferum, a<fj. [ cupressus +
YER-j, cypress-bearing : Erymanthus, 0.
oupressua, I {abl. Q, Ct, 0.),/., = nnr<ipi<yaoc,
the cypress (an evergreen ti-ee, sacred to Pluto) :
impulsa Euro, H. : funebris, H. : feralis, V. : metas
imitata, i. e. cone-shaped, O.^A box of cypress
wood: 16 vis, H.
our or (older) qu5r, adv. [quoi+rei]. I. In-
ierros.,whff wherefore f for what reason f quor
amat? T. : Me. Non possum. Ch, Quor non ? T. :
cur ego plebeios magistratQs . . . video ? etc., L. :
Obsequium ventris mihi pemiciosius est cur f H.
— Implying dissatisfaction: Sed quid ego? quor
me excrucio ? T. : Cur me querelis exanimas tuis ?
H. : Eheu me miserum, quor non aut istaec mihi
Aetas et formast, etc., T. : cur ego tecum non
sum f : quor simulas igitur ? T. : cur enim, inquies,
etc. — With potential subj., in excuse or deprecat-
ing censure : cur aliquos amitteret? etc., Cs. : * at
propinquis placuit.' Cur non placeret, cum, etc.
— Implying a logical conclusion: animo si isto
eras, cur non cecidisti, etc., N.— II. Re 1 at., /or
what reason, wherefore, why, to what purpose, from
what motive: duae causae sunt, cur tu debeas,
etc. : causa nulla est, cur : Est vero cur quis no-
lit, etc.? is there any reason whyf 0.: quid est,
cur tu sedeas ? : ne cui sit vestrum mirum, cu^,
etc., T. : demiror, cur dicas, at your saying. — On
account of which, by reason of which, wherefore,
that : Quid obstat, quor non fiant, T. : Erat nihil
cur properato opus esset: en cur arator f actus
sit: quid sibi (Caesar) vellet, cur veniret? etc.,
what did he want, that he should come for it f etc.,
Ob. : ne doleas, cur tibi iunior paeuiteat, eomplak^
Digitized by V^OOQ IC
204
curioBus
ing that^ etc., Q. ; Btiperest, cur vivere sustineam,
proles, /or whose take^ O.
oura, ae, /. [ CAV- ], trouble^ care^ attention,
pains, industry, diligence, exertion: magn& cum
ciira liieri, Cs. : in aliquft re curam pouere: con-
suluiii in re p. custodiendft : suucioa cum curft
reficere, S. : cura adiuvat (formain), art sets off,
0. : lentis, culture, V. : bourn, rearing, V. : eo
maiore cura illam (rem p.) administrari, S. : in re
uni consumere curam, H. : sive cura illud sive
inquisitio qtvlX, friendly interest, Ta. : Ouraque fini-
timos vincere maior crat, more pressing business,
0. ; nee sit mibi cura mederi, nor let me try, V. :
vos curia solvi ceteris, T. : difficilis rerum aliena-
rum, management: bonarum rerum, attefUion to,
S. : deorum, service, L. : Caesaria, H. : peculi, V. :
de public^ re et privat& : tamquara de Samnitibus
curam agerent, as if the business in hand were, etc.,
L. : non tarn pro Aetolis cura erat, quam ne, etc.,
L. — In dat. predicat. : Curae (alcui) esse, to be an
object of (one's) care, to take care of attend to, be-
stow pains upon : pollicitus est, sibi earn rem curae
futuram, should be his business, Cs. : rati sese dis
curae esse, S. : nullius salus curae pluribus fuit :
Quin id erat curae, that is just how Itoas occupied,
H. : dumque amor est curae, 0. : magis vis morbi
curae erat, L. : Caesari de augend ft mea dignitate
curae fore: de ceteris senatui curae fore, S. : pe-
titionem suam curae habere, S. : curae sibi habere
certiorem facere Atticum, etc., N. — Administra-
tion, charge, oversight, command, office: rerum p.
minime cupiunda, S. : navium, Ta. : legionis ar-
roandae, Ta. : tempora curarura remissionumque
divisa, Ta. — Poet., a guardian, overseer: fidelis
harae, i. e. the swine-herd Eumaeus, 0. — Study, re-
flection: animus cum his habitans curis: cura et
meditatio, Ta. — A result of study, work: recens,
0. : inedita, 0. : quorum in mantis cura nostra
venerit, Ta. — A means of healing, remedy : dolo-
ris: Ilia fuit lacrimis ultima cura meis (of sleep),
Pr. — Anxiety, solicitude, concern, disquiet, troubU,
grief, sorrow: maxima: gravissima: cottidiana
cura angere animum, T. : curae metQsque s neque
curae neque gaudio locum esse, S. : gravi saucia
cura, V. : edaces, H. : de coniuge, 0. : quam pro
me curam geris, V. : curae, quae animum divorse
trahunt, T. — 7%* care of love, anxiety of love, love:
iuvenum curas referre, H. : curS removente sopo-
rem, 0. — A loved object, mistress : tua cura, Lyco-
ris, V. : iuvenum, H. : Veneris iustissima, worthiest,
V. : tua cura, palumbes, V. — Person., Care, H. :
Curae, Cares, Anxieties, V.
carabilifl, e, adj. [euro], requiring treatment,
serious: vindicta, lu.
curalium, i, n., = icopdXXiov (icowp-), coral, 0.
—Plur., 0.
ourandae, curana, PP. of euro.
(curate, adj.), only comp., carefully, dU^hUly:
curutius disserere, Ta. : legi, between the lines, Ta.
oiiratio, onis, /. [euro], a caring for, adminis-
tration, oversight, care, management, charge: cor-
poris: valetudinis. — Public duty, administration^
charge, office: munerum : sacrorum, L. : rei p., L:
regia : altior fastigio suo, L. : regni, the regency,
Cs. — A means of healing, remedy, cure: morbia
curationes adhibere: inter primam curationem
ezspirare, the first dressing, L.
curator, ori.^, m. [euro], he who takes charge,
a manager, overseer, superintendent, keeper, com'
missioner, delegate .* urbis ludonimque : viae Fla-
miniae : fidus negotiorum, S. : rei p., S. : muriB
reficiendis : legibus agrariis. — A guardian, cura-
tor, trustee : a praetore datus (to an incompetent
person), H.
ciiratura. ae,/. [euro], care, treatment^ T.
curatUB, adj. with sup, [P. of euro], carefully
regarded, anxious: curatissimis precibus prote-
gere, Ta.
curoulio, 6uis, m. [CVRr], a corn-worm, weevil,
V.
Curetea^ um, m., = KovprjrtQt ancient priests
of Cybele in Crete, Y., O.
Curetia, idis, /., adj.f of the Curetes ; hence,
Cretan : terra, 0.
curia, ae, /. [SCV-], a court, curia, association
(each of the three patrician tribes contained ten
curiae), L. — A house for the religious services of a
curia : prisca, 0. — A senate-house, place of meet-
ing of the senate (usu. the Curia Hostilia built by
Tullus Hostilius), L. : (curiam) incendere, C, S.,
v., 0. : Pompeia, built by Pompey : Syracusia :
Troiae, 0. : Saliorum, the official building of the
Salii on the Palatine Hill. — F i g., the senate : sum-
mum auxilium omnium gentium : alqm in curiam
iutroducere, L. : Martis, i. e. the Areopagus, lu. —
As emblem of law: stante urbe et curiA: pro
curia inversique mores ! H.
curialia, is, m. [curia], a member of the same
curia : in suos curialls hospital is.
curiatim, adv. [ curia ], by curiae : populum
consul uit.
curiatua, adj. [curia], of the curiae : comitia,
the assembly of patrician tribes, voting by curiae :
lex, passed by the curiae, L.
curio, Onis, m. [curia 1, the priest of a curia :
maximus, over^ all the curiae, L.
(curioae), adv. [curiosus], carefully, attentively.
— Comp.: cunosius animadVertunt ea. — Curio^ts-
ly : conquirere.
curiositaa, atis, /. [ curiosus ], eagerness f<yr
knowledge, inquisitiveness.
ourioBua^ adj. with comp. and sup, [curaj, &•-
Digitized by V^OOQ IC
ouris
205
OUTBUS
tbfmmf care, painstaking, careful, dUigerU, thought'
/ulyCU9oted,att€tUive: in oinni historia: ad iave-
sdgaodum carioeior. — Inquiring eagerly, carious,
wqmtkkM: nemo, T. : in re p. : curiosissimi ho-
minei : ocnli — Meddletome, officious, curious, pry-
ta^, inquisitive : patere me esse curiosum : homo,
onxis (qnixis), Itis [Sabiue], a spear, 0.
cnro (old formSf coeret, coerart, coerandl, CX
M, itns, ire [cura], to care for, take pains with,
he wlicitous for, look to, attend to, regard: diligen-
ter pneceptum, N. : magna di curant, parva ne-
gl^innt : alienam rem suo periculo, S. : te curasti
moUiter, have taken tender care of T. : corpora,
refretk, L : membra, H. : genium mero, itidulge,
B. : curati cibo, refreshed, L, : prodigia, see to, \. e.
«wrt,L: nihil deos, V. : praeter animum nihil:
iliad eari, i. e. donH be anxious about that, T. : in-
Tcntom libi curabo Pamphiluro, T. : res istas
•cire: leones agitare, H. : verbo verbum reddere,
H.: crinte soWere, O. : ut natura diligi procreatos
Don coraret : utres uti fierent, S. : cura ut valeas,
takt ears of your fualth: omnibus rebus cura et
pnmde, ne, etc. : Curandum inprimis ne iniuria
fiat, In.: iam curabo sentiat, quos attentarit, Ph. :
bod diligentius quam de rumore : quid sint conu-
bia, 0.: curasti probe, made preparations, T. :
eonbitur, U shall be seen to, T. : nee vera virtus
Ottnt repcmi deterioribus, H. — With aec. and
gerwdise, to have done, see to, order : pontem fa-
dondam, Cb. : pecuniam solvendam : fratrem in-
tettdendjim, N. — To administer, govern, preside
f^tr, command: bellum, L. : se remque p., S. :
prorindam, Ta. : ubi quisque legatus curabat,
(mnokdsd, & : in eft parte, S. — 7b heal, cure:
com neque carari posset, etc, Cs. : adulescentes
gnrios aegrotant, tristius curantur : aegrum, L. :
*%iem herbft, H. : volnus, L, — Fig.: provin-
eiam : reduviam. — To attend to, at^just, settle, pay :
(qqiiudos) pro signis: pecuniam pro f rumen to
^*P^ L. : me cui iussisset curaturum,/>ay to his
^^: Oviae curanda sunt HS C.
oorzioiihuii, X, n. dim. [ currus ], a smtUl car,
(itriot, racing ear: quadrigarum curriculum:
camculo pulverem CoU^isse, H. : effundit habe-
BM Gurriculo, la. — A wagon: in amnem praeci-
pfttre curricula, Cu. — A running, course : Curri-
colo percorre, at f\dt speed, T. — A race: se in
offricak) exeroentes : equorom, L. — A race-
ff^md, raee-course: in eodem curriculo esse. —
^ '^%^ a coursey career: vitae: noctis, V. : oonsue-
^i^ : haec curricula mentis.
oozTo, cucurrl, cursus, ere [1 CEL- ], to run,
wow qukkfy, hasten : propere, T. : per totum con-
^we pavidi, H. : fogiens hostem, H. : Plus ho-
>ne, with S9^)erhuman speed, 0. : ad vocem prae-
^^0.: eofldem cursGs: curritur ad praetorium.
-"With aee. : qui stadium currit, runs a race: iter
aequore, V.: aequor, V. — Pro v.: currentem in-
citare, to spur a willing horse: asellum currere
doceas, i. e. you labor to no purpose, H. : per flam-
mam, to go through fire. — P o e t., of rapid motion,
to sail, fly, hasten, move rapidly : per omne mare,
H. : mercator ad Indos, H. : medio ut limite cur-
ras, Icare, 0. — Of things, to run, flow, roll, sprecul,
extend: amnes in aequora currunt,V. : flumina,
0. : currente rotft, H. : rubor per ora, V. : rivis
currentia vina, V, — F i g., to run, flow, trip, ad-
vancCf niove, pass away : proclivi currit oratio :
versus incomposito pede, H. : nox inter pocula
currat, Pr. : Aetiis, H. — With ace., to run, traverse:
eosdera curaQs, adopt the same policy, — Poet.:
Talia saecla cuirite (i. e. currendo efficite), V.
ouxTuoa, ae,/., a hedge-sparrow, I e. cuckold,
lu.
currus, Os (da/, a, gen. plur. am, V. ), m. [1
CEL-], a chariot, car, wain, wagon, C, V. — Plur.,
of one wagon (poet.), V. : non curribus utere no-
stris, 0. — A triumplial car, C, H., 0. — A war-
chariot, Cs. : inanis, V. : curru proeliari, Ta. — A
triumph, C. — A team of horses, span (poet.) : ne-
que audit currus habenas, V. : curru dat lora se-
cundo, V. — A ship, boat (poet.), Ct — A pair of
small wheels under the beam of a plough, V.
oursim, adv. [ curro ], quickly, swiftly, hastily,
speedily : agmine acto, L. : dicere aliena : pergere.
oursito, — , — , hTe,freq. [curso], to run about,
run hither and thither : sursum deorsum, T. : hue
et illuc, H. — Of atoms, to vibrate : casu et temere.
ourso, — , — , are, freq. [curro], to run hither
and thilher, run constantly: ultio et citro: ad
istam, T. : per foros : cursari rursum prorsum, T.
cursor, oris, w. [1 CEL-], a runner, racer, com-
petitor: Ut cursor frena retentat equi, 0. — A
courier, post, N. : per dispositos cursores nuntiare,
Ta. — A lackey, errandboy : Gaetulus, lu.
cursus, Os, m. [ 1 CEL- ], a running, course,
way, march, passage, voyage, journey: cursum
quom institeris, T. : navium, Cs. : ingressus, cur-
sus, accubitio : cursu cum aequalibus certare, S. :
cursu contiugere metara, H. : se cursu miratur in
ipso, 0. : quique pedum cursu valet, V. : hue
magno cursu intenderunt, at full speed, Cs. : cursu
Troas agebat, V. : cursu in hostem feruntur, ad-
vance at a run, L. : cursum in medios dedlt,
rushed, V. : eflfuso cursu, L. : eodem cursu conten-
dere, right onward, Cs. : tam brevi tempore tantoa
cursQs conficere : cursum direzit, quo tendebat,
X. : iterare cursQs relictos, H. : Hunc morem cur-
sQs docuit, sort of race, V. : Cursibus decernero,
in racing, V. : Quo cursu deserta petiverit, flight,
V. : in hoc medio cursu, i. e. halfway across, Cs. :
secundissimo vento cursum tenere. — Of things, a
course, way, flow: stellarum : mutata suos flumina
Digitized by V^OOQ IC
curto 2
curstls, movemerUf Y. : Oursibus obliquis fluens,
0. — AjHuaage: cureum ezspeotare, i. e. a fair
wind. — roQi.1 et vi curaus in altam Vela vocet,
V. — F i g., a course^ progress^ direction, way, pas-
sage, access, succession : rerum : vitae : quem dede-
rat cursum fortuna, V. : iemporum : continuus
proeliorum, Ta. : vocis per omnis sonos : invectus
contexere cursu, i. e. in a breath, lu. : In cursu
meus dolor est, i. e. is permanent, 0. : recto depel-
lere cMVBu,from virtue, H.
oarto, AvI, atu8, ftre [ curtus ], to shorten, eon-
sums: Quantulum suroroae curtabit quisque die-
rum, H.
ourtofli o^/m shortened, mtUilated, broken, short :
vasa, lu. : testa, 0. : temone iugum, lu. : ludaei,
i. e. circnmcised, H. : equus, castrated, Pr. : mulus,
toith cropped tail, H. — ^F i g., lessened, impaired, de-
fective^ poor: res, H. : sententia : fides patriae,
lu. — Of discourse, incomplete,
ourulis (ourr-), e, €u(j. [currus], of a chariot :
equi, the horses provided at the public cost for the
games, L. : sella, the curule chair, official chair (of
consuls, praetors, and curule aediles), C, L. : ebur,
a throne of ivory, Ta. — As subst.f, the curule
chair, Ta. : summas donare curulls (sc sellas),
magistracies, lu. — Occupying the curule chair, of
cunde rank: aedilis, L. : aedilitas: ebur (I e.
sella), the consulship, H.
(ourvimen, inis), n. [cunro], a bending, bend,
vatdting (only abl. sing,, nom. and ace, piur,) : pa-
triae cur^amina ripae, 0.
ourvatura, ae,/. [curve], a bend: rotae, i. e.
the rim, 0.
ourvo, ftvl, fttus, are [curvus], to crook, bend,
bow, curve, round i Gurvari mands et crescere in
unguis, O. : flexile oornu, 0. : lances, i, e.by its
weight, H. : Fronte curvatos imitatus ignis lunae,
the flaming sickle, H. : curvata in mentis faciem
unda, rolling, V. : curvato gurgite, arched, V. : Nee
curvarent Aeacon anni, cause to stoop, 0. : curvata
senis membra, Ta. — ^F i g., to make to yield, bend,
move : te, H.
ourmui (-vob), a^j, [CVR-], erooked, curved,
bent : aratrum, V. : hami, 0. : faloes, V. r rates,
Pr. : litora, Ct : flumen, winding, Y.: aequor,
swelling, 0. : arator, stooping, V. : caelator, lu. —
As siSist, n. ; curvo dignoscere rectum, (moral)
crookedness, H.
ouBpia, idis,/., a point,pointed end, blade, head:
asseres cuspidibus praefixi, Gs. : acuta tell, 0. : pro
longft cuspide rostrum, sword-blade, 0. — A spear,
javelin, lance, V. ? tremenda, H. — A trident (of
Neptune), 0. : triplex, 0. — A sceptre (of Aeolus),
V. — A sHng (of a scorpion), 0.
ouatodia, ae, j^. [custos], a watching, wateh,
guard, care, protection: fida canum : dura matrum,
»6 outla
oversight, H. : navium, Gs. : ilia (sc ponUs), N. : all.
quid privatft custodift continere: suae custodiae
causft habere, <u a body-guard, Gs. : navis ad cu-
stodiam posita, Gs. : fida iustitiae : fidelis memoriae
rerum gestarum, L. : magni oensOs, In. — A guard,
watch, sentinel (mostly plur,) : colooia meis custo-
diis, vigiliis munita: (testis) vi custodiisque reti.
nere. — Sing. eoUeet. : custodiam eo suis VI milia
hominum reliquerunt, Gs. — A guarded place,
guard-house, watchrstation: haeo (urbs) mea est
custodia: in hac custodiA et tamquam speoulA:
f amilias in custodiis habere. — A touching, guard-
ing, custody, restraint, ward, confinement : eius, L. :
in hostium custodias numerum civium includere :
ipsos in custodiis habere, S. : in liber& custodift,
i. e. under arrest without imprisonment, surveiU
lance, L.: in liberis custodiis, S. — Fig.: (elo-
quentia), saepta liberal! custodift. — A place ofcot^
finement, prison, hold, keep: in custodift necatur,
Gs. : te in custodiam dare. — F i g. : corporis custo-
diis se liberare.
ouatddio, I VI, itus, ire [custos], to watch, prO'
led, keep, defend, guard: provinciam : tuum cor-
pus: me civitatis oculi custodiunt: custodiri su-
specta, be garrisoned, Ta. : castra, ne quia elabi
posset, L. : ne qua manus se attollere possit, V. :
ut ebibat heres custodis? hoard, H.: quanto se
opere custodiant bestiae, are on the watch : dili-
gentissime te ipsum : templum ab Hannibale, N.
— To keep, preserve, regard, heed: alqd animo et
memoria: dicta litteris. — To hold bcuJc, preserve,
keqt: multorum te oculi non sentientem custo-
dient: aliquem, ne quid auferat, wo/cA. — To hold
in custody, hold captive: ducem praedonom : bo-
vem, V.
ouatoa, 5di8, m. and /. [SGV-], a gttard, watch,
preserver, keeper, overseer^ protector, defender, at-
tendant : corporis, a body-guard, L. : nostri, Cs. :
portae: pontis, N. : cum custodibus venire, tmder
guard, &,: gregi8,y.: pecuniae quam regni me-
lior, L.: puellae, 0.: custos Quoi commendavi
filium, ttUor, T. : custodis eges, a guardian, H. :
Virtutis, H.: dei custodes urbis: rerum Oaiesar,
H. — Of dogs, y. : finis custode tueri, ou^Dosts, V.
— A keeper of the ballot-boz, inspector (in charge
of the voting-tablets): tabellarum: tribfLs nullo
custode sortitus. — A watch, spy : Dumnorigi cu-
stodes ponit, ut, etc, Gs. : custodem Tullio me
apponite: num nam hie relictu^s custos, Nequia
clam curset, etc., T. — AjaUer, keeper: praefectus
custodum, chief jailer, N. : te sub custode tenebo,
H. — F i g., a keeper, guardian : dignitatis (fortitu-
do^ : sapientia totius hominis. — A receptacle, safe^
holder: ebumea Telorum, quiver, 0. : turis, oa l«i-
cense-box,0,
outionla, ae, /. dim, [cutis], the skin, hu
outia» is,/. [SCJV-], the skin, H., 0. : pro cote
Digitized by V^OOQIC
ojathus 907
: curare cutem, i. e. to make
pdlis, la.— Prov,
mtek of onmel/^ H.
cjathus, I, m^ = rva^oci a cup^ drinking-cup^
ffUa: cyatbofl sorbillans, T., H., lu. — A nuasure^
Ae 12M part of a sextaritu, H.
cybaeua, adj. [rv/Sij], round-hviled, with swell-
ing bodjf: na?ia, a merchant-veaeel : de cjbaeft re-
spoDdere (sc navi).
CSrbele and (poet.) Cybebe, Ss,/., a Phrygian
goddm^ wortk^pped at mother of the gode : Cybele,
V, 0, a : Cybebe, V., Ct, Pr., Ph.
c^daa, adis, /., ^ cvcXac, a circular^ white or
pirpU atate-rob€y vnth a border^ Pr., lu.
o^clioufly adj., = jRNcXucoc, of a cycle: scrip-
tor, a cydie poet, one of the authors of the cyde of
CjcUdpB, Opis (aee. -dpem or -5pa), m^ =
KikXw^ (round-eve), a Cydom, one of the fabulous
panti OH the coast of SicUy, C, V., H., 0., lu.:
Cydopa saltare, to imitate by pantomime, H. : mo-
Teri, H.— iVwr., in later fable, the assistants of VtU-
can at Mx forge under Aetna, V.
cycnens (o^^;ii-), adj., = rvcvnoc, of a swan :
vox et oratio, L e. the last speech.
cjciras or c^e;ntia, I, m., = cvcvoc, the swan ;
cdebrtted for its singing, esp. when dying; oon-
•ecrtted to Apollo ; a bird of good omen, v. ; at-
tached to the chariot of Venus, 0. — P r o v. : oer-
tent cycnis ululae, V. — A singer: Dircaeus, i e.
oyllndma^ dri, m., = d;Xcv^poc, a cylinder. —
A cylindrical stone for levelling, roller, V. — A prS'
ciouM stone in the form of a cylinder, lu.
Cyllene, 69, and &«>/.) a mountain of Arcadia,
sacred to Mercury, V., 0.
CylleniuSk adj., of Cyllene: proles, i. e. Mer»
ci*ry^ ^' • ignis, the planet Mercury, V. — ^As subsi,
m., Merairy, V., O.
oyinba, see curoba.
cymbalum, I, n. {gen. piur. Cymbalam, Ct), =
KvufiaXov, a cymbal ; two hollow plates of brass,
which ring when struck together (used in festivals):
cum domus cymbalis personaret, V., 0., Ct, lu.
Ojnnbiani, I, n., = Kviifiiov, a small drinking-
vessel, cup, bowl, V.
oynioua^ adi., ^ Kwucd^, Cyme : institutio, the
Cynic philosophy, Ta. — As subst. m., a Cynic phi-
losopher. Cynic, C., H., lu. : nudus, i. e. Diogenes,
lu.
oynooephalua^ I, m., = rwocl^aXoc, an ape
with a dog*s head
CynoBfkra, ae,/, = Yiw6oovpa (dog*s tail), the
Lesser Bear (a constellation), C, 0.
oyparlsBua^ \,f., = itvirapiaooQ, a cypress-tree.
— ^ur. : coniferae, V.
oytUuB, I, m., = KVTtooQt a kind of clover,
shrubby clover, V.
Cytd]iaoua» a^., of Cytorus, Oytorian: peo-
ten, i. e. of boxwood, 0.
Diciooa, I, m., a gold coin of Domitian, con-
feror of the Daeians, lu.
dactylicnBi euij., ^ icucrv\ue6£, dactylic: nu-
Derua.
dactyh]% 1, m., = ddxrvXoc (a finger), a dactyl.
daedalna, ae^., ^ BaiiaXoc* skilful, cunning:
^^^y.^Artfully contrived, skUfti: tecta, V.
Dama, ae, m., a dav^s name, H.
damiorgoB (dem-), l, m., = SriniovpySc (Dor-
ic, Hft'), a magistrate, one of ten councillors of the
At^aeoi league, L. — A comedy by Turpilius.
damma ( not dftma ), ae, /. ( poet also m. ),
(DOM-], a deer, buck, floe, antelope, chamois (a
5P»tl name for the deer tribe), v., H., 0., lu.—
rAMm: nil damma sapit, lu.
touiatio, onis, /. [ damno ], condemnation,
vmietion: banc damnationem duci non oportere:
nonim acerbissimae : damnationem anteire vene-
^Tl: ambitfts: tantae pecuniae, to so large a
M- bae pecuniae tibi damnationi esse deberent
damnatdiliifl^ acy, [damno], damnatory, eon-
demnaiory: indicium.
damnatua, a^. with comp, [ P. of damno ],
condemned, under sentence, convicted: contra dam-
natum dicere: ut damnati in integrum restituan-
tur : ezsilium daronatis permissum est, S. — Jiep-
rebate, abandoned: mantis, Pr. : quis te damna-
tior?
damno, ftvl, atus, &re [ damnum ], to aeffudgs
guilty, condemn, convict: reum: damnarent an
absolverent : delicta mariti, i. e. believe him guilty,
0. : causa damnata, decided unfavorably: contra
edicturo fecisse damnari : ambittls damnatus, Cs. :
furti : eo crimine damnari : Clodio interfecto, eo
nomine erat damnatus, Cs. : existimatione dam-
natus, by public opinion : de maiestate damnatus :
damnatus, quod praebuisset, etc., L. : ducent dam-
natum domum, will condemn and drag home (as a
fraudulent debtor), T. : damnatum poenam sequi
oportebat, if convicted, Cs. — To sentence, doom :
capitis, Cs. : octupli damnaii, mulcted: absentem
Digitized by V^OOQ IC
damnoBe
208
de
capitalis pociiae, L. : falso damiiati cnniinc mor-
tis, V. : longi laboris, H. : tertia parte ngri, L. :
morti. L. : a Popilio decern niilibus aeris, i. e. prose-
cuted by P., and fined^ L. : gladiatorum dare cen-
tum Damnati paria, i. e. bound by the will, H. — To
condemn, blame, disapprove, reject: ntmios amores,
0. : facto damnandus in uno, 0. : sua lumina, tlie
midenee of, 0. : consilium, Cu. — To consecrate, de-
vote, condemn as a sacrifice : caput Oreo, V. : Quem
damnet labor (sc. leto), V. — With voti (poet, also
tfotis), to grant one's prayer (and thus exact fulfil-
ment of a vow) : dixit nunc demum se voti esse
damuatum, N.: ut damnarentur ipsi votorum, L. :
damnabis tu quoque votis (agricolas), V.
damnOBei adv. [damuosus], ruinously^ destruc-
tively: bibimus, i. e. so as to ruin the host, VL.
damndsiiB, adj. with comp. and sup. [ dam-
num 1, injurious, destructive, pernicious: ingenia,
L.: Venus, H. : libido, U. : anes, 0. : bellum Ro-
roanis, L. : discordia damnosior rei p., L. : res
damnosissiroa divitibus, L. : virtus duobus, 0. :
canes, the worst cast of the dice, Pr. ; dies, time, the
destroyer^ H. : patina multa dumiiosa papyro, i. e.
costly, lu. — As smst. m,, a prodigal, T.
damnum, I, n. [3 DA- ], hurt, harm, damage,
injury, loss: hoc lucri quantum ei damni adpor-
tet, T. : damna aleatoria : civitatum damna : ami^si
corporis, Ph. : cohortium, Cs. : post damnum sic,
Vic., after your ruin, H. : aliena levare Damna,
misfortunes, 0. : damnum eius interiCu fecerunt,
suffered: damna ferenda arbitrari: accipere, H. :
pati, to put up with, L.: Damna tulit, suffered, 0. :
ex qua (pace) ad rem p. damna pervenerint, S. :
cum damna damnis continuarentur, defeats, Ta. :
naturae, natural defect, L. : egestas facile habetur
sine damno, i. e. has nothing to lose, S. : nee sibi
damno foret, H. : Lingua fuit damno, 0. — A lost
object (poet.): mat«r circum sua damna volans,
her stolen brood, 0. — A fine, mulct, penalty : dam-
num inhibere, L. : tanto damno senatorem cogere:
eos morte. damno coercent (leges). — In law : dam-
num iniuria (datum), i. e. damage wrongfully done,
trespass: ab SabcIIio multam lege Aquili& damni
iniuri& petere : infectum, not suffered, i. e. threat-
ened ; hence, satis dare damni infecti alicui, to
give security against loss.
(daps), dapis, / [8 DA-], a solemn feast, sacri-
ficial feast.- adhibiti ad dapem, L. : obligatam
redde lovi dapem, H. ; pro grege ferre dapem, ybr
the protection of the dock, Tb. — A feast, banquet,
meal, viands, victuals * amor dapis, H. : humana
dape pavit equas, O. : cremantur dapes, V. : dapi-
bua mensas oncrare, V,
datid, Onia, /. ^ 1 DA-], a giving: leguro, the
prerogative of legislation, — The right to convey,
right of alienation, L.
dator, Oris, m. [I DA-], a giver, laetittae Ba»
chus, V.
1. de, adfs. ; see Basque deque.
2. de, praep., with abl. — Of separation, in
space, frmn, away from, down from^ out of: de
fiuibus suis exire,Cs. : decedere de provincil: qui
de castris processerant, S. : ferrum de manibas
extor?imus : de muro se deiecerunt, Cs. : de iugis,
quae ceperant, f unduntur, L. — F i g., from, awe^
from, otU of: exire de vitft : de prisds Latinis
capta oppida, L. : de sententift delectus. — In time,
of immediate sequence, after, directly after: sta-
tim de auctione : diem de die prospectans, cUiy
after day, L. — Of duration, during, in the coume
of, at, by: de nocte : multa de nocte, late at night:
de media nocte, Cs. : de tertift vigiliA, in the third
night-watch, Os. : adparare de die conviviura, in
open day, T. : media de luce, H. : navigare de
mense Decerabri, in December. — Of origin or
source, of, from, from among, out of, proceeding
from^ derived from : caupo de via Ijatinft : neado
qui de eirco maximo: homo de scholA: aliquis de
ponte, L e. a beggar, lu. : Priami de stirpe, V. :
recita de episCulft reliqua : hoc audivi de patre :
discere id de me, T. — Of the whole, of from, front
among, out of: hominem misi de comitibus meU :
percussus ab uno de ill is: quem via de iis qui
esseut idonei : accusator de plebe : anus de lega-
tis : partem solido demere de die, H. : ezpers par-
tis de nostris bonis, T. : si quae sunt de eodem
genere: cetera de genere hoc, H. — Of material,
of, out of, from: solido de marmore templum, V. :
de templo carcerem fieri : de scurra divitem fieri
posse: fics de rhetore consul, lu. — Esp., of a
fund out of which costs are taken: potat, olet
unguenta, de raeo, T. : de suo : stipendlum de pu-
blico statuit, L. : non solum de die, sed etiam in
diem vivere, on the day*s resources.^-Ot cause,ybr,
on account of by reason of because of, fron\
through, by : quft de causft, Cs. : certis de causis :
de quo nomine ad arbitrum adisti : de gesta intel-
lego quid respondeas : incesait passu de volnere
tardo, 0. : de Atticae febricuU valde dolui. — Of
measure or standard, according to, after, in accord-
ance with : De eius consilio velle se facere, T. : de
amicorum gententift Romam confugit: de more
vcttisto rapuere faces, V. — Of relation, of abo%U^
concerning, in respect to : multa narrare de Laelio.
senatus de bello accepit, learned of S. : Conailiam
summis de rebus habere, V. : legati de pace ad
Caesarem venerant, Cs. : de bene vivendo diapa*
tare : de me experior, in my own case, — I n gen.,
in reference to, with respect to, concerning, in ihi
matter of: non est de veneno oelata mater:
Aeduis de iniuriis satisfacere, for^ Os. : quid de
his fieri placeat, S. : concessum ab nobilitate dtf
consule plebeio, L. : ut sciam qaid de nobis taUh
Digitized by V^OOQ IC
dea
209
debitum
mm ait: de argento somnium, as for the money,
T. : de benevolentia, primum, etc. : de Samnitibus
triomphare, ov«r. — In adverbial expressions, de
infcegro, oimw, afrt»h^ once more: ratio de integro
ineuDda est mihi, T. : de integro funus iani sepul-
to fiUo faoere. — De improviso, unexpectedly: ubi
de inprovisost interyentum mulieri, T. : de im pro-
viso Tenire, Os. — De transverso, unexpectedly : de
UmTerso Lw Gaesar ut veniam ad se rogat
daa, ae {dot. and abl.fiur. deftbus, C.),/ [deusj,
3 yodden : di deaeque, T. : ab love ceterisque dis
desbosqne peto : bellica, Minerva, O. : venatrix,
u e. I>w%a, O. : siderea, i. e. Niyht, Pr. : triplices,
I e. <Atf Fatm, O. : novem deae, the Afuses, 0. : The-
jpiadet deae, O.
de-ftlbd^ — t ttus, ft re [de+albus], to whiten,
wkitewath^ ploMter : columnas,
deambnlitio, 5nis, /. [deambulo], a toalkiny
ehroad, prcmenttdinff, T.
de-ambalo, — ^ atuni, &re, to walk abroad,
take a walk, promenade. — Supin. ace. : eamus
deambulatum : Abi deambulatum, T.
de-azno, — , — t ^^y ^ ^^ *'* ^^^^ ^^ • ^v ^ ^"^
frtatly obliged to you, T.
de-axxnatnB, F., disarmed: ezercitus, L.
de-baoohor, atus, an, tiep.^ to rave, revel wildly:
iitb, T. : qui parte debaccbentar ignes, rage, H.
debellator, oris, m. [debello], a conqueror,
mMter : f erarum, V.
de-belld, ftvl, atus, ftre, to fight out, fight com-
jilddy,finuk a war: cum Ferentania uno secundo
proelio, L. : debellari eo die cum Samnitibus po-
tuisse, L. : proelioque uno debellatum est, L. :
qaasi debellato, <m if the war were over, L. : rixa
nper mero debellata, fought out, H. — To vat^
mmak,9ubdue: snperbos, V.: debellata India, 0.:
bostem clamore, Ta.
(debens^ otis), m. [P. of debeo], a debtor ; only
fitier, : fides dcbentium, L.
debefl^ nl, itus, §re [for debibeO; de+habeo],
te withhold, keep back : alqd tibi absenti : tibi hoc
video noD posse deberi, i. e. you will not consent to
remain my creditor. — To owe, be in debt : illis qui-
boi debui, T. : ut illi quani plurimi deberent, S. :
qui se debere fateantur (i. e. debi tores esse), Cs. :
(argeotam) Bacchidi,T. : pecuniara Cluvio: pecu-
akin pro domo : grandem pecuniara, S. : Quid si
•oiniam debet, is over head and ears in debt, T. :
peeania iamdia debita : legioni f rumen turn deberi
tdebat^ Gs. — ^With acc^ to owe, be under obligation
togi9€^ be bound to render: hoc tibi pro servitio,
T. : « res p. gratiam debet : patriae quid debeat,
what are his duties, H. : dies Longa videtur opus
ikbentibas, to laborers, H. : nil caelestibus, V. :
Kavm, quae debes VecjgiUum. art r^sommble for.
H. — With inf., to be bound, be under obligation^
ought, must, should: ferre contra patnam arms
debuerunt ? : Af rieara sorte obtinere, Cs. : iioc re-
scribere, H. : summae se iniquitatis condemnari
debere, si, etc., Cs. : dici beatus Ante obitum
nemo debet, 0.: Nee quft debebat (sc. amare),
amiibat, within the bounds of duty, 0. — Pass,, to
be due, be owing: Veneri reliquum tempus deberi
arbitrabatur : hoc nunc I^aus illi debetur, H. —
To be bound, be destined, be fated, owe by fate:
fatis iuvenescere debent geniti, O. : Urbem cerno
debere nepotes, are destined to found, 0. : ventis
ludibriuni, H.: cui legnum Romanaque tellus De-
bentur, V. : Debemus mot-ti nos nostraque, H. :
Omnia debentur vobis, 0. — F i g., to owe, be indit-
ed for, have to thank for : beneficium Maximo ;
vobis omnia, Cs. : quantum cuique deberet, N. :
Priami plurima natis, V. : fac me multis debere,
am under obligations: tibi nos debere fatemur,
Quod, etc., 0.
debili% e, adj. with comp. [de-Hhabilis], lame,
disabled, crippled, infirm, ./< hititatcd, feeble, frail,
weak: senex: membris oiniiibus: Illc umero, lu. :
equi, L. : Membra metu, T. : ferrum, V. — Fig.,
disabled, weak, helpless, fed>le : parte aninii: duo
corpora esse rei p., unum debile: praetura: in-
genio debilior, Ta.
debilitas, &tis, /. [debilis], lameness, debility,
infirmity, weakness, helplessness : linguae : pedum,
Ta. : subita, L. : debilitate carere, lu. : a se de-
bilitates repellere. Fin. — F i g., weakness : animt
debilitatio, Onis,/. [debilito], a laming, weak'
ness: animi.
debilitd, avi, atus, ftre [debilis], to lame, crip-
ple, maim, debilitate, unnerve, disable, weaken : de-
bilitati inter saxa, L. : corpore debilitantur (saucii):
vim ferro : opes advcrsariorum debilitatac, N. :
Debilitaturum quid te petis munu.«», 0. — P o o u :
oppositis pumicibus mare, i. e. dashes, H. — Fig.,
to weaken, break, crush, cripple, disable: hunc de-
bilitatum viderem: recitatis litteris debilitjitus,
disheartened: debilitati a iure cognoscendo, help-
less to discern : membrum rei p. debilitatum : ani-
mum luctu: senectus Debilitat virls animi, V.:
versQs.
debitio, Onis, /. [debeo], an owing, indebted-
ness: pecuniae etgratiae: dotis.
debitor, Oris, m. [debeo], a debtor : creditorem
debitoribus suis addicere: causa debitorum su-
scepta, Cs. : aeris, H. — Fig.: vitae tibi suae, in-
debted for, 0. : manet officio tuo, i. e. bound ts
fulfil, 0.
debitum, I, n. [debeo], what is owing, a debt:
debita consectari: Fundanio solutum esse: debi-
to fraudari. — F i g. : morbo naturae debitum red-
dere,pay the debt to nature, i. c. die, N. : (beneficiis)
ut debitis uti, receive as my due, S.
Digitized by
Google
debituB
210
deoeo
debitUB, adj. [F. of debeo], due, owing, appro-
priaie, becoming : honores quasi debitos repetere,
at a right, S. : praemia, V. : alimenta, 0. : Nym-
phis corona, vowed, H. : debitft sparges lacrima
favillam, H. — Doomed, deetined, fated : Pergama,
V. : Debita iura te maDeant, the law of fate, H. :
roorti, L. : fatis, V. : hostis mihi debita Progne, 0.
de-oanto, &vl, fttus, are, to aing off, keep sing-
ing : miserabiles elegos, H. — To repeat often,
harp on, prattle of: mihi pervolgata praecepta :
Neaia, II. — To have done with singing: iam de-
cantaverant, i. e. toere through with lamenting.
de-cedd, cessi {inf. dScdsse, T.), cessus, ere,
to go away, depart, withdraw, retire: de alterft
parte (agri),Os. : de praesidio: ex GalliA Romam ;
e pastu deoedere campis, V. : Africa, S. : praesi-
dio, L. : naves suo cursu, L e. went out of their
course, Cs. — To retire, withdraw, retreat, fail back,
abandon a position : nisi decedat atque exercitum
deducat, Cs. : inde, Cs. : Italift. — Of a provincial
magistrate, to retire, surrender (office) : de pro-
vincift decessit : ex Syria : provincift : te decessu-
rum f uisse : Romam, S. : Romam ad triumphum,
L. — To give place, rnake way, retire, yield: servo
in vi& Decesse populum, T. : serae nocti, i.e. at the
approach of, V. : calori, to escape from, V. : cani-
bus de vi&, avoid: his omnes decedunt, avoid, Cs.
— Fig., to depart, disappear, die: de vita: ex in-
gratorum hominum oonspectu morte, N. : cum
pater familiae decessit, Cs. : in paupertate, N. —
To depart, go off, abate, subside, cease: febres, N. :
nuntiatum est aestum decedere, L. : De summA
nihil decedet, be wanting, T. : de causft periculi
nihil : quaestioni materia decessit, L. : Decedet
iam ira haec, T. : neque Decedit aerat& triremi
cura, H. : postquam invidia decesserat, S. — P o e t. :
sol decedens, setting, V. : lux, tarde decedere visa,
0.: decedentia Tempora, passing seasons, H.— 7b
depart from, give up, resign, forego, yield, swerve:
de suis bonis : de meo iure : de sententia : de foro,
to retire from public life, N. : de scena: de officio
decessum, L. : iure suo, L. : poema si paulum sum-
mo decessit, has fallen short of, H. : cum (senatns)
nihil a decreiis decesserit. — To depart, deviate : de
via, i. e. from right : instituto suo, L. : fide, L. —
To give way, yield: decede peritis, be guided by,
H. : ubi non Uymetto Mella decedunt, are not in-
ferior, H.
decern (often written X), num. : minae, ten^
T. : hominum milia, Cs. : anni : decem novem, Cs. :
decern et octo, Cs. : de tribus et decem fundis : de-
cem primi, the presidents of a colonial senate. —
As a round number : vitia, i. e. a dozen, H.
December, bris, bre, a<^'. [decem], of the tenth :
mensis, the tenth month (from March), December
(of 81 days). — As subst. m. (sc. mensis), C, L.,
H., 0.— PoeU: flic tertius, the third full year,
H. ; cf. me quater undenos implevisse Decembm,
H. —Hence, of December: a. d. VIII Kalendas
Deoembrls : Nonae, H. : Idibus, L. : libertas, i. e.
of the Saturnalia, H.
deoempeda, ae, /. [deoem+pes], a ten-foot
pole, measuring-rod, C., fi.
decempedator, Oris, m. [decempeda], a land-
measurer, land-surveyor.
deoemplez, icis, adj. [decem + PARC-], ten-
fold: numerus hostium, N.
decern pzimi, drum, m., tf^e heads of the ten
decuriae forming the senate in a colony or munici-
pal town.
deoem-acalmua» adj., ten-thowUd^ having ten
oars: actuariola.
decemvir, see decemviri
decemvirallB (anriralia), e, aiiff, [decemriri],
decemviral, oj the aecemviri : leges, of the TSoetve
Tables, L. : annus : odium, L. : collegium.
decemviratua (xviratua), a^, m. [decern-
viri], the decemvirate, office of a decemvir: honor
decemviratQs : perpetuus, L. — Plur., L.
decem viri or decemviri (xviri), Qm or
(in L.) 6rum, w. I. Plur., a commission often men,
colUge of ten magistrates, decemviri, decemvirs, —
1. The composers of the Twelve Tables (chosen
B.C. 461): ut xviri maximft potestate sine provo-
catione crearentur. — 2. A tribuncd for deciding
causes involving liberty or citizenship, called de-
cem viri stlitibus iudicandis. — 3. A comminion
for distributing public lands: legibus agranis
curatores constituti sunt . . . xviri: decemviroe
agro Samniti creare, L. — 4. A college of priests m
charge of the Sibylline books: decemviri sacro-
rum, L. : sacris faciundis, L. — ^11. J^ng. : decem-
vir or xvir, a member of a decemviral college : ut
is xvir sit : lulius decemvir, L.
decena, entis, adj. with comp. [P. of decet],
seemly, becoming, decent, proper, JU : amictus, O. :
motus, H. : quid verum atque decens, H. : (habi-
tus) decentior quam sublimior, T^— Symmetrical^
wM-formed, bwutiful, noble: malae, H. : Venus,
H. : qu& nulla decentior, 0.
decenter, adv, with comp. [decens], becoming-
ly, decently, properly, JUly : Singula quaeque locum
teneant sortita decenter, H. : maesta, 0. : puU&re
decentius, H.
decentia, ae, /. [decens], comeliness, decency.
(deoeo, cul), — , — , ere (only Zdpers.) [DEC-l,
to be seemly, be comely, become, beseem, behoove, 64
fitting, be suitable, be proper: dubitabant quid de-
ceret: quid deceat et quid aptum sit personis:
nee scit quod augurem decet: Arta decet comi-
tem toga, H. : omnis Aristippum color decuit, H. :
civitatem quia deceat status, H. : nee velle expe*
Digitized by V^OOQ IC
daoeptiiB
211
deoido
tiri,qoam se aHena deoeant: ista decent umeroB
ge^amina nostros, O. — hnpen,: heia, haud sio
deoet, T. : f ecisti nt deoaerat, T. : minus severe
qum deooit : onde mmime decuit vita erepta est,
S^ ' P^rge, decet, V. : ita nti fortls deoet Milites,
T. : ita nobis decet, T. : ezemplis grandioribas
decoit uti : Nunc decet capat impedire mjrto, H. :
hioc macnlam noe decet £<;fugere, T. : oratorem
insd minime decet t me Soeptra tenere deoet, 0.
daoeptOBi P. of dedpia
de-oemo^ crSTt (often deorSraro, decrSrim,
etc), crdtus, ere. — Officially, to decide^ determine^
mumnee a decision^ jtidge^ decree^ resolve^ vote:
niter qnos iam decreverat decretumque mutabat,
afiaa, etc : si caedes facta, Idem (Druides) decer-
nimt, i. c pan judgment^ 6%, : non decrevi solum,
Kd etiam ut roe decemeretis laborari : qui ordo
deererit invitus, on eompMum: dierum Tiginti
nipplicadonem, Gb. : vindicias secundum servitu-
tem, in fawor of davenfy i. e. reatore the tHave to hu
maatety L. : triomphnm Af ricano : praemium senro
libertatem, S. : tres legates : id quod senatus me
toctore decrevit : proymdae privatis deoemuntur,
(X: mei diligentlA patefactam esse coniuratio-
Dem decreristis : supplicium sumendum decrcTe-
tat, had voted, S. : senatas Romae decrevit, ut, etc,
L: mea sententia tibi deoemit, ut regem reducas,
etc: seoatus decrevit, darent operam oonsnles,
Qt, etc, Sc : ita oenseo decemendum : acerbissime
deoemitar, C^ : in parrioidas rei p. decretum esse,
&: libere deoemendi potestas, of voting fredy,
Oi.— In gen., to decide, determine^ judge, jix, aet-
tie: rem dnbiam decrevit vox opportune emissa,
L : atri utris imperent, sine magnft dade, L. : Duo
uleota pro re noetri ego esse decrevi satis, T. : in
quo omnia mea posita esse decrevi : mihi decre-
tain est^ with tioe. and tn/., / am/vXly convinced,
Tt.: alqm hostem, to proclaim an enemy: omni-
txif quae poetulaverat decretis, S. : paud ferodus
deoernont, intiat on harsher measuree, S. — Of bat-
tle, to dedde by combat, JigJU o%U, fight, combat, con-
taid: Samnia Roroanusne Italiam regant, decer-
oaffltia, L. : gladiatoriam certamen ferro decern i-
tor: ne armis decemator: comibus inter se, Y. :
ieie, L : daase decreturi, N. : integriore ezercitu,
K. : laoessere ad decemendum, L. — In gen., to
cMUend, con^pete, atruggte: deoemite criminibus,
Qiox ferro decreturi, L. : cursibus et crudo caestu,
T. : de salute rei p. : pro me& famft. — To decide,
idernine^form a purpose, resolve: num quis quic-
qoaiD decemit invitus ? : Rhenum transire decre-
ment, Os. : decretumst pati, T. : certum atque de-
cretum est non dare sign urn, L. : aetatera a rei p.
procul habendam, S. : praetoris iroperio parendum
OM: hie deoemit nt miser sit: quft suis opem
fen«it,L.
deoerpp, psi, ptus, ere [de+carpo], to pluck
off, tear avow, break cjf, pluck, crop, gather: pol-
lice florem, 0. : poma manu, 0. : ficum, lu. : Undi-
que decerpta oUva, H. : fetOs arbore, Y. : osoula
rostro, snatch, Ct. — F i g., to pluck off, take awag:
animus decerptus ex mente divinft, drawn: ne
quid iocus de gravitate decerperet, detract. — 7b
enjoy: ex re fructds, H. : nihil sibi ex isUL laude
centurio decerpit
deoertatio, Onis,/ [deoerto], a deMse stmg
gle: rerum omnium consulibus commissa.
de-oerto, ftvl, &tus, Are. — In battle, to ao
through a contest, fight out : pari condicione belli
secum, Cs. : proelio, fight a decisive battle, Cs. :
prodiis cum acerrimis nationibus : vi contra vim :
armis pro meiL salute : ferro in ultima, 0. : manu :
de imperio in Italift. — I n gen., to contend, strive,
diapute,vie: non disceptando decertandum, armis
f uit dimicandum : cum consulibus : Af ricus Decer-
tans Aquilonibus, H.
deoesaio, 5nis, /. [decedo], a going away, de-
parture: tua: tarda. — A withdrawal, retiremetU
(from office)} molesta. — A decrease, diminution,
abatement: de summ&: capitis.
deoesoor, oris, m. [decedo], a retiring officer,
predecessor, C., Ta.
deoasBVUi* fts, m. [decedo], a gov^ away, de-
parture: Dionysii, N.— ^ withdrawal, retirement
(from office): Bruti. — A subsidence, ebbing : aesttls,
Cs. — Decease, death : amicorum.
deoet, see deceo.
1. deoido, ddl, — , ere [de 4- cado], to faU
down, fall off, fall away: anguis decidit de tegu-
lis, T. : poma ex arboribus : e flore guttae, 0. : ex
equis, N. : equo, Cs. : in terras sidus, 0. : in pu-
teum auceps, H. : in turbam praedonum hie fu-
giens, H. : in praeceps, 0. — To fall down dead,
sink down, die: Deddit exanimis vitamque reli-
quit in astris, Y. : nos ubi decidimus, Quo pater
Aeneas, passed to that bourne, H. — F i g., to fall,
drop, fall away, fail, sink, perish : quanta de spe
deddi ! T. : a spe societatis Prusiae, L. : ex astris:
toto pectore, otU of one*8 affections, Tb. : in banc
fraudem: Acta omnia celeriter taroquam floscuH
decidunt : non virtute hostium sed amicorum per-
fidia decidi, N.
2. deoidd, ddl, cisus, ere [de+caedo], to cut
off, cut away: virgam arbori, Ta. : Te decisa dex-
tera quaerit,Y. — Pro v. : pennas, to clip, H. — Fig.,
to decide, detennine, settle, terminate, put an end to :
sine me : pro se : rebus actis atque decisis : de-
cisa negotia, H. : quid iis ad denarium solveretur:
de rebus omnibus. — To agree, come to an agree-
ment, a<ffust, compound, compromise: de totA re
cum Roscio : cum accusatore : decidere iactn coe-
pit cum ventis, by throwing overboard (the cargo),
lu. : in iugera singula ternis medimn^s.
Digitized by V^OOQIC
deciens
212
deoocta
decienB or deoiea, num. adv. [ decern ], ten \
times: HS deciens centena railia: deciens ceutena |
dedisaes Huic parco ( sc. HS ), H. — E 1 1 i p t. (sc.
centena milia), a million: HS deciens et octin- 1
genta milia, i. e. 1,800,000 sesterces : supra CCC i
usque ad deciens aeris, L. — Ten times^ many times^
often : carmen castigare, H. : haec decies repetita,
H. : lectis tabellis, lu.
deoima, see decuma.
decimauuB^ see decumanus.
deoixnum, adv. [decimus],/or the tenth time^ L.
deoimoB or (older) deoumus, acfj. [decern],
th€ tenth (of a series) : mensis, T. : bora diei : sep-
turaa (dies) post decumam, L e. the seventeenth^ V,:
legio, Cs. : anda, 0. : cum decumo efficit ager, i. e.
tenfold. — The tenth (part; L e. one of ten equal
parts): viz decumft parte die reliquft, S. : pars
praedae, L.
deolpld, cSpI, ceptus, ere [de-f-capio], to catchy
ensnare^ entrap^ beguile^ elude^ deceive^ cheat : eo de-
ceptus, quod neque, eta, Cs. : etsi minime decere
videtur decipi: Croesum: deceptus a me: per
conloquium decepti, Cs. : per fas ac fidem, by the
pretence of L. : in prima spe decepti, L. : cupi-
dine falso, H. : specie recti, H. : amor deceptam
morte fefellit, bereaved^ V. : dulcl laborum decipi-
tur sono, « beguiled^ H. : diem, 0. : Decipiam ac
non yeniam, T. : ab tergo et super caput decepere
insidiae, i. e. were hidden, L. — F i g., to deceive^
elude: exspectationibus decipiendis: oculos, qui
decipit, incitat error, 0. : specimen istud virtutis
deceptum imagine decoris, i. e. called forth by a
false ftotion^ etc., L.
deciBio, 5nis, /. [ 2 decTdo ], a decision, settle-
ment, agreement : Roscii : nostra de aequitate :
alcui decisione satisfacere.
declamatio, On is, /. [ declamo ], practice in
public speaking, oratorical exercise, declamation:
in cottidiana : ut dcclamatio fias, a theme for de-
clamatory exercises, lu. — Loitd talking, noisy talk :
volgaris.
deolamator, 5ria, m. [declamo], a speaker for
shoWy elocutionist, declaimer: de ludo: Vagellius,
the ranter, lu.
declamatorlus, adj, [declamator], dedama-
toryy rhetorical : opus: stadium, Ta.
declamito, ftvl, &tus, are, freq. [declamo], to
practise declamation, declaim : cum Pisone : cau-
sas, to plead for practice. — To talk violently, bhts-
ter: de aliquo.
de-clamo, Svl, Stus, are, to practise public
speaking, exercise in oratory, declaim: ad fljictum :
Romae, H. : declamarc docea ? are you a rhetor f
lu. — To speak toith violence, declaim, bluster: ve-
hementissime contra me : aliquid ex alia oratione.
declaratio, onis, /. [declare], a making eUar^
diadomrc, declaration : voluntatis a popalo : amo*
ns till.
de-clar5, Svl, atus, are, to disclose, make evu
dent, reveal : praesentiaro saepe diri suam declA-
raiit : duels nave declarata suis, N. — 7b announee,
proclaUrn, declare ( as chosen to office ) : hominU
voce declaratus consul: ad bellum Gallicum al-
quos consules, L. : declaratus rex Nunia, L. : tri-
buuatum roilitarem, S. : Victorem magna prae-
conis voce Cloanthum, V. — Fig., to make clear^
manifest, demonstrate^ reveal, diwlose, prove^ show,
explain: ut declarat cicatrix : tot signis quid velit:
volatibus avium declarari res futuras putant:
gaudia voltu, Ct. : omnia per nuntios consuli, S. :
se non terrorem inferre: quoiusque ingenium ut
sit, T. : his lacrimis qu& sit pietate : utrum, etc,
Cs. : quanti fecerit pericula mea, S. — Of language,
to express^ mean, signify : verbum quod satis de-
clararet utrasque res: propriam cuiusque (generis)
vim definitione : alqd Latine.
declinatio, on is, /. [declino], a bending aeide,
turning away, averting : tuas petitiones parva de-
cliuatione effugi : atomi : corporis, Cu. — F i g., a
turning away, avoiding, avoidtmce : a malis naturi
declinamus ; quae declinatio, etc. : laboris. — In
r h e t., a slight deviation ( from the direct argu-
ment) : a proposito : ad amplificandum. — A rejec-
tion, qualification (of a word or phrase).
declino, &vl, atus, Ikre [ CLI- ], to bend euide,
turn away : ad dexteram de vift : si omnes atomi
declinabunt (i. e. oblique ferentur) : via ad mare
dcdinans, L. — To defiect, turn awa^: agmen, L. :
cursQs, 0. — To avoid, evade, sh*m: urbem : ictum,
L. — To lower, dose, let sink: dulci lumina somno,
V. — Fig., to turn aside, deviate, turn away^ di-
gress : de statu suo : a religione offici : aliquantu-
lum a proposito : ut eo revocetur unde hue decli-
navit oratio: quantum in Italiam declinaverat
belli, L. : paulatim amor, decreases, 0. — To turn
aside, cause to differ: mulier declinata ab aliarum
ingenio, differing, T.— 7b turn off, ascribe: ad versa
in inscitiam Paeti, Ta. — 7b turn from, avoid,
shun : (oratio) declinat impetum : laqueos iudici :
vitia : societate culpae invidiam, Ta.
declivis, e {neut. plur, dicMviti; once dSclfva,
0.), adj. [ de-f-clivus J, inclining downwards., slop-
ing: in declivi loco, Cs. : vallis, Cs. : latitude, i. e.
a broad depression, S. : 01 jmpi, 0. : arvum Aesu-
lac, H. : flumina, O. : vin, 0. : iter senectae, O. —
Neut. as stthst., a declivity, slope: haec declirla
cernebantur, Cs. : per declive sese reoipere, Ob, :
per declive ferri, 0.
declivitaB, atis, /. [declivis], a slope, dediviiy,
Cs.
decoota, ae, / [ decoctus ; sc aqua ], watef
boiled down, a cold drink, ly.
Digitized by
Google
decoctor
218
decurro
deoootor, 6ris, m. [ decoquo ], a spendthrift^
ryimd man, bcmkrupt.
deooctUB, a4/. [P. of decoquo], ripe^ mellow :
sQATit&s (oratoris).
de-oolor, Oris, cujfj.^ deprived of color, discolored,
faded: sanguis : Indus, swarthy, 0., Pr. : heres,
colored, dark, lu. : decolor f uligine, lu. t sanguine,
dainedt 0. — F i g., degettercUe, Sepraved: aetas, V. :
faiDa,0.
decoloratio, 6nis,/. [decoloro], a discoloring:
ex aliquft contagione.
de-coloro, avi, — , are, to discolor, stain : mare
(cMdes), H.
de-coquo, coxl, coctus, ere, to boil away, boil'
down, diminish by boiling: pars quarta (argenti)
d€Cocu erat, lost (in testing), L. : musti umorem,
v.— 7b boil, cook: holos, H. : ardenti aeno. In. —
Fig., to rmn oneself, become bankrupt : tenesne
memoria, te decoxisse ?
decor, fins, m. [ DEC- ], comeliness, elegance,
^race, beauty, charm, ornament : Mobilibusque de-
cor natnris dandus, H. : signa decoris, V. : ovibus
sua lana decori est, O. : imperii, Ta, : oris, Ta. —
An ornament, deeoration : iactura decoris, 0.
deodre, adv. [decorus], suitably, properly, be-
comingly, decorously : ea facere : res p. gesta, S. :
fomiata species, worthily.
decoro, &vl, atus, &re [decus], to adorn, embel-
U^ grace, beautify, decorate : te, H. : quera deco-
ratam ridiatis, arrayed in spoils, L. : oppidum ex
peconii 8U& monumentis: dissignatorem lictori-
bQ5, surrounds, H. : nostris decoratus insignibus,
L — Fig., to decorate, distinguish, lumor: quam
(md p.): bene numroatum decorat Suadela Ve-
Diisqae, EL: me lacrumis: animas supremis Mu-
ueribos, v.: alquero honoribus: delubra pietate,
S. : Kec prave factis decorari veribus opto, H.
deconixii, I, n. [decorus], seemliness, propriety.
dacdmo^ a<fj. fdecor], becoming, fitting, seemly,
P^>per, suitable, decorous : color deo : yirginitati,
L.: ad oniatum: decorus est seuis sermo: si-
lentiam, H. : Dulce et decorum est pro patria mori,
fl-: deoomm erat ipsis capessere pugnam, L. —
Ornamenied, adorned, fine, beautiftd, handsome :
•edes, H. : galeae en^esque, V. : arma, S. : palae-
Rra, noble, skilful, H. : ductores ostro, V. : Mcdi
pbarrtri, H. : dea formft, O.
deorepita% adj., very old, decrepit: Eunu-
dua, T. : anus, T, : decrepit^ (aetate) mori.
de-creoco, crevi, crStus, ere, to grow less, be-
eome fewer, decrease, diminish., wane, shrink: non
Bihi absenti decrevis^e amieos : ostreae cum luiia
P»iter decrescunt : decrescentia fluroina, H. : cor-
Boa decrescunt, disappear, O. : taDtum animorum
Sobts in dies decrescit, U
deoretnm, I, n. [decerno], a decree, decision,
ordinance, vote, resolution: Hoc decreto eum con-
sul senatu prohibuit, in pursuance of, Cs. : decreta
vendere: recito decretuin : drcurionum: decretum
6t, uti, etc., S. — A resolve, determination, plan :
inter haec decreta, S. : decretum consulis subvor-
tere, S. — A principle, doctrine, dogma.
decretUB, P. of decemo.
deouma or decima, ae,/. [decimus ; sc. pars],
a tenth part, tithe, land-tax: hordei: Sardiniae bi-
nae decumae frumentae imperatae, L. : alquid sibi
decumae dare: decumas vendere: prandia decu-
mae nomine, i. e. a feast under the name of tithes
to t/ie gods,
deonmanus or deoimanua^ a<y. [decimus],
of the tenth part, oftitlies: ager, that pays tithes:
frumentum, a tithe of the produce. — Collecting
tithes, farming tithes: mulier, a tithe-farmer's
wife. — As subst. m., a tithe-farmer, tax-collector. —
Poet.: acipenser, J*?/ for a tax-collector, i. e. of the
largest size, Lucll. ap. C. — Of the tenth cohort, in
the phrase, porta decumana, the main entrance
of a Roman camp, where the tenth cohort of the
legion was stationed, Cn., L. — Plur. m. as subst.,
soldiers of the tenth legion, Ta.
deoumates, ium, adj, [decimus], subject to
titlies, tributary: agri, Ta.
decumbo, cubul, — , ere [CVB-], to lie down,
recline : prior dccumbas, take place fat table), T. :
in triclinio, to fall, succumb, yuld (of gladiators) :
honeste.
decumoB, see decimus.
deciiria, ae,/. [decem ; cf. centuria], a division
of ten, decuria, decade : hence, in gen., a division,
company, class, decuria (of judges, summoned by
the praetor to try causes ) : iudicum : senatoria :
tertia equitum, Ta.
deouriatio, 5nis,/. [I decurio], a dividing into
deatriae: tribulium.
deonriatua, Vls, m. [decurio], a dividing into
decuriae: ad decuriatum con venire, L.
1. decurio, avI, atus, are [decuria], to divide
into decuriae: decuriati equites, L. — To divide
into companies., enroll in clubs (for bribery): cum
vicJitim homines decuriarentur: improbos.
2. decurid, onis, m. [decuria], the chief of a
decuria, commander of a decuria of cavalry, Cs. —
A member of a municipcd senate: decurionum de-
cretum, Cs.
de-curro, cticurrl or cunl, cursus, ere, to run
dawn, hasten down, run, Jmsteii : v\\^, make an exnir-
sion: de tribunal!, L. : summa ab arce,V. : iugis. V. :
Monte decurrens aninis, 11. : tuto mari, to sail, O. :
pedibus siccis super summa nequora, 0. : ad no*
v|3, Cs,: in mare, L. — To run over, run through.
Digitized by V^OOQIC
decnrsuB
214
deditio
traverse: septingenta milia passuum decursa : de-
carso spatio: decursa novissima meta ^st^paisedy
0. — E 8 p., of troops, to marchf effect a movemefU^
move^ tnanceuvre: crebro, L. : ex montibus in val-
lem, Gs. : ab arce, L. : iucredibili celeritate ad flu-
men, Cs. : in armis, L. — Of a formal procession,
to march^ move: ezercitum decucurisse cum tripu-
diis Hispanorum, L. : circum accensos rogos, V.r—
Of ships, to land, come to land: Syracusas ex alto,
L. — F i g., to come^ come away^ hasten : omnium eo
sententiae decurrenint, ut, etc., L. : decurritur ad
leniorem sententiam, ut, etc., L. : eo decursum
est, ut, etc., <^5 condusion toaa reached^ L. — To
pass, traverse^ run over ^ pass through: aeUte de-
cursa : inceptum una decurre laborem, V. : ista,
quae abs te breviter decursa sunt, treated, — To
betake oneedf^ have recourse: ad haec eztrema
iura : ad miseras preoes, H. : alio, H. : decurritur
id illud extremum, S., 0., Cs.
1. deoorBUSk P. of decurro.
2. deoorBUS, Os, m. [decurro], a running down^
downward course^ descent : aquarum, 0. : rapidus
(amnium), V.--.4 descent, attack : subitus ex oolli-
bus, L, : in litora, Ta.---4n evolution, manautfre:
iustus, L.: legionum, Ta.— -4 running in armor
(at a festival), L. — Fig., a course, career: mei
t^mporis: si forensium rerum labor deoursu ho-
norum oonstitisset, t e. after every grade of office.
de-cartatnB, a<^'^ cut off, curtailed^ mutilated.
— Of style : quaedam decurtata.
deoua» oris, n. [DEC-], grace, glory, honor, dig-
nity, splendor, beauty : ems decus sustinere: ve-
rum decus in virtute positum est : regium, S. : mu-
liebre, chastity, L. : casti pudoris, O. : sine deoore
perfugere, in dishonor, S. : decus enitet ore, V. :
Inmemores decoris pectora tundunt, beauty, 0. —
An ornament, glory, boast, decoration, adornment,
honor: decora fanorum: senator decus iudicio-
rum : senectutis : equitum Maecenas, H. : super
positum capiti, L. : Pilumno quoe ipsa decus de-
dit, V. : imperatori decori e8se,*8. : Vitls arboribus
decori est, Y.— Moral dignity, worth, virtue, hon-
or: yirtutis: publicum, o/ uie state, Ta.: ciirita-
tis : Oblitus decoris sui, V. : Virtus, fama, decus
Divitiis parent, H. — Plur., deeds of honor, honora-
ble achievements, exploits : cum multa ref erret sua
decora, L. : militiae decora, L. : nunc vestra de-
cora recensete, Ta. — Glorious ancestors: longa
decora praeferentes, Ta.
deouBBO, &vi, &tus, &re [decussis (decem+as),
a coin stamped with x ], to divide crosswise (in
the form of an X), decuuate.
deouBBUB. P» of decutio.
deoutio, cussl, cussus, ere [de+quatio], to
shake off, strike down, cast off: ense caput, 0.:
^^l^ O. : ^mnma papaTerum capita baoulO| If :
mella foliis, Y. : siWis honorem (i. e. frondem),
H. : turres f ulminibus decussae, L. : ariete decuatii
muri, L.
(de-deoeoX cul, — , Sre, to be unseemly, misbe-
come, disfigure, disgrace (only 8rf pers, ; mostly
impers.) : ut, si quid dedeceat, vitemus : neque te
Dedecet myrtus, H. : preces, quorum me dedeoet
usus, 0. : Oratorem simulare non dedecet : Quam
nee ferre pedem dedecuit, H.
dedeoord, &Tf , &tu8, are [dedecusl to disgrace,
dishonor, bring to shame: familiam, T. : se flagi-
tiis, S.: urbis auctoritatem : neque dedecorant
tua de se indicia, H.
de-deooruB. acff., dishonoring, diagraeeftd:
maioribus suis, Ta.
de-deouB, oris, n., disgrace, dishonor, infamff,
shame: sumptOa effusi cum dedeoore : indicia
operta dedecore: domus plena dedecoris: vitam
per dedecus amittere, dishonorably, S. : ob tantum
dedecus amens, Y.: nihil est detestabilius dede-
oore.— A cause of shame, disgrace, blenush, re-
proach, dishonor: tantum, Cs. : dolor meus oe-
strum dedecus baberetur : prodere visum dedecus,
expose the unnatural feature, 0. : quod tantum
evenire dedecus potest?: si una buic dedeoorist
parum, T. : ampla domus dedecori domini fit: na-
turae. Ph. — A deed of shame, outrage, disgraceful
act: Omni dedecore infamis: in dedeoora incur-
nmt : Dedecorum pretioeus emptor, H.
dedioatio, onis, /. [dedioo], a eonseeration,
dedication : sacerdotis : templi : aedis, L.
de-dloo, ftvl, &tu8, ftre, to dedicate, consecrate,
set apart: templa Romae: aedem Castori: aedis
Saturno dedicata, L. : simulacrum lovis : Aridas
frondes Hebro, cast, H. — Fig., to honor with a
dedication : ut Fides, ut Mens, quas in Capitolio
dedicatas videmus (i. e. quarum aedes) : lunonem,
L. : Te Concordia, dedicat aede, 0. — To dedicate,
inscribe: alcui librum, Ph. — To return, specify,
list (property) : haec praedia in censum.
de-dijgnor, fttus, ftd, dep., to r^eet as u»-
worthy, disdain, scorn, refitse : alqnos maritos, Y. :
virum, 0. : genibus procumbere lovis, O. : venire,
Ta. : sollicitare, 0.
de-dlBcd, didid, — , ere, to unleam, foTff^'
multa : haec verba : disciplinam populi R^ Cs. :
loqui : amare, 0. : (amor) dediscitur usu, O.
deditioiuB, I, acff, [deditus], surrendered: qui
si dediticius est, S. — Plur. m. as subst,, prisoners
of war, captives: vestrl, L.: multitudo dediticio-
rum, Cb.
deditio, Snis,/. [de^do],a giving ly, surrender,
capitulation: de deditione agere, Cb. : omnia in
deditionem accepit, Cs. : Cretensibns spem dedi-
tionis a(|ixpere: ad dedltionem inpellere, 8. : 4^
Digitized by V^OOQIC
deditas
215
deduoo
ihioms oondicio, Gs. : in deditionem venire, to
fmrnndtTy Gs. : omiflsft deditione, S. : ad Romanos,
L : eonim deditionem virorum hoeti f acere, L. :
Mitiones oohortium, Ta. : sui, Gu.
deditna, tuifj, [P. of dedo], ffiven up, gurrenr
itrtd: aenatum paenituit dediti principis. — Flur.
n. as mbti.^ priMoners of wary captives: incolumi-
Utem deditia polliceri, Gs. : adroganter in deditos
consolere, Ta. — F i g^ ffwer^ up^ cuidieted, devoted^
engoged m, eoffer^ attiduaua^ dUtaeiU : optimis Tiris :
Dimis eqoestri ordini : studio litterarum : animus
libidini: huic ludicro, L.: ventri atque somno,
S.: qoaestui atque sumptui, S.: vita vitiis: in
mali adulterft, Gt.
de-dd, didi, ditus, ere, 'to give away^ give up^
naremder, deliver^ eofuigny yiSd, abandariy render :
Ancillaii, T. : te in pistrinum, T. : aliquem hosti-
bos in crnciatum, Gs. : servum ad supplicium :
oeci, y. : mihi iurencum iratae, H. — In war, to de-
liter «cp, ntrrender: illas res dedier milii exposco,
L (old form.): legati ad dedendas res missi, L. :
M suaque omnia Gaesari, Gs. : se in arbiirium
populi R., L. : sese sine f raude, Gs. — F i g., to aive
■p, tfiM, devote^ dedicaiey gurrender, consign^ cian'
mtm^ apply: Davo istuc negoti,T. : aurls suas poe-
tis: animum sacris, L.: se peoitus mosicis: se
amicitiae eorum, Gs. : se totos libidinibus : dede
ned, V. — P. perf.y in the phrase, deditA operft,
mtrpotelyy on purpose^ deHgTudly^ intentionally:
Quasi deditA operft domi erant, T. : has ad te lit-
teraa misi : deditft oper& propulsa pecora, L. :
operideditA: facere.
de-doced, ere, ul, ctus, to eauae to tmleam, vn-
ImcA, tMc^ the oj^potite of: aliquem geometriam :
(Tirtus) populum falsis Dedooet uti Vocibus, H. :
com a Zenone fortis esse didicisset, a dolore de-
dodos est: ut ooercendi magis quam dedocendi
esse rideantnr.
de-doleo, ul, Sre, to ceam grieving^ 0.
de-dooo, dCLxl, ductus, ere {imper. deduc, G. ;
deduce, T.X to lead away^ draw out^ turn ande^ di-
weri, bring aut^ remote, drive off, draw down : ato-
Bos de via : enm contionari conantem de rostris,
itaig down, Gs. : aliquem ex ultimis gentibus :
muomk Testem ab orft, O. : Gantando rigidas mon-
tiboi ornoe, V. : canendo oornua lunae, L e. 6rtfi^
to Mt (from eclipse), O. : dominam Ditis thala-
mo, v.: tota carbasa inalo, i. e. unfurl, 0. : febrls
eofpore, H. : molliunt divos, ut elephanti deduci
poMcnty L. : riros, i e. to dear out, V. : aqua Alba-
na dcdncta ad utilitatem agri, conducted of: im-
btcs deducunt lorem, L e. Jumter deaeenda tn, etc.,
B. : crinis pectine, to comb, 0. : vela, O. : deductae
cat faUada Lunae, Pr. : banc ad militem, T. : suas
naOs umero ad pectora, O. : in mare undas, 0. :
•Iqm in coDspectum ( Gaesaris ), Gs. : ab augure
in arcero, L. : aliquem in carcerem, S. :
medift sulcum deducis haren&, i. e. are dragged to
execution, lu. — Of troops, to draw off, lead off with-
draw, lead, condnd, bring: nostro8aeyalle,(X: ab
opere legiones, Ga. : finibus Attali exerdtum, L. :
praesidia, Gs. : legionibus in hibema deductis, Gs. :
in aciem, L. : neque more militari yigiliae dedu-
oebantur, S. — Of colonists, to lead forth, conduct:
coloni lege lulift Gapuam deducti, Gs. : milites in
colonias : triumvir colon iis deducendis, S. : illi qui
initio deduxerant, the foundere, N. — Of ships, to
draw out (from the dock): ex navalibus eorum
(navem), Gs. : Deducunt aocii navls, V. — To draw
down, launch : celoces viginti, L. : neque multum
abesse (navis) ab eo, quin paucis diebus dedud
possent, Gs. : navia litore, V. : carinas, 0. : dedu-
cendus in mare, set adrift, lu. — To bring into
port : navIs in portum, (fs. — In weaving, to draw
out, ipin out : pollice filum, 0. : fila, Gt : stamina
colo, Tb. — P o e t. : vetus in tela dedudtur argu-
mentum, ii interwoven, 0. — Of personal attend-
ance, in g e n., to lead, conduct, eeeort, aeeompany:
te domum: me de domo: deducendi sui causft
populum de foro abducere, L. : quem luna solet
deducere, lu. : deducam, will be hie eecort, H. — 7b
conduct a young man to a public teacher : a patre
deductus ad Scaevolam. — Of a bride, to lead, con-
duct (to her husband): uni nuptam, ad quem
virgo deducta sit, L.: domum in cubiculum, to
take home, T. : quo primum virgo quaeque deduc-
ta est, Gs. — To lead in proceeeion, cofnduct, ahow:
deduci superbo triuinpho, H. — In law, to ^ect, ex-
clude, put out of poaaeaaion (a claimant of land) :
ut aut ipse TuUium deduceret aut ab eo deduce-
retur: de fundo deduci. — To expel, exclude : alqm
ex poBsessione, L. — To aummon, bring (as a wit-
ness): ad hoc iudicium. — To take away, aubtract,
witfidraw, deduct, diminish : cibum, T. : addendo
deducendoque videre, quae reliqui summa fiat:
de capite, quod usuris pemumeratum est, L. —
F i g., to bring down, lead away, divert, withdraw,
bring, lead, derive, deduce, reduce : alqm de animi
lenitate: aJqm de'fide: me a ver& accusatione:
mos unde deductus, derived, H. : nomen ab Anoo,
0. : alqm ad fletum : rem ad arma, Gs. : ad hu-
mum maerore, bowa, H. : ad sua flagra Quirites,
aubdue under, lu. : in eum casum deduci, Gs. :
rem in controversiam, Gs. : rem hue, ut, etc., Gs. :
audi, quo rem deducam, what I have in view, H.:
Aeolium carmen ad Italos modos, tranafer, H. :
in patriam deducere musas, V. — 7b mialead, ae-
duce, entice, indiice, bring, inatigate: adulei^centi-
bus oratioue deductis, Gs. : a quibus (inimicia)
deductus, Gs. — To apin out, atring out, compoae
(poet.) : tenoi deducta po^mata filo, H. : mille die
versOs, H. : nihil expositum, lu : carmen in actfks,
H. — 7b remove, expel, cure : corpore febrls, IL •
haec (vitia) deducuntur de corpore, L e. men irf
to remove.
Digitized by
Google
deductio
216
defero
deductio, On 13, /. [ de<luco ], a leading away,
eondxActing off: rivorum a fonte : Albanae aquae.
— Of colonists, a leading forth, establishing^ colo-
nizing: in istos agros: militiim in oppida. — In
law, an ejection, expulsion: postulasse, ut moribiis
deductio fieret. — A diminiUiony subtraction, deduc-
tion: ne qua deductio fieret: ex onaiii pecunia. —
¥ i p;., an inference, course of reasoning : rationis.
deductua, adj. [P. of deduce], lowered, unam-
bitious, modest (poet.) : carmen, V. : vox, Pr.
de-errd, avi, are, to wander away, go astray,
lose the way : in itinere : caper deerraverat, V. :
Bors deerrabat ad parum idoneos, fell upon im-
proper persons, Ta.
defatigatio or defetigatld, Onis, /. [defati-
go], a wearyir^, tiring out, weariness, fatigue, ex-
haustion : membrorum : hostium, Cs. : defeliga-
tione caedere desistere : miseriarum.
de-fatigo or defetigo, avi, atu8, are, to weary
out, tire, fatigue, exhaust: sc, T. : exercitum itiue-
ribus, Cs. : opus faciam ut dcfatiger, T. : diuturni-
tate belli defatigati, Cs. : iudiees : numquam de-
fatigabor ante, quam, etc.
defectlo, onis, /. [ deficio ], a failing, failure,
want, lack, disappearance: virium: auiini inei,
despondency : soils et lunae, eclipse, — A defection,
desertion, rebellion, revolt: facta datis obsidibus,
Cs. : in defectione esse, L. : Pompei : conscientia
defcctionis, Ta. : a recta ratione. — Exhaustion:
manifesta, Ta. : defectionem fugere, i. e. tedious
prolongation.
defector, Oris, m, [deficio], a deserter, apostate:
patris sui, Ta.
1. defectus, adj. [ P. of deficio ], weak, worn
out, enfeebled: defecto poplite labcus, 0. : corpus,
Ta. : amor, 0. : annis, Pb.
2. defectua, us, m. [deficio], a falling away,
desertion, revolt : Spartanorum, Cu. — A diminii-
tpm, failure : aquarum, L. — An obscuration,
eclipse : soils, V. — Plur. : eius (lunae).
defeudd, di, sus, ere, to ward off, repel, avert,
keep off: bellura, Cs. : ad defendendos ictOs, Cs. :
solid ardores : frigus, H. : vim, Cs. : furorem, V. :
crimen, to answer, L. : ignem a tectis, 0. : solsti-
tiura pecori, V. : aestatem capcUis, H. — To defend,
gimrd, protect, cover : amicos, Cs. : se armie, Cs. :
oppidum, Cs. : scribam apud praetores : ilium de
ambitu : scelus : communcm salutem : vicem rhe-
toris, to stistain, H. : aedes Vestae vix defensa est
(sc. ab xncend'io), preserved, L. : aper, quam Defen-
dit palus, protected, V. : Defendens piscfs mare,
H. : se suaque ab lis, Cs. : gladio se a multitudine,
S. : provinciam a metu calamitatis : myrtos a fri-
gore, V. : ab incendio lapis defendit, Cs. : sese
adversus populum : auctoritatem contra oinnls :
quae (navis) defenderet ne pruvincia spoliatetur:
paucis defendentibus, Cs. : utrum moenibus do
fenderent, an, etc., make a stand at, N. — Of speech,
to defend, support, maintain, insist, allege in de-
fence: cum idem defenderet quod Accius: me id
maxime defendisse, ut, etc., have chiefly striven
for : id recte factum esse defendes ? : eos omnis
liberos esse : quae cur non cadant in sapientem. —
7b refute, repel : crimen : noxiam, T.
defensio, Onis, /. [ defendo ], a defending, de-
fence : urbis, Cs. : defensiouis locum relinquere :
defensionem in novo consilio parare, S. : criminis :
contra crimen : causae suae : scripta : pro Come-
lio, N. : ad istam orationem brevis.
definsito, ivi, — , aie, freq. [defenso], to de-
fend often, practise defending : causas : senten-
tiam.
defensd, &vl, atus, are, intens. [defendo], to de-
fend diligently, protect : alios ab hostibus, S. :
umeros, 0. : sua, Ta. : dum defensamus (sc. ar-
mentum), 0. : defensantes, the guards, Ta.
defensor, Oris, m. [defendo], an averter, pro-
tector against : necis: calamitatum. — A defender,
protector, advocate : quem defensorem pare, T. :
tribuni defensores mei : illius, H. : culpae, apolo-
gist, lu. : iuris: causae: oppidum vacuum ab de-
fensoribus, without a garrison, Cs. : muros defen-
soribus uudare, L. — Fig., of things, plur., the
guards (sublicae) of a bridge, Cs. : nee defensori-
bus istis Tempus eget (sc telis), V.
de-fero, tull, l&tus, ferre, to bring away, carry
off, take down, carry, take, remove: quae (dolia)
amnis defert, V. : secundo Tiberi deferri, ll : ra-
malia arida tecto, 0.: argentum ad eam, T. : litte-
ras ad Caesarera, Cs. : natos ad flumina, V. : Ger-
raani ad castm Romanorum delati, Cs. : aurum in
aerariuni, L. : acies in praeceps deferri, L. : defe-
ror hospes, drift, H. : praeceps in undas deferar,
shall throw myself, V. : alqm in barathrum, Ct. :
pucrum hue, T. : hunc sub aequora, i. e. ntlnnerge^
0. : hue impetus illam (hastam) Detulerat, drove,
V. : quod (iaculum) detulit eiTor in Idan, O. — To
drive away, drive down, drive, force: una (navis)
delata Oricura, Cs. : ( Labienus ) longius delatus
at'Stu, Cs. : quem tempestas in desertum litua de-
tulisset. — Fig., to bring, lead, carry: fortunae
pignora in discrimen, L. : hac re ad conailiam de-
lata, itito consideration, Cs. — To bring, give, grants
confer, allot, offer, transfer, deliver: ad hunc totius
belli summam deferri, Cs. : omnia ad uniim : sibi
a Caesare regnum civitatis deferri, Cs. : honores
mihi : de pace deferenda hostibus, L. : si quid
petet, ultro Defer, H. : Delatis capsis, i. e. depoHtsd
(in a public library), H. — To give account of, r#-
port, announce, signify, state: rem, Cs. : falsum
numerum equitum, Cs. : nostra consilia ad adv-er>
sarios : defertur ea res ad Caesarem, Cs, : haec
Seuecae, Ta. : id Carthaginem, N. : ad Caesarem
Digitizeiby V^OOQ IC
deferveaoo
217
toa
me paenitere consili mei : armari classem, V. : de-
ktam est ad ros, quern ad modum fecerit — In
beginning a prosecution, with nomen^ to report
om^t name (to the praetor), indict^ impeachj com-
p/sin o/f acaue : nomen huius de parricidio : de
pecuniis repetuudis noroen cuiuspiam: Sopatro
eioadem rei nomen, bring the same charge against
Sopaier: cur tibi nomen non deferrem? — With
trimen, to lodge an aeeu^ation : quod crimen, cum
primam ad me delatum est : crimina in dominum
deitturum se esse. — With oaiwvn (poet.), to pre-
imf, retort : si iustae defertur causa querelae, lu.
—In gen.: quae apud tos de me defenint, the
d^rgei they make. — To register ^ returuy enter for
Ttgidry fin the public archives) : horum (iudicum)
Domina ad aerarium : oensum Romam : in bene-
ildis ad aerarium delatus est, recommended among
the beneficiaries of the state: senatQa consultura
factnm ad aerarium, L. : senatils consulta in
tedem Cereris, L. : alqd in censum, to return for
sppraisal^ L.
de-fBxvesco, fervl and ferbul, — , ere, to cease
raging, cool down, be allayed, be assuaged: dum
dtffervescat ira : Sperabam iam defervisse adule-
Kentiaro, T. : cum cupiditates deferbuissent :
quasi deferrerat oratio.
deiosstifl^ adi, [ P. of defetiscor ], worn out,
Mury, exhausted: verberando, T. : diuturnitate
pagnae, Cs. : volneribus : belle, S, : cum integri
defessis suooederent, Cs. : Aeueadae, V. : accusa-
tion ^<?te.
defetigd, see defatiga
de-fetiacor, fessus, I, dep,, to become tired, grow
weary, faint: Neque defetiscar experirier, T.
defidOk ffi<^^ fectus, ere (fut^perf defexit, old
fonn. in L. — Pass,, usu. deficior ; difit, T., Enn.
tp.C., v.; de6eri, T.; deflet, L.) [de-f facio].—
htrans., to mihdraw, revolt, desert, fall off: civi-
Utes quae defecerant, Cs. : milites ne deficerent,
8.: ab Aeduis, Cs.: a re p.: a patribus ad ple-
bem, to go over, L. : ad Poenos, de»ert, L. — Of
thiogi, to be wanting, be absent, fail, cease, disap-
pear, be lost, rten out : non f rumentum deficere
polent, Cs. : ex arboribus frons, Cs. : ne (mihi)
TDx Tiresque deficerent : non deficiente crumen&,
H.: ne Deficeret navis, be overwhelmed, V. : quod
plena Inna defecisset, was edipsed: ignem Deficere
vi<iebat, dying out, V. : qua deficit ignis, ceaeea to
tooy, y. : Deficit ars, is exhausted, 0. : nil apud
■e tibi defieri patiar, T. : Lac mihi non aestate
BOfim defit, V. : nunquanme causa defiet, cur,
elt? L. — Of persons, to faV, eink, faint, be in-
mfeient, be missing : quod multi Gallicis tot bellis
deieoerant, fund been lost, Cs. : siquid deficias, i. c.
^ssi M, T. : deficientibus animis, L. : 0 dubiis ne
defae rebus, /ai/ (me) in perplexity,N.^To fail,
^hankrmpt: Matbo deficit, lu.: te memorare,
cease, Tb. — ^F i g., tc icithnmw, depart, forsake, 6«
parted, aftandon, dene rt: a virtutc: si utilitas ab
amicitift defecerit. — To fail, be wanting, fall short :
animo, be disheartened, G^a. : ne unft plagft accepts
patres deficerent: in limine primo,V. : illis legi-
bus popuius R prior iion deficiet, si prior defexit,
etc., prove false, violate, L. ( old form. ) : neque
comminus pugiiando deficiebant, Cs. — Trans,, Co
leave, desert, fail, abandon (of things) : cum vires
nostros deficerent, Cs. : me Leontina civitas: me
vox, latera deficiant, si, etc. : cum deficit orbem
(Sol), is edipsed, 0. : sol defectus lumiue, Tb. : si
quern proles defecerit omnis, i. e./>m«A, V. •. cum
aqui lifer a viribus deficeretur, Cs. : mulier ratione
deficitur : anirao defici, Cu. : defecta vigore cervix,
0. : nee me deficiet rogitare, etc.f nor will /fail, Pr.
de-figo, flxl, fixus, ere, to fasteft,Jix, set, drive,
set up, plant: crucem ad civium supplicium defigi
iubes : sudcs sub aquft, Cs. : asseres in terra defi-
gebantur, Cs. : sieam in corpore : cultrum in
corde, L. : telluri hastas, V.: terrae defigitur
arbos, V.-— To fix, fasten, render immovable : de-
fixa caelo sidera, H. : aciem in his vestigiis, Ta. :
defixa relinquit aratra, cU rest, V. — F i g., to fix,
fasteti, centre: alqd in mentibus vestris: omnia
rei p. subsidia in hoc iudicio defixa. — To turn in-
tently, fix, direct : in cuius possessiones oculos :
Aeneas defixus lumina, V. : in eo mentem : cunis
in rei p. salute : Libjae defixit lumina rcgnis, V. :
defixi ora tcnebant, in rapt attention, V. — To strike
motionless, stupefy, astound, astonish : omnis admi
ratione, L. : omnium animos, L. : silentio defixi,
L. : ob meturo defixus, Ta. : Defixis ociilis torpet,
H. — To declare unalterably: quae augur vitiosa
defixcrit. — To bewitch, enchant: nomina oer&, 0.
de-fingo, nxl, — , ere, to disfigure, deface, mud-
dle: Rheni luteum caput, H.
de-flnio, IvI, Itus, ire, to bound, set bounds to,
limit, terminate, define: fundi extremam partem
oleae ordine : orbem terrarum (loca) : hnius gene-
ris orationem, bring to an end. — Fig., to limit,
define, explain : genus brevi definiri potest : unum
hoc definio, tan tarn esse, etc., this only J declare,
etc. — To fix, determine, establish, appoint : aedls
sibi : ut suus cuique locus erat definitus, Cs. : ante
quem diem iturus sit, Cs. : cum esset omnibus de-
finita mors. — To limit, bound, restrict, confine:
aniicitiam paribus officiis ac voluntatibus.
dennite, adv. [definitus], precisdy, explicitly,
definitlo, Onis, /. [ definio ], a limiting, defin-
ing, definition, explanation: hominum et tempo-
rum : iudiciorum.
denuitivus, adj. [definio], definitive, explanch
tory: eonstitutior causa.
definitua, adj. [ P. of definio], limited^ precise^
definite: quaestionum (genus) : focus.
Digitized by
google
defio
218
delondo
(defio), dSfit, etc., rare passive for deficior.
defixua, P. of defigo.
deflagratio, Onis, /. [deflagroj, a burning Y<p,
confiagratUm: futura caelu — Fig.: deflagratio-
nem Italiae minari, datruction.
deflagro, ks\ atus, ftre, to bum down^ be can-
tumed bg Jlre : inoensa domus deflagravit: aedes,
L. : Fana flammft deflagrata. — F i g^ to perish^ be
dettroged: oomrauni inceudio: denagrare omnia
pati, L. : in cinere deflagrati iraperi. — Th bum out,
be allayed^ subside: deflagrare iras vestras posse,
L.
de-fleotd, flfixl, flexus, ere. — Trans.^ to bend
atide^ turn awag^ divert: tela, Y. : amnis in alium
cursum : ad Romanos cursum, L. : novam viam,
to build the road in another direction, L. — F i g., to
turn awxy^ lead astray : lumina, 0. : principes de
via: ad verba rem, i.e. interpret literaUy: te de
curriculo petitionis, to vfithdraw, — Inirans.^ to turn
aside^ deviate^ digress: de spatio: de recti regione:
a veritate.
de-fled, fivl, Qtus, Qre, to weep oyer^ lament^ de-
plore^ bewail: meum discessum: haec satis diu
defleta sunt : Nuroam, 0. : membra defleta, i. e.
the dead, V. : Haec ubi deflevit, uttered this la-
mentjY.
deflexas, P. of deflecto.
de-floreao5, mi, — ^ ere, to drop blossomSy/ade,
wither y decay, decline : flos tenni carptus ungui, Ct
— F i g. : deliciae deflorescunt : cum senectft res
defloruere, L.
de-fluo, fluxl, fluxus, ere, to Jlow down : (Rbe-
nus) in plurls defluit partis, Gs. : Defluit saxis
umor, H. : in Tiberim Orontes, lu. — To glide
down, slide, fall, descend: iam ipsae defluebant
ooronae : pedes vestis defluxit ad imos, Y. : toga
defluit male laxus, hangs carelessly, H. : secundo
amni, to swim down, Y. : cohors relictis Ad terram
defluxit equis, dismounted, Y. : in latus a dextro
armo, 0. — F i g., to Jlow, come, pass gradually : a
necessariis artificiis ad elegantiora : ad levls ami-
citias defluxit oratio : ne quid in terram defluat,
be lost: multaque merccs tibi defluat aequo Ab
love, flow to thee in abundance, H. — To Jlow out,
run dry: RusUcus exspectat dum defluat amnis,
H. — F i g., to cease, vanish, pass away, disappear, be
lost : ex novem tribunis unus defluxit, hiu desert-
ed: ubi per sooordiam vires defluxere, S. : nullus
defluat inde color, Tb. : Defluxit numerus Satur-
niuB, become obsolete, H. : tibi vacuo exanimo, to be
forgotten, Pr. : comae, 0.
de-fodio, fodl, fossus, ere, to dig deep, dig up,
make by digging: spGcus, Y. : terram, H. — To
bury, cover with earth : thesaurum defossum esse
sub lecto : signum in terram, L. : novaoulam in
comitio : aiqm buroo, 0. : iacent dcfossa talcnta,
Y. : abdita ac defossa (sc. loca), i. e. caves, Ta.—
To hide, conceal, cover : defodiet (aetas^ oondetque
nitentia, H. : Defossa in loculis sportala, lu.
defore,/ti<. inf. of desum.
deformatlo, ftnis,/. [2 deformo], a deforming,
disjiguring, defacing: tantae maiestatis, L.
de-formifl, e, oA*. with eomp. [ de + forma J
misshapen, deformed: deformem esse natum. —
Formless^ without shape: animae, 0. — Unsightly,
ugfy, hideous, lotUhsome: qui senes ac deformes
erant : iumenta, Cs. : agmen, L. : haniodo, Y. :
campus Leontinus, (isso^ote ; aegrimonia, H. : de-
formior species civitatis. — Unbecoming, humUiat-
ing : oratio sibi, L. : obsequium, Ta.— i^w. «. as
sti>si., disgracefid conduct : deformia meditari, Ta.
defonnitaa, fttis, /. [ deformis ], ugliness, de-
formity, hideousness: insignis ad deformitatem
puer: in tantft deformitate, L. — Fig., baseness,
vileness, turpitude: animi : fugae : ludicra, i. e. ^
disgrace of appearing on the stage, Ta.
1. de-form5, &vl, fltus, are, to bring into shape,
form, depict, describe : quem supra deformavi.
2. deionnd, &vl, &tus, are [ de + forma ], to
bring out of shape, deform, disfigure, spoil, mar:
deformatus corpore : aerumnis defonnatus, S. :
voitum, Y. : parietes deformatos reliquit. — Fig.,
to mar, spoil, deteriorate, disgrace, dishonor : homo
vitiis deformatus : deformandi huius causft dicere:
imago viri deformata ignominia : victoriam clade,
L. : domum, Y.
defbasoa, P. of defodio.
de-fraad5 or defrudo, ftvl, fttus, ftre, to de^
fraud, overreach, cheat : insuper (me), T. : Suom
geniura, i. e. by self-denial, T. : alquem ne andabatft
quidem : ne brevitas defraudasse aurls videatur.
de-frenattia, adj., unrestrained : cursu, 0.
defied, cul, cfttus, ftre, to rub off, rub chwn,
rub hard: dentem, 0., Gt. — F i g. : sale multo Ur>
bero, i. e. caiue to smart, H.
defringo, fregT, frftctus, ore [de+frangol to
break off, break to pieces : ex arbore plantas, V . :
ramum arboris : ferrum summft ab hastft, Y.
defrudo, see defraudo.
defrutum, I, n. [de+FYR-], must boiled down,
Y.
de-fagio, fOgf, — , ere, to run off, flee away,
make an escape: ripa, quo sinistrum cornu defu-
git, L.: iniurias fortunae defugiendo relinquas,
i. e. by death. — F i g., to Jlee from, shun, avoid, es-
cape from: proeliiim, Cs. : contentiones : iudicia.
— To decline, shrink fi-om, shun: auctoritatem
consuiatQs mei : sin timore defugiant, Os.
defunotua, P. of defungor.
defundo« fadi, f Osus, ere, to pour down, pouf
Digitized by V^OOQ IC
defungor
219
deioio
tiU: odorem, V. : vinum, to decatU^E. : pelvis, to
emptff^lu, — Esp., in libations: te prosequitur
mcro Defuso pateris, H.
de-fangor, functus, I, to have done with, acquit
tnml/o/jdiaeharffe^ perform, Jinish: omni popu-
lan ooQcitatione : periculis : honoribus : proelio,
L: uDius poena, L. : laboribus, H. : defuncto cor-
pora Titi, dead, V. : terra, 0. : parvo victu, to be
content with, Cu. : defunctum bello barbiton, dia-
duir^fnm tervice, H. : Defunctus iam sum, i. e.
wKtofdttmgtr, T. : utinam hie sit roodo Defunc-
txm^ihai thu were the end, T.— 7b die, Ta., Ou., 0.
defatQtii% adj., exhauated: puella, Ct
de-gener, is, adj, [de+ genus], inferior to an-
caion, degenerate : Neoptolemum, V. : hi iam de-
geoeres sunt, mixti, L. : dignitate formae, Ta. —
Uweor^y: patrii non degener oris, i. e. inheriting
a father'9 Hoquenct, O. : patriae artis, 0. — F i g.,
■wwfrtty, degenerate, ignoMe, haae: Afer, L. : ho-
itis: degenerea anunos timor arguit, V. : voltus,
Ta. : preoes, Ta. : ad periciila, Ta.
degttneratam, % n. [P. of degenero], haaeneu,
dtgmeracy: in aliis, L.
degenero, &tI, &tus, &re [ degener ], to be in-
ferior to aneator*^ decline, be degenerate: a vobis :
Pandiooe nata, degeneras ! O. : Macedones in Sj-
n» degenerarant, L. — F i g., to faU off, decline, de-
fe^ente: utoonsuetudo eum degenerare non sine-
ret: ab hac ▼irtate maiorum : a gravitate patemft:
a parentibaa, U : in Persarum mores, L. : ad thea-
trales artea, Ta. : in perpetiendis suppHciis, Ta. —
Poet with aec^ io dishonor, disgrace, fall short
of: banc (personamX O* - propinquos, Pr. : Equus
<fcgeiierat palmas, t e. ^m lost the victorious spirit,
dego^ d^ — y ere [de +ago], of time, to spends
pm: com uno aetatem, T. : inter feras aetatem :
(xpertem sine crinaine yitam, Y. : otia in thalamo,
Ol: Tita, quae cam virtute degatur: aetatis de-
Sodte ratio : laetus deget, lives, H.
de-grandinat, impers., it stops hailing, 0.
de-gnTO, — , Atus, &re, to weigh down, over-
rfr, btmien : caput, 0. : circumventum oomu,
ODere degraTati, Pb. — F i g., to drag down^
^"fden, incommode: peritos nandi volnera degra-
vast, L : gremiam, O.
degredlor, gressus, I, den. [de+gradior], to go
^^f^ march down, descend: paulum ex eo looo,
Cs. : ex arce, L. : monte, S. : in aequum, Ta. : ad
ptdcs, to alight, dismount, L.
de-gmzmlo^ — , — , ire, to grunt out, do his
I'^i^.Ph.
da-gnvto^ StI, fttus, are, to taste: inde (sc. de
■ngvine), S. — Po e t, : (lancea) summum degustat
'we corpus, Le. ffrcaes,Y. — Fig., to get as a
"^ taste, try^ make trial of test: genus hoc
exercitationum : ex qu& (oratione) pauca : aliquid
ex eius sermoue speculae, obtain a gleam of hope:
istum convivam tuum.
de-hinc (monosyl., V., 0.), adv., from this time,
heticeforth, hereof ter^ for the future: nunc dehinc
spero aeternam inter nos gratiam Fore, T. : ne
exspectetis argumentum, /or the rest, T. : Tarqui-
nium quacunque dehinc vi possira, exsequi, L. —
Hereupon, afterwards, next, then: Eurum vocat,
dehinc talia fatur, V. : absistere bello coeperunt,
H.-— In enumerations, then, next: bellum
scripturus sum, primum quia . . . dehinc quia,
etc, S. : post eos . . . dehinc, S. : primum ... de-
hinc, V. — In succession: ut speciosa dehinc mira-
cula promat, I e. make impressive by proper order,
H. — Hence, accordingly: hie dies alios mores po-
stulat, dehinc postulo, etc., T.
de-hifloo, — , — , ere, to part, divide, split open,
gape, yawn: vel tellus mihi dehiscat, V; : terrae
dehiscunt, V. : rimis dehiscit cumba, 0. : dehiscens
intervallis hostium acies, L.
dehonestamentum, I, n. [dehonestol, that
which disfigures, a blemish, i&sgrace, dishonor:
oris, Ta. : nullum insigne, Ta.
de-honesto, — , —, ftre, to disgrace, dishonor:
famam, L. : proavum iofami operft, Ta.
de-hortor, fttus, an, dep., to advise to the con-
trary, dissuade : me : me a vobis, /rom your cause^
8. : me ne darem, T. : plura scribere me, S.
deioio or deiicio, iSci, iectus, ere [de+iacio],
to throw down, hurl down, precipitate, prostrate,
raze, fell, cut down, tear down, destroy : alqm de
ponte in Tiberim : alqm de saxo (Tarpeio), L. : a
cervicibus iugum : se de muro, leap, Os. : saxi de-
iectae vertice caprae, V. : se per munitiones, leap
over, Cs. : venti a montibus se deiciunt, L. : volne-
rato equo deiectus, Cs. : statuas veterum homi-
num : naves deiciendi opens missae, to destroy,
Cs. : monumenta regis, H. : muros, L. : ut omues
Hermae deicerentur, N. : deiect& turri, Cs. : caput
uno ictu, V. ; libellos, to tear down : sortis, to cast,
Cs. : deiectis lacrimis, «A<c?, Pr. — Poet, with dot. :
Gyan leto, V. — P r o v. : de gradu deici (orig. of a
gladiator), to be thrown off one's balance, \.e.lose
on£s head. — To drive out, dislodge, expel: nostri
deiecti sunt loco, Cs. : praesidium ex saitu, Cs. :
Oallorum agmen ex rupe Tarpeift, L. : praesidium
Clatemft. — To drive out, turn out of possession,
^ect, dispossess : nnde sis deiectus: ex eo looo. —
F€us. : deici, to be driven out of one's eouru : na-
ves ad inferiorem partem insulae, Cs. : classis
tempestate vexata ad Belearls insulas deicitur, L.
— 7b lay low, strike down, kill^ slay, slaughter:
paucis deiectis, Cs. : quem telo primum Deicis ?
V. : (viperam) Deice, crush, V. : super iuvencum
stabat deiectum leo, Ph.— 7b lower, let fall^ de>
Digitized by V^OOQ IC
deiectio
220
delectatio
prest : in pectora mentum, 0. — F i g., to cast down :
oculos : voltum, V. : deiectus oculos, toith dovmr
C€ut eyes, V. : Deiecto in humum voltu, 0. — To re-
move, avert, divert^ turn away, repel: hunc metum
Siciliae damnatione istius: oculos a re p. : qnan-
turn mail de humnnft condieione: vitia a se ratione:
eum de senteiitia. — To prevent from obtaining,
deprive, rob of: de possessione iraperi vo», L. :
priucipatu, Cs. : e& spe, Cs. : deiecta coniuge tan-
to, V. : uxore diiecta (-c. coniugio), Ta. : hoc de-
iecto, after his fall, N. — In elections, to defeat,
disappoint, pret^eiit the choice of: me aedilltate :
eiusdem pecunia de honore deici: civis optimus
praetura deiectus : deiectis honore per coitioneiu,
L.
deiectio, Onis,/ [deicio]. — In law, an ejection,
dispossession: deiectionem facere.
1. delectus, cuJj. [P. of deicio], throum down ;
hence, of places, low, sunken, depressed : loca, Cs.
— Fig., cast down, dejected, di^rited: baud de-
iectus, V.
2. delectus, as, m. [deicio], a throwing dovm,
feUing,fall: arborum, L. : gravis undarura, 0. —
A declivity, descent: collis, Cs. — Plur.: coliis de-
iectas habebat, Cs,
delero (not -iaro), &vT, atus, are [♦ deierus ; de
+ ias], to take an oath, swear: persancte, T. : ne-
minein tradidisse, etc., N.
deiloio, see dGiciO. deln, see deinde.
delnoeps (disyl, n.),adv. [dein+CAP-].— In
space, one after another, in order, in succession :
cum deinceps ex primis vorsuum litteris aliquid
oonectitur; prima Curenc est, ac deinceps duae
Sjrtes, S. : tres deinceps tnrres prociderunt, L. —
In time, ofie after another, successively, in imme-
diate succession: duo deinceps reges civitatcm
auxerunt, L. : ut deinceps qui accubarcnt cane-
rent, etc. : ut alios alii deinceps exciperent, Cs, :
Redde quae deinceps risi.'iti, H. : deinceps fuit
annus, quo, etc., the very next, — I n order, in reg-
ular order, continuously, without interruption : de
iustitia dictum est : deinceps de bcneficentift dica-
tur: annales Enni ut deinceps legi possint: cae-
dem tyranni ostendit, i. e. goes on to relate, L. :
prima causa dicta . . . deinceps inde multae. — In
an enumeration, next, next in order: primum eat
officium, ut, etc., deinceps, ut, etc. : principes pa-
rentes . . . proximi libcri . . . deinceps propinqui :
qui primus eorum, qui secundus, qui deinceps
moriturus esset : turn deinceps, L. : postea dein-
ceps, L.
deinde (in poetry two syll.), or deln (in poet-
ry one syll.), adv. [de-\-locat. suffix hn i- demonstr,
-de].— In Bp AC e, then, f text, thei'cafter,t/ience: via
interest perangusta, deinde paulo latior patescit
campus, L. : duo binis pedibus incisim, deiu mem-
bratim, etc. : iuxta Hermandun\8 Narisci, ac dein-
de Marconianm, Ta. — I n time, thereafter, after-
wards, then, next, immediately: compluiis occide-
runt, deinde sc in castra receperunt, Cs. : latae
deinde leges, L. : alia deinde alia loca petere,
roam from place to place, S. : unguibus et pugnia,
dein fustibus, Pugnabnnt, EI.: deinde faciundi
licentia, of repeating the offence, S. : primum suo,
deinde omnium ex conspectu remotis equis, Cs. :
. . . deinde . . . deinde . . . post . . . turn Tero:
deinde postea: post deinde, T. : deinde postremo:
deinde ad extremum. — Of future time, next, the
next time, then: quas ad te deinde litteras raitte-
mus : Quae nunc deinde mora est f any longer, V.
— Adding a new fact or argument, aflenoardM,
next in order, then, besides, also : delude etiam re-
reor, ne, etc. : primum . . . deinde (three tiroes) :
primum . . . deinde (eight times) . . . postremo,
C. : excellente tum Crasso, deinde Philippe, post
lulio, in the second rank. — JTten, therefore, natu-
rally, of course : qualis nostra virtus fuerit, talem
deinde fortunara urbis fore, L.
de-labor, lapsus, I, dep., to fall, sink, slip down^
glide down, descend : in mare (flumen), H.: medioe
delapsus in hostis, V. : gradibus, by the steps, O. :
signum de caelo delapsum: de manibus ctyium
delapsa arma : ex equo, L. : ab astria, V. : per
auras, 0. : caelo, V. : Olyrapo, 0. : capiti (i. e. de
capite), V. : flumen in mare, H. — F i g., to come
down, sink, descend, fall, slide, stoop, cowieteend : a
sapientium familiaritatibus ad volgarls amicitias
oratio delabitur : eo, ut diceret, eta : ad aequita-
tem, incline: in idem genus morbi : in hoc vitiurn:
eo magis delabor ad Clodiam, / incline to Clodia,
— Of sounds, to descend, be derived: ab bis delapsa
plura genera (vocum).
de-lamentor, — , an, dep., to lament, bewail.-
natam ademptam, 0.
delapsus, P. of delabor.
de - lass5, — , — , are, to wear out, tire : Pa-
bium, H.
delatlo, onis, /. [de+TAL-], an accusation^
defiunciation : nominis, an indictment: ne haeo
mihi delatio detur : socius delationis, Ta.
delator, Oris, m. [de+TAL-], an informer, de-
nouncer: criminum, L. : araici, lu. : cum plena
litora multo Delatore forent, lu. : maiestatia, oj"
high-treason, Ta.
delatus, P, of dcfero.
delectablUs, c, aJj. [ deiecto ], deligTUful^
agreeable: cibus, Ta.
delectamentum, l, n. [ deiecto ], a ddigkt^
amusement, spijvt : sibi me pro delectamento pu-
tat, T. : deJcetamcnta puerurum.
delectatio, onis,/. [deiecto], a cUlighHnff, de-
light, pleasure, amusement, satisfaction: nulU alia.
Digitized by V^OOQ IC
deleoto
321
delioatuB
T. : ocalonim : ridendi : conviyiorum : mira in
eo^scendo : suae delectationis causft.^
delectd, avi, &tus, are, intent, [de+lacio], to
ailure, attract^ delight^ charm^ please^ entertain, in-
lerat: haec studia delectant domi* volunt delec-
ure poetae, H. : me : delectari multis rebus : im-
perio, Ca. : criminibiis inferendis : iambis, H. :
herba spe delectat agresUs, 0.: ab eo delectari
fMilios quam decipi : in hoc detector, quod, etc. :
roemagia de Dionjsio delectat: quam delectabat
earn defectiones solis praedicere : Aedificare casus
S quem delectet, H. : Vir bonus dici delector, H.
L deleotna, adj, [ P. of 1 deligo ], picked,
<*««, *efcrf, choten: legio, Os, : iuventus, V. :
equites, ^ com delectis teotare omnia, picked
2. deleotasi tLs, m., see dileotus.
delegatio, Onis, / [delego], an assignment (of
^\A\, tubtOtutioH : a roancipe.
L de-lego, avi, atus, are, to send avoay, de-
tpatdi: Pleminium in Tullianum ex senatQi) con-
salto, L: studiosos Catonis ad illud voluroen, re-
fer, N. — To commit^ give in charge, confide: nee
andllis delegantur (infantes), Th. — to assign,
trmsfer, refer: ( rem ) ad senatum, to refer, L. :
d«lej^ triumnris ministerio, Ta. : obsidione de-
i«gata in curam oollegae, L. : Quinto delegabo, si
quid aeri meo alieno superabit. — Fig., to attribute,
vKfMte, ascribe : hoc crimen optirais norainibus:
otnne rei gestae decus ad Volumnium, L.
2. delego, see deligo.
deleoimentuni, T, n. [delenio], a blandishment,
aSurement: anirais obicere, L. : delenimenta vitio-
nun, I e. effeminate luxuries, Ta.
de-lenio, IvI, Itus, ire, to soothe, soften, charm,
cof^mte, entice, cajole, fascinate : se donis: mili-
tea blande appellando : Midan carmine, 0. : in-
stramento voluptaturo militum animos, L. : dolen-
ten, H. : doloretn remediis, Ph.
delemtor, ori;*, m. [delenio], a soother, charm-
er: coius (iudicis) orator.
deled^ evT (delerat, C. ; delSsset, L.), gtus, ere
[de+LI-], to erase, efface, obliterate, blot out : epi-
atelts: com tabalas prehendisset, digito legata
^derit: Non delenda carmina, H.: tabellas, 0. :
**Waa, lu. — ^I n g e n., to abolish, destroy, annihi-
^(»€rthrow, raze, extinguish: urbis: ante Car-
tbtginem deletam, S. : Volscum noroen, L. : sepul-
erom: dispersis ac pene deletis hostibus, Cs. :
cofnaa roultts proeliis: homines morte deletos:
Corionem: toto animante deleto. — Fig., to finish,
^ an end to, extinguish, abolis/i, anntd * bella :
^»eta: ad dclendara priorera ignominiam, L. :
^VBte omnia deleri : omnia improbitas delenda :
(ipmt famam, 0. : leges una rogatione. — To blot
*^, chiileraU. efface: memoriam discordiarum
oblivione : suspicionem ex auimo : turpitudinem
fugae virtute, Cs.
deletrix, Icis,/. [delco], a destroyer: impcri.
deliberabundua, adj, [delibero], pondering,
reflecting: velut deliberabuudus, in a brovm study,
L.
deliberatid, Onis,/. [delibero], a deliberation,
constUtation, consideration: de re p.: haec dell-
beratio, quemriam, etc. : habet res deliberatioiietn,
needs considei'ution : consili capiendi, upon tlie
measure to be adopted: fuerit ista eius deliberatio,
for hitn to consider, L. : disceptationes delibera-
tionum, i. e. in deliberative assemblies.
deliberativua, adj. [ddibero], deliberative:
genus ( rerum ), subjects requiring deliberation :
causa.
deliberator, 5ris, m. [delibero], one who pon-
ders, a delayer: ille, that man of hmtation.
deliberatua, adj. with comp. [P. of delibeio],
resolved upon, tleterrnined: Deliberata morte feio-
cior, H. : neque illi qutcquam deliberatius fuit
quam, etc.
de-libero, avI, atum, are [de+libra], to weufh
well, consider maturely, deliberate, ponder, meditate,
take counsel, consult, advise upon : re deliberata,
Cs. : hoc, T. ! de summft rerum, Cs. : de bello :
quid intersit su& : amplius deUberandum censeo,
T. : diem ad deliberandum sumere, Cs. : cum cu-
piditate, take counsel of: deliberant, dum fingere
nesciunt, Ta. : deliberatur, incendi placeret an de-
fendi, Cs. : neque raaneatis aut abeatis deliberari
potest, i. e. there can be no hesitation, L. — To con-
sult (an oracle) : Delphos deliberatum missi, N. :
deliberantibus Pythia respondit, N. — To resolve,
determine: certe statuerat ac deliberaverat non
adesae : si iara tibi delibefatum est quibus, etc. :
sic habuisti cum animo deliberatum, reicere, etc.
de-libo, ftvl, atus, are, to take, enjoy, pluck,
gather: flos delibatus pop\i\\, the picked flower :
omnis undique flosculos, cull: novum honorem,
L. : oscula, V. : artis, 0.— 7b take away, detract,
subtract, remove: de laude hominis quicquam:
alqd de honestate.
de-Ubro, — , atus, are [de+4 liber], to take
off the i-ind, bark, ped : (urborum) delibratis ca-
cuminibuii, Cs.
delibutUB, adj. [de+LI-], anointed, besmeared,
stained, defiled: medicamentis : capillus: atro
cruore, H.— Fi g. : gaudio, unctuous with joy, T.
delicate, adv. [delicatus], ddimtely, elegantly,
luxuriously: vivere: recubans: odiosa raulta fe^
cit, N.
delicatna, adj. with comp, and sup. [P. of
♦delicO, to clear up], nllnring, charming, pleas wq,
delightful, luiunous^ yoluptwtus : in illo delicati's-
Digitized by V^OOQ IC
delioiae 2
simo litore: hortali, Ph.: pueroram comitatus:
delicatiores in canta fleziones: puella delicatior
haedo, softer y Gt — Oiven to pletuure^ Itauriotu,
effeminate: pueri: iuventus: capella, Ct. — Nice,
8que€unuh,' tam, quam iste: fastidium.
deUoiae, arum, f. [de+1 LAG-], a ddight,
pleasurey charm^ auuremerU, luxury^ voluptuou*-
nes»: deliciarum causa: deliciis diffluentes: Ion-
gissime a talibus deliciis abesse: amores et hae
deliciae quae yocaoturt/t^eafuret.* muliebres, Ta. :
educationis, tenderness, Ta. : tibi in deliciis fuit, a
favorite: in deliciis viperam illam habere: non
talium animus deliciarum egens, H. : Nee tibi de-
liciae faciles contingent, no cheap boon, 0. — A
favorite, detight, darling, stoeetheart, beloved: ve-
strae, Antonius : Yolcatius, tuae tuorumque deli-
ciae: Corydon ardebat Alexim, Delicias domini,
V. : delicias bominis, a precious fdlow / lu.
delioiolae, ftrura,/. dim. [deliciae], a darling :
Dostrae, Tiilliola.
deliciom, l, fi. [de+ 1 LAC], a sweetheart, Ph.
deliotnm, I, n. [de+LIC-], a fault, offence,
trespass, crime, transgression^ wrottg, defect: de-
lictum admisisse in me, T. : maiore commisso de-
licto, Cs. : leve : leviora, Ta. : distinctio poenarum
ex delicto, Ta. : quo delictum mains est, eo poena
est tardior : delicti conscientia, S. : animus delicto
obnoxius, S. : defendere delictum, H. : quibus (de-
lictis) ignovisse velimus, H. : sua, 0.
1. deligo, l6gi, I6ctus, ere [de+1 lego], to
choose, pick out, select, elect, designate, single out :
ad eas res oonficiendas deligi, Gs. : quos Romae
relinqueres: ex civitate fortissimum quemque:
ex legionibus fabros, Gs. : delecti Latio, V. : me-
limela Ad lunam delecta, H. : ordiue ab omni
Gentum oratores, Y.: sibi domicilio locum, Gs. :
alqm socium sibi imperi, L. : Yertumnum socium,
0. — To pick out, separate, remove t senes ao fessas
aequore matres, Y.
2. de-ligo, avi, fttus, ftre, to bind together, tie
up, bind fa^, fetter, make fast: bominem deligari
lubet: naviculam ad ripam, Gs. : epistulam ad
amentum, Gs. : deligati ad palum iuvenes, L.
(de-lino), — , litus, ere, to rub off, remove : ex
qua (oolumna) tectorium delitum sit
de-linquo, llqui, hctus, ere, to fail, be wanting,
fall short, trapass, err, commit a fault, do wrong,
transgress, offend: quod populi adversus P. R.
deliquerunt, L. (old formula) : ut condemnaretur
Alius 81 pater deliquisset ? : quid tanto opere de-
liqui ? : in vitft : si quid : iracundift, S. : per ambi-
tionem, S. : paulum, H. : ut nihil a me delictum
putem : maiora, quam quibus ignosoi posset, L. :
flagitia, quae duo deliquerant, Ta.
de-liqueso5, licul, — , ere, to melt away, dis-
^ demenB
solve, melt: Hyrie flcndo delicuit, 0. — Fig. : qui
ncc alacritate futtili gestiens dcliqueftcat.
deliratio, onis, /. [dcliro], guldiness, silliness,
folly, dotage, madness : incredibilis.
deliro, — , — , are [dclirus], to be crazy, be de-
ranged, be silly, dote, rave: decipi tara dedecel
quam delirare: timore, T. : in extis totam Etni-
riam delirare : Stertinium deliret acumen, H. :
quicquid delirant reges, whatever folly the kings
commit, H.
deliruB, a€{j, [de+lira], silly, doting, crazy:
senex : anus : mater, H.
delitesod, see delitlsc5.
de-litig5, — , — , are, to scold, rail: tumido
ore, H.
delitisco (-esoo), tul, — , ere [de+latesco],
to hide away, conceal oneself, lie hid^urk: bestiae
ut in cubilibus delitiscant : hostes noctu in silvia,
Gs. : siWa, O. : ut eo roitteret amicos, qui deliti-
scerent. — To skulk, seek shelter: in ist& calamnift:
verbum unum, ubi delitiscam.
delitUB, P, of delino.
delphinua, i (G., H., lu.), or (poet.) delphin,
mis (v., O., Pr.), m., a dolphin,— TTu Dolphin, a
constellation, 0.
delubnim, I, n. [de+3 LY-], a place ofcUans-
ing, temple, shrine, sanctuary.* audita ex delubro
▼ox, L. : delubnim eius in oppido dedicaverunt :
ex alto delubri culmine, Y. . deorum delubra.
de-ludo, si, Rus, ere, to play false, mock, deceive,
make sport of, delude: in hac re me deludier, T. :
deludi vosmet a tribnno patiemini ? : dolis me, T. :
animum responso, Y. : qua (linguft) sum delusa,
0. : quae sopitos deludunt somnia sensfls, V. :
quern spcs deluslt. Ph.
delumbo, — , — , are [de+lumbus], to en^er-
vote, weaken : sententias.
delusuB, P. of deluda
de-madeao5, madul, — , ere, to beconu wet^ be
moistened, 0.
de-mando, &vl, &tu«i, &re, to give in charge
itUrust, commit: pueri unius eurae demandabao-
tur, L. : curam (sauciorum) legatis, L.
de-mano, — , — , §re, tofow down, glide dbtMt,
a.
de-mens, entis, adj. with comp. and sup., out
of one's senses, insane, demented, mad, raving, fool-
ish, distracted: Adeon est demens? T. : num quia
est igitur tam demens, qui, etc. : quid est enim
dementius, quam, etc.?: Athamante dementior:
demens ludicio volgi, sanus tuo, H. : in traiiquillo
ternpe!>tatem adversam optare dementis est : non
tacui demens, Y. : omnia demens Credis, /oo/uA/^,
0. : man us, Tb. — Distracting, wild, foolish, recJb^
Digitized by V^OOQIC
demensiim 2
Im: diaeordia, V. : strepitus, H. : rulnae, H. : ra-
tio, N.: causa Bai dementiasimi consili.
dwnwTiBqin, I, n, [demensus], an allowance^
ration (of slaves), T.
demensno, P. of dernetlor.
dementer, adv, [demens], /oo/wA/y, madly:
res tam dementer credita : amoribus uti, 0.
dementia, ae, /. [deraens], iiuanity, madness,
Siinciwn, folly : ut est Dementia, so mad is he^
7.: 0 banc dementiam, T. : exspectare . . . sum-
mie dementiae esse iudicabat, Cs. : per demen-
tiwn CQDCta agere, S. : quae te dementia cepit ?
T.; solve me demeniia, H.: eius dementias con-
(€mDere,/ofites.
de-mereo, ul, — , ©re, to deserve well of:
CHmioe te mVo, O.
de-mereor, itus, 6ri, dep., to deserve well of
lay under obligation : beneficio civitatem, L. : dum
daneremur, while toe try to oblige^ Ta.
de-mergo, si, sus, ere, to sink^ submerge^
phf^ dipy immerse^ bury : caput: deraersis ro-
itria,V.: in Tusci deroersus fluniinis undis, 0.:
naves, L. : orbes (of the sun), i. e. tosetyO.: dapes
in aJvum, 0. — Fig^ to plunge^ cast down^ lower,
OKneheUn: ammus caelestis quasi demersus in
temm: quern eztulerat, demergere est adorta
(foitona), N. : patriam demersam extuli : demer-
ge leges alicmus opibus: plebs aere alieno de-
Bena, L. : domus ob lucrum Demersa exitio, H.
demeniiB, P. of demergo.
dema—n^ P, of demeto.
(da-metlor), m^nsus, Irl, dep.^ to measure off,
nfuti — Only P. perf. : verba verbis quasi
de^neto, messul, roessus, ere, to mow, reap, cut
4, yather^ crop, harvest: tempora demetendis
frpctibns accomtnodata : demesso fruraento, Cs. :
tiienoB agree : poll ice florem, to pluck, V. : huic
»8e caput, to b^uad, O.
de-metor, see dI-m§tor.
drnirlgratio, onis, /. [demigro], an emigra-
de-mlgro, ftvl, &tus, are, to migrate, emigrate,
^^'^ d^MTt, remove, go away: ex his aedificiis,
Cs.: in urb^ ex agris, L. : in alias terras: ad
lUroellam : aliquo : hinc, i. e. to die : demigrandi
<^Bsi, Cs. : ex hominum vitft ad deorum religio-
**«n. — ^F i g., to remove, be driven : de meo statu :
■tnuDse ab ore improbo demigrarunt
de-ndimo, nl, Qtus, ere, to make smaller, lessen,
^mUh: deminiitae copiae, Cs. : militum vires
•Jpia frumenti demimierat, Cs. : de bonis, i. e. to
dtoiate in part: praedia. — Fig., to take atoay,
^•fc, Utsen, reduce, remit, iittpair : de huius prae-
13 demitto
sidiis : ne quid de legibus eorum, Cs. : de suft in
Aeduos benevolentift, Cs. : quicquam ex regift po-
testate, L. : alicui timor studia deminuit, Cs. :
partem aliquam iuris: nihil eius (maiestatis), L. :
imperium populi R — Witli capite, to deprive of
citizenship: mulier, quae se capite numquam de-
minuit, i. e. by marriage: deniinuti capite, en-
slaved, L.
deminutlo (dim-), onis,/. [deminuo], a dimi-
nution, decreaae, lessening, abatement: luminis;
civium: vectigalium: ue bonis privatorum: pi-o-
vinciae, of the term of office. — In law : datio de-
minutio, (he right of alienation, right to convey
( all or part of an estate ), L. — Fig.: libertatis
vestrae, an encroachment upon : sui, a sacrifice of
dignity, Ta.— E s p., in the phrase, capitis demiuu-
tio, the loss of civil rights, forfeiture of freedom,
civil death, Cs.
de-miror, — , arl, dep., to wonder, be amazed:
(haec vos) sperasse mc consule adsequi posse
derairor: hoc, qui potueris, etc., / cannot imagine,
T. : Quid sit, etc., T. : cur, etc
demisse, adv. with comp. and sup. [demissusl,
low: demissius volabat, 0.— Fig., humbly, mod-
estly, abjectly, meanly : sentire : haec demississime
exponit, Cs.
demisaid, onis,/. [demitto], a letting down,
sinking, lowering : storiarum, Cs.— F i g., dejection :
animi.
demiasua, adj. with eomp. [P. of demitto]. —
Of places, lowered, sunken, low-lying, low : loca, Cs.
— Drooping, falling, hanging down, low : Demissis
umeris esse, T. : labia, T. : si demissior ibia, Jly
too low, 0. : deraisso capite: demisso voltu, S.:
demisso crine, 0. : Dido voltum demissa, V. —
Fig., downcast, dejected, dispirited, low: animus:
demissft voce loqiii, V. : nihilo demissiore animo,
L. : videsne ilium demissum? — Lowly, humble,
ufUMsuming, shy, retiring: multum demissus
homo, H. : ait apud vos demissis hominibus per-
fugium. — Of style, modest, reserved: orator oma-
mentis demissior. — Humble, poor : qui demissi in
obscuro vitara habent, S.
de-mitig5, — , — , ire, to make mild: cottidie
demitigamur, ^rrato more lenient.
dc-oittd, misl, missus, ere, to send down, lei
down, drop, lower, put doiofi, let fall, sink : lacrimas,
shed, V. : ubera, let down, V. : ancilia caelo de-
missa, L. : latum clavum pectore, H. : Mai& geni-
tum dcmittit ab alto, V. : ab aethere currum, 0. :
auiis, H. : crincm, 0. : tunicam, H. : se ad auretn
alicuius, bend: se ob assem, stoop, H. : vallis, qui
se demittere rivi Adsuerant, O. : (matrcs) de mu-
ris per mantLs demissae, letting themselves downi
Cs. : de caelo demissus, i. e. of heavenly origin, L. :
turn demissi populo fasces, lowered, — 7o cad
Digitized by V^OOQIC
demiurgus
^24
demugitas
doum^ eatt^ thrcw^ thi-uat, plunge, drive : Demissa
tempestas ab Euro, H. : per pectora tela, 0. :
equum in flumen : in eum locum demissus, S. :
Mania deam ad imos, V. : hostem in ovilia, H. :
ferrum in ilia, 0. : sublicaa in terram, Cs. : hue
stipitea, Cs. : numroum in loculos, to ptU^ H. : fes-
sas navis, i. e. from the high eeas^ V. : navem se-
cundo aroni Scodram, L. : puteum alte in solido,
einky y. : corpora Stygiae nocti, 0. : aliquem Oreo,
V. : ferrum lacubus, 0. — Of troops, to send dovm^
lead down : in loca plana agmen, L. : in inferio-
rem campum equites, L. — With w, to descend^
march doum: cum se pars agminis in convallem
demisisset, Cs. : in aequum locum sese, Cs. — F i g.,
to east doum^ depress^ let sink^ let fall: quft se
(incipit) molli iugum demittere clivo, V. : demis-
sis in terram oculis, L. : voltum metu, 0. : ani-
mos : mentes, V. : nc se admodum animo demit-
terent, Cs. : hoc in pectus tuum demitte, impress^
S. : voces in pectora, L. : dicta in aurls, V. : Seg-
nius inritant animos demissa per aurem (i. e. in
animum), received^ H. : me penitus in causam, to
engage in: me in res turbulentissimas, to meddle
with: eo rem demittit, si, etc., concedes so much. —
P.pass.^ derived, sprung, descended (poet) : ab alto
Demissum genus Aenea, H. : ab love gens, V. :
lulius, a magno demissum nomen lulo, Y.
demiurgUB, see damiurgus.
demo, dempsT. demptus, ere [de+emo], to take
away, take off, subtract, remove, withdraw: haec
(epistula) ad turrim adhaesit . . . dempta ad Cice-
ronem defertur, Cs. : semper alqd demendo : Cau-
dae unum (pilum), H. : aurum sibi, T. : quibus ille
de capite dempsisset, had reduced the prina'pal
(of their debt) : de capite medimna DC : securls
de fascibus : partem de die, H. : fetas ab arbore,
0. : fetas arbore, 0. : illi pharetras, 0. : quae
dempsistis vitae tempora, 0. : vires sibi, lay aside,
0. : Deme supercilio nubem, H. : Vincla pedibus,
0. — Fig., to remove, take away: metum omnem,
T. : curas his dietis, V. : ex dignitate populi, L. :
fidem, withhold, Ta. : ut demptum de vi magistra-
tQs populi libertati adiceret, what was taken away,
L. : mibi et tibi molestiam, T. : plus virium patri-
bus, L. : silentia furto, i. e. disclose the theft, 0. :
quantum generi demas, detract, H. — To count out,
except : cnmina Phoci, 0. : demptis corporis vo-
luptatis, without : dempto auctorc, apart from, L. :
dempto fine, without end, 0. : si demas velle iuvare
deos, except the disposition of the gods to help, 0.
de-molior, Itus, Irl, dep., to throw down, tear
down, reuse, demolish: banc (domum): statuas:
signum: tyrannidis propugnacula, N. — Fig., to
abolish, demolish, destroy : Bacchanalia, L. : aevi
prioris Robora, 0. : ius, L.
demolitid, 5nis,/. [demolior], a tearing down,
demolishing : ea (statuarum) : signorum.
demon^tratio, dnis, /. [ dcmonstro ], a show*
ing, pointing out, description: gestus sententiam
demonsiratione declarans: conversam habere.—
An exposition, explanation : huius generis: quern
ad modum quidque fiat. — Demonstrative oratory,
eulogy,
demonstrativiiSt adj, [ demoustro ], desig-
nating, demonstrative : genus (orationis), a branch
of rhetoric employed in depicting a person,
demonstrator, 5ris, m. [demonstro], one who
points out, an incUcator, guide: unius cuiusque
sepeliendi.
de-monstro, d\% &tus, are, to point out, indi-
cate, designate^ show : figuram digito : ubi habitet
(mihi) demonstrarier, T. : itinera: quid ubique
esset : finis, i. e. to deliver possession (of land) : de-
monstrant astra salebras, Pr. — F i g., to designate,
indicate, show, prove, demonstrate, establish : audUti
quam villam demonstravit ? T. : alterius peccata:
istius cupiditatem : causa illis demonstratft: earum
(navium) mo<lum formamque, Cs. : sibi nihil esse
reliqui, Cs. : culpam in te fuisse: quanta praedae
faciendae facultas daretur, si, etc., Cs. : quft iate
oratione usus esset: verba dcnionstrantia ea,
quae, etc., expressing, — To mention, speak of,
name, describe: cum essent in quibus deroonstravi
angustiis, Cs. : res, quam ante demonstravi : cum
esset Caesar in hibernis, ita uti supra demonstra-
vim us, Cs. : naves, de quibus supra demonstratum
est, Cs. : quem missum in Hispaniam demonatra-
tum est, Cs. : flumen, quod esse post castra de-
monstratum est, Cs.
(de-morior), mortuus, I, to die off, die (out of
a number): sacerdotes deniortui sunt novique
sufFecti, L. : ex veterum numero senator : emere
in demortui locum: in demortui locum censor
sufficitur, L.
de-moror, fttus, ftrl, dep., to retard, detain, d^
lay : vos : hoste iter demorante, Cs. : Teucros ar-
mis, restrain from battle, V. i fando Austros, V. :
anno8, i. e. remain alive, V. : mortalia anna, L e,
await, v. : nihil demoratus, Ta.
demortuue, P. of dcroorior.
de-moTOO, movl, mOtus, $re, to move awatf^
put away, remove, expd, drive out: demovcri de
loco : ex posses-sione rem p. : hostes gradu demoti,
driven back, L. : vestri facti praeiudicio demotus,
forced to yield, Cs. — F i g., to drive, repel, divert,
turn away: a meis oculis tuos, T. : aliqueiD de
verft sentcntift : ab se scelcris suspicionem : te
lucro, H. — To discharge, remove ( from office ) :
alqm praefcctura, Ta. : Centuriones, Ta, ; see also
dimoveo.
demptus, P. of demo.
demugitus, adj. [ de -I- mugio ], bdlowing^ r»>
sounding with herds : paludes, 0.
Digitized by
^oogle
demulceo
225
dens
dS-mulceo^ — , — ^ 5re, to stroke down^ stroke
tamnngly : jaiA caput^ T. : dorsum, L.
demnm, adv. [de with sup. ending], at lejigtK,
at last, not till thm^just^ precisely, only: is demum
e^i iustos triumphus : is demum mihi vivere vide-
i ir, qui, etc., no one but him, S. : exsilium quantum
di/roum a perpetuft peregrinatione differt ? : sci-
fcirando eo demum pervenit, ut, etc., L. : placida
ibi demum roorte quievit, V. — With nutic, now^
fuyw at length, at last, not till now: nunc demum
iritdlego: nunc demum rescribo iis litteris, quas,
etc.— With turn, then at length, then indeed^ not till
thm: tarn demum ilia omnia victa videbantur,
cfim, etc. : tum demum inpuisi Latini, L. : Tum
demum stagna revisunt, V. : quod si convenerit,
lorn demum decebit, etc — With modo, only now,
wA all now : modone id demum sensti ? 3o you
JHd b^ to see? T. — With ibi, just there: Ibi de-
mum iu aegre tulit, etc., T. — With sic, so at last,
thiu finally: Sic demum socios consuraptft nocte
revise, v.— With abl. of time.^us^, not till, at last :
decimo demum pugnavimus anno, 0. : quartft vix
demum ezponinanr hor&, H. : his demum ezactis,
v.— In assurance, in /act, in very truth, assuredly,
frrtainly, indeed: ea demum firma amicitia est, S. :
^ sunt enim demum non ferenda in mendacio,
M'lae, etc.
de-moneror, — , in, dep., to /«, bribe: ancil-
las.T.
de-mnnniiro, — , — , are, to mutter over : car-
ineo,0.
demutatio, Onis,/. [demuto], a degeneracy,
perternon: raorum.
de-mnto^ AvI, at us, &ro, to eftange, alter: placi-
turn 'instituto flaminuin nihil demutari,' Ta.
denaxlna ( ffen. plur. -iflm ; rarely -iOruro ),
«^'. [deni], containing ten each ; hence, voorth ten
(sts*ei») : nummus, a silver coin, oriainally of ten,
afUrwards of sixteen asses (about Set, $0.i6): pen-
dere denarios nummos quadringenos, L. — As subst.
{^. namraus) : denarii trecenti : ad dcnarios L in
9inf^]o0 modios annona pervenerat, Cs. : ad de-
Dariam solvere, to pay in silver: spes denarii, of
de-nirro^ — , — , *re, to tell, relate, narrate:
Haec illi, T. : matri, ut, etc., H.
de-nato, — , — , ire, to swim down : Tusco al-
de-nego^ *tI, Itus, ire, to refect, refuse, deny :
deiKgandi pudor, T, : conloquia denegata, Cs. :
inibi, to msy no: quod an tea petenti denegasset,
Ci.: quod iracundiae denegavisti: honorcm lio-
Bnoi : operara rei p. : se commissurum mihi Gna-
tMB axorem, T. : dare, H. : dencget esse miser, Pr. :
ifia meazD mihi se iain denegat, Pr.
ae, a (gen. d^niim, G. ; dSndrura. L. ),
num. distrib., ten each, fen at a time, by tens: uxo
res habent deni inter se communis, Os. : uxores
denas habere, S. : pueri annorum septentlm de-
nQro. — Ten (poet, for decem) : Bis denis oonscendi
navibus aequor, V. : Ante quater denos annos, 0.
denlcallBi e, a<y, [de-\-nex], purifying from
death: feriae, a service for purification, after a
death in the household.
denique, culv., and thenceforward, and there-
after, at last, at length, finally, lastly, only, not
until: denique Metuebant me, T. : Metui, quid
futurum denique esset, T. : post biennium denique
appellas : octavo denique mense, Gs. : mortuo de-
nique, not till after his death. — With nunc, now at
last, only now, not till now : nunc denique incipiunt
credere. — With tum, then at last, only then, not tiU
then: tum denique nomen referemus: tum deni-
que interficiere, cum, etc. — In enumerations, be-
sides, thereafter, finally, lastly, in fine: ut nomen
deferrent, ut accusatorem compararent, denique
ut pugnarent: proximo, altero, denique reliquis
consecutis diebus. — Followed by postremo, C. — In
a summary or climax, in a word, in short, in fact,
briefly, to sum up, in fine, even, I may say : Ut ad
pauca redeam . . . Haec denique eius fuit oratio,
T. : nobis est domi inopia, mala res . . . denique
quid reliqui habemus ? S. : omnia sua iura, oom-
moda, totam denique libertatem : non curia, non
domus, non denique haec sedes honoris : denique
haec fuit altera persona, in a word, N. : Denique
sit quidvis simplex, H. : vitavi denique culpam,
Non laudem merui, merely, H. — Ironical, in fine,
forsooth, indeed: ii denique, qui tum concursa-
baut, Roscio obicient, etc. — Restrictive, in fine, at
least, certainly: nostros praesidia deducturos aut
denique indiligentius servaturos, Cs.: eosdem (li-
beros) bonS aut denique aliqua re p. perdere : Ne
nummi pereant . . . aut denique ftuna, H.
de-nomino, &vl, atus, fire, to call, name: (ab
Lamo) Lamiae denominati, H.
de-n5rmo^ — , — , are rde+ norma], to disfig-
ure, make irregular: (angulus) agellum, H.
de-not5, avi, fttus, are, to mark out, point out,
specify, indicate, designate: civis Romanes truci-
dandos: Icilios denotante senatu, L. — Fig., to
take note of, mark, observe closely: denotandis
bominum palloribus, Ta. : res, quas non habeat
denotatas.
deiiBt dentis, m. [ED-], a tooth: dentibus in
ore constructis : eorum adversi acuti . . . intimi,
1 qui genuini vocaiitur, the front teeth . . . grinders:
I puer, nondum oinni dente renato, Iu. : dentis ex-
' Jlcuit sns, tusky V. : viperei, 0. ; ebumei, elephants*:
Indi, the elephant's, O. : gemmae et dentes Indi,
I ivory, 0. : Libvcus, ivory, Pr.— ^ tooth, point, spike,
1 prong, tine, fiuke : aratri, V. : pcrpetui (serrae),
Digitized by V^OOQ IC
dense 21
0. : inseoti pectine dentes (i. e. insectus dentibu>
pecten)^0. : tenax ^ncorae), V. : curvua Saiiinii,
the pruning - hook^ V. — F i g., a tooth : raaligno
dente carpunt, of hatred: iiividus, H. : ater, H. :
Theoninus, i. e. etanderoue tongue^ H. : tangere sin-
gula dente superbo, aristocratic daintiness^ H. :
dentes aevi, 0.
(dense), adv. [densus], closely^ in quick succea-
wian. — Only camp.: idem apud alios densius:
Kulla subeunt milii tempora densius istis, 0.
denseo, — , — ^ 6re [densus], to make thick^
thicken, pack, dose, press: favilla corpus in unum
densetur, 0.: luppiter Denset erant quae rara,
y. : pectine opus, 0. : Agmina densentur campis,
V. : hastilia, hurl a shower of, V. : icttls, Ta. : iu-
venura densentur funera, H.: densetur caelum,
darkens, 0.
denso^ — , tttus, ire [densus], to make thick,
thicken, press, pack, dose: catervas, V.: densari
ordines iussit, L. : scutis super capita densatis, L. :
corpus in unum densatur, 0. : obtentft densantur
nocie tenebrae, V. : male densatus agger, L.
densuSi at^j. with comp and sup., thick, dose,
compact, dense, crowded: silya: densiores silvae,
Cs. : densissimae silvae, Cs. : densum umeris vol-
gns, H. : litus, sandy, 0. : caligo, Y. : densissima
nox, pitch - dark, 0. : pingue, firm, V, : Austri,
doiidy, V. — Poet, with abl., thickly set, covered,
full: looa silvestribus saepibus densa: specus
virgis ac vimine, 0. : ficus pomis, 0. : traraes ca-
ligine opac&, 0. — I n space, thick, dose, set dose :
densissima castra, Cs. : apes, V. : ministri, 0. :
densior suboles, Y. : nee scuta densi Deponunt,
when thronging, Y. — In time, thick, frequent,
continuous ( poet ) : ictds, Y. : tela, Y. : pfagae,
H. : amores, Y.
dentalia, turn, n. [dens], the share-bwm (of a
plough), Y.
dentatus, wj^. [dens], having teelh: sernila:
male, 0. — Polished with a tooth: charta.
de-nubd, QpsI, tiptus, ere, to marry away, go
away in marriage: in uUos tbalamos, 0. — To
marry beneath one's rank: in domum Blandi. —
Of a mock marriage: in modum solemnium con-
f ugiorum, Ta.
de-nudo, avi, atus, Are, to lay bare, make naked,
denude, uncover: denudatis ossibus : nedenudeter
a pectore. — Fig., to disclose, reveal, detect, betray,
expose: indicia sua, L. : mibi suum consilium, L.
— To strip, plunder : suo (omatu) eam (scientiam).
denuntiatio, oni8,y. [denuntio], an indication,
announcement, dedaration, prodamation, threat:
denuntiationi parere: calamitatum: belli: testi-
moni, a summons to testify: periculi, a menace,
Os terroria, L. : senatus, an ordinance, L. : Cati-
linae . pancorum, an universae civitatis, L.
5 depaaoo
de-aunti5, &vT, atus, are, to announce, dedare,
denounce, menace^ threaten, intimate, order, com-
mand: inimieitias raihi: populo R. servitutem:
ab amico timor denuntiari solet ? : sese procura-
torem esse: eos cavendos esse: quid de summa
rei p. sentires : mihi, ut ad te scriberem : ante de-
nuntio, abstineant, etc : venisset, si esset denun-
tiatum. — In public life, to announce, intimate, de-
dare, pronounce, proclaim, direct, order, command:
bellum, quod denuntiatum indictumque non esset:
se lion neglecturum, etc., Cs. : se scire quae fie-
rent, Cs.: populo, Aemilium pugnasse, etc., L.:
Gallonio, ut excederet Gadibus, gave orders, Cs. :
per vioos urblsque, ut commeattls expedirent, L. :
ei senatus, ne oppugnaret, etc : venerant denun-
tiatum Fabio senatds verbis, ne, etc., L. : Gallicis
populis, multitudinem suam domi contineant, L. :
centurionibus exsequi, Ta. — In religion, to por*
tend, threaten, foretell, warn, direct: qui bus por-
tentis magna populo R. bella denuntiabantiir :
Celaeno tristls denuntiat iras, Y. : a deo denuntia-
tum, ut exeamus e vita. — In law, to give formal
notice: iudici : domum, to serve notice at the house:
testimonium eis. summon them as witnesses: Ip
iudiciuni, y?>e notice to attend: fratres saltern ex
hibe : ' non denuntiavi,' I have not summoned thcfn :
de isto f uu'lo Caecinaie, to serve notice of an action :
in foro denuntiat fundum ilium suum esse, maJkes
daim, — F i g., of things, to give notice, make knoum,
signify, indicate : terra adventUii hostium muUia
indiciis ante denuntiat: ilia arma non periculuni
nobis denuntiant: Caeruleus (color) pluviam de-
nuntiat, Y. : hoc data arma denuntiant, Ta.
denuo, adv. [de+novol, <m« more, a second
time, anew, afreih, again: Etruria rebellans, L.:
Sicilia censa denuo est: recita denuo: iube mi
(ienuo Respondeat, T. — In turn, again (coUoq.):
metun ne denuo Miser excludar, T.
denus, adj. [for *deo-nus; of. decern, iiKa'\y
the tenth : luna, 0.
de-oner5, ftvl, atus, ftre, to unload, disburden :
ex illius invidia aliquid et in te traicere.
deorsum or deorsos, adv. [de+Torsum, yor-
sus j. — Of motion, downwards, down : pondere
fern. — With sursum, up and down: Ne sursam
deorsum cursites, T.: naturis sursum deorsum
commeantibus. — Of position, down, below: Cliros
deorsum vorsum est, right down before you^ T, :
Nostin porticum hac deorsum ? T.
depaoisoor, see depeciscor.
de-pasoo, p&vl, p&stus, ere, to feed down^ feed
off, give for food: saltQs, 0.: luxuriem segetam,
V. — To feed upon, graze, consume : agros : (tauri)
sumroa Ljcaei, Y. : saepes Hjblaeis apibus florem
depasta salicti, Y. — P o e t : depasta altario, the
offerings, Y. — To prune away, remove: (oratioois)
Digitized by V^OOQ IC
depaooor
227
depono
hixaries stilo depascenda. — To dairoy^ wtute :
posseasiozieni Academiae.
de-paBOor, pastus, I, </«p., to eat up^ feed on^
eimnme: morsu artCLs, Y.: piscis Depastud viva-
m, la. — To wuU^ destroy: artOs depascitur fe-
bri8,V.
depedsoor, pectus, or de-paclscor, pactus,
I, dip.^ to bargain /or^ agree ^*pon : tria praedia
sibi: cum illo partem suaro. — To make an agree-
nMt: cam eis, ut, etc. : ad oondicionem eius, cu-
Kat— Fi g., to bargain^ make a bargain : depecisci
morte cnpio, i. e. am content to £e^ T. : cur non
booestiBsimo (periculo) depecisci velim ?
de-pecto, — , pexus, ere, to comb offy comb
inen^eomb: crinls buxo, 0.: depexus crinibus,
0. ; Tellera f oliis, V. — To comb doton^ fiog^ curry
(colloq.XT.
depeotna, P. of depeciscor.
depecmlator, 6 ns, m. [depeculor], a plunder-
ety embezder: aerari : suus (i. e. eorum).
depeoolor, fitus, &rl [cf. peculium], to despoil^
pbmder^ strip: delubra: Apollonium argento. —
To embazU^ acquire by fraud: laudem familiae.
de-pello^ pull, pulsus, ere, to drive ottt^ drive
<a^j remove, expel, put ont^ put o/f, turn aside :
veoientem in forum yirum vi : de Falerno Anse-
res: earn de proTindft, N. : alqm urbe, to banish,
Tl : ab aria et f ocis ferrum flaramamque : tantam
Dtolem a cerricibus nostris : f renum ore, H. : tela,
ssai: depulerant Aarorae lumina noctem, 0.:
quo solemos ovium depellere fettls, to drive doym,
v.— In war, to thrive out^ expei, dislodge-: defenso-
m nUo, Gbl : inde vi depelli, S. : ex bis regionibus
prusidia, N. — To thrust out^ remove^ displace:
prindpee depulsi loco: iterum ab eodem gradu
(iepoisas est, N. — 7b wean: a lacte agnos, Y. : de-
pala haedi,Y.: lacte depulsus leo, H. — Fig., to
<*fertypiU away, drive off^ remove: cibo fames de-
paiii est : f rigos, H. : morboe. Cs. : pestem augu-
rio,y.: mortem fratri, 0. : ab se mortem opinione
laortis : ratibus taedas, Y. : curas vino, Tb. : cri-
ffleo: aoditiones falsas, Ta. — To depose, remove:
il(^ tribunatu : alqm senatu, Ta. : alqm de pro-
TiocU, N. — To deter, divert, ditsuade, drive, force:
aJqm de snsGeptA causA : de spe depulsus : magna
^ depulsus, L.: sibi turpitudinem : te ex ill&
(iSaooe ease depulsom : Caesar a superioribus con-
silnf depalsas, C%. : aliquam recto cursu, H.
de-pendeo, — , — , Sre, to hang from, hang on,
im^ down: ex umeris nodo dependet aroictus,
V : ^ka rarois, Y. : serta tectis, 0. : laqueo, L. :
Ijoa dependent, O. — F i g., to be dependent on,
^aitfor: Dependet fides a yeniente die, 0. — To
^epmd,be derived: *augunum' dependet origine
•arta,0.
4^|>eodd^ dl, — , ere, to pay: dependendum
tibi est, quod mihi spopondisti. — Fig., to pay,
render: rei p. poenas.
de-perdo. didi, ditus, ere, to destroy, rttin : su-
tor inopi& deperditus, i. e. impoverished, Ph. : de-
perditus alqua, desperately in love toith, Pr. : in
alqua, Gt : fletu, exhausted, Ct — To iose: bona,
honestatem : tautum eius opinionis, Gs. : usum lin-
guae, 0. : alquid de libertate : alquid SummA, H.
de-pereo, il, itarua, ire, to go to ruin, perish,
die, be lost, be undone : tempestate deperierant na-
ves, Gs. : exercitfis magna pars, Gs. : qui deperiit
minor uno mense, H. : gens bominum vitio depe-
ritura fuit, 0. — To be desperately in love: amore
mulierculae, h. : banc, T. : alqm amore, GU
depexua, P. of depecto.
depictno, P. of depingo.
de-pingo, pinxi, pictus, ere, to depict, portray,
paint, draw : pugnam, N. — F i g., to portray, repre-
sent, describe, imagine, conceive : probe horum fac-
ta, T. : vitam buiusce: minata quaedam nimium.
que depicta, too elaborately defined: quidvb cogi-
tatione, i. e. to imagine.
de-plango, nxl, — , ere, to bewail, lament (by
beating the breast, etc.) : palmis Deplanxere do-
mura, 0. : deplangitur Ardea pennis, 0.
de-pl5r5, ftvl, atus, ftre, to weep bitterly, moan,
wail, lament, complain: iaraentabili voce : de isdem
rebus esse dolentius deplorandum. — With ace., to
bewail, lament, deplore : ad saxa haec : damnatio-
nem illam: doroum incensam: deplorati publico
luctu, L. : quae de altero dcplorentur : multa de
Gnaeo. — To give up for lost, abandon, resign :
suam quisque spem, L. : deploratur in perpetuum
libertas, L. : vota (coloni), 0.
de-pluo, ul, — , ere, to rain down : Multus ut
in terras deplueret lapis, Tb.
de-pond^ posui (-posivi, Ct), positus, ere, to lay
away, put aside, set down, lay, place, set, deposit :
lecticA paulisper deposita : corpora sub ramis ar-
boris, Y. : mentum in gremiis mimarum : onera
iumentis, Gs. : depositis arrais, Gs. : arma umeris,
Y. : anulos, L. : argenti pondus defossa terra, II. :
plantas sulcis, Y. : Onus naturae, i. e. to give birth
to. Ph. — To lay, wager, stake, bet : vitulam, Y. — To
lay up, lay aside, put by, deposit, give in charge,
commit, confide, intrust : gladium apud te: tabu-
las apud Pompeium, Gs. : (pecunias) in public&
fide, L. : liberos in silvis, Gs. : HS LX in publico,
Gs. : saucios, Gs. — P. pass. : depositus, laid down,
despaired of, given up, dead (because the recent-
ly dead were laid on the ground) : lam prope de-
positus, certe iam frigidus, i. e. dead, 0. : Deposi-
turn me flere, 0. : parens, V. : rei p. pars. — F i g.,
to lay clown, lay aside, put away, give up, resign, get
rid of : studia de manibus: ex nicmoiift insidias:
personam accuaatoris : certamiua, h. : bellura, 0. :
Digitized by V^OOQIC
depopnlatio 2!
timorem : imperium, Oe. : proTinciam : nomen, 0. :
sitim in undft, quenc?iy 0. : prius animam quam
odium, i. e. to die^ N. : clavum, to lose the rank of
tenator^ H. — To deposit, intnut^ commit: populi
ius in vestrft fide: quae rimo8& deponuntur in
aure, H. : aliquid tutis auribus, H. — To fix^ direct :
in Damalin oculos, H.
depopulatiS, onis, /. [ depopulor ], a laying
W€Utey maraudinffy pUloffing : agrorum : aediuro :
ad depopulationein profecti, L. : iter Antoniorum
quid habuit nisi depopulationea ?
depopulator, dris, m, [depopulor], a maravd-
er^ pillager: fori.
de-populor, Stus, &rl, dep., to lay waste^ ravage^
plunaer^ pillage : Ambiorigis finla, Cs. : agros, L. :
extrema agri Roman! , L. : domos, fana : oiune
mortalium genus (of pestilence), Th. — P. pass. :
depopulatis agris, laid wastCy Cs. : regiones, L, —
To wastCy destroy (poet): Cerealia dona, 0.
de-porto, avi, atus, are, to carry dovmy carry
offy tcJce avoay: frumentum in castra, Cs. : ex
Sicilia litteras in Verrem : ossa eius ad matrem,
N. : partem exercitas eo, Cs. : oranera exercitum
ex Hispanift, enacnatCy L. — To transporty banish
for life, exile: in insulam deportari, Ta. : Italia,
Ta. — Of magistrates quitting a province, to bring
homey take alongy carry away : signa ex urbibus :
victorera exercitum : nihil doraura. — ^Fig., to carry
offy bring home, bring away, derive, acquire : trium-
phum tertium: crimen Romam ex prorincift: ex
Asift dedecus.
de-posoo, popOscI, — , ere, to demandy requir&y
request eamestlyy call for : unum ad id bellum ira-
peratorem deposci: imperatorem Caesarem: sibi
navis, Cs. : pericula, Ta. : sicut semper depoposci-
muR, Cs. : omnibus pollicitationibus deposcunt,
qui belli initium faciant, Cs. — To demand, requesty
claim (a duty or office): sibi id muneris, Cs. : tibi
partis istas: sibi procurationem incendendae ur-
bis. — To demand (for punishment): aliquem ad
mortem, Cs. : alqm morti, Ta. : Pompeiuro inter-
ficiendum : auctorem culpae, L. : ausum Talia, 0. :
altera me deposcere putabatur, to demand my
death. — To caU mtt, chaUenge: Volscos sibi, L.
depositum, I, n. [depositus], a deposity trusty
bailment : reddere depositum. — P o e t. : arva iussil
Fallere depositum, i. e.faUofa harvesty 0.
depoaitua, P. of depono.
depraendo, see deprehendo.
depravate, adv,y corruptlyy perverseiy: iudi-
care.
depravatio, onis, /. [depravo], a distortion :
quaedam (membrorum): oris. — Fig., a pervertion,
corruptiony vitiation : animi: consuetudlnum : no-
stra, pfrvtfrttfy.
8 deprehendo
depravo, — , atus, ftre [de+ prams], to (fit>
torty disfigure: quaedam oontra naturam depra-
vata. — F i g., to perverty sedueCy corrupt, deprave^
spoil: nil est Quin male narrando possit depra-
varier, T. : ut ea quae conrigere volt, depravare
videatur: (Campanos) nimiae rerum omnium co-
piae depravabant: depravatus Pompeius invidift,
Cs. : magna pars gratia depravata, S. : plebem
consiliis, L. : solent domestici depravare.
depreoabundoa, adj. [deprecor], eammtfy
entreatingy Ta.
deprecatld, Onis,/. [deprecor], an averting by
prayer, appealy intercession, pleOy apology: periculi :
quae deprecatio est ei reliqua, qui, etc. : aequitatis,
on the ground of : pro illia, Cu. : deprecatione deo-
rum commoveri, the sanction of an oath : adgre-
diar ad crimen cum ilia deprecatione, sic ut, etc. —
In rhetoric, a deprecationy deferential remonstrance,
depreoator, Oris, m. [ deprecor ], an averter^
intercessor : miseriarum : pro illius periculo. — An
advocatCy mediator: sui : apud consulem depreoa-
tor vobis adero, L. : salutis meae : ut eo depreca-
tore a Sequanis impetrarent, Cs. : uti deprecatori-
bus Remis, Cs.
de-preoor, atus, Sri, dep.y to avert by prayer^
depreecUe, plead against y beg to escape, seek to avoid :
uilam ab sese calamitatem : a me patriae querl.
moniam: nullum genus supplici: mortem, Cs. :
inimici imperium, S. : sui periculi deprecandi fa-
cultas, Cs. : ignominiam, L. : primum deprecor, ne
me, etc. : unum, ne se armis despoUaret, Cs. : non
deprecor, quin, etc., Ct. : illam, i. e. curse, Ct — To
prayy plead withy apply to, solieity offer a plea :
quem deprecarere ? : patres, ne festinarent decer-
nere, L. : errasse regem deprecati sunt, plead in
ezcuwy S. : pro filio patres deprecamur : neque
ilium se deprecari, quo minus pergat, L. : roget,
deprecetur : merui, nee deprecor, inquit, V. — Su-
pin.aec.: ad me deprecatum venire. — To pray
for, intercede in behalf of: raultorum vitara a
Sulla : quos ad pacem deprecandam miserat : me
a vobis.
de-prehend5 or deprend5 (-praendoX ^^i
BUS, ere, to take away, seixe upon, catch, snatch:
deprehensus ex itinere Magius, Cs. : comitatus in
ponte, S. : litterae deprehensae, intercepted, L. :
navis, to seize, Cs. : Argolico mari deprensus, i. e.
ntorm-stayed, V. : Deprcnsis static tutissima nau-
tis, V. : in aequore navem (Auster), 0. — To catch,
overtake, surprise, apprehend, detect, find out, dis-
cover: deprehendi in nianifeato scelere: sineduce
deprehensis hostibns, Cs. : Deprendi miserura est,
U. : qui, cum venenum dare vellet, deprehensus
c.'^t : factum : facinora : ( venenum ) datum, L. :
Agricola nuntio deprehensus, surprised, Ta. — To
confitte, catch, bring into a strait: flamina Cum
deprensa fremunt silvis, L e. confined, V. : viae
Digitized by V^OOQIC
deprehenAio 21
deprenflua in aggere serpens, V. — F i g^ to oompre-
hmiy pereehe, undintand^ detect^ dUeovtr^ dUcem^
obteve: res magnas in minimis rebus: alcuius
fadoora ocalis, opinione: quid si me stultior ipso
depreoderis? H. : lu feris deprensa potentia mor-
bi,0. — To bring into a strait^ embarrass: depre-
bensam me plane video : se dcpreheiisum negnre.
deprehenaio, 5nis, /. [depreheudo], a catch-
ing, Stcowry : manifenta veneni.
deprehensos (-prensus), P. of depreliendo.
deprendd, see deprehendo.
depresBUfl, adj. with comp. and mp, [P. of
deprimo ], gunkenj low : domus : convalhs, V. :
(libra) Oepressior orbe, Tb. : locus duodecim pe-
des huini depressuii, S. : vox depressissimaf Her.
deprimo, pressi, pressus, ere [de+premo], /o
pros doveik, weigh down^ sink doitn, depress: ter-
nm: ad menlum depi-esso supercilio: depresso
tnitro, V. — To sink (in water): partem navium,
(X : carinam, O. : ciassis depressa. — Fig., to
prexs down^ depress^ overwhelm: improbitate de-
press* reritas emergit: alium, L.: liostem, L. :
preces, to silence, N. — To depreciate, disparage:
meam fort u nam.
(de-proelior, — ^ ftri), dep.—P. prats., warring
mUntly: ventos aetjuore DepiXKjliaiitls, II.
de-promo, proropHl, promptus, ere, to draw
«rf, dr«» forthy bring out, fetch: pecuniam e.\
aerario : tela pbaretris, V. : venenum sinu, Ta. —
fig., to drawy derive, obtain : e qui bus locis argu-
menu : alqd vel a peritis vel de libris.
de-propero, — , — , ftre, to hasten, prepare
haMUy: coronas, H.
depso, — , — , ere, to knead.
depadet. uit. ere, impers., to cease to shame:
depadait, shame has departed, 0.
depogis ( dep^gls ), is, adj. [puga], without
tmUocks, thin buttocked, H.
de-pngnd, ftvi. fttus, are, to fight decisively,
fyht out, join battle, combat : sign is conlatis, L. :
MJe iostnicta, Cs. : cum civibus: ad depugnan-
dam, N. : ante depugnabitur : depugnatum cum
Otllis est, L. — Fig., to contend, quarrel: unum
par quod depugnet : depugnarc parati, H.
depoliio, 6nis, /". [de + 1 PAL-], a driving off,
iriting away, repaling, tearding off: mali : ser-
ritntis. — A defence^ answer (to a charge), C. — A
iowring, sinking : luminum.
d^mlaor, oris, m. [de+1 PAL-], a destroyer:
dominate.
depalmov P*- of depello.
de^^to, ftvl, fttus, ftre, to cut off,pruue: um-
bras (L e. ramos), O. — To reckon, estimate, esteem,
mmder: meiun esse operam parvi preti, T. : malo
fe(%>umdepotat.
9 derigo
dereote, adv, with comp. [derectus], directly^
straight : dicere : derectius gubernare.
derecto, adv. [derectus], directly, straight:
trabis inicere, Cs. : deorsus ferri. — Fig., simply,
directly, unambiguoitsly : dicere : anna petisse, L.
derectus (directuaj, adj. [P. of derigo],
straight, direct, hvcl, upright, perpendicular : (iter)
simplex et derectuin : tuba derecii (aeris), 0.:
fossam derectis lateribuB duccre, Cs. : iugum emi-
nens in mare, Cs. : Henna ab omni aditu oircum-
cisa atque derceta est. — As suhst. n. .* in derectum
niteutes, straight forward, L. — Fig., straightfor-
ward, direct, simple, plain, right : yivendi via : ra-
tio: senex: den untiatio belli, L.
derelictlo, onis,/. [derelinquo], an abandon-
ing, disregard^ neglect : communis utilitatis.
derelictos, a<(;. [P. of derelinquo], solitary,
deserted: angulus provinciae : solum.
de-relinquo, UquI, Uctus, ere, to forsake whol-
ly, abandon, desert : Gracchum a Tuberone derelic-
tum videbamus : arationes : ab omni fortunft de-
relicti : filium privatum dereliquerat, S. : oppida
pro dcrelieto habere, abandoned, ownerless.
de-rfipente, adv., suddenly, on a sudden : ab
eft sese avellere, T. : rabere, C. poet.
de-rep5, rSpsI, — , ere, to crawl dorni, sneak
down : ad cubile suis, Ph.
dereptofl, P. of deripio.
de-rideo, si, bus, €re, to laugh at, laugh to
scorn, scoff at, deride, mock : omuls istos : te, H. :
derisum esse credo hominem : alqd, H. : derisus
semel, Aoo/a/ q^.' derideat Aethiopem albus, lu. :
merito, T. : deridet, cum iubet, etc., he is mocking.
— Supin, ace. : ultro derisum udvcnit, T.
de-ricticulas, cuij., very laughable, ridiculous:
deridiculum esse se reddere, etc., L. dub. — As
nibst. M., an object of ridicule, laughing stock, mock-
ery: deridiculo esse, Ta. : per deridiculum audi-
tur, Ta, : corporis, ludin-ousness, Ta.
(de-rigesod), derigul, or dliigul, — , ere, inch.,
to become stiff, grow rigid, fix, curdle (only perf.
system): formidine sanguis deriguit, V.: deri-
guere oculi, were fixed, V. : birsutae comae, 0.
derigo or derego or dirigo, r6xl, rectus, ere
fde + rego], to lay straight, set straight, arrange,
lay out: haec directft materift iniecta consterne-
bantur, Cs. : cratis, Cs. : derexerat finem Philippo
veterem viam regiam, L. : opera, Cs. : vicos, L. —
To draw up, form (a line of battle): aciem, Ci*. :
Derexere acies, V. — To direct^ send, aim, drive,
steer: ab iisdem (EU'siis) cursu.-* (navium) deri-
guntur : iter navis, O. : qu& te ducit via, derige
gressum, V.: ex vestigio vela ad castrn, Cs*. :
equum in ipsum consulem, L. : dcntis in inguina,
0- : cursum ;>er auras in lucos, V. : uUjuo cursum :
Digitized by V^OOQIC
deripio 2
Davero co, N. : hue gressum, V. — Of weapons,
to €nm^ direct^ dUcharge : spicula cornu, V. : tela
arcu, H. : tela Corpus in Ai^acidae, V. : hastam
in te, 0. : Ilo hastam, V. — F i g., to direct^ ffuidej
defincy limits regulate: roeas cogitationes non ad
illam Cynosuram : ad quae (exeinpla) oratio dere-
gatur mea: vitam ad rationis normam: ad illius
similitudiuem inanum : omnia voluptate : utilita-
tem honestate: (divinatio) ad veritatem saepissime
derigit, points the way.
deripio, ripul, reptua, era [de + rapio], to tear
off , tear away^ snatch away^ remove violently ^ pull
down: cothurnos, V, : de uianu Cereris Victoriam :
vestein a pectore, 0. : velaraina ex umeris, 0. : ei
vitae ornamenta deripl : spolia Laiinis, V. : signa
derepta postibus, H. : ensem vagina, 0. : dextram
cnse, V. — F i g. : quantum de mea auctoritate de-
ripuisset
deriBor, oris, m. [derideo], a mocker^ scoffer:
semper eris, II. : populi, lu. : imi lecti, H.
1. derisuB, P. of derideo.
2. deriBUS, ds, m, [ derideo ], mockery , ncortiy
dei^jtion: facile ad derisum stulta levitas ducitur,
Ph. : derisui fuisse triumphum, Ta.
derivatio, Sni.**,/. [derivo], a leading off^ turn-
ing away: (lacils). L. — Plnr.: fluminum.
derivo, fivl, &tus, fire [de + rivus], to lead off^
turn away: aqua ex flumine derivata, Cs. — Fig.,
to draw, derive, bring : nihil in suam domum inde:
Hoc fonte derivata clades, H. — To divert, turn
aside, transfer: in me iram senis, T. : derivandi
criminis causa: partem in Asiam curac: alio re-
sponsionem suam.
derogati5, 6ni8,/. [derogo], a partial abroga-
tion^ limitation (of a law).
de-rogo, *vl, fttus, ftre. — In legislation, to re-
peal in part, restrict, modify : neque derogari ex
hac (lege) aliquid licet: de lege aliquid derogare.
— I n g e n., to take away, detract, diminish, impair,
vnthhold: de magnificentia quiddam: de testium
fide : si quid ex hac ( aequitate ) : fidem alicui :
certam derogat vetustas fidem, L.
de-rosus, P., gnawed away, nibbled: clipei a
muribus.
de-mo, rul, — , ere, to take away, detract : cu-
muhim de laudibus alicuius.
de-ruptOfl, adj. with comp., broken, precipitous,
sUep: angustiae, L. : in deruptiorem tnmulum, L.
— Mur. n. as subst., precipices, L.
de-saevio, il, — , ire, to ravefuriouslt/, rage : in
aequore, V. : pelago hiems, V. : tragitft in arte, H.
de-BCendo, dl, sus, ere, to dimb domi, come
down, descend, fall, sink: qx eqno, to alight : montc,
S. : de palatio : caelo, H. : e caclo, lu. : vertice
montis ab alto, V. : ab Alpibus, L. : arce Monoeci,
N) deaorlpte
V. : per cHvnro, 0. : in campum : in yentrem, »
be eaten, H.: caelo in undaa^V.: ad naviculas:
Ad mare, H. : Sacrft vi&, H. : sciscitatum deos de-
scendunt, L. : luppiter laeto descendet imbri, V. :
0 testa . . . Descende (i. e. ex apothec&), H. — 7b go
down, go, corns (to business, etc.) : in forum ante
lucein : ad forum, L. : fuge, quo deacendere geatis,
H. : de palatio: hodie non descendit Ant<mius:
quod non descenderet tribunus, L. : in causam. to
engage, — Of troops, to march down : ex superioribus
locisin planitiem, Cs.: qu& (sc. de monte), Sw : inde
(sc. de arce), L. : in aequum, L. : omnibus copiia in
campum descensum est, L.: ad laevam,S.: praeda-
tuin in agros Romanos, L. : descensum in aciem eat,
the battle began, L. : in certamen : Ad pugnam rlie-
torica ab umbiu, lu. — To sink down, penetrate : fer-
rum alte in corpus, L. : toto in ilia ferro, O.: toto
corpore pestis, V. : in iudicis auils, H. — F i g., to
go down, descend, sink, penetrate : verbum in peo*
tus ultius, S. : cura in animos patrum, L. : descen-
dere ad ipsum Ordine perpetuo, follow the line
of descent, 0. — To lower oneself descend, stoop,
yield, agree to: senes ad ludum adulescentiura
descendant: ad calamitatura societates: ad eiua
modi consilium, Cs. : ad ultimum rei p. auxilium,
L. : prcces in omnis, V. : videte, quo deacendam.
deBCensiS, onis,/. Fdescendo], a descending:
Tiberina, the sail down the Tiber.
deBoenBiiB, Qs, m. [descendoj, a descent, way
down: quft illi descensus erat, S. : faciiis descen-
sus Averno, V. : difficilis et artae viae, L.
de-BClBCO^ IvI, Itus, ere, to withdraw, leaive,
revolt from, desert, go over : ab Af ranio, Cs. : a
populo: quibus invitis descitum ad Samnites
erat, L. : aperte, L. — In g e n., to depart, deviate^
withdraw, fait off, be unfaithful: a se ipse: car
Zeno ab hac antiquft institutions desciverit : a Da-
tura, N. : a vita, kill oneself
de-8Cribo, IpsI, Iptus, ere (often confounded
with didcribo), to copy off, transcribe, write om/,
unite down : a te Hbrum (i. e. a tuo exemplo) : de-
scriptam legem adferunt, tlte draft ' in foliis car-
mina, V. : in cortice Ciinnina, carv^ V. : ius ab
antiqua gente, copy, adopt, L. — To sketch, describe,
draw, depict, represent : formas in harena : caell
meatas radio, V. — F i g., to represent, delineate^ de-
scribe: res verbis describendia : dignus describi,
quod mains ac fur, etc., H. : volnera Parthi, H. :
cum plnviua dcscribitur areus, H. : facta versibus^
N. : Votiva descripta tabella Vita senis, H. — Th
define, prescribe, fix, assign : iura finium : rationetn
totius belli : classls ex censu, L. : vices (poetae),
n. : in quattuor urbanas tribiis libertinos, L. : in
duodecim mensia annum, L. : vecturas frumenti
finitimis civitatibus, Cs. : suum cuique munus.
deBCripte, adv, [ descriptus ], in an orderiy
manner: digerere,
Digitized by
Google
desoriptio
981
desido
J dnis ( often oonf oanded with di-
Bcriptio),/. [describoj, a marking out^ deHneation^
copg,tronterifdjdra/i: ca^M^ circuit: tabularum :
tlqd descriptioDiboB ezplicare. — F i g., a reprcsen-
tation^ iUinsoHon, deseripUon: aedincandi, />^n ;
serronun: regioDum, to/M^ajoAy; nomxmSy defifd-
iwh, — A proper ditpontion^ order, arrangement :
Tit descriptionis atque ordinis (in oratione) : cen-
tanirum dassinmque, L. : temporum. — In the
sense dutrilnUion^ division^ the proper form is di-
scriptia
detoriptiu, adj. with eomp. [P. of describo],
fnaady ordered, properly arranged: materies
orationis: ordo Terborum : natura nihil est de-
ecriptius.
de-feco^ cul, ctus, ftre, to cut off^ cut away:
Mite, (X : oervice desecta, L. : particulam un-
diqae, H. : hordeum, Cs. : desecta cum stramento
wgw, L : Desectum gramen, 0. — F i g., to prune
ofyTtjtet: illud (prooemiam).
de-iero^ ml, rtus, ere, to leave, forsake, aban-
don, daert, give up: exercitum, Cs. : castra, L. : ca-
stdEa desertis, Cs. : fratrera, V.: th:iiaiiio.s pactos,
v.: Hensa deserit toros, is retn*»n I from, 0. :
Bitrt) scelestum Deseruit poena, /ai7« tofoVow up,
H.: qui non desenierant, revolted, X. — Fig., to
lent, desert, abandon, forsake, leave in the lurch:
boe dfflet, Ne deseras se, T. : me in his malis, T. :
DOQ deeerit seee, armat familiam, etc., Cs. : auum
io^: desertarum renim patrocinium suscipere:
qute fadebam, ea at deseram, the course of eon-
dsd, S. : inoeptum, V. : vitae reliquum : viara
Tirtatis, H. : deaeror ooniuge, 0. : desertus suis,
T«.— Esp., in law: yadimonium m\h\, to for feit
iu ncoguisanee: yadimonla deserere quam ilium
eierdtom maluerant. — Of things, to /ai/,/oraaA:«.>
(MBpoi qoam res maturiua me deseret, S. : donee
te deeoet aetas, H. : nisi me luoerua deseret :
{*auM)ia deseret hone, H. : deserta (natura) dese-
ict %iifsi, Ut die, 0. : leo desertus yiribus, Ph. : a
tortooa deseri, Cs. : a tribunicia voce.
dettrtor, 6ri6, m. [desero], one who forsakes, a
dernier: amioonim : communis utilitatis aut salu-
iii.^In war, a runaway, deserter, Cs., L., Ta. —
Poet: Amoria, O. : Asiae, V.
flntaihii, cb^. with oomp. and sup. [P. of de-
•««>], dlgiCTift^ desert, solitary, lonely, waste: angi-
P"tttt,T. : anus, T. : planities penuria aquae, S. :
kKt, C^: nrbea : via : portOs, V. : vetustas, long
'mk.H.: reditos desertior: nihil desertius: orae
''■citiiBtmae : solitudo. — Plur. n. as subst., desert
fleese^ deserts, wastes: Libyae deserta, V.: fera-
na, (fttf lonely haunts, V .
de-ienrlo, — , — , ire, to serve zealously, he de-
»««< he mtject, he of service : ciiivis deserviant :
Tolsa opera deserrire : si officiji, si operae, si vigi-
^ desemiiDt amicis : divinis rebus.
(desas), idis, aefj. [de + SED-J, inactive, indolent,
idle : sedemus desides domi mulierum ritu, L. :
longa pace deaides, Ta. — Fig.: nee rem Roma-
nam tani denidem umquam fuissc, L.
desideo, sc'll, — , fire [de+sedeo], to sit long,
sit idle, remain ina*'tive: totum diem, T. : aquila
raniis, Ph.
deuderabilis, e, ae{^'. [ desidero ], wanted, de-
sirable: nihil desiderabile concupiscunt: suis vitiis
desiderabilem efficere avum, i e. missed, L. : prin-
ceps, Ta.
deuderatio, onis, /. [desidero], a desiring,
longing, missing: (voluptatum) dub
deuderatUB, P. of desidero.
deuderium, l, tu [ cf . desidero ], a longing,
ardent desire, wi^h, want, grief, regret: Athenarum,
T. : urbis, homesickness : coniunctissimi viri : tarn
cari capitis, H.: pectora diu tenet desiderium,
Enn. ap. C. : Ita raagno desiderio fuit ei filius, T. :
Desideri pocula, love-potions, H. : desideria imperi-
torura comraovere : fidelia, H. — Want, need, neces-
sity: cibi naturale, L.: hae manGs suflfecere desi-
derio raeo, Cu. — A request, petition : desideria
militum ad Caesarem ferenda, Ta. — F i g., of a
person, a desire, longing: Nunc desiderium, cura-
que non levis, H. : valete, mea desideria.
deudero, avi, Stus, are [cf. considero], to long
for, ask, demand, call for, wtsh for, desire, require,
exped, : me, T. : tribuni imperium, Cs. : ea (beiie-
ficia), S. : quod satis est, H. : ullam rem ad se
inportari, Cs. : alqd ex vobis audire: ab milite
modestiam, Cs.: desiderando pendere animis : nuU
lam aliam mercedem laborum : Capitolium sic or-
nare ut templi dignitas desiderat.— 7b miss, lack,
fed the want of: alqm, T. : quid a peritioribus
rei militaris desiderari videbatur, Cs.: alqd in
oratione: Sextilem totum mendax desideror, am
waited for, B..'. viris adulescentis. — To lose: ut
(exercitus) ne unum quidem miiitem desiderarit:
in eo proelio CC milites, Cs. — Pass., to he missing,
he lost, he wanting: ut nulla navis desideraretur,
Cs. : perpaucis desideratis quin cuncti caperentur,
almost every one, Cs. : neque quicquam ex fatio
desideratum est
desidia, ae, /. [deses], a sitting idle, idleness,
inactivity, sloth: ab industrifi ad desidiam avo-
cari : pro labore desidia, S. : latrocinia desidiae
minuendae caus& fieri, Cs. : improba Siren, H. :
in visa primo desidia postreroo amatur, Ta. : (vo-
bis sunt) desidiae cordi, V.
desididBOB, <w(/. with sup. [desidia], slothful,
indolent, lazy, idle : Qui nolet fieri desidiosus,
amet, 0. — Causing idleness, making lazy: inlece-
brae cupiditatum : desidiosissimura otium.
de-Bido, sidl, — , ere. — Of places, to sink, set-
lie dovm,faU: ut multis locis terrae desiderio i;
Digitized by V^OOQ IC
designatio ^
ad Manis imos, V. — Fig., to deteriorate: desiden-
tes mores, L.
deugn&tio, dnis, /. [designo], a marking outy
specification (cf. dissignatio) : personarum et tem-
porum. — A designation to office: aDDua, of cofi-
suls, Ta.
design&tor, see dissignator.
dSugn&tOB, P. of desigDO.
d6-ugnd, avi, fttus, &re, to mark out^ point outy
trace^ designate, define (often confounded with dis-
signo) : urbem aratro, Y. : moenia fossft, V. : tern-
plo lovis finis, L. : cireo designatus locus est, L. :
Europen, depicts ( in a web ), 0. — F i g., to point
mUy marky denote^ designate^ describe, represent^
brand: haec verbis designata : bac oratione Dum-
norigem designari, Cs. : oculis ad caedem unura-
quemque nostrum: quern (mundum) deum. — To
appoint^ choose^ elect (to office) : consul es desig-
natus : comitiis designatus aedilis : sperans si de-
signatus foret, etc., S. — P. perf.^ electa chosen (to
an office) : consul : tribuni plebis : xvir : praetor. —
Of a child unborn : designatus civis ; see dissigno.
desilid, ilul, ultus, ire [de-f salio], to leap down^
distnount : de navibus, Cs. : de raeda : ex equis,
Cs. : ab equo, V. : curru ab alto, 0.: biiugis, V. :
altis turribus, H. : in medias undas, 0. : ad pedes,
to dismount^ Cs. : desilite commilitones,/um/7 over-
board, Cs.: DeBilmtydismiOuntedyO. — Poet.: unde
loquaces Lymphae desiliunt, H. : aetheria domo
(of lightning), Pr. — Fig., to leap headlong, venture
needlessly : in artum, H.
de-sino, sil (rare ; destiti is used instead), si-
tus, ere, to leave off^ give every cease, desist, forbear :
lacessere, T. : de compositione loqui, Cs. : f urere :
indicia severa Romae fieri desierunt: ut auctor
Desinat inquiri, 0.: artem, ^Ve up: versQs, V. :
plura, say no more, V. : dominain, abandon, 0. :
▼eteres orationes a pleriaque legi sunt deeitae:
contra eos desitum est disputari : tunc bene de-
sinitur, 0. — To cease, stop, end, close, make an end,
have done : deinde desinet (solicitudo), T. : liben-
ter desino: bellum sural fncile, aegerrume desi-
nere,S.: quo (puero) ferrea primum Desinet gens,
at whose birth, V. : desierant imbres, 0. : ut Desi-
nat in piscem mulier, end in, H. : desine quaeso
communibus locis : querelarura, H. : A te princi-
pium, tibi desinet (carmen), V. — Of speech : de-
sinendi modus : Vix bene desierat, 0. : Ah desine,
cease, T. : Desine, iam conclamatumst, T. : ilia,
quae similiter desinunt, etc., like endings.
desipiens, entis, adj. [P. of desipio], /oo/mA,
silly: adrogentia: ita desipiens, qui, etc.
desipio, — , — , ere [de+sapio], to be void of
understanding, be silly, net foolishly : licet me de-
sipere dicatis: si non des«ipit niigur,H.: Dulce est
desipere in loco, to trifie, H.
d despioatns
de-8iBt5, stitl, stitus, ere, to leave off', eea»e, givt
over, desist from : de qufi (petitione) ne aliquid
iurares dcstitisti : de petitione, L. : a defensione,
Cs. : ab oppugnatione, S. : litibus, T. : hoc conatu,
Cs.: susceptfi causa: incepto, L.: ter in prime
destitit ore sonus, stuck in my throat, 0. : pugnae,
V. : hoc percontarier, T. : conari ac Telle : pecu-
niam poUiceri, Cs. : sub occasum solis destiternnt
(i. e. interficere), Cs. : non desistara, give up mji
purpose, H.
desitus, P. of desino.
de-s5l0, avI, atus, are, to leave alone, forsake,
abandon, desert : agros, V. : desolatae terrae, 0. :
desolatus servilibus ministeriis, deprived of, Ta.
despeoto, — , — , ftre, intens. [despicio], to look
down upon : terras, V., 0. : Palantis homines pro-
cul, 0. — To overlook, command: quos despectant
moenia, V. — To despise: liberos, Ta.
1. despectus, cuij. with tup, [P. of despioio],
contemptible, scorned: maxime natura eius, Ta. :
despectissima pars servientium, Ta.
2. despeotOB, Qs, m. [despicio], a looking
down upon, view, prospect : ex oppido in campum,
Cs. : ex omnibus partibus despectUs habere,
points of view, Cs. — An object of contempt : at
(res R.) Trcveris despectui sit, Ta.
deaperanter, adv. [despero], hopdettiy, de-
spairingly: loqui secum.
deaperatio, dnis,/. [despero], hopeletsnen, de-
spair : summa, Cs. : ad desperationem adducti,
N. : a desperatione iram accendit, L. : desperatio-
nes eorum, qui, etc: vitae: nimis celer rerum,
L. : magna pacis, Cs.
deaperfttua, adj. with con^, and sup, {P. of
despero], given up, despaired of irremediaoU, des-
perate : res p. : desperatas pecunias exigere :
f uga. — P r o V. : desperatis adhibere medicinam :
haec nunc raulto desperatiora : desperatissimum
perfugiuro. — Without hope, desperate : homines,
Cs. : senes.
de-aper5, &vl, fttus, Are, to be hopeless, have no
hope, dapair of give up: de ee: de pognA, Cs. :
de toto ordine : de summa reniro, L. : honores :
rem p. : vitam : voluntariam deditionem, L. : aire
restituimur, sive desperamur: Nil deeperandum
Teucro duce, H.: desperatis nostris rebus, Cs. :
desperatus ab omnibus: non despero fore all-
quem aliquando, qui, etc. : quae Desperat tractata
nitescere posse, H. : diffidens et desperans rebus
tuis: suis fortunis, Cs. : saluti: sive babes ali-
quam spem de re p. sive desperas : hostibus eoque
desperantibus, quia, etc., Ta.
despicatid, onis,/ [1 despicatus], contempt. —
Only piir., sentiments of contempt.
1. deapicatui^ a((;. with snp. [de+SPEC-"|,
Digitized by V^OOQ IC
despicatus 21
M eonUmpty dapited: nos nostramque adule-
MeDtiam Habeot despicatam, T. — Contemptibly
dapicabU: despicatissimus homo.
2. (despicatua, Os), m. [de+SPEC-], con^
tempt. — Only dot. : despicatui duci, to be deapUed.
despidens, entis, adj. [F, of despicio], eofi-
UmptmuM: tarn sui, of ao little self-esteem.
despioiendna, €ulj. [P. of despicio], contempt-
deipicientia, ae,/. [despicieos], a detpisingy
amUmpt: rerum huraunarum: animi.
desplcid, €xl, ectus, ere [de-fspecio], to look
ioitn upon: de vertice moiitis in vallU, 0. : colles,
qoA despici poterat, in the range of view^ Cs. —
With aec (some read dispicio in these passages) :
gentte et urbis : aethere summo mare, V. : omne
nanus, 0. — ^Fig., to be inattentive^ be off guard:
simul atque ille despexerit — With ace.^ to look
down t^xm, despise, disdain : omnis : a populo R.
despici : divitias : ignobilitatem lugurtbae, S. :
despecta paacitate impetum faciunt, Cs. : neque
ullam laborem despiciens, refusing^ Cs. : Despec-
tas libi sum, V. : homines despecti : huic despecto
salati fait, K. — To disparage^ express contempt for:
Caesaris copias, Cs.
de-tpolio, avi, atus, are, to rob, plunder, de-
tpoil: 96 anuis, Cs. : ut cum SicuHs despoliaretur :
(ie^poliari triumpho, L.
dd-apondeo, spondl, spdnsus, §re, to promise
to gite, promise, pledge : librum alicui : Romanis
ittperinm Orientis, L. — To promise in marriage,
ietroth, engage : ei filiam suam : virgo desponsa
oni ex Curiadis, !•. : tibi lantben, 0. : Desponsam
fset didto, call it an engagement, T. : intus de-
Bpoodebitnr, T. — Fig., to betroth: spes rei p. de-
(poDdetar anno consulat&s tui, i. e. is linked with.
^Togise up, yield, lose: animos, be despondent, L.
de-qimno, — , — , are, to skim off, skim : foliis
*Bd»fn aeni, V.
da-tpoo, — , — , ere, to spit out, spit upon : ubi
despoi religio eat, L. : in mollcs sibi sintls, Tb. —
'h reject, ahhor : preces, Ct.
de-atillo or di-atillo, — , — , ftre, to drip,
Mde down : destillat ab inguine virus, V. : Illius
poo destillent tempera Nardo, Tb.
deitlaatio, onis, /. [destino], an assignment :
pttthuD, L — A resMve, determination : baud du-
t»*,Ta.: destinaiionis certus, resolute, Ta.
deitlnatiiin, 1, n. [destinatus], a mark, target,
L, Co. — F i g., a plan, purpose : copias a<i destina-
**n edoxit, L. : luis destinatis adversari, Ta. : de-
"tiaita dare, the dispositions (of a will), Pli.
<Vii!liitihiil, adj. [P. of destino], fixed, deter-
•wW, destintd, inevitable : i^ententiae : hora mortis :
^ &oi£, H. : i]iv>t:iiatus obdura, vi^luidg, Ct.
B deaudo
deatlno, &vl, atus, &re [STA-], to make faat^
make firm, bind, fix, stag: antemnas ad maloa,
Cs. : rates ancoris, Cs. — F i g., to fix in mind, de-
termine, resolve, design, assign, devote, appoint, ap-
propriate: eum ducem,^ their minds on him as,
etc., L. : quae agere desriuaverat, Cs. : morte solft
7inci, L. : thalamis removere pudorem, 0. : operi
destinat, detailed, Cs.: qui locus Don erat alicui
destinatus ? : me arae, Y. : eorum alteri diem na
cis : tempore locoque ad certamen destinato, L. :
si destinatum in animo est, L. : sibi destinatum in
animo esse, summittcre, etc., he has determined, L.
— To select, mean to choose: omnium consensu de-
stinari, L. : quod tibi destinaraib trapezephorum,
meant to bug. — To appoint, fix upon, designate :
imperio Numam, 0. : regnum sibi Hispauiae, L. :
provinciam Agricolae, Ta. : roarito uxorem, U. :
se collegam consulatui, Ta. : destinari imperio,
Ta. : alqm consulem, L. — 7b fix upon, aim at :
alquem locum oris, L.
deatiti, perf of desisto.
deatitud, ul, Qtus, ere [de +Btatuo], to set down,
set forth, put away, bring forward, leave alone:
alios in convivio (in mockery): ante tribunal re-
gis destitutus, L. : ante pedes destitutum causam
dicere, L. — To leave, abandon, forsake, fail : cum
alveum aqua destituisset, L. : ut quemque desti-
tueret vadum, lost his footing, L. — Fig., to for-
sake, abandon, desert, betray : ab Oppianico desti-
tutus : f unditores inerral^, Cs. : eundem in septem-
viratu: defensore8,L.: alicuius consiliis destitutus :
morando spem, L. : destituti ab omiii f>pe, L. : si
destituat spes, alia praesidia molitur, L.: deor
Mercede pactA, i. e. defraud of their stipulated re-
ward, H.
deatitatid, 5nis, /. [dcstituo], an abandon-
ment, desertion, disappointment : destitutioue irati.
deatitiitua, P. of destituo.
deatiictua, adj. [P. of destrin^^o], severe^ rigid.
— Only cotnp. : deslrictior accusator, Ta.
de-atiliig9k inxl, ictus, ere, to atrip off: tunica
ab umeris destricta est, Ph. — To unsheathe, draw :
gladios in rem p. : gladiis destrictis impetum fa-
cere, Cs. : ensem, H. : in se destrictis Fecuris, bran-
dished, L. — To touch gently, graze, skim, skirt
(poet) : Aequora alia, 0. : corpus, 0. — Fig., Ic
criticise, censure, satirize : mordaci carmine quern-
quam, 0. : alios contumelift, Ph.
de-atrud, (ix'i, Qctus, ere, to tear down, raze,
demolish: navem : rooenia, V. — Fig., ^o destroy,
ruin, weaken: id (ius), L. : senem, O. : hostem, Ta,
de-aubito or dS aubito, adv.^ on a sudden,
suddenly: bolus ereptus e faucibus, T. : funus or-
uatum.
de-afkdd, — , — , ftre, to sweat, make great exer
tioH : ill ilia (sc. exercitatiouibua iugoul).
Digitized by
^oogle
deauefaotus
234
detestablllB
desuefaotos, cufj. [ desuetus + factus ], es-
tranged: multitudo a oontionibus.
desuetudo, nis,/. [desuetus], ditu%e^ want of
practice: armonim, L. : desuetudine tardi, 0.
de-saetOB, a<{/., dixused^ laid aside^ unfamiliar^
out of use, obsolete: arma diu, V : res, L. : desueta
sidera cemo, O. : verba, 0. — Out of practice^ unac-
cmtomedy unused: triumphis Agraina, V. : corda
(amori), V. : Samnis clamorem pati, L.
desnltor, oris, m. [de+2 SAL-], a vaultcr,
cirats- rider: desuliorura in mod urn, L. — Fig.:
amoris, i. e. inconstant^ 0.
desultorius, adj. [desultor], of a vaulter:
quasi desultorius, like a circus-rider^ s horse.
de-Stun, ful, esse (in poetry dee- is one syll. ;
perf defufirunt, trisyl., 0. ; fut. inf. dCfutarum
esse or defore), to be away^ be ameni^ fail^ be
wanting, be missing : quasi desit locus, T. : Non
ratio, verum argentum deerat, T. : si forte desit
pecunia : conlectis omnibus una Defuit, V. : Qui
lacriment desunt, 0. : omnia deerant, quae usui
erant, Cs. : cui omnia ad usum defuissent, Cs. :
nihil tibi a me defuit, toas withheld: in qua (causa)
oratio deesse nemini possit : Verba anlmo desunt,
0. : quantum sententiae deesset animi, Cs. : Neu
desint epulis rosae, H. : hoc ad fortunam Cae^ari
defuit, Cs. : id rebus defuit unum, i. e. to complete
our misery, V. ; nee defuit audentia Druso, Ta. :
Deest iam terra f ugae, to fly to, V. : ut neque in
Antonio deesset hie ornatus orationis: quas sibi
res, quo minus in foro diceret, def uisse : ne tibi
desit? lest you come to wanti H. ; cf. quod non
desit habere, i. e. enough, H. — To fail, be wanting,
abandon^ desert, neglect : nee rei p. nee amicis : ne
tibi desis, betray yourself: dignitati suae : senatu
reique p., Cs. : Timotheo de famft diniicanti, N. :
huic rei, Cs. : operae, H. : ne tempori deesset, lose
the opportunity, L. : occasioni temporis, Cs. : nos
oonsules desuraus, are in fault.
de-aumd, ttmpsi, — , ere, to take, choose, select :
tibi hostis, L. : sibi vacuas Athenas, H. — To as-
sume, undertake: sibi consules adservandos, L.
de-saper, adv. — Of motion, from above, from
overhead: (alqm) volnerare, Cs. : nemus imrainet,
V. — Of rest, cibove (poet.) : imposuere togas, 0.
de-sargo, — , — , ere, io rise: cenft, H.
de-tego, ex!, ectus, ere, to uncover, expose, lay
bare, unroof: aedera, L. : Caci detecta regia, V. :
iuga montium detexerat nebula, L. : caput puer
detectus, with bare head, V. : ossa, 0. : detet'ta
corpora : arcana profana manu, 0. — F i g., to dis-
cover, disclose, reveal, betray, detect : cladem, L. :
culpam, 0. : detecta omnium mens, Ta. : alijm,
Cu. : fonnidine detegi, to be betrayed, Ta.
de-tendo, — , sus, ere, to unstreich : taberna-
culis detensis, struck, Cs. : tubernacula, L.
detentoB, P. of detineo.
de-tergeo (plur. once detergunt, L. X s^i Bns,
ere, to wipe off^ wipe away : lacrimas pollice, O. :
nubila caelo, i.e. to dear, H. — To ^oipe, deanm:
volnera mappa, lu. : cloaeas, L. — To strip off,
break off : remos, Cs. : asseribus pinnae, L. — Fig.,
to sweep off, get (eolloq.) : primo anno LXXX.
deterior, ius, adj. comp. with sup. dSterriraus
[ de ], lower, worse, poorer, meaner : tempus, leas
favorable : status : vectigalia sibi deteriora face-
re, Cs. : muraena came, fl. : aetas, V. : quo ^pe-
ditatu^ erat deteriore, i. e. in which he was weaker,
N. : video raeliora, Deteriora sequor, 0. : proles
Auro deterior, 0. : in deterius mutare, Ta. — Plur.
m. as subst., the degenerate, H. — Plur. n. as subst. :
pronus deterioribus princeps, Ta. — Sup. : ilium
esse quam deterrimum, T. : genus rei p. ex bono
in deternimum conversum : color, V. : aqua, H. :
homo omnium deterrimus : patronus.
deterius, adv. [deterior], worse, less : scripia :
interpretari, unfavorably, Ta. : si placeant spe
Deterius, H. : nilo deterius, nevertheless, H.
determinatid, onis, /. [determine], a bound-
ary, conclusion : mundi : orationis.
de - termino, avi, &tu8, are, to enclose, bound,
limit, prescribe : regiones ab oriente ad occasara,
L. — 7b flo^ settle, determit^e : spiritu, non arte,
ends (his sentences) : Omnia determinat annas, G.
po^t.
de-ter5, trXvI, tritus, ere, to rub away, wear
away : detritae aequore conchae, 0. : pedes (via),
Tb. : a catena collum detritum. Ph. — F i g., io Uf-
sen, weaken, impair: laudes Caesaris culpa ingenif
H. : Exiguis (rebus) aliquid, lu. — To file away,
prime : sibi multa, H.
de-terred, ul, itus, ere, to frighten off, deUr,
discourage, prevent, hinder : reliquos magnitudine
poenae, Cs. : testis verbis : pavidam ense, O. : de-
territis tribunis, L. : in deterrendft liberalitate .
adulescentis a dicendi studio : a proposito, Ca. : ab
persequendo hostis, & : a turpi meretricis amore,
H. : Stoicos de sententiA : reges proelio deterren-
tur, S. : Silvestrls homines Caedibus, H. : hominem
verbis, ne auctionetur : multitudinem, ne frumen-
tum eon f erant, Cs. : Suessiones quin euro his con-
sentirent, Cs. : sapientem quo minus rei p. oonsu-
lat : eius libidines commeroorare pudore deterreor:
apere metu deterrebar. — To avert, keep off: at via
a censoribus nullius auctoritat« deterreri qaiverit,
L. : nefas, 0. — To repress, control: (iras) neque
Deterrct ensis, H.
detersuB, P. of detergea
detestabilis, e, adj. with comp. [ detestor ],
execrable, abomifiable, detestable : omen : nihil e»Be
tain deteritabile quam voluptatem : exemplam, L. -
detestabilior immanitas.
Digitized by
Google
detestanduft
235
detrimeutum
detettandufli adj. [F. of detestor], exeerabU :
fnu8,Ti.
detestatid^ dois, /. [detestor], the invocation
of a ntrte: e& detestatione obstricti, L. : dira, H.
— ^« merting by Mcrifice^ deprecation : scelerum.
detestatOB, adj. [ P. of detestor ], accureed,
hat^id, abominable: detestata omnia eius modi re-
poduDda sunt : bella matribus Detestata, H.
de-tastor, Atas, arl, dep.^ to curee^ execrate^
abominate: (te) taiuquam auspicium malum : om-
nibus predbus Ambiorigem, Gs. : caput euntis
bostili prece, 0. : carmen detestandae familiae
corapoflitum, /or an imprecation on the houae^ L. :
exitam belli — To call doum upon^ denounce: peri-
cuU in caput eonim, L. — To averts ward off, depre-
cate: tune patriae querimouiam : memoriam con-
suUta^ tui a re p. : invidiam : hoc omen.
de-texo, — , xtus, ere, to weave, plait : aliquid
riminibu«, V. : fiscellam vimine, Tb. — F i g. : de-
teiu prope retexantur, ^nuA^d
detioeOy tinul, tentus, Sre [de-fteneo], to hold
of, keep backf detain^ check : a quo Incepto me
imbitio detinuerat, S. : me detinuit morbus, T. :
aVium numenim tarn bonis rebus: contionibus
detinenda plebs, L. : me bis oris, V. : nisi quid te
detinet, if you have time^ H. : me Orat& compede
Mjiitle, H. : noTissimos proelio, Cs. : amor me
Maitifl in armis detinet, V. : in e& legatione de-
tenlua, Ta.— F i g^ to hinder^ prevent, delay : Gal-
lite fictoriam, Cs. : Be nonum ad diem, to prolong
*tt li/e,Ta. — Of time, to lengthen, fill : tempus,
0.: euDtero sermone diem, 0. — To keep, occupy,
f^gagtfbuty: in alienis negotiis detineri: Nos
Pilks deunet, O.
de-tondeo, — , tdnsus, Sre, to thear off, cut
</, dip, ahear : crinis, O. : detonsae frigore f ron-
^lt,drif^off,0.
de-tODO^ al, — ^ lUe, to thunder down^ thunder :
(loppiter) ubi detoouit, O. — To have done thunder-
^: DQbem belli, dum detonet omnia, Sustinet,
fihmt it» rage, V.
detdoana, P. of detondeo.
de-torqaed, si, tns, Sre, to bend atide, turn off,
firn. away, tum^ direct : ponticulum : Ora dextra
^^Qonun, V. : lumen ab illfi, 0. : volnus, averted,
^- : alqd in deztram partem : ad regem curaQs,
^.: cenricem ad oscula, H. — To twist, distort, put
<f^ofdiape: partes corporis detortae. — Of words:
J*rce detorta, H. — F i g, to turn aside, divert, per-
*<ft: aoimos a rirtute : quae (voluntas testium)
&qI1o ne^tio flecti ac detorqueri potest : te alio
pniTom (I e. ad aliud ritium), H. — To distort, mis-
^mnt: caluroniando omnia detorquendoque
"■pecta efficerc, L. : verba prave detorU, Ta.
detnctatio^ detraotator, sec detrecta-.
detraotio, dnis, /*. [ detrabo ], a taking away,
wresting, withdravKU, removal : (rraxitelia capita)
efficiuntur detractione, cutting away: alieni: cibi,
a purging.
detracto, see detrecto.
detractor, oris, m. [de+TRAG-], a disparag-
er : 8iii, Ta.
detractua, P. of detraho.
de-traho, tr&xl, trictus, ere, to draw off, lake
down, pull down, take away, remove, withdraw,
drag, bring : soccos detrahunt (servi), T. : deti*ac-
tis iusignibus imperatoris, Cs. : vestem : pcllera,
H. : ulquem in indicium : duoem ad certamen, L. :
de digito anulum, T. : de his (mulis) strameuta.
Cs. : Hauuibulem ex Italift, L. : vestem tibi, T. :
anulos liberis suis: illi coronam, H. : me mihi,0. :
tegumeuta scutis, Cs. : frenos equis, L. : alt& ilice
virgarn, O. — To remove, withdraw, take away, de-
prive, strip, rob : detractis cohortibus duabus, Cs. :
cidem Armeniam : illi Uaerentem capiti coronam,
H. : animis errorera, 0. : ex tertift acie singular
cohortis, Cs. : ut (remigum) pars ab nostris detra-
heretur, i. e.from the ships, Cs. : aliquid ab bomine.
— Fi g., to pull down, drag down, lower : conlegara
de caelo: regum maiestatem ab summo fastigio
ad medium, L. — To withhold, divert: tantum tein-
pus ex re miiitari. — To lower in estimation, disftar-
age, detract: detrahendae dignitatis grati&: de se:
de absentibus detrahendi causa dicitur : dc ips(»,
qui scripsit, detrahi nihil volo : quod tibi ille de-
train t : multum ei detraxit, quod, etc., N.
detreotatid (detract-), dnis,^. [detrecto], a
declining, re/using : militiae, L. : sme detrectatio-
ne, L.
detrectator (detrftct-), 5ris, m. [detrecto], a
diminisher, disparager: laudum suaruro, L.
detrecto or de-traotd, avi, atus, &re, to de-
cline, re/use, reject, shirk : militiam, Cs. : periciila,
Ta. : certamen, L. : iuga, V. : vincla pedum, Tb. :
alcuius iussa, Ta. : num consulto detrectarent, L.
— F i g., to lower in estimation, depreciate, dispar-
age: bonos, S.: virtutes, L.: bene facta maligne,
detrimentoana, adj. [detrimentum], hurtful,
detrimental : discedere detrimentosum esse, Cs.
detrimentom, i, n. [de + 1 TER-], that which
is worn away: ergastuh detrimenta (of men),
wrecks of the toork- house, Cu. — Wear and tear,
loss, damage, detriment : exercitQs, Cs. : milituni,
Cs. : cxistimationis, N. : de te fieri detrimenti nil
potest, T. : detrimenta communia : Detrimenta
ridet, losses (of property), H. : adferre, to cause,
Cs. : magnis inlatis detrimentis, Cs.: accipere, to
suffer : militum, Cs. : res p. detrimentum fecit : in
bonum vertere, Cs. : sine magno rei p. detrimento:
alia facinora praedae magis quam detrimento fore,
Digitized by V^OOQ IC
detritus 2:
S. : amicitiain populi R. sibi non detrimento esse,
Cs. : quae detrimento nobia esse possiiit. — Esp.,
ill the formula, by which unlimited power was in-
trusted to uiagisirates : dent of>cram consules, ne
(juul res p. detrimenti capiat, Cs. : ne quid detri-
luenti res p. acoipiat. — The lota of a battle^ defeat^
overthrow : tot detrimentis acceptis, Cs. : parvu-
lum, Cs.
detritus, P. of detcro.
de-triido, si, sus, ero, to thrust away^ thrtut
down^puah dawn, puih off^ strip off: in pistrinum :
in soHdara acumina ( pedum ) terrara, 0. : caput
sub Tartara telo, V. : sub inania Tartara, 0. : na-
vls scopulo, V. : scutis tcgumenta, Cs. : vi tempc-
statum Cythnum insulam detrusua, driven^ Ta. —
To drive away^ didodge^ dispossess: Quiuctius de
saltu a servis vi dctruditur: alii furcis detrudeban-
tur, L. : finibus hostem, V. — F i g., to drive^ hring^
reduce: me de mea sententia : ex quauto regno ad
quam fortunam, N. : in 1 actum detrusus. — To put
off, postpone: comitia in mensem Martium.
de-trunoo, avi, atus, are, to lop, cut off: arbo-
res, L. : caput, 0. — To mulilate, maim^ behecui:
gladio detruncata corpora, L.
detrusao, P. of detrudo.
de-turbo, avI, atus, are, to thruxt down, beat
down, expelt overthrow, tear down, hurl, strike down:
ex turribus propugnantis, Cs. : ex praesidiis Mace-
donas, L. : lapidibus coniectis deturbati, dislodged,
Cs. : nitentls per ardua hostis, L. : Trebonium de
tribunali, Cs. : aedificium: In mare praecipitem
puppi ab alts, V. : caput orantis terrae, V. : sta-
tuam. — ^Fig., to dispossess^ drive out, deprive : alqm
de sanitate : de fortunis deturbandus : possessione
deturbatus.
de-fUuc, Ctncis, m. [de+uncia], eleven twdfths:
habet Gillo deuncem, lu. : heres ex deunce.
de-uro, QssI, ostus, ere, to bum up, consume,
destroy: deusti plutei turrium, Cs. : vicum, L. — Of
frost : hiems arbores deusserat, L.
deus, I {nom. plur. dl, dil, rarely del ; gen. de6-
rum or deilm, poet, also divom or divQm ; dot. dis,
dils, and later dels), m. [DIV-], a god, deity: deo-
rum inmortalium numen: consiiio dcorum, Cs. —
In ejaculations : di ! T. : di boni IT.: di inmorta-
les ! T. : Pro di inmortales ! T. : per deos inmor-
talls ! : di magni ! 0. : di vostram fidem ! T. : pro
de&m fidem I T. : Pro de&m atque bominum fidem I
T. : pro deflm inmortalium ! T. — In wishes, greet-
ings, and asseverations : di bene vortant, T. : uti-
nam ita di faxint, T. : quod di prohibeant, T. :
quod di omen dLvexiBJii^ the gods forbid : di melius
doint, T. : Di meliora piis, V. : di meliora velint,
0.: di meliora! god forbid!: di melius, 0.: Di
tibi omnia optata offcrant, T. : Ut ilium di deae-
que perdant, T. : Di tibi male faciant, T. : Ita me
6 deverticulum
di ament, T. : cum dis volentibus, by the godi
help: dis voientibus, S. : si dis placet, anH please
tJve gods, T. : di hominesque, i. e. all the world: dis
hoiiitnibusque invitis, in spite of everybody. — The
divine power : deum ire per oranfs Terras (dicunt),
V. : Incaluit deo, 0. — A goddess (poet.) : ducente
deo (sc. Venere), V. : Audentia deus ipse iu?at(sc
Fortuna), 0. — Of persons, a god, divine beitig: te
in dicendo semper putavi deum : Plato quasi deos
philosphonim : deus ille magister, V. : deos quo-
niam propius oontingis, the powers that be, H.:
deus sum, si hoc ita est, my fortune is divine, T.
de-utor, — , titi, dep., to nuUtreat : victo, N.
de-vasto, — , &tus, &re, to lay waste, devastate :
finis, L. : Marsos, L. : agmina ferro devastata, 0.
de-veho, v«xl, vectus, ere, to carry down, carry
off, convey, take away: (carinas) carris iunctis
milia passuum a castris XXII, Cs. : legionem
equis, C!8. : maximos commeatiis Tiberis devexit,
L. : devecta cremato sarmenta, V. : aurum, lu. :
(triticum) ad mare, L. — Pass., to go away, go down,
descend: ego Veliam de vectus: anna in villain
devecta Tiberi : flumen, quo fruges devebantur, L.
de-vell6, see divelio.
de-velo, — , — , are, to unveil, uncover: Ort
sororis, 0.
de-veneroT, atus, an, dep., to reverence, worship:
deos prece, 0. — To avert by prayer : somnia, Tb.
de-venio, venl, ventarus, Ire, to come, arrive,
reach: alquam in partem, Cs. : ad earn necessario:
in Victoria manOs : in eum locum, L. : io Scythiam,
0. : quo, H. — With ace. : devenere locos nbi, etc.,
V. : spcluncam eandem, V. — Fig., to reach, arrive,
come: rantum devenisse ad eum mali, T. : ad iuris
Rtudium.
de-verbero, &vi, — , are, to thrash^ cudgd
soundly : homines usque ad necem, T.
de-versor (-vorsor), atus, arl, <%?., to tarry,
put up, lodge as a guest : Athenis apud eum :
apud Ninnios, L. : hac in domo tam diu: domi
suae: parum laute.
deversoriolum, 1, n. dim. [ devereorium ], a
small lodging-place,
deversorlum (devonH divers-), I, n. [de-
versor], an inn, lodging-house: commorandi: ho-
spitale, L. : flagitiorum omnium : nota, H.
deverticulum (divert-, devort-), I, n. [de-
verto], a by-road, by-path, side-way : quae deverti-
cula quaesivisti ? : Ubi ad ipsum veni devorticu-
lum, T. — An inn, lodging-house, tavern: omnia
loca deverticuli protraherentur, L. : urbis deverti-
cula pererrare, low haunts, Ta. — F i g., a deviation,
digression : dcverticula amoena quaere re, L. : a
deverticulo repetatur fabula, lu. — A ref%tge, re-
treat, lurking-place : f raudis et insidiarum.
Digitized by V^OOQ IC
deverto
387
devoveo
do-verto or devorto, U, — , ere, to turn aioay,
turn aside, turn tn, piU up^ betake oneself, go to
hSgt: ria devertit, loses the way, L. : ad coponem :
«as doiiium : in Tniam Pompei. — Fig., to digress :
redearaus illuc, unde devertimus : inde, L.
derertor or devortor, 8U8, tl, dep. [ collat.
form of deTerto], to turn away, turn oxide, turn in,
pit up, go to lodge: itineris causa: locus quo dc-
rertereiur: qua nulla Castaliam molli devertitur
orbita cUfo, V. : apud alquos, L. ; domura, T. —
Fig., (o betake oneself, resort, have recourse: raeas
idarte8,0.
devexns, adj. [ devebo ], indining, doping,
skelmng, steep: lucus a Palati radice in novam
Tiam : roundus in Austroe, V. : amnis, Y, : haec
dedina et devexa, Cfe. : arva, 0. : Orion, i. e. tow-
ards hi* setting, H. : raeda, on its way down, lu. —
Poet: fluit deyezo pondere cerv'ij, bent wider
the load, V. — F i g., indined, prone : aetas a labori-
Imis ad otium.
deriotaa, P. of devinco.
de-Tincio, nxl, nctus, ere, to bind fast, tie up,
J^itet,damp: aliquem fasciis: operculis plumbo
deTincti.^, L. — Fig., to bind fast, unite closely,
oWi^ lay under ^ligation : ( Italiam ) omnibus
▼ipclis devinctam tenere : ab isto donis devinciri :
Hi^nia beneficiis devincta, Cs. : suos praemiis :
86 cum aliquo adfiniiate : Coniugio liberali devinc-
toi, T. aeterno derinctus amore, V. — I n r h e t.,
to comprise, condense: verba coroprehensione.
de-vinoo, vicl, vlctus, ere, to conquer complete-
lytosercome, subdue: Galliara, Cs. : Cfapuam: Poe-
Dos classe : devicti reges, H. : devicta Asia, V. :
delicto ( mihi ) rcsUbat, 0. : devicta bella, vie-
torioudy concluded, V. — F i g., to supersede, over-
power: a quo ipsius victoriae condicio devicta
ert : bonum publicum privatft gratis devicta m, S.
de-Tinctns, adj, with comp, [F. of devincio],
tievoted, strongly attached: studiis a pueritift: alcui
ine deviiictior, H.
^ dervitktid, onis, f. [ devito ], aw avoiding : le-
gicoiDm.
de-vito, ftvl, &tus, fire, to avoid, shun: procel-
lara t«mporis : Quae (maU), T. : repulsam, H.
devioa, €ulj. [de+via], off the road, out of the
wsy^ devious: iter, a by-way: oppidum: calles,
L. : rura, O. — Retired, nequestered: Anagnini :
gCM, L : mihi devio libet, etc., wandering in by-
»^», H. : avis, \.e.ihe solitary awl, 0. — Plur. n.
m suist., by-ways,Th. — F i g., inconstant, erroneous,
^^^ctmmsient, foolish : quid tarn devium, quam ani-
OMW dus, qui, etc. : in consiliis.
de-FOCO, avi, atua, are, to caJl off, call away,
nedl: eum de provinciS : ab tumulo suos, L. : ex
pnesidils, L. : re6xa sidera caelo, H. : lovera ad
*«xiiiam, L. — ¥ i g., to call off, allure, bring down :
philosophiaro e caelo: suas fortunas in dubiuro,
to endanger, Cs.
de-vold, — , &tQru8, fire, to fly down: Iris per
caelum, V. : gibi de caelo devolatura in sinum vic-
toria, L. — To fly away: turdus devolet illuc, ubi,
etc., H. — To haden down, hasten away, fly : prao-
cipites pavore in forum, L. : ad florentero aliam
(amicitiam).
de-volvo, volvl, volatus, ere, to roll down:
saxa in musculum, Cs. : Auratas trabes, V. : toni-
trua (i. c. balls to make scenic thunder). Ph. : cor-
pora in huiimm, 0. : magnos corpore roontls, 0. :
fusis moil in pensa, i. e. to spin off, V. : monte
praecipiti devolutus torrens, tumbling, L. : seal is
tievolvi, Cu. : iumenta cum oneribus devolveban-
UiT,fdl headlong, L. — Fig., to roll forth: per
audacis nova dithyrambos Verba, H. : ad spem
inanem pacis devoluti, sunk: devolvere retro ad
stirpem, creep back, L.
de-vord, &vl, fttus, are, to swallow^ gulp down,
devwtr, consume: id quod devoratur: Pro epulis
auras, 0. — To swallow up, ingulf, absorb : devorer
telluris hiatu, O. : vel me Charybdis devoret, 0. —
To seize greedily, swallow eagerly, devour: spe
praedam : spe devoratum lucrum. — To repress,
suppress, check: lacrimas, 0. — To consttme, waste:
pecuniam : beneficia Caesaris. — F i g., to swallow,
bear patiently, endure : hominum ineptias: mole-
stiam. — To acoept eagerly, enjoy : illos libros: ver-
bum (voluptatis) : eius oratio a multitudine devo-
rabatur.
devorsor, devorto, see dSver-.
devortiiim, I [deverto], a by-way: devortia
itinerum, Ta. (al. div-).
devdtlo, onis, /. [ devoveo ], a sdf -sacrifice,
offering: eius devotionis convictus: vitae: capi-
tis.— A cursing, execration, outlawry: eius devo-
tionis memoria, N. : in quibus (pilis) scripta, N. —
A formula of execration, Ta.
devdtua, adj. [P. of devoveo], bowed, devoted,
accursed: Kvho^, U.: periuria, (JL — Devoted, at-
tached, faithful : tibi cliens, lu. — As subd.: cum
DC devotis, faithful followers, Cs.— F i g., giveti,
abandoned: vino. Ph.
de-voveo, vovl, vdtus, Sre, to tnw, devote,
offer, saa-ifce: Marti ea, quae bello ceperint, Cs. :
Dianae alqd pulcberrimum : gnatam pro mut&
agn&, H. : se ipsos dis pro re p. : se pro patria,
L. : se aris, V. : auspicio se : devota morti pecto-
ra, H. — Fig., to devote, give up, attach: vobis
animam hanc, V. : suos annos soli tibi, 0. : se
amicitiae alicuius, Cs. — To mark out, destine, ap-
point, doom : Annio bostiam : pesti devota futurae
Phoenissa, V. — To curse, execrate: se, N. : natum
suum,0. : suas arUs, 0.— 7b bewitch (poet): ali-
quern traiectis lanis, 0.
Digitized by
Google
deztella S
deztella, ae,/. dun. [dextra], a IMe right
handi Q. filius ilUus est dextella.
dexter, tera, tenim, and tra, trum, cn^. with
tomp. dexterior and ttip. dextimus, to the rights on
the right tidey right (opp. Iaevu8, sinister) : manus :
umeri, Cs. : latus, H. : tiostium, Cs. : comum, T. :
cornu, Cs. : acies, L. : dextris addueor litora remis,
rowing to the right, 0. : Quo tan turn dexter abis ?
to far to the right, V. : Lynoea dexter Occupat, on
the right, V. : Dextera* Sigaei ara est sacrata, on
the right, 0. : dexteriore parte, O. : Neu te dexte-
rior (rota^ dccrmet,0.: apud dextimos, on the ex^
treme right, S. — Handy, dexterona, akil/ul, oppor-
tune, guitable: Marius scripti dexter in omne
genus, 0. : quis rebus dexter modus, V. : tempus,
H. — Of good omen, favorable, propitious: dexter
stetit, H. : dexter adi, Y. : tempus, H.
dextera or dextra, ae,/. [dexter, so. manus],
the right hand: Cedo dextram, T. : eius dextram,
prendit, Cs. : per dexteram te istam oro : dexterae,
quae fidei testes esse solebant : fidem dextrft dare,
N. : si Pergama dextrA Defend! poasent, i. e. by
valor, V. : ut suft urbs periret dexter&, i. e. by
civil war, H. : rubens, H. — The right side : hinc
ab dexterft Venire, T. : erat ab dextr& rupes aspe-
ra, & : dextra siuistrft omnibus occisis, on every
tide, S. : dextrft laevftque, 0. : concede ad dex-
teram, T. — TJi^ hand: orone sacrum rapiente
dextra, H. — F i g., a pledge of friendship : quae
(Qraecia) tendit dexteram Italiae.
dextere and dextrfi, at/v. witti comp, [dex-
ter], dexterously, skilfully: obeundo officia, L. :
nemo dexterius fortuna est usus, played his cards
better, H.
dexterltaa, atis,/. [dexter], dexterity, aptness:
ad omnia ingeni dexteritas, L.
dextimoB, sup. of dexter.
dextra, praep. [abl. of dextera], on the right
of: dextrft viam stratam, L.
dextrorsum or dextrorsua, adv. [dexter -f
vorsus], towards the right side, to the right: dex-
trorsum abire, H. : dextrorsus pergere, L.
1. ^ plur. nom. of deus. 2. di-, see 3 dis-.
diadema, fttis, n., ^diddrifjiay a royal head-
dress, diadem: conlegae diadema imponere: tu-
ium, H.
dlaeta, ae,/., := dimra, a regular mode ofliv'
ing, diet .• diaeta curari.
1. dlaleotioa, ae,'/. [sc. ars], dialectics, logic
2. dialectica, 5rum, n, [ dialecticus ], logical
discussion, dialectics,
dlaleotice, adv. [dialecticus], logically, dialec-
HcaUy: difputnre: dicta multa.
dialecticuB, adj., — ^loXcjcnKd^, belonging to
8 dico
disputation, dialectic: captiones. — ^As subsL im., a
dialectician, logician.
Dialis, e, oifj. [dims, for dlvftlis], of Jupiter :
flamen, the priest of Jove, L. : ,Flamen ad haec
(sacra), O. — As suost.: Dialis (sc. flamen), O. —
Of the flamen Dialis : coniunx,0.
dialogUB, I, m., = ^uzXovoc, a discussion, treat-
ise in conversational form, dialogue,
Diana or folder) Diana, ae,/ [for ♦ Dlvana],
the goddess of light and of the moon (identified with
"ApTifiig) : ad Dianae venire (sc. templum), T., C,
v., H., 0. : quem urguet iracunda Diana (i. e. an
epileptic), H. — 7%« moon: noctumae forma Dia-
nae, 0.
( diarliun, \), n. [ dies], a daily rcUion (only
plur.): diariis militum ceieritatem incitat: cum
servis diaria rodere, H.
dibaphua, l,/, = Bifia^oc (prop, double dyed)y
a purple robe, magistrate's state-robe.
dica, ae,/, :=dlKri, a lawsuit, judicial proceta,
action : omnibus dicis diem distulit, eufjoumed all
actions. — In the phrases : dicam scribere, to bring
an adiott,: tibi scribam dicam, against thee, T. :
iiiiuriarum mihi scriptam dicam, T. : Dicam tibi
inpingam grandem, bring a heavy action, T. : sor-
tin dicas, to select the jury by lot.
dicaoitaa, fttis, / [dicax], biting wit, raillery.
dicatid, Onis, / [1 dico], a formal declaration
(in changing one's citizenship).
dicax, ftcis, adj, with comp, [DIC-], talking
sharply, satirical^ sarcastic, acute, witty: Demo-
sthenes : Satyri, wanton, H. : diaacior naturft, L.
dichoreoB, I, m., = ^i;(6pcioc» a double trochee.
(dioio), onis, / [ DlC- 1, dominion, sovereignly,
authority, sway, control, rule (only sing. ; no nom^ ;
Oram Romanae dicionis fecit, brought under, L. :
regna virilm dicioni permissa: civitates in dicio-
nem populi R. redactas, Cs. : se dedere in didonem
populi R., L. : Ilergetes in ius dicionemque recepit,
L. : sub illorum dicione esse, Cs. : nationes, quae
in eorum dicione sunt : terras omni dicione tenere,
V. : dicione premere populos, V. — Influence, con-
trol, jurisdiction, authority : res p. in paucorum
ius atque dicionem concessit, S. : sub dicione eius
magistrates (sc. censoris), L.: contra dicionem
alicuius : istum in suft potestate ac dicione tenere.
dicia, gen. [DIC-]. — Only in the phrase dicia
causa, /or /orm'a sake, for the sake of appearance .-
iilis aliquid dicis causa dare: quae (provinciae)
iis dicis causa datae erant, N.
1. dico, avi, atus, are [«dicu8; DIC-], to dedi^
cote, consecrate, devote : donum (lovi) dicatum : arm
condita atque dicata, L. : tibi aram dicatum iri,
L, : templum lovis, 0., L. : templa sibi (patri), V. :
vehiculum, Ta. — To give up^ set apart, appropriate^
Digitized by
Goog
le
dioo S
9tta^: banc operam tibi, T. : diem tibi : se Cras-
so: se Remis in clientelam, Ca. : se alii ciTitati, io
bttme a free denizen: in aliara se civitatein. — To
mtiaie^ tnait^rcUe : ilia acie nova signa, Ta.
2. dico, dixl, dictus ( imper. die ; per/, often
sync diiti ; P. praes. gen. plur. dicentum for dl-
centiani, O.), ere [Dia], to Bay, speak, utter, tell,
mntum, relate, affirm, declare, state, assert : ille,
quem dixi, mentioned: stuporera hominis vel di-
CMD pecudis aitendite, or rather: neque dicere
quicquam pensi habebat, S. : in aurem Dicere ne-
Mioquid puero, whisper, H. : Quid de quoque viro
et cui dicafl, H.: quam tertiam esse Galliae partem
dixeramus, Cs. : dioo eias adventu copias instruc-
U8 fuisse : derectos se a vobis dicimt, Cs. : qui
dicerent, nee tuto eos adituros, nee, etc., L. — Pass. :
de hoc Verri diciiur, habere eum, etc., it is reported
to Verres that, etc. : dicitur, ad ea referri omnes
DMtfM cogitationes, they say: quam (partem)
Gtllos obtinere dictum est, 1 have remarked, Cs. :
ot supra dictum est, & : sicut ante dictum est, N. :
ftcete dictum, smartly said, T. : multa facete
ficta: centom pagos habere dicuntur, Cs. : qui
primua Homeri libros sic disposuisse dicitur : ubi
iiQiar cinxisse Semiramis urbem, 0. — Supin.
obi: dicta opus est, T. : nil est dictu facilius, T.—
Pfov. : dictum ac factum, no sooner said than done,
*' — ^ assert, affirm, maintain : quern esse ne-
gM, eundem esse dicis. — Of public speaking, to
prtmotmee, deliver, rehearse, speak: oratio dicta
lie scripto : sententiam : qui primus sententiam
'liierit, ffoted: sententiae dicebantur, the question
*vma: testimonium, to give evidence: causa m,
^Pr*^' iu8, to pronounce judgment : ad qiios ?
before «hom (as judges) ? : ad ista dicere, in rep^
to.- dixi (in ending a speech), 7 have done.— To
^eseriie, relate, sing, celebrate, tell, predict : maiora
bella dicentur, L. : laudes Phoebi, H.: Alciden
(W|en»que Ledae, H. : te carmine, V. : Prima dicte
tnihi Cameni, H. : vcrsfls, V. : carmina fistula,
««w»9»fiy, H. : cursum mihi, foretell, V. : fata
Qttiritibus, H. : hoc (Delphi), 0. — To urge, offer:
fton causam dico quin ferat, I have rto objection, T.
—To pronounce, utter, articulate: cum rho dicere
D«q««ret, etc. — To call, name : me Caesaris mili-
j«n did Tolui, Cs. : cui Ascanium dixere nomen,
L- : Qnem dixere Chaos, 0. : Chaoniamque omnem
Troiano a Cbaone dixit, V. : Romanos suo de no-
^t, V. : Hie araes dici pater, H. : lapides Ossa
nor did, 0. : dictas a Pallade terras Linquit, 0. —
ProT.: dici beatus Ante obitum nemo debet, 0.
--To name^ appoint (to an oflBce) : se diotatorem,
^ : magistrum eqnitum, L. : arbitrum bibendi,
^— 7b ttppoinL, set apart, fix upon, settle: pecu-
y*ai omnem suara doti : hie nuptiis dictust dies,
^<fiem open: dies conloquio dictus est, Cs.:
*cwn ooDSciis, L. : legem his rebus : foederis
••qoaa leges, V. : legem tibi, H. : legem sibi, to
19 dicto
give sentence upon oneself, 0. : eodem Numida iner.
mis, ut dictum erat, accedit, S. — In phrases with
potest: non dici potest quam fiagrem desiderio
urbis, it is beyond expression : quantum desiderium
sui reliquerit dici vix potest, can hardly be told. —
To tell, bid, admonish, warn, threaten: qui dice-
ret, ne discederei, N. : Die properet, bid her hasten,
v. : die Ad cenam veniat, H. : Tibi ego dico an-
non ? T. : tibi equidem dico, mane, T. : tibi dici-
mus, 0. : dixi, / have said it, i. e. you may depend
upon it, T. : Dixi equidem et dico, I have said and
I repeat it, fl. — To mean, namely, to wit: iion
nullis rebus inferior, geuere dico et nomine : Cae-
sari, patri dico : cum dico mihi, senatui dioo popu-
loque R.
dicrotum, I, n., :=^fKporov, a galley with two
banks of oars.
dictamnuB, I, /., := StKra/ivott dittany (nn
herb), C, V.
dictata, Onim, n., things dictated, lessons, ex-
ercises: orationem tamquam dictata perdiscere:
liaec, H. — Precepts, rules, lu.
dictator, oris, m. [dictoj. — In Rome, a dicta-
tor, chief magistrate wiih unlimited power (in
great emergencies, supei-seding ordinary magis-
tracies) : lex de dictatore lata, Cs. : nomen dicta-
toris sustulisti : creandi dictatoris mentio, L. — In
other cities, a dictator, absolute ruler: Lanuvii:
diotatorem Albani Mettium creant, L.
dictatorina, adj. [dictator], of a dictator, dic-
tatorial: stilus: maiestas, L. : iuvenis, i. e. ^Ai »oii
of the dictator, L.
dictatura, ae, /. [dictator], the office of a die
tator, dictatorship : perpetua : dictatura se abdi-
cat, Cs. : abdieata, inita, L.
dictld, 6nis, /. [ DIC- ], a saving, speaking,
uttering, delivery: testimoni, i. e. the right of giv-
ing testimony, T. : causae, a pleading. — E s p., in
the phrase, iuris dictio, the administration of jus-
tice: ut iuris dictionem cum ferro conferaiis:
praeturae iuris dlctlo, jurisdiction. — Style, diction :
omtoriae: popularis: dictioni operam dare, ora-
tory.— A conversation, colloquy, Ta. — An oracular
response, prediction, L.
dictito, &VI, atus, are, intens. [dicto], to say
often, declare, maintain, assert, insist: non ea
Quern semper te esse dictitasti ? T. : qui ita dicti-
tat, lis esse raetuendum, etc. : si te populus sanum
dietitot, H. — To plead frequently: causas. — To
allege, pretend, offer as a pretext: ut dictitabnt,
Cb. : dietitabant se egere, etc., Cs. : Romulum in-
sepultura perisse dictitjins, L.
dicto, avi, atus, fire,/rey. [2 dico], to dictate,
suggest, remind: tu idom. qui illis orationem dic-
tavisses, />«/ in their mouths: Mercemur scivu.u
qui dictet uomlua (i. c. nomeuclatoiciu), H. : Ti
Digitized by V^OOQ IC
dictum
240
dies
roui (opp. ipse scriberc) : ducentos vers&s, H. :
llaec tibi dictubara, (addressed) to yoUy H. : Car-
mina, memini quae mihi Orbilium dictare, U. :
Garmina dictant, i. e. compose^ H. : Xon unus tibi
riyalia dictabitur heres, appointed^ designated^ lu. :
quod tu numquam rescribere possis, i. e. direct the
charge (on his books), H.
dictum, I, ft. [DIC-1, aomething said, a saying,
word, assertion, remark: mihi Scripta ilia dicta
sunt in aninio, T. : quod dictum graviter ferebant,
Cs. : Metelli dicta cum factis conposuit, S. : fero-
cia, L. : inurbanura, H. : dicti studiosus, i. e. of
poetry, Enn. ap. C. : hirsuta sua dicta, i. e. books,
Pr. — P r o V. : dictum sapienti sat est, T. : res dicta
secuta est, 0. : dicto citius, on the word, V. : dicto
prope citius, L. — A saving, maxim, proverb : Cato-
nis. — A vfUty saying, oon-mot : quae salsa sint ea
dicta appellantur: in te dicta dicere: adytis haec
tristia dicta reportat, prophecies, V. — An order,
command: exercitus dicti audiens, Cs. : dicto pa-
ruit consul, L. : dicto parens Gupido, V. : contra
dictum suum pugnare, L. — A promise, assurance:
non dicto capti, N.
dictus, P. of dico.
di-do, dldidl, diditus,* ere, to give out, spread
abroad, disseminate, distribute, scatter (poet.) : dide
ac dissice, Gaccil. ap. G. : dum munia didit (sc.
servis), H. : Dlditur per agmina rumor, V. : tua
terris didita fa ma, V.
di-diico, dQxi, ductus, ere, to draw apart, part,
split, separate, sever, sunder, divide, undo, relaz:
digitos : risu rictum Auditoris, H. : nodos matiu,
0. : arva et urbls, V. : fores, Ta. : scopulos (Han-
nibal), lu. : vestem, lu. — To divide, distribiUe, dis-
perse, sccUter : diductis nostris paullatim navibus,
Gs. : aoies didiictam in comua, L. : choros, V. :
suas copias propter exiguitatem non facile diduci,
Gs. : diductft manu hostium, S. : ut hostem didu-
cerent, Ta. — Fig., to part, sever: cum diducaris
ab alquo: vastius diducuntur verba, are pro-
nounced separately: Diductos (amantis) cogere,
H. — To divide: assem in partis centum, H. : di-
ducta civitas ut ci?ili bcllo, divided into parties,
Ta. : animus varietate rerum diductus, distracted.
diductid, dnis, /. [diduco], a divergence, op-
posite condusion: ration is.
dxduotuB, P, of diduco.
diecula, ae,/. dim. [dies], a little while, respite,
T.,C.
dies, gen. diel or di$ (rarely diei, disyl., T., or
dil, v.), m.; sometimes in sing./. [DIV-], a day,
civil day : Quae tot res in unum coiielusic diem,
T. : eo die, Gs. : in posterum dicin, Cs. : paucos
dies ibi raorati, Gs. : alter ct tertius dies absumi-
tur, Ta. — Fetn. (in proi»e only of a fixed term) :
diebus XXX, a qua die materia cuesa est, Gs. :
posters die, S. : suprema, H. : atra, Y. : tarda, O.
— In phrases : paucis ante diebus, a few days
earlier, S. : paucis post diebus, S. : postridie eias
diei, the next day, Gs.: post diem tertium c3us
diei, the next day but one, L. : diem ex die exspec-
tabam,/n>m day to day: diem de die proepectans,
L. : in dies, every day, Gs., G. : in diem rapto virit,
L. : cui licet in diem dixisse Vixi, etc., H. — AhL
did, in a day, in one day, V . ; rarely did (i. e. cottidie
or in diem), daily, V. — In dates : ante diem XII
Kal. Nov., the twenty -first of October : in ante
diem V Kal. Dec., till November 28.-4 sei day^
appointed time, term : hie nuptiis dictus est dies,
T. : pecuniae, G., L. : iis certum diem conveniendi
dicit, Gs. : die certo, S. : negotio proxumum diem
constituit, S.: conloquio decretus, 0.: ad diem
praestitutum venire, L. : die tuo exspectabam, etc.,
your fever day : supremus vitae : obire diem su-
premum, die, N. — Fern, (only sing,)-, deportandi
dies praestituta : certa eius rei constituta, Cs. :
stata, L.: ubi ea dies venit, Gs.: praeterit& die,
qua, etc., Cs. : esse in lege, quam ad diem pro-
scriptiones fiant. — In the phrase, dicere diem,
with dot., to impeach, lay an accusation against :
diem mihi, credo, dixerat : Domitiura Silano diem
dixisse scimus. — A dying-day, time to die, deUinad
time (poet.) : Stat sua cuique dies, V. : Hie dolor
ante diem Pandiona misit ad umbras, premature-
ly, 0. — A natural day, day (opp. night) : cum
hora diei decim& venire: quantum scribam die
(opp. noctibus), in the daytime: die et nocte con-
coqui, in a single day and night : multo denique
die, late in the day, Gs. : in diem (somnum) extra-
here, Ta. : exercere diem, work by daylight, Y. :
cun-as rogat In diem, for a day, 0. : diem noc-
tcmque procul navem tenuit, a dav and a nighty
N. : Saturnalia diem ac noctem clamata, cUl day
and all night, L. : diem noctemque, uninterrupted-
ly, Gs. : Dies noctlsque me ames, T. : dies noctlsque
iter faciens, N. : noctis ac dies : et noctis et dies. —
With Uer, of distances, a day's march, day's jour-
ney: huius silvae latitude novem dierum iter ex-
pedite patet, /orcMi marches, Gs. : quinque dierum
iter aberant, L. — Daybreak, day : cum die, O. :
ante diem, H. — An anniversary: quo die ad
Aliam pugnatum, a clade Aliensem appellarunt,
L. : diem meum scis esse UI Non. Ian., birthday,
— M e t o n., a day's work, event, day : is dies ho-
nestissimus nobis fuerat in senatu: dare illius
diei poenas : ille dies Etruscorum f regit opes, Cs. :
imponite quinquaginta annis magnum diem, Ta.
— A time, space of time, period, interval: diem se
ad deliberandum sumpturum, Cs. : diem tempus-
que forsitan ipsum leniturum iras, L. : ut sexenni
die pecuniae solvantur, Cs. : in longiorem diem
conlaturus, a later day, Cs. : perexigua, a brie^
interval: nulla, 0.: (indutiarum) dies, the term^
L. : messis, secuon, V. : Optuma aevi, period (i. e.
Digitized by V^OOQIC
Diespiter
241
dlfSndo
ymrfA), V. : Sole dies referente siocos, Mojon, H. :
diem adlroere aegritudioera hominibus, T. : diem
ftttum Dianae per triduum agi, a festival, L. :
malum in diem abiit, to a future time, T. : nos
in diem viviraus, for the moment. — LigfU of day,
dm^ht (poet.) : In missus quo dies terreat um-
bras, 0.: Tolumina furai Infecere diem, 0. : oriens
oodduusque dies, the East and the Went, i. e. the
worid, 0.-^¥ ersonx fled, the ffod of day, 0.—
Fem,: Venus primo Caelo et Die nata.
Diespiter, tris, m. [of. Aic varrip], Jupiter, H.
(diffamoX — » *^"8» a^^ [dis.+fama], to make a
Kotidal of, divulge : adulterium diffamatum, 0. :
prava^Ta. — To malign: viroa procacibus scriptis,
Ta
diflerentla, ae,/. [diflferoj, a difference, diver-
tUy: honesti et decori : in pnncipiis. — A species:
(opp. genu8).
diflEiBro. distulT, dllatus, ferre [di8--|-fero], to
carry apart, spread abroad, scatter, disperse, sepa-
rate: venti magnitudine ignem, Cs. : Nubila, V. :
mdentis (Eurus), H. : in versum ulmos, i. e. plant-
«^ y. : Mettum in diversa, tore to pieces, V. — F i g.,
to distract, disquiet, disturb, confound: (Orationej
te, T. : differor doloribus, T. — To spread abroad,
pMiA, report, circulate : male commiasam liber-
tatem populo R. sermonibus, L. : rumores, T. : ce-
leri romore dilato, N. : alqm rumoribus, make no-
tarions, Ta. : alqm circum puellas, Pr. — To defer,
p^ off, postpone, adjourn, protract, delay : rem
cotidie: bellum: iter in prae^entia, Cs. : pleraque,
H. : vadimonia, to adjourri court, lu. : distulit ira
«tim, 0. : differri iara hora non potest : diem de
die, L. ; impetus, i. e. make no rash attacks, Ta. :
qoaerere distuli, H. : nihil dilaturi, quin, etc., L. :
in poBternm diem : vim doloris in posteruin : in
•Kud tempus, Cs. : (diem edicti) in a. d. IV Kal.
Dec.: curandi tempus in annum, H. : id ad cru-
delitatis tempus: quas (legationes) partim distulit
Tarraconem, till he should reach, L. : contentionera
totam post bellum, L. : Differ ; habent commoda
nwrac, 0. : differendum negat, says there must be
•K> delay, L. — Of personal objects, to put off, get
^ of, keep off, keep: me in tempus allud: diflferri
QOD posse adeo concitatos animos, L. : decumura
qu(M distulit Hector in annum, V. : vivacem anum,
L e. (o postpone her de<Uh, 0. : hi repuisi in spem
impetrandi tandem honoris dilati, L.: legati ad
noTos magistratOs dilati, L. — Intrans. (only praes.
systenaX ^ fi^ff^t ««ry> *« different : verbo diflferre,
n esse unum : paulum : quid enim di£fert, bara-
Utfxme Dones quicquid habes, an ? etc., H. : a
vobis Testitu: multum a Gallicft consuetudine,
Oa. : at in nalla re (domus^ differret cuiusvis ino-
pii (sc a domo), N. : hi (populi) orones linguft
JWer ae diffenmt, Cs. : non multum inter summos
^ nediocns yiros: cogitatione inter se: (occa-
sio) cum tempore hoc differt : pede certo Diflfert
sermoni sermo, H. : tragico diflferre colon, H.
differtus, adj. [dis- -ffarcio], stuffed, crammed,
crowded, swarming: provincia diflferta exactori-
bus, Cs. : corpus odoribus, Ta. : diflfertum forum
populumque (i. e. forum diflfertum populo^ H.
diffloilifl, e, adj. with comp. and S9*p. [dis-H-fa-
cilis], hard, difficult, troublesome, impracticable, la-
borious, perilous : res,T.: facilia ex difficillimis
redigere, Cs. : opus : locus : in locos difllcills abire,
S. : valles, Cs. : oppidum diflScili ascensu : transi-
tu.s, Cs. : aditOs, H. : tempus anni difficillimum,
Cs.: diflficili rei p.tempore,/)m/; casus diflScilior,
S. : diflScilloribus usi tempestatibus, Cs : adversna
(res) ferre difficile esset: non fuisse difficile ea-
vere, Cs.— P r o v. : difficile est, crimen non pro-
dere voltu, 0.— With supin. abl. : difficile factu est
non probare : quo de genere difficile dictu est. —
As subst. n, : pati ve\ difficillima, the greatest hard-
ships: in difficili esse,<m6arra««/, L. : ex difficili
petenda, 0. — Hard to manage, obstinate, captiom,
morose, surly : parens in liberos: Dlfficilem oflfen-
det garrulus, H. : senes: avunculus difficillimd
naturft, N.: difficili bile tumet iecur,H.: Penelope
procis, H. : precibus, 0. :' terrae, iiitractable, V.
difflciliter, adv. with comp. and sup. [difficilis],
with difficulty : a vero internosci : difficilius, con-
fieri, Cs.: quae difficillime praecaventur.
difflcultas, atis (gen.plur. -t&tium, L.),f. [dif-
ficilis], difficulty, trouble, distress, poverty, want,
embai-rassment : discendi : navigandi, Cs. : faciuri-
di pontis, Cs. : loci, S. : vecturae : summa navium :
rei f rumentariae, Cs. : nummaria, scarcity of mon-
ey: domestica, distressed circumstances: in agen-
do : res ad receptum difficultatem adferebat, Cs. :
ad consilium capiendum, Cs. : contra tantas diffi-
cultates providere, S. : erat in magnis Caesaris
difflcultatibus res, ne, etc., Cs. — Obstinacy, cap-
tiousness, moroseness : difficultatem exsorbuit.
di£BcuIter, adv. [difficilisl, with difficulty,
hardly: fiebat, Cs. : baud difficulter persuasuru
Latini!*, L. ; see difficiliter.
diffidenter [diffidensl, distrustfully, diffident-
ly: diffidenter attingere aliquid : agere, L.
dlfTidentia, ae,/. [diffidens], mistrust, distrust,
diffidence: fidentiae contrarium est: rei, S. : non
tarn diffidenti&, futura quae imperavisset, quam,
etc., S.
diffldo.fTsus sum, ere [dis.+fido], to distrttst,
be diffident, be distrustful, despair: iacet, diffidit:
sui, S. : sibi aliquft ratione : eius fidei : suis rebus,
Cs. : exercitui, S. : summae rei, Cs. : armis, V. :
cur M. Valerio non diffideretur, L. : me posse
(tutum esse) : Caesarem fidem servaturura, Cs.
difflndo, fidi, fissus, ere [dis- + findol to cleave
asunder, split, diihide. t>a^o diffisso: diffissA nate.
Digitized by V^OOQ IC
diffingo
242
dignitas
H. : tempora plurobo, Y. : portas rooneribus, i. e.
to open, H. — Fig., to detract : nihil hinc difflndere
possum, can deny no part of it, H. — To rmder
utdeu: omen diem dimdit, i. e. compelled adjofim-
ment, L.
difflngo, — , — , ere [di8-+fingo], to transform,
remodel^ make anew : ferrum incude, H. — Fig.:
alqd, alter, H.
difELssus, P. of diffindo.
diffiauB, P. of diffido.
difflteor, — , en [dis+fateor], to dUavoWy
deny: opus, 0.
difflud, fluxl, — , ere [di8-+fluo], to flow in dif-
ferent directions, flow away: in plurls partis
(Khenus), branches, Cs. ; of. nos quasi extra ripas
diffluentis coercere. — To he dissolved: iecur, L. :
sudore, Ph. — To be abandoned to: luxurift et la-
scivi&, T. : deliciis : vires tempus ingenium difflu-
xere, wasted away, S. — In r h e t. : diffiuens ac
solutum, loose, not periodic.
diffugio, f QgT, — , ere [dis- + fugio], to fly apart,
flee in different directions, disperse, Matter : metu
perterriti di£fugimu8 : Diffugimus vm\ exsangues,
y. : diff ugiunt stellae, 0. : nives, disappear, H. :
solHcitudines, H. : in vicos passim suos, L. : omnis
campis diffugit arator, Y.
diffugionif I, n. [dis + 2 FVG-], a dispersion.
— Plur. : proximorum, Ta.
diffiindd, fQdl, fOsus, ere [ dis- -h fun do], to
spread by pouring, pour out, pour forth : sanguis
in omne corpus diffunditur: tum freta diffundi
iussit, 0.: vina iterum (con^ule) Tauro diffusa,
bottled, H. : in alqm venenura, inject, 0. — To
spread, scatter, diffuse, extend: toto caelo luce
diffusfi : signa caelo, H. : rami late diffunduntur,
Cs. : dederatque comara diffundere ventis, V. —
Fig., to spread, diffuse, scatter, extend: error late
diffusus : flendo iram, to temper, 0. : dolorem
siium flendo, to give vent to, 0. : obiivionem sensi-
bus, H. : a quo diffunditur gens Per Latiura,
branches out, Y. : Undanti animam in arma cru-
ore, pours out, Y. — To cheer up, gladden, exhila-
rate: animos, 0.: ToItfLs, 0.: ut et bonis amici
quasi diffundantur : lovem diffusum nectare, 0.
diffuse, adv. with comp. [diffusus], in a scat-
tered manner: res dictae. — Copiously, fuUy : di-
oenda diffusius.
diffusus, adj. [P, of diffundo], spread abroad,
extended, utide : plataiius diffusa ramis. — Fig.:
ius civile, prolix: vocis genus, pro/rac^.
diffututus, cuy., exhausted by indulgence, Ct
dlganuna, atis, n., ^ Siyafifia, the digamma:
tuum, your letter F (for fenus), i. e. your interest-
book.
di-gero, ges>I, ^^estus, ere, to force apart, sep-
arate, divide, distribute: In canes totidera digeatos
Cerberus, 0. : Nilus septem in comua, 0. — P o e t. :
uovcm volucrls in belli digerit annos, i. e. inter-
prets to mean years, O. — To distribute, arrcmge,
dispose, set in order: quas (tabulas): nomina in
codicem : capillos, 0. : carmina in numerum, Y.
— Fig., to distribute: poenam in omnIs, 0. : tenw
pora, 0. : annum in totidem species, Ta. — To ar-
range, set in order, distribute: rem p. bene: man-
data: omina, interprets: ius civile in genera:
quid quoque anno actum sit, L.
digestio, onis,/. [digero], an enumeration,
dlgitulUB, I, m. dim, [ digitus ], a little finger,
T. : aniculae collum digitulis oblidere.
digitus, I, m, [DIC-], a finger : de digito anu-
lum dctraho, T. : digitos impellere, ut Scriberent:
Indice monstrare digito, H. : illam digito uno at-
tingere, to touch gently, T. : alqd extremis digitia
attingere, to touch lightly: attingere caelum digito,
to be exceedingly happy : digili, per quos nuinerare
solemus, 0. : in digitis suis singulas partis causae
constituere : si tuos digitos novi, skill in reckon-
ing: si digitis concrepuerit, 6y a snap of the fin-
ger: digitum ad fontls intendere, to point: qui
digito sit licitus, bid at an auction: digitis nutu-
que loqui, by signs, 0. : digito compesce lal>ellum,
hold your tongue, In. : monstror diirito praetereun-
tium fliiicen, H. : deraonstravi digito Galium. —
Pro v.: ne digitum quidcm porrigere, not to move
a finger. — A toe: coiistitit in digitos adrccttis, V.
— A finger* s breadth, inch (the sixteenth part of a
pes), Cs. : clavi digiti pollicis crassitudine, Cs. —
P r o v. : digitum tninsversum noii discedere,
swerve afinger*s breadth: ab argento digitum dis-
cedere : digitis a mort« remotus Quattuor, lu.
di-gladior, atus, an, dep. [gladius], to fight for
life and death, cott lend fiercely : cives inter »e sicis.
— Fig.: de nlqua re: digladientur illi per lue
licet.
dxgnatio, onis, /. [ dignor ], honor, rank : de
dignatione laborat : principura, L. : principis, Ta,
digne. adv. with comp. [dignus], worthUif^ fitly,
becomingly: laudari satis digne: iniuriam perse-
qui : Martem scribere, H. : Peccare cruce digniiis,
H.
dignitas, fttis, /. [dignus], worth, merits demeri,
character: tantum apud nie dignitas potest, Ca. :
honos dignitate impetratus: consularis, a daim
to the consulship: pro dignitate laudare. — Oreat-
ness, majesty, dignity, grandeur, authority^ rank,
distinction, eminence, reputation, honor: oonsulia:
sunima in te : personarum : vostra, S. : celsissima
sedes dignitatis. — Self' respect, personal diffnity,
honor: apud alium prohibet dignitas, T. : agere
cum dignitate: neque suam pati <lignitatem, ut,
etc., Cs. : corporis, presence, N. — One in high office^
an eminent man, dignitary: surrexisset Apronius.
Digitized by V^OOQIC
digno
243
dUapido
Dondignitas publicani ; cum dignitates abessent,
L— Of things, wcrtk, value, excdUnee. plena dig-
nitatis domus : portus ut urbem dignitate aequi-
ptret^N. : yerborum.
dxgnO) — i — , ftre [ dignus ], to deem worthy :
conctas nomine, G. po^t : laude dignari : ooniugio
Yeoeris dignate, V.
dignor, fttus, arl, dep. [dignus], to deem worthy,
kmor, deign, eondeacend: tali me honore, V. :
qaaecomque (loca) adventu, Ta. : alio te f unere,
v.: Bis septem ordinibus quaro (summam) lex
dignatur Othonis, requires for a knight, lu. : Ver-
ba oonectere digner, shall I stoop, H. : Cui se viro
digDetur iungere Dido, V. : inter amabills ponere
me choros, H. : si quern dignabitur ista virum,
aeeevts, 0. : f ugientera baud est dignatus Stemere,
diMfud, V. : alite Terti, 0. : ambire pulpita, H.
c&gnns, adj. with comp. and sitp. [DEC-],
wrthy, deserving, meritorious, deserved, suitable,
fating, becoming, proper: quod te dignumst facere,
T.: vir maioribus suis dignissimus: adsentatio,
quae ne libero quidem digna est : 0 fons, Dulci
digne mero, H. : quod dignum meroori& visum,
Cb. : quicquid dignum sapiente bouoque, H. : di-
oere GinnA digna, V. : dignum factis suis exitium
inreoit, S. : digna, quoi committas mulierem, T. :
ridetor, qui imperet, dignus esse : digna res est
ubi tu nerros intendas tuos, worth your utmost cx-
erfton, T. : dignos esse, eorum agrum Bolanum
esse (L e. ut eorum esset), L. : una perire, 0. : con-
cedcre, Ct : fuisse coniunx, 0. : amari, V. : legi, H. :
d%Da res visa, ut simulacrum pingi iuberet, L. :
qnidqaid putabit dignum esse memoriae, Ph. : Di
tibi id quod dignus es duint, T. : amicus, dignuH
boic ad imitandura : si digna poena pro factis
eorum reperitur, S.: Dignum praestabo me pro
laude merentis, H. : causa, L. : dignior heres, H. :
dignas gratis persolvere, V. : digna gloria ruris,
v.: id, cum ipse per se dignus putaretur, impe-
tnrit: ex maU conscientift digna timere,^'u«^ ret-
ribution, S. : dici ut dignumst, as is proper, T. :
quid minus est dignum quain videri, etc. : rem
mioas aegre quam dignum erat ttilisse, L. : serins
qaam dignum populo R. fuit : ut probae dignum
ert, 0. : com auctoribus, quihus dighius credi est,
L — With SHpin. abL : nihil dignum dictu, L. :
di^a relatu, 0. : agere digna memoratu, Ta. — As
M&tf. : nulla contumelia est, quam facit dignus :
dili^ere iion dignos : exempium ab dignis ad in-
<^^os traiisfertur, S. : digiiis ait esse paratus, i. e.
(to help) tfu deserving, H.
^gredior, gresaus, I, dep. [dis.+gradior], to go
rf, go asunder^ separate, part, go away, depart :
digrediens adttihar, at partitig, V . : ileiu <li-
Iptdliinii, stepping aeide,S.: hum turn congrediens
flim sol*?, luiu digredicns : Digretlimur pauluni.
0. : nuaqitam est a me digressus : u parentil»u<*,
S. : ab nuntiis, L. : ex co loco, Cs. : bello e tanto,
V : domo, S. : ambo in sua castra digressi, S. : in
urbem ad capessendos magistratus, Ta. — F i g., to
go aside, deviate, depart : nostro officio, T. : de
causa: a causft. — To digress: ab eo, quod propo-
6ueris: unde hue digressi sumus: ab epistula di-
gressa est oratio : Post hinc digressus iubeo, etc.,
V.
digressid, Onis, /. [digredior], a parting, sepa-
rating: nostra. — Fig., a digression: a propositA
oratione.
1. digreasus, P. of digreilior.
2. digresaus, Qs, m. [ digredior 1, a parting,
separating, departure : meus : amici, lu.
(di-gnumid), see degrunnio.
diL 1. Nom. plur, of dcus. — 2. Oen. of dies.
^iudioatio, 5nis, /. [diiudioo], a j^tdging, de-
ciding.
di-iadlco, ftvl, fttus, are, to distinguish, know
apart, discern, perceive the differctice : vera et falsa ;
vera a falsis : inter has senteutias, — To judge,
discern, decide, determine: dicain, quod milti in
raentemst, tu diiudica, T. : Aliena melius quam
sua, T. : verbis controversias : litem, H. : neque
diiudica ri posset, uter utri auteferendus, Cs. : diiu-
dicata belli fortune, Cs.
diiunot-, dxiuDgo, see disiun-.
di-labor, lapsus, I, dep., to fall asuneUr, go to
pieces, melt away, dissolve : glacies dilapsa: nix,
L. : Volcanus (i. e. ignis), H. : Fibrenus, et dirisus
aequaliter rapideque ^\\b.^%\x», flowing apart : im-
gula in quinos diliip!9a \xn%M\%, divided, 0,: (Pro-
teus) in aquas dilapsus abihit, melting, V. : dila-
bente aestu, retiring, Ta. — To move apart, flee,
escape, sceUter, disperse: exercitus dilabitur, S. :
intellegebat (copias) dilapsuras, N. : ab signis, L. *
vigiles e statiuuibus dilapsi, L. : in sua quemque
dilabi tecta, L. — To fall to pieces, decay, tumble:
(aedes) vutustate dilapsa, L. : cadavera tabo, V. :
corpora foeda, 0. : fax in cineres, H. — Fig., to go
to decay, go to ruin, perish, be lost: )nale parta
male dilabuntur, light come, light go, poet. ap. C. :
ne omnia dilabantur, si unum aliquod effugerit:
divitiae, S. : vectigalia publica negligentift dilabe-
bautur, L. : de mea memoria, vanish: dilapso tem-
pore, in the lapxe of time, S.
di-lacero, avi, atu.^, are, to tear to pieces, tear
apart : doniinum, (). : corpus tormentis, Ta. — F i g.,
to tear to pieeex^ toaste : ad dilacerandam rem p. :
opes, 0. : acerbiuuibus dilaceratus, Ta.
di-lanio, avI, atu?*, are, to tear to pieces, muti-
late: (cjulfiver) canibis dilaniandum : alqm tor-
mentis, Ta. : membra, 0.
di'lapidd, — , — , are, to throw atoay, souandfK
connmitc : t; i j;iuta minaB, X-
Digitized by
Google
dllapaua
244
dlmetor
dHapsua, P. of dll&bor.
di-largior, Itus, in, dep,y to give liberally^ lav-
ish : omnia quibuB Yoluit : foedera sociis, Ta.
dilatio, Onifl, /. [di8-+TAL-], a putting off,
poatponementy detag : vel minime teniporis: comi-
tiorutn : nulla, L. : per dilationes bell urn geri, L.
dilato, flvT, gtus, &re, freq. [dilatus], to sprectd
out, dilate, bi-oaden, atr^Uh, enlarge, extend: ma-
num: fuiKiurn: eastra, L.: rict&s, 0. — Fig., to
tpreadj amplify, dilate, extend: orationem: baec:
gloriam : litteras, to pronounce broadly.
dilator, dris, m. [di8-+TAL-], a delayer, dila-
tory person, H.
dHatiiB, P, of difPero.
di-laudo, to distinguish by praise, eulogize:
libros.
1. dilectua, adj, [P. of diligo], loved, beloved,
dear : Maecenas, H. : Superis, 0. : sorori, V.
2. dUectUfl or delectOB, as, m. [dis- or de -f
1 LEG-], a choosing, picking out, selecting, selection,
choice, aistinction: ad quod delectus adhibetur:
iudicum: dignitatis: non dilectu aliquo ducitur
ad iudicandum: sine ullo delectu: coire nullo
dilectu, indiscrimincUely, 0. — A levy, recruiting,
enrollment, conscription, draft (of soldiers, etc.):
per legatos delectu ra habere, Cs. : delectu tot&
Iuli& habito: quam acerrimus, L. : missus ad di-
lectQs agendos, Ta. : perditissimonim civium.
diligens, entis, adj. with comp. and sup. [P. of
diligo], industrious, careful, assiduous, attentive,
diligent, accurate, scrupxuous, faithfd : diligenti«-
sinii aratores : homo, thrifty : servi : in re here-
ditaria: in ostentis animadvertendis : diligentior
ad classera omandum: omnis offici diligentissi-
mus: veritatis, N. : equis adsignandis. — Of things,
laborious, faithful : relatio consulis: scriptura •
conquisitio, Ta.
dUlgenter, adv. with comp^ and sup. [diligens],
industriously, cUtentively, diligently, assiduously: \
iter facere, Cs. : omnia agere : pcrcipite quae
dicam : diligentius ( libelli ) sunt reconditi : quos
diligentissiroe conservavit, Cs.
dillgenlda, ae, /. [diligens], attentiveness, ear-
nestness, diligence, industry, assiduity, care, faith-
fidness: non mediocrem diligentiam adhibere,
Cs. : summa in re p. : erga pecuniam, Ta. : vostra,
T. : qua diligentift fuerit ! : nihil de diligentia re-
mittere: dignitatis, regard for. — Economy, frugal-
ity: res familiaris debet conservari diligentift.
diligo, lexl, Igctus, ere [dis--f-2 lego], to single
out, value, esteem, prize, love: alqtn : se ipse: inter
se : civitates eum diligebnnt, Cs. : magno dilectus
amore, V. : Lalage, Dilc'Ct.-i quant um, etc., H. : te
in fratris loco, T.— -Pro v. : Suln.-* est quem dili-
gant di, i. c. fortune* a favorite, T : Diligitur nemo.
nisi cui foitifna secunda est, 0. — To love, approife,
aspire to, be content with, esteem, appreciate : pudo-
rem: locum: obserTantiam homiuis: (poetarum)
ingenia: alcuius consilia: nomen Romanum:
mediocritatem, H.
di-lorico, — , 4tus, ftre, to tear open : tunicam.
di-luceo, — , — , 6re, to be clear, be evident:
dilucere id quod erat coepit, L. : res patribus, L.
diluceaoo, Itlxl, — , ere, inch. [ diluceo ], to
grow light, begin to shine, dawn: Omnem crede
diem tibi diluxisse supremum, H. — Impers.: cum
iam dilucesceret : iam dilucescebat, cum, etc, L. :
diluxit.
diluoide, adv. [ dilucidus ], plainly, evidently,
distinctly: expedire ludicibus, T.: explicare: re-
spondeo.
dilucidus^ cufj. with comp. [diluceo], clear, dis-
tinct, evident: oratio: omnia dilucidiora facientes.
diluculum, I, n. [diluceo], daybreak, davm.
diliidium, I, n. [dis+ Indus], a resting - time,
intermission. — Plur., H.
di-luo, ul, tltus, ere, to wash away, dissolve, di-
lute, wash, drench: ne aqua Uteres diluerc posset,
Cs. : sata laeta, V. : unguenta lacrirois, 0. : diluta
labella guttis, moistened, Ct— To dissolve, tentper,
dilute, mix, steep : venenum, L. : favos lacte, V. :
mella Falemo, H. — F i g., to weaken, lessen, impair,
extenuate : res levls crimen : molestias omnIs :
horam mero, 0. : quae Popilius obiecerat, L. :
unaquaque de re.
dilutUB, adj. [P. of diluo], thin, weak, diliUe. —
Comp. : dilutius poturi (sc. vinum).
diluvies, — , ace. em,/, [diluo], an inundation^
flood, deluge : fera, H.
diluvium, I, n. [ diluo ], an inundation, ftood^
deluge": Diluvio misceus (tellurem), V., 0. — Fig.,
desolation, destruction : illud, V., lu.
dixnachae, ftrum, m., ^ ^i/ioxac, mounted in-
fantry, dragoouA, Cn.
di-mano, avi, — , are, to spread abroad : ad
existimationem hoininum latins.
dimenaid, onis,/. [dis- + l MA-], a measur-
ing : quad rati.
cUmenaus, P. of dimetior.
di-metior, mensus, Irl, dep. and pcus., to meoM-
ure, measure out, lay out : syllabas : caelum atque
terram: cainpum ad certaracn, V. : positQs side-
rum, Ta. : digitis peccata sua, to count off — PasJt.,
to be measured, be planned, be adapted (only perf.
system) : a quo essent ilia dimensa atque descrip-
ta : opere dimenso, laid out, Cs. : tigiia dimensa
ad altitudineni fluminis, Cs. : certis dirnensus par^
tibus orbis, V.
di-metor (de-), atu?, arl, dep. and/xMs. — I>ep.,
Digitized by V^OOQ IC
dimicatio
245
diota
tomemare out^ mark out : eoniin cursQs dimetati
cognoTimufl. — fVu^, to he measured out, be marked:
loaim castris dimeUiri iussit, L. : dimetata signa
(il demetata).
dimicatio, Snis, /. [ dimico ], a fight, combat,
dru^glt, encounter : maxima, Cs. : bellum ingeDti
dimicatione geritur, L. : priorum dimicationum
frurtus, Ce. ; proelii : universae rei, a general en-
gatftment, L. — A combating, struggling, contest,
malry : erepti sine dimicatione : in rem p. : cum
dimicatio proposita sit, L. : yitae dimicationes,
perHoua contests : capitis.
di-mloo, avi (dimicnisse, 0.), atus, are, to fight,
dnggle, contend: armis, Cs.: arm is cum aliquo,
N.: pro sua quisque patria ferro, L. : in acie, in
At open field, Ca. : equitatu, N. : pro te: ancipiti
prodio dimicatur, Cs. : adversus se tam exiguis
copiiSjN.— -7b struggle, strive, contend : omni ra-
tione: dimicantes competitorea, rival candidates,
L— 7b be in conflict, be in peril, run a risk, risk,
hamrd: de capite, de fama : de vita gloriae causa,
to be in mortal peril: de repulsa, i. e. be in danger
0/ defeat, Cs. : capite tuo, L.
dimldiatus, adj. [ dimidium ], halved, divided
in the middle: mensis : partes versiculorum.
dunidlam, I, n. [dimidiusl the half: Vix dum
dimidium dixeram, was hardly half through, T. ;
Qt De minus dimidium ad ilium perveniret : quos
dimidio redderet stultiores, by half: Hibemia di-
iiiidio minor quam, etc., Cs. : Maior diraidio, H. :
minus dimidio bostium quam antea occisum, L.
--ProT. : Dimidium facti, qui coepit, habet, w«//
begvM it half done, R.
dimidiua, adj. [di8-+medius], half one half:
pro diraidia parte : rex dimidiae partis Eburonum,
Ob.-— F i g., of descent : dimidium patrum, dimidius
plebia, Aa{/WriCTan atid half plebeian, U—Broken
» ftw, bfvken : cms, lu. : voltQs, mutilated, lu.
di-minuo, see dimminuO.
dimifloio, onis, /. [ dimitto ], a sending out,
^ff^ditig forth : libertorum ad provincias. — A dis-
*»«»y, discharge : propugnatorum.
1. dfmiBiini^ P. of dimitto.
2. (duniasus, fls), m., a deliverance, — Only
w- : banc quaestionem dimissui sperant f uturam
(dob.).
di-mitto, misl, missus, ere, to send different
«*9«» •ow' out, send forth, send about, scatter, dis-
f^ibute: litteraa circnm municipia, Cs. : litteras
P«" provincial, Cs. : certos per litora, V. : nuntios
tola civitate Aeduonim. Ch. : legates quoque ver-
sam.Ci. : dimissos eqnites pabuiandi causa, Cs. :
wimam ignotas in artl-*, directs, 0. ; aciem (i. «•.
owloe) panis in omnia, O. : per provincias, to send
^^^ches, L. — To break up, dissolve, dismiss, dis-
^^^lye, disband : senatum: auxilia,S.: exercitum,
Cs. : plurls mantis, Cs. : nondum convivlo dimisso,
brokeji up, L. — To send away, let go, discharge,
dismiss, release: hunc ab se: uxorem, divorce:
Atlium incolumem, Cs. : impunitum, S. : me in-
castigatum, H. : equos (to fight on foot), Ta. : be-
luam inclusam, let loose: hostem ex manibus, Cs.:
eum e manibus (i. e. eius libnim), lay down : nun-
tios ad Centrones, Cs. : Manlium Faesulas, S. : ab
armis Ascanium. — To relinquish, leave, desert, give
up, abandon, mUt, let slip : locum, quem ceperant,
Cs. : captam Troiam, 0. : fortunas morte: patri-
monium; speratam praedam ex manibus, Cs. :
quantum dimissa petitie praestent, H. : his tribu-
ta, remit, Ta.— F i g., to refunince, give up, abandon,
forego, forsake, let go, lose, leave: rem frustra ten-
tatam, Cs. : occasionem rei bene gerendae, Cs. :
tan tam fortunam ex manibus, Cs.: nullum tem-
pus, quin, etc. : condicioues pacis, Cs. : suum ius :
in amicitiis dimittendis: quaestionem: fugam,
means of flight, V. : coeptum iter, 0. : iniuriam
inuitom : iracundiam rei p. dimittere, sacrifice, Cs.:
oblito pectore cuucta, Ci : dimissa in discrimen
dignitas, exposed, L.
dimmlnud, — , — , ere [dis-+minuo], to break
to pieces, shatter, break : tibi caput, T. : Dimmi-
nuetur tibi cerebrum, T.
di-moved, ovi, Stus, ere, to move asunder, part,
put asunder, separate, divide: terram aratro, V. :
glaebas aratro, 0. : auras, V. : cinerem foco, 0. :
rubum, i. e. creep through, H. — To separate, dis-
perse, scatter, dismiss : umentem polo umbram, V. :
obstantis propinquos, U. : turbam, Ta. — To move
away, separate, remove : rem p. de suis possessio-
nibus : alquos a plebe, S. — F i g. : alqm numquam
dimoveas, ut, etc., entice away, in order to, etc., H.
Dlndjnnene, Ss,/., = Aivdvfiriprj, Cybde, H.
dx-no80O, — , — , ere, to know apart, distin-
ish, discern: vera bona, lu. : (geminos) inter
se similes, 0. : civem hoste, H. : dominum et ser-
vum deliciis, Ta. : curvo rectum, H.
dinumeratio, onis,/. [dinumero], a counting
over, reckoning up, enumeration : noctium ac die-
rum. — As a figure of speech, C.
di-numero, flvl, atus, are, to count, reckon,
enumerate, compute: Stellas regis annos: tem-
pera, v.: generis gradus, 0.— 2b count out, pay:
viginti miuas, T.
dioecesia, is, /., = ^(oi'm/inc* a governor's
jurisdiction, district.
dioeoetes, ae, m., = dioiKrirrj^, an overseer of
the revenue, royal treasurer.
Dion^sia, orum, n., =• ^tovvaia, the festival
of BacchuA, tJie BaccJuinalia, T.
diota, at', /., = ♦ iiutrt) [ two-eared ], a two
handled vessel, wine-jar, H.
Digitized by
Google
diploma
246
dis
dlpldma, atis, ti., = divXut/iaf a letter of rec-
ommendation^ letter of authority^ C, Ta.
1. Dira, ae, /. [dirus], a fury, V. — Plur., the
Furies, goddenes of revenge and remorse, V.
2. (dira, ae), /. f dirus], a bad omen (oniy
plur.y. dirae, sicut cetera auspicia, etc. — A curse,
execration : Diris agam vos, H. : compositae, Ta.
3. dira, drum, n., see dirus.
direote, adv. with comp. [dirigo], in a straight
lifte, precisely, exactly : ad perpendiculum, Cs. : di-
rectius gubernare : dicere.
direoto, direotaa, see derect-.
1. diremptus, P. of dirimo.
2. diremptus, as, m. [dirimo], a separation.
direptio, onis, / [ diripio ], a plundering, pil-
laging, sack: sociorum: fanorum: urbis, Cs. —
Plur. : aratorum.
direptor, Sris, m. [diripio], a plunderer:
urbis.
direptas, P. of diripio.
dirlbed, — ,itus, gre [dis- +habeo], to aerate,
sort, canvass ( ballots ) : dum de te tabellae diri-
beantur : diribitae tabellae.
dlrlbitid, Onis, /. [diribeo], a separation, sort-
ing, canvass (of ballots).
diribitor, oris, m., a sorter, canvasser (of bal-
lots): tabellarum.
1. dirigd, rfiil, rectus, ere [diS'+rego], to dis-
tribute, scatter: volnera (i. e. tela), V. — To lay out,
arrange in lines : regiones urbis : vioos, i. e. the
rows of houses, L.
(2. dirigo), see deriga
dirimo, 6ml, emptus, ere [di8-+emo], to take
apart, part, separate, divide, cut off: dirimi (cor-
pus) distrahive : dirimit Suebiam montium iugum,
Ta. : urbs flumine dirempta, L. : a continenti ur-
bem, Cu. : si quem dirimit plaga soils, whom the
torrid tona parts (from us), V. : infestas acies, iras
(i. e. iratoe), to stand between, L.— F i g., to break
off, interrupt, disturb, put off, delay: proelium di-
rimitur, Cs. : proelium nox diremit, S. : proelia
voce, y. : veDerunt ad dirimendum bellum, L. :
certamina, 0. : controversiam, to end: rem arbi-
trio, O.—To separate, dissolve, break off: coniunc-
tionem civium : caritas dirimi non potest, etc. :
dirempta pax, L. : couubium, L. — To interrupt,
disturb, break up: conloquium, Cs. : ut concilia
populi dirimerentur, L. : actum est nihil, nox dire-
mit.—7b destroy, frustrate, bring to natigJU: au-
spicium, L. : rem susceptam : consilium, S.
dirlpld, ul, eptus, ere [di8-+rapio], to tear
€uunder, tear in pieces : Cum diripereris equis, O. :
membra manibus uefandis, 0. : dapes, V. — To lay
waste, ravage, spoil, plunder, pillage: bona eorum, |
Cs. : oppidum, Cs. : captas urbis, L. : diripiendas
civitates dare, Cs. : direpta domus, V. : praedas
imperatores cum paucis diripiebanr, seized and
divided, S. : aras, strip, V : iiiella, steal, V, — To
tear away, snatch away: Vagina eiisem, V.: di-
repta leoni Pellis erat, O.
diritas, atis,/. [dirus], mischief, misfortune,
calamity : invecta casu, C. po6t. — Fierceness, crttd-
ty : omni diritate taeterrimus: quanta in alquo.
di-mmpo or dis-mmpo, r&pl, ruptus, ere, to
break to pieces, break, shatter : partem ( nubis ) :
homo diruptus, that has a iitptare: dirupi roe
paene, nearly bursts my lungs: Disrumpor, T. :
disrumparis licet: plausu dirumpi. — F i g., to break
off, sunder, sever: amicitias oflTensione: humani
generis societatem.
di-ni5, rul, rutus, ere, to tear asunder, over-
throw, demolish, destroy : maceriam iube dirui, T. :
urbem : muros, N. : nova diruunt, alia aedificiiiit,
S. : post diruta Pergama, 0. — To scatter, disperse,
destroy: agmina vasto irapetu, H. : omnia Bac-
chanalia, L. — Esp., to deprive (of pay), ruin:
aere dirutus est, his pay was stoji^f)€d: homo diro-
tus, bankrupt.
diruptus, P. of dirumpo.
diruB, adj. with comp., tU- omened, omino%u,
boding, portentous, fearful, awful, dread: come-
tae, V. : quibus nihil dirius : mortalibus omen,
0. : tempus : exsecratio, L. — Plur. n. as sttbat. :
in dira incurrimus: Dira canere, 0.: dira alcui
precari, Tb. — Dreadful, cruel, fierce, fell, relent-
less .• sorores, the fwries, V. : Dea, i. e. Circe., O. :
Hannibal, H. : mens, V. : hydra, H. — Dreadful,
dire, horrible, awful : dapes, 0. : venena, H. : bel-
lum, V. : cupido, insane, V. : sollicitudines, H. :
superbia, 0. : Temporibus diris, in the reign of
terror, lu. — Plur. n. as adv. : dira fremens, ZriaAt-
dirutus, P. of diruo.
1. dis, ditis, neut. dite, a^. with eomp. ditior
and »M». ditissimus [DIV-], rich, wealthy, opulenl,
provided, abounding : dis quidem esses, T. : Cra,-
tini huius ditis aedes, T. : domus, H. : patre diti,
N. : Mycenae, H. : delubra donis, 0. : stipendia,
L. : res p. bonis exemplis ditior, L. : dum ne sit
te ditior alter, H. : apud Helvetios ditissimus, Gs. :
terra, V. : Bovianum armis, L.
2. Dis, Itis, m. [DIV-], orig. deity; hence, Jupl.
ter of the infernal regions, C, V., 0., Ta.— Of the
Celtic god of night, Cs. : atri ianua Ditis, i. e. of
the underworld, V. : domina Ditis, i. e. Proserpina,
3. dis- or dl-,prafp., inseparable [DVA-j, dis-
before c, p, q, s, t, dl- before d, g, I, m, n, r, and v
(but usu. dimminud, sometimes disrumpo), dif- be-
fore/. Before a vowel dis- becomes dir- ; before
Digitized by V^OOQIC
dis
247
diaoessos
i ooDBooant, sometimes dl, sometimes dis-. lacio
inakes dlsido or dissiciO. — Asuruler^ apart^ away^ in
(kffermt (UreeHona ; see diflfindo, discedo, dimitto,
divide, etc. — Bftweeriy amonff^ through ; see dino-
sco, diiudico, diligo, etc. — F i g., not, un- (reversing
or negativing the primitive) ; see diffido, displiceo,
^^^eo.eUu—jExceedinfflyfUUerly; see dififertus,
dilaudo, dispereo.
4. di8> see deus.
discedo, cessl, cessas, ere, to go apart, pari
vnmder^ d&otde, separate, disperse, scatter : ex hac
fugi aoiilia discesserunt, Cs. : lignationis causft
io siJvas, Cs. : ut sodalitates decuriatique discede-
rent: ram discedere populum iussissent tribuni,
L.: in duas partis, S. : cum terra discessisset :
caelum, opens : scaena ut versis discedat fronti-
boa, opm, V. — To go away, depart, leave : petebat
at discedere liceret, Cs. : misere discedere quae-
rens, H. : ab exercitu, Cs. : a senis latere : e Gal-
Hft: « contione, Cs. : de foro : temple, O. : longius
*b igmine disced!, Cs. : de coUoquio discessum,
L : in Iocs occulta, S. : ad urbem, V. : ex castris
domam, Cs.: domos suas, N. — Of troops, to march
off, march away, decamp : discessit a Brundisio,
Gs. : ex hibemis, Cs. : Tarracone, Cs. : ab signis,
to Ua»t the standard, Cs. : exercitus ab signis dis-
c«8it, diAanded, L. : ab armis, to lay dawn their
•'wt, Ck : in itinere ab eo, desert, Cs. — From a
btttlc, to get away, come aioay, come off, be left, re-
»Mi« .• Be superiores discessisse existimare, Cs. :
^ctor disc«S8it ab hoste, H. : victus, S. : graviter
Tolneratus, S. : ut inanes discederent: aequa
n»»nu, S. : aequo Marte, L. : sine detriraento, Cs.
—From a trial or struggle, to come off, get off be
^ renudn : ut spoliis ex hoc iudicio ornati di-
'<*dint: se superiorem discessurum: liberatus,
^•: si istios haec iniuria inpunita discesserit:
I«l<^re, T. : turpissime : a iudicio capitis maxima
g^oriijN.: Discedo Alcaeus puncto illius, he votes
■« « Alcaeus, H. — F i g., to depart, deviate, swerve
fram, leave, forsake, give up, abandon .• nihil a
8laa naturae : a fide : a bu& sententia, Cs. : ab
*nuas in magnft re peccantibus. — To pass away,
^^i^ith, cease : audivi quartanaro a te discessisse:
ex tnimo illius memoria : hostibus spes potiundi
oppidi discessit, Cs. : ubi hae sollicitudines disces-
"^f^ U — ^In the phrase, in sententiam discedere,
to adopt a view, pass over to a party, vote for a
»>««wre .• senatus in Catonis sententiam discessit,
S. : senatus in alia omnia discessit : in banc sen-
tentiam ut discederetur, L. : illud SC, quo num-
qoam ante discessum est, Cs. — To leave in thought,
^^oTt : cum a vobis discesserim, i. e. except you :
McniD ab illo discesserint, me habeant proximum.
diaoeptatid, 6nia, /. [discepto], a dispute, dis-
jsrftfrtoH, dehate, discussion, disquisition: cum qui-
ia^sumnls nobiij disceptutio est : (causa) iu discep-
tatione versata: privaU: ilia disceptatio tenebat,
quod, etc., the point in dispute was, L. : iuris : di-
cendi : verborum, L.
dlaoeptator, oris, m. [discepto], an umpire,
arbitrator, judge : cri minis : populo R. discepu-
tore uti : de suo iure ad Caesarem disceptatorem
venire, Cs. : inter patrem et filium, L.
disceptatriz, Icis, /. [ disceptator ], an arbi-
trator : dialectica veri et falsi.
discepto, avi, atus, are [dis.+capto], to decide,
determine, judge, arbitrate, sit as umpire : haec
iuste : causam in foro dicere disceptante te : exer-
citu disceptante, L. : inter populum et regem in
re praesenti, L. : eorum controversias : eos ad di-
sceptandum ad amicos vocare, /or arbitration, L.
— To debate, dispute, discuss, strive: erat non di-
sceptando decertandum: cum palaestritis aequo
jure: de controversiis iure apud se potius quam
inter se armis, Cs. : de foederum iure verbis, L. :
de iure publico armis : si coram de condicionibus
disceptetur, Cs. : ut coram imperatore disceptare-
tur, L. — F ig., to be at stake : in uno proelio omnis
fortuna rei p. disceptat.
dis-cemo, crevl, crStus, ere, to separate, set
apart, mark off, bound, part, divide : muro di
scerni a nobis : discrimina, quibus ordines discerne-
rentur, L. : mons, qui finis eorum discerneret, S. —
Poet: ( saxum ) telas auro, to interweave with
gold, V. : Limes litem ut discerneret arvis, i. e.
keep away, V.—F^perf, divided, separated : urbes
magno inter se spatio discretae, L. : ubi discretas
insula rumpit aquas, 0. : sedes piorum, retired, H. :
septem in ostia Nilus, 0. : nee mors discreta fuis-
set, nor had we been divided in death, 0. — F i g., to
distinguish, discern, know apart : alba et atra : in-
sidiatorem et petitum insidiis, L. : diem noctemque
caelo, V. : fas atque nefas, H. : suos, Cs. : quid sit
eiusdem generis : pecuniae an famae minus parce-
ret, S. : nee discernatur, iussu iniussu pugnent, L.
dlsoerpo, psi, ptus, ere [dis-+carpo], /• tear
in pieces, rend, mangle, mutilate: animus neo divi-
di nee discerpi potest: discerptum regem mani-
bus, L. : membra gruis, H.~P o e t. : aurae Omnia
disoerpunt, scatter, V. — Fig.: divolso et quasi
discerpta contrecUre, treat in fragments: alqm
dictis, Ct
diaoessid, Onis, /. [discedo], a separation, di-
vision : Si eveniat discessio, a divorce, T. — Of the
senate, a division, formal vote: senatus consul-
tum de supplicatione per discessionem fecit : sine
ulla varietate, a unanimous vote : quamquam di-
scessio facta non esset, no vote was taken.
1. disoesBUB, P. of discedo.
2. disoessuB, Qs, m. [dis--f-l CAD-], a going
asunder, parting : non longinquus inter nos: caeli,
i. e. ligJUning. — A going away, departure, rem/wal,
Digitized by V^OOQ IC
discidium
248
disoora
wWuiniwat : tuus : ab urbe: e vitA: latronis:
meus, banishment : discessu mugire boves, V. :
Bolis acceasuB discesstlsque. — A marching away^
tnarching offy decamping : Belgarura, Cs.
discidium, i, n. [dis- + 2 SAC-], a parting,
separation^ disagreement , dissension, discord : inter
no9, T. : nil, quod sit discidio dignum, divorce, T. :
cupido Si tibi discidii est, 0. : raanente memoriH
in discidio foederum, L. : civile, Ta. : belli. —
Plur. : amicorutn : adfiiiitatum, Ta.
diaoinotus, adj. [P. of diBcingo], ungirty with-
out the girdle : diBcincti ludere, in loose dress, i. e.
at ease, H. — Voluptuous, effeminate, dissolute : Af ri,
V. : nepoB, H.
di-soindo, cidi, cissus, ere, to tear asunder, att
apart, cleave, divide, rend, tear : Vestem, T. : tuni-
cam : purpureos amicttlB manu, V. : labrura, T. :
artOBf y* : novaculft cotem, L. : amicitiae discin-
dendae, rudely broken off.
dis-oingd, nxl, nctus, ere, to ungird, deprive of
the girdle : centuriones diseinctos destitui iussit,
L e. to lose tlieir mantles, L. : discinctft tunicft, U. :
Afros, i. e. strip tUterly, lu. : neque ego disci ngor,
i. e. relax m my friendly offices.
disoipUna, ae, /. [discipulus], instruction, tu-
ition, teaching, training, education : puerilis : adu-
lescentls in disciplinam ei tradere : te in disci pli-
nam meam tradere : in disciplinam ( Druid urn )
convenirc, Cs. : res, quarum est disciplina, the ob-
jects of instruction : quae (incommoda) pro disci-
plina et praeceptis habere possent, Cs. — Learning,
knowledge, science, disciplifie, culture : homo (sum-
mi) disciplina : a pueris nuUo officio aut disciplinft
adsuefacti, Cs. : Italia plena Graecarum discipli-
narum : his disciplinis institutus : militiae, tactics :
bellica: militaris, military discipline, L. : occldere
non disciplinft, sed impctu, Ta. : navalis : rei p.,
statesmanship : vetus regum, severity : familiae
gravis : maiorum, S. : certa vivendi, orderly way :
populorum, the art of governing : philosophiae, a
system: tres trium disciplinarum principes. — A
custom, habit : Nam disciplinast eia, demunerarier,
etc, T. : imitari avi mores disciplinamque : fami-
liae.— A school: itinera disciplinarum: philoso-
phorum disci plinae, sects, T.
disoipula, ac,/. [discipulus], a female scholar,
disciple, H.
discipulus, I, m. [ disco ], a learner, scholar,
pupil, disd/fle, student, follower : Num immemores
discipuli ? Have the pupih forgotten (their lesson) ?
T. : Platouis : laboris et fori.
disoissus, P. of disciudo.
discludo, 8l, sus, ere [dis+claudo], to keep
apart, divide, shut off: Nerea ponto, V.: quibus
(tignis) disclusis, held asunder, Cs.: irara et cupi->
ditatem locis, to assign : morsQs roboris, relax ths
pinch, V.
disclusuB, P. of discludo.
disc5, didici, — , ere [DIC-], to learn, learn to
know, acquire, become acquainted teith: litteras:
ius civile: dialectica ab aliquo: id de me, T.: vir-
tutem ex me, V. : quae illi litteris, ego militan4o
didici, S. : per laborem usum militiae, S. : omnlft
crimine ab uno, V. : unde ius civile discatur: quae
(artes) non sine otio discuntur : Pater esse disoe
ab illis, T. : senatui parere : miseris succurrere,
V. : iustitiam et non temnere divos, V. : Litavicam
ad solIicitandoB Aeduos profectum, Cs. : nihil esse
foedius servitute: quid sit vivere,T.: hoc quam
nihil sit: quantum in Etniria belli esset, L.: Unde
sit infamis, 0. : qui discunt,/m/H/!9, Cs. : illo disoen-
di causft proficisci, to study, Cs. : voluntas discend'i:
discebant fidibus antiqui (sc. canere). — Poet., of
things, to be taught : Nee discet mentiri lana colo-
res, V. — To study for acting, present, produce (on
the stage) : has partis, T. : Novas (fabulas), T.
dis-color, Oris, adj., of another color, not of
the same color : auri per ramos aura, V. : matrona
meretrici, different in dress, H. : vestis fatis discolor
alba meis, 0. — Party-colored, of different colors :
signa : miles, black and white (in draughts), 0.
dis-convenio, — , — , ire, to disagree, be inconr
sistent : vitae ordine toto, H. — Impers. : eo dis-
convenit inter Meque et te, H.
discordia, ae, /. [discors], disunion, disagree-
ment, dissettsion, variance, discord : codOngis cau-
sas ad discordiam, T. : civilis, S. : facultas disoor-
diae concitandae: duas ex un& civitate discordia
fecerat, L. : perfecta tibi bello, V. : f ratrum, 0. :
inter ipsos, L. : erga alqm, Ta. : non sedebantuf
discordiae : tacitae : incertae mentis, inconsistency,
0. : Idae et Pliocbo, Eveni filia, the subject of
strife, Pr. — Mutiny, rebellion, Ta. — P eraon., the
goddess of discord, V.
disoordioBUS, adj. [discoTdia.], full of discord,
intractable, quarrelsome : volgus, S.
discordo, — , — , are [discors], to be at vari-
ance, differ, qtiarrel : inter se, T. : cupiditates in
animis discordant: animus secum discordana: pa-
tria, Ta. — Poet., to be unlike, be opposed,' quantum
discordet parous avaro, H. : Si discordet eques,
protests, H. — To mutiny, Ta.
dis-cors, cordis, <m(;. [dis+cor], — Of persons,
discordant, disagreeing, inharmonious, at variance :
homines ambitione: ad alia discordes in uno con-
sentire, L. : gens, L. — P o e t. : Tanais discors, i. e.
the Parthians, H. : fetus, hybrid, 0. — Incotmistent,
warring, contradictory, inharmonious : inter se
responsa, L. : semina rernm, O. : venti, V. : rerum
Concordia, H. : symphonin. 11. — Unlike, discordant,
different : ora sono. V. : luxates uioribus, Cu.
Digitized by V^OOQIC
discrepans
diacrepaii8» antU, P. of discrepo.
249
disertna
diacrcpantia, ae, / [discrepo], dUcordanee^
iimmUarity, ducrepancy : rerum, verborum.
diacrepatid, 5nis, /. [ discrepo ], a disagree-
mail, dupHte : inter consules, L.
^•-crcpo, ul, — , are, to difer in sound, be dis-
(wdant.fail to harmonize : (fides) paulum. — Fig.,
to disagree, be inconsistent, be different, vary, differ,
be at odds: si quid discrepec: quae inter conle-
gas discrepare videatis : tres duces discrepantes,
prope ut defecerint, L. : nee multum discrepat
«etM, V. : nulla in re : in eo inter se : oratio ver-
bis discrepat, sententiia congruens : de ceteris re-
bw: ab aliorum iudiciis: factum a senteutiA
1^: fucta cum dictis: sibi: Vino acinaces di-
screpat, H. : Prime ne medium discrepet, H. — To
be (Htputed, be in question : causa latendi discre-
po'* O.—Itnpers, : cum de legibus conveniret, de
Utore tonturn discreparet, L. : inter auctores : nee
discrepat, quin, etc, L, : cum baud ferme discre-
ptret, qoin, etc., hardly a doubt remained, Cs.
diacretUB, P. of discemo.
ffi-sciibo. scrlpsl, scrtptus, ere, to distribute,
^'^ apportion, cungn : (argentum) illis, T. :
ciTiUtibus pecuniarum sumraas : urbis partis ad
inecndU: duodena in singulos homines iugera:
pretio iara : Sedes diwriptae piorum, H. : militi-
j>tt3 in tegiones discriptis, L. : discriptis per fami-
)»am ministerns, Ta. : non melius potuit discribere,
i-^fdddaie.
diacrimen, inis, n. [dis- + 2 CER-1, that which
ffrt*, an intervening space, interval, distance, divi-
fMt^tepttration : cum (maria) pertenui discrimine
fepartreqtar: discrimina costis spina dabat, />ar^
fi v.: finem atque initium lucis exiguo discrimine
intemoscas, Ta. — Poet.: Fossarumque morae,
l«ti discrimina parva, i. e. the brink of death, V. :
»«»ue leti, v.— Fig., a distinction, difference, dis-
f^sination : hoc inter gratiosos civis atque for-
^- sine discrimine armatos inermis caedunt, L. :
wscnmen obscururo solutis Crinibus, i. e. of sex,
H^: m aitenique, L. : divinarum huraanaruraque
rerum, L— P o e t, : septera discrimina vocum, the
**o» intervals (of the scale), V. : parvi discriminis
^hne, dightly varying (of color), 0,—A decisive
P^, turning-point, critical moment, determina-
^^dicmon : re.s in id discrimen adducta est: in
<^i*criinine est humanum genus, utrum, etc., L. :
^Ca.: haec baud in raagno ponara discrimine,
^^9^ as of great moment, L. — Poet. : discrimine
*P«to, the test, O. — A decisive moment, crisis, peril,
^danger, hazard : in ipso discrimine periculi,
^' in sammo rera esse discrimine, Cs. : salus so-
^f^f^m lummum in discrimen vocatur : in veteris
^"»nae discrimen adducitur: patriae: res p. in
^^mei) coriiinittendu, L. : quae multa vides di-
scrimine tali, V. : discrimine vitae Couiugium pe-
tere, 0. : ire obviam discrimini, Ta. — A decisive
battle : vehemens, Cu.
diaorimino, avi, Stus, are [ discrimen ], to di-
vide, part, separate : Etruriam discriminat Cassia :
late agros, V. : vigil iarura somnique tempora, ap.
portion, L.
discriptio, onis, /. [discribo], a division, dis-
tribution, apportionment, assignment : civitatis :
populi : possessiouum : per urbem caedis (cf. de-
scriptio).
dlB-omoid, — , atus, are, to rack to pieces, tor-
ture.— Only pass. : Brutum, Cassium discruciatos
necare : Discrucior animi, am distracted, T. : di-
scrucior, fundum a Curtilio possideri.
dlaomnbo, cubul, cubitus, ere [CVB-], to lie
down, recline at table: discubuimus omnes, took
our places : toris pictis, V. : discurabere iussus,
invited to dinner, lu. : discumbitur. — To lie dovm
to sleep : cenati discubuerunt ibidem.
diB-cupi5, — , — , ere, to desire greatly, long :
se vendere, Ot.
dis-ourro, curri and cucurrl, cursus, ere, to
run different ways, rtm to and fro, run about, wan-
der, roam : in muris armata civitae, Cs. : deus in
montibus altis, 0. : circa vias, L. : per omnis sil-
vas, 0. : OUi discurrSre pares, V. : ad rapiendaa
vii gines, L. : in muros disourritur, V. : ad suffra-
gium ferenduni, L. : praedatum Romam, L. :
( Nilus ) septem discurrit in ora, V. : fama tota
urbe discurrit, Cu.
1. disouraua, P. of discurro.
2. diBCOTBua, Qs, m. [discurro], a running to
and fro, running about, straggling : continere ab
discursu militem, L. : vallem dlscursibus impleat,
0. : subito discursu, a double flank movement, Ta.
diaouB, I, m., = SidKoe, « quoit : pete ceden-
tem a6ra disco, H. : Indoctus disci, H. : discum
audire quam philosophum malunt.
dlBOUBBUB, P. of discutio.
dlBCUtio, cussi, cussus, ere [dis+quutio], to
strike asunder, dash to pieces, shatter : colunma ad
imum fulmine discussa est, L. : arietibus aliquan-
tura muri, L. : latericium, Cs. : tempora ictu, O. :
nubis, 0. : discussae iubae capiti, V. : suxa, lu.
7b break up, scatter, disperse, dissipate, remove, dis-
pel : coetas, L. : discussa est caligo : di.«*cussa
nive, Cs. : umbras, V. : somnum sibi lympha, Pr.:
soporem, Cu. — Fig., to remove, scatter, destroy,
suppress: caedem: cunctationera eius: cam reiu
litterae discusserunt, L. : periculum consilio.
diserte, adv. with sup. [disertus], clearly, elo-
quently, expressly : hoc scribere : diserti'asime
scriptura, L.
disertus, adj. with comp. and mp. [ for * dis-
Digitized by V^OOQIC
diBioio
250
dlBpergo
sertus; P, of dissero], skilful^ cleai% clever ^ well-
tpoken^ fiuent : homo, T. : disertos cognosse me
Donnullos: adulescens: ad vinum: caliccs quem
Don fecere disertum? H. : laudare disertos, men of
culture^ lu. : disertior Socrates : disertissimus po@-
ta: homo nostrae civitatis. — Of discourse, clear :
oratio : disertissima epistula.
dlaioio or dlBsioid (disiicio), i6cl, iectus, ere
[dis + iacio], to throw ojsunder^ drive asunder^ scat-
ter j disperse^ break up^ tear to picics : late disiectis
moenibus, L. : disiecta spatio urbs, L. : nubls,
0. : ostendens disiectis voliiera raerabris, i. e. the
wounded body with limbs torn off^ 0. : disice cor-
pora ponto, V. : ratis, V. : passim navis, L, : dis-
iecti membra po^tae, H. — To routy disperse, scat-
ter : ca ( phalange ) disiecta, Cs. : quos medios
cohors disiecerat, S. : barbarorum oopiis disiectis,
N. : pulsos in fugam, Ta. — To dash to pieces^ ruin,
destroy: arcem a fundamentis, N. : moenia urbium
disiecta, dilapidated, K. : dide, dissice, Caecil. ap.
C. — F i g., <o thwart, overthrow, frustrate, bring to
naught : pacem, Y. : consilia ducis, L.
disieotus, P. of disicio.
(diBionote), adv. [disianctus], separately, with-
out connection, — Only eomp. : disiunctius dici.
disiunotid or diiunotid, 5nis, /. [disiungo],
a separation : meorum. — A variation, deviation :
animorum: sententiae. — A logical opposition. —
In r h e t., asyndeton, a succession of ctanses with-
out connectives.
disiunotas (dliiino-), a^, with comp. and
sup. [P. of disiungo], parted, separate, distant, re-
mote : disiunctissimae terrae: Aetolia procul a
barbaris disiuncta gentibus. — ^F i g., apart, differ-
ent, remote, disconnected, strange : vita maxime a
cupiditate: homines longe a nostrorum gravitate:
nihil est ab ea cogitatione diiunctius: ratio, quae
disiuncta coniungat, opposiies. — Of discourse : con-
cursOs, abrupt,
dis-iungo or diiungo, tinxl, Qnctus, ere, to
unyoke: iumenta: bos disiunctus, H. : fessos iu-
vencoe, 0. — To disunite, sever, divide, separate,
part, remove : (fons) munitione diiunctus a mari :
lugurthae Bocchique regnum (humen), S. : equi-
tatus a laevo comu diiunctus, L. : Italis longe dis-
iungimur oris, V. — F i g., to separate, part, divide,
estrange: eos (oratorem et philosophum) : ilium
ab illft, T. : populum a senatu: alqm a corpore:
honesta a commodis : veterem amicitiam sibi ab
Romanis, i. e. old friends, L.
dis-palatUB, adj., straggling^ astray : in agris,
N. : multitudo, N.
difl-par, aris, adj., unlike, dissimilar, different,
unequal, iU-matched: dispares mores disparia stu-
dia sequentur : pari gratia sed gcnere dispari, Ca. :
certabant, ipsi pares, ceterum opibus disparibus,
S. : rebus ct ordine, in subjects and arrangemen*,
H. : male dispart inieere manOs, one no match/or
him, H. : habitus animorum, L. : disparibus sep-
tern compacta clcutis Fistula, V. : his alii: ma-
trona meretrici, H. : quicquara dispar sui atque
dissimile: nios in dispsLV, towards another spedet,
E. : transfertur in multa disparia.
disparatum, i, n. [disparo]. — I n r h e t, a (ft*
rect opposition.
dis-pcuilia, e, adj., dissimilar, different: ad-
spiratio terrarum.
dlB-paro, flvT, fttus, are, to part, separate, di-
vide: eos disparandos curaviti Cs. : (classic) ita
ut, etc.
dispeotus, P. of dispicio.
dlB-pello, pull, pulsus, ere, to drive asunder,
scatter, disperse: pecudes dispulsae : per undas
nos, V. : alquos aequore turbo, V. — F i g., to drive
away, dispel: sole dispulsa nebula, L. : ab animo
caliginem : tenebras calumniae, Ph.
dlBpendlum, I, n. [dispendo], expense, cost, loss :
sine suo dispendio, T. — Plur., rr. — F i g. : morae,
loss of time, V.
dispensatid, Snis,/. [dispense], management,
charge, direction, superintendence, provision, stew-
ardship : aerari : anuonae, L. : inopiae, Cs. : regia.
dispensator, dris, m. [dispenso], a steward,
attendant, treasurer, C. : dispensatore Armigero,
lu.
dispensd, &vl, &tus, are, to disburse, pay out :
qui dispel) sat, the steward, lu. : tilqiiem eligere ad
dispensanJ im pecuniam, as paymaster, N. — To
distribute, dhpense, share: os<niia suprema natos
per omnis, 0. : inventa iudicio : rem : dispensari
laetitia inter eius (populi) animos poluit, L.:
mortalia fata, 0. : consilium dispensandae victo-
riae, i. e. the fruits of victory, L. — ^F i g., to manage,
husband, adjust : (domesticas res): filum cande-
lae, to trim, lu. : (annum) intercalaribus menaibus
interponendis, L. : recte, H.
dia-perdo, didi, — , ere, to spoil, ruin : posses-
siones : carmen, V. : me (puella), 0.
dls-pereo, il, — , ire, to go to ruin, be undone,
perish : f undum populi R. disperire pati : tui la-
bores, Ct. — E a p. coUoq., in exclamations : disperil,
perii misera, ifs all over with me, T. : dispeream,
ni Summosses omnIs, may I die, but, etc^ H., Ct.
Pr.
dispergo or diapargo, si, sus, ere [dis- +
spargo], to scatter, spread abroad, disperse : tibi
cerebrum, T. : per agros passim corpus : roeiu-
brorum coUectio dispersa : dispersa inmittit silvis
incendia, V. : quae (duo milia evocatoruiu) tota
acie, Cs. : in oninis partis div*«persa multitudo, Ch.
— E s p., P. perf, scattered, straggling : ut homines
dispersi vagarcntur : dispersos ( railites ) subito
Digitized by V^OOQIC
diUperBe
251
dissensuB
idortas, Cs. : dispersi a suis pare cedere, etc, S. —
To haprrnkUy h^patter : cerebro viam, T. — F i g.,
to icttUer, coruhuU without order^ duperse : partis
argumeotaodi confuse : bellum Urn longe lateque
dii^pereum: plebis via disperea in inultitudine,
^BithmU organization^ S.: vitam in auras, V. — To
tprtad abroad : falsos rumorea, Ta.
dispene, adv. [dispersus], here and ihere^ oc-
etmrntlly: dictae res : multid in locis dicta.
£q>er8io, onis, /. [dispergo], a destruction:
arbis (dub.).
fispersns, P. of dispergo.
dispertio, IvI, Itua, Ire [di8-+partio], to dis-
tribiUe, divide : inter manipulos funditores, S. :
pecuniiim iudicibus : exercitum per oppidu, L. :
mensam servis, K. : portaa tribunis, assign, S. —
Fig., to divide, apportion: tempera voluptatis la-
borisque: initia vitae atque victtls homiuibus:
tot in curaa dispertiti animi, distracted, iL
dispertior, — , Irl, dep. [dis- + partior], to dis-
tribnU, apportion: belli administrationem inter
«e, L: alqd in infinitum, i. e. refine.
diq>ertitio, Snia,/. [dispertio], a destruction:
arbis (dub.).
dispido, spgxl, spectus, ere [SPEC-], to descry,
«»eern, perceive, make out, distinguish, detect (by
^ sight): ne scintillam quidem ullam ad dispi-
cseodttm reliquerunt : acie mentis : catuli, qui
am digpecturi sunt: summo ab aethere terras,
0.: dispecta est et Thule, Ta.— Fig., to perceive,
<«»fxm, diseover, d^ect (by the mindk libertatem
«x aervituie: verum: quorum nihil cum dispe-
^^saet CMcata mens, L. : quid velit : quod spe-
fHD.— 7b consider, reflect upon, look about, regard:
'*"a aliquid dispiciam, T. : res Romanas : insidia-
torem, L.
diipliced, ul, itus, €re rdis-+placeo], to dis-
p«»^be unsatisfctdory : mihi: si displicebit vita,
i.: Terbum vehementer displicet, / dislike «c-
^f^nd^: mihi non displicet (propulsare, etc.), /
^ inclined: totus displlceo mihi, am discontent-
^ T. : cum mihimet displicerem, toas fretful.
J^plodo), — , Osus, ere, to burst, cause to ex-
plw.--On\j p.perf. : displosa vesica, H.
dift-pono, posul, positus, ere, to place here and
^«, 9rray, diMtrUntte, set in order, arrange, dis-
P^: Horoeri libros : ordines in quincuncem, Cs. :
^Jft**, 0. : ensia per berbam, V. — In military
^P«fUions, to set in order, arrange, draw up, ar-
'^t po$t, assign : sic erant disposita praesidia,
^^^: costodias, Cs. : aciem, Cu. : per dispositos
«q806 pervenire, by relayx, L. : tonnenta in rauris,
Ci.: HATls in litore, Cs. : praesidia cis Rhenum,
^^f ig., /o arrange, acfjust, order, dispose: in
^*^Q (oration is) lumiiia : consilia in omnem
fortunam ita disposita, L. : diem, in toateheSy Ta. :
modos, 0.
disposite, adv, [dispositus], orderly, methodi-
cally: uccusare istum.
dispoBitio, On is, /. [dispone], a regular dispo-
sition, arrangement : argumeutorum.
1. dispositUB, P. of dispone.
2. (dispositus, Qs), m., a disposition, arrange-
ment.— Only abl. sing. : civilium renim, Ta.
dis-pudet, — , Are, impers., it shames, is shame-
ful: Sic mihi daU esse verba, T.
dispulsus, P. of dispello.
disputatio, onis,/. [dispute], an argument,
discussion, debate, dixptUe : magis facilis quam
necessaria: isti disputationi nihil est loci: in
utramque partem, Cs. — Plur., C.
disputator, oris, m. [dispute], a disputer,
disputattt: subtilis.
dis-puto, ftvl, fttus, are, to weigh, examine, in-
vestigate, trecU, discuss, explain: de singulis sen-
tentiis breviter: ad id: multa de sideribus, Cs. :
de omni re in contrarias partes : esse in utramque
partem dispiitatum, Cs. — To argute, maintain, in-
sist: palam: copiose: non ita dispute, sttch is
not my argument: qui contra disputant, oppo-
nents: pro omnibus et contra omnia: isti in eo
disputant, Contaminari non decere fabulas, T. :
nihil contra: contra te: quod disputari contra
nullo pacto potest, cannot be disputed: quid desi-
derera, non quid viderim, the question is, etc.
disquiro, — , — , ere [dis- + quaere], to inquire
diligently, investigate: mecum, H.
disquisitiS, onis, /. [disquiro], an inquiry,
investigation: in magnis disquisitionibus : in dis-
quisittonem venit, ne, etc., L.
disnunpo, dismptus, see dirumpo.
dis-saepio (not -sCpid), psi, ptus, ere, to part
o/f, separate, divide: limitibus omnia certis, 0. —
F i g. : tenui muro alqd.
dis-semino, uvl, fttus, are, to spread abroad,
disseminate : omnia in memoriam sempiternam :
malum.
dissensio, Onis,/. [dissentio], difference of
opinion, disagreement, dissension, discord, strife:
regum, S. : inter eos magna: parva est mihi te-
cum dissensio?: amicorum disiunctio dissensio-
nem facit : alqd dissensionis comraovere : civilis :
huius ordinis, /rom, etc. — Plur. : civium : qui ex
re nascuntur, Cs.— F i g., of things, disagreement,
incompatibility: utilium cum honestis.
1. dissensus, P, of dissentio.
2. (dissensus, (is), m. [dissentio], dissension,
diaagreemcjit. — Only dbL sing. : vario, V.
Digitized by
Google
diasentaneuB
252
dlBsipo
dlBsentaneua, ac^j. [diaseniio]^ disoffreeingy
contrary: alcui rei.
dis-sentio, nensl, sensus, Ire, to differ^ dissent^
diaarjree, be at odds^ contradict, qvtarrd: a te dis-
sentiens senator : ab iudicio omnium : in hoc : a
ccterarum gentium more: inter se: qui dissen-
tiunt: nisi quid tu Dissentis, H. : tarn valde reli-
quum tempus ab illo die dissensisse: condicioni-
bus foedis, H. — To he urdike^ differ: affectio a
se ipsa disseutiens, inconaisterU.
( disserenaBcd ), avi, — , &re, inch, impers.
[dis + sereno], to clear up, grow clear: cum un-
dique disserenasset, L.
1. dis-sero, — , — , ere, to plant liere and
there: taleae intermissis spatiis disserebantur, Os.
2. dis-serd, rul, rtus, ere, to examine, argue,
discuss, speak, harangue, discourse, treat : mecum :
pluribus verbis sit disserendum : pbilosophiae
pars, quae est disserendi : de omnibus rebus in
contmrias partis: pro legibus, lui contra ista:
permulta de eloquentift cum Antonio : baec subti-
iius : alquae in contione huiuscemodi verbis, S. :
libertatis bona, Ta. : nihil esse in auspieiis.
dissertid, onis,/. [2 dissero], a gradual de-
struction, abolition: iuris huraani, L. (dub.).
dissertd, avl, fttus, ai e, freq, [dissero], to dis-
cuss, debate^ treat : vim Komanam, Ta. : rectius de
alqua re, Ta.
dissideo, edi, — , Sre [dis-+sedeo], to sit
apart, be remote: sceptris quae (terra) libera
nostris Dissidet, Y. : quantum Hypanis dissidet
Eridano, Pr. — Fig., to be at variance, disagi'ee,
differ: non consiliis, sed armis: dissidentibus
consulibus : a populo R. : a Pompeio in tantis
rebus : Icviter inter se : cum Cleanthe multis re-
bus : virtus dissidens plebi, H. : Dissidet et variat
sententia, 0. : Medus luctuosis Dissidet armis, is
distracted, H.— Of things, to be wdike, be dissim-
il<ir, differ, disagree: scriptum a sententia: verba
cum sententia scriptoris : si toga dissidet impar,
i. e. sits awry, H.
disaignatid, Onis, /. [dissigno], an arrange-
ment (v. 1. for designatio).
dissignator (not deslg-), Oris, m.
an undertaker, manager (at a funeral),
dia-ugno, avi, atus, are, to unseal, disclose:
Quid non ebrietas dissignat ? H. — F i g., to ar*
range, dispose, regtdate, set in order (only v, 1. for
designo).
disaiUd, ul, — , Ire [dis-H-salio], to leap asun-
der, Jly apart, burst, break up, split: macro ictu
dissiluit, V. : aera (sc frigore), V. : Haec loca
convolsa ruinil Dissiluisse ferunt, V. : Caput dis-
silire nenia, H. — Fig., to be broken, be dissolved:
Gratia fratrum gcminorum dissiluit, II.
dia-flimilia, e, acfj. with comp. and mp., unlike,
dissimilar, different : duo dissimilia genera, leno-
num et latronum : dissimilis est militum causa et
tua : hac in re una Multum dissimiies, H. : quod
est noil dissimile atque ire, etc. : haec sunt con-
silia non dissimilia, ac si quis, etc, L. : tui : san-
guis dissimillimorum sui civium: homo tum sui
dissimilis, not himsdf: sui dissimilior fieri coti-
die: dissimillima legis ea(lex): homini, qui, etc:
huic iudicio ilia contentio : tam fortibus aiisis, V. :
et inter se dissimiies et aliorum.
diaaimiliter, adv. [dissimilis], differently, in a
different manner: efficere voluptates : oppidum
situm, S. : baud dissimiliter navibus vagis, L.
diaaimllltado, inis,/. [dissimilis], unliiceness,
difference, dissimilitude : temporis: studiorum.
diaaimulanter, adv. [dissimulo], dissembUng-
ly, secretly : verba oonolusa : adservari, L.
diaaimulsuitia, ae,/. [dissimulo], a diuem-
bling.
diaaimulatid, onis, /. [dissimulo], a disguis-
ing : sui, Ta. — A dissembling, concealment, dustm-
ulation: dissimulatione tecta Improbitas: cupi-
ditatis, irony.
diaainmlator, 6ris, m. [dissimulo], a dissem-
bler, concealer : alcuius rei, S. : opis propriae, of
my own influence, H. : amoris, 0. : alienae culpae,
Ta.
dia-simolo, avI, atus, are, to make wdike, dis-
guise: tauro dissimulante deum, concealing the
divinity, 0. : se, to assume another form, O. : ca-
pillos Dissimulant plumae, I e. take the place of,
0. — To dissemble, hide, conceal, keep secret: etsi ea
dXssimM\tLS, pretend that it is not so, T.: dissimd-
latus amor, T. : neque dissimulari tantura seel us
poterat : rem diutius, Gs. : occultam febrem, U, :
gaudia, 0. ; se scire, etc. : quin delecter : de con-
iuratione, S. : quae rebus sit causa novandis, V. :
Ridens dissimulare, pretend not to take my moan-
ing, H. : dissimulant, repress their feelings, V. —
To disregard, pass unnoticed, ignore : Aeolia sine
supplicio dissimulata, Ta.: conscientia belli Sa-
crovir diu dissimulatus, Ta.
I
diaaipabilia, e, acfj. [dissipo], that may be dis-
persed: ignis et aer.
dlaaipatid, Onis, /. [dissipo], a scattering^ dis-
persing: civium: praedae, i. e. f)^tfiuimfi^. — /Xs
struction, annihilation : corporum. — In r h e t.,
the use of contrctsted adverbs of place in paredlA
clauses.
diaaipatua, adj, [P. of dissipo], scattering,
incoherent: oratio: dissipata conectere: in iu-
struendo (orator).
diaaipo or diaaupo, avT, atus, are [di8 +
*8upo, throw], to spread abroad, scatter, tUsperse:
ignis se dissipavit, L. : fratris membra : diasipatos
Digitized by
^oogle
dlMOoiabiliB
258
distermino
hominee oongregare: Tenenum per ossa, 0.: in
mille cuna.s di^sipata res p., L. — To disperse^ rmU^
teaUfTyput to flight: onJines pugnantium, L. : in
fugam dissipari, L. : obliquo latrantu) ictu, 0. —
In P.perf.y duordered, scattered: dissipata fuga,
L: cursus, L. — To demolUh^ overthrow^ destroy ^
t^uttndeTy dissipate : statiiam: ignis cuncta dis^i-
|Mt: a maionbus posijtessioues relictas: rem faini-
liarein. — Fig., to disperse, spread abroad^ circiUtite^
Osmianattt scatter : famam : sermones huiusmo-
di, me esse deductum, etc: dissipatum passim
bellum, L — To drive away: Curas, H.
dlsaociablliBt e, adj. [dissociol, separating^
ditiding: Ocean us, H. — Irreeoncilaile : res, Tu.
diflsooiatid, dms^f. [dissocio], a separation :
ffintta coiporisque, Ta.
dU-BOcid, Svi, atus, Sre, to put out of union,
SsjotHy disuniU: Dissociata locis conoordi pace
mrit, 0. : montes ni dissocientur opaca Valle,
EL— Fig., to separate in sentiment^ dirnnite, set at
tariance^ estrange : amicitias : homines antea dis-
•odatos conligavit : copias, divide in factions, Ta. :
<&ert06 a docds : causara suam, to isolate^ Ta.
dlBSolubiliB, e, adj. [dissolvo], that may be
dissohedy disifoiuble : coagmentatio : animal
diesolate, adv. with comp. [diasolutus], loosely,
^scomuettdly : dicere. — Fig., laxly, negligently,
eardessly: decumas vendere: alqd factum.
dlMolatio, onis, /. [dissolvo], a dissolving,
destroying^ breaking up, dissolution : naturae, i. e.
death. — Fig., an abolishing, destruction: legum
Qomiam: imperii, Ta. — A refutation: criminura.
— lo rbet, a wcuU of connection, asyndeton, C. —
Of character, looseness, effeminacy, dissoluteness:
uumi: iudiciorum.
dfiMolfitnn, cuifj, with comp. and sup. [P. of
(fiaaolTol. — Of discourse, disjointed, loose, discon-
nedei, C. — I n r h e t, as subst. n., asyndeton, C. —
Fig., of character, fox, remiss, negligent, careless,
dissolute, abandoned: neglegere ... est dissoluti,
etc. : in tanUa rei p. periculis : omnium hominuro
disMhitiBsimafl : Uberalitas dissolutior: Graeco-
ram oHisuetudo : mores, Ph. : luxu mens, Ta.
dis-soliro, Bolvi, solQtos, ere, to take apart,
dmmtite, part, destroy: opus suum natura diasol-
tH: ponteno, N. : navem, Ph. : animus, si est bar-
mooia, dissolretur. — To take to pieces, analyze:
Qoem (Tersom), H. — To pay, discharge: aes alie-
imiD dissolutani: omne quod debuit: pecuniam
pro iii rebus, Cs. : poenam : damna. — To free
from debt: diasolvi nuUo modo po^sunt. — Fig.,
to dissolve, abolish, abrogate, anntd, destroy : amici-
tki: societatem: religiones, L. : leges Caesariri*.
ivficia publica : regia potestate dissoluta, N. :
itm^h.: f rigus, H. : raortalium mala, S. : ple-
nsque senectas dissolvit. S. — To refute, reply to.
aftswer: criminatio tota dissoluta est: (crimiua)
iudicio. — 7b release, disengage : Dissolvi me, ut,
etc., T.
dia-Bonna, acfj., dissonant, discordant, con-
fused: clamoi-es, L. : i I lis voces, L. : questus, Ta.
— Disagreeing, different : gentes sermone, L. : ab
Romanft re, L. : exercittls linguis, Ta.
dis-aom, rtis, a(ff., of a different fate, not in
common : ab oroni milite gloria, 0.
dis-Buaded, suusi, su&sus, 9re, to advise
against, dissuade, oppose by argument, resist, ob-
ject: cum ferret legem, dissuasim us nos: dissua-
deiite Vercingetorige, Cs. : quam (legem) : pacem,
L. : captives remittendos : de captivis : suis bel-
lum, O. — Supin. ace. : multis dissuasum prodeun-
tibus, L. — P o e t : Hinc dissuadet amor, 0.
dlBBuaBio, 6nis,/. [SVAD-], a remon^ranee,
dissuasion: rogationis eius.
diBBuasor, dris, m. [ SVAD- ], an objector, re-
monsirant, opponent : consili : legis, L.
dlBBiilto, — -, — , are, freg. F dissilio ], to leap
apart, fly in pieces, burst asunder : dissultant ri-
pae, V. — F i g. : f ulmine Dissultant crepitQs, V.
diB-BUO, — , atus, ere, to rip open : dissuto
sinu, torn open, 0. — ^F i g. : amicitiae dissuendae,
i. e. gently severed.
disBupo, see dissipa dlBBUtUB, F. of dissuo.
dlB-taedet, — , — , fire, impers., it is toearisome,
is disgusting .• cum hoc distaedet loqui, T.
diBtana, ntis, cufj. [P. of disto]. — In space, re-
mote, far apart, far away, distant : tam distanti-
bus in locis : spatio distante, 0. : legio mille pas-
suum intervallo, at a distance, L.: loco ripae, O.:
trabes inter se binos pedes, Cs. — Fig., different,
unlike, remote : a severitate oomitas : exactis mi-
nimum distantia, H.
diBtantia, ae,/. [disto], remoteness, diversity:
inter eos morum.
diB-tend5, dl, tus, ere, to stretch asunder,
stretch out, extend : bracchia, 0. : novem lugeri-
bus distentus, 0. : hostium copias, L. — To swell
out, distend, stuff, flU : horrea, Tb. : ubera lacte,
V. — To divide, separate : copias hostium, L. —
Fig., to divide, distract, perplex: in duo bella
curas hominum, L. : animos, L.
1. diBtentaB, at^. with comp. [P, of distendo],
distended, full : lacte capellae, v.: distentius uber,
H.
2. diatentUB, atf/. with sup. [ P, of distineo ],
engaged, busied, occupied : negotiis: distentissimus
de Buthrotiis : mens.
diB-termlno^ ftvl, Atus, Are, to divide, iimtt,
part: (stellas) intervallnm binas disterminnt, C.
poet.: (flumen) Daluis Ario quo, Ta.
Digitized by
google
distinote
254
distoU
distiDOte, adv. [distioctus], vfiih precision, dis-
iinctly^ dearly : dicere : concisa brevitas.
distinotid, Onis, /. [STI6-], a distinguishing^
discrimination: rerum iuter ea: Teri a falao:
poenarum ex delicto, Ta. — A difference^ distinction,
variation : in visis : lunae : eiusdem verbi saepius
poBiti, in meaning. — In gmm.y punetuatioti,
1. distiiiotUBf adj, with comp. [ P. of distio-
guo], separated^ separate, distinct: genera delic-
torum: acies distinctior, ex pluribus partibus
constans, L. : concentus ex distinctis Bonis. —
Decorated, adorned, studded, impressive: pocula
gemmis : herbae floribus, 0. : oratio expolitione :
in utroque genere Gato, eminent,
2. ( distinotas, as ). m. [ STIG- ]. —Only oW.
sing., variety : pinnarum, Ta.
dlBtined, tinul, tentus, €re [dis+teneo], to
keep asunder, separate, part^ hold back: tigna
binis utrimque fibulis distinebantur, Cs. : duo
freta Isthmos, 0. : alqm a domo, H. : hostcm
Agger, V. — To keep back, hinder , detain^ ocaipy,
engage, employ, divert : mantis hostium, Cs. : copias
Caesaris, kept from uniting, Cs. : Volsoos, L. : in
multitudine iudiciorum distineri : distineri litibus,
N. : ad omnia tuenda multifariam distineri, L. —
To hinder, dday^ put off, prevent : pacem : victo-
riam, Cs.: rem distinebat, quod, etc., L. — Fig., to
distract^ perplex : distineor dolore : factiones sena-
turn distinebant, L.
di-stingao, nxl, nctus, ere, to separate, divide,
part : onus inclusum numero eodera, 0.: qui ta-
bula distinguitur und&, lu. : qui nos distinxit,
oitahlished the division (of ranks in the theatre),
III. — F i g., to distinguish^ discriminate, specify : ea
(criuiina): servos numero: voluntatem a facto,
L. : vero falsum, H. : quid iutersit, non distin-
guitur.— To mark, distinguish, make conspicuous,
set off, decorate^ adorn: urbs delubris distincta:
pocula gemmis : racemos colore, H. : varietatibus
distinguendo opere, L. : nigram medio frontem
distinctus ab albo Harpalus, i. e. made conspicuous
by the contrast, 0.
di-Bto, — , — , are, to stand apartj be separate,
be distant : quantum tignonim iunctura distabat,
Cs. : Nee longo distant ( regna ) cursu, V. : inter
se, Cs. : non amplius pedum milibus II ab castris
costra distabant, Cs. : tanto, 0. : foro nimium di-
stare Carinas, H. — In time: quantum ab Inacbo,
H. — To differ, be different, be unlike: quantum
distet argumentatio ab re : ultima distant, O. :
Sordidus a tenui victu distabit, H.: stoica dogmata
A cjnicis tunic& distantia, lu. : Paulum distat
inertiae Celata virtus, H. : aera lupinis, H. : facta
minis, 0. — Impers., tftei'e is a difference^ it makes a
difference, is important: ut distare aliquid videa-
tur, utrum, etc. : StultitiBuc erret, nihilum distabit,
an ira, H.
dis-torque5, rsl, rtus, ere, to turn awry, twist,
distort : os, T. : oculos, H.
diatortio, onis,/. [ distorqueo ], a distorting,
contortion : membrorum.
distortus, adj. with comp. and sup. [P. of dis-
torqueo], distorted, misshapen, deformed, dwarfgh:
electa linguA : crura, H. : si distortissimi (sapien-
tea) sint. — Fig.: nullum (genua enuntiandi) (U-
stortius, more perverse.
distxaotid, Onis,/. [dis+traho], a pulling
asunder, dividing : humanorum animorum. — F i g.,
dissension, discord, disagreement: cum tyrannis
(opp. societas).
distxaotua, P. of distraho.
dis-trahd, Axl, actus, ere, to puU asunder, teair
in pieces, part, divide: (corpus) quod distrahi non
possit : corpus passim distrahendum, L. : turbatis
distractus equis, V.: aciem eius distrahi pati,
broken, Cs. — To sell in parcels: agi-os, Ta. — To
tear aunty, draw away, part, s^rate, remove: ab
eis membra : illam a me, T. — F i g., to divide, dis-
tract, perplex : haec opinione: animi in contrarias
sententias distrahuntur : res p. disrracta, L. : amo-
rem, T. : rem, to frustrate, Cs. : fara& distrahi, I e.
to be in ill repute, Ta. : controversias, to adjust :
voces, I e. to leave a hiatus. — To part, disconnect,
estrange, alienate : sapientiam ab e& (voluptate):
a me servatorera.
dia-tribuo, ul, fitus, ere, to divide, distribuU,
apportion, spread: id (dimidium minae), T. : partis
Iialiue : copias in trls partis, Cs. : (milites) circum
farailias, quartered, Cs. ; Numidis hibema in proxi-
mis urbibus, L. : pecunias exerciiui, Cs. : pecuniam
in indices : ex captivis toto exercitu capita singula
praedae nomine, Cs. : leges in omuls terras diBtri-
butae.
distribute, adv, with comp. [ distributUB ],
orderly, methodically : scribere : distributius trao-
tare.
distributio, onis,/. [distribuo], a ditnsion, dis-
tribution: invidiae et criminum: quadripertita
aocusationis. — I n r h e t, the resolution of a state-
ment or idea into several.
distributUB, P. of distribuo.
distriotus, adj. with comp. [P of distringo],
draum in opposite ways, hesitating : distriotus esse,
quod, etc. — Harassed, distracted, busy: iudicio:
ancipiti oontentione : labore vita : omni SolHcitu-
dine, H. : a causis districtior.
di-stringo, nxl, ctus, ere, to draw asunder^
stretch out: radiis rotarum districti pendent, V.
— To make a diversion against, distract the attmi-
tion of: ad distringendos Romanos, L.: oopiaa
regias, L.
distuli, perf of differo.
Digitized by
Google
disturbatio 255
diveratiA
diitorbatio, onis, /. [ disturbo ], destruction :
Goriothl
dia-torbo, ftTi, &tus, ire, to drive aemtder^ eepa-
nU htf noUnee, throw into dieorder^ disturb : vi-
distiB contioQem gUdiie diaturbari: sortie. — To
imoUik^ destroy : ad disturbandas nuptias, T. :
ignis cancta disturbat : opera, C8.--F i g., to frus-
trsie, thwart^ ruin : yitae societatem
diteiod, — , — , ere, inch. [1 dis], to grow rich^
H.
dithynunbioiui, o^*., = ^i^pa/i/3c«($c, dithy-
rambie: po^ma.
^fithyramlnxBi 1, m., ^ di^pa/iPogj a dtthy-
rmnb^dithfrantbie poem^ C. : audaces, H.
£tlae, anim,/[l dis], imo/M, riches, T.
(dltio), see dicio.
ffitior, ditlwrimiT, comp. and mp. of 1 dis.
ffito, i?i, atos, are [1 dis], to enrich : ditandi
u hoete miliUs cura, L. : me, H. : ditari studebat,
L— Fig.: oum lingua Gatonis Sermonem dita-
Terit,H.
din, adv, with eomp. diatius, and sup. dlQtissimg
P^^'Xbyday^aUday: diu noctuque, continually^
a— J« day^ a long time, long while^ long : Hand
diust, T. : diu consoltum : ad pedes iacuit : Ut
docd te saepe diuque, H. : diu atque acriter pug-
flttam eeifCB,z nee diutius vixit quam locuta est:
n^iiiere impetfia, Gs. : ubi se diutius duci intel-
kxit, put off indefinitely, Cs. : paulum diutius
tbesse, a lime too long, L. : neque illis diutius eft
(Tietoria) nti licoisset, S. : (Cato) qui senex diutissi-
ine fidsset, Cs, : quam diutissiroe vivere : satis diu
natane Tixi, long enough : cur tana diu loquimur ? :
tMn diu, dum urbis moenibus continebatur, as long
M: DO tarn dia quidem dominus erit, dum, etc.,
mm long emmgh, etc. : tecum f uit, as long as :
BaiBqiiam quicquam iam diu Mi evenit, this long
time: audiTimus hoc iam diu : Neque diu . . . hue
OMnmigranmt, long ago, T.
dhiniiis, €uy. [I>IV-]» o/l^ ^Vi f>y day : fur:
Itbofcs: iticera, Cs. : merum, i. e. drinking, H. :
corrus, i. e. the chariot of the sun, 0. — Daily, of
eme day, of each day: aetatis fata, i. e. of only
ow dldy, 0. : dbns, rations, L. : roercede diurna
eoBductos, H. — As subsL n., an account -book,
^'book: longnm, lu. — Hur., diaries, records,
"•wifa^Ta.
fins, a4f. [for 1 diTUs], godlike, divine.^ wornhip-
f^adoTcile: Camilla, V. : profundum, 0. : sen-
tatia Gatonis, H. — For me dius fidius, see fidius.
dintinilS, adj. [diu], of long duration, lasting,
^emg: mansiones Lemui, T. : servitus : labor, Cs. :
Ditfitia,Lu
dinttna, dlotiaaiiiie, eomp. and sup. of diu.
diBtniilita% atis, /. [ diutumus ], length of
time, long duration, durability: diutnrnitate ez-
stingui: temporis: paois, Gs. : memoriae.
diutumus (diu-, 0.), adj. with eomp. [diu], of
long duration, lasting, long : usus : pax : quies, S. :
labor : non potes esse diutumus, L e. your power.
— Comp. : molestiae, of longer duration : E\c ?el-
lem diuturnior esset, longer-lived, 0.
diva, ae, /. [1 divus ], a ooddess, L., V. : divl
divueque, L. : mea, i. e. my baoved, Gt.
di- varies, — , atus, fire, to spread asunder,
stretch apart : in eft (statuft) horoinera.
di-vell5, vein, yolsus or pulsus, ere, to tear
apart, rend asunder, tear in pieces, separate violent-
ly, tear: res a naturft copuiatas errore: corpus,
V. : mordicus agnam, H. : uodos manibus, untie,
v. : divulsa remis Unda, 0. — To tear away, wrench
off wrest, tear, separate, remove: ab eis membra:
liberos a parentum complexu, S. : dulci amplexu
divelli, V. : ramum trunco, 0. — F i g., to tear apart,
destroy, sunder, distract: oommoda civium: rem
divolsam conglutinare : amorem querimoniis, H. :
divellor dolore. — To remove, part, sever, estrange:
Me (a te), H. : ab eo divelli : sapientiam a volup-
tate.
di-vendo, — , ditus, ere, to sell out, sell piece-
meal, retail: bona, Ta. : vectigalia: divendita
praeda, L.
di-verbero, — , atus, ire, to strike asunder, cut,
cleave, divide : sagitta auras, V. : fluctOs, Gu.
di-verbium, I, n. [verbum], a dialogue, colloquy
(in u comedy). — Ptur., L.
diyerae or diverse, adv. with comp., in differ-
ent directions, different ways, hither and thither:
divorsius concidere, S. : discedere, N. — Fig.:
animum trahere, T. : de e&dem re dici, variotMy.
diversitas, fttis,/. [diversus], contrariety, dis-
agreement : mira naturae, Ta. : inter exercitum im-
peratoremque, Ta — Variety, difference: supplici,
Ta.: consiliorum, Ta.
diversor or deversor, dris, m. [deverto], a
guest f caupo cum quibusdam diversoribus.
diveraorium, see deversorium.
diversus or diversus, adj. with sup. [P. of
diverto; dis + verto], turned different ways, oppo-
site, contrary: in diversum iter equi ooncitati, L. :
iter a propasito, Cs. : diversam aciem in duas par-
tis constituit, with a double front, Gs. : duo (cin-
giili) maxiroe inter se diversi (i. e. the two polar
circles): procurrentibus in diversa terris, Ta. :
unditis diversa valle mugitibus, from opposite
qniirters, O. — 7\tmed aioay, apart, separate: di-
vei-si pugiiabant, separately, Cs. : iam an tea diversi
audi^tis, individually, S. : diversi dissipatique in
omuls partis fugere, Gs. : fuga, L. : diversi eon-
sules discedunt, L. : quo diversus abis ? away, Y. :
Digitized by V^OOQ IC
dlTertium
256
divinuB
In locis maxime diversis, very widdy MparaUd:
regio ab se, remotely^ L. : diyersissirais locis, L. :
diverso itinere, by a side-path, Gs. — As subst. n. .-
ex diverso caeli, /rom another quarter, V.: ex di-
Terso veniemus, from different directions, V. : di-
▼ersa sequentes, other pursuits, H. — Remote, far-
distant : Aesar, i. e. in a far cowUry, 0. : exsilia,
V. — F i g., different, diverse, opposite, contrary, con-
flicting : naturae studia : inter se mala, S. : con-
silia, Cs. : Est huic diversum vitio vitium prope
maiup, H. : reges diversi pars ingenium, alii cor-
pus exeroebant,pur«tttn^ opposite courses, S. : fata
duorum, V. : utrum ... an ... in diversum auc-
tores trahunt, there is a conflict of authorities, L. :
a te totus diversus est, dissents entirely : par in-
genio, morum diversus, Ta.: indices per diversa
implacabiles, for opposite reasons, Ta. — Unsettled^
irresolute, distracted: Metu ac libidine, S. : animi,
Ta. : diversi inconstantia volgi, Tb. — Different,
unlike, dissimilar, distinct : genera bellorum : filii
longissime diversa ratio est : flumina diversa locis,
V. : ab his divorsae litterae, S.
divertiiiin, see divortium.
diverto, etc, see devert-.
dives, itis, with conw. and sup. (no neut.plur.,
nom. or ace.), aefj. [DIV-], rich, wealthy, opulent:
homo divitissimus : solos sapientXs esse divites:
ex raendicis fieri divites : Crassus, cum cognomine
dives turn copiis : agris, H. : antiquo censu, H. :
triumphis, V. : pecoris, V. : opum, V. : artium, H.
— As subst. m. : adimunt diviti, T.— -Of things, rich,
sumptuous, costly, splendid, precious : divitior mihi
videtur esse amicitia: Capua, V.: roensae, H.:
lingua, H. : templura donis, L. : Africa triumphis,
v.: cultus, 0. — Abtmdant, plentiful, fruitful:
vena (po6tae), H. : copia flendi, 0. : stipendia, L.
dl-vexo, — , — , are, to puU asunder, destroy,
violate f reliquias meas divexarier, Pac. ap. C. :
agros civium.
dividd, visl (divlsse, H.), visus, ere [VID-], to
divide, force asunder, part : Europam Libjamque
(unda) : hunc securi, H. : frontem ferro, V. : insu-
1am, L. : Gallia est divisa in partis tris, Cs. : divi-
sum senatum (esse), Gs. : Hoc iter, i. e. gave two
days to, H. : ut ultima divideret mors, part (the
combatants), H. : gemma, fulvura quae dividit au-
rum, i. e. is set in gold, Y. — To divide, distribute,
apportion, share: bona viritim : Vinum, V. : equi-
tatum in omnis partis, Cs. : regnuin inter lugur-
tham et Adherbalem, S. : (pecuniam) iudicibus:
agrum cuique, L. : in singulos milites trecenos
aeris, L. : bona publicata inter se, N. : praemia
raecum, 0. : in dividendo plus offensionum erat,
L. : Dividite (sc arma), 0. : sedes adhuc nulla po-
tent i& divisae, appropriated, Ta. — To break up,
scatter, destroy : conccntum, H. : muros, V. : ven-
tia f omenta, £L — To separate^ divide^ part, remove:
agrum Helvetium a Germanis, Cs. : qui locofl
Aegyptum ab AfricS dividit, S.: Scythes Hadrii
Divisus obiecto, H. : divisa a oorpore capita, L. :
Divider (i.e. ab uxore), 0. : parens quem nunc Ar-
dea Dividit, keeps away, V. — F \g.,to part, divide,
distribute, apportion, arrange: annum ex aequo,
0. : tempora curarum remission umque, Ta. : uni-
rouui hue illuc, V. : cithara carmina, i. e. sing by
turns, H.: sententiam, to divide the question: (U>
visa sententia est : sic belli rationem esse divisam,
ut, etc., regulated, Cs. : ea ( negotia ) divisa hoc
raodo dicebantur, etc., S. — To separaie, distinguish:
legem bonam a mala : bona diversis, H.
dividiiU8, a^j' [^I^-]> divisible: omne anl-
mal. — Divided, separated : dividuom face (totum),
divide up, T. : munus, H. : aqua, 0.
divinatio, Onis, /. [divino], miraetdous knowl-
edge, prophetic inspiration, foresight, divination :
ut nihil divinatione opus sit: quantae divinationis
est, scire, etc. : si divinatio appellanda est bonitaSi
N. — In law, a proceeding to determine who shaU
conduct a prosecution.
divine, adv. with eomp. [divinus], by divine in-
spircUion, prophetically : plura praesensa. — Ad-
mirably, divinely.
divinitas, atis,/. [divinus], ^wi^rf, divinity:
stellis divinitatem tribuit : post mortem (Romuli)
credita, L. — 7%* power of divining, divination :
mentis. — Divine quality, excellence, of the orator.
di^dnitas, adv. [divinus], /rom heaven^ by a
god, by divine influence, from a deity, by inspirct-
tion : alqd factum : super ripas Tiberis effusus, L. :
multa providi: illis Ingenium (datum), V. — ZH.
vinely, admirably, excellently : iura oomparata.
divino, avl, atus, are [divinus], to foresee^ di-
vine, foretell, predict, prophesiy, es^ect, dread, con-
jecture: haec: nihil boni, L.: animus diviDaoa,
prophetic, 0. : permulta a Socrate divinata : dc
exitu, K. : se rediturum : non mitiorem in se ple^
bem futuram, L. : quid in castris obvenisset, L. i
vis divinandi : Divinare mihi donat Apollo, H.
divinus, a^. with comp. and sup. [divus], of a
god, of a deity, divine: numen : sturps, V, : origo,
L. : sine ope divina, Cs. : animos esse divinos, u e.
of divine origin : religiones, L. : causa divinior :
divinissima dona, i. e. most worthy of a deUy : rem
divinam facere, worship, T. : rem divinam ture ac
vino fecisse, L. : rebus divinis praeesse, rdiffion^
Cs. : agere divina humanaque, rdigious and secular
duties, L. : divina humanaque Divitiis parent, the
whole world, H. : omnium divinarum humanarum
re rum consensio, i. e. union in all interests and feel-
ings: divina humanaque sceXewi, sacrilege and ottf.
rage, L. : rerum divinarum et humanarum scientia,
jmysics and morals : divinum ius et humanum,
ntUurtU and posiiive law: (homines) soli divino-
Digitized by V^OOQIC
diviaio
257
do
rnin c&paces, lu. — Divinely irupired, prophetic :
uilmns dmnior: cum ille potius divinus fuerit,
N.: T&ies, H.: po^ta, Y.: futuri Sententia, H. :
Imbriam ayis imminentium, U. — Aa subtt. m., a
ioolhM\fer, prophet : nescio qui ille divinus : divine
tu, inaugura, ll : adsisto divinis, w€Uch the fortune-
tdkn^ H. — OodUke^ superhuman^ admirable^ ezeel-
Unt: genus hominum : legiones : fidee : senatus
aiimunnuratio : qua (ratione) nihil est in homine
diriDias : domus, i. e. imperial^ Ph.
divisid, onis,/. [ VID-], a divisiouy dUetribution:
igri : orbi8 terrarum, S. — F i g., a rhetorical divi-
MM.
divisor, oris, m. FVID-], otte who distrtbutee :
Italiae. — £ s p., a distributer of bribes, election
agent : diTorsum indicia.
1. diirisitai P. of divido.
2. (diirisaa, Hb), tTu [divido], a cUvision, dis-
Iribmtion. — Only dot. sing. : bona divisui fuere,
L : divisui facilis Macedonia, easily divided, L.
^'vitiae, arum,/, [dives], riches^ wealth : pos-
Bcssores divitiis augere : divitiis incumbere reper-
tis, y. : exstructae in altum, H. : certamina divi-
tiarom, rivalries^ H. — Pro v.: supero Crassum
divitiifl, am richer than Crassus. — TSreagureSy or-
namenls: templum inclutum divitiis, L.: demite
divitias, 0. — F i g., richness^ copiousness^ affluence :
iogeni: orationis.
^▼olgatos (divulg-), aeff. with sup. [P. of di-
vdgo), widespread^ common : divulgata veris ante
liabere, Ta.: magistratus divolgatissimus, made
common,
£.Tolgo or di-vnlgo, avi, atus, Sre, to spread
mmg the people^ make cofnmon^ publtsK, betray ^
^wige: libnim: consilium Domiti, Cs. : res ge-
stas quo modo actae forent, S. : de te iam esse
perfectum. — To make common, degrade* tempus
•d omnium libidines divolgatum.
diTolsna, P. of divello.
diyortiiim ( ^ver- ),!,«•[ dis- + VERT- ], a
parting^point of separation^ fork: ad divortia nota,
V. : itinerum, L. : aquarnm, a water-shed : inter
Suropam Asiamque (i. e. the Hellespont), Ta. — A
divorce, dissolution of marriage (by agreement) :
fobitom : cum mima. — Fig., a division, difference:
doctrinarum divortia.
(^Emm, I), A- [1 divus], the sky, — In phrases
with swb : sub divo, under the sky, in open air .* sub
divo carpere somnos, V. : mori, H. : Sub divum ra-
pere, c^km, lay bare, H.
1- diwoA, I, adj. [DIV-l, of a deiiy; hence, ^wi-
fifce, disins: lulius, deified, creatrix, V.
2. ffiwns, I (gen. plur. divom or divfim ; rarely
tfvdrum), m. [1 divus], a god, deity, divine being:
is diTos (L e. Apollo), L- : Dive, quem, etc, H. :
Mortalin' decuit violari volnere divum? V.: boni
divi, H. : praesentis cognoscere divos, V. : divom
pater atque hominum rex, V. : pro ddvom fidem,
T. : praesens, a god among men, H.
dd (old subj. duis, duit, duint, etc.), dedl, datus,
are [1 DA-], to hand over, deliver, give up, render,
furnish, pay, surrender: die quid vis dari tibi, T. :
pretium : Aproiiio quod poposcerit : pecuniam
praetori: pecuniam ob ius dicendum: pecunias
eis faenori : abrotonum aegro, administer, H. : ob-
sides, Cs.: ad sepulturam corpus: manibus lilia
plenis, by handfuls, V. : ne servi in quaestionem
dentur : catenis monstrum, H. : obsidibus quos da-
bant acceptis, offered, L. : cui Apollo citharam da-
bat, W€u ready to give, V. : Da noctis mediae, da,
etc. (sc. cyathos), i. e. wine in honor of H. — Of
letters, to intrust (for delivery), send: litteras ad
te numquam babul cui darem, by whom to send:
ut ad ilium det litteras, may write : tum datae sunt
(epistulae), cum, etc. , was written : ad quas (litte-
ras) ipso eo die dederam, answered — To give, be-
stow, present, grant, confer, make a present of: dat
nemo largius, T. : vasa legatis muneri data, Ta. :
multis beneficia, S. : Os homini sublime, 0. : cra-
tera, quem iat Dido, a present from, V. : divis
Tura, offer, H. : munus inritamen amoris, 0. : pre-
tium dabitur tibi femina, 0. — To give up, surren-
der, yield, abandon, devote, leave : diripiendam ur-
bem: (filiam) altaribus, lu.: Siculos eorum legibus :
summam certaminis uni, 0. : dant tela locum, let
pass, V. : dat euntibus silva locum, makes way, Y. :
ut spatium pila ooiciendi non daretur, left, Cs.:
tribus horis exercitui ad quietem datis, Cs. : amori
ludum, H. : unum pro multis dabitur caput, Y. :
Mille ovium morti, H. : se rd familiari : sese in
cruciatum : se vento, Cs. : da te populo. — With
manOs, to offer (for fetters), i. e. to surrender, yield :
qui det manus vincique se patiatur: donicura victi
manQs dedissent, N. : dat permotus manQs, yidds,
Cs. : do manOs scientiae, H. — To grant, give, con-
cede, yield, resign, fumisJi, afford, present, aioard,
render, confer : des veniam oro, H. : Si das hoc,
admit, H. : plurls sibi auras ad reprehendendum :
facultatem per provinciam itineris faciundi, Cs. :
hostibus occasionem pugnandi, S. : imperium Cae-
sari : mihi honorem : dutus tibi plausus, H. : dex-
tram iuveni ( as a pledge ), V. : senatus utrique
datur, a hearing, S. : si verbis audacia detur, 0. :
peditibus^ suis hostis paene victos, tum over, S. :
unam el cenam, entertain at dinner, T. : Dat som-
nos adimitque, V. : Dat veniam somnumque dies,
i. e. leave to rest, H. : Qua data porta, V. : Das ali-
quid famae, make a concession, H. — To permit, suf-
fer, cdlow, let, grant : Da mihi contingere, etc., 0. :
Di tibi dent classem reducere, H. : cur Non datur
audire, etc., V. : da, femina ne sim, 0. : date vol-
nera lymphis Abluam, V. : ille dedit quod non . . .
et ut, etc., it was of his bounty, 0. : omnibus nobis
Digitized by V^OOQIC
do
258
dootus
at res dtnt sese, ita, etc.t jutt as circumstances per-
mit^ T. : Multa melius se nocte dedere, tucceed, V.
— To aparCy give up, concede, surrender, forgive :
da hunc populo, spare for the sake of: non id pe-
tulantiae suae, Bed Verginio datum, L. : sanguini
id dari, that concession is made, L. — To release, let
go, give out, relax, spread: currii lora, V. : frena,
O. : in altum Vela, set sail, V. : relrorsnm Vela,
turn back, H. : conversa domum lintea, H. — M e-
t on^ to set, put, place, bring, cause : ipsum gestio
Dari mi in conspectum, T. : ad eundem numerum
(milites), Cs. : corpora in rogos, 0. : collo bracchia
drcum, V. : bracchia Cerviei, H. : roultum cruoris,
shed, 0. : in laqueum vestigia, lu. : te me dextera
Defensum dabit, V. — With se, to present oneself,
plunge, rush : In medias sese acies, V. : saltu sese
in fluvium, V. — To bring forward, cause, produce,
yield, present, tnake, display (poet.) : quas turbas
dedit, T. : omnes Dant cuneum, form, V. : terga,
turn, V. : aetas Terga dedit, passed away, 0. : Vina
dabant animos, 0. : ex f timo lucera, U. : partu pro-
lem, V. : liberos, Ct. : segetes f rumenta daturae,
H. : ore colores, V. : patientiae documentum, Ta. :
Ludentis speciem, H. : spectacula Marti, H. : Da
mihi te talem, 0. — To represent (on the stage),
produce, bring out : Menandri Phasma, T. : fabu-
tani. — To impose, assign, apportion, allot, appoint,
inflict: sibi damnum: finem iaborum, ^aii/, V. :
Nomina ponto, H. : Volnera ferro, 0. : genti meae
data moenia, fated, V. : dat negotium Gallis, uti,
etc., Cs. : quae legatis in mandatis dederat, Cs. :
hospitibus te dare iura, are the lavogiver, V. : detur
nobis locus, assigned, H. : volnera hosti, 0. : Haec
data poena diu viventibus, imposed, lu. : dat (auri-
bus) posse moveri, makes movable, 0. — To excite,
awaken, produce : sibi minus dubitationis, Cs. : ri-
sQsque iocosque, H. : ignis (amoris), 0. — F i g., of
expression, to give expreesion to, give, utter, an-
nounce: in me iudicium : legem, enact: ei consi-
lium : dabitur ius iurandum, Te esse, etc., PU take
my oath, T. : fidem, 0. : signum recipiendi, Cs. :
respon8a,V.: cantQs, V.: Undis iura,0.: requiera-
que modumque rem is, 0. — E s p. : nomen, to give
in, 1. e. etdist, Cs. — To tell, communicate, rdate, in-
form (poet.): quam ob rem has partis didicerim,
paucis dabo, T. : iste deus qui sit, da nobis, V. :
Seu Aeneas eripuisse datur, 0. — To apply, bestow,
exercise, devote: paululum da mi operae, attend, T. :
iiiiperatori operam date, Cs. : virtuti opera danda
est — Of a penalty, to give, undergo, suffer, endure:
consules poenas dederant, S. : Teueris det sangui-
ne poenas, atone with his life, V. — With verba, to
give (mere) words, attempt to deceive, pretend, mis-
lead, cheat: Quoi verba dare diflScilest, T. : verba
dedimus, decepimus. — Witli dat.predic., to ascribe,
impute^ attribute, reckon, regard: quam rem vitio
dent, T. : laudem Roscio culpae : quae tu commi-
sirtti Verri orimini daturas sum.
dooed, ul, ctus, gre [DIC-], to cawte to know,
make aware, teach, ittstruct, inform, show, prove,
conifince, teU: studiosos discenai : ut docui te, U. :
omnia, T. : falces, quas captivi docuerant, facere,
had shown (how to make), Cs. : Munus et officinra,
H. : populos urbemque, describes, V. : quod de
lacu A.lbano docuisset, L. : te litteras : me banc
causam : pueros elementa, H. : MotOs doceri, H. :
puerum Romam portare docendum Artis, H. :
Rulluro tacere : asellum currere, H. : Socratem fidi-
bus (sc. canere): alqm docendum curare armis,
L. : resonare A.maryllida Silvas, V. : docemur do-
mitas habere libidines : equi variare gyros dooen-
tur, Ta. : Graece loqui docendus : qui doceant,
nihil factum, etc., Cs. : similem (erroram) cunctum
insanire, H. : de his rebus doceri : senatum de
caede f ratris, S. : eum, qui vir Roscius f uerit : voe
quem ad modum acta defenderet — P o e t. : docuit
post exitus ingens, proved Tthe truth of the omen)^
V. — rOf a play, to teach, rehearse, produce, exhibit:
multas (fabuias): praetextas, H. — To be a teacher,
give instruction: apud alqm : mercede.
doohmlTiit, i, m., = dSx/uoQ, the dochmius (a
foot in verse, s^ 1 1 >^ 1).
dooilis, c, adj. [doceo], easily taught, teachaide,
tractable, docile: alqm docilem facere: equorum
genus, L.: te magistro Amphion, H. : ingenium,
N. : cquus tenera docilis cervioe, H. : ad hanc sen-
tentiam: imitandis Turpibus omnes, lu. : modt>-
rura, H. : pravi, H. — Tractable, manageable : ca-
pilli, 0. — Intelligible: usGs, Pr.
dooilitas, atis, /. [docilis], teachableness, docil-
ity: humana: ingenii, N.
(doote), adv. [ doctus ], only comp. and tup^
learnedly, cleverly, skilfully : luctamur doctiua, H. :
littcris doctissume eruditus, S.
doctor, oris, m. [DIC-], a teacher, instructor :
sapientiae : Thaliae, H.
doctrina, ae, /. [ DIC- ], teaching, instruction,
learning: puerilis: sumere doctrinam quand&m
iuventuti, a lesson : Virtutem doctrina paret, H.
— Science, erudition, learning: animos doctrinft
excolere : studiis doctrinae dediti : doctrina excel-
lens : auctor doctrinae eius, L. : malae doctrinae :
id fecit doctrina, N.
doctus, ac[i. with comp. and sup. [P. of doceo],
learned, skilled, versed, expetienced, trained, clever .•
vir : adulescentes doctissimi : abs te abire doctior,
T. : ex disciplina Stoicorum : mulier litteris, S. :
fandi doctissima, V. : Docte sermones utriusque
linguae, H. : dulds modos, H. : sagittas tendere
Sericas, H. : tibiis canere, Ta. : ludere doctior, fl. :
ad malitiam, T. : ad delinqucndum doctior, O. —
As stdtst. m, : doctus in se semper divitias habet.
Ph. : doctoram est ista consuetudo, the learned .*
docti sumus, a man of culture, U. — Learned, sajf€^
Digitized by V^OOQ IC
docamentmn Z
tkilfid : manuR, O. : f rontes, i. e. a poet\ H. :
Toces Pythagoreorum : ora, 0. — Taught: docti
preee blandus, \.e.the pretcribed form of tuppli-
ealion^E.
dooumentuin, I, n. [DIG-], a laaon, example^
indamee, paUem^ warning^ evtdence^ proofs sped-
mm. : rirtutis (Rutilius) : fidei dare, L. : qaarum
renuD maxuma docnmenta haec habeo, quod, etc.,
8. : adTersus aliquid, L. : satis ego dooumenti in
omnia caa&s sam, L. : dederas, quam contemneres
popularls insaniaa, maxima : quantum in bello
fortona poeset, ipsi easent documento, Gs. : se do-
comento fnturum utnim . . . an, L. : documentum
eue, oe^ L. : ne rem Perdere quis velit, H. : ad
praecavendas simills cladls documento esse, L. :
transf ugis documentum esse, L.
Dodona, ae,/., a city o/Bpirtu^ with an orade
•fJupUer m an oak-grcve^ C, N., V., 0.
dodrans, antis, m. [de+quadrans], a quarter
f>f, three fourihi^ nine twdfthi : aedifici reliquus :
beres ex dodrante, to three fourths of the estcUe^
N. — Of land, three fourth* (of a iugerum), L.
dodrantazioB, a^. [dodransl, of three fourths :
tabulae, under a law cancelling tJiree fourths of all
dAU.
dogma, atis, n., := iSyfuit o philosophic tenet^
doctrine: Testra dogmata: stoica, lu.
dolabra, ae, /. [1 dolo], a mattock^ pickaxe :
ad subruendum munim, L. : munire castra dola-
bra, lu.
dolena^ entis, a4i. irith comp. [ P. of doleo ],
ettimngpain, dvstremng : alia (dicere) ilHs dolen-
tia, 8w : nil dolentius, O. — Afflicted : lenire dolen-
tein, to comfort the sufferer^ V. : dolentem Dolenit
ttsua, H. : dolentes, du mourners, 0.
dolenter, adv. with comp. [dolens 1, painfully^
viihpain, toiih sorrow : hoc dicere : dfolentius de-
pkMvi
doled, ol, itflros, 8re [DAL-ljto/ceZ/win, suffer,
ie M pain^ <Mche : facere quod tuo viro oculi do-
leant^T.: pes oculi dolent: Auriculae sorde do-
ieates, H. — To grieve, deptorcy lament, be sorry, be
4^uied, be hurt, take offence : nescis quam doleam,
T. : dolent gandentque, V. : pro gloria imperi, S. :
0 Dumquani dolituri, incapable of feeling, V. :
causa dolendi, the smart, 0. : id factum : tris exer-
dtOs interfectos: Dionis mortem: Quid dolens?
F. : Quaerere quod doleam, a grievance, O. : se a
toia superari : liberos abstractos, Cs. : me victam,
v.: Vinci. H. : rebus contrariis: clade accepts,
L : nostro dolore, V. : in volnere : in amore, Pr. :
pro gloria imperi, S. : de Hurtensio : rapto de f ra-
tre, H. : ex commute tione rerum, Cs. : ex me :
quod beneficiura sibi extorqneretur, 08. : doliturus,
n pUoeant spe deterias nostra, H. — Of things, to
, c^ct : Ut hoc tibi doleret, ut mihi do-
19 doxnesttons
let, T. : nihil cuiquam doluit. — Impers,, it paina^
gives sorrow, one is grieved: tibi quia super est
dolet, T. : si egebis, tibi dolebit, Caec. ap. C. : do-
let dictum (esse) adulescenti, etc., T. — Pro v. : oui
dolet meminit, the burned child dreads the fire,
dolioltim, 1, n. dim. [dolium], a small cask, L.
dolium, I, «. [ DAL-1 a large, wide - mouthed,
globular jar : Relevi doDa omnia, T. : inane lym-
phae, H. : cynici, lu. ; de dolio haurire, i. e. new
wine.
1. dolo, avi, atus, are [DAL-l, to chip with an
axe, hew : robur : stipes falee dolatus, Pr. : robore
dolatus. — To cudgd, belabor, drub : f uste, H. —
Fig., to rough-hew, hack out : opus.
2. dolo or dolon, Onis, m., =r ^oXwv, an iron-
pointed staff, pike, sword^tick : saevi, V.— ^ sting.
Ph.— Thefore4opsaU, L.
dolor, oils, m. [DAL-], pain, smart, ache, suffer-
ing, anguish : Laborat e dolore, T. : diflferor dolo-
ribus, T. : corporis : cum dolore emori : de cor-
pore f ugit, V. — Distress, grief, trUmlation, afflic-
tion, sorrow, pain, woe, anguish, trouble, vexation,
mortification, chagrin : (est) aegritudo crucians :
animi : dolorera*ferre moderate : dolore prohibeor
pronuntiare, Cs. ; magnis doloribus liberatus : pre-
mit altum oorde dolorera, V. : finire dolores, the
torments of love, U.: speciem doloris voltu ferre,
Ta. : Est lactura dolori Omnibus, 0. : raagno esse
Germauis dolori Ariovisti mortem, Cs. — Indigna-
tion, wrath, animositg, anger, resentment: suum
dolorein condonare, Gs. : veniam iusto dolori date :
ingenuus : dolor quod suaserit, H. : repulsae, on
account of, Gs. : iniuriae, L. : coniugis amissae, 0.
— F i g., a grief, object of grief : Tu dolor es faci-
nusque meum. 0.— I n r h e t., feeling, pathos,
doldse, ado. [dolosus], craftily, deceitftdly.
doldsna, a^. [ dolus ], crafty, cimning, deceit'
ful: mulier, H.: gens, 0. : cousilia: Ferre iugum,
H. : taurus (Jupiter in disguise), H. : volpes, Ph. :
cinis, treacherous, H.
dolna, I, m. [ cf. ioKoq ], a device, artifice, con-
trivance ; in the phrase, dolus malus, wUful wrong,
fraud, malice : Dolo malo haec fieri omnia, T. :
in vi dolus malus inest, the crime of violence im-
plies malice. — OuUe, deceit, deception, cunning,
trickery: quom nil obsint doli, T. : dolis atque
fallaciis contendit, S. : ne cui dolus necteretur, L. :
dolo divom victa, V. : ad pernitiem eius dolum
quaerere, S. : dolo factum negat esse suo, i. e. any
fa^dt, H. : dolo pugnandum est, dum quis par non
est arini.s, N. : cousilio eliani additus dolus, L. :
dolis instructus et arte, V. — A snare : tendit Tur-
dis dolos, H. : doli fabricator Epeos, V.
domabiliB, e, adj. [ donio ], tamable, yielding:
GantAber, H. : nulla flamma, O.
doxneBticuB, adj. [domus], of the house: pa'
Digitized by V^OOQ IC
domloilium
260
domus
rietes: yestitus, to toear in the htnue: tern pus,
tperU at home: domesticus otior, i. c. at homey H.
— Of the family y domeetie, familiar ^ household:
homo : lectus : cum MetelHs usus : clades, L. :
iudicium, of their ownfamiliee^ Cs. : foedu8,/amt/y
aUianee^ L. — Fiur. m. as 8i*b9t., the members of a
family y inmates of a fioitsehold: Autoni: inter
doinesticos infida omnia, L. — Domestic, nativeypri-
vaiCy internal: opes, Cs. : forensea domesticaeque
res : bellum, civU^ Cs. : malum : facta celebrare,
of their own country ^ H. — Hur. as subst.: alieui-
genas domesticis anteferre. — Proper^ personal,
one's own: ipsonim incommodum : periculum:
Furiae, in himself
domioilium, I, n. [domus +2 CAL-], a habita-
tion, dwdling, domicile, abode : domicilium Romae
habere : domicilia regis : locum domicUio deligere,
Cs. — ^F i g., a seaty home^ dweUing-place : honestis-
simum senectutis : mentis : sermonum domicilium
in auribus eius conlocare : lovis.
domina (domna, Ct), ae,/. [dominus], a mis-
tresSy damCj lady, she who rules (esp. in the house) :
rem dominae indicavit : famulae dominaeque suo-
niiii, 0. : iuncti currum dominae subiere leones
(i. e. Cybele), V. : Ditis, tw/<j, V. — F i g., a mistress,
hidy: Fors domina campi: humanarum rerum,
Fortuna: yoluptatesblandissimae dominae: Roma,
11.—^ sweetheart, Tb., Pr. — Poet: hasta, thai
which conveys ownership^ the auction spear, lu.
dominanfl, antis, acfj. [P. of dominor], rtding,
bearing sway ; hence, nomiua, used in a literal
settee, U. — As subst. m,, a ruler : cum dominante
.sermones, Ta. : avaritia dominantium, Ta.
dominatio, onis,/. [dominor], nUe^ dominion,
reign, hrdshipy tyranny^ despottsmy supremacy:
Sullae : seryi : iniusta, L. : dominationis certamen,
S. : ad dominationem adcensus, S. — Flur. : novae.
— Control, supremacy : omnium rerum: iudicio-
rum: regia in iudiciis: rationia in libididem. —
Flur.y riders : aliae, Ta,
dominator, oris, m. [dominor], a nder, lord
dominatxiz, Icis, /. [ dominator ], a female
nder, mistress : animi cupiditas.
dominatOB, Qs, m. [dominor], rtde^ command,
sovereignty, mastery, tyranny: regius: fit in domi-
natu servitus : in superbissimo dominatu esse :
legiones ad suum dominatum convertere, Cs. —
F i g., mastery^ control: permittis iracundiae domi-
natum animi.
dominium, I, n. [dominus], a feast, banquet :
huius argento dominia vestra omari.
(domind), — , — , are [dominus], to rule ; only
pass.: domus quam dispari Dommare domino!
Poet. ap. C.
dominor, atus, arl| dep. [dominusl, to be lord,
be in power, have dominion^ bear riUe, domineer:
Alexandriae : lubido dominandi, S. : tudicum ordo
dominabatur, L. : Urbs multos dominata per an-
nos, y. : femina dominatur, Ta. : in fortunis homi*
num : in exercitu, L. : in adversarios, L. : inter
quos, etc., Cs. : summa dominarier arce, V. — To
rule, be supreme^ prevail, extend: Pestis in raoeni-
bus urbis, 0. : inter nitentia culta avenae, V. :
nusquam latiua mare, Ta. — F i g., to ride, be su-
preme, reign, govern: longinquitate potestas (sc.
censura) dominans, L. : senectus si dominatur in
BUOS.
dominna, I, m. [2 DOM-], a master, possessor,
nder, lord, proprietor, owner: aedium, T. : servos,
Quoi dominus curaest, T. : nee imperante domino:
fugitivi ab dominis : Contemptae rei, H. : bonus
adsiduusque, householder. — A master^ lord, ruler^
commander, chief proprietor, owner ^ despot, tyrant :
condicio omnium gentium domini : summi doroini
numen: populi, quepi Graeci tjrannum vocant:
dominum Aenean in regna reccpit, V. — Fig.:
grarissimi domini, terror ac metus : rei futarus,
who must decide : nee prosunt domino artes, O. :
Urget non lenis, i. e. passion, H. : vitae necisque,
arbiter, L. — TTie master of a feast, entertainer^
host, C. : dominorum invitatio, L. — 77^ master of
a public show, C. — A title of the emperor, master.
Ph.
domiporta, ae,/. [domus +porto], the house
carrier, snail, Poet. ap. C.
domito, — , — , are, freq. [ domo 1, to tame^
break in : bbves, V. — Po e t. : currOs, <frive, V.
domitor, oris, m. [2 DOM-], a tamer, breaker :
equorum. — A subducTy vanquisher, conqueror : ar-
morum : Persarura : maris, ruler, V.
domitriz, Icis,/. [domitor], a tamer, subduer:
equorum, V.— P oe t. : fcrarum clava, 0.
1. domitUB, P. of domo.
2. (domitna, He), m. [domo], a taming ; only
abLsing.: quadrupedum.
domo, ul, itus, fire [ 2 DOM-], to domesticate,
tame, break, subdue, master : feras beluas : pecus,
S. : vituloa, V. — To subdue, vanquish, overeoine,
conquer, reduce: gentis barbaras: hostis virtute:
omnia cii-ca se domita armis habere, L. : quae te
cumque domat Venus, H. : ilium Cura domat, V. :
domita fluminis vi, L. : Illos longa domant ieiunia,
destroy, 0. : domitas habere libidines : virtus om-
nia dorouerat, S.: spiritum, H. : prelo uvara,/>r«s8,
H. : partem tergoris ferventibus undis, boil soft, U.
domus, gen, Qs or (older) I, loccU.. doml, rarely
domo, doraui; dot. domul or domo; abl. domo,
rarely domQ ; plur. nom. domfls ; gen. (rare) dom5-
rum or domuum ; dett. and ahl. doroibus, f.{\
DOM-], a house, dwelling-house, building, mansion^
palace : Caesaris : te pater domu sui eiecit : thea-
trum coniunctum domui, Cs. : Ponendae domo
Digitized by V^OOQ IC
donarinm
261
dOB
wet, H. : paries domui communis utrique, O. :
tecta domorum, V. : ad praetoris domum ferre :
in domos atque in tecU ref ugiebant, L. : ex ills
domo emigrabat: in domo sai facere mjsteria,
N.— J hcmt^ dwelUnff^ abode^ residence: una domus
erat : cum Romae domus eius, uxor, liberi essent :
tdulescentiae prima : in priyati domo furtum. —
I n gen., a building^ edifice^ ttructure^ abode (poet.) :
Ubor ille domOs, the Labyrinth, V. : Ostia domOs,
fwtfo, V. : aperite domos, cave$ (of the winds), 0. :
«ilcx . . . nidis domus opportuna, tite, V. : animae
wma domibus vivunt, i. e. bodies, 0. — A household,
fomily, hauae: unast domus, T. : domu3 te nostra
tota saiutat : felix : in singulis domibus factiones,
Ol: mnltae lugubrea domOs, L.: Tota domus duo
ront, 0. : Stat f ortuna domOs, V. : Cecropia, H.—
Adverbial uses, locat., domi, at home, in the house .•
Naptiaa domi adparan, T. : includit se : manet :
»pad me ponere : Est mlhi pater, V. : domi suae
derersari: id domi tuae est: domi Caesaris de-
prehensos. — Form domo (rare): domo se teuuit,
^.—Aec, home, homewards, to the house: Abi do-
main,?.: viroa domum yenisse: domum roiiitus
erat eius modi : Ite domum saturae, V. : dumum
naeam venire: nuntiat domum fili: cum omnes
domos omnium concursent: ut suas quisque abi-
rent doraos, L. — AbL,/rom home, out of the house:
me in Capitoliuro domo ferre : exire domo mea. —
Fig, a native country, own city, home, abode: hie
qoaerite Troiam, Hie domus est yobis, V. : Hie
doraos, haec patria est, V. — Of a school or sect :
fwnigwre in domum Teterem: plurimum domi
•tqoe in reliqua Gallia posse, Cs. : homo virtute
domi suae princeps : belli domique, in war and
pnee, & : domi militiaeque, at home and in the
fdd: nullum factum aut militiae aut domi : im-
peria domum ad senatum renuntiare: (reditus)
prfas in Galliam quam domum : (Galli) ut domo
ftnigrent, Cs. : legatus domo missus : Qui genus ?
ttDde domo ? V. : Domi habuit unde disceret, at
^a»d, T. : id quidero domi est
(donarlnin, I), n. [donura], a place of offerings,
fonpje^ sanctuary, altar. — Only plur. : alta, V. :
oontingiraus manibus donaria, 0.
donatio, Onis, f. [dono], a presenting, giving,
^^uUion : bonorum : ex praeda. — A gift, doftct-
^on: ante oculos ver.«antur donationes.
ddnativniii, I, n. [dono], a largess, distribution
yf money to the army, Ta.
donee, conj. [shortened from donicum], as long
«,»Atfc: Donee canities abest,H. : (elephanti)
nilul trepidabant, donee ponte agerentur, L. : do-
nee quisqiiaro supersit, L.— l/niil, till at length :
>»wid desinam Donee perfecero hoc, T. : neque
finis fiebat, donee populus senatum coegit, etc. :
ionec redit, silentiiim fuit, L. : canit, Cogere do-
wcoTls Insait Vesper, V,: Dunuvius plurls popu-
los adit donee erumpat, Ta. : oornu duxit, doneo
coirent capita, V, : moveri vetuisse puerum, donee
experrectus esset, i. e. before, L. — With fisque, aO
the time until: usque adeo donee, T. : usque eo
timui donee ad reicieudos indices vGnimus: eo
usque vivere donee, etc., L. : usque Sessuri, doneo
cantor * Vos plaudite * dicat, H.
donlciun, conJ., until, till: bellum persequi,
donicum vicissent, N.
dono, ftvl, fttus, &re [donum]. I. To give as a
present, present, bigstow, grants vouchsafe, confer:
non pauca suis adiutoribus: praedam militibus,
Cs. : uxorem cum dote, H. : (aurae mandata) nu-
bibus donant, V. : caput lunoni, devote, 0. : mer-
cedes conductoribus, remitted, Cs. : arma Lauso
Donat habere umeris, V. : f rui paratis, H. — F i g.,
to give up, sacrifice: amicitias rci p. — To forgive,
pardon, remit : alcui aes alienum: Culpa preci-
bus donatur saepe suorum, 0. : noxae damnatus
donatur populo R.,/or the sake of the people, L.
— H. To present, endow, gift: cohortem donis,
Cs. : eum coron& : a Gaio civitate donatus est, Cs. :
Laurea donandus Apollinari, H. : non donatus,
vnthout a gift, V. : ego te quid donem f T.
donum, I, n. [ DA- ], a gift, present : regale :
deorum : proximos donis conrupit, bribes, S. : emit
earn dono mihi, T. : (virtus) neque datur dono, ne-
que accipitur, S. : Defensi tenebris et dono noctis,
darkness and the boon of night, V. — A present to
a deity, votive offering, sacrifice : donum v eneri de
Sthenii bonis : turea, of incense, V. : ultima dona,
obsequies, 0.
dormio, M, Itum, Ire, to sleep: dormiunt : istos
commovebo, T. : In nive, camp out, H. — Snpin,
ace. : dorraitum ego (eo), H. : dormitum dimitti-
tur, H. — Pass, impers. : minimum dormitur in illo
(lecto), lu. — Pro V. : non omnibus dormio. — Fig.,
to rest, be at ease, be inactive, be idle: quibus bene-
ficia dormientibus deferuntur.
dormito, ftvl, — , ire, intens. [dormio], to be
sleepy, be drowsy, fall asleep: ad lucera graviter:
Aut dormitabo aut ridebo, H. : iam dormitante
lucemfl, i. e. going out, 0. — F i g., to nod, drowse,
be dull : quandoque dormitat Homerus, H. : dor-
mi tans sapientia.
dorBiim, I, n., or (old) dorsuB, I, m., the back
(of a beast of burden): Impositi dorso, on horse-
back, V. : gravius dorso onus, H. : tauri, 0. — A
back, ridge: dorsum esse eiii8 iugi aequum . . .
j»ilvestrem, Cs. : in dorso (luontis) urbs, L. : prae-
rupti nemoris, slope^ H. : speluncae, i. e. rock, V. :
Saxa . . . Dorsum inraane, cliffy V. : diiplici apian-
tur dentalia dorso, projecting irons, V.
doB, Otis,/. [I DA-], a marriage portion, dow-
ry : dos eat Decem talenta, T. : filiae nubili dotem
couficere : uxorem cum dote pecunia donat, H. —
Digitized by V^OOQIC
DoBsennua 2i
Poet: Pauperiem sine dote qutLero^ espouse, B..
— Plur. : quaesitae sanguine, V. — A gift, present,
offering^ endowment, talent, qwUity : artem verbo-
rum dote locupletasti : dotem, quam in civilibus
malis acceperant : Coniugi, a wedding present, 0. :
Dos est magna parentium Virtus, H. : dotes in-
genii, 0.
DoBsennos, I, m,, a down (in Plautus), H.
dotalis, e, wf;. [dos], of a dowry, given as a
portion, dotal: praedia : regia, V. : agri, H.
dotatUB, aefj. with sup, [P. of doto], well en-
dowed, gifted, provided: Aquilia: oomunx, H. :
Cbione dotatissima forma, 0.
doto, avT, atus, are [dosi, to endow, portion :
sanguine Troiano dotabere, V. : funeribus, 0.
draohma or dragma (old drachuxna), ae,
/., = dpaxfirj, a drachma, drachm (a Greek coin,
worth $0.19, or 9^.), T., C, H.
draco, 5nis, m., = SpoKutv, a serpent, a large
mrpent, dragon : patrimonium circumplexus, quasi
draco : squaraosus, V. : cristatus, 0. — A oondeUct-
tion, C. (poet.).
draconlgena, ae, /. [draco +GEN-], dragon-
boryi: urbs, i. e. TTiebes, 0.
dragma, see drachma.
dromaS) adis, m., = Spofidi, a dromedary, L.,
Cu.
DmidOB, um (Cs.), or Dmldae, arum (C,
Ta.), m., the Druids, priests of the Oauls.
Diyadea, um, f.,=:^fivdS£Q, wood-nymphs^
dryads, V., 0., Pr.
dubie, adv., doubtfully, uncertainly [dubius] :
sig^um datum : gaudere, 0. — Usu. with a negatiye
(baud, less frequently non or nee), without dotd>t,
certainly, unquestionably: non dubie nuntiabatur,
etc. : nee dubie ludibrio esse, etc., L. : baud dubie
iam victor, S.
dabitabillB, e, a^j. [dubito], doubtful, to be
doubted: verum, 0. : virtus, 0.
dubitans, adj. [P. of dubito], wavering, irres-
olute.— Plur. m. as subst. : dubitantes cogit, Os.
dubitanter, adv. [dubito], doubtingly, with
doubt: dicere. — Hesitatingly, with hesitation: il-
ium recepisse.
dubltatio, Onis,/. [dubito], uncertainty, doubt,
perplexity: in causa: in eft dubitatione omnium:
dubitationem adferre: eo sibi minus dubitationis
dari, quod, etc., Cs. : sine ulla dubitatione, i. e. cer-
tainly: omnem dubitationem adventQs legionum
expellere, Cs. : iuris (i. e. penes quem esaet iua) :
de omnibus rebus: quidnara esset actum: nulla
fuit, quin, etc. — A doubt, question, considering:
indigna homine. — A wavering, hesitating, hesitan-
cy, irresolution, delay: belli: aes^uabat dubita-
2 dubiuB
tione: inter dubitationem et moms 8enat1l8,S.:
nulla interpositu dubitatione legionee edacit,OB.:
sine ulla dubitatione, unhesitatingly: angont me
dubitationes tuae.
dubito, avi, atus, ftre, freq. rdut)ius], to waver
in opinion, be uncertain, be in doubt, be perpieud,
doubt, qtteation: ut iam liceat non dubitaiitem di-
cere: de indicando: de qua (legione) non dubi-
taret, had full confidence, Cs. : de armis dubitatum
est: si dubitatum est, utrum, etc., L. : baec non
turpe est dubitare philosophos: Hoc quia dubi-
tet ? 0. : si quod illorum dubitabitur : ree roinime
dubitanda : dubitati tecta parentis, 0. : qualis sit
futurus (eventus belli), Cs. : quid feoerit : hone-
stumne factu sit an turpe : Recte necne, etc., H. :
si dubitet an turpe non sit, inclines to think: du-
bito an hunc primum pona,m, per liaps, N. : an dea
sim, dubitor, 0. : non dubitat, quin sit Troia peri-
tura, has no doubt : neque dubitare, quin liberta-
tern sint erepturi, Cs. : qui potest dubitari, quin,
etc: non dubito, fore plerosque qui, etc, N.:
baud dubitans Romanos abituros, L. : aut vincere
aut, si fortuna dubitabit, etc., waver, L. — 7b ddib-
crate, consider, ponder : dubitate quid agatis : re-
Stat ut hoc dubitemus, uter, etc. : percipe Quid
dubitem, meditate, V. : an sonils mergeret, 0. —
To waver, be irresolute, hesitate, delay : illi nubere,
S.: omnia ventre metiri: ti-ansire flumen, Gs.:
baud dubitans, without hesitation : eos bostis ap-
pellare dubitamus ? : non dubitaturus quin cede-
ret: tum dubitandum non existimavit, quin pro-
ficisceretur, Cs. : quid dubitas ? Cs. : perterritis ao
dubitantibus ceteris, S. : uec res dubitare remit-
tit,0.
dubiUB, adj. [DVA-], moving two wayg^Jiudw-
ating: fluctibus dubiis volvi coeptum est mare,
L. — F i g., wavering in opinion, do!ubting, doubtful,
dubious, uncertain : animum in causa dubium fa*
cere : visi ab dubiis, quinam essent, L. : spemque
metumque inter dubii, V. : dubius, Terbis ea Tin-
cere magnum Quam sit, wdl aware how hard U
is, v.: dictator minime dubius, bellum patres
iussuros, L. : mentis, 0.: sententiae, L. — Wavering
in resolution, irresolute, undecided, hesitating : dubii
oonfirmantur, Cs. : dubio atque baesitante lugur-
th& incolumes transeunt, S. : hostibus dubiis in-
stare, S. : spem dedit dubiae roenti, V. : conslUa^
Ta. : quid faciat, 0. : Mars errat in armis, V. —
Doubted of uncertain, doubtful, dubious^ undeter-
mined: fortuna scaenica, T. : quae dubia sint, ea
sumi pro certis: haec habere dubia, to leave in
question : salus : victoria, Cs. : proelia, Ta. : baud
dubius rex, sen . . . sen . . ., by a cUar title, 1^ :
auctor, unknown, (). : gens dubiae ad id Tolunta-
tis, L. : lux, i. 0. twVight, 0. : sidera, lu. : caelum,
i. e. overcast, V. : lanugo, hardly visihley O. : se-
quitur annu8 baud dubiis QOQSulibue^ certainly
Digitized by V^OOQ IC
dnoeni
368
duoo
Hovn, L : fortanam inter dabla numerare, Ta. :
bon, It. the ^meertain future^ H. : dubia cena, i. e.
perpUattg with variety^ H. : an dubium id tibi
«( ? ii t^ fio< certain / T. : ut de ipaius facto du-
biam esse nemini possit : hoc nemini dubium est,
quid iadiearit : luBtitift dubium validisne potentior
anois, 0. : baud dubiumst mihi, quin possim, etc.,
T. : mm esse dubium, quin poaseut, etc., Cs. : pe-
riiflse me unA baud dubiumst, T. : in dubium yo-
care, to call in quettion : non quo mihi veniat in
iabiam tua fides, u quettumed: Dum in dubio est
ininras, m doubt, T. : ut in dubio poneret, utrum
... an, etc., L. : sine dubio, eertairdy : cum te to-
gatifl omnibus sine dubio anteferret . . . sed, etc^
ioMeu . , . inU: procul dubio, L. — Doubtful,
^nbwiie, preeariotis, dangtroue^ critical^ difficult,
adeeru: foftuna (opp. secunda): res, S. : mons
uceoso, Pr. : scire bunc lumen rebus nostris du-
bus futarom, L. : dubiis ne defice rebus, our need,
y. : tempora, H. : aeger, the man in danger of
ieatk, 0. : Mea in dubio vitast, u in darker, T. :
iibertas et anima nostra in dubio est, & : suas
/ortooas in dubium non devocaturum, Ca.
daceoi, ae, a, gen, nClm [ducenti], num, distr.,
two hmdred eaehy two hundred: talenta : milia, L.
docenteaixiiiiB^ adj. [ducenti], the two hun-
dredth: lapia, Ta. : annus, Ta. — As subet. /. (sc.
pars), one two hundredth, a half per cent, (as a
Ux),Ta.
ducenti, ae, a, or CC, gen. tQm (tftrum, N.),
won. [doo+centum], two hundred: sestertia, S. :
milia, S. : habere ducentos servos, i. e. verg mang,
E
duoentiexis (-!§>)» odv. num. [ducenti], two
k»ndrtd timee, G. — P o e t., many times, Ct.
duoo^ ftxl (dOxtl, Ct, Pr.X uctus, ere [DVC-l
^ letd, conduct, guide, direct, draw, bring, fetch,
mnri: secum mulierculas : vix qua singuli carri
docerentur, Cs. : Curru Victorem, H. : ducentedeo,
fmder the conduct of, V. : roucronem, from the
tnbbard, Y. : f errum vaginA, 0. : bracchia (of the
bow), bmd, V. : sors ducitur : ductus Neptuno
Mile sacerdoe, far NeptwM, V. : pond us aratri,
drem, 0. : rerooB, row, O. : lanas, «ptn, 0. : ubera,
>tt£k, 0. : frena manu, govern, 0. : ilia, i. e. be
Men'winded, H. : os, make wry faces : te magna
inter praemia, to great glory, V. : sibi quisque
docere, trabere, appropriate, S. — Of a road or
path, to lead, conauct: qua te ducit via, V. : iter
ad arbem, O. : via quae sublicio ponte ducit ad
lanicQiom, L. — With w, to betake oneself, go : se
dQtit fons, T. — Of offenders, to take, arrest, lead
ewsy, drag, carry off: in ius debitorem, L. : duci
ffl carcerem : ad mortem : Fuficium duci iussit,
it St impriMmcd: ductura se ab creditore in er-
gutolum, C^. — Of a wife, to lead home, take, mnr-
ry. mopem /uxorem> domum. T. : uxurem tiliani
Scipionis : filiara Orgetorigis in matrimonium, Cs. :
ex qu& domo in matrimonium, L.: tibi duoitur
uxor, V. : qui ducat abest, the bridegroom, O. :
Conlegam I^pidum, wedded, H. — Of a commauder,
to lead, guide, cause to move, march : locis apertis
exercitum, Cs. : coliortls ad cam partem, etc., Cs. :
sex legiones expeditas, led forward, Cs. : navem
contra praedoues: per triumphum alquem ante
currum (of a prisoner) : quam in partem aut quo
consilio ducerentur, marcJi, Cs. : dueit quam proxi-
me ad bostem potest, moves, L. — To lead, com-
mand, be commander of: qu& in legatione duxit
exercitum : primum pifum ad Caesarem, in Cae-
sar's army, Cs. : exercitQs partem ipse ducebat,
S. : agmina, V. — To lead, be leader of, be the head
of, be first in: familiam: ordines: toros, 0. — To
take in, inhale, drink, quaff, imbibe: spiritum : tura
naribus, H. : pocula, H. : somnos, V. : ab ipso
animum ferro, H. — To produce, form, construct,
make, fashion, shape, mould, cast, dUspose: parietem
per vestibulum sororis, to erect : muros, H. : val-
lum ex castris ad aquam, Cs. : voltQs de marmore,
V. : aera, H. : (litteram) in pulvere, draw, 0. :
mores, lu. : alapam sibi gravem, Ph. : epos, spin
out, H. : carmen, 0. : Pocula ducentia somnos, H. —
Of processions, etc., to conduct^ marshal, lead, ac-
company : f unus : triumphos, V. : choros, H. : lu-
dos et inania honoris, Ta. — To receive, admit,
take, get, assume: ubi primum ducta cicatrix (i. e.
obducta), L. : rimam, 0. : colorem, V. : pallorem,
to grow pale, 0. : Canentem senectam^Y. : nomina,
H. — Fig., to lead, guide, draw, conduct : quo te
sapientia duceret, H. : Ad strepitum citharae ces-
satum ducere curam (i. e. ut cessat), H. : Triste
per augurium pectora, i. e.fill with forebodings,
V. : totum poema, carries off i. e. makes acceptable,
H. : series rerum ducta ab origine genti8,/o/^>w«i,
V. — To draw, dediux, derive: ab aliquA re totius
vitae exordium : ab dis inmortalibus priucipia :
genus Olympo, V. : utruroque (amor et amicitia)
ductum est ab amando. — To lead, move, incite, in-
duce, allure, charm : me ad credendum : ducit te
species, H. : Quo ducit gula, H. : lumina in erro-
rem, 0. : si quis earum (statuarum) honore duci-
tur. — To mislead, cheat, deceive: me istis dictis,
T. : lino et hamis piscis, 0. — In time, to draw out,
extend, protract, prolong, spend: bellum, Cs.: in
ducendo bello tempus terere, L. : longas in fletum
voces, V. : rem prope in noctem, Cs. : ut ita tem-
pus duceretur, ut, etc. : vium, live long, V. : ubi
se diutius duci intellexit, put off, Cs. : aetatem in
litteris, spend. — To calculate, comptUe, reckon :
quoniam XC medimnQm duximus. — To reckon,
consider, hold, account, esteem, regard: eum homi-
nem, T. : filiura adsistere turpe dueunt, Cs. : peri-
cula parvl esse duoenda : ea pro falsis ducit, S. :
si <]uis despicatui dticitiip: deoriun luimero eos
diicunt Cd. : inodest'iaiii in cuii.<cientiaiu, cofistrue
Digitized by V^OOQIC
duoto
264
dnmtaxat
oiy S. : nil rectum Disi quod placuit sibi, H. : Sic
equidem dacebam animo f uturum, V. : omnia tua
in te posita estje: quae mox usu fore ducebat,
expected^ S. — To regard^ care for^ have renpect to
(only with ratipnem) : suam quoque rationem du-
cere, one^s owti advantage: non ullius rationem
sui commodL
duotd, ftvl, fttus, hre./reg. [duco], to lead, draw,
conduct: restim, T. : exercitum per loca, S. — To
take home, accompany: meam (ancillam), T.
duotor, oris, m. [DVC-], a lecuier, commander^
chief, general, officer: exercitOs: itiueria, guide,
L. : Danaam, V. : Ductoree ^iuventutisX ringlead-
ers (in games), V. : classis, jm2o^ Y.
1. daotaa» P. of daoo.
2. duotOflk fls, m, [ D VC- ], a leading, conduct-
ing : aquae : aquarum : muri : oris, lineament. —
ARlitarg lead, conduct, generalship, command : rem
ductu suo gerere: se ad ductum Pompei applicare.
dudum, adv. [diu+dum], a short time ago,
little while ago, not long since, but now: quae tu
dudum narrasti, T. : quod tibi dudum videbatur:
Bero«n reliqui, V. — Before, formerly, of old, once:
ut dudum ad Demosthenem, sic nunc ad Crassum
pervfinimus: Incertior sum quam dudum, T.: baud
talia dudum Dicta dabas, V. : quam dudum ? how
long ago? T. : lam dudum, this long time ; see iam.
duellum, see bellum. duim, see do.
duloe, adv. with comp, and sup, [dulcis], agree-
ably, charmingly, ddight filly : ridens, H., Ct. : dul-
cius canere, Pr. : historia scripta dulcissume.
duloedo, inis, /. [ dulcis ], sweetness, pleasant-
ness, agreeableness, detightfvlness, charm : f rugum,
L. : dulcedine sensum movere: orationis: yocis,
0. : amoris, V. : inertiae, Ta. : bibendi, Cu.
duloesco, — , — , ere, inch, [dulcis], to become
sweet : uva dulcescit
dulciculos, adj, dim, [dulcis], sweetish : potio.
dulcis, e, adj. with comp, and sup. [GVOR-],
sweet : (animal) sentit et dulcia et aroara : vinum,
H. : dulcior uva, 0. — As subst. n : Dulce dedit, a
sweet drink (i. e. mulsum), 0. — F i g., agreeable, de-
lightful, pleasant, charming, dear, soft, flattering :
orator: nomen libertatis: po^rnata, U.i auditu
nomen, L.: amores, H. : Dulce est pro patria
mori,H.: cui patriae salus dulcior quam conspec-
tus f uit : dulcissima epistula. — AV subst. n. ; Dulce
satis umor, a delight, V. — Of persons, friendly,
pleasant, agreeable, charming, kind, dear : amici :
amicitia dulcior: liberi, H. : dulcissime Attice:
dulce decuA meum, H. : quid agis, dulcissime re-
rum? H.
dulolter, adv, [dulcis], agreeably, sweetly, pleas-
antly: sciisuH movetur.
dnloitudo, inis,/ [dulcis], sweetnem.
1. dum, adv. of time, the while^ a while, now,
yet. — Only as enclitic; see etiamdum, nondum, ni.
hildum, etc. — With imper. (colloq.): Sosia Ades>
dum, paucis te volo, stop a moment, T. : abidum,
T. : facitodum, T. : age dum, T. : agedum, conferte,
etc., come now : agite dum, L. : cedodum, T.
2. dum, eonj. [1 dum], while, whilst, at the timi
that, during the tvne in which, where: dum conan*
tur, annus est, T.: dum de his dispato iudiciisr
dum ea conquinintur, ad Rhenum oontenderunt,
Cs. : Haec canebam, Caesar dum Fulminat, V. :
haec dum geruntur: dum ea parant, L. : dura
tempus teritur, repente, etc., L.: dum Appium
omo, subito, etc.: ne bellum differretur, dum
aeger conlega erat, L. : dum is in aliis rebus erat
occupatus : qui, dum ascendere conatus est, yenit
in p^culum : dum oculoe bostium certamen aver-
terat, capitur murus, L. : dum ad se omnia irahant,
nihil relictum esse, L. : ut, dum sine pericolo lice-
ret, exoederet, Cs. : dum intentus in earn se rex
totus averteret, etc., L. : Ilia, dum te fugeret, non
vidit, v. — Of a period of time, while, au the time
that, as long as : vixit, dura vixit, bene, T. : dum
ego in Sicilift sum, nulla statua deiecta est : haec
civitas dum erit laetabitur: causas innecte mo-
randi, Dum desacTit hiemps, V.: dum longius
aberant Galli, posteaquam, etc., Cs. : dum auxilia
sperastis, postquaro, etc., L. : se duces, usque dum
per me licuerit, retinuisse.— Of immediate succes-
sion, to the time when, all the time till, untU: ut
me maneat, dum argentum aufero, T. : Tityre,
dum redeo, pasce capellas, V. : mansit usque' ad
eum finem, dum indices reiecti sunt : non exspec-
tandum sibi, dum perrenirent, Cs. : Multa passus,
dum conderet urbem, V. : dififerant in tempus
aliud, dum defervescat ira. — In restrictive clauses,
as long as, if so be that, provided that, if Ofdy : dum
res maneant, verba fingant: oderint, dum metuant:
laborem pati, dum poenas caperent,S. — With mocfe
(often written dummodo): mea nil re fert^ dum
patiar modo, T. : feram libenter, dum modo vobis
salus pariatur: quftlibet, dum modo tolerabUi,
condicione transigere. — With tamen . firmissimum
quodque sit primum, dum illud tamen teneatur,
etc. — With ne, so long €u not, provided that not, if
only not : dum arator ne plus decum& det : pec-
cate, dura ego ne imiter tribtinos, L.
dumeta (dumm-), Onim, n. [ dumus ], thom^
bushes, a thorti - hedge, thicket: saeptum dumetia
sepulchrum : tondere dumeta, V. — F i g., ifitrieacyy
obscurity: Stoicorum: in dumeta conrepere.
dummodo or dum modo, see 2 dum.
dumofius ( dumm- ), atfy'. [ dumus 3, futt of
thorn-bushes, bushy: nipe*, V. : saxa, O.
dumtaxat or dum taxat (not dunt-), adv
[ dum + taxo J. — Pro p., while one examines ,
hence, to this extent, so far. in so far, as fa^ oji
Digitized by
Goog
le
dnmus
265
duritU
ttv.' hoe recte dumtaxat: sint ista pulchriora
dam taxat aspectu. — Strietly tpeaking, precuelt/,
not mon^ only^ *i«^piyy merdy: cogitans caaQs
domuzat huiuaDoa: species dum taxat obicitur
qatedam: peditatu dumtaxat ad speciem utitur,
equites, etc., Gb. : sescentos equites damtaxat scri-
bere, L. — Strictly speaking^ at Utut : in tuo dum
ttxat periculo: eo nomine dum taxat (i. e. certe) :
lit qmdris simplex dumtaxat, H.
(domus, I), m., a thorn-bush, branUde. — Only
p&tr.,a thicket: e dumis eminens: silvestres, V.
duo, ae, o {ytn. duOnim, du&rum, often duQra ;
•«. mate, duos and duo), num. [ D VA- 1, two : po-
coil: menses: milia nuromtlm : duo quisque coru-
Mant Oaesa manu, two each, V.^The two, both:
doo consules: Roscii: nocuit sua culpa duobus,
0.: qui dno populi, L.
daodeoiens (-iesX adv, mmu [cf. duodecim],
tiKhetime$.
doodecim or XTI, num, [ duo + decern ],
twdn: dies: Tabulae, the laws of the Twelve
TableB: cetera in xii (sc. Tabulis) : post xu^eince
theeaadmentof.
dnodecimtu, a4j* num. ortL [ duodecim 1, the
M/th: legio, Cs.
duodeni, ae, a, atf;, num, dUtr, [cf. duodecim],
t^'^ each, twelve €tpieee : uxores habent deni inter
Be communis, Cs. : in singulos homines iugera :
Per duodena astra, twelve each year, V. : signa, 0.
dno-de-qnadrageaiinaB, adj, num. ord., the
f^irty^hth: anno, L.
dno-de-qnadraginta, num., thirty-eight.
dno-de-qmnqnagenimn n, ac{j. num. ord., the
fvrty-eighth : anno.
dno-de-trioienJi^ adv. num., twenty-eight times,
HS(8e. centena milia).
dno-de-triginta or duo de xxz, acff. num.,
*<tnhf^ht: ca8teHa,L.
dno^e-vioeni, ae, a, adj, num. distr., eighteen
e^ek: denarii, L.
dno-de-viglinti, num., eighteen : pedes, Cs., C.
dno-et-vioestmaiu, Oram, m., soldiers of the
^fenty-seeond legi<m,Ttu
dao-et- vioeflimas, adj., the twenty -second:
fcpo,Ta.
(dnoTlratiis or) U virataa, ace., um [duo-
^\the office of a duumvir: II viratum gerere.
too vizi, dooviri or H vlri (less correctly
dnomvin), drum, m., a board of two persons, an
otraordinary criminal court, duumviri (selected
l^ Tollus Hostilius to try Horatiua), L. ; (by the
people to try Manlios), L. ; (to try Rabirius), C. :
"•erormn, keepers of the SibyUine books, L. : na-
vbIo^ <a bsdtd and eqmp a jleet, L. -. ad aedem
faciendam, to build a temple, L. — A board of colo-
nial magistrates, Cs. — Each of the duo vlri is
called II vir or duQmvir, L.
duplex, icis {abl. id ; rarely ice, H.), ac^j. [duo+
FLEC-], twofold, double: mur'us, Ca. : vallum, Cs.:
rates, t« double rows, Cs. : dorsum, consisting of two
boards, V. : pannu.M, doubled, H. : ficus, cloven, H. :
aroiculum, of two thicknesses, N. : gemmis auroque
corona, of twofold nuUerial, V. : Latonae genus,
the two children, V. — Twice as hug, twice as great,
double: stipendium, Cs. : modus: dedecus. — Two,
a choice of two : duas esse vias dupliclsque cursQs .
opinic—Poet., a pair, both: palmae, \.— Com-
plex, compound: duplicis iuris Natura, H. — ^Fig.,
double-tongued, deceitful: Ulixes, H.
duplioarlaa» I, m. [duplex], a soldier under
double pay, L.
duplioiter, adv. [duplex], in two ways, in two
senses, for two reasons: dici : delectari.
duplioo, Svl, fttus, ftre [duplex], to double, mul-
tiply by two, repeat: numerum obsidum, Cs. : co-
piae duplicantur, L. : duplicato eius diei itinere,
Cs.: verba. — Of words, to compound: ad dupli-
canda verba, L. — To double, enlarge, augment, in-
crease: sol decedens duplicat umbras, V. : dupli-
cata noctis imago est, 0. : bellum, Ta.— 7b double
up, bow, bend: duplicato poplite, V. : virum dolorc,
V. : duplicata Tolnere caeco, 0.
duplos, adj. [ DVA.+PLE-], double, twice w
large, twice as much: intervalla: pecunia, L. — As
subst. n., the double, twice as much : dupli poena : in
duplum ire, have a (new) trial for twice the amount.
dupondios, I, m., «. [duo-hpondus], two asses,
two-pence: tuns.
diirabiliB, e, a<fj. [duro], lasting, 0.
duratUB, F. of duro.
dure, adv. with comp. [ duras ], hardly, stiffly,
awkwardly: pleraque Dicere, H. : durius incedit,
0. : quid fusum durius esset, U.^Harshly, rough-
ly, sternly, rigorously: dicere: suae vitoe durius
consulere, I e. kiU themselves, Cs. : aooipere hoc.
duresoo, ruT, — , ere, inch, [durus], to grow
hard, harden: durescit umor: campus, V.: ora-
que duruerant, 0. : durescente materia, Ta.
dozltaB, atis,/. [duras], harshness: orationis.
duriter, adv. fdurus], roughlt/, coarsely: vitam
agere, T.— F i g., harshly, sternly: Factum, T.
duritia, ae (ace, duritiem, 0., Ct.),/. [durus],
hardness: Duritiam tacto capere ab acre, 0. : fern,
Ct. : pellis,0. — Fig., hardness, austerity: duritiae
student, Cs. : virilis: consueta, S.— Absence of feel-
ing, insensibility: animi sicut corporis : duritift fer-
rum ut superes, 0.— -Harshness, strictness, rigor:
tua antiqua, T. : Duritiae agi reus, 0.— Oppressive-
ness: imperii, Ta. : caeli miiitiaeque. Ta.
Digitized by V^OOQ IC
duritieB
266
ebrlus
(duritieB), see duritia.
diiro, avi, &tu8, Are [durufl]. I. TVans.ytomake
hard, harden, solidify: fumo uvam, dry, H. : calor
durat (terram), V.: caementa caloe durata, L. : solo
nives, H. : undam in glaciem, Tb. — F i g., to harden
with use, make hardy, inure : membra animumque,
H. : umeroe ad yolnera, V. : hoc se labore, Cs. :
ad versus mala duratus, L. — To render hard^ make
intennble, dull, blunt : ferro (luppiter) duravit sae-
cula, H. — To bear, endure, resist : laborem, V. :
Vix durare carinae Possunt Aequor, H. — II. In-
trans.,to grow hard: Turn durare solum Coeperit,
V. — To be inured, be patient, wait, persevere, endure,
hold out : hie, T. : in labore sub pellibus, L. : Du-
rate et vosmet servate, V. — Pass, impers. : nee
durari extra tecta poterat, L. — To hold out, con-
tinue, last, remain : totidem per annos, V. : duret
geutibus odium sui, Ta. : durante originis vi, Ta. :
eadem horam durare probantes, H. : durando sae-
cula vincit, V. : in banc saeculi lucem, to survive,
Ta. : durant colles, i. e. extend, Ta.
duruB, acfj. with comp. and sup., hard (to the
touch) : silex^ V. : ferrum, H. : bipennes, H. : cutis,
0. : corpus, impenetrable, 0. : dumeta, i. e. rough,
0. : gal Una, tough, H. — As subst. n. ; nil extra est
in nuce duri, no shell, H. — Hard, harsh, of a taste :
sapor Bacchi, V. — Of a sound, C. — Fig., rough, |
nuie, uncultivated : oratione et raoribus : poeta I
durissimus : durior ad baec studia : virtus, Ta. : I
gend duro robore nata, V. : componere versQs, H. !
— Hardy, vigorous, rough : Spartiatae : in arrais '
genus, L. : vindemiator, H. : ilia messorum, H. : j
iuvenci, 0. — Harsh, rough, stem, unyielding, un-
feeling, pitiless, insensible, obstinate: pater, T. : se .
durum agrestemque praebere : durior Diogenes : |
index durior : duri hominis vel potius rix homlnis
videtur : nos dura aetas, H. : 6s, shameless, inmu-
dent, T. : ore durissiroo esse : fermm, cruel, V. :
aures, V.: flectere (me) Mollibus lam dnrum im-
periis, H. — Of things, hard, severe, toilsome, oppres-
sive, distressing, burdensome, adverse: proviDCta,
T. : fortuna : hiemps : venatus, O. : durissiroo
tempore anni, inclement, Cs. : valetudo, H. : dolo-
res, V. : iter, V. : proelia, V. : Durum : sed levius
fit patientia, etc., H. : hi, si quid erat durius, con-
currebant, a difficulty, Cs. : si nihil esset duriua,
Cs. — Plur. n. as subst,, hardships, difficulties : Sic-
cis omnia dura deus proposuit, fl. : multa, V. : ego
dura tuli, 0.
danmvir, duumviratuB, daomvlzi, see
duovir-.
duz, ducis, m. and /. [DVC-], a leader, conduct^
or, guide : itineris periculique, S. : locorum, L. : its
ducibus, qui, etc., guided by, Cs. : Teucpo duce, H. :
Hac (bove) duce carpe vias, 0. — Of troops, a com-
mander, general -in -chief : Helvetiorum, Cs. : ho-
stiura, S, — A lieutenant-general, general of cUvision
(opp. imperator), Cs. — In gen., a commander,
ruler, leader, chief head, author, ringleader, ctdviser,
promoter: ad despoliandum Diane templum: me
uno togato duce : optitnae sententiae : femtna
facti, V. : dux regit examen, H. : armenti (L e. taa-
rus), 0. : Te duce, while you are lord, H. — F i g., a
guide, master, adviser, counsellor : natura bene Vi-
vendi : Sine duce ullo pervenire ad banc improbi-
tatem : quo me duce tuter (i. e. magister), H. *
dynaBteB, ae, m., = hvv&STtiQ,, a ruler, prines,
petty monarch, C, Cs., N. — Of the triumvirs at
Rome,C.
E.
e, praep., see ex.
1. ea, see is.
2. ea, adv. [abl, f of is ; sc. via], on that side,
thai way, tliere: eft proxime accedi poterat: eft in-
troi uinpere, Cs. : transitum eft non esse, L.
eadem, adv. [abl. f of Idem ; sc. via], by the
same way : ventum est, e&dem qua, etc. : revertens,
L. : csecndens descendensque, S. — At the same
time, itkevnse, T.
eapropter, adv. [ for propter - eft J, for that
reason, therefore. — Followed by quod, T.
eatenUB, adv. [abl.f of is + tenus], so far, so
lomf, to such a degree: catonus, quoad, etc. : verba
persequens eatcnus, ul. vie.
ebenuB, nee hebenus.
e-bibo, bl, — , ero, to drink up, drain : qui'l
ebibent? T. : ubera lactantia, 0. — Poet : Ne.-to-
ris annos, i. e. a glass to each year, O. : haec, spend
in drink, H. — Of things, to suck in, absorb .- amnXs,
0.
e-blandior, Itus, Ii-I, dep., to persuade by flat-
tery, obtain by coaxing : eblandire, effice ut, etc :
omnia, L. — P. pass. : eblandita suffragia.
ebrietaB» atis, / [ebrius], di^unkenness^ intoxi'
cation: ut inter ebrietatem et ebriositatem interest:
in proelia trudit inermeu, H. : si indulseris ebrie-
tati, Ta.
ebiiositaB, fttis,/. [ebriosus], habitual drusdt-
funesM.
ebiioBUB, a(fj. with comp. f ebrius 1, ffiven to
drink, sottish. — As subst. m., a drunkard^ C. F\dl
of drink, drunk : ebriosos sobriis (inaidiari) : ma-
gistra ebriosior, Ct : acina, jtMcy, Ct.
ebriUB, adj. [AMB^],full, sated (wHh drink):
Digitized by V^OOQ IC
etKiUio
267
edepol
qoom to eris ebriua. T.^FuU of drink, drunk, in-
UmeoUd: semper: iacebat ebrius, imu dead-drunk,
—fhtr. 18 tubd. : domus plena ebriorum. — F i g. :
Bepng fortun& dulci, intoxicated, H. : pueri ocelli,
i»toaeated with hve, a.
e-bnlll^ — , — , Ire, to boil over: quod (die-
tiim) solet ebullire. — With ace. : virtu tes, i. e. with
phram about virtue, etc.
ebahUB, I,n. [AMBR.],i)a»k?.ttK>rt, dwarf -Mer,
ebor, oris, n., ivory: ex ebore factum: puer
qoile Lucet ebur, V. : ebur ooemere, worke in
twry; maestuiD, tteUuet of ivory ^ V. : Inflavit
ebur, hU» the tibia, V. : ense vacuum, scabbard,
0.: cunile, chair, E.—An elephant, lu.
obmneolii^ adj. dim. [ eburoeus ], of ivory :
ebnmeiifly adj. [ebur], of ivory: dentes, ele-
fhanlg' tutk$ : signum : oolla, white as ivory, 0.
ebomoBy adj. [ebur], of ivory : scipio, L. : lecti,
H. : ensifl, with ivory hUt, V.
ec-, an indef part., only in compounds.
icuXoT, inter;, [old interj, e-|- Castor], by Cas-
tor, T
9O09m, I e. ecoe earn ; see ecce.
•0-0^ adv. demongtr. — Calling attention, lo I
•»/ hMdf there I look/ ecce autem video senem,
T.: Eoce processit Caesaris astrum, V.: adspice
^t^ Ecce meos, O. — Esp., to announce the
pwencc of an object, here, lo : Ecce, Areas adest,
0. •• Kccc m€^ T. : ecce tuae litterae de Varrone. —
"» * transitioD, emphatically introducing a new
<*ject or thought : ecce tibi alter : ecce ex inpro-
^ logortha, S. : ecce autem repente nimtiatur :
Mec dum a^t, eoce, eta, H. : ecce aliud miracu-
nffl^ Lu— Combined with 9.pron.per8. (old and col-
%): eocum ipsum obviam (i. e. ecce eum), here
*^ "^ T.: eccam ipsam (i. e. ecce earn), T. : eccos
r>.e.eoceeoe),T.
«Ocere^ inter;. [ecce-^Tem'],look/ lo/ there f T.
^coimi, eoooa, see ecoe.
OOdlcn^ I, m. [Mueoc], a syndic, solicitor of a
<*HB«iifiiify.
•clatiifl, eofero, ecfor, eofdtuo, etc., see eff-.
OCbenedfl^ idia, /., = ^(p^tc, the suckiny-Jish,
edddna, ae,/., = lx^$va, an adder, viper. — Of
we hiir of a Fury, O. : Lernaea, the Lemaean
B^^MdnfWiH, ad^., of Echidna (a monster, moth-
erofGerberuB): canis, Cerber\ta,0.
*ddims, t, m.,^ ^^vog, a sea-urchin, H., lu.
-^^ vessel for the table, slop-bowl, Hnmng-bowl :
e, f., = iKKoyii, a selection, short
poem, ecloffue (often as a title of V.*8 Buoolio
poems).
edogarii, Orum, m. [ecloga], select passages.
eo^uando, adv. interrog., ever, at any time:
ecquando te rationem redditurum putasti ? : quo-
tiena hoc agitur, ecquandone niai ? etc.: quaero
ecquando creati sint, etc., whether ever.
eo-qui, ecquae, ecqua, or ecqnod (no am.), pron.
interr, adj.— Direct, Is there any? Any? ecqui pu-
dor eat ? ecquae religio : ecquae seditio umquam
fuit ? hospitem ecquem hie habes ? T. : ecquo de
homine hoc audivistis ? — Indirect, whether any:
quaerere ecquo modo condemnare possent.
eoquid, adv. interrog, [neut. of ecquis].— Direct,
at aU? ecquid te pudet? T. : ecquid vide8, quos,
etc. : ecquid sentitiy ? etc., L. : Ecquid animos ex-
citat Hector? V.— Indirect, whether, if at all: po-
tisse, ecquid banc rem valere oportcat
ecquinam, quaenam, quodnara (wo gen. or dot.),
pron. intenog. adj. [ecqui -|- nam].— Direct, Is there
any? any? eequodnam principium putatis? etc
— Indirect, w/uther any, if any : dubium, ecquae-
nam fieri po.^sit accessio.
eoquls, ecquid (no gen.), pron. interrog. — Di-
rect, Is there any one ? any ? any one ? anybody ?
anything? ecquis audivit?: ecquis est, qui . . .?:
eccui non proditur?: ecquid respondetur? — In-
direct, whether any one, if an^dy : hue evasit
. . . Ecquis cum eft, T. : experiri ecquid valerent.
— As adj, (for ecqui). —Direct, any? Ecquis erit
modus? V. — Indirect, whether any: respondeat,
ecquis populus defecerit, L.
eoquisnam, quidnam (no gen. or dat.), pron.
interrog. subst, [ecquis H- nam]. — Direct, any one?
anybody ? Ecquisnam tibi dixerit, etc. — Indirect,
whet/ier any one: interrogare, ecquosnam posset
nominare.
eoquo, adv, interrog. [ecqui], to any point ? to
any remit? ecquo te provehere?
eouleuB (equu-), I, m. dim. [equus], a young
/iorse,foa/, colt : \\\ equo quain in eculeo. — A email
equestrian statue : eculeos argcnteos aufert. — A
rack, torture-fmrse : facti in eculeo quaestio est.
eons, see equus.
edacitas, atis,/. [edax],^/W<ony.* morbus eda-
citatis.
edaz, acis. adj. [ED-], greedtf, voracious, glut-
tonous, rapaeiom : hospes: dominuB, H. — Devour-
ing, destructive: ifjnia, V. : imber, H. : curae, ^pna^.
ing, H. : tcrapus reruni, 0.
edendum, I. n. [P. of 1 edo], victuals, food:
penuria eilondi, V.
edepol, interj. [old interj. e+deus+ Pollux],
by Pollux: Bone edepol narras, T. : Certe edepol,
Digitized by
Google
edera ^
(edera, ae,/), see bedcra.
e-dioo, dixi, dictus, ere (imper. e lice for ddic,
v.). — Of a magistrate or oflScer, to declare, publishy
make knoton^ proclaim, order, establish, decree, or-
dain: edicta die : diem comiliis, L. : diem ad con-
▼eniendum militibus, L. : iustitium : senatum in
diem posterum, a session o/,L.: ut senatus ad ve-
stitum rediret : edicto, ne quis iniussu pugnaret,
L. : cum edixissentf senatus ndesset : sociis, arma
capessent, Y. : sese iudiciuni non daturum. — Of
the praetor, to announce a policy, make an inau-
gural address : est tibi edicendum quae sis obser-
▼aturus. — To make known, anfiounce, declare, ap-
point, establish, order, ordain, warn : Hoc, H. : ne
Tir ad earn adeat, T. : uti turba veniant, H. : no-
strum esse filiuro, T. : mergos suavis assos (esse),
H. : iussus quae seiret edicere, S. : quid repreben-
dere Scipio solitus sit : berbam Carpere ovis, Y.
ediotum, \ n. [ edico ], a proclamation^ ordi-
nance, edict, manifesto (of a magistrate or general-
in-chief) : consul praetor nova edicta proponunt :
civem edicto eicere : proconsulis, L. : rex Edicto
vetuit ne quis, etc, H. — £ s p., of the praetor, an
edict, inaugural address (declaring the principles
on which he will administer justice): praetoris
edictum legem annuam esse: finem edicto praeto-
ris adferunt Kal. Ian. : in edictis praetoriis pni-
dens, i. e. learned in the law as defined by successive
praetors: iudicium ex edicto dare. — An order,
command: tuom, T.
e-dlBOO, didici, — , ere, to learn thoroughly,
learn by heart, commit to memory : aliquid eius
modi, some such phrases : po^tas : numcrum vcr-
suum, Cs. : diebus ediscendi fasti, i. e. a calendar
to learn by heart. — To learn, study : istara artem
(iuris) : ritOs pios populi, 0. : modos vitae, H. :
quem ad modum tractandum bellum foret, L. : tri-
stia posse pati, 0. : edidici, quid Troia pararet,
i. e. have experienced, 0.
e-dissero, nil, rtus, ere, to set foHh in full, re-
late at length, dwell upon, unfold, explain, tell:
eadem, L. : res ge8tas,L. : mihi haec vera rogatiti,
Y. : in edisserendo subtilior : edisseri a nobis quae
finis familiae fiat.
e-dissertd, — , — , ftre, intens. [e-disscro], to set
forth in full, explain, rdate: quae ediBsertando
minora vero fecero, L.
editiduB, adj. [ editus ], set forth, proposed :
indices, a list of proposed jurors (to be reduced by
the challenges of the accused).
editid, onis, /. [2 edo], a statement, account:
tam discrepans, L. — In law, a designation : tribu-
um ( from which judges should be taken ). — A
publiMng: libri, Ta.
(editom, I), n. [editus]. — Only plur. — Heights,
18 edooeo
elevations : montium, Ta., Cu. — Commands, orders :
Thaumautidos, 0.
editua, adj. with comp. [ P. of 2 edo]. — Of
places, devated, high, lofty : locus : mens in ininen-
sum, S. : (campus) austro, i. e. exposed, Y. : tumu-
lus editior, Cs. — F i g. : viribus editior, stronger, H.
1. edo, 6dl, esus, ere, or esse ( est for edit ;
esses, Ssset, for ederes, etc., Y., H., O., lu. ; Sstur,
0,^Subj. : edit for edatj H. ; edint, C.) [ED-], to
eat, coneume : de symbolis, T. : ut biberent, quo-
niam esse nollent : ut edint de patellft, i. e. ojfer-
ings to the gods : amor edendi, hunger, Y. (cf. eden-
dum). — P r o y. : multos modios salis simul eden-
dos ease (in a long friendship). — Of things, to eat
up, consume, destroy : ut mala culmos fisset robigo^
V. : carinas lentus vapor (i. e. flamma), Y. — ^F i g.,
to corrode, consume, devour : si quid fist animaoiy
H. : Kec te tantus edat tacitam dolor, Y.
2. e-do, did!, ditus, ere, to give out, put forth^
bring forth, raise, set up : animam, i,e.aie: Titam,
to end: spiritum: clAmorem, utter : voces: que-
stUs, 0.: Maeander in sinum maris editur, cU*-
charges, L. : ordo editus in altam. — To bring forth^
give birth to, bear, produce, beget : partum : quem
partu edidit, Y. : geminos, 0. : Electram Atlas
Edidit, Y. — P. pass. : in lucem, C. poet. : parta,
0. : de flumine, 0. : Maecenas atavis regibus, H.
-—To produce: (tellus) Edidit species, 0.: utrum
alios terra ediderit, L. — To put forth, publish : de
re p. libros: delere licebit Quod non edideria, H.
— To set forth, publish, relate, tell, utter, announce^
declare, disclose: quid in raagistratu gesserint:
carmen post Tem actam editum, L. : hominis no-
men, H. : veros ortOs, 0. : mea fata tibi, O. : era-
culum : haec ex oraculo edita tibi : ilium Uctum
per inane, 0. : auctorem doctrinae falso Pythago*
ran, L. : (hunc) filium edideriro, am inclined to eaU
him, L. : opinio in volgus edita, spread abroad,
Cs. : in volgus edit, profecturo, etc., N. : editis
hostium consiliis, divtdged, L. — To give out, pro-
midgate^ proclaim, ordain : verba : iudicium : man-
data edita, L. : quid fieri vellet, L. — To designate^
name : hostiae, quibus editum est diis, caesae, L. :
indices editi (cf. editicii) : sibi eum edidit socium.
— To bring forth, show, display, produce, perform,
bring about, cause, inflict : oves nullum fructum
edere possent : conteroptus hostis cruentum certa-
men edidit, L. : ingentem caedem, L. : trepidatio-
nis aliquantum, L. : facinus, perpetrate: (soelas)
in me : munus gladiatoriuro, exhibU, L. : exempluno
severitatis: in te exempla, maJce an example of
you, T. : in eos omnia exempla cruciatOsqae, Oa.
e-dooeo, cul, ctus, ere, to teach thoroughly, in-
struct, inform, apprise : causam meam imperitoa :
inventutem mala faciuora, S. : cuncta edocius, S. :
vir omnis belli artis cdoctus, trained in, L. : Ad-
vectum Aenean, Y. : edoctus tandem deos eaae,
Digitized by V^OOQ IC
edolo 24
L : alqaoe, quae dici vellet, Cs. : id unde (sit),
edoce, T. : ante edocti, quae interrogati pronun-
tiarent, Gs. : ut tot cladibus edocti croderent, etc.,
L : Pbaniam cdocebo, Ne quid vereatur, T. : gen-
teia casOa aperire futuros, 0. : ordine omnia, L. :
acta, S. — Of things, to teach^ thow^ prove : f ama
edocaerat, viam tantum Alpls esse, L. : edocuit
ratio . . . ut, etc. : avaritia superbiam edocuit, S. :
araritia deos neglegere edocuit, S.
e-dolo, ftvl, — ^ are, to hew oW, toork out^Jimsh :
qood iusseras edolavi.
e-domo^ ul, itus, &re, to conquer^ tubdue:
(Roma) edomito sustulit orbe caput, 0. — To over-
come, nibjeet : natura ab eo edomita doctrinft : lex
edomuit nefas, H.
e-donnid, ItI, — , ire, to deep outj deep off:
cumqoe (yinolenti) edormiverant, etc : crapulam.
— Poet. : nionam, i. e. to deep through the part
•/,_H.
edonnisco, ere, inch, [edormio], to deep out^
i^p off: hoc villi, T.
education Onis, /. [2 educo], a rearing^ train-
mg^ edueaiion : puerilis : educationis deliciae, Ta. :
feras inter se educatio conciliet
educator, oris, m. [2 educo], a /otter^/ather^
C^A tutor ^ pedagogue^ Ta.
edaoatrix, ids,/, [educator], a nurae: earum
(remm) sapientia.
1. e - duoo, dQxI, ductus, ere, to lead forth,
draw ouiy bring off, take away: eos nobiscum:
(medicum) tecum, i. e. to your province: impedi-
menta ex castris educi iussit, carried, Os. : gla-
diom, draw, Cs. : gladiis eductis : cor post tela
edocta ref rixit, O. : ex urna trls : corpore telum,
V. : naTis ex poriu, put to sea, Cs. : equos ex Ita-
lii, extort, L. : me eduxi foras, went out, T. — In
lav, to bring, tummon (before a court) : Sthenium :
in ios ipeum : ad consulee. — Of troops, to lead
forth, march out, conduct, take awag : exercitum
in expeditionem : praesidium ex oppido, evacuate,
Cs. : ab urbe exercitum, Cs., L. : copias e castris,
Cs. : copias castris, Cs. — To move out, march out,
march away : ex hibemis, Cs. : tribus simul por-
tia, L.: ad legionem Pompei duplici acie eduxi t,
Ob. : in aciem, L. — Of children, to bring up, rear :
adulesoentulos libere, T. : quem eduxeris, eum
▼estire: puer in domo e parvo eductus, L. — To
bear, give birth to (poet) ; alqm tibi, V. — To raise,
lift up, draw up : signa (on a stage curtain), 0. :
(me) sub auras, O. — To rear, erect, build: turns
•Qb astra Educta, Y. : molem caelo, Y. — ^F i g., to
etaii: rirfs in astra, H.
2. ednod* 4vi, fttus, are [DYai, to bring up,
rear, train, educate : una a pueris eaucti, T. : apud
alquem : ilium primis cunis, 0. : ars dicendi ea
edacat, devdope: educata huius nutrimentis elo-
9 effero
quentia. — To produce, tupport, raise: quod pon-
tus, quod terra educat, 0. : berbas, 0. : Tractus
uter lepores eduoet, H.
ediilia, e, a^j* [ED-], edible: capreae, H.
e-duro, — , — , are, to last, continue, Ta.
e - duruB^ acfj., very hard: pirus, Y. — Fig.,
attd : Os, 0.
efEEuroid (-feroio), — , fertus. Ire [ex+farcio],
to stuff, fill out: intervalla saxis efifarciuntur, Cs.
effatum (eof-), l, n. [ effatus ], an ^ateranee^
axiom.
effatna, P. of effor.
eflfeotid, 6uis,/. [ex + 2 FAC-], a performing,
practising: artisi recta. — In p hilo a., an efficieni
cafise.
effeotor, oris, m. [ex +2 FAC-], an effeeter^
producer, cause : stilus dicendi.
effectriz, Icis, /. [effector], a producer, cause i
voluptatum.
efTeotam, I, n. [P. n. of efficio], an effect.
1. effeotaa, P. of efficio.
2. effectua, Qs, m. [ex +2 FAC-], an effecting,
execution, accomplishment, performance: peocare
sine efTectu, i. e. an outward act : opens, L. : opera
in effectu erant, nearly done, L. : spei, L. — An
operation, effect, result: (herbarum) effectum vi-
dere : eloquentiae : sine uUo effectu, L. : Huio
effectu dispar amnis, O. : effectHs impedire. Ph.
efTeminate, adv. [effeminatus], effeminatdy.
efTeminatna, acfj. with sup. [P. of effemino]?
womanish, effeminate: ne quid effeminatum sit^
languor effeminatissimus : vox stupris effeminata-
effemino, ftvl, &tus, Sre [ex+femina], to make
feminine, represent as feminine : eum (a6rem). —
F i g., to make womanish, effeminate, enervate: vi-
rum dolore ; corpus, S. : auimos, Cs.
efferatua (eof-), a^j. with comp. [P. of 2 effe-
ro], wild, savage, fierce : multa: mores efferatio-
res, L.
efferitaa (eof-), &tis,/. [efferus], wildness, bar-
barism : omnem ecferitatem expuli.
1. e£fer5 or ecfero, extull, dlatus, ferre [ex+
fero], to carry o%U, take out, bring forth, take away,
remove : tela ex aedibus : extra aedls puerum, T. :
fruroentum ab Ilerdft, Cs. : signa portis efferri
vidit, L. : pedem, escape, Y. : pedem portft : sese
tectis, Y. : Furium longius extulit cursus, L. — To
carry out for burial, bear to the grave, bury : Ec-
fertur, T. : filium : eum quam amplissime : extulit
eum plebs, i. e.paid his funeral expenses, L. : anus
Ex testamento elata, H. : Per funera septem Effe-
ror, i. e. toith a seven-fold funeral, 0. — To brittg
forth, bear, produce : quod agri efferant : aliquid
ex sese: cum ager cum decumo extulisset, ten
Digitized by V^OOQ IC
effero
270
efflngo
'old: (Italia) genas acre virum Extulit, V. — To
ift up^ elevcUe^ raise: bos io murum, Cs. : pars
operis in altitudinem turris elata, Cs. : pulvis ela-
tus luccm aufert, L. : dcxtra ensem, V. : caput
antra, 0. : Lucifer Extulit 58 sacrum, rose, V. :
ubi ortQs Extulerit Titan, V. — Fig., to set forth,
spread abroad, utter, publish, proclaim, express:
▼erbum de verbo expressura, translate literally, T. :
si graves sententiae inconditis verbis effenintur :
in volgum disciplinam efferri, Cs.: boc foras:
Dedecus per auras, 0. : in volgus elatum est, qu&
adroganti& usus, etc., Cs. — To carry away, trans-
port, excite, elate: me laetitia. — P. pass. : roilites
studio, Cs. : tu insolenlia. — To bury, ruin, destroy :
ne libera efiferatur res p., L. : ne me« unius fune-
re elata res p. esset, L. — To bring out, expose : me
ad gloriam : alqm in odium, Ta. — To raise, ele-
vate, exalt, laud, praise, extol: hominem ad sum-
mum imperium : quemque ob facinus pecuni&, S. :
patriam demersain extuli : consilium summis lau-
dibus, Cs. — With se, to rise, show oneself, appear:
quae (virtus) cum se extulit, etc. — To lift up, elate,
puff up, inflate, inspire : an i mum (fortuna) flatu
suo, L. : alqm supra leges, Ta. : quod ecferas te
insolenter : sese audacift, S. : se in potestate, be
insolent in office : (fortunati) eflferuntur fere fasti-
dio : adrogantifl clati, Cs. : ad iustam fiduciam, L.
— To support, endure: laborem : malum patiendo,
do away unth,
2. effero, avi, atus, are [efferus], to make wild,
make savage, barbarize, brutalize : terram immaui-
tate beluarum efferari : speciem oris, L. : gentes
inmanitate efferatae: efferari militia animos, L. :
Thebanos ad odium Romanorum, exasperate, L.
effertus, adj. [P. of eflfarcio], crammed, rich :
arva Asiae, poet. ap. C.
eflferus, cuij. [ex+ferusl, wry wild,flerce, sav-
age: Dido, v.: mensCaci, V. : facta ty ran ni, V.
eflfervesco, ferbui, — , ere [ ex + fervesco ],
inch., to boil up, boil over : aquae eflfervescunt ig-
nibus. — F i g., to ferment, effervesce, rage : undae
comitiorum ut mare: si cui nimiura efferbuisse
videtur huius vis : incautius, Ta. — To light up,
glow : Sidera toto caelo, 0.
ef-fervo, — , — , ere, to boil up, boil over: in
agros Aetnam, V. : apes ruptis costis ( boum ),
swarm out, V.
effetas, adj. [ex -\-f etna], past bearing, exhaust-
ed^ worn out : aetas parentum, S. : corpus : vires,
V. : saeclis senectus, V. : viri senectus, undiscem-
ing of truth, V,
effloaoitaa, atis,/. [efficax], efficiency: corpo-
(efflcaciter), adv.
tuaUy. — Only comp. : e
Ta.
efficax], efficaciously, effec-
3cacius agere, L. : obligari,
effloax, ftcis, €ulj. with comp. and «u;>. rex +
2 FAC-], efficacious, effectual, powerful, efficient:
scientia (magica), U. : ad muliebre ingenium pre-
ces, L. : necessitas efficacior quam ratio, Cu. : iu
quibus (rebus) peragendis continuatio efficacissi-
ma, L. : amara Curarum eluere, H.
effloienB, entis, adj. [P. of efficio], effective,
efficient, producing, active: res: virtus efficiens
utilitatis, the producer: ea, quae sunt efficientia
voluptatum.
effloienter, a€h. [efficiens], efficiently.
efficientia, ae, /. [ efficiens ], efficient power,
efficiency, influence : eius (soils).
effioid (eofioio), feci, fectus, ere fex+facio],
to make out, work out, bring to pass, bring about,
effect, cause, produce, make, form, execute, flnishy
complete, accomplish : mi has nuptias, T. : effectum
dabo, rU attmd to it, T. : quibus eifectis, Cs. :
facinora : omni opere effecto, Cs. : Mosa tnsulam
efficit Batavorum, Cs. : unam ex duabus (legioni-
bus), Cs. : unum consilium Oalliae, ^mite in pur-
pose, Cs. : quantum viribus efficere potuenint, as
far M their strength permitted, Cs. : milites ala.
criores ad pugnandum, Cs. : bunc (montem) mums
arcem efficit, Cs. : inritum Quodcumque retro est,
i. e. undo, H. : commeatHs ut portari posnent, Cs.:
ut Intel legatis : effice, coeamus in unum, O. : ne
cui molesti sint publican!: efficiemus, ne nimis
acies vobis cordi sint, L.: ut effici non posset,
quin eos oderim : quo is magis ingenio suo gaude-
ret, L. : se ad efficiendi utilitatem referre, useful
application. — To produce, bear, yield: qui (ager)
plurimum efficit: ager efficit cum octavo: quoad
se efficere posse arbitrabantur, make a profit. — Of
number and amount, to make out, make up, amount
to, come to : ea (tributa) vix, in fenus Pompei quod
satis sit, efficiunt: quibus coactis XIII cobortis
efficit, Cs. : ad duo milia boum effecta, L. — To
make out, show, prove : quod proposuit : animos
esse mortalls : ita efficitur, ut, etc, it follows.
e£f iotUB, P. of effingo.
effig;ieB, ace, cm,f. [ex+FlG-], a copy, imita-
tion, counterpart, likeness, semblance, effigy: deus
bominis : deorum, 0. : quem cuperent evertere,
eius effigiem servare, hi* mtre effigy. — An image^
statue, figure: avorum ex cedro, V. : Neronis, Ta.:
Saxea baechantis*, Ct. : Lanea, H. — Fig., an image,
ideal, symbol, expression : consiliorum ac virtutum
effigiem reliuquere: reliquit effigiem probitatis
suae filium, ttie image: sui ingeni, symbol, L. : ad
effigiem iusti imperi scriptus : ut res ipsas rerum
effigies notaret
effingo, iinxl, fictus, ere [ex+fingo], to strohe:
manQs, O. — To wipe dean, wipe out : spongiis
sanguinem. — To form^ fashion, mould : in tabuli
oris liniumenta: sui di:<similia: casQs in auro* V.;
Digitized by V^.OOQ IC
efflagitatio
271
eilundo
gressfts euntis, imitate, V. — ^F i g., (o et nreatj repre-
tody portray: nostros mores in aliei^ ) pereoDis:
magnitudo, quae ilia possit effingerf i. e. contain
tht reprttentations, ^
efBigitatio^ dnis,/. [effiagito], an urgent eolic-
itati<m: ad societatem : intempeetiva, Ta.
(efflagitataa, tu), m. [efflagito], an urgent bo-
lieiiatiaH,^4Jn\y abl. sing. : meo.
efflagitOr avi, fttus, are [exH-flagito], to de-
mand urgently, request earnestly, solicit, insist : tri-
banida potestas efflagitata est : notum ensem, V. :
ab ducibus signum pugnae, L. : epistulam hanc
efflagitarunt oodicilli tui, reqttired: a Dolabellft,
at se mitteret: a multis efflagitatus, dixit, etc.
•ffligo, flixl, — , ere [cx+fligo], to strike dead,
kill, destroy: ad effligeDdum Pompeiura.
efflo, avi, fttus, ilre [ex +flo], to blow out, breathe
out, exhale: ignis faucibus, v. : quern animain
eiBantem reliquisset. Aw last breath: (anguem)
Abieit eflflantem, dying.
efBoresod (ecf-), rul, — , ere [ ex+floresco ],
inch, to bloom, Jlourish, abound: ex renim cogni-
tk>oe efflorescat oratio: (utilitas) ecflorescit ex
tmicitii : (aetas) ingeni laudibus.
efflnd (aof-), fluxl, — , ere [ex+fluo]» to flow
<mt, flow forth, run out: cum sanguine vita: ne
qui leiis efflaat aura, escape, 0. : Effluxere urnae
maoibos, slipped from, 0. — F ig.,to transpire, be-
some known: Utnimque boo falsuro est; effluet,
T.: efBaunt multa ex vestra disciplinft. — To drop
oppose away, disappear, vanish : ex iis (intimis),
ht aduded: ex animo tuo, to be forgotten: quod
totam et&uxerat (so. ex memorift me&).
effluvliiin, I, ft. [effluo], an outlet : lacQs, Ta.
efiodio ( ezf-, eof- ), fodi, fossus, ere [ ex+
fodio], to dig out, dig up, mine, excavate : fernim :
opes, 0. : signum, L. : de limite saxum, lu. : terram,
L: effossis eorum domibus, ransacked, Cs. : porttls,
L e. make by digging, V. : oculi illi ecfodientur, will
he tarn out, T. : singulis effossis oculis, Cs.
(effor or eoforX atus, an, dep. defect. [ex+
for], to speak out, say out, utter, tell: effatur talia
■applex, V. : O virgo, effare, V. : Incipii effari, V. :
Haec effatus pater, Enn. ap. C. : Sic effata, V. :
eelanda effando, L. — Pass. : Non potest ecfari
quantum, etc., C. po^t : verba longo effata car-
mine, expressed, L. — Of augurs, to define, set apart,
consecrate: ad teroplum effanduin: locus templo
effatus fuerat, L. — In argument, to state a prop-
otition: quod ita effabirour, /ormu/a/«.
effrenate, adv. with comp. [effrenatus], unre-
frainedly, violently : incitari : effrenatius in aciem
i&nipere.
•flfrenatio, Onis,/. [effrenatus], unbridled im-
petuosity: impotentis animL
effrenatUB, adj. with comp. [ex+frenatus],
unbridled, without a rein : equi, L. — F i g., ungov-
emed, unrestrained, unbridled: homines secundis
rebus: libido effrenatior, L.: eupiditas: effrena-
tior vox : ecfrenati libidine.
effrenus, a<{/. [ex + frenuml,un6ruiZ«/: equus,
L. — F i g., unrestrained: gens, V. : amor, 0.
effringo, frSgl, frftctus, ere fex+frango], to
break off, break open : forts : valvas : (ianuft) ef-
f ractft : clausa, S. : cerebrum, V.
effug;id (ecf-), fQgl, — , ere [ex+fugio],—
Intrans., to ilee away, get away, escape : hue foras,
T. : e proefio : ad regem, Cu. : Numquam hodie
effupie.^, V. : vift Nolam ferente, L. : ne quid
simile paterentur, L. — TVans., to flee from, escape,
avoid, shun : pericula : mortem, Cs. : equitatum,
Cs. : vlncula, H. : haec morte effugiuntur : peti-
tiones corpore effugi, i. e. barely : beatus future
effngisse, the evil to come, Ta. — To escape the notice
of, be disregarded by : nihil te effugiet : nullius rei
cure Romanes effugiebat, L. : meas effugit nun-
tius aurls, V.
effag;ium, I, n. [ex + 2 FVG-], a fleeing, flight,
escape, avoidance, way of escape, means of flight:
mortis: pennarum, by means of: naves peritis
nandi dedissent effiigium, L. : ad effugium navem
habere, L. : in publicum, L. : reperire effugium
malo, Ph. : poenas ob nostre reposcent Effugia, V.
effulged, si, §re (once ere, V.) [ex+fulgeo], to
shine out, gleam forth, flash out : nova lux oculis
effulsit, v. : Faleriis ingens lumen effulslsse, L. :
auro, V. — F i g. : effulgebant Philippus ac Alexan-
der, L. : auduciA aut insignibus effulgens, Ta.
effultas, P. [ej.-\-t\i\t\is], propped, supported:
stratis Velleribus, V.: foliis, V.
effundo (eof-), fodl, fOsus, ere [ex +f undo],
to pour out, pour forth, shed, spread abroad: lacn-
mas : fletQs, V. : pro re p. sanguinem : flumen in
Propontidern bc effundit, L. : Nos effusi lacrimis,
V. — To pour out, pour forth, drive out, cast out,
send forth : telonim vis ingens effusa est, L. :
Ascanio auxilium castris apertis,/or A8ca7iius,y,
— To hurl headlong, throw down, prostrate: equui
consnlem effudit, L. : effusus eques, V. : ipaum
portis sub altis, V". — Of a multitude, to pour out,
spread abroad: sese multitudo ad cognoscendura
effudit (sc. ex urbe), thronged, Cs. : omnibus portis
ad opem ferendam effundi, L. : effuso exercitu,
scattered, S. : quae via Teuoros effundat in aequum,
i. e. by what way can they be forced, V. — To bring
forth, produce abundantly : herbaH: Auctuinnus
fruges effuderit, H. — To lavish, squander, waste:
patriroonium per luxuriam: sumptus: Effusus
labor, wasted, V. — To empty, exhati^t, discharge:
mare neque effunditur: cArcerem in forum: ."ac-
cos nummorum, H. — Fi g., to pour out, expret^s
Digitized by V^OOQ IC
effdse
272
egredior
fredy^ e3q>endt venty exhaitti: vobis omnia, quae
sentiebam : talis voces, Y. : carmina, 0. : vox in
turbam eif anditur : questOs in aSra, O. : f urorem
in alqm : omne odium in auxili spem, L. : quan-
tumcumque viriuni habuit, L. : virls in uno, 0. —
To give up, let go^ abandon^ retign: gratiam ho-
minis : animam, V. : manibus omnia effundit ha-
benas, V. — With ««, to abandon onetdf^ give up^
yields indulge .* se in aliquft libidine. — P. paas.^
abandoned, given up : milltes in licentiam effusi,
L. : in nos suavissime effusus (Pompeius), without
reserve : in adulationem, Ta.
effuse, adv. with oomp. [effusus], /ar mread,
in ditordcTy at random: ire,S. : fugientes, L. : se-
qui, L.: effusius praedari, Ij. — Fig., profutdyy
lavishly^ extravagantly: donare: vivere: animus
exsultat : bospitiis effusius indulgere, Ta.
effuaid, Snis, /". [ ex+FV- ], a pouring forth,
outpouring^ theadifig: atramenti: aquae. — A
thronging out: hominum ex oppidis. — Profu-
fion, lavithneat: pecuniarum effusiones: effusio-
nes fieri, extravagant displayt: liberalitatem effu-
■io imitatur. — JS^ravagance, abandonment : animi
in laetitift : ipsius in alios, unreserve.
effusUB, atfj. with eomp. and «*i/>., poured out,
extensive, vcut, broad, %oide : late mare, H. : loca,
Ta. : incendium, L. — Relaxed, slackened, loosened,
dishevelled: quam potuit effusissimis habenis, L. :
comae, 0. : (nympbae) Gaesariem effusae per col-
la, V. : cursu eff uso, <it full meed, L. — Straggling,
disorderly, scattered, di^persea: agmen, L. : turba,
V. : f uga, L. — F i g., unreserved, profuse, lavish : in
largitione effusior : sumptus: opes, L. : licentia, L.
effutio, — , Itus, Ire [FV-], to blab, babble, prate,
chatter : ista : levls versQs, H. : de roundo : ex
tempore : foris, to tell tales out of school, T.
effatu5 (eof-), — , tttus, ere [ex+futuo], to
exhattst by indulgence: ecfututa latera, Gt
e-gelidUB (eog-), adj., chilly, chill, cold: flu-
men, V. (al. et gelido). — Lukewarm, tepid: Notus,
O. : tepores, Ot.
egeno, entis, adj. with comp. and sup. [P. of
egeoj, needy, necessitous, in want, poor: egens re-
lictast misera, T. : egentes abundant : delectus
egentium, Cs. : nil magnae laudis, not craving, Y. :
non rationis, not destitute of, V. : nihil illo egen-
tius : egentissimus ganeo : egentissirais largiri, L.
egenui^ acfj. [egeo], needy, necessitous, in want,
destitute : in rebus egenis, V. : omnium corpora,
L. : aquarum regio, Ta. : castellum commeatu, Ta.
egeo, ul, — , Sre [EG-l, to be needy, be in want^
be poor, need, want, lack, nave need: egebat ? immo
locuples erat : Semper avarus eget, H. : omnibus
rebus, Gs. : medicinft : auxilio, S. : auspicia non
egent interpretatione : auxili, Gs. : audaciae, S. :
0iim classis egeret (Aeneas), Y.: si quid moni-,
tons egesUu, H.: tantuli quanto est opus, H.—
To be withi U, be destitute of, not to luive: quibus
(rebus) no6,Ruppeditamar, eget ille, senatu, etc.:
auctoritate e 'mper eguit
e-gero^ gessl, gestus, ere, to carry out, bring
out, take away, remove, discharge : cumulata bona,
L. : praedam ex hostium tectis, L.: fluctfLs (e
navi), 0. : tantum nivls, L. : aquam vomitu, Gu. :
egeritur dolor, is assuaged, 0. — To empty, make
desolate: avidis Dorica castra rogis, Pr.
egeetaa, atis,/. [egens], indigence, penury, ne-
cessity, want : summa : domestica : in egestate per-
manere, Gs. : mortalis, V. : egestates tot egentiad-
morum hominum : f rumenti, S. : curae mortalis,
humanprotection,Y,i pabuli,S. — ^Fig.: animi tui,
meanness.
ego (old and late, ego), gen, mel ; dot. mihl,
oftener mihi or ml ; ace. and aM. mS ; plw., nam.,
and ace. nos ; gen. nostram ; gen, obi. usn. nostrl ;
dot. and aU. n6bis ; pron. pers. [cf . lyw, ifii, vwt],
/, me, toe, us (expressed only for emphasis or where
distinction or contrast is suggested^ : his de causis
ego exstiti, etc. : si vobis videtur, ludices, ego ad-
fero, etc : ut nos ... sic ille : pars mei, H. : Pan
melior mei, 0.: mei imago, Y. : amantes mei:
causa restituendi mei: omnium nostram vitae:
unus quisque nostrdm : odium nostri : mihi defe-
rens : mihi carior : nova mi faciee surgit, Y. :
nobis tradita: nobis certandum est: me andiase
suspicatur : me accuset : 0 me miserum : nos di-
cere oporteat: contra nos dioendum: uU me de-
fensore: me consule: me digna vox: prae me
tuli : quid nobis laboriosius ? : nobis absieotibus :
nobiscum actum iri. — With special emphasis : ego
idem dixi : ab eodem me confici: me ipeum egis-
se : nemo erit praeter unum me : nos, nos consuls
desumus : Me, me, in me convertite ferrum, V. —
In dot. pleofiast., to suggest the speaker*s interest
or feeling (ethical dative) : quid enim mihi Pauli
nepos quaerit, / should like to know : Quid mihi
Gelsus ngit? H. : hie mihi quisquam misericor-
diam nominat? must I hear f etc., S. — With ab
or ad, my house, our house: quia a nobis egredi-
tur ? T. : venit (Pompeius) ad me in Gumanum ;
cf. apud me, at home, Y. — With the praep. ewn^
always written mecum, nobiscum, see 1 cum. —
Plur. for sina., often in ofllcial language, or poet. :
nobis consulibus: Nos patriae finis linquirous
( opp. tu ), Y. — Hence, absente nobis, in my ab-
sence, T. : insperanti nobis, Gt. : nobis merenti,Tb.
egomet, see -met.
egredior, gressus, I, dep. [ex +gradior]. I. 7n-
trans., to go out, come forth, march out, go away .-
ad proelium, Gs. : per medias hostium stationes,
L. : extra finis : ex suis finibus, Gs. : e portu, «ef
saU: a nobis foras, T. : portis, Gs. : Rom&: £st
urbe egressis tumulus, just outside, Y. : unde
Digitized by V^OOQ IC
es^egie
273
elaboratUB
ereiit egressi, Cs. : cum senatum egressuni vidi,
odjimrMd, — To tUsembark^ land: ex navi, Cs. :
raUbus, O. : ad egrediendura locus, Cs. : in ter-
rain.— To ffo vpf climb J mounts ascend: scalis, S. :
ad summum montis, S. : in tumulura, L. : altius, 0.
— Fig., io diffrets^ deviate : a proposito. — H.
TVofM., to go beyond,pas9 out o/*, leave: munitio-
nes, Ob. : flumen, S. : urbem, L. — F i g. : modum,
to tranaffreet^ Ta. : praeturam, to reach a higher
honor tAon, Ta.
egregie, adv. with eomp. [egregius], excellently^
emmenUy, gurptutingltf^ tplenaidli/^ ejuiedingly^ ain-
pdarly : studere, T. : fecerat hoc : vincere, hriU-
ianily, L. : Dixeris, H. : cordatus, Enn. ap. C. :
factns : munitum oppidum, Cs. : victoria parta, L.
•—Comp, : egregius cenat, lu.
esreglMB.t(y. [ex +grex], eded^ extraordinary,
diaiinffuished, surpaenng, exceUent, eminent: inge-
niam ad miserias, T. : diligentia : facta, S. : vir :
senatufl, L.: par consulum, L.: corpus, i. e. in
beautyy H. : silentium, marveUoue reserve, H. : vir-
tos, Cs. : in artibus, S. : forma, Y. : bello, Ta. :
conianx, Y. : animi, Y. — As subst. n. ; ut alia
egregia tua oraittam, S. : publicum, ylory^ Ta.
X egressuB, P. of egredior.
2. egrassna, ^ m. [ egredior ], a going out,
going away, egress, departure: veetrum egressum
omando: arcet egressu (ventos), 0.: egressQii
tioB sxplorat, tracks his movements, S. — A disem-
barking, landing : optimum esse egressum, Cs. —
An emptying, mouth (of a river), 0. — Fig., a
digression : libero egressu memorare, i. e. to expa-
tiate upon^TK,
ebem, intetj., ha I what / ( in delighted sur-
prise): ebem, tun hie eras? T.
eheu, interj.^ ah / €Uas I (in pain or grief), T. :
Khea soeleris pudet, H. : eheu me miserum, S.
eho, inttrj., look here ! look you / holla I soho /;
Ebo to, emin ego te ? T. : Eho tu inpudens, T. —
With endii. dwn., see here now ^ just look here!:
eho dum bone vir, T.
X. ei, pron. pers., dot. of is.
2. 9i, interj., oh I alas I : Ei, vereor nequid,
eic^ T. : Ei mihi, quod, etc., 0., Y, Ct, Tb.
eia, see hiia.
e-iaoulor, fttua, &rl, dep., to shoot out^ throw
out: aquas, O. : se in altum, 0.
elcio (pronounced but not written 8-iici5), iScI,
iectna, ere [ex +iacio], to cast out, thrust otU, drive
meoffpstt outy eject, expel: linguam : eiecto armo,
duioeated, Y. : ex senatu eiectus : hunc de civi-
late: a siiis dis penatibos: finibus,S. : cadavera
eetliB, H. : in exsilium Catilinam. — To drive into
etiU, bemisk: a me eiectus: revocemus eiectos:
Tarqmniiim eiectum aocipere, from exile, Y. —
With se, to rush out, sally forth : se ex castris, Cs. :
si se eiecerit secumque sues eduxerit: se foras,
L. — Of ships, etc., to bring to land, land: navis,
Cs., L. — To run aground, cast ashore, strand, wreck :
navIs in litore, Cs. : classem ad insulas, L. — Of
persons, P. perf, wrecked, shipioreeked : hanc eiec-
tam recepisse, T. : commune litus eiectis : eiectum
litore Excepi, V. — Fig., to expel, drive away, free
oneself from: soUicitudines : amorem ex animo:
memoriam ex animis, L. — With se, to break forth,
break out: voluptates se eiciuiit universae. — To
hoot (off the stage), condemn, refect, disapprove:
cantorum ipsorum vocibus eiciebatur: quod tum
explosum et eiectum est
eidem, dot. of idem.
eieotamentam, l, n. [eiecto], refuse, jetsam. —
Plur, : cetera maris, Ta.
eieotid, onis, /. [eicio], a coating out, banish-
ment, exile.
eieoto, &vT. fltus, hTe,freq. [eicio], to cast out,
throw up : harenas, 0. : cruorem Ore, Y.
eieotUB, P. of eicio.
eiero or einro, hv\, fttus, ftre Fex+IY-], to re-
fuse upon oath, reject by oath. Mure: id forum
sibi iniquum eierare, make oath that the tribunal
is prejudiced: me iniquum : bonam oopiam, i. e.
make oath of insolvency. — To resign, abdicate :
magintratum, Ta. — To renowice, aljure: eiurat&
patria, Ta.
(eiioid), see eicio.
eiulatlo, 5ni8,^. [eiulo], a wailing, lamenting:
lugubris : non vinlis, H.
einlattiB, f^ur. nom., Os, m. [eiulo], a wailing,
loud lamentation : Philoctetae.
eial5, — , — , ftre [2 ei], to wail, lament,
eiiiro, see SierO. eius, pron. pers., gen. of is.
eiuadem modi, eiua modi, see modus.
e-labor, elapsuR, I, dep., to slip away, glide off,
fall out, get off, escape: anguis ex columnft elap-
sus, L. : nexu sinuoso, Y. : haec elapsa de mani-
bus nostris : elapsae manibus tabellae, 0. : quic-
quid incidit faatigio muscuU elabitur, Cs. : cuspis
super galeam elapsa est, slipped, L. : ignis frondls
elapsus in altas, crept up, Y. : elapsos in prarum
artOs, i. e. dislocated, Ta. — To slip off, get dear,
escape: ex proelio, Cs.: telis Achivom, Y. : inter
tumultum, L. : mediis Achivis, Y. — F i g., to slip
away, be lostf escape: animus elapsus est Bacchidi,
i. e. became estranged, T. : rei status elapsus de
manibus. — To get off, get dear, escape: ex tot
criminibus: omni suspicione. — To dip, fall, glide:
in servitutem, L.
elaboratUB, a^. [ P. of elaboro ], highly
wrought, finished, labored: versQs: conciunitas:
Digitized by V^OOQ IC
elaboro
274
eUgO
non elaboratua pes, i. e. a nmpU $train, H. ; alqs
in verbis, Ta.
e-laboro, ftvl, atus, fire, to labor, endeavor,
struggle, make an effort, take pains: in ea scien-
ti& : in hoc, ut olnnes intellegant : ut prosira
causis: ut (in me) esse possent, mihi est elabo-
Patura. — To take fniins mth,work out, elaborate:
non dapes elaborabuut saporem, H.: quioquid
elaborari potucrit ad benevolentiam conciliau-
dam : elaboratuin industrifi.
e-lamentabillB, e, adj., very lamentable.
e-languesco, langul, ere, inch., to grow faint,
fail, slacken, relax : alienft ignavift, L. : proelium
elanguerat, Cu. : differendo elanguit res, L.
elapsuB, F. of elabor.
©late, arfv. with comp. lelnins], lo/tilg, proudly :
loqui : elatius se gerere, N.
elatio, Snis,/. [elatus], a transport, exaltation,
elevation: anirai: orationis.
e-latro, — , —, &i*e, to bark out, uUerfiercdy:
quod placet Acriter, H.
elataa, adj. [P. of effero], exalted, lofty, high:
animus : verba, high-sounding : animis super bis,
V. : insula opibus, N.
eleote, adv. [electus], vdlh selection.
eleotio, Snis, /. [electus], a choice, sdection :
verborum : condicionum, of alternatives, L. : lega-
torum, Ta.
eleotrum, !,«., = ^X««cTpov, dectrum, an alloy
of gold and silver: liquidum, V.: attouitus pro
Electro, his j^te, In.^Amber, a fossil gum from
the Baltic sea, O.—Plur. : Pinguia, V.
1. eleotUB, adj. with comp. and sup. [P. of
eligo], picked, select, choice, excellent : sexaginta
(milia armata), picked troops, Cs. : milites, Cs. :
exercitas, Ta. : electissiraa verba : scripta, Ct. —
As subst. m. : cum electo popularium, Ta.
2. (electus, as), m. [eligo], a choice. — Only abl.
sing. : necis, 0.
elegans, antis, adj. with comp. and sup. [for
Sligfins, P. of eligo], accustomed to sdect, fastidi-
ous, nice, delicate: heia, ut elegans est! T. : qui
se elegantls dici volunt: elegantissiraus po6ta, K.
-—Select, choice, neat, finished, tasteful, elegant: a
te elegantiora desidero : elegantissiraae familiae :
opus: genus (iocandi).
eleganter, adv. with comp. and sup. [elegans],
with good judgment, tastefully, neatly, finely, grace-
fully, elegantly : lautiores accepti : acta aetas :
causain dicerc : psallere et saltare elegantius, S. :
elegantius facturos dixit, si, etc., becomingly, L. :
elegantius loca cepisse, judiciously, L. : loqui ele-
gantissime.
eleganUa, ae,/. [degans], taste, propriety, re-
Jinement, grace, elegance: Attica, T.: ludorum:
verborum Latinorum : cum summft eleganti& vi-
vere: convivionim, Ta.
elegeia, ae,/., = kXeytia, an elegy, elegiac song:
clegeia cantet Amores, 0.
elegi, drum, m., = ikiyoi, elegiac verses, degy,
H., Tb., Pr., 0., Ta., lu.
EleleideB, — ,/. [Eleleus], the Bacehae, 0.
XUeleuB, — , m. [^XcXev. the cry of the Bao-
chantes], a surname of Bacchus, 0.
elementum, \,n.,a first principle, simple «i^
stance, element : elemento gratulor (i. e. ignij, lu,—
Plur., C, O.^Plur., the first principles, rudunenU:
puerorum: prima, H.: aetatis, i. e. o/ <rM/<wr€, 0.—
The beginning, origin : prima Romae, 0. : cupidi-
nis pravi, H, : vitionim, lu. •
elenchuB, I, m., = Aryxoc* <» <'<*«% trinket, ear-
pendant, lu.
elephantUB, I (very rare in nom. »ing.), and
(mostly nom. sing.) eleph&s or elephans (an-
tis), m., = iXi^s, an elephant : procedebat ele-
phantus in pontem, L. : elephans albus, H. : vires
elephanti.— P/wr. .- Indici, T.^Ivory, V.
e-levo, — , atus, are, to lift up, raise : conUbu-
latiouem, Cs. — P o e *t. : aura elevat preces, carries
away, Pr. — Fig., to lighten, alleviate: aegritudi-
nem.— 7b make light of, lessen, diminish, impair,
trifie with, disparage, detract from : causas offen-
sionum : quod esset ab eo obiectum : rea gestas,
L. : aegritudinem : alqm : elevabatur index indi-
ciumque, L.
elicio, licul, — , ere [ex+lacio], to draw out,
entice out, lure forth, bring out, elicit: hostem ex
paludibus, Cs. : omnis citra fluraen, Cs. : hostem
ad proelium, L. : praemiis ex civitatibus optimum
quemque. — To caU down, evoke, raise, conjure up :
caelo te, luppiter, 0. : inferorum. animas. — TV
draw forth, extract, produce : vocem: terra elicit
herbescentem ex eo (semine) viriditatem : ferrum
e cavernis: lapidum conflictu.ignera: cadum, H.
— F i g., to extract, elicit, excite, bring otU : causas
praeaensionum : misericordiam, L. : ad ea elicien-
da lovi Elicio aram dicavit,/ar interpreting, L.
filicins, I, m. [ex+LAC-], a surname of Jupi-
ter, as god of omens, L., 0.
elido, si, sus, ere [ex+laedo], to strike out,
diish out, tear wU, force out, squeeze out: aurig^a e
curni eliditur: nubibus ignis, 0.: spunia elisa,
daxhed up, V. : herbam, 0. : nervis morbunk, H. —
To dash to pieces, shatter, crush : caput saxo, L. :
fauces, to strangle, 0. : navls, Cs. : anguls, to
strangle, V. — F ig.,to break down, destroy : nervoe
virtuiis: acgritudine eli«ii.
eligo, l6gl. ICctus, ere [ex + 1 lego], to p/uek
out, root out: stirpes trunco everso eligendae
Digitized by V^OOQIC
ellmino
275
sunt : herbaSy Cu. — F i g., to root out : Buperetitio-
Dis stirpes. — To pick out^ choose^ eleet^ aeleet^ tingle
out: iudices ex civitatibus: quern vis medi& turba,
H. : fonnas quasdam nostrae pecuniae, hav$ a
pre/eref%ce for^ Ta. : a roultis commodissimura
quodque, fiwn many aiUhor$: equos numero
omni, v. : feras, Ta. : ad minima malorum eli-
genda: urbi condendae locum, L.: utrum Telis
factum esse necne : fictum Esse lovem malis, an,
etc., 0. : baud semper errat fama, aliquando et
elegit, i. e. makes a (rue teltctionj Ta.
eUmino^ — , — , ftre fex -|- llmen], to put out
of doors: dicta foras, to olah^ H.
e-limd, avi, atu9, &re, tojUe off^polisk, finish:
catenas, 0. — Fig.: rationes ad tenue elimatae,
minut^y.
elingoifl, e, adj. [ex + lingua], tongudessy voice-
Uts, speechieu : testis : ex elingui facundum con-
sulem habere, L. : Fannius.
elisuB, F. of elldO.
iHix, icis,y. [ex + 1 LAC-l, an artificial water-
course, ditch: prospexit ab elice perdix, 0.
elizuB, adj. [ex+LIC-], thoroughly boiled^
seethed: assis Miscueris elixa, H. : vervex, lu.
ellam, for en illam ; see en.
ellebonis (bell-), i, m., or ellebomm, i, n.,
= iXAE/BopoCi hellettore (a remedy for mental dis-
eases) : Expulit ellcboro morbum, H. : triste, Ct.
— Plur. : graves, V.
ellum, for en ilium ; see en.
e-looo, ftvT, &tu9, &re, to let^farm out: fun-
duro : gens elocata, tributary.
elocfttio, 6nis,/. [ex +4 LAC-], oratorical de-
livery^ elocution.
elogimn, I, n., = iXcyciov, an utterance^ short
saying, maxim: Solonis. — An epitaph: in sepul-
cfaro rei p. incisuro. — A clause (in a will): de
tesUroento.
eloo€tiiB, P. of eloquor.
eloqaenfl^ entis, adj. with sup. [P. of eloquor],
eloquent: disertos se vidisse multos, eloquentem
neroinem : homo eloquentissimi : auctores, Ta.
eloqtientia, ae, /. [eloquens], eloquence:
summa : quA eloquentift praeditus.
eloqiiitim, I, n. [eloquor], expression, utterance^
speedi : insolitum, H. : tona eloquio, V. — Elo-
quence: Eloquio virum Molliet, 0.: eloquio Ne-
stora Tincere, O.
e-loqaor, SlocQtus, T, dep., to speak out, speak
plainly, utter, pronounce, declare, state, express:
Eloquar an sileam ? V. : cogitata praeclare : id
quod sentit : unum elocutus, ut tenerent, etc., Cs. :
Gratom elocuta consiliantibus lunone divis * Ilion,
Dion,' H. : culpetne probetne, 0. : quidnam pro
magnttodine renim : ornate, copiose.
e-luoeo, Qxl, — , fire, to shine oui^ shins /ort\
gleam: inter flammas circulus elucens: Elucent
aliae (apes), V. — Fig., to shine out, be apparent^
be conspicuous, appear^ be manifest: scintilla in-
geni elucebat in puero : in eo ingenium : virtuti-
bus (Pausanias), N.
e-luctor, fttus, ftrl, dep., to struggle out, force
a way out : aqua omnis, V. : velut eluctantia
verba, i. e. uttered with effort, Ta. — F i g., to sur-
mount, overcome: locorum di^cultates, Ta.: tot
eluctandae mantis, L.
e-luoubro, ftvl, fttus, ftre, to work out at nighty
toil over: librum, Ta. : causae tamquam elucu-
bratae, well prepared.
eluoubror, fttus, ftrl, dep. [elucubro], to work
out at niglU, toil over : epistulam.
e-ludo, 8l, 8U8, ere, to stop playing, cease to
sport : litus, quft fluctus eluderet. — To parry,
elude, avoid: quasi rudibus eius eludit oratio (i. e.
in a sham 6ght): elusa volnera, 0. — To escape,
avoid, shun : celeritate navium nostros, Cs. : Orsi-
lochum fugiens, V. : Satyros sequentis, 0. : contra
eludere Poeiius, avoided a fight, L. — To make vain,
frustrate: helium quiete, quietem bello, L.: his
miracuHs elusa fides, i. e. denied, L. — To delude,
deceive, cheat : eludendi occasiost senes, T. : elusa
imagine tauri Europa, 0. : eludebas, cum, etc., you
were making a pretence. — To mock, jeer, make
sport of, trifle with, insult: quamdiu furor tuus
nos eludet?: ilium vicissiro: per licentiam, L. :
gloriam eius, L. : alqm contumeliis, L.
e-lugeo, Qxf, — , fire, to have done mourning:
quid, cum eluxerunt, sumunt? L. — To mourn for^
be in mourning for : patriam.
elumbis, e, adj, [ex+lumbus; prop., weak in
the loins'] ; of an orator, without energy, Ta.
e-lud, ul, Qtus, ere, to wash off, cleanse by wash-
ing: corpus, 0. — To wash away, remove by wash-
ing : macula elui non potest : ut sanguis eluatur.
— F i g., 'o wash away, remove, blot out, get rid of:
libidinem sanguine : eluitur scelus, V. : amicitiae
remissione usQs eluendae : amara curarum, H.
eluaus, P. of eludo.
(elutus), adj. [P. of eluo], washed out, watery,
— Only comp. : inriguo nihil est elutius horto, H.
eluvieB, — , em, 6,/. [ex-|-3 LV-], an ovetfiow,
inundation: eluvie mons est deductus in aequor,
0. : maris, Ta. : eluvies iter morabantur, Cu. — A
washing away, discharge: conduce re Siccandam
eluviem, removal of sewage, lu. — F i g., of a ruinous
law: eivitatis.
eluvid, onis,/ [ex +3 LV-], an overfiow^ ii^
undation : aquarum : terrarum.
em, interj., of wonder or em^hMis^ there / r era
tibi, there^sfor you, T.
Digitized by
Google
emanoipo
276
611liD6]18
e-manoipd or emanonpo, An, &tu8, ftre, to
p%it out of the pcUemal authority^ dedart free,
emancipate: filiuro, L. : filium in adoptionem. —
To give up^ surrender^ abandon : (senectus) si ne-
mini emancipata est : emandpatus feminae, H.
e-mano, AvI, fttus, ftre, toftow out: fons unde
emanat aqual : ex quo fonte virus emanat, Cu. —
Fig., to epring out^ ariee^ proceed^ emanate: alio
ex fonte praeoeptores emanavenint — To spread
abroad, extend: mala latius. — To become known,
come out : oratio in volgus : indicia ooniurationis
Romam emananint, L. : quae suspicio inde ema-
navit, quod, etc., L. : multb indiciis, fratrem ne
adsurrexisse quidem, L.
e-Diatareaoo, ml, ere, inch., to ripen, to grow
mildf be mitigated: ira Gaesaris, 0.
emax, acis, aefj, [EM.], eager to bug, fond of
buying: non esse emaoem vectigal est: nemo
minus, N. : domina, 0.
emblema, atis (abl.plur. matis), n., =ifip\tifia,
emboaeed work, r^i^^ raised omamenta: pocula
cum embleraate. — Teetellated work, mosaic: ver-
miculatum.
embolium, I, n., = ifipSXtov, an interlude,
emendabilia, e, adj. [emendo], reparable, ca-
pable of correction : error, L.
emendate, adv. [emendatus], fauUlesslg, per-
fectly: loqui.
emendatid, dnis,/. [emendo], a correction,
amendment, improvement : philosophiae.
emendator, Oris, m. [emendo], a corrector,
amender: civitatis: noster.
eznendatnz, Icis,/. [emendator], she who cor-
rects, a reprover : vitiorum lex.
emendatus, adj. [P. of emendo], correct,
faultless, perfect : mores : vir, H. : looutio : car-
mina, H. : eroendata maxime.
e-mendo, ftvT,fttu8,are [ex4-mendum],to/r«
from faults, correct, improve, amend: civitas
emendari solet continenti& principum : consuetu-
dinem : res Italas Legibus, H. — To correct, revise:
annalls suos. — To atone for, compensate for :
▼itia emendata virtutibus, N. : facta priora novis,
0. : arte fortunam, H.
emensus, P. of emetior.
e-mentior, !tus, Irf, dep., to speak falsdy. He,
/<f^"» fabricate, falsify, pretend: in historiis:
quantum sit omentita opinio, i. e. had erred: au-
spicia : ementiundo invidiam conflare, S. : vanitas
ementiendae stirpis, L. : me beneficio obstrietum
esse : natam e terra sibi prolem, L. — P. pas.'*. :
de ementitis auspiciis,/or^«ef, lying. — As subst. n. :
ementita et falsa.
e-mercor, fttus, &rl, dep., to buy up, bribe:
hostes, Ta. : avaritiam praefecti, Ta.
e-mereo, ul, itus, dre, to obtain by service,
earn, merit, deserve : virum, 0. : bonores, Pr. :
emeruit vocis habere fidem, 0. — To serve out,
complete (a term of service): spes emerendi sti-
pendia, L. : homines emeritis stipendiis, discharged
veterans, S. : tempus (magistratOs) emeritum ha-
bere : emeritis medii temporis annis, 0. — F i g. :
tamquam emeritis stipendiis libidinis: emeritis
exiret cursibus annus, O.
e-mergo, si, sus, ere, to bring forth, bring t6
light, raise «jp.' e gurgite volt&s, Gt: sum visus
emersus e numine. — Fig., to extricate onesdf,
raise onesdf up, rise: ex mat is se, N. : emersus
ex tenebris : velut emerso ab admiratione aniroo,
L. — Intrans., to come forth, come up, come out,
arise, rise, emerge : equus emersit e flumine : de
paludibus, L. : ex Antiati in Appiam, to escape :
aves, quae se in mari mergerent : quae cum emer-
sissent : sonus (solis) emergentis, Ta. — F i g., to
extricate onesdf, rise, escape, come forth, free one-
self, emerge, get dear, appear: quft ex vitft emersit :
ex paternis probris: ex omni saevitia fortuuae
(virtus) emersura, L. : incredibile est quantum
civitates emerserint, devoted themsdves: Hand fa-
cile emergunt, quorum, etc., become famous, lu. :
depressa Veritas emergit: res, unde emergi non
potest, T. : ex quo magis emergit, quale sit, etc.
e-meritos, adj., that has finished work, past
service: equi, 0. : aratrum, 0. : acus, lu.— /Ifur. fit.
as subst., discharged veterans, Ta.
emersoB, P. of emerge.
e-metior, mSnsus, Irl, dep., to measure out:
spatium oculis, V. — To pass, pass over, traverse :
tot inhospita saxa, V. : iter, L. : longitudinena
Italiae, L. : spatium pedibus, Ta. — P. pass., paned
through, traversed: multo maior pars itineris, L. :
Emenso Olympo, V. — To stsrvive: tres principes,
Ta. — P. pass. : emensae in lucem noctes, lived
through, 0. — To impart, bestow: aliquid patriae,
H. : voluntatem tibi.
e-meto, — , — , ere, to mow away, mow down :
plus frumenti agris, H.
e-mlco, cul, cfttus, ftre, to spring out, spring
forth, break forth, leap up: Emicat ex oculis flam.
ma, 0. : scaturiges, L. : sans^uis in altum, O. : ie>
lum nervo, 0. : iu currum, V. : saxa tormento, L. :
carcere, to escape from, 0. — To stand out, project :
scopulus alto Rurgite, 0. — F i g., to be prominent,
be conspicuous : verbura emicuit decorum, H. : cla>
ritate rerum, Gu.
e-migro, ftvl, — , fire, to move, depart, emigrate :
ex ill& doroo : domo, Gs. : e vit&.
eminenii, entis, adj. with comp. [P. of emineo],
standing out, projecting, prominent, high, lofty:
oculi : promunturia, Gs. : saxa, S. : geuae lenfter :
trabes eminentiores, Gs. : per inaequaliter eminea-
Digitized by V^OOQ IC
eminentia
277
emptns
tU ropis, irregular spurs^ L. — Fig., prominent^
dittinetivt: species, quae nihil habeat eminentis.
— Eminent^ disHnguinhed : eraiDentior eloqueiitia,
Ta. : oratores, Ta. — Hur. m. as suUt. : sinistra
erga eminentis interpretatio, Ta.
Sw^ln^wHa, ae,/. [eminens], a dittinctivefeature^
eonqncuouM pari : nulla. — 77^ liffhU (in painting).
emlneo, ul, — , ere [ex +2 MAN-], to stand aut^
project, reach vpward: eminere et procul vidori,
Cs. : retustae radices, S. : basta in partis ambas,
0.: iugum in mare, Cs. : ex terra in altitudinem
zxx stadia, Gu. : belua ponto, 0. : ut per costas
ferram emineret, L. : acies extra proelium, L. —
F i g., to he prominent, gtand out, he conspicuous :
qaomm eminet audacia: ex ore crudelitas: pri-
rata inter publioos honores studia, L. : supra ce-
tera, L. : desperatio in voltu, L. : vox eminet una,
is tUsiinetljf heard, 0. — To distinguish oneself, he
etmnent : inter omnis in omni genere dicendi : tan-
torn, L.: altioSfN.
eminnBi adv. [ex-f manus]. — Of fighting, o/oo/,
beyond sword reach, at a distance, a spear* s-throw
off: eminns telis pugnabatur, C^ : sauciari, S. :
oertare, Ta. : Dryopem ferit liasta, V. : faces in
aggerem iaciebant, Cs. : fer opem, /rom afar, 0.
e-imror, — , &r1, da^., to gate at in wonder, stand
aghast at : aequora, H.
eoiiBsarlum, l, n. [emitto], an outlet, drain.
emiasaiiuflk V, m. [emitto], a scout, spy.
wniiirio, onis, /. [emitto], a projecting, hurl-
ing: telorum grayiores emissiones habere. — A
letting go, rdeamng : serpentis.
fiinlnmii, P. of emitto.
e-mltto, misl, missus, ere, to send out, send
forth: essedarios ex silvis, Cs. : equitatu emisso,
Gs. : pabalatum emittitur nemo, Cs. — 7b drive^
force, hurl, cast, discharge : aculeos in hominem :
pila,G8. : bastam in finis eorum, L. — To drive out,
expd: abs te emissus ex urbe: hostem. — To send
out, publish: tabulas in provincias: aliquid dig-
num nostro nomine : emissus (liber), H. — To Ut
go, Ut loose, release, drop, let out : hominem e carce-
re : scutum manu, abandoti, Cs. : ex lacu Albano
aqua emissa, L. : animam, expire, N. — To let slip,
suffer to escape: emissus hostis de manibus, L. :
bostem manibus, L. : alqm sub iugum, i. e. on con-
dition of pasting under the yoke, L. — To set free,
emancipate (usu. with manit) : emissast manu, T. :
domini eomm quos manu emiserat, L. : quin emitti
aeqnom siet, T. : libra et acre liberatum emittit
(of a debtor), L. — With se or pass., to start, hreak
forth: tamquam e caroeribus emissus sis: utrum
annati an inerroes emitterentur, evacuate (the city),
L — F i g., to utter, give utterance to : vocem : seme!
enussnro verbum, H. : argumenta. — To Ut slip,
iotf : emiBMi de manibas res, the opportunity, L.
em5, emi, 6mptus, ere [EM-], to hug, purchase :
domum : inuliercm a scctoribus : bene, cheap :
male, dear: care, H. : tabemas in publicum, ^or
the public, L. : fundum in diem, ofi credit, N. :
quauti eroptast, T. : emit tanti, quanti voluit, etc :
aiit non minoris aut pluris : bona duobus railibus
nummum. —Fig., to hug, buy up, purchase, pay
for, gain, acquire, procure, obtain: spem pretio,
T. : fidem : mdices, to hrihe : Te sibi generum
Tcthys eroat undis, V. : me dote, 0. : pulmenta
laboribus empta, H. : percussorem in alqm, Cu.
e-moderor, — , — , an, dep., to moderate: dolo-
rem verbis, 0.
e-modulor, — , — , ftrl, dep., to sing, celebrate:
Musam, O.
emolimentum, l, see emolumentum.
e-moUio, il, Itus, ire, to make soft, soften:
arcfls, L. — Fig., to soften, make mild, enervate:
mores, 0. : exercitum, L. : quos nondum pax emol-
lient, Ta.
emolnmentmn (emoll-), I, n. [ex+MAfi-],
gain, profit, advantage, henrfit: nullum ad Seaman-
drum venturum : nullo emolumento impelli in
fraudem : ut quam maximum emolumentum novis
sociis esset, L.: emolumcnta communia.
e-moned, — , — , ere, to admonish: te ut con-
sequare, etc. (dub.).
e-morior, — , I (old, Irl, T.), dep., to die off, die,
decease: miserabiliter: emori sa tins est, T. : maxi-
mo cum dolore : per virtutem, S. : ante emoriar,
quam, etc., 0. — Fig.: quorum laus emori non
potest, pass away : amor, 0.
e-moveo, niovi ( eroO:<tis, L. \ m5tus, Sre, to
move out, move away, remove, expn, dislodge: mul-
titudiuera e foro, L. : cis Voltumum emovendi,
L. : magno cmota tridenti Fundamenta, stirred,
V. — F i g. : pestilentia ex agro Romano emota, L.
(old form.) : dictis curae emotae, V.
empiilctis, I, m., = (/<irccp(«c<$C( a physician
guideahy experience, empiric.
empoiliim, I, n. , = ifiiropioy, a place of trade,
market-tmon, market, mart : Puteolanorum.
eznptio, Onis, /. [ EM- ], a buying, purchase :
falsa : bonorum : mancipionim, Ta. — A purchase,
thing hoftght : illae emptionis.
emptito, avi, atus, are [ emo ], to buy, pur-
chase: operam, Ta.
emptor, 6ris, m. [ EM- ], a huyer, purchcuer :
bonorum : emptorem reperire : hians, H. : Dede-
corum pretiosus, who pays dearly for, H.
emptam, I, n. [emptus], a purchase, contract
(^purchase: quae ex empto aut vendito contra
ndem fiunt, in huying and selling.
exUDtus. P of emo.
Digitized by
Google
emulgeo
278
eniniTero
e-mulgeo, — , ulsus, dre, to drain aut^ exhcnui :
emuUo sero, Ct.
emunotUB, P. of emungo.
emongo, nxT, nctus, ere, to wipe the noee^ blow
the nose: emungeris, lu. — In the phrase, emunctae
naris, clean-noeed^ i. e. of nice diecemment^ of fine
taetCy H., Ph. — To cheats swindle : emuncto Simone,
H. : argento senes, T.
e-munlo, il, Itus, ire, to fortify^ secure^ wall off^
etrengihen.: locus arcis in modum emunitus, L.:
obice postes, V. : ronrus supra oeterae modum
altitudinis emunitus, hwU up, L. — To dear^ make
paseable: silvas ac paludes, Ta.
eo, interj., calling attention, or expressing sur-
prise or indignation, lof behold/ see/ there/ : en
crimen, en causa, cur, etc. : en ego, V., H. : eu
memoriam sodalis : en causam cur, etc. : en hoc
illud est : en cui liberos committas : ipse en ille
incedit, L. : en quid ago ? V. : en cur, etc — With
um^uam (often written enumquam)* Cedo dum,
enumquam audisti? etc., eay^ did you everf etc.,
T.: en umquam fando audistis, etc., have you
never heard? L. : En umquam mirabor, etc., OA,
ehaU I ever? V. — With iniper.^ come/ here/ : en
accipe, V. : en age Rumpe moras, V. — In crasis
with iUum, illam: ellum, there he «, T.: Ellam
intus, T.
enarrabilU, e, atfj. [enarro], that may be ex-
plained, intelligible: textus clipei, V.
e-nirrd, &▼!, fttus. Are, to eaaplainfuUyy recount,
describe, interpret : rem seni, T. : res tuas gestas :
alcui somnium.
e4iaBOor, natus, 1, dq>., to grow up, grow out,
eprout, spring up, arise: laurea in puppi enata,
L. : rami enati, s/iot otU, Cs. : in aede capillus, L.
e-natd, avi, — , are, to swim aioay, escape by
swimming : f ractis enatat exspes Navibus, H. :
pauci enatant. Ph. — F i g. : reliqui enatant tamen,
gdoff.
enatus, P. of enascor.
e-navig5, ivi, — , are, to sail away: e scrupu-
losis cotibus. — To traverse: unda omnibus enavi-
ganda, H.
endo, praep. [old form of in], in : endo caelo,
C. (XII Tabb.).
endoploratus, P. [endoploro, old for imploro],
to cry for help : endoplorato, ut, etc., a cry for
help naving been raised^ C. (old form.).
endromlB, idis,/., = Ivipofiic, a coarse woollen
cloak, athlete's wrapper, lu.
e-neo5 or enioo, — , ctus, &re, to kill off, ex-
haust, wear out, destroy, torment, plague : enectus
81 ti : squalore enecti, half dead, L. ; bos est enec-
|us ari^ndo, H. : me rogitando, T. : enicas, you are
a plague, T. — Fig.: pars animi inopia enecta,
overcome,
enectus, P. of eneca
enervatus, adj. [ P. of enervo ], unnerved,
weakly, effeminate, unmanly: homines: ratio et
oratio: sententia.
enervla, e, adj. [ex+nervus], nerveless, weak:
orator, Ta.
enervo, ftvl, atus, &re [ex+nervus], to enervate,
weaken, make effeminate, deprive of vigor : me
enervavit senectus : epulae enervaverunt corpora,
L. : undis arta8,'0. : vires, H. : ut enervetur ora-
tio oompositione verborum.
enicd, see eneoo.
enim, conj. ( usu. after the first word in its
clause). I. In explaining or specifying, /or, /or
instance, namely, that is to say, I mean, tn fad :
similis sensus exstitit amoris . . . nihil est enim
virtute amabilius: noo videtnr celare emptores
debuisse ; neque enim id est celare, etc — In a
parenthesis, /or, tn fact, observe: ut antea dixi
(dicendum est enim saepius): Hie tibi — fabor
enim . . . — bellum geret, V. — In a transition to
an explanatory fact or thought, for, in fact, now^
really: quod scelus unde natum esse dicamua?
lam enim videtis, etc : nihil est enim tam popu-
lare quam bonitas. — Often in exhortations, etc. :
attendite enim cuius modi edicta sint. — II. In
giving a reason, for, the reason is that, because :
tolle banc opinionem, luctum sustuleris. Nemo
enim maeret suo inoommodo. — E 1 1 i p t, giving a
reason for something implied, /or, (/coursd, natu-
rally, but : qui multa praeclara dicit ; quam enim
sibi constanter dicat, non laborat, i. e. but that goea
for little, for, etc. : ne tibi desit ? Quantulum enim
summae curtabit quisque dierum, si, etc, i. e. that
is no reason, for, etc, H. — Without a verb : quid
enim ? why not f w/uU objection can be made f : quid
enim? fortemne possumus dicere eundem ilium
Torquatum ? : Militia est potior ; quid enim ? oon-
curritur, etc., H. — ^III. In confirming, in fact^ tf»-
deed, truly, certainly, assuredly, to be sure: quid
illas censes (dicere) ? nil enim, nothing at aU^ T. :
Caesar . . . interfici iussit, arbitratus . . . Ille enim
revocatus resistere ooepit, and in fact, Cs. : Sed
neque . . . nomina quae sint Est numerus ; neque
enim numero conprendere refert, and truly ^ V. :
quis est, qui velit . . . vivere? Haec enim eat
tyrannorum vita. — With tm/x?r.,oom«, now.* atten-
de enim paulisper ! — In replies, of course, certain^
ly, no doubt: A. quid refert? J^. Adsuut enim
qui haec non probent.
enim-vero or enim vero, adv., yes iruieetL
yes truly, assuredly, of a truth, to be sure, iwuleed ,•
Enim vero Chremes ciuciat adulescentulum^ T.c
enim vero ferendum hoc quidem non est :* \x{^
Digitized by V^OOQIC
enisns
279
60
emiDTero tu exdamaa, etc. : turn enimvero deorum
ira admonuit, etc., L. — In replies : Pa. iDcommode
hercle. CK Immo enimyero infeliciter, T.
emBOB, P. of enitor.
e-niteo, tul, — , 6re, to shine forth^ shine otU,
gleam, brifffUen: Fniges enitent: egregio decus
enitet ore, V. — F i g., to shine forthy he eminent, be
displayed^ be distinguished: (Athenae) cunctis
gentibus enitebant: tantum suam virtutem eni-
tuisse, L.
enltesco, -nitul^ — , ere, inch, [eniteo], to shine
/ortK, become bright, he distinguished : tu enitescis
paichrior malto (Barine), H. : helium, ubi virtua
enitescere posset, display itself, S. : eloquentiae
glorift, Ta.
e-nitor, -nixus or -nlsus, I, dep., to force a way
out, stntggle upwards, mount^ climb, ascend: pede
aat manu, L. : in ascensu non facile, Cs. : in altio-
ra, Ta. : iropetu capto enituntur, scale the height,
L. : Enisus arces attigit igneas, H. : Viribus eniti
qaaram, by whose support mounting up, V. : agge-
rern, to mount, Ta. — To bring forth, bear: pi arts
eniaa parttis decessit, L. : fetOs enixa, V. : quem
Pleias enixa est, 0. — To exert oneself, make an
effort, struggle, strive: tantum celeritate navis eni-
sus est, ut, etc, Cs.: eniti, ut amici animura excitat :
ab etadem summft ope enisum, ne tale decretum
fieret, S. : gnatum mihi corrigere, T. : usui esse
popalo It, S. : in utroque : ad dicendum.
enixe, adv. with comp. [ enixus ], strenuously,
earnestly, ualously : causam suscipere : Gaesarem
iurabat, Cs. : enixius ad helium adiuvare, L.
emzofli adj. [P. of enitor j, strenuous, earnest,
tmlous: studium, L. : virtus, L.
e-no, ivi, — , ftre, to swim out, swim away, es-
cape by swimming : e conchft : in terram, L. : Dae-
dalus enavit ad Arct08,^^ew, V.
enddate, adv. with comp. [enodatus], lucidly,
aplieitly : narrare : enodatius explicare.
enodatio, dnis,/. [enodo], an unfolding, deveL
opmeni, explanation : nominum.
enodatOB, P. of enodo.
enodi% e, adj. [ex + nodus], free from knots,
smooth : trunci, V. : abies, 0.
raodo, &tT, Atus, are [enodisl, to free from ob-
scurity, a^pUnn, ducidate, unfold: nomina : prae-
eepta.
enormia, e, adj, [ ex + norma ], out of rule,
^Mpele», irregular: spatium terrarum, Ta. : vici,
Ta. — Immense, huge: gladii, Ta.
e - noteaoo, notuT, — , ere, to become known :
qood abi enotuit, Ta.
ensi^er, gera, geruro, adj. [ ensis + GES- ],
mMrd4>earing : Orion, O.
enals, is, m., a two-edged sword, brandy glaiwe:
funestus, C. po($t : lateri adoommodat ensem, V. :
▼anus, L. : strlctus, 0.
enth^mema, atis, n., =f v^v/iiifia, a condensed
syllogism, logical argument, lu.
e-niibo, nttpsl, — , ere, to marry away, marry
(to a stranger), L.— 2b marry out of one's rank:
filias e patribus, L.
enucleate, adv. [enucleatus], plainly, without
ornament: dicere.
enuoleatua, a<(/. [P. of enudeo], pure, dean :
BuSnf^A, free from undue influence: genus dioen-
di, unadorned.
enuoled, — , — , are [ ex + nucleus ]. — F i g.,
to lay open, explain in dkaU: haeo nunc: argu-
menta.
e-numeratio, Snis, /. [ enumero ], a counting
up, enumerating : arguraentorum. —I n r h e t., a
recapitulation.
e-numero, ftvl, atus, are, to reckon up, count
over, count out: id, quod ad te rediturum putes,
T. : dies, Cs. : quid praeco enumeraret, listed.-~To
recite, tdl at length, recount, relate, detail, describe:
istius facta: stipendia, campaigns, L. : plurima
fando, V. : farailiam a stirpe ad banc aeUtem, N.
en-omquam, see en.
eniintiatio, Onis,/. [enuntio]. — In logic, a
proposition, enunciation.
enontiatani, l, n. [P. of enuntio], a prop,
osition.
e-nnntio, avT, atus, are, to speak out, say, ez-
press, assert: cum verbo res eadem enuntiatur
ornatius: sententias breviter: plane quid sen-
tiam. — 2b divulge, disclose, reveal, betray: myste-
ria : iure iurando, ne quis enuntiaret, sanxerunt,
Cs. : Bociorum oonsilia adversariis : rem Helretiis
per indicium, Cs.
enuptio, 6nis, /. [enubo], the right to marry
(out of the gens) : gentis, L.
e-ntitrlo, Ivl, — , ire, to bring up, nourish, sup-
port: puerum, 0.
1. eo, IvI or il (Zdpers. rarely It, V. ; inf Ivisse
or Isse ), itQrus ( P. praes. iens, euntis ; ger. eun-
dum), Ire [1 I-], to go, walk, ride, sail, fly, move,
pass : In in malam rem, T. : subsidio suis ierunt,
Cs. : quocumque ibat : in conclave : eo dormitum,
H. : animae ad lumen iturae, V. : It visere ad eam^
T. : quo pedibus ierat, on foot, L. : equis, to ride,
L. : quos euntis rairata iuventus, as they ride, V. :
Euphrates ibat iara mollior vind\A, flowed, V. : ite
viam: ibis Cecropios portfls, 0.: hinc ibimus
Afros, V. : Exsequias, T. : pompam funeris, 0.—
To go, march, move, advance (against a foe) : in-
festis signis ad se, Cs. : equites late, pedites quam
artissume ire, S. : ad hostem, L. : adversus quem
Digitized by V^OOQ IC
eo
280
epiatula
ibatur, L. : in Capitolium, attack, L. — To pass,
turn, be tranM/armed : Sanguis it in sucos, 0.—
F i g., to ffo, jfKua, proceed, move, advance, enter, be-
take oruulf: in dubiam imperii servitiique aleam,
L. : in lacrimaa, V. : per oppida Rumor it, spreads,
0. : it clamor caelo, rises, V. — In the phrase, ire
in sententiam, to accede to, adopt, vote for, follow:
in eam (sententiam) se ituram : in sententiam eius
pedibus, L. : in quain sententiam cum pedibus
iretur, L. : ibatur in eam sententiam, the decision
IPOS. — With supin, ace., to go about, set out, pre-
pare: gentem universam perditum, L.: servitum
Grua matribus, V. : bonorum praemia ereptum
eunt, S. — Imper., in mockery or indignation, go
tfien, go now, go on: I nunc et nomen habe, etc.,
O. : ite, consules, redimite civitatem, L. — Of time,
to pass by, pass away: quotquot emit dies, H. :
Singula anni praedantur euntes, as they Jty, H.-—
Of events, to go, proceed, turn out, happen : incipit
res melius ire quam putaram : prorsus ibat res :
Si non tanta quies iret, continued, V.— Of persons,
to fare, prosper, be fated: sic eat quaecunque Ro-
mana lugebit hostcm, L.
2. eo, adv. [old dot. and abl. of pron. stem I-].
I. Locat. and abl. uses, there, in that place : cum
tu eo quinque legiones haberes. — F i g. : res erat
eo iam loci, ut, etc., in such a condition. — There-
fore, on that account, for that reason : lassam
aibant tum esse; eo ad eam non admissa sum,T.:
dederam litteras ad te: eo nunc ero brevior: quod
eo volo, quia mihi utile est : quin eo sit occisus,
quod non potuerit, etc. : eo scripsi, quo plus auc-
toritatis haberera: hoc eo facit^ ut ille abesset:
quod ego non eo vereor, ne mihi noceat — With
words of comparison, so mueh, by so much : quae
quo plura sunt, eo meliore mente : quanto longius
abscederent, eo, etc., L. : eo Mors atrocior erit,
quod sit interfectus, etc. : eo libentius dixit, ut,
etc. : quod quo studiosius absconditur, eo magis
eminet : eo minus veritus navibus, quod in littore
moUi, etc., Cs. : ego ilia extuli et eo quidem magis,
nc putaret, etc— II. Dat. uses, to that place, thith-
er: eo se recipere coeperunt, Cs. : eo respectum
habere, a refuge in that quarter: ubi colonia es-
sct, eo coloniam deducere : Ibit eo quo vis, etc.,
U.^Thereto, in addition, besides: eo accesslt sta-
dium doctrinae : eo accedebat, quod, etc. — 7b that
end, with that purpose, to this result : res eo spec-
tat, ut, etc. : eo maxime incumbis : hoc eo valebat,
ut, etc., N.— Tb that degree, to such an extent, so
far, to such a point : usque eo commotns est, ut,
etc. : eo magnitudinis procedere, S.: ubi iam eo
consuetudinis -^dducta res est, ut, etc., L. : eo
inopiae venere, ut vescerentur, etc. — Of time, up
to the time, until, so long : bibitur usque eo, dum,
etc. : usque eo se tenuit, quoad legati venerunt.
eodein, odv. of place [old dot. and locat. of
idem]. I. Locat. use ; with loci, in the same place -,
res eodcm est loci quo reliquisti. — IL Dot. uses,
to the same place, to the same point, thither : clien-
tes suos eodem conduxit, Cs. : eodem piratas condi
imperarat: eodemque honores poenasque congeri,
i. e. upon the same man, L. — To the same thirtg,
to the same point, thereto, besides : quid, si accedit
eodem ut, etc. : eodem incumbunt municipia, are
zealous in the same cause: eodem pertinere, Cs.
Sos (only nom.),f, = Hii»Q, the dawn, 0.
EOOB or SdUB, adj., ='E^oc or 'H^c, of
dawn, of the morning : Atlantides abscondantnr,
i. e. set in the morning, V. — As subst. m., the morn-
ing star, v.— The East, orient, Pr., 0.— Of the east,
eastern, orient, V., H., 0. — Plur. m. as subst., the
Eastern warriors, V.
e-paatos, adj., eaten up : escae, 0.
ephebus, l, m., = l^fioQ, a youth (strictly a
Greek from 16 to 20 years of age): grc^s
epheborum : amans, H. : excessit ex ephebis, i. e.
reached manhood, T.
ephemexis, idis,/., = l0ij/i«ptf, a day-hook,
diary, ephemeris, C, N., 0.
ephippiatufli adj. [ephippium], riding with a
saddle: equites, Cs.
ephippium, X, n., = i^innov, a pad-saddle,
caparison, rug (as a rider's seat): ephippiis uti,
Cs. — P r o V. : Optat ephippia bos piger, i. e. envies
the horse, H.
ephoms, I, m., = e^poQ, a Spartan magistrate,
one of the five Ephori, C, N.
epicopuB, adj,, = iwtKwiroc, furnished with
oars: phaselus, a row-boat,
epicuSi adj., =iiru:6c, epic, heroic: poeta.
epidictiouB, adj., zrziirtStucTucoQ, for display,
declamatory : genus (dicendi).
epigramma, atis, n. (dat. plur. -atis, C), =iwi-
ypa^^a, an inscription : incisum in basi : tripodera
ponere epig^mmate inscripto, N. — An epigram :
in eum facere.
epilogUB, I, m., = kiriKoyoCt a peroration, epu
logue: rhetorum. — Plur.: miserabiliores.
epimenia, orum, n., =: kwifitivta, provisions for
a month, rations, lu.
epiredla, orum, n. [ im + raeda ], traces, lu.
(ace. to others, carts, wagons).
eplstola, see epiatula.
epistollmn, I, n., = imtrrSkiov, a short letter^
note : Conscriptum, Ct
epiatula or epiatola, ae,/., = hnaroKii, a writ-
ten communication, letter, epistle : Graccis litteria
conscripta, Cs. : Yerris ad Keronem : epistulaiKi
obsignare : mane dare, to send, — Flur,^ a letter, T%.
Digitized by V^OOQIC
epitaphios
281
era
•pitaphios, I, m., z=iwirdfioc, a funeral ara-
Non.
epiitome (once -ma, C), es, /., =i9r(ro/i^, an
abridgment^ epitome.
epodeSi um, m., a kind of sea-JUh^ 0.
Epona, ae,/., the goddets of mule^riverSy lu.
epopa» opis, m., =lirotf^, a hoopoe^ 0.
epos (only ace.), n., =?iroc, « A<rou? /)O0m, H.
e-p6ti2a, P., tlrunJI: <)^, drained^ exhausted: ve*
nenum : medicamentum, L. : epoto poculo : am-
phora, empty, Ph. : flumina, drunk dry, lu. : Ter
fretara, twallowed up, 0. : terreno Lycus hiatu, 0.
epolae, arum,/., viands, tumptuaua/ood, dishes,
meats: mensae epulis exstruebantur : vino et epu-
lis onerati, S. : exempto fames epulis, V. : vestis,
Blattarum epulae, H. : Viscera (voltur) rimatur
epulis, ransacks for food, V. — F i ^.^food, support :
bonaniin cogitatiouum. — A feast, banquet, enter-
tainment, feasts, dinners: (carmina) in epulis can-
titata: neque modus est epularum: regum, H. :
ampUssimae, Cs. — Esp., of religious festivals:
sepulcrom epulis celebrare : Yoveram dulcis epu-
las Libero, H.
epnlarifl, e, a^, [ epulum "], of a feasL, at a
banquet : accubitio amicorum : sacrificium.
epnlo^ Onis, m. [ epulum ], a guest at a feast,
f easier, carouier, C. — A boon companion: Vale-
rias.— E 8 p. : Tresyiri or Septemviri Epulones, a
college of priests to conduct sacrijieial banquets, C,
L : Manlius, triumvir epulo, L.
epnlor, fttus, ftrl, dep. [epulum], to feast, ban-
quet, dine: epulantur milites: de die, L. : divisit
ad epulandum militibns, L. : dapibus opimis, V. :
Ascanium epulandum ponere mensis, as a dish, V.
epulom, 1 (only sing.), n., a sumptuous meal,
banquet, feast, dinner : magnificentissimum : epu-
lum populo dare : lovis epulum fuit, L. : epulum
dare alcui, lu.
eqna, ae,/. [eqnus], a mare: nobillissimae :
Apta quadngis, H. : Eliades, V.
eqaea» itis, m. [equus], a horseman, rider:
equites, qui Utteras attulerant, L.: equus docilin
Ire viam quft monstret eques, H. : equitem dociiere
sub armis Insultare solo, i. e. the horse and hin
rider, V. — A horse-soldier, trooper, cavalryman,
horseman : equitum milia erant sex, cavalry (opp.
pedites), Cs. : equites virique, L. — Sing, collect :
equiti admoti equi, L. — A knight, one of the eqites-
trian order (between the Senate and the Plebp) :
Bomanos: equites Romani: equitum oenturiac:
turma equitum R, S. — Sing, collect. : omnis, the
equestrian order, O. : Si di^oordet eques, the specta-
torsin the knights' seats, H.
eqaestar (-trlii, L.). tris, tre, «f;. Feques], of
• kormman, equestrian • statuae. — Of oavalry .
proelium, Cs. : tumultus, L. : copiae. — Of ihe
knights of the eq^testrian order, equeUrian, knight-
ly: ordo: locus: ius: familiar nomen: census
equestrem summam nummorum: anulus, H. : dig-
nitas, N. : nobilitas, ranJk, Ta.
equidem, adv. [old interj. e+quideml. — In
corroboration, verity, truly, indeed, at all events
( usu. with 1st pers. sing. ) : id equidem ego oerto
scio, T. : iocabar equidem, T. : equidem negare
non possum, etc.: equidem cum viderem, etc.:
Certe equidem audieram, V.: lam pridem equi-
dem nos amisimus, etc., S. : vanum equidem iioc
consilium est, S. : equidem si nobis religiones
nullae essent, L. — For my part, as far as I am
concerned: equidem me daesaris militem dici vo-
id ; vos me, eta, Cs. : equidem doleo, etc. — In
concession, certainly, by all means, of course, to be
sure, indeed, no doubt : equidem istuc factum ig-
noscam, verum, etc., T. : amo te equidem, verum,
etc. : vellem equidem vobis placere, sed, etc., L.
equinus, adi. [ equus ], of a horse, of horses :
saeta, a fiorse-hatr : cervix, H. : nervus, a bow-
string of horse-hair, V.
eqmrla, drum, n. [equus], annual races in the
Campus Martius, in honor of Mars, 0.
eqviitabilis, e, adj. [equito], fit for riding,
smooth: planities, Cu.
equitatuSi Os, dat. ul or a, m. [ equito ], cav-
alry: magnus numerus equitatQs, C8. : nuUus:
magnos equitatQs exspectare, large bodies of cav-
alry, Cs. — The equestrian order, knights: ille: in
equitatu recensendo, L.
equito, ftvl, &tus, &re [ eques ], to ride, be a
horseman, practise riding: in exercitu: uti mos
gentis est, S.: Exiguis campis, range, H. : ilia
(certatio) qua tu contra Alfenum equitabas, ma-
noeuvred.— P o e t., of the wind, to ride, career, H.
equoleue, see eculeus.
equus or ecuSi I {gen. plur. equom or equQm,
v.), m. [8 AC-], a horse, steed, charger : fortis :
cquis uti : cadere de equo : inanis, without a
rider: in equo, mounted: ex equo pugnare, L. —
Fig.: conrigam tarditatem cum equis, tum qua-
drigis, i. e. will use extreme diligence: equis, viris
sub venire, with horse and foot, \. e. with miaht and
main: equis virisque, i. e. foith their whole force,
L. — Plur., a chariot (poet.): Semper equoe cane-
bat, V.: conscendit equos, O. — A sea-horse: bipe-
dum curnis equorum, V. — The Trojan Horse: Tro-
ianufl : trabibus contextus, V. : Equus Troianus, a
play of lAvius Androninis.-^F i ^. : intus est equus
Troianus, L e. treason, — TTie constellation Pegasus.
era (not hera), ae, /. [ems], the mistress of a
house, mistress, lady, T. : errans, Enn. ap. C. — A
mistress, ruler: era Fors, Enn. ap. C. : Tritonls,
Ct— .4 sweetheart^ 0., Ct.
Digitized by
Google
aradioo S
aradioo, — , — , are [ex + radix], to root ata,
extirpate^ annihUaU: te, T.
e-rado, si, — , ere, to scrape off^ ihave : genas,
Pr. — To erau: Merularo albo senatorio, Ta. — To
abolish^ eradicate^ remove : Guram peuitus oorde,
Ph. : eradenda cupidinis sunt elementa, H. : vitae
tempora, eonsign to oblivion^ 0.
Xbrebos, I, m., s'EpcjSoc, the god o/darkneeBy
C, v., O.—lTu lower world, V., 0.
erectus, a<(;. with comp. [P. of erigo], set up,
upright^ devoted, lofty: (homines) erectos consti-
tuit: voltu8,0. : prorae,C8. — ¥ i g., eUtnUed, lofty,
tioble: celsus et erectus: ingenium, Ta. : si quia
est paulo erectior. — Haughty, arrogant, lofiy : ya-
gantur erecti toto foro : erecto incessu, Ta. — In-
tent, attentive, eager, aroused, on the alert : animis :
ad libertatem recuperandam : plebs expectatione,
L. — Animated, encouraged, resolute: alacri animo
et erecto : multo sum erectior.
e-repo, rSpsi (pluperf. SrepsSmus, H.), — ,
ere, to crawl over, make a way out of: quos (mou-
tis), H. : totum agrum genibus, lu.
ereptio, Snis,/. [ex + RAP-], aforable seisure,
robbery.
ereptor, 5ris, m. [ex + RAP-], a robber, plun-
derer: bononim: libertatis.
ereptns, P, of eripio. eres, see heres.
erga, praep. with aee., toteards, in respect of, in
relation to : animis te erga, T. : restra erga me
voluntas : erga popnlum R. fides, Cs. : favor erga
nos deorum, Ta. : Quae numqnam quicquam erga
me commeritast, done me wrong, T. : odium erga
regem suscipere, N. : erga bona sua cautus, Gu.
ergastulum, I, n., a workhouse, hou»e of cor-
rection, penitentiary : homines ex ergastulis emp-
ti : ductus in ergastulum, L. — Plur., the inmates
of a workhouae, penitentiary convicts: quibusdam
solutis ergastulis, Cs. : inscripta, branded galley-
slaves, lu.
ergo (ergo, 0.), subst. and adv, L As abl.
following a gen», in consequence of, on account of,
because of, for the sake of (old) : lessum f uneris
ergo habiento, C. (lex) : dono militari virtutis ergo
donari, L. (SC.) : illius ergo, V. — IL As adv., ex-
actly, preeisdy : 2>. Mibin? & tlbi ergo, / m«an
just you, T. — Consequently, accordingly, therefore,
then : Unus homo restituit rem . . . Ergo viri nunc
gloria claret: Aristoteli ea prima visa sunt, ergo
nata est sententia, etc. : itaque ergo incenduntur,
etc, L. — In a logical conclusion, consequently,
therefore: ecquis igitur qui factum improbarit?
omnes ergo in culpft : num ergo dubium est quin,
etc., i. e. have I not fully proved, etc. — In succes-
■ive inferences : igitur . . . ergo . . . ergo ... igi-
tur, 0. — In an argument, e contrario, then, there-
fore, so then, it is true then (always beginning the
13 eripio
sentence): ergo ilium maiores in dvitatem rece-
perunt; nos hunc eiciemus? — In a question ask-
ing an explanation, then, do you sayf do you
mean! : ergo in iis adulesoentibus bonam spem
esse dicemus, quos ? etc. : dedemus ergo Hanni-
balem ? dicet aliquis, L. : cum, quid ergo se fa-
cere vellent, percunctarentur, L. — With qwd, why
thenf : Quid vos malum ergo me sic ludificamini?
T. — In the phrase, quid ergo ? what then f what
follows f : quid ergo ? inimici oratio me movit y :
quid ergo? audacissimus ego?: quid ergo est?
fkow then does the ease stand? — In a command or
exhortation, then, ftow, accordingly: vide ergo,
banc conclusionem probaturusne sis : desinite
ergo loqui, Cs. — In resuming a thought, as I was
saying ; I say, then; well then: tres viae sunt ad
Mutinam . . . tree ergo ut dixi viae. — In begin-
ning a speech, then, now {}. ^ as the occasion re-
quires) : accipite ergo animis, V.
ericiUB, I, m. [er, a hedgehog], a beam set with
spikes, chevaux-tle-frise : obiectus portis, Cs.
erifdga (heri-), ae, m. [erus +2 FVG-], a run-
away: famuli, Ct.
erigo. rexl, rectus, ere [ex+rego], to raise up,
lift, set up, erect, devau : arborem . hastas, L. :
manu mftlum de nave, V. : in clivum aciem, lead
up,\j.'. oculos: turns, 6ut^Cs.. villas, lu.: totam
aciem, i. e. stop, L. : conituntur, ut sese erigant, to
rise : erectus in auras, rieiiw, 0. : ubi lumen sub
auras Erigitur, springs up, V. : quicquid montium
erigltur, Ta. : PhatSthontiadas . . . solo erigit al-
nos, i. e. tdls of their tratuformation, V. — F i %,,
to arouse, excite, stir, instigate, animate : mentis :
animos ad audiendum: exspectatione senatum,
L. : Erigor, et civis exhortor, 0. — To raise ^,
cheer, encourage : animum demissum : provinciam
adflictam : rem p. ex tam gravi casu, L. : se in
spem, L. : erigimur, we take courage, H.
erilia (not henlis), e, aefj. [erus], of the head
of a family, the master's, mistress s : filius, T. :
gressum comitantur erilem, V. : pensum, H. : no-
men, 0. : sanguis, 0. : peccatum, H.
Brinys (not -innys), yos,/., = 'Epivvc. « P^ry,
goddess of revenge, Remorse, V., O., lu. — Plur., Pr.
— P o e t. : Troiae communis, the scourge, ciirse,
V. : feror, quo tristis Erinys (vocat), fury, V.
eripio, ipul, eptus, ere [ex + rapio], to tear ottt,
snatch away, wrest, pluck, tear, take away : vela,
armamenta, copias, Cs. : quae nunc hebetat vigfks
nubem, V. : ornamcnta ex urbibus : sacra ex iiedi-
bus : arma ab aliis : ab igne ramum, O. : vagina
ensem, V. : consuli caput, L. : classem Caesari.
Cs. : mihi Scipio ereptns: ereptns rebus huma-
nis, Cm.— To rescue, deliver, free (fugiUvam), Cs. :
patriam ex hostium manibus, L. : hos ex morte :
istum de vestr& scveritate: one his malis, V.—
Digitized by V^OOQIC
erogatio 2
With pron. rejUz.^ to break away, rencue onestif^
eteape: per eos se, Cs. : ex pugna se: me e com-
plexu patriae : leto me, V. : te morae, U. — F i g.,
to take away, match aioay^ take violently, remove,
deprive, free: (yocem) loquentis ab ore, caughi up
eagerly, V.: hominis a^piciendi potestatem : ut
nstis Davium eriperetur, was lout, Cs. : erepto se-
menatri imperio, Cs. : libertatero lictori : diem
Teacronim ex oculis, V, : Tempora certa modos-
quc, H. : anni Eripuere iocos, H. : vatibus Eri-
pienda fides, 0.: Eripe fugam, /f«, V. : Posse lo-
qui eripitur, the power of speech^ 0. : Vix tameu
enpiam, veils quin, etc., / ahaU scarcely destroy
yow daire^ etc, H.
erogatio, onis, /. [erogo], a paying out, distri-
b%itian: pecuniae.
e-xogo, ftvl, Atus, are, to appropriate, pay out,
pay, expend (usu. from the public treasury) : pe-
cunia ex aerario erogata: pecuniam in classem:
in eos sumptfls, L. : ei in sumptum.
exrabandiia, adj. [1 erro], wandering about,
wagrani, at random: errabundi doraos pervaga-
rentur, L. : vestigia bovis, V. : agmen, Cu.
errana* ntis, P. of 1 erro.
exratioiia, adj. [1 erro], wandering, roving, er-
ratie: Deios, 0.: lapsu erratioo (vitis).
erratio, Snis,/. [1 erro], a wandering, roving
about : hac minor est erratio, T. : nulla in caelo
est, nothing moves at random,
errator, dris, m. [erro], a wanderer (of the
Meander), O.
exTatazn, I, n. [1 erro], an error, mistake, fault :
oommone : nullum ob erratum : minimum : errata
officiis Buperes, S. : errata aetatis meae.
(erratua* fts), m. [1 erro], a wandering, wind-
ing,— Only abl.jplur. : longis erratibus actus, 0.
1. exro, ftvl, fttus, are, to wander, stray^ rove,
roam: cnm vagus et ezsul erraret: non certis
pMsibofl, O. : circum villulas nostras : per urbem,
L.— Paw. impers. : solis erratur in agris, V.— Of
things: quae (stellae) errantes nominarentur,
piamets: Stellae sponte suft iussaene errent, H.:
ubi flexibua errat Hindus, V.; pulmonibus errat
Ignis edax, spreads, 0. : extremus si quis super
halitus ertAt, ftutters^Y.: errantibus oculis, waver-
wg, V. : relegens errata retrorsus Litora, V. : er-
rat«8 dioere terras, 0.— Tb miss the way, lose one-
t^f^go atiray: qui erranti monstrat viam, Enn.
*p- C. : errare vii, V.— F i g., to wander, stray at
ramdom: ne errare oogatur oratio: errans sen-
tentia : dubiis adfectibus errat, 0. : ne tuus erret
boDos, be in doubt, 0. — 7h be in error, err, mis-
take, go wrong, go astray: de nostris verbis, T. :
tot& Tti, T. : non tota n sed temporibus : procul,
& : vrnlde : cnm Platone : errare, si sperent, etc..
^ erudituB
Cs. ; te errantem persequi, S. : errans in ahenos
fetOa natura, producing monsters, L. : Teneo quid
erret, T. : errabaot tempora, in chronology, 0.
Pass, impers. : si fuit errandum, 0. : si erratur in
nomine : et in cognomine erratum sit, L.
2. erro, Ouis, m. [1 erro], a wanderer, vaga-
bond: fugitivus erro, H.— il wanderer in love,Tb.
error, Oris, m. [cf. 1 erro], a wandering, stray-
ing, strolling .- ad qiios Ceres in illo errore veniase
dicitur : civium : die Errores tuos, V. : finem ro-
gant erroris, 0.: pelagi erroribus actus, V. — A
going astray, missing the way: iumenta errore
delata per quattuor stadia, Cu. : (iaculum) detulit
error in Idan, 0. — A winding, meandering, mase,
intricacy: fessae erroribus undae, 0.: flexus, 0.
— Fig., a dottbt, uncertainty, ambiguity: nomi-
num, L. : errores abstulit ilia meos, 0. : viarum,
ignorance, L. : Graiarum iubarum, confusion, V.
— A going astray, going wrong, error, mistake, de-
lusion : mentis : rapi in errorem : errorem tollere :
cui demptus per vim mentis error, H. : pro errore
venia, Ta. : me malus abstulit error, infatuation,
V. : quoniam novus incidit error, Pr. : aliquis latet
error, snare, V. — P e r s o n., delusion, 0,
e-rubesoo, bul, —, ere, inch., to grow red, red-
den : saxa erubuisse rosis, 0. — To blush unth
shame, fed ashamed: Erubuil, salva res est, T. : in
alqua re : erubuere genae, 0. : non est res, qui
erubescam, si, etc., L. : rusticft dote corporis, O. :
origine, Ta. : conlegam habere, L. : silvas habi-
tare, V. : iura, to respect, V. : te Non erubescendis
adurit Ignibus (amoris), i. e. honorable, H. : id urbi
Romaiiae fore erubescendum, L.
eriica, ae,/., a kind of cole-wort, H., lu.
e-ructo, — , ftre, to belch forth, vomit, throw
tw: saniem,V. : gurges Cocyto eructat harenam,
V. — Fig.: sermonibus suis caedem bonorum,
make drunken threats of
emdlo, ivi, Itus, ire [ex+rudis], to educcUe; in-
struct, teach, polish : studiosos discendi : alqm in
iure: filios ad maiorum instituta: alqm discipline,
N. : eruditi artibus militiae, L. : me de re p., keep
me informed: te, satis esse, etc.— 7b teach, com-
municate, instruct in : alqm damnosas artis, 0. :
percurrere telas, 0. : qu& possint arte capi, 0. :
oculos ut fleant, 0.
(erudite), adv. [eruditus], learnedly, with eru-
dition.— Only eomp. and sup. : eruditius disputare :
litterae eruditissime scriptae.
eruditio, onis, /. [erudio], an instructing, in-
struction : eius. — Learning, erudition : praeclara.
eruditulua, ac{j. dim. [eruditus], somewhat ex-
perienced, Ct.
eruditoa, acfj. with eomp. and sup [P. of eru-
dio], instructed, educated, learned, accomplidisd,
Digitized by V^OOQ IC
erumpo
284
et
informed, tkilled, experienced: quaa (artis) qui te-
nent eruditi appeliantur: Graeoulus: rebus ge-
stis : litteris eniditior quam Curio : disciplinfi iuria
civilis eruditissimus : utilia honestis misoere, Ta. :
minus erudita saccula: aures: Graecorum copia,
fiUfiesa of Oreek learning.
e-rumpo, r^pl, niptus, ere. I. Trana.^ to catue
to break forth, emit, throw out: Canis eiumpit
ignis, C. poet. : portis se foras, Cs. : unde se
erumpit Enipeus, V. — To break through: nubem,
V. : vis piscium Poutum erumpens, Ta. — F i g., to
pour forth, wreak: in me stomachum: in eas
(navis) iracundiam, Cs. : iram in bostis, L. — II.
Intrans., to break out, burst forth, sally forth:
dato signo ex castris, Cs. : (ignes) ex Aetnae ver-
tice erumpunt : portis, S. : noctu, Cs. : per bostis,
L. — F i g., to break out, buret forth : cum ilia con-
iuratio ex latebris erupisset : si erumpunt omnia f
are diecloeed: erumpat me digna vox: erupit de-
inde seditio, L. : erumpunt saepe vitia in amicos :
ne istaec fortitudo in nervum erumpat, i. e. end
in bringing you to the stocks, T. : rem ad ultiraum
seditionis erupturam, L.
e-nio, ul, utus, ere, to cast fortfi, throw out,
root up, dig out, take: humum, 0. : sepulcris ca-
prificos, H. : segetem ab radicibus, V. : mortuum :
aquam remis, to plough up, 0. : ilium, to hunt
doum: quemvis media turbi, H. : Eruitur oculos,
Am eyes are torn out, 0. — To root out, destroy ut-
terly : urbem a sedibus, V. : Troianas opes, v. —
Fig., to draw out, bring out, elicit: mihi qui legati
fuerint: ex quibus (locis) argumeuta: si quid
obrutum erit: Sacra annalibus eruta, 0. : Obscu-
rata ^verba), rescue from oblivion, H. : memoriam
exercitatione : difficultas pecuniaria, qu& erui, etc.,
to be freed: hoc mihi erui non potest, I e. canH be
talked out of me,
eniptid, onis,/. [ex + RAP-], a breaking otU,
bursting forth : ignium : ex oppido, a sally, Cs. :
in hostes, L. : ab erupticnibus cavere, Cs.
emptuSi P. of erumpo.
ems (not hems), I, m. [ES-j, the master of a
house, head of a family ; opp. famuli, C, V., H. —
A master, lord, owner, proprietor: propriae tellu-
ris, H. : fundus pascat erum, H. : tuus, i. e. Aim-
band, Ct. : caelestes, the gods, Ct.
emtua, P, of eruo.
erviim (her-), I, n., a pulse, bitter vetch, V., H.,
0.
erythinnw, I, m., = ipu^Xvod a red sea-mullet,
0.
esoa, ae, /. [ ED- ], a dish ( prepared for the
table), food, victuals, viands, meat, bait: tempe-
ratae escae : conteroptissimae : dulcis, V. : prima,
course, H. — ^F i g. ; Plato escam malorum appellat
volnptatem.
esoarla, 5rura, n. [esca], dishes, plate, lu.
eacendo (ez8-),endl, ensus, ere [ex+scando],
to climb up, mount, ascend: in caelum: in rostra:
quo cum eucendisset, L. : (K}uos, S. : Oetam, L. : ro-
stra, Ta. : Ilium a mari, to go up, L. : Delphos, L
eacenflio, onis,/. [ex+SCAND-], an ascension,
mounting, climbing, going up: escensionem a Pae-
sto facere, L. : ab navibus in terram, a landing,
L. : quibus (classibus) escensiones in agros factae
erant, incursions, L.
(eacensuB, Os), m. [ex+SCAND-], a scalina.
— Only abl. sing. : capu escensu muniroenta, by
storm, Ta.
esoulentoa, adj. [esca]. Jit for eating, good to
eat, edible: frustra. — Plur, n. as mbst.,food.
esount, old for erunt ; see sum.
esse, inf. of sum. esse, inf. of 1 edo.
essedarlus, l, m. [ essedum ], a fighter in a
war-diariot, C, Cs.
essedum, I, n., and ( poet. ) esseda, drum
[Celtic], a two-wheeled war-chariot, car (of Gauls
and Britons ), Cs., L., V. ; sometimes displayed at
Rome,C., H.,0.
essem, see sum. esses, esset^ see 1 edo.
est, see sum. est, estur, see 1 edo.
esuilo, — , Itarus, Ire, desid. [1 edo], to desire
to eatf suffer hunger, be hungry^ hunger : esurien-
tibus ceteris: num esuriens fastidis omnia? H. :
est spes nos esurituros satis, T. : Nil quod nobis
esuriatur, 0. : divitiae, quae esurire cogunt, Cu.
esoritio, onis,/. [esurio], a hungering, hunger,
Ct.
et, adv. and conj. I. As adv., addinz to a fact
or thought, also, too, besides, moreover, likewise, as
well, even : Ph. vale. Pa. et tu bene vale, T. ; * tu
tuom negotium gessisti bene.' Gere et tu tuom
bene : et Caelius profectus . . . pervenit, Cb. : et
alia acies fundit Sabinos, L. : nam et testimonium
saepe dicendum eat: qui bellum gesserint, quom
et regis inimici essent : id te et nunc rogo : Ro-
mulus et ipse arma toUens, L. : amiseo et ipse
Pacoro, Ta. : spatium non tenent t&ntum, sed et
implent, Ta. — II. As conj., and, as the simplest
connective of words or clauses : cum oonstemus
ex animo et corpore : dixerat et conripiunt spa-
tium, V. : Xerxes et duo Artaxerxes, Macrochir et
Mnemon, N. — After a negat., but: porttls capere
non potuerunt, et infra delatae sunt, Cs. ^After
an emphatic word : hoc et erit simile, etc. (L e. et
hoc) : DanaQm et . . . Ut caderem meruisse manu
(i. e. et meruisse ut DanaQm manu cederem), V. :
vagus et sinistrft I^bitur ripa, H. — Regularly*
either et introduces the second and each followine
word or clause, or no conn x-tive is used : Aloo et
Melampus et Tmolus, Aleo, MeUunpiu cmd Jhuy-
Digitized by V^OOQ IC
et
285
etiam
hu: et ipse boims vir fuit, et multi Epictirei et
foerunt et hodie sunt et in amicitiis fideles et in
omni vita constantes et graves : Signini f uere et
Norbani Saticiilanique et Fregellani et Lucerini
et, etc. (sixteen times), L. : sequebantur C. Carbo,
C. Cato, et minime turn quidem Gaius frater, etc.
—But the rule is often violated : consulibus, prae-
toribus, tribunis pi. et nobis . . . negotium dede-
rst: fuere autem C. Duellius P. Decius Mus M.
Papirius Q. Publilius et T. Aemilius, L. : abi,
quaere et refer, H. : It, redit et narrat, fl. — After
nadti^plurtmi^ tot (where no conj. is used in Eng-
lish) : roultae et magnae Cogitationes, many great
thoughts : plurima et flagitiosissuraa facinora, S. :
tot et taotae et tain graves civitates. — Repeated,
both . . . and^ €U wdl . . . aSyOn the one hand . . .
on tJke other, not only , . . but aUo : et haec et alia :
et in ciroo et in foro : lovis Et soror et coniunx,
v.: et publice et privatim: et est et semper fuit:
et oratio et voluntas et auctoritas, ob weU , . . as
. . . and — The second or last et often introduces
a cUmax, both . . . and in particular: homo et in
aliis causis rersatus et in hac multum versatus. —
Corresponding with neque^ both . . . and not^ both
not . . . and: via et certa neque longa: nee sa-
pienter et me invito facit, both unwisely and against
ftyprotesl: quia et consul aberat nee facile erat,
etc, L. — Corresponding with -que^ deinde^ tum^ in-
stead of another et: et Epaminondas cecinisse
did'tur, Themistoclesque, etc : uti seque et oppi-
dnin tradat, S. : tela hastaque et gladius, L. : et in
ceteris . . . tarn maxime in celeritate : et publicani
. . . detnde ex ceteris ordinibus homines. — ^After
a oegatiTe, uniting two words or phrases: non
errantem et vagam, sed stabilem sententiam : Nee
pietate fuit nee bello maior et armis, V. — Uniting
two words which j^orm one conception : habere ad
Oatilinam mandata et litteras : pateris libamus et
•an>,V.: cernes urbem et promissa Moenia, V. :
onmium arUuro ratio et disciplina, systematic cul-
tivation: quam (medicinam) adfert longinquitas
6t die&jtime: crescit oratio et facultas (i. e. dicen-
<ti facultas): a similitudine et inertia Gallorum
Mparari, yrof» reaembling their lack of enterprise^
TW — Ha noD, and not, instead of neque: patior,
io^ces, et non moleste fero : exempla quaerimus
et ea non antiqua: uti opus intermitteretur et
milites oootineri non poesent, Cs.: pro decore
taatum et doo pro salute, L. : tan turn modo in
orbe et non per totam Italiam, S. : me ista curasse
et non inrisiBae potius, etc. ; cf. otioso vero et
nihil agenti private: temere et nuUo consilio:
heredes sui cuique liberi, et nullum testamentum,
Ta. — Adding a general to a special term, or a
whole to one or more parts, and therest^ and all:
ChrvBippus et Stoici, and the Stoics in general : ad
victom et ad vitara : procul ab Sjracusis Sicili&-
qoe, L. — ^Adding a special to a general term, or a
part to a whole, and in particular ^ and especially.
si te et tuas cogitationes et atudia perspexeris:
tris (navls) In brevia et Syrtis urguet, V. : regnum
et diadema, H. — Adding an explanation or en-
largement of the thought, and indeed^ and infaet^
and moreover^ and that^ and besides : errabas, Ver-
res, et vehementer errabas : hostis et hostis nimis
ferus : cum hostis in Italia esset, et Hannibal ho-
stis, L. : te eniin iam appollo, et e& voce, ut, etc. :
id, et facile, effici posse, N. : et domi quidem cau-
sam amoris habuisti : pictores, et vero etiam po«-
tae. — Introducing a parenthesis : ad praetorem —
et ipse ita iubebat— est deductus, L. — Adding a
result after an tm/xr., and then^ and so: Die qui-
bus in terris, et eris mihi magnus Apollo, V. — In-
troducing a strongly contrasted thought, and yet^
and in spite ofthis^ and . . . possibly^ but stilly but :
et dubitas, quin sensus in morte nullus sit?: ani-
mo non deficiam et id perferam : in amicitift nihil
fictum (est), et quicquid est, id est verum. — After
an expression of time, introducing a contempora-
neous fact, anelf and then^ when, as : haec eodem
tempore referebantur, et legati veniebant, Cs. :
eadem hor& Interamnae fuerat et Romae: siraul
consul de hostium adventu cognovit, et hostes
aderant, S. — Introducing an immediate sequence
in time, and then^ when : Tantum effatus et in ver-
bo vestigia torsit, V. : vixdum ad se pervenisse et
audisse, etc., L. — Introducing the second term of
a comparison, a«, than^ and: Nunc mihi germanu's
pariter animo et corpore, T. : quod aeque promp-
tum est mihi et adversario meo: haudquaquam
par gloria sequitur scriptorem et actorem, S. : ali-
ter docti et indocti. — Adversative, but, yet : gravis,
severus, et saepius misericors, Ta. : magna corpora
et tantum ad impetum valida, Ta.
et-enim, conJ., adding an independent and em-
phatic clause, as a reason, explanation, or corrob-
oration, for, for truly, and indeed, because, since :
etenim iste non audebat, etc. : etcnim quid est,
quod amplius exspectcs ? — In tmesi : Et memini-
stis enim, V. — Introducing a parenthesis : legatio-
nis princeps est Heius (etenim est primus civi ta-
lis), ne forte, etc. — After a word (poet.) : Divinare
etenim mihi donat Apollo, H. : Tutus bos etenim
rura perambulat, H.
etesiae, ftrum, m., = in/trmt, Etesian winds,
trade-winds, N. W. toinds which prevail in summer
in the eastern parts of the Mediterranean Sea :
venti : etesiis tenebatur, Cs.
ethologas, acfj., := i^oXoyoc* imittUing man-
ners, mocking personal peculiarities : mimi.
etiam, adv. (rarely conj.) [et+iam]. L Of
time, now too, yet, as yet, even yet, still, even now :
incertus sum etiam quid sim facturus, T. : cum iste
etiam cubaret, introductus est: Invalidus etiamque
tremens, etiam inscius aevi, V. : quamdiu etiam.
Digitized by V^OOQ IC
etiamdom
286
eirado
how much longer: iion dico fortasse etiam quod
sentio: cuius iam etiam nomen invitus audio, to
tJivt day. — Adding a fact or thought, and aUo^ and
furthermore^ cUeo, likewiee. ftenioes, and m weli :
Ad haec mala hoc mihi accedit etiam, T. : Unum
etiam donis istis Adicias, V. : caret epulis, caret
ergo etiam vinolentia: qnne forsitan alii quoque
etiam fecerint : ut in pace semper, sic turn etiam
in belle, then too: non modo auctoritates, sed
etiam imperium. — II. Praegn., to introduce a
stronger statement, and even, nay, even : quae om-
nes docti summa, quidam etiam sola bona esse
dixerunt: satis armati fuerunt, etiam nullis armis
datis : civitaa improba antea non erat ; etiam erat
inimica improborum, tiay, rather: Immo etiam,
qui hoc occultari facilius credas dabo, T. — To
lieighten the force of a comparative, yet^ still: an
quid est etiam amplius ? T. : die etiam clarius :
ad Alesiam magna inopia, multo etiam maior ad
Avaricum, Cs. — III. M e t o n^ in affirmation, cer-
tainly, granted, by all means^ yea iwleed^ yea : Pa.
Nil aliud dicam ? Ba, etiam, T. : aut etiam, aut
non reapondere: An. Num quid subolet patri?
Oe. nil etiam, nothing at all, T. — Now, what f
prayf : Etiam caves, ne videat te aliquis? are
you on your guard, pray ? T.i is mihi etiam glo-
riabitur ? etc., m he going to boast after this f — At
onee, forthwith, now: Vide etiam sodes, ut, etc.,
T. : etiam tu hinc abis ? T. — In the phrase, etiam
atque etiam, again and again, constatU/y, repeated-
ly, persistently: etiam atque etiam cogita, T. :
etiam atque etiam argumenta cum argumentis
comparare : promissa adfirmare, L. : adspice, H. —
rV. With enclitic particles. — With dum, hitherto,
even till now, still, even yet : neque etiam dum scit
pater, T. : cum poteris igitur (veui), quoniam
etiamdum abes. — With num, still, even yet : cum
tristis hiemps etiamnura saxa Ruiuperet, V. —
With nunc, yd, till now. still, even now, even to this
time, even at this time : Etiam nunc hie stas ? T. :
voa cunctamini etiam nunc, quid faciatis? S. : du-
bitate etiam nunc, si potestis : homo tribuiiatum
etiam nunc spirans, L. : nullo etiam nunc usu rei
militaris percepto, till that time, Cs. : sparsis etiam
nunc pellibus albo, V, — With «, even if, although,
albeit: Etiam si dudum fuerat ambiguum. Nunc
non est, T. : ego etiarasi onmia dixero, nequaquam,
etc. : etiam si lex faciat potestatem, tamen existi-
ment, etc. — With turn, even then, even at the time,
till theU time, till tlun, still: etiam tum patrem in
hominum numero putabat: etiamtum At^ricola
Britanniam obtinebat, Ta. : quod acres sint etiam
tum, cum, etc., even at times when. — With (ntic,
even at that time, even yet: Hauuibalem armis
etiam tunc invictum v^lnptate vicit.
(etiamdum, etiamnum, etiamnunc, eti-
i^niaT, etiamtum), see etiuiu IV.
et-ai, conj. L Introducing a concession, though,
althongh, albeit : Etsi scio ego meum ius ease . . .
ego tanien, etc., T. : etsi non iniquum est, tamen
est inusitatum : etsi aliquo accepto detrimento,
tamen, etc., Cs. : etsi nihil aliud abstulissetis, ta-
men oportebat, etc. : etsi priore foedere staretur,
satis cautum erat, L. : id etsi antea iam consecra-
tum esset, tamen tum se dare, etc, although, as he
pretended, etc : etsi non iniquum certe triste sena-
tQs consultum factum est, L. — II. Introducing a
correction or limitation, although, and yet, but,
though I know that: virtutem si unam amiseris —
etsi amitti non potest virtus, sed si, etc.
eu, interj., =ct}, bravo/ well/ well done/: Eu
noster, laudo, T. : * eu I* that's right, H.
euana, see euhans.
eugae (euge), interj., = c3y«, bravo / toell done/
good/ hurrah/: eugae habeo optumara, T. —
Ironic: cugae, iam lepidua vooor, excellent / T.
euhans or euana, antis P. (the cry of the
Bacchantes), crying etthan/ Ct, Pr. — Poet, with
ace. : euhantis orgia Ducebat Phrjeias, celebrating
tfie rites of Bacchus with the cry eiihan / V.
Euhiaa or EuiaSi adis,/., =fvtdc, a Bacchante,
H.
EuhiuB or EuiUB (not Evius), I, m., = Elioc,
a surname of Bacchus, C, H.
euhoe or euoe ( disyl. ; not Svoe ), interj.,
:=(voX, t/ie cry of revellers at the fesiivale of
Bacchw, v., H., 0., Ct.
Eumenidea, um,/., =E{ffuviitc^ the Furiee,
C, H., V.
eunuohuB,T, m., =civo£Yoc, « eunuch, T., Cs.,
C, III. — Fem., a comedy of Terence.
euoe, see euhoe.
euripuB (-oa), I, m., =evpirroc, a channel, atraU,
narrow sea,
euroua, adj. [eurus], eastern, orient : fluctus, V.
eurua, I. m., =€i;poc, tJu southeast wind^ H. —
Plur., v., 0. — T/te east wind: Eurus ad Auroram
rccessit, O. — Wind : Rhipaeus, V.
e-vado, si (ev&ati, H.), sas, ere, to go oat^ come
out, go forth .* ex balineis : oppido, S, : andia, V. :
in iemm, disenUtark, L. — With ace., to tresverm^
pass, leave behind .• viam, V. : vada, O. : oaatra,
L. : sil vas, Ta. : amnera, Ta. — To riae^ climb, nunmt^
aueitd : ex abditis sedibus: ad sura mi fastisia
eiil minis, V. : in muros, L. : gradCks akoa, mounted,
V. — To get away, escape : ex insidiis : ex f ugft,
Cs. : e manibus hostium, L. : advorao colle 8.:
nostras manlls, escape, V. : loca mortis, O. : angii-
stias, L. : pngnae, V.— F i g., to go out, pan out, get
off, come oway, escape : ex corpore : necera. Ph. :
illud tempus, Ta.— E s p.. to tum o^U, become, come
to, resuU, prove to be, end in / ex istis anjru^tiia
ista evaserunt deteriora quam, etc. : on^res •
Digitized by V^OOQIC
•▼agor
287
everto
hrenis eTmsit vere indolis regiae, L. : eri lenitas
Yerebar quoreum evaderet, vwdd end tn, T. : mi-
ramur id, quod soraniarimus, evadere ? happen • ne
haec laetitia vana evadat, L. : hucine (beneficia),
md in thi$^ S.: illaec licentia evadit in aliquid
malum, T. : in morbos longos, L.
a-vagor. fttus, arl, dep.^ to wander forth^ tnarch
to and fro, manceuvre : effuse, L. : ad eragandum
spatium, /or evolutioM^ L. — Fig., to spread, ex-
tend: qui appetitOs loiigius eragantur: late vis
morbl, L. — With ace, : ordinem Rectum, tram-
ffreUy H.
a-Talesoo, lul, — , ere, inch.^ to prow strong : ut
qoaeque gena evaluerat, Ta. — F i g., to prow, de-
«§&», ripen : multa secutura quae adusque bellum
evaJescerent, Ta. : nationis nomen evaluisse, came
into vogue, Ta. : tempus in suspictonem evaluit,
L e. wa» such as to cause, Ta. — With infin., to
OBoU : medicari cuspidis ictum, V. : pervincere
soonm, H.
e-Talidns, adj.^ very strong^ mighty : spina.
e-vaneacd, nul, — , ere, inch,, to vanish, pass
away, die away^ disappear : (Tinuro) vetustate, to
hteome vapid : Cornua lunae, 0. : in tenuem ex
oculis evanuit auram, V. — Fig., to pass away, he
fonrgotUn, perish, he wasted : Ne cum po^tft scrip-
tora evanesceret, T. : sententiae Aristonis evanue-
rant: nimift glorift ingenium, L. : omnis Herbarum
Tirtus, O. : bella per moras, Ta.
eranidilBi adj. [VAC-], vanishing, passing
away : pectora, 0. : amor, 0.
e-vifltd^ avi, fttus, are, to lay utterly waste, de-
vasiaU : urbls, L. : culta evastata sunt bello, L.
erectiui, P. of eveho.
e-velio^ vexl, vectus, ere, to carry out, bring
forth, convey out, lead forth : omnia ( signa ) ex
nnis CTecta: ex planis locis aquas, L.: incaute
se erehentls excipiebat, rushing out, L. — To carry
%p: in oollem evehi, L. — Pass., to be borne forth,
move forth, proceed, advance, sail, drift : evectus
effreno equo, L. : f reto in Oceanum evectus, sailed
outj L. : in altum, L. — F i g., to carry forth, spread
abroad, carry away : e I^raeeo eloquentia evecta
eet : inter dioendi oontentionem inconsultius evec-
toa, L. — To lift up, raise, elevate: alqm ad deos,
H. : qaos evexit ad aethera virtus, V . : ad consu-
latwn, Ta. : in caelum, In.
e-vell6, velll, volsus or vulsus, ere, to tear out,
pluck out, extract : linguaro Catoni : ferrura, Cs. :
arbor, quft evolsA, L. : spinas agro, H. : Pollicibus
faooea, O. : eroblema, to tear away. — P r o v, :
Gaeno plantam, H. — Fig., to root out, extract,
eradsoMie, erase: consules ex memorift: ex animo
■cmpalaro: suspicionera.
e-veziid, v§nl, ventus, Ire, to come out, come
forth: Merses prof undo, pulchrior evenit, H. —
Fig., to fall out, come to pass, happen, hefaU, be-
tide: si tibi evenerit quod metuis ne accldat: ut
alia Romae eveniat saepe tempestas: ubi pax
evenerat, had been concluded, S. : ne idem eveniat
in roeas litteras, befall: Genucio ea provincia sorte
evenit, /e// to, L. : tibi hoc incommodum evenisse
iter, has been a hardship, T. — Impers., it happens:
evSnit, senibus ambobus simul Iter ut eeset, T. :
forte ev6nit ut ruri essemus : at tibi contra Eve-
nit, ut, etc., H. — To proceed, follow, result, turn,
out, issue, end (of things): quorsum eventuram
hoc siet, T. : ex sententift, T. : (auspicia) sibi se-
cunda evenerint: cuncta prospeta eventura, S. :
mihi feliciter : bene, S. : contra ac dicta sint
eventum, I, n. [P. n. of evenio], an occurrence,
chance, event : causae eventorum. — 7'hat which be-
falls, ejqterience, fortune : te ex nostris eventis
communibus admonendum: pendere ex alterius
eventis. — An issue, coraequence, result, effect: con-
silia eventis ponderare: stultitiae poenam ferre
gravius quam eventi.
eventora, 6rum, n. [P. n. of evenio], ihai which
will happen : eventura precor, I e. my prayers shall
be fulfilled, Tb.
e ventus, iis, m. [ex+BA-], an occurrence, acci-
dent, event, fortune, fate, lot: fore eos eventQs re-
rum qui acciderunt : ex evcntu navium, Cs. : ducis,
V. : qui quosque eventQs exciperent, Ca. : impio-
rum fratrum, L. : eventQs illos meruisse, 0. — The
issue, consequence, result, end: eventus est alicuius
exitus negoti : eventus in incerto erat, S. : ad
eventum festinat ( po^ia ), H. : cogitans incertos
eventas valetudinis: certaminum, L. : belli pro-
sper, L.: eius diei, Cs. — Pro v.: stultorum magi-
ster eat, L. — A success, good-fortune : atque Uli
modo cauti prorapti post eventum erant, Ta.
e-verbero, — , — , ft re, to strike violefUly^beai :
clipeum alia, V. : dneres alis, 0. : hastis os, Cu.
e-vergo, — , — , ere, to send out, cause to me-
ander forth : ut montes evergerent rivos, L.
everrioulum, I, n. [ ex + VAR- ], a broom,
sweep. — Only fig.: malitiarum omnium, drag-
net: huiusi'o modi (a play on the name of Verres).
e-verro, verrl, versus, ere, to sweep out, — F i g.,
to clean out, strip, plunder : fanum eversum relin-
quere: par.itus ad everrendam provinciam.
eversio, onis,/. [ex + VERT-], an overthrow-
ing, subversion : columnae: rerum p.
eversor,
destroyer •
everaus. 1. P. of everro. — 2. P. of everto.
e-vert5 oi* evorto, tl, bus, ere, to overturn,
upturn, turn upside down : navem : aequora ven-
tis, v.: aquas, 0. : eversas cervicTs tuas abstine,
refrain from twisting your neck, T. — To overturn.
r, oris, m. [6x4- VERT-], a subverter,
regnorum,V. : rei p.
Digitized by V^OOQ l€
evestigatas dl
overthrow^ uptet^ throw down: bustum in foro:
Btatuam: pinura, V.: tecta in dominum, 0. — To
turn otU, drive out, expel, eject: pupillum fortunts
patriis: hunc funditus bonis. — To overthrow, 8id>-
vert, destroy : urbis : castellum, H. — F i g., to over-
throw, ruin, subvert, destroy, abolish : provincias :
leges Caesaria : testamenta, iura : everso succur-
rere saeclo, Y. f disciplinam, L. : spero, 0. : Gras-
808, Pompeios, ruin, lu.
e-vestigataa, P., traced out, discovered, 0.
e^ctus, P. of evinco.
e-videns, adj, with comp. and sup., looking out,
obvious, apparent, manifest, plain, dear, evident :
81 quid est evidens^de quo inter omnls oonreniat:
res, L. : numen, L. : quid est evidentius ? : eviden-
tissimum id fuit, quod, etc, L.
evidenter, adv. [evidens], evidently, manifest-
ly, obviously : paenitere, L.
evidentia, ae,/. [evidens]. — In rhet., dis-
tinctness, vivid presentation,
e-vigilo, avT, fttus, fire, to be wakeful, be vigi-
lant: in studio. — To watch over, watch through:
tua consilia quam cvigilata cogitationibus, with
what vigilance matured: nox evigilanda, Tb. : quos
(libros) studium evigilavit, i. e. nocturnal study
produced, 0. — To have done watching: nobis evi-
gilatum fere est.
e-¥ile8od, lul, — , ere, incL, to become vile,
grow worthless: cuius criminationibus eviliussent
peiicula sua, hcul been depreciated, Ta,
e-vinoio, nxl, nctus. Ire, to bind up, voind
around : diademate caput, Ta. — Usu. P. pass. :
evincti bracchia ^Mce&, fettered : viridi oWy^, gar-
landed, V. : Puniceo suras cothurno, V. : vitta
crinls, 0. : palmae, bound with the caestus, V.
e-vlnoo, vlci, victus, ere, to overcome, conquer,
subdue, vanquish, overwhelm : evicit omnia miles,
L. : laciimis evicta roeis, V. : blandimentis vitae
evicta (i. e. ad vivendum), Ta. : evinci ambitu in
gaudium, to be forced, Ta. : Aeduos, Ta. : somnos,
to resist, 0. : amnis oppositas elicit gurgite moles,
V. — 7b pass in safety : remis Charybdin, 0. :
fretum, 0. — Fig., to prevail over : solis imago
Evicit nubis, breaks through, 0. : evincit miseratio
superbiam, L. : platanus caelebs Evincet ulmos,
supplant, H. — To bring to pass, prevail . evincunt
instando, ut litterae darentur, L. — To prove, evince:
Si puerilius his ratio esse evincet amare, H.
eTinotus, P. of e-viucio.
e-viro, avi, — , are [ex + vir], to emasc%date:
corpus, Ct.
e-viscero, — , atus, ire [ex+vi.scera], to de-
prive of entrails, disembowel, eviscerate: corpus,
Enn. ap. C. : columbam pedibus uncis, mangle, V,
evitabiliflk e, adj. [1 evito], avoidable: telum, 0.
8 evolTo
1. e-vito, ftvl, &tus, are, to shun, avoid: meta
Evitata rotis, H. : f raxinum, 0. : causae suspicio-
num : tela amictu, Ct.
2. evito, avi, — , are [ex + vital, to deprive of
life, kill: Priamo vi vitam evitari, Enn. ap. C.
(Svius), see Euhius.
evoc&tor, Oris, m. [evoco], a summoner, re-
a^uiter, one who drums up civtum perditonim.
evocatUB, adj. [P. of evoco], called out, —
Plur. m. as subst, rein listed veterans, Cs., S.
e-vooo, avi, atus, are, to call out, call forth^
summon, evoke : te hue foras, T. : milites ex hi-
bernis in expeditionem, S. : virum e curia, L. :
testis hue : nostros ad pugnam, challenge, Os. :
deus evocatus sacratis sibi finibus, removed by in-
vocation, L. : animas Oroo, Y. : centuriones, Ca. :
viris fortibus nominatim evocatis, Cs. : alqm lit-
teris : nostros ad pugnam, challenge, Cs. : ad anna :
ad praedam, Cs. : roanis : alqm ab inferis : proa-
vos sepulchris, 0. — Fig., to call forth, bring oui^
elicit, stir, raise: probitas non praemiorum mer-
cedibus evocata: familiam e tenebris in lucem:
sic te iis (litteris) evocatam, appealed to : (cogita-
tionen) in medium, L. : praedae cupiditas multos
longius evocabat, led on, Cs.
e-volgo (-vulgo), avI, atus, are, to make eom«
monly known, divulge : civile ius, L. : sic evulgari
iussit, laurum additum (esse), etc., Ta. : evolgatus
pudor, i. e. pttblic exposure, Ta.
e-volo, avI, atus, are, to fly out, fly away, Jty
up : ex quercu (aquila) : sic evolat ales, 0. — To
come forth quickly, rjtsh forth, hasten out: ex
omnibus parcibus silvae, Cs. : e conspectu : e
poena, to escape: rus ex urbe. — Fig., to escape, fly
away, flee: \\, quorum animi, spretis oorporibua,
evolant foras . ex istorum insidiis. — To mxmnt^
ascend, rise : altius, reach a higher rank : sic eTo>
lavit oratio, ut, etc.
evolaio (evul-), 6nis,/. [ex+2 VEL-], a pull.
ing out : dentis.
evolsua, P. of evello.
evolutio, 6ni8,/. [ex +8 VOL-], an unrolUng:
poetarum, riding.
evolutOB. P. of evolvo.
e-volv6, volvl, volOtus, ere, to roll (nd, roH
forth, unroll, unfold: amnis ... in mare evol-
vendo terram,etc.,L. : vestis tyranni,0.: volumen
epistulamm': aquas per campos, to spread, Cu. i
In mare se (Xanthus), discharge, V. — Pass., to
glide, creep: species (anguis) evoluta repente, L. :
per humum evolvuntur, Ta. : ad aures roilitam
dicta ferocia evolvebantur, spread, L. — Of books,
to unroll, read, peruse, suidy : diligenter libnini :
fastos, H. : potstas. — To roll out, spin out: fuaos
meos (of the Fates), 0. — Fig., to unfold, maJk«
Digitized by V^OOQ IC
evomo z
dear^ dudose, reveal: animi sui notionem: natu-
ram reniin : serietn fati, 0. : haec, brood over^ V.
— Th free, ezirieate, strip: roe ex his turbis, T. :
evolutaa iiitegumentis dissimulationis. — To drive
off, repel : istoa ex praedft, L. — To prodtice, de-
velop: exitum criminis: Quae postquam evolvit
(deus), O.
e-vomo, ui, itus, ere, to spew out, vomiiforth :
eas (conchas) : partem maris ore, 0. — 7b spew
out, eject, expel, disgorge: quod (urbs) tantura pe-
fltem eTomuerit : Faucibus f umum, V. — F i g., to
vent, disgorge : iram in eos, T. : in me orationem.
e-vnlgo, see evolgo.
eTolaio, evtilsiis, see eyol-.
ex or (only before consonants) e, praep, with
abL, out oh from within (opp. in). I. In space,
out of from: signa ex urbe tollere: solem e
mando toUere: ex hoc fonticulo tantumdem su-
mere, H.: ex Aethiopift Ancillula, T. : ex urbe
sicarii : eius ex Africa reditus : ex Hispanii qui-
dam, Cb. : puer ex aula, H. — From^ dowi from,
from off: ex speluncft saxum in crura eius inci-
disse: equestribua proeliis saepe ex equis desi-
Uunt, from horsebeuk, Cs. : cecidisse ex equo dici-
tar. — C/pfromj above, out of: coUis paululum ex
planitie editus, Cs. : globum terrae emiuentem e
man. — I n gen., from, down from, at, in, upon:
ex cruee Italiam cemere: ex equo pugnare: ex
loco snperiore oonspicatus, etc., Cs. : ex hoc loco
rerba fecisti: ex vinculis causam dicere, L. —
Esp., in adverbial phrases: ex itinere, on the
march, without halting, S. : ex f uga, during the
fight, Cs. : porius ex adverso urbi positus, oppo-
site, L. : erat e regione oppidi coll is, over against,
Cs.: ex omni parte perfectum,en^tr«/y.' aliqu& ex
parte incommodis mederi, in some measure : im-
petfLs ex maxima parte servorum : e vestigio, sud-
denljf, — n. In time, of succession, /rom, imme-
diately after, directly after, after, following : Cotta
ex consalatu est profectus in Oalliam : tanta vili-
tas annonae ex inopift consecuta est: ex magnis
rapibus nactus planitem, Cs. : Aliam rem ex ali&
cogitare, T. : alia ex aliis iniquiora postulando, L. :
diem ex die exspectabam, day after day, — Of du-
ration, from . , . onward, from, since, beginning
mt: ex e» die ad banc diem : ex eo die, quo, etc. :
ex certo tempore, after a fixed date: ex aetemo
tempore: Motum ex Metello consule (bel)um), H.:
octavus annus est, ex quo, etc., since, Ta. : Romae
Tereor ne ex Kal. Ian. magni tumultUs sint, after.
— With the notion of eacape or relief, /rom and
after, fnymi se ex labore reficere, Cs. : ex illo
metu mortis recreatus : animus ex miseriis requie-
Tit, 8. — Esp., in phrases: ex tempore eflfutire,
offhand, witJumt reflection: ex meo tempore, /or
my ecmvenignee: in quibus (quaestionibus) ex tem-
pore officiam quaeritur, accorcUng to eireumstances :
ex intervallo consequi, after a while: ex tempore
aliquo. — HL Fig., of the point of departure,
away from, from, out of, of: amicitiam e vita
tollunt : e fundo eiectus, dispossessed of: agro ex
hoste capto, L. : ex populo R. bona accipere, S.
— Partitive uses, of a whole or class, •/", out of,
from among, among: alia ex hoc quaestu, L e.
trade^ T. : non orator unus e multis, i. e. no com-
mon: acerriraus ex omnibus sensibus: ex primo
hastato (ordine) legionis, one of the first division,
Cs. : multum ex ripft oolere, Ta. : altitudo pup
pium ex navibus, Cs. — Of the means, out of, by
means of, with: ex incommodis Alterius sua ut
conparent commoda, T. : ex caede vivunt : largiri
ex alieno, L. ; cf. ex iure hesterno panem vorent,
dipped in, T. — Of the origin or source, from, out
of, bom of arising from : bellorum causae ex i*ei
p. contentione natae : ex pertinacift oritur seditio :
ex animo amicus, heartily. — E s p. with verbs of
sense, intelligence, etc. : qu& re negent, ex me non
audies : ut ex amicis acceperam : ex quo intelle-
gere posset: ut ex iis quaeratur: video ex litte-
ris. — Of the material, ojf, out of:' statua ex aere
facta: (homo) qui ex animo constet et corpore:
milites mixti ex conluvione gentium, L. — Of a
condition or nature which is changed, /rom, out
of: di ex bominibus facti : ex exsule consul : duas
ex un& civitate discordia fecerat, L. — Of the
cause, from, through, by, in eonseouenee of, by
reason of, on account of: gravida e Pamphilo, T. :
infirmus ex morbo : e vi& languere : ex gravitate
loci volgari morbos, L.: ex ilia ipsa re, for that
very reason: e quo efficitur, non ut, etc: ex hac
clade atrox ira, L. : ex legato timor, Ta. — From,
after, on accotmt of: cui postea Africano cogno-
men ex virtute fuit, S. : nomen ex vitio positum,
0. : urbem e suo nomine Romam iussit nominari.
— Of measure or rule, according to, after, in con-
formity with, in pursuance of, by: ex aliarum in-
geniis me iudicet, T. : dies ex praeceptis tuis ac-
tus : ex consuetudine su&, Cs. : e virtute vivere :
ex senatQs sententift: ex sententiA, M/u/oc^ort/y,
T. : ilium ex artificio comico aestimabat — E s p., in
the phrases, ex re, according to the fact, to Uu ad-
vantage, to profit: oratio ex re et ex cau8& habita :
Non ex re istius, for his good, T. : garrit Ex re
fabellas, apt, H. : quid tam e re p. fuit ? for the
public benefit: ex MWL,advantageo%is: ex usu quod
est, id persequar, T. : rem ex usu Galliae accidisse,
Cs. : e re nat&, according to circumstances, T. — Of
manner, mostly in adverb, phrases : res ex libidine
magis quam ex vero celebrare, arbitrarily . . .
puily, S. *. dicam ex animo, outright t ex oompo-
sito, by agreement, L. : ex facili, with ease, Ta. —
IV. In compounds, ex stands before vowels and
h, and before c, p (except epoto, epotus), q, s (ex-
cept esoendere, escensio), t; ef (sometimes ec)
before // 6 before b, d, g, i consonant, I (except
Digitized by V^OOQ IC
ezacerbo
290
ezanimo
exiez), m, «, v. For exs-, ex- alone is often writ-
ten (ezanguis for exsanguis, etc.).
ex-aoerbd, &vl, &tus, &re, to exasperate^ irrU€Uej
provoke: ut ira exacerbarentur animi, L. : contu-
meliifl hostes, L.
ezaotio, onia,/. [ex + 1 AG-], a driving out,
expelling: (regum). — A driving^ conditct, supervis-
ion : operum publicorum. — F i g., a collecting^ ex-
action: pecuniae: earum (pecuniarum), L. : fru-
menti, Ta. — A tax^ tribute^ impost : acerbissima
capitum atque ostiorum, poU and hearth tax.
exactor, Oris, m. [ex + l AG-J, a driver- out ^
expeller: regum, L. — -Fig., a demander, exactor:
Bupplici, an executioner^ L. : promissorum, L. : cum
ipse ut exactor circumiret, overseer^ L. — A collector
of taxes^ tax-gatherer, Cs., L.
ex&otns, adj. with comp. [P. of exigo], precise,
accurate, exact : numerus, L. : fides, 0. : morum
exactior, 0. — Plur. n. as subst. : sociis exacta re-
ferre, V.
ex-aotid, ul, Qtus, ere, to sharpen, make point-
ed: vallos, v.: spicula, V. — Fig., to sharpen,
make keen, stimulate, excite, inflame: mucronem in
nos: bgeni aciem ad bona diligenda: plurimos
irft, N. : animos in bella, H. : exacuet sapor pala-
tum, 0.
ex-adveraam (-▼orsam) and ex-adver-
Bus (-voreus), adv. and prctep., over against, op-
posite.— As adv. : pistrilla, et exadvorsum fabrica,
T. : exadvorsum ei loco Tonstrina erat, T. — As
praep. with <icc. : exad versus eum locum : exad-
veraum Athenas, N.
exaedifloatio, onis, /. [exaedifico], a flnish-
ing, completing (of a building). — ^F i g. : posita in
rebus et verbis.
ex-aedifico, &vl, fttus, &re, to finish building,
complete, erect, build, construct : oppidum, Cs. : do-
mos, S. : templa deum, L. : mundum. — F i g., to
finish, complete: opus.
exaeqnatio, Onis,/. [exaequo], a likening,
uniformity (of dress, etc.), L.
ex-aequo, ftvl, fttus, ftre, to make equal, place
on a level, egual: se cum inferioribus : tironi sese
exaequari sinere, L. : roilitibus exaequatus cum
imperatore labos, S. : iura pretio, i.e. to sell alike.
— 7b eqtial, attain equalitg vnth: facta dictis, tell
worthily, S. : tetricaa Sabinas, 0.
exaeresimuB, adj., =z l^aipioifioc, that may
be taken out, to be omitted: dies, intercalary,
ex-aestuo, SvT, Stus, are, to boil up, foam up,
ferment t exaestuat mare, L, : unda ima vertici-
bus, v. : mens ira, V. : ignis (araoris), 0.
exaggeratio, Onis,/. [exaggero].— Only fig.,
tleveUion, exaltation : animi.
ex-age;er6, ftvl, fttus, are^ to heap, pile, load^
fill: planitiom aggesta humo, Cu. : spatium, Cu.
— To heap up, accumulate: fortunas: opes. Ph.
—Fig., to exalt, mnplify, heighten, magnify, exag-
gerale : sextulam suam nimium, i. e. daim too
much: animus virtutibus exaggeratus: oratio ex-
aggerata : beneficium verbis : virtutem.
exagitator, Oris, m. [exagito], a
censurer : rhetorum.
critic,
ex-aglto, ftvl, fttus, ftre,/r«y., to rouse, keep in
motion, disquiet, harass, persecute, disturb^ torment,
vex : istius iniuriis exagitati : ab Suevis exagitati,
Cs. : rem p. seditionibus, S. : di exagitent me, Si,
etc., H. : quos egestas exagitobat, 8. — To rail at,
censure, criticise, satirize, r3,ly: hi convicio consu-
lis conrepti exagitabantur, Cs. : cum Demosthenes
exagitetur ut putidus : exagitabantur omnes eius
fraudes. — To stir up, irritate, rouse, excite, stinw-
late, incite : senatum criminando plebem, S. : dis-
putationibus exagitatus orator : volgum, S. : mae-
rorem : furores corde, Ct. : vis hominis exagitanda^
S. : manes, Pr.
ex-albesoo, bul, ere, incA., to turn pale: metu,
Enn. ap. C. : in principiis dicendL
exalo. see exbalo.
1. examen, inis, n. [ex + 1 AG-], a multitude
flying out, swarm: apium: resparum, L. : cum
prima sui ducent examina reges, V. — A multitude,
crowd, shoal, swarm: examinibus suis agroe ope-
rire, L. : iuvenum, H. : servorum.
2. examen, inis, n. [ex +2 AG-], the tongue
o/" a balance: aequato examine lances Sustinet,
V. — Fig., a weighing, consideration: legum, O.
examino, avi, atus, ftre [2 examen], to weigh:
(afir) tamquam paribus examinatus ponderibus:
ad certum pondus, Cs. — ^Fig., to weigh, ponder,
consider, examine, try, test: omnia verborum mo-
mentis, non rerum ponderibus : verborum ponde-
ra : male verum, H.
exanclo (not -antlO), SvT, fttus, ftre, to exhauat^
suffer through, endure: tot belli annos, C. poet. :
multa, quae corpore exanclata atque animo pertu-
11 ! : omnis labores.
exanguls, see exsanguis.
exanimatio, Onis,/. [exanimo],/ain/n€ti», ter-
ror: metum subsequens: in exanimationes iiiai-
dere.
exanimatus, P. of exanimo.
exanimis, e, adj. [ex+anima], lifeless, dead:
(columba) Decidit exanimis, V. : ut exanimem la-
bentem ex equo Scipionem vidit, L. : artHs, O.
Fig., breathless, terrified, dismayed: legionea vice
unius, with suspense for the fate of, etc., L. : Audiit
exanimis, V. : metu, H.
exanimo, ftvl, atus, ftre [exanimus], to put oiU
of breath, tir? fatigue, weaken, ahaust — ODlj
Only
Digitized by V^OOQ IC
ozanimaB
291
ezcello
pan,: Qt corsn mllites exanimarentur, Gs. — To
ireatke forth: exiliter verba. — To deprive of life,
kUlj wear out: taxo se, Cs. : volnere exanimari
nimio gaudio, L. : circumventi flamma exaniman-
tur, Cb. — ^F i g., to deprive ofselfposaeanon^ Urrify,
agitate^ Mtun^ wear out^ dishearten : me metu, T. :
te metOs exaniroant iudiciorum : me querelis tuis,
H. : avidos funus Exanimat, H. : exanimatus Pam-
pbilus amorem indicat, out of his witSy T. : cum
exanimatiiB ipse adcurrit : Troia agmina, V.
ezanimaa, adj. [ ex + anima ], lifeless, dead:
iuvenis, V. : strata corpora, corpses, L.
(exantlo), see exanclo.
ez-ardeaoo, aral, arsus, ere, inch., to blaze out,
Hndle, take fire: materies facilis ad exardescen-
dum. — F i g., to be kindled, be inflamed, break out,
be examraied, be provoked, rage: iracundia ac
stomacho: dolore, Cs. : infestius, L. : Haud secus
qnam taurus, O. : ad spem libertatis : ad helium,
L. : Talibus dictis in iras, V. : ex quo exardescit
amor : ambitio, L. : violentia Turn!, Y. : importu-
nitas sceleris : altercatio in contentionem animo-
rum exarsit, L.
ex-areaoo, rul, — , ere, tncA., to dry up, become
dry: amnes: fontes, Cs. — ^Fig., to dryyp, wither,
perish: exustus flos siti veteris ubertatis exaruit:
Tetostate exaruit (opinio).
ex-armd, — , — , &re, to disarm : cohorteti, Ta.
ez-aro, ftvl, fttus, are, to plough out, dig up, dig
out : sepulora : puerum. — 7b raise, produce, ob-
tain by tillage, harvest : tantum labore suo fni-
menti : decern medimna ex iugero. — Fig., to
mark on tablets with the style, write, note, set down :
prooemium. — To furrow, wrinkle: Cum rugis
Frontem senectus exaret, H.
ez-aspero, avi, atus, ire, to make rough,
roughen : exasperato fluctibus man, L. : fretuiu,
O. — Fig., to irritate, provoke, exaspercUe: duratl
tot malis exasperatique, L. : animos, L.
ez-auctord, ftvl, fttus, ftre, to discharge from
service, release from the military oath : exercitus
Telat exauctoratus roorte dueis, L. : milites exauc-
tormti, L. : se, i. e. to quit the service, L. : exaucto-
rati tribal) i, cashiered, Tau
ejc-andid, 1v1, Itus, ire, to hear clearly, distin^
guish, discern, hear: voces: sonitum remorum,
Ca. : voces mulierum, L. : maxima voce, ut omnes
exaudire possint, audible to all. — To hear, perceive,
^snderatand, attend to, regard: multa: Non exau-
ditt sanguis vatis, 0. : monitor non exauditus, un-
heeded, H.: exaudi, voltQsque attolle,^tw heed, 0.
— To listen to, heed, regard, grant : preces et vota :
dirae exauditae ab omnibus dU, L.
ez^angeo, — , — , fire, to increase greatly, con-
fms : opinionem roihi animo, T.
ezan£;iiratio, onis, /. [exauguro], a desecrat-
ing, prof aning : sacelloruro, L.
ez-augnro, — , — , ftre, to desecrate, make pro-
fane: fana sacellaque, L.
ez-oaeoo, ftvi, atiH, arc, to blind, make bliikl:
nos. — To put out of sight : Flumiua excaecata,
lost underground, O.
ezcandescentia, ae, /. [ exoandesoo ], kind-
ling wrath, an otUbreak of anger, Cs.
ez-oandeaco, dul, — , ere, inch., to grow hot,
kindle, — Fig.: nisi ira excanduit fortitude.
ez- canto, — , fttus, are, to charm forth, en^
chant : sidera excantata, H. : puellas, Pr.
ez-carnifico, — , atus, are, to tear to pieces,
butcher: me, i. e. torment, T. : Anaxarchum.
ez-oavo, — , fttus, ftre, to hollow out : ex unft
gemma trulla excavata.
ez-oedd, cessi ( excdssis for excesseris, T. ),
cesBUs, ere, to go out, go forth, depart, retire, with-
draw : abiit, excessit : metu, L. : quoquam ex istoc
loco, T. : ex tenebris in lucem : ex itinere, Cs. :
acie, Ca.: bello, S. ; urbibus, L,: urbem, L. — To
project, reach : rupes quatiuor stadia in altitudi-
nem excedit, Cu. — To be in excess: ut nulla pars
excederet extra, i. e. destroy the balance of the
whole. — F i g., to go out, depart, leave, withdraw,
disappear: animi cum ex corpore excessisseni :
palmft, yield the victory, V. : excessit e vitft, died:
Quom e medio excessit, T. : excessit quinquagesi-
mo anno, Ta. — Of things : cura ex corde excessit,
T. : cognomen memoria excessit, L. — To go be-
yond, exceed, pass, extend, attain, pass over: post-
quam excessit ex ephebis, T. : ex pueris : ad pa-
tres etiam et ad publicam querimoniam excessit
res, L. : insequentia excedunt in eum aunum, qui,
etc., L. : paululum ad enarrandum, etc., digress,
L. : eo laudis excedere, quo, etc., attain such fame,
Ta» — To surpass, exceed, overtop, tower above .
summam octoginta milium, L. : fidem, belief, 0.
ezoellena, entis, cuij, with comp. and sup. [P.
of excello], towering, prominetU, distinguished, su-
perior, surpassing, excellent: animus ac virtus:
vir virtute : inter tot unus : studium, Cs. : cycnus,
of surpassifig beauty, V. : nihil illo excelientius in
vitiis, N. : excellentissima virtus, Cs.
ezoellenter, adv. with comp. [excellensj, excel-
letitly, exceptionally well: quae gesta sunt: pro-
nuntiare, N. : se excelientius gerere.
ezoellentia, ac, /. [excellens], superiority, ex-
cellence: animi. — Plur. : (in amicitia).
ezcello (praes. excellet, Cu.), — , celsus, ere [2
CEL-], to be eminent, he superior, mrpaxs, excel: qui
(artifex) excellit: haec (flagitia) quae excellunt,
your most conspicuous crimes: super ceteros, L. :
ceteris: iugenio scientiftque: dignitate principi-
bus : in oumi genere artiuoL
Digitized by
Google
ezcelse 2
(exoelse), adv. [excelsusj, in an elevated tone,
loftily. — Only comp. : excelsius dicere.
exoelsltaa, fttis,/. [ezcelsus], loftiness^ ateend-
ency: animL
ezoelsus. ad^. with comp. and mp. [P. of ex-
cello], elevated^ lofty, high : locus, T. : mons, Cs. :
vertex montis, V. : signiim: in excelsiore looo:
oornu excelsius, Cs. : mons excelsissimus, Cs. — As
guhtt, n., a heigJU : simulacrum in excelso conlo-
care : ab excelso, 0. — F i g., high^ hfty^ distinguish-
ed^ excellent^ noble: te natura excelsum genuit:
animus : gloria, Ta. : orator quodam modo excel-
sior : excelsissima sedes dignitatis. — As mbst. n.,
an elevated station : in excelso aetatem agere, S. :
excelsa sperare, L.
ezcensio, see escensio.
ezceptid, onis, /. [ex+CAP-], an exception^
restriction^ limitation : sine ull& exceptione: im-
peritare nullis exceptionibus, i. e. vnth absolute
power y Ta. : in lege. — E s p., in law, a limitation
(in a declaration or complaint), C. — A protest^ ob-
jection, C, Ta.
ezoepto, ftvl, atus, are,%/r^. [excipio], to take
otUj take up, catch: barbatulos de piscinfl: bos
(milites), Cs. : auras, to snuff up, V.
ezceptuB, P, of excipio.
ez-oemo, — , cretus, ere, to sift out, separate,
part : ex captorum numero excreti Saguntini, L. :
excreti a matribus haedi, Y.
exoerpo, psi, ptus, ere [ex+carpo], to pick
out, extract : semina porais, H. — F i g., to pick out,
choose, select, gather : ex ipsis (malis), si quid in-
esset boni: noroina ex tabulis, L. — To take out,
leave out, except, omit: eo de numero : me illorum
numero, H. : id, quod bonist, T.
ezoeBBUS, ds, m. [ 1 CAD- ], a departure, de-
mise : e vita : RomulL — A digression, Ta.
ezoetra, ae, /., a snake, serpent, dragon, C.
poet — In reproach, of a woman, L.
ezoidlum (oxscl-), l, n. [2 SAC-], overthrow,
demolition, subversion, ruin, destruction : urbis, L. :
Troiae, V. : gentis, Ta. : arces excidio dare, V. :
petit urbem excidiis, V.
1. exoido, cidi, — , ere [ex4-cado]. to fallout,
drop down, fail away: sol excidisse mihi e mundo
videtur : dentis Excidere videre, H. : mihi Excidit
cera, from my hand, 0. : Faliiiurus Exciderat
puppi, V. : in flumen (sc. e mte), L. : vinclis, to
slip Old, V. : ut cuiusque sors exciderat, fell out,
L. — Fig., to fall out, fall away, slip o^U, escape:
verbum ex ore huius : sceUis ore iuo, 0. : quod
verbum tibi non excidit fortuito: vox per auras
Excidit, V. : in vitium lihertas excidit. xinks, H. —
To pass away, be lost, perish, disappear, be forgot-
ten : neque verendum est, ne quid excidat : virtua,
12 exoipio
cum semel excidit, etc., H. : excidit omnis luctus,
0. : arcis memoria, L. : auimo, V. : mihi ista exci-
derant, / had forgotten : cogitatio, cum mihi exci-
disset : excidit, ut peterera, etc., i. e. I forgot, O. —
Of persons, to be deprived of lose, miss, forfeit, fail
to obtain : ems uxore excidit, T. : magnis excidit
ausis, 0. : regno, Cu.
2. exoido, Idl, Isus, ere [ex+caedo], to cut
out, cut off, hew out, cut down : arbores, Cs. : excisa
arbor : oolumnas rupibus, V. — To raze, demolish,
lay waste, destroy: aedls : Troiam, V. : Sugambros,
Ta. — F i g., to drive out, extirpate, banish : tempos
ex animo : vitium irae, H. : causas bellorum, Ta.
ex-oleo and ex-oio, ivx, xtus and itus, Ire,
rarely Sre {vnperf ex(dbat, L.), to call out, summon
forth, rouse : consulem ab urbe, L. : animas se-
pulcris, y. : artifices e Graecift, Cu. : Antiochum in
Graeciam, L. : Volscos ad expugnandam Ardeam,
L. : principibus Romam excitis, L. : molem (t e.
tempestatem ) in undis, excite, V. : sonitu exclti
(i. e. e somno), S. : excivit ea caedes Bructeros,
Ta. — To call forth, excite, produce: molem, i. e.
high waves, V. : alcui lacrimas, Ta. — Fig., to rouse,
awaken, disturb, excite, frighten, terrify: excita
anus, Enn. ap. C. : dictatorem ex somno, L. : hor-
ribili sonitu exciti, S. : conscientia mentem exci-
tam vastabat, S. : concursu pastorum excitus, L. :
omnium civitatium vires, Ta. : Hinc aper excitus,
0. — To stir up, excite : terrorem, L. : tumuUum, L.
excindo, see exscindo.
exoipio, cepl,ceptu8, ere [ex +capio]. I. 7b
takeout, withdraw: alqm e mari : clipeum sorti, V.
— Fig., to rescue, release, exempt : servitute excep-
tus, L. : nihil libidini exceptum, Ta. — To except^
make an exception, stipulate, reserve : hoace homi-
nes : mentem, cum venderet (servom), H. : de anti-
quis neminem : cum nominatim lex exciperet, ut
liceret, etc. : lex cognates excipit, ne eia ea potestas
mandetur: foedere esse exceptum, quo minus
praemia tribuerentur : omnium, exceptia vobis
duobus, eloquentissimi : Excepto, quod non simul
esses, cetera laetus, H. — II. To take up, catch,
receive, capture, take : sanguinem patera : se in
pedes, i. e. spring to the ground, L. : filiorum po-
stremum spiritum ore : tela missa, i. e. ward off
(with shields), Cs.: (terra) vi rum exceperit : ambo
benigno voltu, L. : reduces, wdcome, V. : aliquem
epulis, Ta. : equitera conlatis signis, tneet, V. : suc-
ciso poplite Gygen, wound, V. : speculator exoeptua
a iuvenibus mulcatur, L. : servos in pabulatione,
Cs. : Incautum, V. : apnim latitantem, H. : aves,
Cu. : exceptus terj^o fcqni), seated, V. : Sucronem
in latus, takcs^ i. e. stabx, V. — Of places : Priaticus
campus eos excepit, they reached, L. — To come
next to, follow, succeed: linguam excipit stomachus:
alios alii deinceps, Cs. : porticus excipiebat Arc^
ton, looked out towards, H. — F i g., <o take up, catchy
Digitized by V^OOQ IC
ezdiio S
intercept^ obtain^ be exposed to, receive, tnctfr, meet :
genus diviuationis, quod animus excipit ex divini-
tate : impetus gladiorum, Cs. : vira frigorum :
fatum, Ta,: praecepta ad excipiendas liominum
ToluotateSf /or taking captive: invidiam, N. — To
receive, weleome : excipi clamore: alqm festis voci-
bus, Ta. : plausu pavidos, V. — Of events, to be/all,
overtake, meet: qui quosque eventus excipet-ent,
Gs. : quia te casus Excipit, V. : excipit eum len-
tius spe bellum, L. — To catch up, take up eagerly,
liaten to, overhear: maledicto nihil citius excipi tur:
sermonem eorum ex servis, L. : rumores : bunc
(clamorem), Cs. : alqd comiter, Ta. : adsensu po-
puli excepta vox, L. — To follow, succeed: tristein
hiemem pestilens aestas excepit, L. : Herculis vi-
tarn iromortalitas excepisse dicitur: bunc (locu-
tom) Labienus excepit, Cs. : luppiter excepit, re-
plied, O. — To ntcceed to, renew, take up: memoriam
iliius viri excipient anni oousequentes : ut integri
pugnam excipient, L. : gentem, V.
ezoiaid. Onia,/. [ex +2 SAC-], a destroying:
tectoruro : urbium.
exoiaua, P. of 2 excldd.
exoitatofl, atfj. with comp, [P. of excito], live-
ly, vehanent, excited: souus : clamor excitatior, L. :
fortuna, rising.
exoito, avT, iltus, are, freq. [excio], to call out,
summon forth, bring ofU, walce, rouse : me e som-
no: sopitum mero regem, Cn. : scute offenso ex-
citatus vigil, L. : reum consularera, summon : testis
ab inferis: cervum latibulis. Ph. — To raise, stir
up : (vapores) a sole ex aquis excitantur : ventus
harenaro hnmo excitavit, S, — To raise, erect, build,
cottstruct, produce, kindle: vetat sepulcruin e lapide
excitari : aras, V. : nova sarmenta culturfl exci-
tantur, are produced: ignero, Cs. : sopitas ignibns
aras (i. e. ignis sopitos in aris), V. — F i g., to raise
up, comfort, arouse, awaken, excite, incite, stimulate,
enliven, inspire: iacentem animum: animos ad
laeiitiaro : Gallos ad bellum, Cs. : studia ad utili-
tates nostras: sonus excitat omnis Suspensuin,
startle9, V. : hoc roaxime ad virtutem excitari pu-
tant, the strongest incentive to virtue, Cs. — To ap-
peal to, call upon, cite : ex annalium nionimentis
testis : multos testis liberalitatis tuae. — To found,
cause, oecasiofi, excite, kindle : quantum raali ex eft
re, T. : quibus fundamcntis hae tantae laudea ex-
citatae sint : risus : iras, V.
ezcitns ami excitus, P, of excico and excio.
e^cclaznatio, onis, /. [exclamo]. — In r h e t,
an exe/amation, C, Ta.
ez-olaxno, ivl, Atus, Are, to call out, cry aloud,
ezdaim : contiones saepe cxclamare vidi, applaitd
Umdlv: ilia exclamat, ^ minume gentium,* T. : La-
tine exclainat nostros fnistra pugnare, S. : excla-
maTisse, ut bono essent animo, etc. : ut equitcs
desilirent, L. : Ciceronem exclamavit
)8 ezorucio
excludo, si (exclQsti for exclQsisti, T.), sua,
ere [ex+claudo], to shut out, exclude, aU off, iv-
move, separate : aliquem e portu : ab re frumen-
tari& Romanos, Cs. : Capua impios civis excluait:
laurea Excludet icta^ (solis), H. : locum, L. : ^
Excludor, ille recipitur, T. : amator Exclusus, H. :
alqm colloquio, L. — To hatch: ex ovis pullos. —
Fig., to exclude, except, remove, hinder, prevent :
tris legatos decernit, nee excludit Pompeium:
ilium a re p. : anni tempore a navigatione excludi,
Cs. : reditu in Asiam excludi, N. : angustiis tena-
poris excluduntur omnes : diei tempore exclusus,
Cs. : vitia, /o render impossible: eorum cupidita-
tem : excludat iurgia finis, H.
ezclusio, onis,/. [ex+CLAV-], a shutting out,
exclusion, T.
ezoluBOB, P. of excludo.
ezoootUB, P. of excoquo.
ezcogitatid, onis, /. [ excogito ], a thinking
out, contriving, inventing : excogitationem non
habent difficilem, may be thought otU without diffi-
culty.
exodgitatas, P. of excogito.
ex-OOgitO, &vl, &tu8, &re, to think out, contrive,
devise, invent .* nihil contra rem p. : quid mali aut
soeleris excogitari potest, etc. : ad haec: multa ad
avaritiam excogitabantur, Cs. : in rebus excogi-
tandis, K. : excogitatum est a quibusdam ut, etc.,
N. : excogitat acute, quid deceruat.
ex-oolo, colul, cultus, ere, to cultivate, improve,
ennoble, refine, perfect : omni vitft atque victu ex-
cultus : excultus doctrinft : lanes rudes, 0. : regio
ad luxum exculta, Cu. : vitam per antes, V. : ora-
tionem, Ta. — To worship, honor .• deos. Ph. : te
ipsum, 0.
ex-ooquo, coxl, coctus, ere, to boil out, melt
out, dry up : Tarn excoctam ( ancillam ) reddam,
dried up, T. : ignis vitium metallis excoquit, 0. :
omne per ignis vitium, V. : ferrum, quod excoquit
ignis, tempers, O.
excora, cordis, adj. fex+cor], without intelli-
gence, without understanding, senseless, silly, stupid:
anus: hoc qui non videt, excors est: admodum:
turpis et excors, U.
excrementum, I, n. [t'X + 2 CER-], an excre-
tion : oris aut nurium, Ta.
ex-cresoo, — , — , ere, to grow up: in hos
arttt!*, Ta. : haedi, V.
excretus, P. of oxcorno.
ex-crucid, ftvi, atus, arc, to tonnt^nt, torture,
rack, plagnr : .kcivos fame, Cs. : vinculiH oxcrucia-
tum necare : ipsoa erudcliter, Cs. — F i g., to distress,
afflict, harass, trouble, vex, torment : meae mc mise-
riae excruciant: honore Mari excruciatu.«, S. : me
excruciat animi, T.: excrucior, am in torment, Ct.
Digitized by V^OOQ IC
ezcubiae
294
exedxium
ezoubiae, firum,/. [ex4-CVB-],a lying out on
guards witching^ keeping watch: cuius excubias
et custodias mei capitis cognovi : vigilum canum
Tristes, H. — A watchy watchmen : vigilum ezcubiis
obsidere portas, V. : divom aeternae, V.
ezcubitor, Oris, m. [ex+CVB-], a toatchman^
guards tentinel: (castella) excubitonbus tenebao-
tur, Cs.
ejc-oubo, bul, bitum, ftre, to lie oitt of doors^
camp out : in agro. — To lie out on guardy keep
watehy watch : pro castris, Cs. : ad mare, Cs. : per
muros, V. : excubitum in portas oohortls mittere,
S. : (Cupido Chiae) Pulchris excubat in genis,
lurksy H. — Fig., to watch^ be watchful^ he vigilant^
he on the alert : ad opus, Cs. : in navibus, Cs. :
animo: pro aliquo.
ez-oudo, dl, sus, ere, to strike out^ hammer
out : silici scintillam, V. — To hatch out : pullos
ex ovis. — To forge, mould : spirantia aera, V. :
gladioB, lu. — To prepare, make : ceras, V. — F i g.,
to compose : alqd : librum, Ta.
ezoulcd, — , — , are [ex+calco], to tread
down, stamp firm^ Cs.
ezcultuB, P. of excolo.
ez-oozTO, cucurri or currT, oursns, ere, to run
outy run forthy hasten forwards : excurrat aliquis,
qui hoc nuntiet: ad me: in Pompeianum, make
an excursion : excurso spatio, traversed, T. — E s p.
in war, to sally forth, make an incursion : in finis
Roroanos, L. : ex Af ric&. — To go forth, issue forth :
animi spretis oorporibus excurrunt foras. — To run
out, project, extend : ab intimo sinu paeninsula ex-
currit, L. : (Sicania^ in aequora, 0. — F i g., to run,
spread, extend, display itself.- campus, in quo ex-
currere virtus posset : cum sententift pariter, keep
pace with: ne oratio excurrat longius, be prolix.
ezoondo, 5nis, /. [ 1 CEL- ], a running out,
running forth . ( oratoris ) moderata eaque rara,
L e. a stepping forwards. — A sally, excursion, in-
road, invasion, expedition : equitatlis : ex oppido,
Cs. : finis ab excursionibus tueri : oram infestam
excursionibus facere, L. — ^F i g., an outset, opening:
prima orationis.
exoorsor, dris, m. [ 1 CEL- ], a skirmisher,
scout, spy: istius.
1. exonraoB, P. of excnrro.
2. ezcuTBiiB, as, m. [1 CEL-], a running out,
running forth, excursion: excursQsque brevis
temptant (apes), V. — A sally, charge, inroad, in-
vasion : militum, Cs. : subiti, Ta.
ezcoBabilis, e, adj. [excuso], that may be ex-
cused, excusable : delicti pars, 0.
(ezooBate), adv. [ excuso ], without blame. —
Only comp. : excusatius excipere, Ta.
ejTOUSatlo, dnis, /. [excuso], an excusing, ex-
cuse: turpis: lusta: Aeduia dat veniam excusa
tionemque accipit, Cs.: iniuriae: Pompei, Ob.:
excusatio Sulpici legationis obeundae, a deeUmng:
aetatis : valetudinis : excusatio, quA usus es, cor,
etc. : uUa, quo minus adesset, etc. : habent ez-
cusationem legitimam, exsili causft solum vertisse.
ezooso, ivi, fttus, ftre [ex+*cau8o; 1 CAV-].
— With pers. obj., to excuse, make an excuu for:
Atticae me: se de consilio, Cs. : me apud Apu-
leium: ut excuser raorbi caus& : si index excusetur
Areopagites esse, pleads as his excuse : dixi, cor
excusatus abirem, H. : Titium excusavit, quod, etc :
cognatione Licini se, L. : verba excusantia, apoUh
gies, 0. — To excuse, apologize for : Varroni tardi-
tatem litterarum: missos ignis, 0. — To allege in
excuse, plead, excuse oneself with : propinquitatem :
inopiam, Cs. : verba excusandae valetudini solita,
L. : Pliilippo laborem, H. — To decline, refuse, «x-
cuse the refusal of: redituro Agrippinae ob hie-
mem, Ta. : in cognitionibus se (indices), Ta. : alcoi
rei excusari, to be rdieved of, Ta.
ezcoBSUB, a4j> [ P. of excutio ], stretched ou<,
stiff: lacertus, 0.
ezoutio, cussi, cussus, ere [ ex + quatio ], to
shake out, shake off, cctst out, drive out, send forth :
(litteris) in terram excussis, shaken out : equns
excussit equitem, threw off, L. : Excutimur carau,
V. : lectis utrumque, H. : gladiis missilia, parry,
Ta. : excussos laxare rudentis, uncoil atid let mU^
V. : ignem de crinibus, shake off, 0. : si excutitur
ChIo6, be cast off, H. : alqm patrift, V. : me domo,
take myself off, T. : comantis cervice toros, shake,
V. : excussaque bracchia iacto, tossed, O. : lacm-
mas raihi, T. : sudorem, N. : excutior somno, am
roused, V. — To project, throw : teIa,Ta.: glandem,
L. : f acinus ab ore, L e. the poisoned cup, O. — To
shake out, search : te. — F i g., to shake <nU, shake
off, force away, discard, remove, wrest, extort: om-
nls istorum delicias : aculeos orationis meae : oorde
metum, 0.: excussa pectore luno est, V. : (negotlis)
Excussus propriis, H. : risum sibi, excite, H. : foe-
dus, r^eet, V. — To search, examine, investigate,
scrutinize : illud excutiendum est, ut scuatur, etc :
freta, 0. : puellas, 0. : quae delata eesent, Cu.
ezeo-, see exsec-.
ez-edo, §d!, Ssos, ere, to eat up, eongumie^ de-
vour : tibi omne est exedendum, i. e. take the eon-
sequences, T. — To prey upon, consume, dmtroy : al-
quem adsidue, consume the property of, T. : id via
aliqua exedet : urbem, V. : Exesa rubisine pila,
V. : exesis partibus versiculorum, enued: exesae
arboris antrum, hollow, V.— F i g., to eonsfsme, cor-
rode: aegritudo exest animuro : cura medullas Ct.
ezedra, ae,/., = l^dpa, a hail fumiehed with
seat*, parlor.
ezedrium (exhe-), i, n., = ^C^pcov, a eitOng-
rooin.jHirhr: exedria nova in porticula.
Digitized by V^OOQ IC
exemplar
295
exeroitUB
ezemplar, ftriSf n. [ ezemplum ], a (rasucript,
§opjf! (libri). — An tmoffe^ likeness: sui. — A pat-
tern, model, exemplar, origincd, example: ad imi-
Undum mihi proposituin : antiquae religionis : vi-
tiis imitabile, H. — Plur. : Gnieca, H.
ezemplum, I, n. [ EM- ], a sample, specimen .■
bomiDom ezempla, i. e. representatives of the race,
0. — An imitation, image, portrait, draught, tran-
•aript, copy: earum (litterarum), S. : epistulae. —
A pattern, model, or^final, example, precedent, inci-
dent, ease: simulacrum ab animali exemplo trans-
fertur: litterarum, a draft: exempla ad imi-
tandum: naturae et veritatia: Ex hoc oumero
(amioorum) nobis exempla sumenda sunt: vir
exempli recti: in oculis exemplum erat Fabius,
L. : exemplum a me petere, L. : qui exemplum et
rectores habebantur, Ta. : spinas Traxit in ex-
emplum, O.: habuerunt virtutes spatium exem-
plorum, L e. room to show themselves^ Ta. : quasi
exempli causft, as an example : sequimur exempla
deorum, O.: senlentiae exemplo baud salubres,
L e. 6y becoming a precedent, L. : mala exempla
ex r^us bonis orta sunt, S. : ilio exemplo con-
firmat, eta, by that instance : Venit in exemplum
tMOT,mrvedas a lesson, 0. : exempli causa paucos
nominari, for examples sake : exempli eratift. —
A warning example, warning, lesson, penality : Ex-
onplam statuite in me, ut, etc., T. : simile seve-
ritatis tuae : in eos omnia exempla cruciatQsque
edere, Cs. : ea in civitatem exempli edendi facul-
tas, L. : in eum indigna, T. : esse in exemplo, to
serve as a warning, 0. — A way, manner, kind,
nature : more et exemplo populi R. iter dare, C?. :
eodem exemplo quo, L. : exemplo nubis aquosae
Fertur, after the manner o/, 0. — A tenor ^ purport^
eoniente: litterae uno exemplo : scribere bis eodem
exemplo : hoc exemplo, as/oUotos,
ezemptofl, P. of eximo.
ez-ed, il (exit, Y. ; exisse, G. ), itus, Ire, to go
oitt, go forth, go away, depart, withdraw, retire .-ex
oppido, Cs. : e patrift: ab Thaide, /rom the howe
of, T. : ad me, i. e. to visit me, T. : ab urbe, L. :
dome eius : in provinciam, Cs. : in terram : Exit
ad caelum Arbos, rises, Y. : colles exire videntur,
0.: de vitA: e vitA tamquam e theatro: liroen,
nut, T. : Avemas vallls, 0. — Of lots, to fall out,
be drawn .* cum de oonsularibus mea prima sors
eziuet — 7b march out : de tertift vigilia, Cs. : ad
pagnam, Y. : ex Italia ad helium civile : praeda-
tain in affroa, L. : non posse clam exiri, Cs. — To
fUm^guui,pofUT forth: exire cruorem Passa, 0. :
■axo exit ab imo Rivus, 0. — F i g., to go out, escape,
be freed : ex potestate, i. e. to U>se s^f-possession :
de consilio, de mente : acre alieno : modum, to ex-
ceed, O. — In Ume, to run out, end, expire : quiutu
anno exeonte : indutiarum dies exierat, L. — To
pass awt^, perish : meraorijl, L. — To go forth,
issue, turn out, result: currente roti cur urceus
exit ? H. — Togo out, become public : libri ita exie-
runt : fama exiit, N. — To go out of the way of,
avoid, evade, ward off: tela oculis, Y. ; vim viribus,
to repel force wUh force, V.
ezequiae, ezequor, see exseq-.
ezeroed, ul, itus, ere [ex+arceo], to drive, keep
busy, keep at work, oversee, work, agitate : tauros,
V. : te cxercebo hodie, keep agoing^ T. : (Maean-
dros) Incertas exercet aquas, 0. : vomere collls,
Y. : rura bubus, H. : liumum in messem, Y. : agros,
Ta. : telas (aranea), O. : arva exercenda, Ta. : un-
das Exercet Auster, H. : diem, i. e. employ in labor,
V. — F i g., to engage busily, occupy, employ, exercise,
train, (Hscipline : quid te exercuit Pammenes?
copias, Cs. : exercendae memoriae gratis : in bello
alqm : in gramineis membra palaestris, Y. : vocem
et virls in hoc: Litibus linguas, 0.: exerceri in
venando: se in his dictionibus: se genere vena-
tiouis, Cs.: cui (lovi) se exercebit, in whose honor .•
ceteris in carapo exercentibus : exercendi consue-
tudo, of exercising ourselves: pueros exercendi
causa prodncere, L. — To practise^ follow, exercise^
employ oneself cd>out, make use of, ply : mediciuae
exercendae causA : artem, H. : palaestras, V. :
arma, Y. : vanos in a«ra morsils, 0. : acies pueri-
led, mock fights, lu. — To follow up, follow out,
prosecute, carry into effect, practise, administer:
iudiciura : latam legem, L. : imperia, Y. : cum illo
inimicitias, S. : odium in prole, 0. : facilitatem
animi: avaritiam in.socio8, L. : acerrume victo-
riam nobilitatis in plebem, S. : foede victoriam
in captis, L. : odium, 0. : pacem et hymenaeos,
solemnize, Y. — To disturb, disquiet, vex, plague :
ine vehementer : te exercent nurainis irae, Y. :
anirnos hominum, S. : simultates et exercuerunt
eum et ipse exercuit eas, L. : toto exerceor anno,
0. : curis exercita corpora, 0.
ezercid, see exsarcio.
ezeroitatio, 6nis, /. [exercito], exercise, prac-
tice, training, discipline, experience : corpora exer-
citatione recalescunt: incredibilis in armis, Cs. :
factum est superiorum pugnarum exercitatione,
ut, etc., Cs. : dicendi : (opus) eget exercitatione. —
Plur.: virtutum.
ezeroitatoa, adj, with comp. and sup. [exer-
cito ; freq, of exerceo ], well exercised, practised,
versed, trained, experienced, disciplined: ad hanc
rem, T. : in re militari : superioribus proeliis, Cs. :
exercitatiores ad bene pronierendum: in re p. quia
exercitatior?: in maritimis relm? exercitatissimi.
— Troubled, disturbed, worried: curis animus:
Syrtes noto, H.
ezercitiam, I, n. [exerceo], training, exercise:
oqnitum, Ta
1. ezercitus, adj. [P. of exerceo], disaptincd.
Digitized by V^OOQ IC
ezercitus
2M
•adgo
experienced^ versed: miles: ad omne flagitiam,
Ta. : consuetudine velare odium, Ta. : militift, Ta. :
eloquentia, of a practieed speaker^ Ta. — Vexed,
harcuaed: omnibus iniquitatibus. — Vexatiotis^ se-
vere: quid magis exercitum.
2. ezercitua, Os (dat. % Cs., L. ; ffen.plur. tflm,
L.) [exerceoj, a duciplintd body of men, army: ter-
restris, U : tiro, L. : pedester, N. : exercitum di-
mittere, T. : comparare : parare, S. : scribe re, L. :
contrahere, Cs. : ducere: cum exercitu venit: ex-
ercitum equitatumque castris continuit, infanlry,
Cs. : exercitQs conveniunt, S. — A multitude, host,
twarm, flock: corvorum, V.
exerd, ezerto, see exser-.
ezesas, P. of exedo. ez-fatuo, see effutus.
exhalatio, Onis, /. [exhalo], an exhalation^
vapor: exhalationes terrae.
ez-halo (exalo), ftvl, utus, Are, to breathe
out, exhale, evaporate : nebulam, f umos, V. : edor-
mi crapulam et exhala, i. e. get sober: animam,
tUe, 0. : vitam, V. : Hie illic exhalautes, expiring,
0. : (aura) de gelidis exhalat vallibus, rises, 0.
ez-haurio, hausi, haustus, Ire, to draw out,
empty ^ ex/iaust : sentinam : v'lnum, drink up: ex-
hausto ubere, V. — To draw out, make empty, ex-
haust: terram manibus: humum ligonibus, H. :
aerarium : exhausta paeiie phareti*a, 0. : exhaustis
teciia, pUlayed, L. : reliquom spiritum, destroy:
sumptu exhauriri, impoveiished : Quo magis ex-
haustae fuerint (apes), V.: socios commeatibus,
L. : facultates patriae, N. — F i g., <o take away, re-
move: partem ex tuis (laudibus): sibi manu
vitaro: exhausta vis aeris alieni est, cleared off,
L. — To exhaust, bring to an end: ut (amor) ex-
hauriri nulla posset iniuria: (multa) sermone, i. e.
to discuss thoroughly: deinde exliauriri mea roan-
data, be fulfilled: laborer, endure, L. : pericula,
V. : labor Cui numquam exhausti satis est, i. e.
never finished,Y . : poenarum exhnustum satis est,
inflicted, V. : Plus tamen exhausto superest, more
than has been done, 0. : exhaustus cliens, toom out,
lu. : inter labores exhausti, L.
exhauBtUB, P. of exhaurio.
exhedrium, see exedrium.
exheredo, avT, atus, are [exheres], to disin-
herit: fratrem: iilium.
ex-herea, Sdis, adj., disinherited: paternorum
bonorum filius.
exhibeo (exib-), ul, itus, Sre [ex+habeo], to
hold forth, tender, present, deliver, give up,prod!tce:
omnia sibi integra : librarium Icgum : servum : to-
ros, i. cfw-nish, 0. : testem, Cu. — To show, dis-
play, exhibit: geraino praesignia tempora cornn,
0. : »e alcui nudas, 0. : linguam pateniam, i. e.
lite the language of lur father, 0. : quorum virtus
exbibet solidum decus, />rovet, Ph. : yias iotas, L e.
render, 0. : quid me putas populo noetro exhibi-
turum ? what show shaU I make f : formam removit
anilem, Palladaque exhibuit, revealed, O. — To «r-
hibit, employ, occasion, cause : mihi molestiam.
ex-hilar&tU8, adj., cheerful, merry.
ex-horreo, ul, — , §re, to tremble before^ shud-
der at, dread: mortem, lu.
exhorreaoo, rut, — , ere, inch, [exhorreo], tc
tremble, shudder, be terrified: in alquo: metu:
aequoris instar, 0. : voltQs amicos, dread, V.
exhortatid, dnis,/. [exhortor], an exhortatiot^
encouragement : mutua, Ta. : ducum, Ta. — Plur,,
Ta.
ex-hortor, itus, arl, dep., to exhort, encottrage:
civis in hostem, 0. : sese in anna, Y. : Matemum,
at converteret, etc., Ta.
exibeo, see exhib-. exloo, see exseca
ozigo, egl, Itotus, er« [ex+ago], to drive out,
push forth, thrust out, take out, expel: reges ex
civitate : hostem e campo, L. : post reges exactos:
easdem (uxores), divorce, T. : suam (uxorem), turn
out. of the house: exigit Hebrus aquas, /N>ur« into
the sea, 0. : exactum ensem Fregit, by the thrust,
0. : ensem per medium iuvenem, V. : (hasta) Cer-
vice exacta est, passed through, 0. — To drive away^
hiss off {the stage): (fabulae) exigendae vobis, T.
— To require, enforce, exact, demand, collect: ad
pecunias exigendas Icgatos misimus : acerbissime
pecuniae exigebantur: nomina sua: peditum nu-
merum a civitatibus, Cs. : viam, demand the con-
strtfction of: auspiciorum adhuc fides exigitur,
further confirmation, Ta. — To export: agrorum
fructQs, L. — To set right: ad perpendiculum co-
lumnas, set precisely upright. — Fig., to require,
demand, claim, exact, insist : magis quam rogure :
a teste veritatem : ius iurandum, L. : Has exegit
gloria poenas, ?uu cost, lu. : de volnere poenas, 0. :
a violatoribus piaculn, L. : ex te ut responderes :
id ipsum, ut pereat, O. : a quoquam ne peieret.
In. : in exigendo non acerbus. — Of time, to lead,
spend, pass, complete, finish, dose : cum maerore
graviorem vitam, S. : exactft aetate mori, after a
long life : banc saepe exactft aetate usurpasse vo-
cera, in old age, L.: per exactos annos, at the end
of every year, EL : tribus exactis ubi quarta acces-
serit aestas, Y. : spatiis exegit quattuor annum,
0. — To conduct, superintend : aedU privatas velut
publicum opus, L. — To bring to an end, conclude,
finish, complete : monumentum, H. : opus, 0. : His
demum exactis, V. — To determine, ascertain, find
out : sociisque exacta referre, discoveries, Y. : Non
prius exacta ratione saporum, before he has osccT'
tnined, H. : non tamen exactum, quid aeat, (>. —
To ireigh, try, prove, measure, examine, adju.^^ esti-
mate, consider : ad vestras leges, quae Lacedae
Digitized by V^OOQIC
ezigue
297
exiittimo
mone fiunt, estimate by the aiandard off etc., L. :
cultu ad luxuriam ezacto, directed, Cu. : ad cae-
lestia niVLs humanos, 0. — To consider^ deliberate
orif take counwl upon : tempus secuin, V. : talia
secum, O. : noii satis exactuin, quid agam.
exigue, adv. [exiguus], nhortii/^ slighthf^ scanli-
It/, sparingly, exactingly, barely, tneayrely: nlrnis
exigiie ad calculos revocare amicitiaiii : Pniebent
sumptum, T. : frumentum exigue dierum XXX
habere, Cs. : epistula scripta.
exisaitaa, fttis, /. [exiguus], seantiness, amall-
russ, littleness, shortness, insufficiency, scarcity : co-
pia>* propter exiguitatem nou facile diduci, Cs. :
castrorum, Cs. : temporis, Cs.
eziguUB, adj. with sup. [ 2 AO- ], strict, exact,
scanty, ttmall, little, petty, short, poor^ mean, inade-
quate, inconsiderable, paltry.' cor: me Corporis
exigui, etc., H. : raus, V. : oratorem in exiguura
gyrum compellitis : finis, H. : castra, Cs. : toga,
H. : elegi, H. : copiae aniicorum: cibus, lu. : facul-
tates, Cs. : census, H. : pulvis, a little, H. : pars
aestatis, Cs. : laus : nee uUi Exiguus populo est
(locus), too small for, 0.\ pars exiguirsiina, 0. —
As subst. n., a little, trifle : exiguuni cam pi ante
castra erat, L. : exiguo adsueta iuventus, V. : tem-
poris, O. : deterere exiguis aliquid, i. e. the rem-
nanif In.
eJOliB, e, adj. [for ♦exigilis; 2 AG-], strict,
narrovf, thin, slenaery lank, small, meayre, poor :
cor: femur, H.: legiones, tnwmp/rftf ; digiti, 0. —
Fig., thin, poor : ^olum. — Cheerless, comfwtless :
domus, H. — Worthless^ insiticere : plausQs. — Mea-
gre, dry, inadequate : genus sermonis : (dicta) de
rirtutis vi.
ezDltas, fttis,/. [ exilis ], thinness^ meayretiesSy
wmknens, poorness : m dicendo.
esliter, adv., thinly, meagrely : verba exani-
maca: annales scripti: ad calculos revocare ami-
citiam, illiberally.
esUimxi, see exsilium. eadin, see exin.
ejdxnie, adv. [extmius], exceedingly, very much,
uncommonly, excellentiy : Plotium dilexit: cenare,
lo. : polliceri omnia, L.
eximiofli adj. [EM-], taken out, excepted, exempt:
eximium neminem habere, none who is an excep-
tion, T. : te illi unum eximium, cui consuleret, fuis-
•e. — Select, choice, distinguished, extraordinary,
uncommon, excellent : ius nostrae civitatis: Porapei
Tirtus: mulier facie: opinio virtutis, Cs.
eximd, gml, emptus, ere [ex4-emo], to take
cut, take away, remove : exempta spinis de pluri-
bus una? H. : ex reis eximi: Phraaien numero
beatonim, H. — To free, release, deliver : te inde,
let you off, T. : eum e vinculis : adventu fratris
obsidione eximitur, L. — F i g., to take away, remove^
banish : diem ex roense : ex rerum natunl bene-
volentiae coniunctionem : mihi atras 'curas, H. :
eam religionem (augures), L. : exempta fames epu-
lis, V. — To except, make an exc^ion of: alqm:
si maiestatis quaestio exiineretur, Th. — To free,
release, deliver : alios ex culpa : se crimine, L. :
rem miraculo, L. : Syracusas in libertatem, L. :
alqm morti, Ta. : de proscriptorum numero, N. :
agrum de vectigalibus, exempt. — Of time, to coti^
sume, wMte, lose .• horam in cive liberando : diem
dicendo, 0. : calumni& dicendi tempus.
exin or (old and late) ezim [for exinde], adv.
— I n place, thence, after that, next in order, next :
(mare) . . . exin a6r: exim ventum Elephantinen,
Ta. — After t/iat, thereafter, then : Exin compellare
pater me voce videtur, Eiui. ap. C— T/ien, next, fur-
thermore : incenditque animum: Exin bella me-
morat, V. : primura . . . exim, Ta.
ex-inanio, Ivl, Itus, ire, to empty, make empty,
desolate: navem: domos: civitates, Cs.: gentibus
exinanitis.
ex-inde, adv., after that, thereafter, then : ad
Mundam exinde castra mota, L.. V. — After that^
next, furthermore : praetores exinde facti, L.
exiBse, inf. perf of exeo.
( existimantes ), ium, m. [P. plur. of existi-
mo], critics, critical Judges.
ejdstiniatio (e^OBtum-), 5nis, /. [existimo],
a Judging, Judgment, opinion^ suppositioti, decision,
estimate, verdict : vostra, T. : praetoris : omnium,
Cs. : tacita : est quidem ista vestra existimatio,
sed indicium certe parentis, that is your opinion,
but the father is the proper Judge : non militis de
imperatore existimationem esse, sed populi R,
etc. — Reputation, good name, honor, character :
bonae existimntionis causa: homo sine existima-
tione : ofTensa nostrae ordiiiis : hominum, regard :
ad debitorum tuendam existimationem, i. e. credit,
Cs. : alcuius existimationi consulere.
esBtimator (e^oBtum-), dris, m. [existimo],
a Judge^ critic : ut existimatores loqui : iniustus
rerum: metuendus.
exiBtimo or exiBtomo, avl, itus, ^re [ex +
aestimo], to value, estimate, reckon : vita tanti
existimata : magni operam eius, N. — To appre-
ciate, value, esteem, Judge, consider, suppose, think,
expect : vitae consuetudinem, pass Judgment on,
T. : alqd nullo modo: eum avarum: se parem
armis, S. : Fulcinius hoiieatus existimatus est: se
minus timidos existimaii velle, Cs. : utcunque
(haec) existimata erunt, L. : quern ad moduin
existimes, vide, your habits of thought : te non
existinias conflagraturum ? : praecavendum existi-
mabat, Cs. : disciplina in Galliam translata esse
existimatur, Cs. : ita intcUegimus volgo existi-
mari : Quanto labore partuiu, T. : facta an dicta
Digitized by V^OOQIC
eziflto 21
pluris sint, S. : utrum . . . an . . . existimari uoo
poterat, be determined^ Cs. : de alqua causa, L. :
quid de imperatoribus existiment : aliter de sa-
piente, quin, etc. : existimari de ingeniis eorum
potest, an estimate may be formed: in hostium
numero existimari, be regarded ae an enemy,
ezlBto, see exsisto.
ezitiabilis, e, adj. [exitium], destructive^ /(tttU^
deadly: bellum civibus: tyrannus, L. : telum, 0.:
in suos animus, Ta.
exitialiB, e, adj. [exitium], destructive^ fatal^
deadly : exitus : litterae, L. : donuro, V.
exitidsUB, adj. with comp. [ exitium ], destruc-
tive^ pernicious^ deadly : coniuratio : quod exitio-
sum fore videbam : rei p. exitiosior, Ta.
ezitimn, I (gen. plur. exitiilm, Enn. ap. G. ), n.
[ex + 1 I-], destruction^ ruin, hurt^ mischief : dig-
num factis (tuis), T. : urbis : vitae» end, S. : Unius
miseri, V. : omnibus meis exitio fuero, ike cause
of ruin, 0. : Exitio dedi Thooiia, 0. : Exitium
superabat opem, destructive power, O. : Exitium
est avidum mare nautis, H. : civitatum adflictarum
extremi exitiorum exitOs: res Exitiis positura
modum, V.
1. ezitUB, P. of exeo.
2. exitus, as, m. [ex + 1 I-], a going out, going
forth, egress, departure: omni exitu iuterclusi,
Cs. : hominum exitiis adservare, Cs. : ne exitus
inclusls ab urbe esset, L. — A way of egress, outlet,
passage : angustus portarum, Cs. : de multis nul-
lus, lu. : insula exitiis maritimos habet : septem e
domo, L. — F i g., a way out, end, dose, conclusion^
termination : orationis : adducta ex exitum quae-
stio est: magnarum initia rerum facilem exitum
habuerunt, Cs. : casils habent in exitu simills
(verba) : Hinc omne principiuro, hue refer exitum,
H. : in exitu iam annus erat, L. : oppugnationis,
Cs. : fabulae, catastrophe : vitae, N. : tristis exitfts
habuit consulatus : causae, quae plurimos exitOs
dant ad eius modi degressionem, i. e. opportimities.
— End of life, end, death : Caesaris : hie exitus
ilium tulit, etc., V. : saevus, lu. : bonos exitiis
habere.— ^.^ means, method, way, device, solution .*
exitus ab utroque datur regi : defensionis. — An
issue, residt, event : incertus belli : huius diei : de
exitu rerum sentire, Cs. : futuri temporis, H. :
Bpei, accomplishment, L. : sine exitu esse, without
result, L. : ingens, V. : meliores habere exitiis :
( fortuna ) Belli secundos reddidit exitiis, H. —
Pro v.: Exitus acta probat, tA« event justifes the
deed,0.
ex-lex, 5gis, adj., beyond the law, bound by no
law, lawless : exlegem esse Sullam putai"e : specta-
tor, H.
exodiom, I, n., =il6Siop, an after-play, farce,
h. : notum, lu.
8 exomatio
ex-olesco, oIStI, 6tus, ere, inch,, to grau, oui
of use, become obsolete, pass away, cease : cum pa«
tris favor exolevisset, L. : exoletis annalium ex-
emplis, L. : exolescunt Oraeci amictils, Ta. : ne
disciplina per desidiam exolesceret, Ta.
exoletUB, I, m. [P. of exolesco], a boy favorite,
ex-onerd, vl, Itus, are, to free, disburden^ un-
load, empty : turba regnum, L. : plenas coloe, O. ;
plebem exoneratam praestare, i. e. relieved from
overcrowding, L. : inultitudinera in terras, Ta. —
Fig., to relieve, free, discharge: civitatem metu,
L. : exonerate fide mei, L. : conscientiam, Cu.
exoptatiiB, adj, with oomp. and sup, fP. of
exoptoj, greatly wished, earnestly desired, longed
for : nuntius : parens, Y. : nihil exoptatius ad-
ventu meo : exoptatissima gratulatio.
ex-opto, avf, atus, are, to toish earnestly^ desire
greatly, long for : sibi gloriam, S. : Samnitium ad-
ventum, L. : tibi pestcm, wish you : te videre : ut
laudi tibi sit tribunatus.
exorabills, e, €idj. with comp. [exoro], ecuily
entreated, influenced by prayer : populus : in se :
auro, H. : numen, lu. : missus tamquam exorabi-
lior, Ta.
exorator, 5ris, m. [exoro], one who obtains by
entreaty, T.
ex-drdlor, Orsus, Irl, dep.^ to begin a web, lay
the watp, prepare to weave : pertexe mode, Anto-
ni, quod exorsus es : ante exorsn, the web they had
begun. — Meton., to begin, commence, make a be-
ginning : iubent exordiri ita, ut, etc. : preoes, O. :
Unde exordior narrare, T. : tum dicere exorsua
est : de quo scribere exorsi sumus, N. : ab ipsa
re : bellum ab causa tam nefanda, L.
exordium, I, n. [ex+ordo]. — 0 rig.^ the loarp
of a web ; hence, a beginning, commencement, ort-
gin : mail : a Bruto capiamus exordium : primae
pugnae, V, : dicendi. — An introduction^ exordium^
proem, preface : quo utar exordio: quae prima
exordia sumat ? V.
ex-orior (exoritur, V. : exorerentur, L. ; imper.
exorere, T.), ortus, in, dep., to come out, comeforih^
spring up, rise, appear: Canicula exoritur: exo-
riens sol, V. : exortus est servus, qui, etc. : rex
exortus est Lydiae: Exoriare aliquis nostris ex
ossibus ultor, V. — F i g., to begin, take origin^ arise,
be caused, be produced: A Myrrhini, T. : bella
aliis ex locis, L. : nullara exoriri momm posse,
Cs. : exorta aliquS offensione : Exoritur clamor
virQm, V. : de Praenestinorum defectione fama,
L. — To recover oneself, take courage : paulum.
exomatio, dnis,/. [exomo], an adorning, em-
bdlishmetU: slue uUa cxomatione, speaking fot
display.
Digitized by
Google
exomator 21
ezomator, dris, m. [ezomo], an adamer^ em-
beUiaher: rerum.
ez-omo, avi, atus, Sre, to Jit out, equip^ fur-
niih, 9upp/tf, provide : vicinitatera armi!*, S. : veste
Hominem, Ph. : pro rei copia satis prflvidenter, S.
— To deck, adorn, embeUiik: varia v»-8te exorna-
tus, T. : mihi in palaestra locum : triclinium am-
ple : adeo ezornatum dabo, ut, etc, i. e. vnll give
Mm a drtuing down^ T. — F \g.,to adorn, decorate,
ut off, laud: Graeciam artibus : mors honesta
▼itam torpem exornat.
ez-6ro, avi, itus, are, to move, prevail upon,
pertuade by entreaty, induce, appease: Qui mihi
ezoranduB est, T. : alquem ut peieret : deos, 0. :
Lares farre, lu. : populum, H. : gnatara ut det,
oro, vizque id exoro, T. : quae yicinos concidere
k>ri8 Exorata solet, in spite of entreaties, lu. : non
ezoratae arae, ine3cor€U>le, 0. — To obtain by pray-
er: pacem divOm, V.
ezdrsa, orum, n. [1 exorsusj, a beginning, com-
nuneemetU : longa, preamble, V. : sua cuique ex-
oraa laborem ferent, V.
1. ezorsoB, P. of exordior.
2. ezorsas, Cls, m. [1 0L-], a beginning, com-
mencement: orationis.
1. exortns, P. of exorior.
2. ezortnB, Os, m. [ 1 OL- ], a coming forth^
rising : soiis exortOs, L. : lucis, Gu.
ez-08Culor, — , arf, dep., to kiss fondly^ kiss
eagerly: manum, Ta.
axosoo, — , — , are [exossis, ex +2 os], to de-
prive of bones, bone : (congrum), T.
ezostra, ae, /., = iiutarpa^ a movable stage
(in the theatre) : in exostra, i. e. without conceal-
ezosna, P. [* ex-odi], hating, detesting: patrios
mores, Cu. : pugnas exosa relinquo, toith horror, V.
(ez-pallefloo), lul, ere, inch., to grow pale,
tttm pale (only per/.): toto ore, 0. — To dread,
shrink from: fontis haustOs, H.
ez-patro, avI, — , ftre (once), to finish, squan-
der m vobtptuoueness, Ct.
ex-paTeaoo, pavi, — , ere, inch., to be terrified,
fear greaJtly, dread : ad id, L. : muliebriter ensem,
U. : f rigas. In.
•zpaotatid, ezpeoto, see ex^pec-.
azpaotoro, — , — , ire [ex 4- pectus], to drive
from the breast : sapientiam ml, Enn. ap. C.
ezpedio, IvI, Itus, ire [ex + pes], to extricate,
dieengage, let loose, set free, liberate : nodura : ex
nallo (iaqneo) se : mortis laqueis caput, H. : flam-
mam inter ei hostis Expedior, make my way, Y. :
errantem nemori, 0. : sibi locum, make room, Gs. :
iter per rapes, L. — 7h fetch out, bring forward,
9 ezpello
proeurs, make ready, prepare : vela, 0. : fir-
gas expediri iubet: cererem canistris, Y. : navls,
Gs. : legiones, Gs. : exercitum, L. : se ad pugnaro,
L. : ius auxili sui, exercise, L. — To despatch, hurl:
trans finem iaculo expedito, H. — F i ir., to bring
out, extricate, release, free : me turba, T. : impedi-
tum animum,T. : haererem, nisi tu me expedisses:
Quas (luanQs) per acuta belli, help through, H. :
mc multa impediverunt quae ne nunc quidem ex-
pedita sunt, — To put in order, arrange, set right,
adjust, settle : rem, ut poteris : rem f rumentariam,
Gs. : noinina men, pay: exitum orationis: quod
instat, V. — To explain, unfold, make dear, dear
up, disclose, rdate: pauca tibi dictis, V.: rei ini-
tiuin, S. : ea de caede, Ta. : Promptius expediam
quot, etc., i. e. could sooner recount, lu. — To be ser-
viceable, be profitable, be advantageous, be useful, be
expedient, profit: nihil expedire quod sit iniustum:
non idem ipsis expedire et multitudini: Gaesari
ad diuturnitatem victoriae: expedit bonas esse
vobis, T. : omnibus expedit salvam esse rem p. :
tu si ita expedit, velim, etc
ezpe^te. adv. with comp. and sup. [expedi-
tns], without impediment, without diffictdty, readily,
promptly, quickly: explicans quod proposuerat:
expeditiu9 navigans: te expeditissime conferas.
ezpeditio. onis, /. [ expedio ], an enterprise
against the enemy, expedition, campaign : hibema,
L. : milites in expeditionem misit, Gs. : in ezpe-
ditionem proficisci, S. : adsuetus ezpeditionibus
miles, Ta. : in ezpeditionibus, marches, L.
ezpe^tus, a<fj, with comp. and sup. [P, of
expedio], unfettered, unimpeded, unencumbered,
without a burden : in Galliam proficisci : Sagana,
tucked up, H. : legiones, without baggage^ Gs. :
expedito exercitu pervenit, Ta. — Masc. as stibsL:
novem dierum iter expedito, a nine days^ forced
marchy Gs. — Ready, free, prompt, easy, unembar-
rassed: expedito nobis homine opus est: ad di-
cendum. — Convenient, at hand, ready, commodious :
lis expedito loco actuaria navigia relinquit, Gs. :
▼ia expeditior ad honores: Gaesaris victoria,
complete, Gs. : reditum in caelum paterc expedi-
tissimum : pecunia expeditissima, readiest. — Neut,
as subst. : in expedito habere copias, L.
ez-pello, pull, pulsus, ere, to drive out, drive
away, thrust out, eject, expel : plebem ex agris : do-
minum de praedio : navis ab litore in altum, L. :
agris expulsi, Gs. : finibus expulsus patriis, V. :
me civitate : potestate expulsi, N. : Gonlatinum,
banish : porta Esquilina pecus, drive out, L. : sa-
gittam arcu, shoot, O. : gen is oculos, 0. : se in
auras (pondus), forced itsdf otU, 0. : ex matrimo-
nio filiam : te, disown, T. : expulsa filia, rejected
(as a wife): expellere tendunt, dislodge (in battle),
y. : segetem ab radicibus, V. : Naturam furca, H.
— F i g., to force out, drivt out^ drive away, expd,
Digitized by
Google
ezpendo
800
ezpilator
banisK, remove: alqm vita: per Tolnera animanif
0. : morbum belleboro, U. : somnum, Y. : benefi-
ciorum memoriam, Cb.
ez-pendo, end!, ensus, ere, to weigh otU^ weigh:
ut iam expendantur, non nuracrentur pecuniae. —
To pay out J pay, lay out, expend: expensuni est
auri pondo centum: nummos nominibus certis,
H. — P,perf,, in the phrase, alqd ferre expensum
or pecuniam ferre expensam, to set dovrn^ enter,
charge, reckon, account as paid: minus quam Ver-
refi illi expensum tulerit: pccunia aut data aut
cxpensa lata sit : quibus sine fenorc pecunias ex-
pensas tulisset, i. e. had lent, L. — F i g., to veigh
mentally, ponder, estimate, consider, judge, decide :
ea (argumenta) : in iudiciis testem : omuls casOs,
y. : causam mentis, to decide, 0. : quid conveniat
nobis, lu. — To pay, suffer, undergo: poenas lovi :
Supplicia, V. — To expiate: scelus, V.
expensum, i [P. n. of expensus], money paid,
a payment : codex accepti et expensi, receipts and
disbursements : tabulae accepti et expensi.
energefacio, fScI, f actus, ere [ex-pergo+
facioj^ to arouse, stir up, excite,
expergiscor, perrdctus, l, dep. [ex-pergo,
arouse], to be awakened, awaJce : si dormis, exper-
giscere : somno experrectus, S. — To awake, be
alert, bestir oneself: expergiscere, T. : experrecta
tandem virtus viri.
ezperiens, entis, acff, with sup. [P. of expe-
rior], experienced, enterprising, active, indtuirious :
homo : vir, L. : experientissimus arator : genus
experiens laborum, used to, 0.
experlentia, ae,/. [experiens], a trial, proof,
experiment : veri, 0. — effort, endeavor : aegritudi-
nem suscipere pro experientia, instead of effort:
nova hominum, deviee, V. — Experimented knowl-
edge, practice, experietice : apibus quanta experien-
tia, V.
ezperimentum, !, n. [experior], a proof, test,
trial, experiment : maximum: Metello experimen-
tis cognitum erat, esse, etc.. S. : parti exercitiis in
experimentum praefecit, Ta. — Experience: (vir)
nullis castrorum experimentis, Ta.
experior, pertus, Irl, dep. [1 PAR-], to try,
prove, test, experience, endure: banc nunc experia-
mur, T : eos (amicos) : vim eius (veneni) esse in
servo : eandem belli fortunam, Cs. : laborem, V. :
procos priores, seek to win back, V, : quidve ferat
Fors, Virtute experiamur : quantum audeatis, L. :
experiundo scies, T. : experiendo cognovi : In ex-
peri undo ut essem, i. e. might have a full tried, T. :
exorabiie numen Fortasse experiar, may find, lu.
— In perf, to have tried, have learned, have expe-
rienced, know by experienee : expertus es istius
perfidiam: quod genus nullo telo traici posse,
Cs. : metum fecerant expertis Gallica clade, L. :
expertus (eum) fidelem in Ganymede, H. : exper.
to credite, quantus adsurgat, V. : expertus bellis
animus, Ta. — To measure strength with, contend
with: ut interire quam Romanos non experiii
mallet, N. :»Tumum in armie, V. — To try, under-
take, attempt, make trial, tmdergo, experience: Bis
terque expertus frustra, H. : Omnia priusquam
armis, resort to everything before using, T. : omnia
de pace: extremum auxilium, the last resort, Cs. :
extrema omnia, S. : (terram) colendo facilem,^d^
V. : indicium populi R., submit to, L. : experiar
ceile, ut hinc avolem: ut sine armis reduceret,
etc, N. : vi contra vim experiundum putavit. —
To try by law, go to law: Caecinae placuit expe-
nd : alquid summo lure, submit to trial.
ezperrectUB, P. of expergisoor.
enera, tis, acfj. [ex + pars], having tio part in,
not sharing in, not privy to : partis de noatris bo-
nis, T. : communis iuris : Britanni pugnae, Ta. —
Destitute of, devoid of, free from, ioithout: erudi-
tionis : nuptiaruro, H. : doloris, 0. : (vinum) maris,
without sea-water, H. : domus cladis, Cu. : virtutis,
y. : vitae pars turpltudinis expers : vis oonsili,
H. : faroa atque fortunis, S.
expertus, adj, [P. of experior], tried, proved,
known by experience: vir expertae virtutis, L. :
libertatis dulcedine nondura experta, L. : miles,
Ta. : per omnia, L. — Experienced in: belli iuve-
nes, y.
ezpetendua, adj. [P. of expeto], worth striv-
ing for, desirable: gloria.
ezpetensi entis, adj. [P. of expeto], desinnu^
eager: in voiuptatibus.
ezpetituB, P. of cxpeto.
ez-peto, IvI, Itus, Ire, to seek after, strive for^
aim at, demand, ask: me: auxilium, T. : expetita
conloquia, Cs. : unum ab omnibus ad id bellum
inperatorem expeti : poenas ob bellum, L- : mor-
tem pro yit& civium, meet eagerly: vitam, to at-
tempt one's life : ne legaretur Gabinius Pompeio
expetenti, at his request : Amor, qui me expetii
urere, H. : virum cognoscere, 0. : mare medium
terrae locum expetens, tending towards .* alcui
amicus ut essem, Ta. — To desire, lonff for, wish :
quem quisque odit, periisse expetit: gloriam vir-
tute augeri: hoc scire expeto, T. : vincere. 7b
fall, be visited : ut in eum expetant clades belli, L.
ezpiatio, onis, /. [ expio ], satisfaction, atorie-
ment, expiation : scelerum in homines : foederis
rupti, L. : ivLXiOTwrn, propitiation, h. — I^lur. C.
ezpictus, P. of expingo.
ezpilatio, oni.*, /. [expilo], a piUcLffing^ plun-
dering . Asiae : sociorum. — Plur. : fanorum.
eacpDator, oris, tn, [ expilo], a piUager, plun-
derer: domus.
Digitized by
Google
ezpilo
801
ezploratio
ez-pilo, ivi, atu^i, &re, to pillage^ ro6, plunder :
aernriuaif S. : ad expilandos socios : fauum Apol-
linU : genia oculo6f plucky 0. — F i g. : ii, a quibus
ezpilati Bumus.
ez-pingo^ — ^ pictus, ere, to depict^ describe to
the life : motus hominum ezpictus.
ez-pio, avi, atus, are. — In religion, to make
amends for^ atone for^ purify^ expiate^ purge by
sacrifice: tua scelera in nostros milites, i. e.
avenge : filium pecunia publicft, L. : quae violata
suntf expiabnntur: anna Nondum expiatis uncta
cruoribua, H. — To averts destroy the force of (an
omen or caree) : quern ad modura ea expientur:
prodigium, L. : dira detestatio NullA expiatur yic-
Umi, H. — To make amends for, repair, make good,
compensate: superioris aetatis exempla Qraccho-
ram caaibus, Cs. : legatorum iniurias, L.
expird, see exspiro.
ez-pisoor, fttus, arl, dep., to fish out, search out,
find out : proinde expiscare, quasi non nosses, T. :
nihil, to inquire no further.
(ezplanate), adv, [explanatus], plainly, dear-
ly^ cUstinctly. — Only comp. : definire rem.
explanatio, onis,/. [explanoj, an explanation,
interpretation: religionin. — Plur,: interpreturo :
portentorum. — As a rhet figure, C.
ezplanator, dris, m. [explano], an interpreter,
ezplanatua, <tdj. ^ P. of explano ], plain, dis-
tinet : vocum impressio, i. e. ability to articulate.
ezplano, ftvl, fttus, are [ex + planus], to make
plain, make dear, explain : qnalis dififercntia sit,
etc : rem definiendo : de hominia moribus pauca,
8. : carmen, L.
expleo, §vl ( expleris, C, V. ; explessent, L. ;
explfisae, V.), gtus, fire [PLE-J, to fill up, fill full,
fiU, stuff: fossam aggere. Us. : rimas : bovem
frondibus, H. : locum (cohortes), Cs. — Of numl>er
or quantity, to fill, make up, complete: nuroerum,
Ca. : ut numerus legionum expleretur, L. : centu-
rias, have the fuU number of votes, L. : iustam
mori altltadinem, Cs. — To supply, make good :
His rebos id, quod Avarici deperierat, expletur,
Cb. : cetera, quae fortuna minuerat, L. : quod utri-
qae defait. — To traverse, pass over, go through :
otbia cursn, V. : urbis erroribus, Tb. — F i g., to JUI
lip, comjAde, finish, perfect, accomplish : vitam bea-
tam : annum : supremum diem, Ta. : sententias
mollioribus numeris. — 7b supply, make good, make
iq> for: partem relictam : damna, L. — To fill,
fittisfy, sate : me unum, T. : animum gaudio, T. :
scribendo te : amioos muneribus, S. : ut expleti
decederent : animum Ultricis flammae, V. — To
appease, fill, satisfy, glut, sate : sitim : odium fac-
tis dictuque, L. : avaritiam pecunii : expletur
lacrimis dolor, O. : patrias sanguine poenaa, V. —
To fulfil^ discharge, execute, perform, accomplish :
araicitiae munus: meum opus, 0.
ezpletid, dnis,/. [cxpleo], a satisfying : natu-
rae.
ezpletUB, adj. [ P. of expleo ], full, complete,
perfect : rerum comprehensio : undique forma
nones tatis.
explicate, adv. [explicatus], clearly : dicere.
explicatio, onis, /. [ explico ], an unfolding,
uncouing: rudeniis. — Fig., an unfolding, ex-
pounding, exposition, explanation: rerum facilis:
fabularura.
ezplicator, 5ris, m. [ explico ], an expounder,
explainer: rerum.
ezplicatnz, icis, /. [explicator], she that ex-
plains : vis dicendi, explicatrix orationis.
1. ezplioatus, a^fj. with comp, [P. of explico],
spread out : pianissimo in loco. — Well ordered :
causa: provincia. — Plain, clear: solutio: quibus
(litteris) nihil explicatius. — Assured, certain: ratio
salutis suae.
2. ezplicatus, Qs, m. [explico], an unfolding,
exposition: difficills explicatils habere.
(ezplicitus), a^. [P. of explico], unobstructed,
practicable. — Only comp, : (consilium), Cs.
ex-plico, ftvl and ul, Stus or itus, &re, to un-
fold, uncoil, unroll, unfurl, unclose, spread out,
loosen, undo : explicata veate : volumen : f rondes,
V. : frontem soUicitam, smooth, H. : seria contrac-
tae frontis, H. — Refiex., to extricate onesdf gd
free: te aliqua vift: se angustum, In. — To spread
out, stretch out, extend, deploy, display : aciem, L. :
ordines, L. : cohortis, V. : se turmatim, Cs. : per
obstantis catervas sua anna, H. : forum ad atrium
Libertatis : ( in serpente ) orbia, 0. — F i g., to un-
fold, set free, release: intellegentiam tuam : Sici-
liam cinctam periculis. — To disentangle, set in
order, arrange, regulate, settle, adjust, rescue: eius
negotia: rationem salutis: de hortis: consilium
his rationibus explicabat, his plan was governed
by, Cs. : re explicala : rationes, balance accounts :
nomen, satisfy : pt'cuniam: nihilo plus explicet ac
si Insanire paret, make no more out of it, H. — To
explain, unfold, set forth, exhibit, treat, convey, ex-
press : vitam alterius totam : funera fando, V. :
philosophiam : breviter quae mihi sit ratio: de
rerum naturft.
ezplddo, 8l, BUS, ere [ex+plaudo], to drive
out, hiss away, hoot off : Aesopum explodi video :
explosa Arbuscula, H. — To reject, disapprove :
quod tum explosum est : sententias.
ezpldrate, adv. with comp. [exploratus], /or a
certainty, securely, surely : haec scribo : explora-
tius prom lite re.
ezploratio, oni.<4. /. [ exploro ], an examina-
tion : occulta, Ta.
Digitized by
Google
explorator
a02
ezprimo
explorator, Oris, m. [explore], an explorer^
1^, 8coui : per exploratores oertior f actus, Cs. :
iter liostiurn ab exploratoribus edoctus, Ta.
ezploratUB, atfj. with eomp. and mp. [P. of
explore], ascertained^ established^ settled^ certain^
ture^safe: lam id exploraturast, T. : oonsulatus:
victoria, Cs. : litterae exploratae a timore, i. e.
affording certainty: de quo mibi exploratum est,
ita esse, I am certain: cum esset mihi exploratis-
simum (with ace, and inf.): exploratam habere
pacem : pro explorato habere (with aec. and inf.)^
Os. : exploratior devitatio legionum fore videtur,
etc.
ex-ploro, &vl, &tus, &re, to cause to flow forth^
bring out^ search out, examine^ investigate^ explore :
rem totara : fugam domini : caecum iter, 0. : locos
novos, V. : idoneum locum castris, select^ Gs. : de
▼oluntate alcius, N. : ea, quae, etc. : ne quid Cor-
ruat, 0. : Postquam exploratum est labare, etc., 0.
— To spy otUy reconnoitre^ examine : quo transire
possit, Cs. : itinera egressQsque eius, S. : Af ricam :
ante explorato et subsidiis positis, L. : explorato
profectos esse amicos, Ta. — Supin. aec. : explora-
tum praemissi, S. : lugurtha quid agitaret, explo-
ratam misit, S. — To try^prove^ investigate, test, put
to the proof: explorat robora fumus, V. : regis
aninium, sound, L. : cibos, taste, Ta. : insidias, tryy
V.
ezploBUB, p. of explode.
ezpoUd, IvI, Itus, Ire, to smoothj polish^ flnish,
adorn, embellish, refine, eUiborate : nox te expolivit :
DioDcm doctrinis omnibus.
enolitlo,
polishing,
house in the city. — Plur, : utriusque nostrOm, i. e.
of both our houses. — F i g. : inest in numero expo-
litio.
expolitds, €idj. with eomp. [P. of expolio],
polished, smooth : expolitior dens, Ct. — Refinea:
vir vita.
ez-pono, posul, positus (cxpostus, V.), ere, to
put out, set forth, expose, exhibit : vasa : argentum
in aedibus : ratis Expositis stabat scalis, laid out,
v.: alqd venditioni, Ta. — Of children, to expose,
abandon: Is quicum expositost gnata, T. : pueros,
L. — To set on shore, land, disembark: milites ex
navibus, Cs. : socios de puppibus altis Pontibus, by
bridges, V. : expositls copiis, Cs. : in Afric&, L. : ibi
Theraistoclera, N. : exercitum, Cs. : quart! exponi-
mur horft, H. : advexi f rumentum, exposui, un-
loaded: exponimur orbe Terrarum, are excluded,
0. — To offer, tender, be ready to pay: ei DCCC. —
To leave exposed, expose, lay open : ad ictQs, L. :
rupes exposta ponto, V. — Fig., to exhibit, expose,
reveal, publish, offer, set forth : causa ante oculos
expositn : exposita ad exemplum nostra re p. — To
Ht fortJi, cxfiibit^ relate, etplain, expound : sicuti
tlitlo, 5nis, /. [expolio], a smoothing off,
g, finishing, embellishing : urbana, i. e. of a
exposui: quae adhuc exposui: rem breriter:
Africae si turn paucis, S.: causas odii, 0.: artis
rhetoricas : cadem multitudini, Cs. : animoe rema-
nere post mortem : res quern ad modum gesta sit:
quid homiuis sit: plura de alquo, N. : exposito,
quid iniquitas loci posset, etc., Cs.
ex-porrigo, — , — , ere, to spread out. — Only
imper. : exporge frontem (i. e. exporrige), smooth,
T.
exportatio, onis,/. [exporto], a carrying out,
exportation: rerum: his exportationibus HS LX
perdidisse.
ex-porto, avi, fttus, are, to carry out, bring out,
convey away, send away, export: aurum ex Italia
Hierosolymam: f rumentum in fame: vim mellis
Syracusis : corpora tectis, Y. : sua omnia, Cs.
ex-p08C0, popOBd, — , ere, to ask earnestly,
beg, request, entreat, implore: quam (roiserioor-
diarn) : siguum proeli. Us. : pacem precibus, L. :
pacem Tcucris (dot.), V. : alqd deos, L. : Aenean
acciri, V. : audire labores, V. : precibus plebem,
sibi civem donarent, L. — To demand, require the
surrender of, claim (as a prisoner, or for punish-
ment) : ad exposcendos eos missi, L. : ab Athe-
uiensibus exposci publioe, N. : alqm ad poenam,
Ta.
expoaitio, onis,/. [expoeitusi, a setting forth,
exposition, narration, citation, exptanation : rerum :
seutentiae suae : summi boni.
enoaitus, a<(j. [ P. of expono ], open, aceesai-
ble : Bunion, 0. : Zephyris Lilybaeon, O. — F i g.,
common, vulgar : nihil expositum deduoere, lu.
expoatalatlo, onis, /. [expostulo], a pressing
demand: bonorum : singulorum, Ta. — An expostu-
lation, complaint: tua: cum esset expostulatio
facta. — Plur. : cum absente Pompeio : suae, L.
ex-poatulo, avI, atus, are, to demand pressing-
ly, insist on : alqd, Ta. : ut Hiberi decedant, Ta. :
Armeniam vacuam fieri, Ta. — 7b find fault, dis-
pute, expostulate, complain of: iracundius: cum
eo iniuriam banc, T. : nihil tecum de his rebus :
locus esse videtur tecum expostulandi : se esse
relictas : cur, etc., Ta.
expostua, see expono. expotos, see epoto.
expreaaua, cufj. with eomp. [P. of exprimo],
clearly exhibited, distinct, manifest, dear, plain, ex-
press : species deorum, quae nihil habeat express!:
litterae lituraeque. — Fig., distinct, real : signa
virtutum: sceleris vestigia: haec expressiora:
litterae expressae, articulated with precisian.
exprimo, pressi, pressus, ere fex+premo], to
press out, force out, squeeze forth : (lacriraulam)
oculos terendo, T. : nubium oonflictu ardor ex-
pressus : has (turns) cottidianus agger expresse-
rat, had carried up. Cm. : expresso spinae curva*
mine, protruding, 0. : sucina soils radiis expresaa.
Digitized by V^OOQ IC
ezprobratlo
808
ejcsatio
Ta. — 7b form hj presmre^ form^ model, portray,
exhibit: unguis, H. : vestis artiis expriniens, Ta. —
Fi g. to wring oiU, exfort, wresty elicit : ab eis tan-
tam frumenti: vocem, Cs. : deditiouem necessi-
tate, L.: pecunia vi expressa: £xpressa arbusto
convicia (in allusiou to the wine- press ), H. : ut
D^aret, constrained. — To imitate, eopy^ represent,
portray, describe, express: magnitudiue animi vi-
tam patris : libidines versibus : Incessds voltum-
que, O. : ut Eurvalmn ezprimat infans, may resem-
ble, lu. : dicendo sensa : nemo expresserat, posse
hominem, etc. : quae vis subiecta sit, etc. : orato-
rem innitando: in Platonis libris Socrates expri-
mitur. — To render^ translate: id Latine: verbum
de verbo, T. : fabellae ad verbum de Graecis ex-
pressae. — To pronounce, articulate: litteras puti-
dius.
exprobratio, 6nis, /. [exprobro], a reproach-
ing^mpbraiding: hQ\\e^c\/l,: cuiquam fortunae,
\j.
ezprobro, avi, atus, are [ex+probrura ], to
reproach vfith^ blame for, fina faulty charge, up-
braid, reproach : exprobrandi cauaa dicere: suam
quisque militiam, L. : beneficia apud memores,
L. : casQs bellicos tibi, throw the blame of: fugatn
amico, 0. : verberum notas, Ta. : de uxore milii,
N. : nihilo plus sanitatis in curift esse, L. : quod
in vita maneam.
ez-pr5md, prorapsT, promptus, ere, to show
forth, discover, exert, practise, exhibit, display :
supplicia in civis : apparatus supplicii, L. : vi*i;l-
landi laborera in cenis. — To give utterance to, utter,
disclose, express, state : apud alquem omnia, T. :
maestas voces, V. : causas, 0. : meiite querelas,
Ct. : quid dici possit : quid sentirent, L. : repcr-
turn (esse) specuro, Ta.
ezpromptiiB, adj. [P. of expromo], ready, at
hand : malitia atque astutia, T.
ezpiignabilia, e, a€(j. [expugno], that may be
taken by assault, assailable : urbs, L. : arx niagnis
exercitibus, Ta.
ezpognatio, Onis,/. [expugno], a takina by
assault, storming: urbis, Cs. : hostilis. — Plnr.:
aedificioruni. ■»
ezpugnator, oris, m. [ expugno ], a stormer,
eapturer: urbis. — Fig.: pudicitiae.
(ezpognax, ftcis), adj. [expugno], victorious,
effectual. — Only comp. : expugnacior herba, 0.
ez-pogno, ftvl, 4tii8, are, to take by assault.
Storm, capture, reduce, subdue: urbis per vim, Cs. :
drtam arrois, S. : quam (turrim), V. : iuvenum
domoj), H. : ipsuro caput, i. e. the old man in per-
«)n, H. — To stMue, overcome, break dotm^ break
through, sweep away: navis, Cs.: villas, S.: Phi-
lippum et Nabin, L.: viri cum colioi-tibus expug-
wti, Ta. — Fig., to conquer, subdue, overcome.
achieve: nihil quod non expugnari pecunift possit:
pudicitiain : pertinaciam legatorum, L. : coepta,
accomplish, 0. : sibi legationem, extort : Spartam,
i. e. robbed (of Helen), V, : expugnasset, ut dies
tollerentur.
ezpulsid, on is, / [1 PAL-], a driving out, ex-
pulsion: Laenatis. — Plnr.: civiura.
ezpulsor, oris, m. [1 PAL-], a driver out, ex-
pdler: bouorum: tyrauui, N.
ezpalsus, P, of expello.
ezpultriz. Icis, /. [expulsor], she that eaepds :
philosophia vitiorura.
ezpuo, see exspuo.
ez-purgo, ftvl, atus, are, to purge, dtanse, pu-
rify: me, i. e. cure of poetic ecstasy, H. — Fig.:
expurgandus est senno.— 7b clear from censure,
exculpate, vindicate. Justify, excuse:' me, T. : sese
parum, /ai/ to vindicate, S. : cxpurgaturum (ob-
iecto) adseverans, Ta,— --Sw/wn. abl. : non facilest
expiirgatu. T.
ezquiro, sivl, situs, ere [ex 4-quaern], to search
out, seek diligently, inquire into, scrutinize, inquire,
ask : ex te causas divinationis : haec nimis a
Graecis, to be too exacting in .- Ancillas cruciatu,
T. : secum, quid peccatum sit : sententias, Cs. :
eorum tabulas,m7Ma<?A;; matrera, m«A:, V. : pacem
per aras, implore, V. : itinere exquisite per Divitia-
cum, ascertained, Cs. : singularls honores, devise:
vescendi causa omnia, S.
ezqimdte, adv. with comp. [exquisitus], care-
fully, accurately, particularly, exceUently : de eo
criraine disputare : quae (rationes) exquisitius
conliguiitur.
exquisitUB, aefj. with comp, and sup. [P. of
exquin)], carefully sought oiU, ripely considered,
choice, excellent, exquisite : senteniia: indicium lit-
terarum : munditia nirais : exquisitius dicendi ge-
nus : laudari exquisitissimis verbis.
ex-Bacrifico (-crufloo), — , — , are, to sacri-
fice: hostiis balantibus, Eun. ap. C.
6X-Baevl6, — , — , ire, to cease raging: dum
reliquum tempestatis exsaeviret, L.
ex-sangois (exang-), e (no gen. or dot. ; in
riur, only nom.), adj., without blood, bloodless, life-
less : corpora raortuorum : umbrae, V. — Pale, wan,
ejchausted^ feeble: genae : exsanguis et mortuus
concidisti : metu, 0. : visu, V. : volneribus, Cu. :
senecttia, Ta. : Calvus, lifeless (in oratory), Ta. —
Making pale: cuniiiimn. II.
ex-sarcio or exercio, — , rtams, ire, to pafcJi,
mend, repair : sumptuin suom, repay their cost, T.
ex-Batio, avi, atus, are, to satisfy, glut, sate:
exsatiati cUk), L. : clado exsatiata domus, O. : p:i-
truum sanguine domfts, Ta.
Digitized by
Google
ezsaturabilis
804
ezsisto
ezBaturabilifl, e, adj. [exsaturo], that may he \
piled: uec Lxsaiurabile pectua, insatiate, V.
ex-saturo ( ezat- ), — , fttus, ftre» to satisfy
satiate, sate : belua exeaturanda visceribus meis,
0. : exsaturato lubido, ?o6t. ap. C. : eius supplicio
aoimum : odiis ezsaturata quievi, Y.
ezaoendo, ezaoenno, see escen-.
ez-8Cindo or excindo, idl, issus, ere, to ez-
tirpate, anniJulate^ destroy : templum sanctitatis :
quae urbs se exscindi pateretur: finis tuos, L.:
ferro gentem, V. : virtutem, Ta.
ez-8cribo ( oxer- ), Ipsi, Iptus, ere, to write
oitty write off, copy : tabulas : ezscribendi potestas.
ex-8Culpd or exculpo, psi, ptus, ere, to dig
out, cut out, chisel out, carve: nescio quid e quercu.
To scratch out, erase: versas, N.— Fig., to elicit,
extort: ex aliquo veruiu, T.
ex-seco or execo, cuX, ctus, are, to cut out,
cut away, remove : vitiosas partis: linguam: comu
exsecto f rons, H. : uervis urbis exsectis : Lichan
iam matre perempta, V.— 7b cut, castrate : alqm.
— To deduct, take out, extort : quinas hie capiti
roercedes, H.
exseorabilis (execr-), e, adj. [exsecror], ac-
cursed: fortuna, L.— Cursing, execrating: carmen,
L. : odium in bis captos, i. e. bitter, L.
exsecratio (exeor-), 6nis, /. [exsecror], an
execration, malediction, curse : Thyestea. — An oath
with imprecation: hunc exsecratione devinxerat:
post execrationem degustare, S.
exBOcratus (execr-), adj, [P. of exsecror],
acatrsed, execrable, detestable: populo R. : columna.
exsecror or exeoror, atus, firl, dep. [ex+
sacro], to curse, utter curses, execrate, abhor : te :
Catilinae consilia, S. : terram Ulixi, V. : in se, L.:
haec in se : ut pereat Atreus : verba exsecrantia,
0. To take an oath with imprecations: Phocaeo-
rum exsecrata civitas, H. : Haec exsecrata civitas,
having sworn to, H.
exsectld (exect-), Onis,/. [2 SAC-], a cutting
out, excision : linguae : fundi.
exsectus, P. of exseco.
exsecutio, finis,/, [exsequorl, an accomplish-
ing : negotii, Ta. : Syriae, i. e. absolute power in,
Ta.
exsecutuB, P. of exsequor.
exsequiae or exequiae, ftrum, /. [SEC], a
funeral procession, funeral obsequies: convenire
ad exsequias cohonestandas : Ante urbem exse-
quiae Significant luctum, O. : fertur in exsequiis
matrona, 0. : exsequiis rite solutis, V. : exsequias
Ire, to attend a funeral : iusta exsequiarum.
exsequialis (exequ-), e, at/j. [exsequiaej, of
a funercU, funereal: carraiua, rftryw, 0.
ex-sequor or exequor, catus, I, dep.,to fot
low to the grave: Rmw onjni laude, C. poet —
Fig., to follow, follow after, accomjMiny, go after,
pursue: cludem illam fugaraque: fatuin iUius,
i. e. shai'e : suam quisque spem, L. : sectam meam,
Ct. — To follow up, prosecute, carry out, enforce,
perform, execute, accomplish, fulfil : alqd primum,
T. : mandata regis officia : incepta, L. : lussa di-
vdm, y. : armis ius suum, Cs. : mitem orationem :
mortem, i. e. kill oneself, Ta. — To follow up, inves-
tigate, examine : veram rationem, T. : 8umm& om-
nia cum cura inquirendo, L. : quem locum ipse
capturus esset, L. — To go through, relate^ desertbey
say, tell: quae vix verbis exsequi possum: omnia,
L. : dona mellis,V. — To follow up, punish, avenge:
omnia scire, non omnia exsequi, Ta. : deorum vio-
lata iura, L. : Tarquinium ferro, L.
ex-sero, rul, rtus, ere, to stretch out, thrust otU^
put forth, take out: manum ad mentum, L. f brae-
chia aquis, 0. : via quS se e xsereret, com^/or^A, O.
— F i g. : se acre alieno. — P.perf, thrust out, pro-
truding, bare, uncovered: dextris umeris exsertis,
Cs. : Unum exserat lalus pugnae, one breast bared
for battle, V.
exserto, — , — , ^e^req. [exsero], to stretch
out, thi-ust forth: Ora, V.
exseitUB, P. of exsero.
ex-8ibilo, — , — , are, to hiss out, hiss from the
stage: histrio exsibilatur.
exalccatriB, adj. [P. of exsicco], dried up, dry,
jejune : orationis genus.
ex-sicco, avi, Stus, are, to dry up, make dry:
arborcs. — To drink up : vina cululHs, H.
ex-slgno, — , atus, are, to write out, note down:
sacra omnia exsignata, L.
exailio or exilio, ilul, — , Ire [ex+salio], to
spring out, sp-ing forth, leap up, start up, bound:
ad te, T. : de sella: domo levis exsilit, H. : proti-
nus, 0. : (anguis) in siccum, V. : gaudio : exsilue-
re oculi, started out, 0.
exsilium or exilium, I, n. [exsul], banuh-
ment, exile: exsili poena: confugere in exsilium:
civium, L. : civis in exsilium eicio : in exilio aeta-
tem agere, S. : esse in exsilio : quendam de exsU
lio reducere : revocare, L. : Exsiliis contenta suis,
0. : Collecta exsilio pubes, for exile, V. — A place
of exile, retreat : his optatius quam patria : Felix,
exiliuro cui locus ille fuit, 0. : diversa quaerere,
V. — Plur. : plenum exsiliis mare, i. e. exiles, Ta.
ex-sisto or existd, stiti, — , ere, to step oui^
come forth, emerge, appear : e latebris, L. : ab in-
feris : (bo vis) a media f route comu exsistit, Cs. :
nympha gurgite medio, 0. : occultum malum ex-
sistit, comes to light. — To spring, proceed, orics,
become, be proditced, turn into : dentes naturS ex-
Bistere: ex luxuri& exsistat avaritia: ex amicia
Digitized by V^OOQ IC
ezaoiutus
806
exspuo
inimici exsistant, C», : pater exstitit ( Caesar )
hoius, 0. : exsiatit hoc loco quaestio subdifficilis :
exsistit illud, ut, etc., foUows, — To be visible^ be
mamfesty exut^ be : sic in animis exsistunt varieta-
tea : si exstitisset id rege fides : nisi Ilias ilia ex-
stitisset : tauto in me amore exstitit : timeo, ne
in eum exsistam crudelior.
ezaolutus, P. of exsolvo.
ez-solvo or ezolvo, solvl, solQtus, ere, to
loote, unloote^ ut ioote^ reUcue^ deliver^ free: te, T. :
renas, to open^ Ta. : toto paulatim se corpore, V.
— P i g., to tolve, resolve : noduro erroris, L. : obsi-
dum, raise^ Ta. : famem, satisfy^ 0. — To rdeate^
free^ ui free^ liberate: me yituperatione : animos
religione, L. : te suspicione, T. : plebcm aere alie-
no, L. : curis, V. : alqm poena, Ta. — To dUcharge^
pay: Domina mea: multiplici iam sorte exsoluta,
L : pare multae regi exsolvitur, Ta. — To dU-
eharge, pay, fulfil, keep : quod promiserat : TOta,
L.: iu8 iurandum, L.: praemia, poenas alicui,
ofoardy L. : gratiam recte factis, L. : culpam, atone
fwy Ta. : fidem, L. : promissum suum, Ta.
exBomnia ( ezom- ), e, adj. [ ex +somnus ],
deepUMyyaaiehfvl: Vestibulum servat, V. : Eubias,
H.
ex-florbeo or exorbeo, ni, — , Sre, to tuck
out, tuck up, drain, drink: Pectora linguis, 0. :
civilem sanguinem. — Fig.,/o teixe greedily : prae-
das. — To exhaust : Tiros, lu. — 7o meet eagerly,
welcome: difficultatem.
ez-aors or ezors, sortis, a(fj., without lot, not
attigned by lot: i& voluit exsortera ducere hono-
res ( i. e. praeter ordinem ), V. ( al. honorem ). —
Having no thare in, free from, deprived of: dulcis
vitae,y. : amicitiae, L. : cos secandi, incapable, H.
ezspargo. see exspergo.
ez-R>atior (ezpat-), atus, Sri, dep,, to wander
from tne way, tpread, extend: exspatiantur equi,
0. : Exspatiata nuraina, i. a overflowing, 0.
exspeotatio or expeotatio, 6nis, /. [ex-
•pecto^ an awaiting, expecting, expectation, (ongtng,
detire: caeca: praeter exspectationem, unearpec/-
edly: magna: cam sumroa exspectatione populi
R. : exspectationibus decipiendis : Funambuli, T. :
eventOs, S. : boni, mali : audiendi : crebras ex-
spectationes nobis tul commoves : plenas sum ex-
spectatione de Pompeio : maior exspectatio, qui-
busnam rationibus ea vis comparetur.
aacspaotatus. adj. with sup. [P. of exspecto],
atuAoudy expect^, tottged for, desired, welcome:
cams omnibus exspectatusque venies : seges, V. :
exspectati ad aroplissimam dignitatem fratres, i. e.
thought worthy of the highest offices : exspectatis-
•imae litterae. — As subsi. n. : Ante exspectatuni,
sooner than was anticipated^ V.
ez-speoto or axpeoto, avi, atuM, are, to look
out for, await, wait for : diem ex die, ut atatue-
rem : alius alium exspectantes, S. : eventum pug-
nae, Gs. : ultima semper Exspectandi dies homini
est, 0. : cenantes comites, i. e. till they have done
eating, H. : seu me tranquilla senectus Exspectat,
H. : exspectandus erit annus, / must wait a year,
lu. : quid velis, await your pleasure, T. : utri vic-
toria sit data regni, Enn. ap. C. : quid hostes con-
sili caperent, Cs. : quam mox comitia edicerentur,
L. : dum cognatus veniret, T. : dum hostium oo-
piae augerentur, Cs. : exspectem, libeat dum proe-
lia Turno pati ? V. : exspectavere eum fata, dum,
etc., respited him, Cu. : quoad ne vestigium quidem
relinquatur: si nostri transireut, hostes exspeo-
tabant, Cs. : mea lenitas hoc exspectavit, ut id
erumperet: exspectaverant, uti consul comitia ha-
beret, L. : exspectari diutius non oportere, quin
iretur, there should be no delay in going, Cs. : Kar-
thagine qui nunc Exspectat, loiters, V. : cum ex-
pectaret Aetolos in fidem suam venturos, L. — To
hope for, lona for, expect, desire, anticipate, fear,
dread, apprehend: ubi te expectatum eiecisset
foras, after waiting in hope of your death, T. :
(rem) avidissime: tinem laborum, Cs. : fama mor-
tis meae exspectata est, L. : nescio quod exspecto
malum, dretui, T. : miscriis suis remedium mortem,
S. : qui classero exspectiibant, whose mintis were
flxed on, Ta. : Exspectate solo Laurenti, V. : ex
sua amicitia omnia: a te hoc: quae (pauca) ab
sui liberalitate, Cs. : quam ob rem exspectem non
fore ? T. : te ita illud defendere : Silvaruraque
aliae pressos propaginis arctls Exspectant, await,
(for their growth), i. e. need, V.
ezspersuB, P. [ex-sparsus], sprinkled, splash-
ed: sanieque exspersa natarent Limina, V.
ex-spes, adj. (only nom. sing.), without hope,
hopeless : inops, exspes, 0. : enatat exspes, H.
axspiratio fexpir-), Onis, /. [exspiro], a
breathing out, exhalation : terrae.
ex-spiro or expiro, avI, atus, are, to breathe
out, emit, blow out, ex/iale,give out : medios animaiu
in ignis, 0. : flammas pectore, V. : Vis ventoruin
Exspirare aliqua cupieus, escape, 0. — To breathe
one's last, expire: exspirans Adloquitur, with her
last breath, V. : ubi exspiravero, H. : inter primam
curationem, L. : in pugna, L. : dentibus apri, lu.
— F i g., to expire, perish, come to an end, cease :
mecum exspiratura res p. erat, L.
ex-splendeaoo, dul, ere, inch., to shine forth,
be distinguished: clarius, N.
ex-spolio, &vl, atiis, are, to spoil, pillage, plun-
der: urbem : hos vestro auxilio, Cs. : virtutem re-
rum Helectione.
ex-spuo, III, Qtus, ere, to spit out, spit: vina,
lu. : hanuiin, 0. — Fi *i., to erpel, hnjiish : iniseriaiu
ex animo, T.
Digitized by
Google
exstemo
306
exsupero
exstemo. avi, atus, are [2 STAR], to terrify
greatly, nffriyht : alqm luctibus, Ct. : (lo) se ex-
sternata refugit, 0.
ez-Btillo or eztDlo, ftvl, atus, ftre, to trickle
awny^ melt : lacrumis si extillaveria, T.
exstimulator (ezt-), Oris, m. [exstimulol, an
inciter J instigator : rebellioiiis, Ta. : Verginii,Ta.
ex-8timulo (ext-), &vl, atus, ftre, to goad on^
instigate^ stimtUcUe : virum dictis, 0. : Tigris Ex-
tftimulata fame, 0. : fata cessantia, i. e. hasten
death, 0.
exBtlnotid, Onis,/. [STIO-], extinction, anni-
hilation.
exstinotor, dris, m. [STIG-], an extinguisher:
inceiidi. — An annihilator, suppressor: patriae :
latrocini.
exBtinotaB (ext-), aefj. [F. of exstinguo],
de€id: Exstinctus amabitur, H. : Amphion, 0. —
Flur, m. as subst. : violare exstinctos, 0.
ex-Btingno or extingno, nxl (exstinxsti for
exstinxistl, exstinxem for exstinxissem, V.), nctus,
ere, to put out, quench, extinguish: lumina: ignis
exstinguitur, goes out: ignem, V. — To deprive of
life, kul, destroy : Seni aniroam, T. : hunc volnere:
iuvenem morbo, L. : primo exstinguor in aevo, 0.:
intra annum exstinctus est, Ta. : aquam Albanaro
dissipatam rivis, get rid of, L. (oracle).— F i g., to
aboltshf destroy, annihilate, annul : tyrannis insti-
tutis leges omnes exstinguuntur : improbitas ex-
stinguenda est : exstinctae potius amicitiae quam
oppressae, died out: exstinctis rumoribus, C^.:
nomen populi R. : infamiam : patrem Gum genere,
V. : te propter Exstinctus pudor, lost, V.
ex-stirpd ( ext- ), &vl, fttus, ftre, to root out,
eradicate, extirpate : arbores, Cu. — Fig.: vitia :
ex animo bumanitatem.
ex-Bto or exto, — , — , are, to stand out, stand
forth, project, protrude, extend above, tower: (mi-
lites ) cum capite solo ex aquft exstarent, Cs. :
super aequora celso coUo, 0. : summo pectore,
Cs. : ferrum de pectore, 0. — F i g., to be promi-
nent, stand forth, be consjncuotu : quo magis id,
quod erit illumiuatum, exstare videatur. — To ap-
pear, be extant, exist, be, be found: auctor doctri-
uae eiu3 non exstat, L. : Sarmenti domina exstat,
stUl lives, H. : locus exstat, may still be seen, 0. :
exstant epistulae Philippi : video neminem, cuius
non exstet in me suum meritum: quern vero ex-
stet eloquentem f uisse, it is knoton : apparet atque
exstat, utrum ... an, etc
exBtructid or extniotld, dnis, /. [exstruo],
a building up, erecting, structure: ea, quae, etc. —
Plur.: tectorum.
exBtruotum, T, n. [ exstructus ], a lofty seat :
exstructoque resedit, v.
ex-Btmo or extmo, Qxl, Qctus, ere, to pile,
heap up, accumulate: materiam pro vallo, Cs. :
acervum (librorum): exstructos disiecit montis,
V. : exstructis in altum diyitiis, H. : tapetibus .
altis Exstructus, on a pile of, V. — To load, heap
full, cover: mensae epulis exstruebantur : focuui
lignis, H. — To build up, raise, rear, erect, construct :
exstrui vetat (Plato) sepulcrum altius quam, etc. :
aedificium in alieno : tumulos, Cs. — To fiU toith
buildings, build up : in exstruendo mari, S. — F i g.,
to depict, build in imagination : civitatem. — To
erect, produce by labor : animo excellentiam virtu-
tum : exstructa disciplina.
exBUOtos, P. [ex-sugo], drawn out, extraeted^
dried : medulla, H. : Ossa exsucta meduUis, lu.
ex-sad5 or exiido, ftvi, fttus, ftre, to ooze,
exude: exsudat inutilis umor, V. — 7b perform
vfith sweating, toil tlirough, undergo : causas, H. :
certamen, L.
ex-Bugo, see exsuctus.
exBul or exul, ulis, m. and /. [2 SaL-], a ban^
ished person, wanderer, exile : capitis damnati ex-
sulesque, Cs. : exsules restituti : pauper et exsul,
homeless, H. : patriae quis exsul Se quoque f ugit ?
H. : mundi, 0. : nunc vero exsul patrift, domo, S.:
mentisque domOsque, estranged, 0.
exBuld or exulo, ftvl, atum, ftre [exsul], to be
an exile, be banished, live in exile: Romae: in
Volscos exsulatum abiit, L. : apud Frusiam : Pro-
tei ad usque columnas, V. — 7h be absent, be a
stranger : domo, T. : animo.
exBultans (exult-), ntis, adj. [P, of exsulto],
boastful, vainglorious : animus, Ta. : supra mo-
dum, Ta.
exBultatid (exult-X dnis,/. [exsulto], a leap-
ing for joy, exultation, L. : Athamantis : par, Ta.
exBultiin, adv. [2 SAL-J, leaping about, frisk"
ingly : ludit exsultim, H.
exsulto or exulto, ftvl, — , ftre, freq. [ex-
silio], to spring vigorously, leap up, jump up:
equi ferocitate exsultantes : taurus in berbft, 0. :
in limine Pyrrhus, V. : exsultant aestu latioes, V. :
exsultantes undae, dancing, 0. — Fig., to move
freely, ea^xUiate: campus, in quo exsultare possit
oratio: in reliquis (orationibus). — To exult, rnoice
exceedingly, run riot, revel, vaunt, boast : exsultan-
tem te reprimere: insolentia, indulge: anirois, V.:
in suam famam gestis, Ta. : quod, etc : in quo
(facto) exsultat oratio roea: copiae per catervas
exsultabant, Ta.
exsuperabilis (exup-), e, adj. [exsupero], to
be overcome: non exsnperabile saxum, V.
exsuperantla (exup-), ae,/. [exsupero],/>r^
eminence, miperiority: virtutis.
ex-superd or exupero, avi, fttus, fire, to
Digitized by
google
•anrardo
807
extemus
momU lip, tower: exauperant flammae, V. — 7b
tumunnUy pa98 over: iugum, V. : solum Helori, V.
— ^Fi g., to be euperioct prevail^ be oofupieuom, excel :
si Don poteruDt exsuperare, cadant, 0. : Virtute,
V. : violentia Turni eisuperat magis, V. — To eur-
pat$^ exeeedj excd: exuperat eius stultitia haec
omnia, T. : Tarquinios superbia, L. : morum no-
bilitate genus, 0. : (summa) operum f undamenta
exsuperatura, i. e. exceed the cost o/) L. : cuncta ex-
superans patrimonia census, lu. — To be too much
/or, overpower, overcome: summum loTem, C.
po^t. : sensum omnem talis damni, L. : virls meas,
0. : moras (sa scalarum), obetades, V.
esrardo, — , — , are [ex+surdus], to deafen,
dull, blwU: palatum, H.
ez-Burgo or eznrgo, surrSxI, — , ere, to riee
up, rite, get up, stand up: cum exsurgeret, simul,
etc. : exsurge quaeso : ex insidiis, L.: temere, Ta. :
altior, v.— 5)f the sun, Ta. : presso tellus aratro,
Tb. : cum geminis exsurgat mensa lucemis, i. e.
in fancy, lu. — Fig., to rise up, riee, recover
ttrength: auctoritate vestra res p. exsurget: ad-
versus alcuius mentcm, Ta.
ex^cuooito (ezuBO-X a?I, fttus, are, to rouse
from sleep, awaken : te gallorum cantus exsusci-
tat — To kindle: flammas aura, 0. : incendium, L.
— ^F i g., to stir up, rouse up, excite : animos : ani-
mum diotis.
exta, drum, n. [sup. for *ecista from ex], the
chief internal organs of the body, significant organs
(in prognostication) : exta interpretari : dare, L. :
inspioere : reddere Marti, V. : lustralia, V. : victi-
mae, L.
ez-tab6soo, bul, ere, inch., to pass away com-
pietdg, disappear: corpus macie extabuit, Po^t.
ap. G. — F i g. : opiniones diuturnitate.
extempld, adv. [ex+*tempulum, dim. of tem-
pus], immediately, straightway, forthwith, without
delay: quid fingat extemplo non habet: haec ex-
templo in invidiam, verterunt, L. : Dixit et extem-
plo sensit, etc., at once, V. : prudentiam dictatoris
extemplo timuit, from the first, L. : ut impulit
Extemplo, etc., V. : Postquam adveni, extemplo,
etc.,T.
eztemporalis, e, adj. [ex+tempus], o^ Aand^
on the spur of the moment : audacia, Ta.
ex-tendo, tendl, tentus or tSnsus, ere, to
stretch out, spread out, extend: extensis digitis:
Buten barenft, stretch prostrate, V. : capita tigno-
rum, Cs. : Maiores pennas nido, H. : aciem latius,
Co. : labellum, /xm/, lu. : gladios, /orjr*, lu. : lussit
extendi carapos, spread, 0. : toto in gens extend itur
antro, V. : per extentum funera posse ire, on a
tight rope, i. e. to perform dexterous feats, U. —
F i g., to extend, increase, enlaige, lengthen, spread:
ogrofl, H. : faniam factis, V. : noroen in ultimas
oras, H. : cupiditatem gloriae, L. : extentis itineri-
bus, by forced marches, L. : cursfls, proceed, V. :
faenus in usuras, i. e. compound interest, Ta. — To
exert, strain : se magnis itlneribus, Gs. : se supra
vires, L. : magis ille extenditur, is excited, lu. — To
extetid, prolong, continue, spend, pass: curas ve-
nientem in annum, V. : luctQs in aevom, 0. : ex-
tento aevo rivere, H. : non longius quam . . .
extendi, last, L.
extensus, P. of extendo.
extentus, a(fj. with n^. [ P, of extendo 1, ez-
tended, extensive, unde: latius Lucrino Stagna lacu,
H. : extentissima vallis, L.
extenuatio, dnis, /. [ extenuo ], a lessening,
diminution, extenuation (as a figure of sp>eech).
extenuatUB, ac(j, with sup. [ P. of extenuo ],
trifling, faint, weak: vestigia, Gt. : oratio, Her. :
(copiolae) extenuatissimae. Brut ad G.
ex-tenuo, avl, atus, are, to make small, reduce,
diminish : a^r extenuatus, rarefied: in aquas, 0. :
roediam aciem, L. : extenuata acie, S. — Fig., to
diminish, lessen, weaken, extenuate, detract from:
laudes verbis: cuiusque censOs: molestias: fa-
mam belli, L. : vires, H.
(exter or extems, tera, terum), acff. [ex], on
the outside, outward, of another country^ foreign,
strange, — Only />/un: ius nationum exterarum:
civitates : regna, V. ; see also exterior, extimus,
extremus.
(ex-terebro), — , atus, Sre, to extract by boring,
bore out: an rum.
(ex-tergeo), — , sus, ere, to strip dean, plun-
der: fanum extersura relinquere.
exterior, us, adj. comp. [exter], outieard, outer,
exterior: vallus, Gs.: contra exteriorem bostem,
Gs. : comes exterior, i. e. on the left side, H.
exterlUB, adv. [exterior], on the outer side,
without : sitae (urbes), 0.
extermino^ avi, stus, are [ ex + terminus], to
drive out, drive away, expel, exUe, banish : Marcellum
ex urbe : oppugnatores rei p. de civitate. — F i g., to
drive out, put away, put aside, remove : auctorita'
tem vestram e civitate : quaestiones physicoinim.
extemo, see exst^mo.
eTtemxiB,adj. [enter], outward, external: visio:
vir rebus externis laudanau9,/om5m relations, — Aa
subst, m. : odium in extemos, towards strangers. —
As subst. n. : externi ne quid, H. : ilia externa, out-
ward goods. — Of another country, foreign, strange :
opibus extcrnis auxilio confidere, Gs.: religio:
gens, V. : araor, for a foreigner^ O. : timor, of a
foreign enemy, L. — As subst. m. : Arcebat exter-
nos finibus, 0. : cum externo se applicare, L. — As
subst. n. : externa libentius recorder, foreigti ex-
amples.
Digitized by
Google
extero 8(
ex-ter5, — , — , ere, to tread down^ ei'ush : ni-
▼es, 0.
ex-terreo, uT, itus, ere, to strike with terror^
frighten, affright : praeter modum exterreri : ur-
bein nuntius exlerruit, Ta. : voltu legiones, Ta. :
propria exterrita voce est, i. e. loit her voice through
frigJUy 0. : Improvisa species exterret utruraque,
H. — P. perf.^ terrified, dismayed^ panic struck :
repentino periculo, Cs. : hostium incursu, Cs. : mon-
stris, V. : tirouitque exterrita pennis AXes^ fluttered
in terror^ V. : (anguis) exterritus aestu, made wild^
V. : amnis, V.
extersuB, P. of extergeo. (extems), see exter.
ex-timesod, mm, — , ere, tncA., to be greatly
afraid^ fear greatly^ await with fear^ dread: equi
repentinifl sibilis extimescebant : de fortuiiis: ne
id evenerit: Non extimui, quod, etc., V. : si filius
veoisset, posse extimesci infecturo, Ta. : patrem,
T. : adventum nostrum : casus navibus extiraescen-
dus, Cs. : a quo periculum extimescendum est.
extimas or extumns, adj. sup. [ ex ], outer-
mosty farthest^ moat remote : orbis. — Plur. n. as
subst. : umor Extuma possedit, 0.
extingud, see exstinguo.
extispex, icis, m. [exta+SPEC-], an observer
of entrails, diviner^ soothsayer.
ex-tollo, — , — , ere, to lift out, lift up, raise,
eievate: iacentem : caput: pugionera, Ta. : in gre-
mium liberorum ex te genua, Enn. ap. C. : gurgite
palmas, Pr. — F i g., to raise, exalt : iiovos, S. : opi-
bu8 et honoribus extolli, Ta. — To raise, excite,
elevate: aniraos: ira promptum aaimurn, Ta. : ho-
minem oratione, S. : se, to grow proud. — To extol,
laud, praise: fortunam: Planci raeritum verbis:
Hannibalis fortunam, L. — To adorn, beautify:
hortos, Ta. : piscinas, Ta.
ex-torqued, si, tus, 6re, to twist out, wrench
out, wrest away: ferrum e manibus: horum gla-
dios : dextrae mucronem, V. : in servilem modum
extorti, wrenched, L. : extorque, piU m« to the tor-
ture, T. — To obtain by force, extort: ut pecunia
Staieno extorta sit : vi et raetu extortum : a Gae-
sare per Herodem talenta : obsidibus summa cum
contumelia extortis, Cs. — F i g., to wrest out, force
away, obtain by force, tear away, extort: defessis
liberUtem, S.: suffragium popuH per vim, L. :
mihi hunc errorem : cui sic extorta voluptas, H. :
cxtorsisti, ut faterer, /orcerf me to: po6mata (of
the years), H.
extorrls, e, adj. [ex + terra], driveti out of the
country, exiled, banimed, homeless: hiiic extorres
prof iigerunt : agro Romano, L. : patria domo, S. :
extorre hinc Pimicum nomen, driven from this
land, L. : extorrem populura R. agere ab solo, L.
extorter, oris, m. [TARC-], an extorter : Bono-
rum, T.
8 OXll6llllUi
extortas, adj. [P. of extorqueo], defonmdi
puella, lu.
extra, adv. and praep. [ exter ]. I. Adv, (for
comp. see exterius), on the outside, without : extra
et intus hostem habere, Cs : et in corpore et ex-
tra: ilia, quae sunt extra, outward goods. — In the
phrase, extra quam : extra quam fiat, etc, exeqd
in the case that, etc., C. (lex): extra quam qo!
eorum, etc., excqtt those of them who, etc., L. : ex-
tra quam si nolint fame perire, unless, — H.
Praep., with ace, outside of, without, beyond:
Iliacos intra muros peccatur et extra, H. : extra
portam Collinam. — Apart from, aside from, out of
the way of, beyond : e«se extra noxiam, T. : extra
famam noxae, L. : extra ruinam esse : extra ooti-
dianam conauetudinem, cotdrary to, Cs. : extra
iocuiu, jesting apart : extra gloriam, without, Ta.
-^Except, excepting, besides : optumam progeniem
Priamo peperisti extra me (i. e. me except!), Enn.
ap. C. : extra unam aniculam, T. : extra ea ca^e
vocem mittas, L.
extraotns, P. of extraho.
ex - traho, axl. Ictus, ere, to draw out, draw
fortk, pull out, drag : telum e corpore : telum de
volnere, 0. : puerum alvo, H. : consulera ex tectis :
rure in urbem, H. : senatores vi in publicum, L. :
extractos ad certamen fudit, L. : (eum) turbft Op-
positis umeris, H. — Fig., to withdraw, extrioaie,
release: urbem ex periculis maximis: (scelera)ex
tenebris in lucem, L. — To extract, eradicate: ex
animis religionem. — To draw out, protract, pro-
long: res variis calumniis: certamen usque ad
noctem, L. : somnum in diem, Ta. : extrahi rem
ex eo anno, i. e. into the next year, L. : dicendi
mora dies, i. e. waste, Cs. : triduum disputationibus,
Cs. : extrahi se putare, put off, L.
extraneus, adj. [exter],/rom teithout, strange:
nullum extraneum malum est: omamenta. — As
subst. m., a stranger, L. — Plur., Ta.
extra - ordinarius, adj., out of the common
order, extraordinary, uncommon : pecuniae : reus,
to be tried out of tne usual order : cohortes, sel^,
L. : porta (L e. praetoria), L. : petitio consulatQs :
imperium : periculum, Cu.
extrariuB, adj. [extra], outward, external, ex-
trinsic : res ( opp. in corpore ). — As subst. m., a
stranger, T.
extremitao, fitis, /. [extremus], the extremity,
end^ terminus: roundi. — In geometry, the surface,
extremo, adv. [ extremus ], at last, finaUy
Ilamilcarem imperatorera fecerunt, N.
extremnm, adv. [extremus], at last,fimaUy, 0. *
liquefacta Tabuit, O. — For the last time: te ad-
fari, V. : Adloquor amicos, 0.
extremus, a^. sup. [exter], outermost, utmost,
extreme, farthest, last: oppidum Allobrogum, C$, :
Digitized by V^OOQIC
extrloo
809
ezuvium
finis provinciae, L. : Indi, H. : in codicis extrero&
cerA : extrema lineA amare, i. e. to make love at a
dUianoe^ T. : vinitor, i. e. at the end of his task, V. :
cul tores, in remotest lands, V. — 7^ last part, end
Hp^ extremity, boundary, surface (with a st^t., de-
noting the whole): quibus (litteris) in extremis, a/
its end: in extremo libro tertio, at the end of: in
extrenao ponte, Cs. : cauda, tip, V. : extremis digitis
aliqoid attingere. — As subst. n. : quod finitum est,
habet extremum, an end: teretes, praeterquam ad
extremum, at the end, L. : mundi : provineiae, Cs. :
extrema agroinis, L.---Of time or order, latest, last :
mensis anni Febniarius: finis vitae, L. : manus
extrema non accessit operibus, ^nu^tn^ touches:
extremum illud est, ut, etc., it remains only: ad
extremam aetatem, old aye, N. : extremo tempore,
at last, N. : pueritia : extremo Peloponnesio bello,
N. : Extremus galeique im& subsedit Acestes, i. e.
the lot of, V. — As suhst. m. .* Extremi primoium,
extremis usque priores, H. : Occupet extremum
scabies, devU take the hindmost, H. — As subst. n. •
die extremum erat, S. : extremo anni, L. : in ex-
tremum (durare), 0. : ad extremum incipit philo-
sopbari, at last: testis ad extremum reservatus, to
the last: Extrema gemcns, /or the last time,Y. —
F i g., utmost, highest, greatest, extreme : fames, Cs. :
ad extrema iura decurrere: extremae dementiae
est (with infin.), the height of madness, S. : in ex-
tremis suis rebus, utmost danger, Cs. — As subst.
n, : audendi extrema cupido, V. : ad extrema veii-
tum foret, ni, etc., L. : res p. in extremo sita, S. :
non ad extremum perditus, utterly, L. — Last, least,
lotaest, meanest: Baud Ligui-um, V. : igniB, flicker-
ing, V. : extremi ingeni est, qui, etc., L.
ex-trioo, &▼!, atus, &re [ex+tricae], to disen-
tangle, extricate, dear, free: extricata densis Cerva
plagis, H.: nummos unde unde, />rocur^ vdth diffi-
euity, H. — ^F i g., to unravel, clear up : nihil, Ph.
extrinseous, adv. [exter+secus], /rom vnth
out,from abroad: obiect& terribili re: spiritura
adducere : imminens bellum, L. — Without, on the
outside : inaurata (oolumna).
ex-trado, si, sus, ere, to thrust out, push forth,
drive out, drive away : me foras, T. : Pollucero, get
rid of: extrudi a senatu in Macedoniam : extruso
mart aggere, shut out, Cs. : merces, to sell off, H.
extrao, see exstruo.
extru8U% P. of extrudo.
eztmnefaotna, adj. [ex-tumeo+facio], stool-
ten: (pars animi) potu (B. k K.).
ex-tnndd, tudi, — , ere, to heat out, strike out,
forge out : nobis banc artem, devise, V. : ancilia,
fashion in relief, V. : calcibus f rontem, crush. Ph. :
fastidia, drive off, B.
ex-tnrbo, ftvl, Atus, Are, to drive out, thrust otU,
irin away, thrust away: homines e possessioni-
bus: alqm focis patriis: provinciA exturbatus:
caede animas, 0. : spem pacis, L. — To drive away
(a wife), divorce : Ootaviam, Ta.
ex-ubero, — , — , Are [uberl, to grow luxuri-
antly, be abundant, abound, overflow: luxuriA folio-
rum exuberat umbra, V. : alte spumis amnis, V. :
pomis annus, V. : ex eruditione eloquentia, Ta. :
animus fenore, revels, Ta.
exiil, see exsul.
ex-uloer5, AvI, atus, are, to make worse, exas'
perate, embitter: quae sanare nequeunt: exulce-
ratus animus.
exulo, see exsulo.
ex-ululo, — , Atus, are, to howl, cry out, howl
violently, O. — P. pans. : (Bacchis) exululata iugis^
after howling, 0. : mater, invoked with screams, 0.
exultim, exulto, see exsult-.
exundans, ntis, adj. [P. of exundo], overflow-
ing, abundai\t: ingenii fons, lu.
ex - undo, avi, — , Are, to flow out, overflow :
tura iu litora exundant, are uHuhed up, Ta. — ^Fig. :
exundat eloquentia, Ta.
exu5, ul, atus, ere [4 AV-], to draw out, take
offfpuU off, put off: pharetram umero, 0. : iugum,
shake off, L. : caestOs, V. — To unclothe, divest, free,
put forth : pellibus membra, B. : ossa lacertos-
que, bares, V. : ex his te laqueis : se iugo, L. :
unum exuta pedem vinclis, V. : comna exuitur, 0.
— To strip, despoil, deprive : copiae armis exutae,
Cs. : se agro paterno, L.— F \g.,to lay aside, cast
off, divest oneself of, put away : humanitatem : sil-
vestrem animum, V. : mores antiquos, L. : tristi-
tiam, Ta. : ius fasquc, Ta. : hac (pinu) homiuem,
i. e. turn into a pine, 0. : ex animo exui noa po-
test, esse deos : Lepidum, get rid of, ^a.
exupero, see exsupero. exurgo, see exsurgo.
ex-iiro, QssI, ilstus, ere, to bum out, bum up,
consume : vivus exustus est : vicos : classem, V.
— To dry up : loca exusta soHs ardoribus, S. : pa-
ludem, V. — To consume, destroy : aliis scelus exu-
ritur igni, V. : cornua, 0. : exustus flos ubertatis.
— To inflame (with love): deos, Tb.
exuBtio, onis, /. [exustus], a burning up, eon-
flagration : exustiones terrarum.
exiistuB, P. of exuro. exutna, P. of exuo.
exuviae, arum,/. [4 AV-], that which is strip-
ped off, clothing, eguipments, arms: pyram Krige
exuviiigque oronis super imponant, V. : (coluber)
positis novus exuvils, his slough, V. : leonis, skin,
V. : f«Tiirum, 0. : devotae verticia exuviae, hair,
Ct. — Spoils, booty: locus exuviis nauticis ornatus:
viri, V, : hostiles, Tb. : bellorum, Iu. : ornatus exu-
viis huius.
exuvium, I, n. [4 AV-], spoils, booty : exuvio
plenus ab hoste redis, Pr.
Digitized by
Google
faba
810
faoetiis
faba, ae, /. [ FAG- ], a bean, horse-bean, C, V.,
H,^ Oi. — Pro v.: Istaec in me cudetur faba, i. e.
/ shall fiave to smart for it, T.
fabalis, e, a<(/. [faba], of beans : stipulae, O.
fabella, ae,/. dim. [fabula], a little history^
short story, idle tale: veteris poetriae: comraenti-
ciae fabellae, fables : vera, Ph.—il short fable,
tale: auiles, H. : narrare fabellam asello, /weocA
to a stone, H. — A short play : a te acta.
1. faber, bn (gen. plur. bram ; rarely bronim,
C), m. [2 FAC-], a toorkman, maker, forger, smith,
artificer^ carpenter, joiner : Marmona aut eboria
aut aeris, H. : hominera pro fabro emere: fabri
ad aedlticandam rem p., laborers : praefectus fa-
brtim, chief engineer, Cs. : ex legionibua fabros
delegit, artisans, Ca. : His fabria crescunt patrimo-
nia, i. e. these smiths add to their patrimonies, hi. :
▼olana (i. e. Icarus), lu. : tignariua, carpenter.—
P ro V. : tractant fabrilia fabri, H. — A dory, sun-
2. faber, bra, brum, adj. [2 FAC-], oofistructive^
loorhnanlike : are, architecture, 0.
fabre-faotUB, ac(j,, skilfully made^ artisticaUy
wrought : ad id navigia, L. : aes.
fabrioa, ae,/. [1 faber], a joiner's shop, smith's
shop, toorkshop : f abricae praeesae. — An art, trade,
pursuit, vidustry, craft: aeria et fern. — Archi-,
tecture: pictura et fabrica ceteraeque artea. — A
skilftd production, fabric, structure : admirabilis
membrorum. — F i g., a crafty device, wile, trick,
stratagem : ad aenem aliquam fabricam fiogere, T.
fabrioatio, onia,/. [fabricor], a structure, con-
struction: hominia. — Fig., of speech, structure,
skilful construction.
febrioator, oris, m. [ fabricor ], an artificer,
framer, contriver: operia: mundi, 0.: opuaculo-
rum : doli Epeo?, V.
fabriod, avx, atua, are [fabrica], to make, build,
construct, erect : haiic (crateram), 0. : quae (arma)
fabricaverat uaus, H. : ratem. Ph. : fabricata fago
pocula, carved, 0. : Tela manibua fabricata Cyclo-
^yim, forged, 0.
fabricor, atus, art, dep, [ fabrica ], to make,
frame, forge, conxirucl, build : aigna : Capitoli fa-
atigium : gladiura. — To prepare, form, fashion,
construct: hominem: animal omne: verba, crnn.
fabnlis, e, acj/. [faber], of an artificer: acalp-
rum, L. : opera ad fabrilia aurgere, V. : dextra,
0. : erratum, of the sculptor. — Plur. n. aa svbst.,
tools, implements : tractant fabrilia fabri, H.
labola, ae,/. [1 FA-], a narration, narrative.
account, story, tale : po«ticae, L. : loDga, H. : de te
Fabula narratur, H. : et fabula fiaa, the common
talk, H. : volgaris, 0. : nova, nem, lu. : a diverli-
culo repctatur fabula, let us return to our story,
lu. : fabulae convivialea, conversation, Ta, — An
affair, concern, matter, talk : quam mihi aurdo
narret fabulam, how deaf I am to his talk, T. :
quae haec eat fabula? what does this meanf T. —
A fictitious narrative, tale, story, fiction, fable : ut
ad fabulaa veuiamua: fabuUa credere: a fabulis
ad facta venire : non fabula rumor Ille f uit, 0. :
fabulae! tales! T.: fabulae Manes (i.e. fabuloai),
H. — A dramatic poem, drama, play : in prima fa-
bula, when the play opens, T. : primua fabulam do-
cuit : Securua, cadat an atet fabula, H. : neu ait
quinto productior actu Fabula, H. : in fabulis
pereona. — A fable, story with a lesson : fabularum
genua, Ph. : quae (rea) vel apologum, vel fabulam
contineat. — Pro v.: Lupua in iiib\\\ti, talk of the
devil (of a pereon who cornea while talked about),
T. — A plot, action, story (of a play or poem), H.
fabulor, atua, art, dep. [fabula], to speak, con-
verse, talk, gossip, chat : aperte tibi, T. : noli fabu-
larier, don't be chattering f T. : quid Oalba fabule-
tur, L. : apud alqm, Ta.
fabaloBUS, adj. [{abn\Al full of fables, rich in
myths: carmina, Cu. — Celebr
apea, H. : palumbea, H.
irated in fable: Hyda-
feoesao, ceasl, Itus, ere, intens, [facio], to de-
rh, perform, execute, accomplish, fulfil: iusaa,
matris praecepta, V.— 7b bring on, cause, oc-
casion, create: audire ei negotium faceasitum:
innoceuti periculum. — To make off, go away, re-
tire, depart : ut Haec hinc facessat, T. : ab omni
aocietate rei p. : urbe finibusque, L. : operae fa-
oeaaant, aervitia aileant : hinc ociua, Cu.
faoete, adv. with comp. and sup. [facetua],
finelv, gracefully, neatly: dictum, T. — Pleasantly,
wittuy, facetiously : dicere: raulta conligere: fa-
cetius eludimur: facetisaime dare.
facetiae, ftrum, /. [facetua], wit, witty sayinga^
witticisms, pleasantry, drollery, humor, factious-
ness : homo facetiis praeditus : omnes facetiis au-
perare: multae facetiae multuaque lepoa inerat,
S.: facetiarum quidam lepoa: facie magia quam
facetiis ridiculus.
facetua, ac{j. with sup. [1 FAC-],/n^, courte-
ous, polite, gentle : mulier, T. : quemque facetus
adopta, H. : qui (ambulet) facetua, in fine parade^
H. — Aa subst, n., ^egance, grace : facetum Vergilio
adnuerunt Camenae, H. — Merry, witty, jocose, hu-
morous, facetious ' Socrates : narratorea : facetua
Digitized by V^OOQIC
fkoies
all
fiacio
6B8e Toluisti: iooo mordeiite, lu.: facetisslmus
pofita: iocandi genus : iroiiia. — Plur. n. as 9ub$t. :
facetH innumerabilia.
faoies, ace. em, abl. 6, nom. and ace. plur. 6s
[1 F AC-], appearance^ forin^ fy^^^^ shape^ build .
uecora (equoniin), H. : laciein mutatus et ora, V. :
parentis Anchisae, shade^ V. : longa quibus facies
ovis erit, H.: Adpurent dirae facies, apparitions^
V. : verte oinnls tete in facies, i. e. tri/ every ex-
pedient^ V. — Aface^ visage^ countenance^ look: non
novi hominis faciem, /mow by sights T. : egrejjiu,
of rare beauty^ T. : insignia facie, V. : faciern eius
ignorare, S. : in facie voltuque vecordia inerat,
S. : roea laudata, beauty^ 0.: ndfers faciern no-
ram : (nyiDpbe) Rara facie, 0. : nee faciem litore
demovet, H. : rect& facie loqui, boldly^ lu. : (volii-
cris) armata, beaked^ 0. — Fig.| extemcU form^
lookj condition^ appearance^ aspect : senatus faciem
secum attulerat P. R. : contra belli faciem, as if
there were no war^ S. : publici consilii facie, pre-
text, Ta. : urbis, S. : jmaris, V. : noctis, 0. : arbos
faciem simillima lauro, V. — A kindy sort, doss :
Quae soelerum facies ? V. : laborum, V. : scele-
rura, V. : pugnae, Ta.
faoile, adv. with comp. and sup, [facilis], easily,
with ease, readily, without difficulty: recta consilia
aegrotiB dare, T. : baec facile ediscere ? : quo fa-
cilius otio perfruantur: id hoc facilius eis per-
suaait, quod, etc., Cs. : f acillime fingi : facillime
mederi inopiae, Gs. — With superlatiTes or words
of superiority, certainly, unquestionably, without
contradiction, beyond dispute, by far, far : facile
hio plus malist, quam illic boni, T. : doctissimus :
pecuni& primus: fortuitam orationem cogitatio
facile vincit. — With numerals, quite, fully: here-
ditas facile ad HS tricies. — Witli a negative, not
easily, hardly: non facile dixerim, quicquam, etc :
haud facile ad negotium inpelli posse, S. : baud
facile lubidinibus carebat, S. — Readily, willingly,
promptly, toithout hesitatiori : omnes perferre, T. :
homo laborans : unguibus facile illi in oculos in-
Tolem, T. : locus, ubi facilius esse possim quam
Asturae. — Pleasantly, agreeably, well: oogites,
Quam vos facillume agitis, T. : copias propter exi-
guitatem non facile diduci, safely, Cs.
faoills, e, adj. with comp. and sup. [2 FAC-],
misy to do, easy, without difficulty : res (opp. diffici-
Us), T. : facilia ex difficillimis redigere, Cs. : causa :
cursus : aditus, Cs. : somnus, easy to obtain, H. :
saevitia, easily overcome, H. : aurae,^fn^^, 0. : iac-
tura, light, \, : cera, yielding, 0. : victus, copious,
V. : cursus ad deos facilior : quod ei fuit facilli-
mum: materies facilis ad exardescendum : haec
ad iudicandum sunt facillima: faciles ad recep-
tarn angustiae, L. : crepido haud facilior in ascen-
sum, L. : cuivis facile scitu est, T. : (Cyclops) Nee
Tisu facilis, Y. : nihil est dictu facilius, T. : factu
facillimum, S. : materia facilis est, in te dicta di-
cere: facilis viocere ao vinci voltu eodem, L.:
quod illis prohibere erat facile, Cs. : Quis facile
est aedem conducere, lu. : terra pecori, suitable,
V. : campus operi, L. : divisui (Macedonia), L. :
homines bello, Ta. — In adverb, phrases : cum exl-
tQs haud in facili essent, ftot easy, L. : ex fncili
tolerantibus, Ta. — Of persons, ready, quick: ad
dicendum : fore facilem victu per saecula gentem,
lead a happy life, V. : homines in bella, Ta. : amo-
ri, Tb. : aurem praebere puellae, Pr. — Easy, good-
natured, accessible, compliant, willing, yielding, cour-
teous, affable: pater: facilem votis ut praebeat
aurem, H.. auris. In. : mores facillimae : amiciti&,
S. : sermone, Ta. : in rebus cognoscendis : in suum
cuiquo tribuendo: ad ooncedendum: in tua vota
di, 0. : impetrandae Teniae, L. — Favorable, pros-
perous: res et fortunae faciliores: vestrae res,
L. — Easily movitig, quick, nimble : oculi, V. : ma-
ntts, O.
feoilltas, fltis,^. [facilis], easiness, ease, facility,
readiness : in boms rebus : partiendi spatia, Ta. :
poscendi, privilege, Ta. — Willingness, readiness,
good-nature, oourteousness, affability, accessibility:
Patris inepta,/oo/iaA indulgence, T. : amicitia ad
omnem facilitatem proclivior: in audiendo: ani-
mi : sermonis : actio facilitatem sig^ificans.
facilius, €ulv,, comp. of facile.
feoinoroBus or faoineroBUS, adj. with sup.
[f acinus], erimiiud, villainom, atrocious, vicious:
vita: facinerosissimi sicarii: manOs. — Ftur. m.
as subst., scoundrels.
facinus, oris, n. [2 FAC-], a deed, act, action,
achievement: magnum, T.: pulcherrimum, T. : ne-
farium, Cs. : forte, 0. : mirabilia facinora : ingeni
egregia facinora, S. — A bad deed, misdeed, outrage,
vUlainy, crime : audax, T. : facinus est viocire
civem : facinoris tanti conscii, S. : ad vim, facinus
caedemque delecti : nihil facinoris praetermittere,
L.: ne facinus facias: oommittere: in se admit-
tere, Cs. : facinoribus oopertus, S. : incendia alia-
que facinora belli, S. : lenius, H. : libidinis, lu. :
maioris aboUae, i. e. of a teacher, lu. : facinus
excussit ab ore, i. e. the poisoned cup, 0. — Plur.,
criminals, abandoned men: omnium facinorum
circum se stipatorum catervae, S.
feoid, fed (old fut. perf. faxo ; subj. faxim),
factus, ere ; imper. f ac (old, face) ; pass, flo, fieri ;
pass, imper. fl [2 FAC-], to make, construct, fash-
ion, frame, build, erect, produce, compose : Lectulos
faciundos dedit, T. : navis: candelabrum factum
e gemmis : dc marmore signum, 0. : pontem in
Arare, Cs. : (fanura) a civitatibus t&ct\xm,founde€l,
L. : duumviri ad aedem faciendam, L. : statuam
faciendam locare : (valvac) ad cludendum factae :
comoedias, T. : sermonem : epigramma : verbum,
speak : carmina, lu. : scutis ex cortice factis, Cs. :
Digitized by V^OOQ IC
facio
312
fEU)titO
auri pondera facli, wrought^ V. — Of actions, to do^
perform^ make^ catTi/ on^ execute ; Opus, T. : oflB-
cium, T. : Si tibi quid feci quod placeat, T. : proe-
lium, joiriy Cs. : iter, Cs. : clamores : clamor fit :
eruptioaes ex oppido, Cs. : gradum : imperata,
Cs. : promissum,/u{/i/; iudicium: deditionein, S.
fac periclum in litteris, put (him) to the testy T. *
me advorsum omnia, oppow me in everything, T. :
omnia amici cau8&: multa cnideliter, N. : initium,
begin : praeter aetatem Facere, iDork too hard for
your yeariy T. : perfacile factu esse, conata perti-
cere, Ct». — To make^ produce^ cause, occasion, bring
about, bring to pass : turbam, T. : igncm ex lignis :
iniuriam, Cs. : causas morae, S. : ducis admiratio-
nem, ex^e, L. : luxuriae modum, impose^ S. : fu-
gam ex ripA fecit (l e. fugavit), L. : somnum, in-
duce, lu. : metum insidiarum, exHte, L. : silentio
facto, L. : ne qua eius adveDtOs significatio fiat,
become known, Cs. : faoiam ot intellegatis : facito,
ut sciam : putasne te posse facere, ut, etc. ? : fieri
potest, ut recte quis seiitiat, it may happen : ita
fit, ut adsint, it happens : faciendum mibi est, ut
exponam, is incumbent : me Facit ut te moneam,
compos, T. : facere uon possum, quin mittam, '>tc.,
I cannot forbear : di faxint ne sit alter (cui, etc.):
fac ne quid aliud cures, take care: domi adsitis,
facite, T. : ita fac cupidus sis, ut, etc., be sure:
iam faxo scies, T. : nulla res magis talis ora tores
videri facit, quales, etc. (i. e. ut viderentur) : hoc
me Flere facit, 0. — To make, tu^quire, obtain, gat/i-
#r, accumulate^ gain^ tcJce, receive, incur, suffer:
rem, T. : praedam, Cs. : pecuniam: stipendia,
*im, S. : corborUs, form, Cs. : corpus, grow fat,
Ph. : viam sibi, force, L. : alqm suum, win as a
friend, T. : terram suam, I e. conquer, Cs. : vitae
iacturam, Cs. : naufragium : damnum. — To make,
render, grant, give, impart, confer : arbitria, H. :
potestatem dicendi : sibi iure iurando fidem, give
assurance, Cs. : Romanis animum, inspire^ L. : oo-
piam pugnandi militibus, L. : audientiam oration i :
cui si libido Fecerit auspicium, \. e.if the whim
seise hitn, H. : cognomen colli, L. : mihi medici-
nam, administer: nobis otia, V.: alcui dolorem:
desiderium decemviros creandi, L. — To celebrate,
conduct, givCy perform, represent : cenas : res di-
▼inas : sacra pro civibus : cui (lunoni), make of-
ferings : Titulfi pro f rugibus, make sacrifice, V. :
cum pro populo fieret : ut fieret, edere, L. — To
practise, follow : naviculariam : mercaturas. — To
makcy depict, represent, assert, say, pretend: in libro
se exeuntem e senatu : pugnam ex auro, V. : me
unum ex iis feci, qui, etc., pretended to be: ex in-
dustria factus ad imitationem stultitiae, L. : in-
pendere apud inferos saxum Tantalo : Fecerat et
fetam Procubuisse lupam, V. : facio me alias res
agere, make as if. — To suppose, assume, grant, ad-
mit (only imper. with obj. clause): fac audisse
(Glauciam) : fac ita esse : fac (me) velle, V. — To
make, constitute, choose, appoint^ render: senatum
firmiorem vestrft auctoritate : heredem filiam : ex-
ercitum sibi fidum, S. : iter factum conruptiua im-
bri, H. : hi consules facti sunt : ex coriis utres fie-
rcnt, S. : Candida de nigris, 0. : si ille factus esaet,
had been chosen (consul) : alqm certiorem facere,
inform ; see curtus : ne hoc quidem sibi reliqui
facit, ut, etc , does not leave himself so much char-
acter.— Pass., to become, be turtted into, be made:
fit Aurura ingens coluber, V.: sua cuique deus fit
dira cupido? V. — To put in possession of subject
to, refer to: omnia quae mulieris fuerunt, viri
fiunt: omnem oram Romanae dicionis fecit, L.:
dicionis alienae facti, L. — To value, esteem, regard,
appraise, prize : parum id f acio, S. : te maxumi,
T. : quos plurimi faciunt : voluptatem minimi :
dolorem nihili: i.stuc Aequi bonique facio, am
content with, T. — To do (resuming the meaning of
another verb) : cessas ire ac facere, \.e. do as I
say, T. : oppidani helium parare : idem nostri fa.>
cere, S. : * evolve eius librum ' — * Feci mehercule :'
bestiae simile quiddam faciunt (i. e. patiuntur) :
aut facere aut non promisse, Ct : Sicuti fieri con.
suevit, to happen, S. — To do, act, deal, conduct one^
self: Facere contra huic aegre, T. : tuis dignum
factis feceris, will act like yourself T. : bene:
adroganter, Cs. : per malitiam, with malice: aliter,
S. : facere quam dicere malle, <ict, S.: mature
facto opus est, prompt action, 8. — To act, taks
part, take sides : idem plebes facit, S. : idem sen-
tire et secum facere Sullam : cum Veritas cum hoc
f aciat, is on his side : nihilo magis ab adversariis
quam a nobis: eae res contra nos faciunt: ad-
versus quos fecerint, N. — To arrange, adjuMt, set:
Vela, spread, V. : pedem, brace, V. — To be fit, be
useful, make, serve, answer, do : Ad talem formam
non facit iste locus, 0. : ad seel us omne,0. : Stem-
mata quid faciunt ? avail, lu.
faoteoD, a<(;'. [FAC-+-rfOf]: alqd non flooci,
one must count worthless (a wond coined in jest).
faotio, onis,/. [2 FAC- J, a making, doing, pre-
paring : testamenti, the right to make a wm. — A
taking sides, partisanship, faction: per vim et fac-
tionem: nobilitas factione magis poUebat, /Nir/y
organization, S. — A company, association, dass,
order, sect, faction, party: paucorum, Cs. : mors
partium et factionum, S. : in singulis doraibus
factiones sunt, Cs. : factionum partes. Ph. — An
oligarchy, usurping faction : triginta illorum : prin-
ceps factionis, L.
factiOBua, adj. [factio], partisan, factious,
seditious, revolutionary, oligarchical: adulescens,
S.: largitores et factiosi: factione cum factioso
certare, S.
faotito, avi, atus, are, freq. [facto], to do fre-
ouently, do habitually, practise, make persistently :
Idem hoc, T. : quod ne Graeci quidem factitaTe-
Digitized by V^OOQ IC
tectum
818
faloatnb
rant: in SiciliA factitatuin est hoc : acciisationem :
delationem, Ta. : vcreas, keep writing^ H. : alquein
heredem, recognixfi as heir.
faotuxn, I, n, [ P. neut. of facio 1 a deed^ act^
exploit^ achievement: horum facta aepingere, T. :
te pro istia factis Ulciscar, T. : Dimidiiira facti,
qui coepit, habet, H. : faroain extendere factis, V. :
egregium : inlustria et gloriosa : mortalia, of mor-
tala^ H. : toti notisaima Cypro Facta, Ifie story, 0. :
recte ac turpiter factum, Cs. : bene facta, henefiU :
recte facta, wrvicej, L. — An event: paulo post id
factum, Cs. : mirabile, 0.
faotiis, adj. [ P, of facio ], daboraU^ finished,
artistie: oratio: argentum, silver -ware: negare
Vereiculos magis faotos, H. : ad unguem Factus
homo, complete, H.
faonla, ae,/. dim. [fax], a little torch, Pr.
fecaltafl, atis (pen. plur. facultfttum, C. ), /.
[ facilis ], capability, possibility, power, means, op-
portunity, skill, ability : poCtica : ex ceteris rebus
oomparata : dum est facultas, whUe you can, Cs. :
sumptuum : fugae, Cs. : pariundi, T. : suscipiendi
malefici : facultatera iudicandi facere : itineris fa-
ciandi, leave to go, Cs. : ad dioendum : ad ducen-
dumbellum,Cs. - tuaindicendo: ingenifacul tales:
hominis, capacity: L. Quinctius oblatam sibi facul-
tatera puUvit, ut, etc. — A sufficient number, abun-
dance, plenty, supply, stock, store, goods, riches,
property: nummorum: navium: virorura, Cs, :
anquinint ad facultates renim atque copias, etc. :
mutuandis facultatibus et commodandis : ne maior
benignitas sit quam facultates : Italiae facultates,
resources, Cs.
faotmde, adv. [facundus], eloquently, persua-
sively : adioqui, L. : casum miseratur, Ta.
faonndla, ae,/. [facundus], eloquence, fluency,
command of language : tantum posse a facundift,
T. : facundia Graecos ante Romanoa f uisne, S. :
praeeens, H. : praeceps, H.
faotmdus, adj. f 1 FAC- ], speaking easily,
fluent, eloquent: Sulla, S.: nepos Atlantis, H. :
facundum faciebat aroor, 0.: ingenia ad suam
onique levandam culpam, L.: lingua, H. : 5s, 0.:
▼ox, 0. : Gallia, lu.: oratio, S.
fa»o%B,plur. of faex.
fkeoula or feoula« ae, /. dim. [ faex ], burnt
wine-crust, salt of tartar, H.
fkeles, see fetes.
faenebria (fen-), e, adj. [faenua], of interest,
of usury : leges, L. : fenebrem rem levare, i. e. in-
aebtedness, L. : malum, Ta.
foeneratid (fen-), 6nis,/. [faeneror], a lending
on interest, usury : pecuniae publicae. — F i g. (opp.
beneficium).
laenarator (fen-), oris, m. [faeneror], a money-
lender, capitalist, usurer : qnaoHtQs faeneratonim
crudelitHS faeneratorum, S. : fugati ex insulA fa»
neratores, L. : acerbissiini.
faenero, — , atus, flie [faenusi, to lend on in-
terest, invest: faeneratum bcneficmm, i. e. richly
repaid, T. : ne faenerare liceret, L. — To bring in-
terest, bring profit: Ne non tibi istuc faeneraret,
T.
faeneror (fen-), fltus, arl, dep. [faenus], to
lend on interest: Quid faenerari?: pecunias suo
nomine : (pecuniam) binis centesimis, at two per
cent, (per month). — To waste by usury: ad faene-
nindiisi diripiendasque provincias. — To put out at
interest : beneficium, i. e. practise for gain.
faenilla [fen-], ium, n. [faenum], a hay-loft :
Claudes faenilia brumft, V., 0.
faenum or fennm, l, n. [FEN-], hay : recens,
O. : faenum alios aiebat esse oportere, ought to
feed on hay, i. e. are stupid as oxen : faenum habet
in cornu, i. e. is danget'ous (as an ox whose horns
were bound with hay), H.
faenus or fenuB (not foen-), oris, n. [FEV-],
the profit of capital, interest, usury: magnum:
grande: pecunias cis faenori dabat: renovato in
singulos annos faenore: faenus ex triente Id.
Quinct. factum erat bessibus: positis in faenore
nummis, H. : faenore omni solutus, H. : pecunias
faenore auctitabant, Ta. : duas faenoris partes in
agris conlocare, i. e. of t/ie capital, Ta. : lato fenore
exuberat, i. e. wide -spread investments, Ta. — In-
crease, gain, profit, advantage : reddere cum fae-
nore: venit magno fenore amor, Pr.
faex, faecis, /., grounds, sediment, lees, dregs :
poti faece tenus cadi, H. : peruncti faecibus ora,
H. : terrena, earthy deposit, 0. — Burnt tartar, salt
of tartar, H. — 7%€ brine of pickles, 0. — A Wiuh
for the face, H., 0. — Fig., dregs, refuse : ci cita-
tum : urbirt: in Romuli faece: de faece hauris,
i. e. from bad orators.
fagineus, cuJj. [fagus], of beech, beeehen : f rons,
0.
faginus, adj. [fsLgas], of beech, beeehen: pocula,
V.
fagus, T,/ [FAG*], a beecK-tree: sub tegmine
fagi, v., Cs., 0.
fala or phala, ae, /. [FAL-], a movable tower,
used infiglUing (in the circus), lu.
falarica (phal-), ae, /. [fala], a fire-brand (as
a missile in war), thrown by the catapult, L. ; bv
hand. V., L.
falcarius, i, m. [ falx ], a sickle-maker, scythe-
maker: inter iiilo&fios, scythe-makers^ street.
faloatUB, adj, [falx], armed with scythes: qua-
<lrigae, L. : currus, Cii. — Sickle - shaped, hooked,
1 curved: enses, V. : cauda, 0.
Digitized by
Google
felcifer
814
fama
falcifer, fera, ferum, adj. [falx + 1 FER-],
tickle-bearing^ holding a scathe: manus, 0.
Falemu% adj.^ Falemian : ager, a district of
Campania^ famous for wine, C. : vitis, H. : celiac,
V. : tribuB, L. — As guUt, n. (sc. vinum), Falemian
wine^ Falemian^ H.
fallaoia, ae, /. [ fallax ], deceit, trick, artifice,
Mtratagem, craft, intrigue (only plur. in prose) : ex
fraude, fallaciis coostare: dolis atque fallaciis
contendit, S.: sine fuco ac fallaciis.— fi'M*^. .• fin-
gunt quandam inter se fallaciam, T. : obi nulla
fugam reperit fallacia, V.: Consilium vertit ad
fallaciam, has recourse to. Ph. : suraptae vestis, 0. :
tecti. the labyrinth^ 0. : fallacia Alia aliam trudit,
one lie begets another, T.
fellaoiloquus, adj. [fallax +4 hkC-^, speaking
deceitfully, false : malitiae, Att. ap. C.
fallaoiter, adv. with sup. [ fallax ], deceitfuUg,
falsely : ne quid fallaciter (fiat) : vobis se f alla-
cissime vendiure : omnia transit, 0.
fallax, ftcis {gen. plur. fall&cum, Ct.), adj. with
eomp. and sup, \\ FAL-J, deceitful, deceptive, falla-
cious: astrologi: homines: vpltus, hypocritical,
0. : fallacis imago tauri, 0. : herbae : cibi, bait,
0. : herba veneni, V. : spes : nocendi ratio : cir-
cus, H. : fallaoior undis, 0. : oculorum fallacissimo
sensu iudicare.
fallo, fefelli, falsus, ere [1 FAL-], to trip, cause
to fall: glacies fallit pedes, L. : alqm,Cu. — Fig.,
to deceive, trick, dupe, cheat, elude, fail, disappoint :
alquem dolis, T. : falli te sinas Techinis, T. : Nee
Bidus regione viae (nos) fefellit, misled, V. : cre-
dentem puellaro, 0. : sui fallendi causa factum,
Cs. : nisi me forte fallo: nisi me fallit animus:
nisi me omnia fallunt, unless I utterly mi^ake:
neque eum prima opinio fefellit, Os.: nisi quid me
fallit : mentis monstro, V. : cum maxime fallunt,
id agunt, ut, etc. : non in sortitione fallere : ne
fjilleret bis relata eadem res, lead into error, L. :
ut i\e indutiis fallendo impetrarent, Cs. : nuraquam
fallentis termes olivae, H.: nescia fallere vita,
witliout guile, V. : eas fallam, ut ab illis falli mur,
T. — P<us. reAex,, to he deceived, err, mistake, deceive
oneself: Falsus es, T. : neque ea res falsum me
habuit, did not deceive me, S. : errore quodam falli-
mur: quft (spe) possumus falli: deus falli quo
potuit ? : nisi faJlor, V. : aut ego fallor, or I am
far wrong, H. — Impers., with cux., to mistake, be
deceived: nisi me fallit: nee eum fefellit. — To
violate, break, betray, deceive, disappoint: fidem
hosti datam: meam spem: si res opinionem
meam fefellerit: mandata mariti, 0.: foedus ac
fidem, L. : promissum, Cu. : tu faciem illius Falle
dolo, put on, V. : retia, avoid, 0. : qua signa se-
quendi Falleret error, confound, V. — To deceive in
swearing, swear fcUsely, be perjured: si sciens fallo:
si falleret, precatus Deos, ita se mactarent, L. :
expedit matria cincres opertoa FaWeTe, swear fals^
ly by, H. : dominorum dextras, faith pledged to,
etc., V. — To lie concealed, be unseen, escape notice,
remain undiscovered, elude: per biennium, L. : ne
quid falleret Voltumo ad urbem missum, L. : ne
falleret ad urbem incedens, arHve secretly, L. : qui
natus raoriensque fefellit, in obscurity, H. : veneno,
infuse undetected, V. : bonus longe fallente sagittl,
V. : nequiquam fallis dea, escape recognition, V. :
neque hoc te fallit, quam multa sint, etc., nor do
you fail to see : custodes, L. : deos, 0. : nee noa
via fallet euntis, V. : me nee fallunt iussa lovis,
Tior do I fail to recognize, V. : nee quicquam eos
fallebat, L. : segetis fides meae Fulgentem Fallit
sorte beatior, i. e. if a happier lot, though he knows
it not, etc., H. : neutros fefellit hostis appropin-
quare, L. : in lege nulla esse eiusmodi caput te
non fallit: neque vero Caesarem fefellit, quin,
etc., Cs. — To lighten, appease, silence, beguile : rae-
dias sermonibus horas, 0.: somno curam, H. :
austerum studio fallente laborem, H.
falsiparens, entis, adj. [falsus + parens], hav-
ing a pretended father, Ct.
falBO, adv, [ falsus ], untruly, unfaithfully, de-
ceitfully, falsely, erroneously : alquem insimulare:
memoriae proditum: nundari, Cs. : censere, T.:
quiescere, i. e.find a deiusive peace, Ta.
falsum, I, n. [falsus], an untruth, falsehood,
fraud, deceit : finxisse falsi quicquam, T. : vera
an falsa audierim, T. : Falsa iurans, 0. : falsum
scribere : vero distinguere, II. : Acclinis falsis ani-
mus, H.
falsus, adj. [P. of fallo], deceptive, feigned,
spurious, deceitful, false, pretended, delusive, un-
founded: Yiuptiae, T.: lacrimula, T. : indices:
testes roalitia : spes, misleading : viri species, 0. :
crimen, v. : pater, supposed, 0. : rumores, Cs. : lit-
terae, forged : opprohria, undeserved, H. : faUi
SimoBntis ad undara (i. e. simulati), V. — Deceive*
mistaken : ne illi falsi sunt qui expectant, etc., S
vates, L.
falz, falcis,/. [FALC-], a curved blade, pruning-
knife, pruning-hook : vitls incidere falce, V., H.,
0. — ^ sickle, reaping-hook, scythe, C, V., 0. — In
war, a hook, wall-hook : falces parare, Cs. : mu-
rales, Cs. — A scythe, war -sickle, (on the axle of a
chariot), Cu.
fama, ae, / [1 FA-], a report, rumor, saying^
talk, tradition : hac famft inpulsus, T. : a Brun-
disio nulla fama venerat: tristis a Mutina: fama
ac nuntius adferretur, Cs. : alqd fama acciper^, to
hear of, Cs. : fama est obscurior annis, V. : vaga,
0. : ut fama est, V. : vetus est ut fama, H. : ita
fama ferebat, 0. : duplex inde fama est, a twofold
tradition, L. : Romae constans fama omnium erat,
esse, etc., L. : fama incerta duos equites venisse,
a vague rumor, L. : fama occupat aurls, Helenura
Digitized by V^OOQIC
femelious
315
famulatuB
regnare, V. : de interitu Cloiii : istiuii suspicionis :
'iDoerta aeris alieni, L. — Person., Rumor: Fama,
malum qua non aliud velocius ullum, V. : Fnroa
tenet domum, etc., 0. — Public opinion^ (he popular
voicfj fame^ repute^ reputation : id si non fam.i
adprobat, T. : adversus famam rumore.'^que hoini-
num, L. : contra famam omnium, Cs. : turpi.s, in-
famy^ S. : mala, S. : popularis, favor : pudioa,
Pr. : bona bonorum : bene loquendi : va|)pac uc
nebulonis, H. — /^air famey reputation^ renown,
fome^ good repute : Tua fama m dnbiiim yeniet,
T. : f undamentum est famae iustitia : famae con-
salere, S. : ingeni : popuH K, L. : fortunS, fami
fluperiores : fama decus Divitiis parent, H. : mag-
nam famam attuliase Fabio, glor^^ L. — lU-fame,
blame, reproaeh^ tcandal .* famam in se transtulit,
T. : me fama atque invidia vexabat, S. : yeterum
maloram, V. : neque famam patieris inultae, the
ditgrace of remaining unavefiged^ V.
Cunelioil% a<^. [fames], suffering from hun-
ger, famished^ starved : alqs, T. : iumenta, lu. :
canes, Pb.
, is {abl. fam6), / [ 2 FA- ], hunger : ut
periclum a fame mihi sit, T. : cum cibo fames de-
pulsa est: fame confecti: (avis) fame enecta,
starved to death : patientia famis : famem explere,
sate: cibus advorsus famem, S. : extrema, Cs. :
dura, H. : levare, to ass:uagey 0. : vetitorum tanta
ciborum, 0. — Famine^ dearth^ want : iu Asift : in
fame frumentum exportare: ad famem bunc rei-
cere, turn out to starve^ T. — F i g., a violent long^
ing^ greediness^ greed, avidity : Auri sacra, V. : ma-
ionim, fl. — Of speech, poverty of expression^ C. —
Person., hunger : mafesuada, V^ 0.
, ae (with pater, mater, filius. the old
gen. familias is freq.),/. [famulus], the slaves in a
^ousehotdy a household establishment^ family ser*
ffintSy domestics: familia, quae constet ex seryis
'iluribus: emere familiam a Catone: armare fa-
^ailiam, Cs.: Aesopus domino solus cum esset fa-
milia, Am one servant^ Ph. : Martis, serfs of the
ttmpie: omnem suam familiam undique cogere,
wtMo/f, Cs. — An estate, family property, fortune :
herciscundae familiae causam agere: decem die-
mm yix mihi est familift, m^ans of support, T. —
A household, family ; genit. (familias or familiae),
with pater, mater, or filia : pater familias, head of
a family, householder : sicut unus pater familias
loquor, Of a plain citizen : pater familiae, Cs. :
pauci milites patresque familiae, Cs. : patres fami-
lias, qui liberos habent, etc. : patres familiarum :
mater familias, a matron, mistress of a household :
mater familiae, L. : matres familiae, Cs. : matribus
familias yim attulisse : matres familiarum, S. : filii
familianim, minors, sons in tutelage, S. — A family,
family connection, kindred (as part of a gens):
tftDta, T. : nobilissima : familiam dedecoras, T. :
dedecus fumiliae: primus in earn familiam attuiit
consulatum : familia prope ex.«tincta, S.—Afani-
ily, the members of a house/iold : Philippi domQ.s
et familiae inimicissinii, N. — A company, sect,
school, troop : sinj^iibie familiae litem tibi inten-
derent : tota Peripateticomm : famillKe dissen-
tientes inter se : glailiatoriae, S. : Lucius familiam
ducit, is first : familiam ducit in iure civili, stafuU
highest.
familiarls, c, adj. with comp. and sup. [fami-
lia], of a house, of a household, belonging to a fam-
ily, household, domestic, private : res familiares:
suam rem familiarem auxisse, his estate, Cs. : co-
piaC| L. : f unus : parricidium, i. e. committed on a
member of the same family : Lar. — Plur. m. an
subst.: quidam fainiliarium, of the slaves, L. —
Familiar, intimate, friendly : yidemus Papum Lu-
scino familiarem fuisse, etc. : amicitia, S. : yoltus
ille : conloquium, L. : iura, riglUs of intimacy, L :
familiarior nobis propter, etc : homo amantissi-
mus familiarissimus. — As subst. m., a friend, inti-
mate acquaintance, companion: est ex meis inti-
mis familiaribus: familiarem suum oonloquitur,
Cs. : fanriliarissinff eius. — In augury, one^s own
(of those parts of the yictim which related t«» tlie
party offering): (haruspices) fissum familiaro
tractant : ostentum, L.
fomlliaritas, itis, /. [familiaris], /amt7iart7y,
intimacy, familiar intercourse, friendship, intimate
acquaintance : magna cum eo, T. : intima : ut nihil
sit familiaritate nostrft coniunctius: memorabilia
Laeli et Scipionis : familiaricatem consuetude ad-
fert: hunc in familiaritatem recipiebat: e prae-
cipua familiaritate Neronis, Ta. : adulescentium
familiaritates adpetere, S.
familiarlter, adv. with comp. and sup, [fami-
liaris], intimately, on fiicndly terms : monere, T. :
cum Boccho agere, S. : loqui : familiarius cum
dominfl yivere : cum Verre familiarissime vivere :
huius mortem fert tam familiarlter, as that of a
dear friend, T.
famosus, adj. [fama], much talked of, famed,
celebrated, famous, renowned: mors, H. : yir secun-
dis (rebus). Ta. — Infamous, notorious .* ad famosas
accedere, women of ill repute, Po«t ap. C. : largi-
tio, S. : Hymen, 0. — Defamatory, slanderous, scan-
dalous: carmen, a lampoon, H. : libelli, libels, Ta.
famnla, ae,/. [famulus], a maid-servant, hand-
maid, female slave : virtus famulafortunae: famu-
lae lovis ave^ Iu. — An attendant in a temple: tibi
banc famulam voveo, V.
famularis, e, adj. [ famulus ], of servants, be-
longing to slaves : yestis : iura, i. e. slavery, 0.
famulatUB, Qs, m. [{&mM\oy'], slavery, servitude:
in famulatu esse : miser yirtutia seryientis yolup>
tati: yetere,Ta.
Digitized by
Google
famulor
816
fiMtidio
famulor, — ^ ftrl, akp. [famulus], to he a dave^
serve: alcui, Gt
famula% €u(j. [ 2 FAC- ], eerving^ eervieeable :
aquae, 0. : vertex, 0. — As subst. m., a servanty ai-
tmdant : parare famulos : famuli operum soluti,
H. : Idaeae matris famuli : sacrorum, 0. : famu-
iQm manu8,V. : parentis, i.e. a demon attendant^
V. : rederaptor cum famulis, toorkmen^ H.
fanatious, a^j. [fauum], inspired^ enihunaUic :
oestro Percusaus, lu. : carmen, L. : agmen, Ta. —
Frantic^ furiotu, mad : homo: iactatio corporis,
L. : error, H.
fanda% adj. [P. of *for], to be uttered; hence
(opp. nefandiis), rights j%ut: respersae fando ne-
fandoque sanguine arae, i.e. of both Baerifiee and
murder y L. — As subst. n.: memores fandi atque
nefandi, rigJUeoumets^ V.
fanoxn, I, n. [* for], a thrine^ aanetuari/^ temple :
Cereris : fanum, id est locus templo effatus, L. :
de fanis ao templis : propter fani religionem.
far, f arris, n. [ 1 FER- ], a tort of grain^ spelt
(roasted and ground), L. — Corny grain: flava far-
ra, V. — Coarse mealy gtHts: olua ac far, H. : Molli-
vit Penates Farre pio, sacrificial mealy H., V., Tb. :
torrida cum mic4 farra, 0. — Bread: non sine farre,
H. : una Farris libra, H. : caninum, coarse bread
for dogsy lu.
faroid, — , fartus. Ire [FARC-], to stuffs cram .
pulvinus ro8& fartus.
farina, ae,/. [far],,/fcmr, meal: solida, lu.
farla, fatnr, see • for.
farrago, inis, /. [ f ar ], mixed fodder y mash :
crassa, V. — A medlegy hodge-podge : libelli, lu.
fiEuratus, adj. [far], made of com : omms^y prep-
arations of mealy lu.
fartor, Oris, m. [FARC-], a fattener of fowlsy
poulterer yl.y H.
fBUrtUB, P. of farcio.
faa ( only worn, and ace. aing. ), n. [1 FA-], the
dictates of religion, divine lava : ius ac fas orane
delere : ius ac fas colere, L. : exercere Fas et iura,
V. : nee te portare CreUsam Fas sinit, the divine
willy V. — P e r s o n. : audiat fas, L. — Jiisticey equity y
righty that which is proper: fas atque nefas Dis-
cernunt, H. : fasque nefaaque Confusura, 0. : ultra
Fas trepidare, H. : fas omne abrumpit, obligatiouy
V. — With esty it is lawfuly is proper y is permitted:
Nee fas esse, voluptate frui, T. : sicut fas iusque
est, L.: quoad fas esset: huic legi nee obrogari
fas est, neque licet, etc. : neque fas esse existi-
mant, mandare, etc, Cs. : Fas omne est, fidere,
etc., there is every reasony V. : cui litare fas habent,
Ta. : anserem gustare fas non putant, Cs. : me
natam nulli sociare, fas erat, V. : si hoc fas est
dictu : quid, quod homiui fas esset optare ? : mihi
iussa capessere fas est, / am boundy Y. : tibi tM§
animura temptare, you are permittedy V.
faacea, faaceola, see fasci-.
fascia (fascea), ae, /. [FASC-], a hand, hand-
age, sioathe, girthy fillet: devinctus erat fasciia:
lecti cubicularis, a bed girth: Bruttia calidi fascia
yiacly pitc/i plastery lu. — A streak of doud: nil fa-
scia nigra minatur, lu.
faBoioulus, 1, m. dim. [fascis], a small bundU^
packet : cpistularum : libronim, H. — A nosegay,
faacino, — , — , are [fascinum], to enchanty be-
witehy fascinate : teneros mihi agnos, V. : basia, Ct.
fascinum, I, n., =fid<TKavov. — P r o p., o charm,
enchantment ; hence, for membrum virile, H.
' fftsciola (fasce-), ae, /. dim. [fascis], a small
handagey H. : purpureae fasciolae, garters.
fascis, is, m. [FASC-], a hwndUy fagoiy fascvMy
packety pared: sarroentorum, L. : comites in fasce
libelli, lu. — A burden, load: Romanus Iniusto sub
fasce, i. e. soldiers'' baggage, V. : ( apes ) animam
sub fasce dedfire, V. — Plur,y a bundle of rods with
an axCy carried before the highest magistrates, <u an
emblem of authority: imperi populi R. fasces:
anteibant lictores cum fascibus bini: fasces prae-
toribus praeferuntur : tum demissi populo fasces,
lowered before the people : fasces versi (at a con-
sul's funeral), Ta. : Marius cum fascibus laureatis.
— F i g. : cum tibi aetas nostra fascis summitteret,
yidd precedence. — High officey supreme power : fa-
scibus conreptis, i. e. usurping the government, S. :
Ilium non populi fasces, non purpura regum
Flexit, V. : si Detulerit fascTs indigno, i. e. the con-
sulship, H. : fasces meruit, the throne, lu.
fassua, P. of fateor.
fas^ drum (ace. pi. fasttLs, H.), m. [fastus, sc
dies ], a register of judicial days, court ealendar
(orig. kept by the pontifices, until Co. Flaviua
posted a copy in the Forum) : fastos proposuit, ut
sciretur, etc, L. — A list of the days of the year^
calendar, almanaCy annals: cum diem festum de
fastis suis sustulissent. — A register of events in
chronological ordery annals : per titulos memores-
que fastos, H. : fastos evolvere mundi, human his-
tory, H. — The official registers of the higher magis-
trates (fasti consulares) : enumeratio fastorum :
in codicillorum fastis : paginas in annalibus ma-
gistratuum fastisque percurrere, L. : hos consulea
ifasti uUi ferre possunt? — 7%« title of a poem on
the Roman festivalSy 0.
fastidio, Ivl, Uus, ire [fastidium], to fed dia-
gusty dirinky flinch, loathcy didike, dapise : inf un-
dam tibi Fastidienti poculum, H. : omnia praeter
Pavonem, H.: pulmentarium. Ph. — Fig., to he dis-
dainftUy be scomfid, be haughty, disdain, despise^
scorn : in recte factis, i. e. to be critical : si non
Digitized by V^OOQIC
filStldiOM
817
fiitlgo
fistidis, ▼eni, Ph. : elua amicitUm : riyos apertos,
H. : preoea alcuius, L. : si te hio fastidit, Y. : som-
nu8 Don homillB domos Fastidit, lAufu, H. : Non
faatidUns si tibi ero, 0. : iooorum legere genus,
Ph. : DOS in aaoerdotum numenim accipere, L. :
se inspici, L.
fastidioM^ adv, with comp, [ fastidiosus ],
9quf&amiahly^ teomfvUyy diadainjuUy^ foutidiovuly :
Btomachans : iudicare : recipior in coetum. Ph. :
fasUdiosius ad hoc genus sermonis accedere.
&stidioaii% (idj. with comv. and tup. [ fasti-
dium],/^// ofdugust^ mrummitii^ disdainful, tcom-
ful : meotes civium : fastidiosior Crassus : (litte-
. rarum) Latinarum : dominus terrae, H. : aegrimo-
Dia, EL — Nauteout, loaihtome, diayuating: copia,
H.
fuBtidimil, T| n., fiaiOM, smieamishnesiy loath-
iny, dittaaiey avenUm : cibi : Magna movet stoma-
cbo fastidia, H. : yeteris queroQs, lu. : oculorum.
— ^F i g^ didikey averdony duyutt^ fattidiotuneu^ exr
esmive niedy: ab aliquft re faatidio quodam aba-
lienari: est fastidi delicatissimi : audiendi: inso-
lens domesticanim rerum : fastidio esse alquibus,
Ta. : nee id fit fastidio meo : spectatoris fastidia
ferre superbi, H. — Scornful contempt, haughtinen,
pride: quorum non possum ferre fastidium: ef-
ferri fastidio et contumacia : superba pati fastidia,
V. : Oderunt fastidia diyi, Tb.
fiurtagata, ado, [fastigatus], having a dope like
a gabU : (tigna) statuebat, Gs. : structo tecto, Cs.
fitftagatus, a^, [cf. fastigiura], pointed, tharp,
wdge-ehaped: testudo, L. : collis in modum me-
tae, L. — Sloping, deecending : collis leniter, Cs.
fafftigif^m, I, n., the top of a gable, gable end,
pediment : Capitoli : faatigia templorum, L. : £ya-
do ad summi fastigia culroinis, V. : ut haberet
fastigium, 1. e. a tenmle in Ms honor : ignem ad
fastigia iactant, to tke roof, V. — A top, height,
ernnmit, edge: colles pari altitudinis fastigio, Cs. :
fontb, Cs.: muri, Cu. — Plur., depth: scrobibus
quae sint fastigia quaeras, w?uU should be the
depth of the trenches, V. — A dope, declivity, descent :
kcufl tenui fastigio vergebat, Cs. : iniquum loci
ad decliyitatem, Ob. : cloacis fastigio in Tiberim
doctis, by a gradual descent, L. : scrobes paulatim
angustiore aid infimum fastigio, \, e, gradually nar-
rowing, Cs. — Fig., a finish, completion: operi
tamquam fastigium inponcre, crown the work, —
JBUvcBtion, rank, dignity: dictaturae semper altius
faftigium fuit, L. : alii cives eiusdem fastigi, L. :
mortale, Cu. : muliebre, womanly dignity, Ta. :
fortunae, the height, Cu. : Quales ex humili magna
ad fastigia rerum ExtolUt Fortuna, lu.: summa
•equar fastigia rerum, ^ea< outlines, V.
1. fastas, adj. [fas], not forbidden; hence,
with dieSy a day on which the praetor* s court was
open, judicial day : fasti dies : fastus (dies), 0. ;
see also fasti.
2. fEUita% (Is, m., scomfid contempt, disdain,
haughtiness, arrogance, pride : iuest pulchris, O. :
ad fastum parentis Optare sibi, ambition, H. :
Stirpis Achilleac fastfis tulimus, V. : reglus, Cu. :
erga patrias epulas, Ta. : tanto te in fastu uegas,
Cl : oiuuld odit fastQs, Tb.
3. (faatus, Os), m., see fasti.
fatalls, e, adj, [fatum], of fate, ordained by
destiny, decreed, ditined, fdieJ, fatal : Caesaris
mors : necessitas : oontinuatio ordinis sempiterni :
annus ad interitum urbis: deae, the Fates, 0.:
libri, i. e. the Sibylline, L. : ktysl, promised by fate,
V. : lex, I e. fatum, O. : labor, H. : ora fluminis,
destined, 0. : tam fatale est medicum adhibere,
quam oonyalescere. — Dangerous, destructive, dead
ly : bellum : machina, V. : monstrum, H. : index
(i. e. Paris), H.
fatallter, adv. [fatalis], according to fate, by
destiny : omnia definita esse : hastft cadis, 0.
fiateor, fassus, dri, dep. [for], to confess, own,
grant, acknowledge: ut non solum fateri, sed
etiam profiteri videatur: leno sum, fateor, T. :
nuUine faterier audes ? H. : da yeniam fasso, 0. :
fatebor enim, V. : falsum : rei inopiam, S. : pau-
pertatem, 0. : Cuncta tibi fatebor yera, V. : Ego
me amare banc fateor, T. : contra rem p. se fe-
cisse : se debere, Cs. : horn in um igitur causA eas
rerum oopias conparatas fatendum est: fateor
petiisse penatis, V. : quae agitet fortuna, V. : de
facto turpi : de se, L. — Pass. : qui aeer publicus
esse fateatur. — To discover, show, indicate, mani*
fed : voltu fassus Telamonius iram, 0. : mors
sola fatetur, Quantula, etc., lu.
f atioanuB or f atiointui, adj. [ fatum + 1
CAN-], prophetic : ds, 0. : sortes, 0.
fatidictis, adj. [ fatum + DIC-], prophesying,
prophetic : anus : deus, I e. Apollo, 0. — As svbd.
m., a prophet.
fatifer, fera, fcrum, adj. [fatum + 1 FER-], that
brings death, death-dealing, destructive : arcus, V. :
ferrum, 0.
fatigatio, 6nis, /. [fatigo], weariness, fatigue :
equorum atque hominum, L. : laboris, Cu.
fatigo, ftyl, itus, ftre [*fatis (2 FA-)+ago], to
weary, tire, fatigue, vex, harass, fret : dentem in
dente, 0. : (armenta) sole, V. : pugnft atroci semet,
L. : sonitu yicina, 0. : lolium tribulique fatigant
messis, mar, 0. : (sicarii) sunt yinclis et carcere
fatigandi : (milites) aestu fatigati, Cs. : Daedalus,
O. — F i g., to weary, fatigue, iny^ortune, hareus,
plague, torment, vex^ lay siege to: prece Vestam,
H. : singulos precibus, L : sapientium animos, S. :
Consiliis animum, H. : remigio noctemque diem*
Digitized by V^OOQ IC
fatiloquus
818
feTilla
que, wear out, V. : Deque aliud se fatigaudo nisi
odium quaerere, S. : dolis fatigari, S. : denique
Baepius fatigatus lenitur, S. : Hereilia precibus
raptarum fatigata orat, etc, h.—^To vez with rail-
lery^ jeer^ banter, lu.
fatUoquuB, acfj. [fatum-f-4 LAC-], prophemf-
inff, prophetic: alquam fatiloquam mirari, aa a
propheten^ L.
fatiBOO, —, — ^ ere [*fati8 ; 2 FA-], to open in
cMnktf fall apart, tumble to pieces: (naves) rimis
fatiscunt, V. : Area ne puWere victa fatisoat, V. :
ianua, opeuM, Tb. — F i g., to grow weak, become ex-
hamted, droop, faini: donee fatisceret Beditio,Ta.:
copi& (scriptorea), Ta.
fktiiitaa) fttis,/. [fatuu8],/o%,/a^i/y.
fatom, I, n. [P, n. of ♦fori, an utterance^ pro-
phetic declaration, oracle, prediction : Apollo fatis
faudis dementero in?itam ciet : ex fatis quae Vei-
entes scripta haberent: Oblitus fatorum, V. —
That which is ordained, destiny, fate : neoessitas
fati: fato fieri omnia: plenum superstitionis fati
uomen : neque si fatura f uerat, effugisset : prae-
ter fatum^ beyond the natural course of events:
tibi cura Caesaris fatis data, H. : Quo nihil mains
terns Fata donarere, H. : caeca, H. : insuperabile,
0. : fata regunt homines, In. : fatorum arcana,
0. : fuit hoc sive meum sive rei p., ut, etc : si
fata fuissent, ut caderem, V. : eo fato ne, etc. :
huic fato divom proles Nulla fuit, i. e. %oUl, V. :
fatis contraria nostris Fata Phrygum, V. — P rov. :
fata viam invenient, nothing can resist fate, V. —
Bad fortune, ill fate, calamity^ mishap^ ruin : exiti
ac fati dies : suum fatum querebantur, Os. : ex-
tremum rei p. — Fate, death: Hortensi vdx ex-
Btincta fato suo est : fato obire, Ta. : omen fati :
inexorabile, V. : perfunctos iam fato, L. : se fati
dixit intqui, most unfortunate, 0. : fatum proferre,
i. e. to prolong life, V. : ad fata novissima, to the
last, O. — Apest,plague,ruin: duo ilia rei p. paene
fata, Oabinius et Piso. — A symbol of fate: Attol-
lens umero fata nepotum (represented on the
shield), V. : fata inponit diversa duorum, the lots,
v.— P ev son., The Fates, Pr., lu.
fatU8,P.of ♦for.
fiatuuB, adj. [fatus], speaking by inspiration;
hence, insane, foolish, silly, simple : fatuus est, in-
sulsus, T. : fatuus et amens es : monitor : bipen-
nis, clumsy, lu.— As subst. m. ; fatuos non invenit,
fools, lu.
feuoes, ium, /., the upper part of the throat,
pharynx, throat, gullet: bolum mihi ereptum e
faucibus, T. : russae, Enn. ap. C. : fauces urit sitis,
H. : laqueo innectere fauces, »/rayi^/e, 0. — Fig.,
the throat, jaws: cum faucibus premeretur, i. e.
was hard pressed : premit fauces defensionis tuae,
throttles: GatUina cum exercitu faucibus urguet,
S. : populi fauces exaruerunt libertatis siti. — A
narrow way, narrow inlet, strait, entrance, defile,
pass: Corinthus posita in faucibus Graeciae, a»-
trance: angustissimae portOs, Cs. : in valle art&,
faucibus utrimque obs(»Bsi9, L. : Averni, V. : Hel-
lesponti, straits, L. : patefactis terrae faucibus.
Faunus, I, m. [FAV-], a mythical king of La-
tium, worshipped as the Italian Pan, C, H., 0. —
Plur., the Fauns, gods of the groves, C., H., 0.
foustei €ulv. [faustus], /avora6/y, beneficently:
evenire.
FaustitaB, &tis, /. [faustus].— As a goddess,
Beneficence, Fertility, H.
foUBtOBi a((j. [FAY-], of favorable omen, well-
omened, fortunate, favorable, auspicious, lucky:
*quod boDum faustum felix esset': Utile sit
faustumque preoor, 0. : omen, U : i pede fausto,
H. : dies I T. : nox urbi !
fautor, 6ris, m. [FAV-], a favorer, furtherer,
promoter, patron: eo fautore uti : laudabit pollice
ludum, applauder, H. : dignitatis meae : veterum,
H. : illius flagiti : eius honori esse fautores.
feutrix, Icis, /. [fautor], a patroness, protec-
tress: amicitiae: regiosuorum: viri, 0. : naturam
fautricem habere in tribuendis virtutibus, N.
(faux, faucis), /. only abl., the throat, guUet
(poet, for fauces): Arente fauce, H.: elisi, 0.:
inprobl incitatus, voracity. Ph.
favenfl, ntis (gen. pi. tQm, V.), adj. [P. of fa-
veo ], favorable, propitious : Adsis f avens, V. -.
venti, 0. — Plur. as subst., applauding witnesses,
applauders : turba faventium, H. : clamor faven-
tium, L.
faved, fftvT, fautQrus, 6re [FAV-], to be favor-
able, be well disposed, be inclined towards, favor,
promote, befricntl, countenance, protect: illi virgini,
like, T. : Helvetiis, Cs. : favisse me tibi fateor ;
honori, Cs. : sententiae : Catilinae inoeptis, S. :
(galli) favent faucibus nissis cantu, i. e. indulge,
Enn. ap. C. : hac pro parte, i. e. 6* concerned for,
0. : illi aetati favetur: index qui fa vet, is partial:
si favet alma Pales, 0. : Favete, listen kindly, T. :
o faveas, 0. : adscribi factis tuis se favet, i. e. da-
sires, 0. — To be favorable,' be propitious: (terra)
Altera frumentis favet, promotes, V. : Dum favet
nox, H. : ventis faventibus, 0. : auspicium favens,
0. — With Unguis, to abstain from ill-omened
speech, keep stiU, be silent : ut faverent Unguis im-
perabatur : En deus est I Unguis animisque favete,
0. ; cf. Ore favete omnes et cingite tempora ra-
mis, V. : lingua favens adsit (diei natali), 0. i fa-
vete adeste aequo animo (i. e. tacete), T.
favilla, ae, /. [FAY-], cinders, hot ashes, glow-
ing ashes, embers: favillae plena (psaltria), T. : can-
dens, Y. : cana, O.-^The ashes of the dead: Yatia
Digitized by V^OOQ IC
Faironins
819
iellz
amici^H.: bibul»,V.: virginea, 0. — ^Fig., a^/tm-
mering spark, beginning: Yenturi malif Pr.
Favdnlu^ l, m. [faveo], the weat wind, C, H.,
0., Ct.
favor, 6ri9, m. [FAV-],/atw, good -will, indi-
nation^ partiality : farore populi duci : exercitils,
Ta. : ilU favorem humilitaa uddiderat, S. : Vole-
ronem amplexa favore plebs, L. — Praise, approval,
ttpplatue : Vatum, H. : suis Don respondere favo-
rem meritis, H. — Acclamation^ applause: qoem
favorem secura in scenam attulit?: iam favor
mentea tenet. Ph. : magno palma favore datur, 0.
faTorabilis, e, a<^. [favor], /atH>r«rf, in favor :
civitas, Ta. — Winning favor, pleasing : oratio, Ta.
fovos, I, m., a honey-comb, C, V., 0., Tb. —
Piur., honey, V.
fox, facis,/. [1 FAC-], a torch, firebrand, flam-
beau, link: faces de muro eminus iaciebant, Gs. :
faces undique ex agria conlectae, L. : arobulare
cum facibus, H. : faces iam accensas ad urbis in-
cendium exstinxi: ardens: faces ferro inspicare,
y. : dilapsa in cineres fax, H. : arcana, i. e. carried
in tlie £leo»inian mysteries, lu. — A nuptial-torch
(carried in the wedding procession) : novas incide
faces, tibi ducitur uxor,V. : face nuptiali digna,
i. e. of marriage, H. : nuptiales : maritae, 0. — A
funeral-torch (with which the pyre was kindled) :
Funereas rapuere faces, V. — As an attribute of
Cupid, ike torch of love, 0., Tb., Pr. — As an attri-
bute of the Furies, the torch of wrath : madefacta
sanguine, 0. — Of the heavenly bodies, a light, orb:
Phoebi fax, C. po«t. — A fiery meteor, fire - baU,
shooting-star, comet: risae noctumo tempore faces :
Stella faoera ducens, i. e. a torcK-like train, V. :
Btellae, a comet, L. : faces visae ardere sub astris,
meteors, 0. — F i g., a torch, light : facem praeferre
pudendis, i. e. make deeds of shame conspicuous,
lu. : studii me\, guide, 0. : adulescentulo ad libidi-
nem facem praeferre. — A torch, fire, fiame, in-
citement, stimidus, cause of ruin, destruction : cor-
poris facibus inflammari ad cupiditates : me torret
face rautu& Cti\&i», fiame of love, H. : dicendi faces,
fUumng eloquence: subicere faces invidiae alicu-
ius : inde faces ardent (a dote), lu. : Antonius
incendiorum, instigator : belli, L.
fe'^^lT^ fazo, old for fecerim, fScero; see facio.
feadtui, old pcus. for factum erit, L.
febrioula, ae, /. dim, [f ebris], a slight fever :
incipit: febriculam habere.
febriouloana, atfj. [ febricula ], feverish, sick
of a fever : scorturo, Ct.
febris, is {ace. im or em ; ahl. I or e),/., a fever:
ootidiana, T. : febrim habere : febri iactari : febri
carere : in febri : in febrim incidere : Febre calere,
IiL : olim domestica, setAed, lu. : arida, V. : ter-
tianae, quartanae : opella forensis Adducit febrea,
H. — P e r s o n., the goddess Fever.
februa, drum, n., expiatory rites, offerings for
purification, 0. — A festival of purification, eels-
brated FAruary 15^A, 0.
Febmarius, adj. [ februa ], of purifying, of
expicUion : mensis, the month of the Februa, Feb-
ruary, C. : Nonae, of February, C, S.
feoula, see faecula.
feoonditas, fttis, / [ fecundus ], fruitfulness,
fertility, fecundity: terris fecunditatem dare:
agrorum: mulieris. — Person., the goddess Fer-
tUity, Ta. — F i g., of style, luxuriance.
feotindo, — , — , ftre [fecundusjL to make fruit'
fui, fertilize : Aegyptum haren&, V.
feotmduB, adj. with comp. and sup. [ FEY- ],
fruitful, fertile, productive : fit multo terra fecun-
dior : tellus, V. : feoundissima studia, Ta. : fron-
dibus ulmi, V. : lepus, H. : sue . . . nihil genuit
natura feoundius : Amathus metallis, 0. — Rich,
abundant, abounding, overfiowing, teeming : calices,
H. : legere fecundis coUibus herbas, 0.: fecunda
poenis Viscera (Tityi), i. e. ever renewed, V. —
Making fruitful, fertuixing : imber, V. : dextra,
0. — F i g., fruitful, fertile, prolific, teeming, pro-
ductive, abundant: pectus: labor fecundior, lu. :
gens latrociniis, Ta. : culpae saecula, H.
fel, fellls, n. f cf. x<5^0C ]» ^ gall-bladder, gall,
bile: Pectora feile vireDt,0. : gallinacenm: exar-
serat atro Felle dolor, i. e. rage, V. — F i g., bitter-
ness, animosity, Tb. — Poisonous liquid, poison :
vipereum, 0. : veneni, V.
files or faeles, is,/. [FEY-], a eat: faelem
violare : Fele soror Pboebi latuit, 0.
felioisaime, sup. of feliciter.
felioltao, &tis,/. [1 feWx], fertility, happiness,
felicity, good -fortune, luck: in summo impera-
tore inesse felicitatero : incrediblli felicitate, by a
wonderful piece of luck, Ce. : non modo sapien-
tiae, sed etiam felicitatis esse: rerum gestarum,
Cs. : nisi felicitas in sooordiam vertisset, Ta. : bo-
nae Felicitates, T. : incredibills huic urbi felici-
tates adferre. — P e r s o n., Oood Fortune.
felioiter, adv. with comp. and sttp. [felix],/rui^
fully, abundantly: illic veniunt felicius uvae, Y.
— Auspiciously, fortunately, favorably : ut ea res
mihi bene atque feliciter eveniret. — Luckily, hap-
pily, successfully: vivere: navigare: audet, H. :
ob ea feliciter acta, S. : dictum ' feliciter,* congrat-
ulations offered, lu. : ossa felicius quiescant, 0. :
bella felicissime multa gessit.
feliz, Icis (abl. Id, once Ice, C), adj. with comp.
and sup. [VEV-'l, fruitful, pt-oductive: arbor, L.:
rami Feliciores, H. : Massica Baccho, in vines, V. :
felicior regio, 0. : Vimus, feriilizitig, V. — Bringlnj
Digitized by V^OOQIC
femella 8
good'btck^ of good omen^ auttpicioua^ favorable^
propitunUy jorturuUe^ prosperous^ felicitotu : dies,
T. : quod tibi mihique sit felix, redeo, L. : oroen,
0. : Sis boDUS o felixque tuis ! V. : sententia, 0. :
(dies) ponere Titem, V. — Lucky^ f^yppy^ foriwtuUty
prosperous^ successful : hominem, T. : Polycratem
felicem appellabant : ab omni laude felicior : feli-
cissimus omnium, S. : exercitus magis strenuus
quam felix, S. : morte, V. : tempora, lu. : arroa,
victory^ V. : roftluin, wholesome^ V. : Yobis comim-
pendi's, successful^ L. — P o e t : o te cerebri Feli-
cem I H. : dies operum, V. : felicior Unguere tela,
successful ifty V.
femella, ae, /. dim. [femina], a young femaUt
girl, Cc
(femen), inis ; see femur.
femina, ae, /. [ FE- ], a female, woman : pri-
maria, lady, T. : pudicissima: decreta super iu-
gandis Feminis, H.: variura et mutabilc semper
Femina, V. : feminft duce exurere coloniam, Ta. :
tu mihi femina semper, i. e. unmanly, 0. : reparata
est femina, the female sex, O. — Of beasts : aliae
mares, aliae feminae sunt : dabitur femina tauro,
0. : femina anguis.
femineus, adj. [femina], of a woman, woman-
Iv, feminine, female : manus, C. p<>et : aors, sex,
0. : stirps, O. : vox, 0. : plungores, V. : femineo
Marte cadendus, by a woman's hand, 0. : cupido,
for a woman, 0. : Kalendae, i. e. the first of March
(the Matronalia), Iu. : eeroma,/or teomen^s fise,
Iu. — Womanish, effeminate, unmanly : volnus, 0. :
amor praedae, V.
femnr, oris or inis, n., the thigh, upper part of
the thigh: frons non percussa, non femur: utrum-
que femur tragulft traicitur, Cs. : Et corpus quae-
rens femorum, 0. : stipites feniinis crassitudine,
Gs. : ocius ensem Eripit a femine, V.
fenebrls, see faen-. fener-, see faener-.
fenestra, ae,/. [1 FA-], an opening for light,
window: fenestrarum angustiae: bi fores, 0. :
iuncta, dosed, H. : patulae, 0.: animi, i. e. the
senses. — An opening, loophole, breach, orifice :
fenestrae ad tormenta mittcnda, Cs. : ingentem
lato dedit ore fenestram, a breach, V. : moUes in
aure fenestrae, i. e. holes for rings, Iu. — Fig., an
entrance, admission, oppoHunity, inlet, occasion:
ad nequitiem, T.
fennm, fenna, see faen-.
fera, ae,/. [ ferus], a wild beast, wild animal:
leo atque aliae ferae, S. : multa genera ferarun,
Gs. : formidulosae, H. : fera saevit, the sea-monster,
0. : laqueis captare feras, wild birds, V.
(feradter), adv. [fertix'l fruitfully. — On\y
eomp. : feracius renata urbs, L.
feralia^ e, acfj. [I FER-], of a funeral, of
K) feriatUB
funeral riles, of the dead, funereal : munera,/or
the dead, 0. : cupressus, v. : vittae, 0. : carmen,
V. : umbra, as of death, Ta. : papilio ( often on
tombs, as symbol of the soul ), 0. : dies, of the
festival of Oie dead (celebrated in February), 0. —
Neui,plur. as subst, the festival of the dead (on the
17th or 2l8t of February ), C, L., 0.— Deadly,
fatal, dangerous : dona, 0.
feraz, ftcis, adj. with eomp. and sup [1 FER-1,
fruit-bearing, fruitful, fertile, productive, abouna-
ing: campus: agri, Gs. : segetes, H. — Abounding
in, productive of: Iberia venenorum, H. : Pepa-
rethos olivae, 0. : Ilia (terra) ferax oleo est, V. —
F i g., rich, fertile, fruitful: feracior in phllosophiA
locus : nihil est feracius ingeniis : prolis lex, H.
feroulnm, n. [ 1 FER- ], a meofu of carrying,
frame, barrow, titter, bier: spolia fabricato ad
id apte ferculo gerens, L.: pomparum fercula,
buiU for processions : triumphalia. — A dish, msts,
course: Multa de magna oenft, H. : fercula septem
cenare, Iu.
fere, adv. [8 FER-], dosely, quite, entirely, fuUy^
altogether, just: graudicula, T.: ornatus fere mill-
taris, ^te : paria esse fere peccata, H. : lamque
fere, just at this time, V. : tum fere. — Of time, tit
general, usually, commonly, mostly: ruri fere Se
continebat, T. : Fit fere, ut, etc. : quod fere liben-
ter homines id, quod volunt, credunt, Gs. : Nigra
fere terra, V. : quod non fere ante auctumnum
solet, etc., not usually, Gs. : non sunt vitiosiores,
quam fere plerique, qui, etc. — Of degree, nearly,
almost, well-nigh, within a little, for the most part,
about : abhinc mensis decem fere, T. : quinta fere
hora : terti& fere vigilift, Gs. : meus fere aeqoalis :
totius fere Galliae legati, Cs. : fere omnes, Gs. :
mihi fere satis est quod vixi : tantum fere, almosi
only: hoc fere ab reliquis differunt, quod, chiefly,
Cs. — With negatives, scarcely, hardly: nee rei fere
sane amplius quicquam fuit, T. : nemo fere saltat
sobrius : (Catone) erat nemo fere senior.
ferenduB, P. of fcro.
ferentariua, I, m., a class of light-^xrmed troops.
—Sing, collect., Ta.— fYur., S.
Ferentinnm, I, n., a small town of Latiumt
Ferentinura ire, i. e. to an obscure village, H.
Feretrlua, I, m. fferetrum], god of trophies, a
surname of Jupiter, L.
feretnim, T, n. [1 FER], a litter, bier (for dis-
play in a procession) : pars mgenti subiere feretro,
V. : feretrum parabant, 0.
feriae, arum, /. [FES-], days of rest, holidays,
festivals: decrevit habendas triduum ferias: La-
tiiiae, C8. : forenses. — Peace, leisure : longae, H.
feriatus, adj. [ feriae ], keeping holiday, unoc-
cupied, idle: Deus: a negotiis publiois: male
Troes,H.
Digitized by
Google
ferlQits
821
faro
le]inii% <u^» [ fera ], of wild anim€Us .- voltus,
0. : caro, Mitrion, gatne^ SL : vellera, 0. : lac, V. :
ID ferinas ire domos, i. e. bodies^ 0. — As aubtt. /.,
thejimh of wild aninuiU^ .^om^i V.
feriOb — , — , Ire [2 FKR-], to ttrike, smite, beat,
knoek, cut, thnut, hit : velut si re ver& feriant, H. :
oomu ferit ille, butt», V. : alqm : parietem : mu-
ram arietibus, batter, 8. : oalce feritur aselli, 0. :
mare, Y. : frontem, beat the brow, i. e. be provoked:
Sablimi sidera vertioe, hit, towh, H. . his spectris
etiam si oouli possent feriri, etc. : feriuntque sum-
moB Fulmina montes, H. . tabulae laterum feriun-
tar ab undis, O Sole radiis feriente cacumiDa,
0. : ferit aethera clamor, V. — To kill by Uriking,
give a death-blew, day, kill: hostem : (cum) securi,
beh&idi telo orantem multa, Y. : te (roaritum), H. :
leonem, 8 • Frigore te, t a cu/ you dead, H. — To
tUntghter, offer, sacrifice: agnam, H. : porcum, L.
( old form. ). — With foedm, to make a compact,
coffenant, enter tnto a treaty ( because a sacrifice
was offered to confirm a covenant ) : is, quicum
foedus feriri in Gapitolio viderat : amorum turpis-
iimorum foedera ferire, /orm illicit cotinectioru:
longit opes foedusque ferit, Y. — F i g., to strike,
rea^ affect, impress : multa In vita, quae fortuna
feriat • verba palato, coin, H. ; binis aut temis fe-
rire verbis, m4iie a hit. — To cozen, cheat, gull, trick
(oolloq.) : Geta Ferietur alio munere, T.
ferltasi 4ti8, /. [ ferns ], wildness, Jierceness,
roughness : beluae : tauri, 0 : niroiuro feritatis in
illo ^t, 0. : ex feritate ad iustitiam transducere ;
insita, Ta. : neque ipse manOa feritate dedisset,
v.— Of places: Scythici loci, 0.
ferme, adv. [for * ferimd, sup of fere], closely,
quite, entirely, fully, altogether ^ just, iam ferme
moriens me vocat, ju^ dying, T. : quod ferme di-
ram in tempus cecidere Latinae. — Of time, in gen-
eral, usually, commonly: parentum iniuriae Unius
modi sunt ferme, T. : quod ferme eveuit : inculta
ferme vestiuntur virgultis, L. — Of degree, nearly,
almost, wdUtigh, about : ferme eadem omnia, quae,
etc, T. : pars ferme dimidia, L. : aberat mona ferme
milia viginti, 8. — With a negative, hardly, scarce-
ly: hoc non ferme sine magnis principura vitiis
evenit: neo ferme res antiqua alia est nobilior,
L. : at eo nihil ferme quisquam addere posset
fermentimi, I, n. [FYR-], a means of fermen-
tation, yeast : panis nullo fermento, Ta. — A fer-
mented drink, malt liquor, beer, Y. — F i g., a provo-
cation: istnd Fermentum tibi habe, i. e.put (hat
in your pipe, lu.
liero, toll! (tetnll, T., a.), l&tus, ferre [1 FER- ;
TAL-l, to bear, carry, support, lift, hold, take up .
aliqnid, T. : arma, Os. : sacra lunonis, H. : cada-
ver umeris, H. : Pondera tanta, 0. : oneri ferendo
cat, Me to carry, 0. : pedes ferre recusant Corpus,
H. : in Capitolium faces : ventrem ferre. to be preg-
nant, h. : (eum) in oculis, to hold dear. — To carry,
take, fetch, move, bear, lead, conduct, drive, direct .
pisciculoB obolo in ceoam seni, T. : Caelo supinaa
mantis, raisut, H. : ire, pedes quocumque ferent,
H. : operta lectic& latus per oppidnm : signa ferre,
put in motion, \. e. march, Cs. : hue pedem, come,
T. : pedem, stir, V. : ferunt sua flamina classem,
Y.: vagos gradus, 0. : mare per medium iter,
pursue^ Y. : quo ventus ferebat, drove, Cs. : vento
mora ne qua ferenti, L e. when it should blow, Y. :
itinera duo, quae ad portum ferebant, led, Cs. : si
forte eo vestigia ferrent, L. : corpus et arma tu-
mulo, Y. — P r o V. : In silvam non ligna feras,
coals to Newcastle, H. — With se, to move, betake
oneself, hasten, rush : mihi seee obviam, meet : me
tempeatatibuB obvium: maenft se mole ferebat,
Y. : ad eum omni studio incitatus ferebatur, Cs. :
alii perterriti ferebantur, fled, Cs. : pubes Fertur
eqiiis, Y. : (fera) supra venabula fertur, springs^
Y. : quocumque feremur, are driven : in eam (tel-
lurero) feruntur pondera : Rhenus per finis Nan-
tuatium fertur, ^/fotM, Ca. — P r a eg n., to carry off,
take by force, snatch, plunder, spoil, rouage: ra-
piunt inoensa feruntque Pergama, Y. : puer fertur
equis, Y. — To bear, produce, yield : quae terra
f ruges ferre possit : flore^ terrae quem ferunt, H.
— To offer, bring (as an oblation): Sacra matri,
Y.. tura superis, 0. — To get, receive, acquire, ob-
tain, earn, win: donum, T. : fructQs ex aese : par-
tem praedae : crucem pretium sceleris, lu. : Plus
poscente, H. — F i g., to bear, carry, hold, support :
vina, quae vetustatem ferunt, i. e. are old: Scripta
vetustatem si ferent, attain, 0. : Insani sapiens
uomen ferat, be called, H. : finis alienae personae
f erendae, bearing an assumed character, L. : secun-
das ( partis ), support, i. e. act as a foil, H. — To
bring, take, carry, render, lead, conduct : mi auxi-
lium, brifM help: alcui subsidium, Cs. : condicio-
nem, proffer, Cs. : matri obviae oomplexum, L. :
fidem operi, procure, Y. : mortem illis : ego studio
ad rem p. latus sum, S. : numeris fertur (Pindar)
solutis, H. : laudibus alquem in caelum, jDrawe:
(rem) supra quam fieri possit, magnify : virtutem
ad caelum, S. : in mains incertas res, L. — To
prompt, impel, urge, carry away: crudelitate et
scelere ferri, be carrkd away: furiatA mente fere-
bar, Y. : quo animus fert, indknation leads, S. ; si
maxime animus ferat. S. : fert animus dicere, im-
pels, 0. — To carry off, take aiaay, remove: Omnia
fert aetas, Y. — With se, to carry, conduct: Quem
sese ore ferens I boastina, Y. : ingentem sese cla-
more, paraded, Y. — To bear, bring forth, produce :
haec aetas oratorem tulit : tulit Camillum pauper-
taa, H. — To bear away, win, carry off, get, obtain,
receive : omnium iudicio primas : ex Etruscft civi-
tate victoriam, L. : laudem inter suoe, Cs. : centu-
riam, tribQa, get the votes: Omne tulit punctura,
H. : repulaam a populo, experience: Haud inpi'ne
Digitized by V^OOQ IC
fero 8J
feres, eteape, Q.—Tb bear, support, meet, experience,
take, put up with, suffer, tolerate, endure : alciua
desiderium : voltum atque aoiem oculonim, Cs. :
multa tulit fecitque puer, H. : iniurias civium, N. :
quem ferret, si parentem non ferret suom ? brook,
T. : tui te diutius non f erent : dolores f ortiter :
iniurias tacite : rem aegerrume, S. : tacite eius
verecundiam non tulit senatus, quin, etc., i. e. cUd
not let it pass, without, etc., L. : servo nubere njm-
pha tuli, 0. : moleste tulisti, a me aliquid factum
esse, etc : grayissime ferre se dixit me defendere,
etc. : non ferrem moleste, si ita accidisset : casuro
per lamenta, Ta. : de Lentulo sic fero, ut debeo :
moleste, quod ego nihil facerem, etc. : cum mulicr
fleret, homo ferre non potuit : iratus atque aegre
ferens, T. : patior et ferendum puto: non tulit
Alcides animis, control himself, V.— Of feeling or
passion, to bear, experience, disclose, show, exhibit :
dolorem paulo apertius: id obscure: baud clam
tulit iram, L. — In the phrase, Prae se ferre, to
manifest, profess, show, display, dedare: cuius rei
facultatem secutum me esse, prae me fero : noli,
quaero, prae te ferre, vos esse, etc. : speciem dolo-
ris voltu prae se tulit, Ta. — Of speech, to report,
relate, make known, assert, celebrate, say, tell : haec
omnibus ferebat sermonibus, Cs. : pugnam laudi-
bus, L. : quod fers, cedo, say, T. : quae nunc Sa-
mothracia fertur, is called, V. : si ipse . . . acturum
se id per populum aperte ferret, L. : homo ut
ferebant, acerrimus, as they said: si, ut fertur, etc.,
as is reported: non sat idoneus Pugnae ferebaris,
were ticcounted, H. : utcumque ferent ea facta mi-
nores, wiU regard, V. : hunc inventorem artium
ferunt, ihey call, JOs. : multa eius responsa acute
ferebantur, were current : quem ex flyperboreis
Delphos ferunt advenisse : qui in contione dixisse
fertur. — Of votes, to cast, give in, record, uau. with
suifragium or sententiam: de me su£Fragium:
sententiam per tabellam (of judges) : aliis audien-
tibus iudicibus, aliis sententiam ferentibus, i. e.
passing judgment, Cs. : in senatu de bello senten-
tiam.--Of a law or resolution, to bring forward,
move, propose, promote : legem: lege latft: nihil
erat latum de me : de interitu meo quaestionem :
rogationes ad populum, Cs. : te ad populum tulis-
se, ut, etc., proposed a bill: de iato foedere ad po-
pulum : cum, ut absentis ratio haberetur, fereba-
mus. — Impers. : Iato ad populum, ut, etc, L. —
With iudicem, to offer, propose as judge: quem
ego si ferrem iudicem, etc. : iudicem iWi, propose a
pidge to, i. e. go to law with, L. — In book-keeping,
to enter, set dovm, note: minus quam Verres illi
expensum tuleric, etc., i. e. set down as paid. — To
require, demand, rettder necessary, allow, permit,
suffer : dum aetatis tempus tulit, T. : si tempus
ferret : incepi dum res tetulit, nunc non fert, T. :
graviora verba, quam nature fert : sicut hominum
religiones ferunt : ut aetas ilia fert, as is usual at
3 ferrugo
that time of life: si ita comraodum vestrum fert'
si vestre voluntas f eret, if such be your pleasure :
uti fors tulit, S. : natura fert, ut, etc
ferooia, ae,/. [ferox], wildnes8,fierceness, spirit^
courage, bravery: iuvenum : Romana, L.: ferociam
animi in voltu retinens, S. : equi, Ta. — Barbarity,
ferocity: intoleranda: gladiatoris.
ferooitas, itis, /. [ ferox ], wildness, fierceness,
courage, spirit, intrepidity : equi ferocitate exsul-
tantes. — I\erceness, barbarity, ferocity, fury : tua :
Troianorum.
ferdoiter, adv. with comp. and sup. [ ferox ],
courageously, valsrously, bravely: facta in bello,
L. : ferocius decemunt, S. : ferocius adcucurrere,
Ta. : ferocissime pro Romanft societate stare, L. —
Fiercely, savagely, insolently: dicta: dictae sen*
tentiae, L. : paulo ferocius (exagitatus).
Ferdnia, ae, /. [Sabine], an early Italian god-
dess of groves and fountains, patroness of f reed-
men, L., v., H., Ta.
ferox, dcis, adj. with comp. and sup, [2 FER-I,
wild, bold, courageous, warlike, spirited, brave, gcU-
lant, fierce : Eone es ferox, quod, etc., T. : naturft,
S. : gens, warlike : Latium, H. : miles, H. : animi,
S. : bello, Ta. : ad bellandum, L. : virtus, Y. : fe-
rocisslmi iuvenes, L. — Savage, headstrong, fierce,
insolent, cntel : Numidae secundis rebus, S. : viri-
bus, L. : mentis, 0. : scelerum, Ta. : stolide, L. :
serpens, V. : quibus aetas animusque ferox eret,
S. : patribus ferox esse, haughty, L. : victoria eos
ferociores reddit : Aetas, pitiless, H.
ferramenta, drum, n. [ferrum], implements of
iron, tools shod with iron, irons : agrestia, L. : pe-
ditem super arma ferrementis onerere, axes, Ta. :
bona, swords : ferramenta Teanum ferre, tools, H. :
nulla ferramentoruro copia, Cs.
ferraria, ae,/. [ferrum], an iron-mine, Cs., L.
ferratas, adj. [ ferrum ], furnished with iron,
iron-shod, ironed: Belli postes, V.: orbes, iron-
bound wheels, V. : hasta, L. : calx, armed with a
spur, V. : agmina, i. e. in armor, H. — Plur. m. aa
subst., harnessed soldiers, cuirassiers, Ta.
ferrena, adj. [ ferrum ], made of iron, iron :
clavi, Cs. : manQs, Cj*. : anulus, Ta. : imber, V. :
ager, i. e. glistening with weapons, V. — F i g., hard,
unfeeling, hard-hearted, cruel: virtus: quis tarn
f uit ferreus ? : praecordia, 0. : os, shameless : pro-
les, i. e. the iron age, C. po6t. — Mrm, fixed, rigid,
unyielding, immovable: in patieiitift laboris cor
pus, L. : vox, Y. : iura, Y. : Somnus, i. e. death, Y.
decreta Sororum, 0.
ferrugineiia, <w(/. [ ferrugo], of an iron gray
color, dusky: cymba, V. : hyacinthi, Y.
ferrngo, inis, /. [ferrum], iron -rust, the color
of ironrust, dark-red, dark-chestnut, dusky color :
Digitized by V^OOQ IC
fyXXUBOL 8
▼iridis femigine barba, 0. : obscuri tinctae f erni-
gine habeoae, 0. : Sol caput obscurft nitidum fer-
nigine texit, ghom^ V. : Hibera, purple^ V.
fermm, l, n., ircn^ C, Cs., H. — P o e t. : gerere
ferram in pectore, i. e. crudty^ 0. : durior ferro,
0. : de duro est ultima ( aetas ) ferro, 0. : f erro
duravit saecula, H. — An iron^ tool of irotk, iron
implement: ferro proecindere campum, plough-
thare^ O. : ferro soindimus aequor, V. : ferro miti-
get agrum, axe, H. : Petita ferro belua, dart, H. :
aduncum, arrow-head, 0. : hastae brevi ferro, head,
Ta. : Dextra tenet ferrum, itglue, 0. : longoa ferro
resecare eapillos, ehears, 0. : foedare crinis Vibra-
tos calido ferro, curling - irons, Y . : stridor fern
tractaeque catenae, iron chain, V. — A sword: fer-
ro iter aperiundum est, S. : aut ferro aut fame
interire, Os. : uri Tirgis ferroque necari, H. : ferro
inter se comminus decertare: cemere ferro, Y.:
ferro regna lacessere, with war, Y. : huic urbi ferro
ignique minitantur, i. e. with fire and sword: fe-
runt ferrumque ignemque In Danaas classes, 0. :
igni ferroque. — Fig., the age of iron: ad ferrum
venistis ab auro, 0.
fertill^ e, a^. with eomp. and sup. [1 FER-],
Asia : ager, S. : terra, L.
fpiitful^ fertile : Asia : ager, S. : terra, L. : arbos,
V. : Bacchus (i. e. vinumV H. : fertilior seges, 0. :
iuvencis seges, by the laoors of, V. : serpens, i. e.
the Hydra, producing successive heads, 0. : dea,
fartilizing (i. e. Oeres), 0. : fertilissima loca, Gs. :
ubere campus, V. : agri fructuum : hominum f ru-
gumque Gallia, L. : pedns, productive, 0.
fertilitas, fttis,/. [feriiWa], fruitfidfiess, fertil-
ity, abundance : agrorum: loci, Cs. : (Rhea) indo-
luit fertilitate sua, 0. : barbara, i. e. of the Oriental
women.
ferula, ae,/. [2 FER-], a reed, whip, rod, ferule,
staff: ferula caedere, H. : manum ferulae subdu-
oere, lu. : fenil& ebrius artfls sustinet, 0.
ferns, adj. [2 FEIMt tf^t untamed, uncultivat-
ed: beluae: leones, H. : fruotQs, V. — As subst.
m. : hastam in fen alvum oontorsit, of the horse,
V. : Pectebat ferum, the stag, V. : ut vidit ferum,
the lion. Ph. — M e t o n., of places, waste, wild, des-
ert : montes, Y. : silvae, H. — F i g., wild, rude, un-
cultivated, savage, barbarous, fierce, cruel : hostis :
genus hominum, S. : Nemo adeo ferus est, ut non
mitesoere possit, H. : Britanni hospitibus, H. : mo-
res : sibi fera sacra parari, death by sacrifice, 0.
ferrefkotne, adj. \P. of ferTefacio], made hot,
mdied, red hot, hot : piz, Gs. : iacula, Gs.
fervens, entls, adj, with comp. and sup, [P. of
ferveo ], boiling hot, glowing, burning, singeing :
aqua : fusili ex argillA glai <ies, O. : volnus, smok-
ing^ 0. : voltus modesto Sanj^-uine, lu. — F i g., hot,
heated, inflamed, violent, impetuous, furimts : ani-
mas ferTCDtior: rapido forventius amni Ingenium,
8 festinatio
H. : fenrens ira oculis, sparkling, 0. : mtro fer-
vens, drunken, lu.
ferveo, — ,— , fire [FVR-], to be boiling hot,
boil, ferment, glow, steam : Quaecumque immundis
fervent adlata popinis, U. : stomachus fervet vino,
lu. — To be in a ferment, swarm, throng, surge:
opere omnia semita fenret, V. : fervent examina
putn De hove, 0. : Fervet opus, is hotly pressed,
V. — F i g., to bum, glow, be heated, be inflamed, be
agitated, rage, rave : usque eo fervet avaritia, ut,
etc. : Fervet avaritia pectus, H. : animus tumidft
fervebat ab irft, 0. : equus cui plurima palma Fer-
vet, shines, lu.
fervidne, ocf/. with eomp. and (late) sup.
[FVR.], glowing, burning, fiery, fervid: pars
mundi totft naturft fervida est : aestus, sultry, H. :
aequor, raging, H.: sidus, H.: fervidius merum,
H. : diei fervidissimum tempus, Gu. — Fig.^glow-
*^9i fi^fyy ^If vehement, impetuous, violent, hasty :
florente iuventA Fervidus, H. : puer (i. e. Gupido),
H. : Fervidus ingenio, 0. : mortis fraternae iri,
Y. : fervidi animi vir, L. : genus dicendi : fervi-
dior oratio : Dicta, V.
fervo, — , — , ere [FVR-], to boU, be hot, glow,
rage, blase (old or poet, for ferveo) : Quom fervit
maxime, T. : videbis fervere litora flammis, V. :
hostem Fervere caede nova, V. — To swarm, be
thronged, be in a ferment: Marte fervere Leucaten,
V. : cum litora ^rvere late Prospiceres, V.
fervor, Oris, m. [FVR-], a boiling heat, violent
heat, raging, boiling, fermenting : mundi : maris :
mediis fervoribus, in noontide heat, V. — F i g., lieat,
vehemence, ardor, fury : pectoris, H. : aetatis :
oceani : fervere furentes, V. : icto Accessit fervor
capiti, i. e. intoxication, H.
FeBcinninna, €u(j., of Fescennia (a city of
Etruria): acies, V. : versOs, a rude form of dra-
matic or satiric verse, L. : licentia (i. e. of the Fe-
scennine verses), H.
fessno, ac{j. [2 FA-l, wearied, tired, fatigued,
exhausted, worn out^ weak, feeble, infirm : opere ca-
strorum, S. : fessuro inedift recreare : militia co-
hortes, H. : caede, V. : annis, 0. : vomere tauri,
H. ; Rubos fessi pervenimus, H. : fessi rerum, V. :
ab undis, V. — Exhausted, worn out, enf edited, fee-
ble: volnere corpus, L. : Corporis artQs, sick, fl. :
vox loquendo, 0. : naves, V. : res, misfortunes, V.
leBtinano, antis, €idj. [P. of festino], hasty, in
haste: haec festinans scripsi in itinere.
festinanter, adv. with cotnp. [festinans], hasti-
ly, speedVy, quickly: dictum: festinantius agere, Ta.
featinatio, dnis,/. [festino], a hastening, haste,
hurry, despatch, speed: tanta : mea tarda, Cu.:
causae: omni festinatione properare: tempus fe-
stinationis ah oti : ne in festinationibus suscipia-
n)us nimias celcritatcs.
Digitized by
Google
festino
824
fide
festind, ftvl, fttus, are [f estinus], to hasten, make
haste, be in haate^ hurry^ oe ^ick: quid festinaa ?
T. : dies noctlsque, S. : omnibus modis, S. : plura
scripsissem, nisi tui festinarent: quaestOs sui
causft : Festinate, viri, V. — 7b make haate with^
hasten^ hurry, accelerate, drive, do speedily : migra-
re : abire, S. : ultum ire iniurias, S. : aram Ck>nge-
rere arboribus, V. : ni id festinaret, S. : ad bellum
cuncU, 8. : poenas, H. : iussa Sibyllae, promptly
execute, V. : animo cupienti nihil satis festinatur,
8. : nee virgines fe^inantur, are not married early,
Ta. : festinatae mortis solacium, premature, Ta. :
Yesila, prepare hasiUs/, 0.: mors gladiis festinata,
prematurely inflicted, lu.
festinaa» adj, [FEX-], hatty, hastening, in
haste, quick^ speedy: cursu festinus anhelo, 0. :
noctes diesque, V.
festive, adv, [f estivus], humorously, facetious-
ly, toittily : agere fabellam : tradere eleroenta lo-
quendi. — In applause : * belle et festive.*
festayitas, a^is*/ [festiTus], good-fellowship,
generosity : patris, T. — Of speech, humor, pleas-
antry, jocoseness : oratio festivitate oonditior: his
festivitatibus abutitur, witticisms.
festavus, adj. with comp. and sup. [festus],
agreeable, pleasing, pretty: poema: copia libro-
rum, a fair nuSnber. — Jovial, jocose, agreeable,
dear : quibus (pueris) nihil potest esse f estivius :
homo : pater festivissime ! T. : caput, T. — Humor-
ous, pleasant, witty : sermo: acroama.
festnm, I, n. [festus], a holiday, festival, festal
banquet, feast: festum profanare, 0. : lovi festum
parare, 0. : festis Quinquatribus, H.
festus, adi. [FES-], of holidays, festive, festal,
solann, joyful, merry: dies: tempus, H. : sabbata,
lu. : corona, 0. : f rons, Y. : dapes, H. : loca, Ta.
fetialii, e, adjj., speaking, negotiating, of an em-
bassy, diplomatic: legatus, L. : caerimoniae, L. —
As eubtt. m. (so. sacerdos), a priest of the diplo-
matic corps, who made declarations of war atul
treaties of peace, L., C. — Of the diplomatic college,
ofthefetialprie^,fetitd: ius: caerimoniae, L.
fettdofl (foet-), adj. [FAV-], of an iU smeU,
stinking, fetid: os.
fetor (foet-), Oris, m. [FAV-], a bad smdl,
stench: Graecorum.
fetiira (not foet-X ae,/. [FEV-], a bringing
forth, bearing, breeding: aetas feturae habilis,^
for breeding, V. : Si fetura gregem suppleverit,
V. — Yottng, offspring, brood: ubertas feturae:
minor, 0.
1. fetua (not foet-), adj. [FEV-], filed with
young, pregnant, breeding, with young: Lenta sa-
lix feto pecori, V. : vol pes, H. — Fruitful, produc-
|fv< ; t^rra f nimbus : loca palustribi^s undis, 0. —
Filled, fdl: machina armi8,V. — TTuUhas brought
forth, newly delivered, nursing : lupa, V. : Uxor,
lu. — Plur. f. as svbst. : temptabunt pabula fetas,
mothers of the flock, V.
2. fetus (not foet-), Os, m. [FEV-], a bringing
forth, bearing, hatching, producing : (bestiamm)
in fetu labor: quae frugibus atque bacis terrae
fetu prof unduntur. — Young, offspring, progeny,
brood: quae (bestiae) multiplicls fetQs procreant :
oervae lactens./aum, 0. : CKermania quoe horrida
parturit FetQs, the German brood, H. — FnUt,
produce: meliores fetfls edere: Nutriant fetOs
aquae, H. : mutatis requiescunt fetibus mnra, Y. :
gravidi (of grapes), 0. : Orescenti (arbori) adi-
munt fetOs, V. — F i g., growth, production : ube-
rior oratorum : animi.
fi, imper. of fio,pass. of fado.
fibra, ae,/. [2 FID-], a fibre, filament : omnto
radicum fibras evellere : retunsaeradicis, 0. : quid
fibra valeat, accipio. — Entrails : bidentes, 0. :
Caesarum bourn, 0. : minaees, ominous, Y.
fibula, ae, /. [FIG-], a fastenina, clasp, buckle,
pin, latcJid, brace, brooch : ubi fibula vestero co«r-
cuerat, 0. : aurea, L. : fibula crinem Auro inter-
nectat, Y. : trabes fibulis distinebantur, braces,
Cs. : tegumen fibula consertum, Ta.
fioedula or fic^Ua, ae,/. [ficus+ED-], a fig-
pecker, becafieo, lu.
fiote, adv. [^oius],feignedly,fieUti4msiy,/or a
pretence: popul ares esse : reconciliata gratia.
fiotilis, e, ady. [FIG-], made of day, earthen,
futile: figurae: vasa. — Subst. n.t Omnia fictili-
bus (ponunturX earthen vessels, 0. : Fictilibus ce-
nare, earthenware, lu. : deorum, earthen figures, L.
fictor, Sris, m. [FIG], a moulder, sculptor, im-
age-maker, statuary : deos eft facie novimus, quft
fictores voluerunt : fandi fictor Ulixes, master of
deceU,Y.
fictriz; Icis,/. [fictor], a shaper, fashioner.
fictum, I, n. [/*. of fingo], a deception, falsehood,
fiction: ficto locutus, 8. : flcti tenax, Y. : Materia
ncti, 0. : ficta Terum, pretences, H.
fiotus (finctus, T.), ac(f. [R of &T\gp],feigned^
fictitious, false : si vanura aut finctum8t,T. : in
amicitift nihil fictum est: in re fictft (opp. in verft):
imago, O. : di : sox, falsehood^ 0. : in rebus fictis ;
geraitus, 0. : ficto pectore fattir, Y. — Of a person :
pro bene sano fictum vocamu^, false, H.
fioulnus, adj. [ficus], of (^fig-tree : truncus, H.
ficus, I (Us, lu. ; abl. fi«cti, C, H.),/., a fig-tree:
suspendisse se de ficu. — A fig : fiscina nconim :
ex fici grano : prima, the first ripe figs, H. : du-
plex, split, H.
(fide), adv. [ fid us ], faithfully. — Only swjp. :
quae fidissime prop«inuntur,
Digitized by
Google
fidelis S
fidelia, e, ofj. wiiii comp. and sup. [1 fides],
tnuty^ truatvorihy, /aith/uly nncerc^ true : medi-
cti8, H. : catulis ccrva fidelibus, H. : sociis multo
fidelioribus utimur: fidelissima coniunx: mulieri
vir, T. : quem sibi fidelem arbitrabutur, Cs. : ani-
mus in dominutn : in amicos, S. — As tubst. m., a
truntif permm, cotifidant: si quem tuorum fidelium
volet*. — Tmutworthy^ sure^ safe^ tnte^ itrong ^rm^
durable : ager : navis : lorica, V. : con:»ilium :
opera Coromi fideli, Cs. : silentium, H.
fidelitas, fttie. f. [fidelid] fuith/ulnets, fiddity :
aroicoruro: tua.
fideliter, adv. with comp. [fidelis], faithfully,
trustily^ certaitdy, honestly : in atnicitift permancre,
L. : Tivere : sua antea fideliter acta, S. : retincnt
oommis.«a (aures), H. : pervit fidelius aeDjro, 0.
fidens, cutis, adj. [P. of lido], coftJiutfU, coura-
gwuM^bold: homo: animus: fidens fer pectus in
hostero, V. : animi, V. : anirao et viribus, L.
fldenter, adv. with cowp. [tidena], covjiileittly,
fearlfaly, boldly : confirmare : fidentius illi re-
s[K>n€ii88e.
fidentia, ae, /. [fidens], confidence, boldness, C,
lu.
1. fides, gen. (rare), usu. fide (D., 0.), once fid el
(Enn. ap. C), once fidei (disyl., T.) ; d^it. fide, S.,
H., fidei (disyl., T.), /. [1 FID-], trust, faith, con-
fidenee, reliance, credence, belief: si visis fides non
estbabenda: alcui summam omnium rerum fidem
habere, Gs. : habebunt verba fidem, si, etc.. /if id
aeeeptanee, H. : testimonio fidem tribuere : ubi
prima fides pelago, as soon as they can trust, V. :
orationi adfert fidem: fidem facit oratio, com-
mands belief: aliquamdiu fides fieri non poterat,
Gs. : vati Si qua fides, may be believed, V. : omni-
bus abrogatur fides: imminuit orationis fidem:
Multa fidem promissa levant, H. : addat fidem,
ffivs credence, Ta. : fac fidem, te nihil quaerere,
etc, evince: fides mi apud hunc est, nil me istius
facturum, T. — In business, credit : cum fides tot&
ItaliA asset angustior, Gs. : fides de foro sublata
erat: fidem abrogare, L.: fides deficere coepit:
nisi fide staret res p., opibus non staturam, L. :
quorum res fidesque in manibus sitae erant, i. e.
entire resources, S. — Me ton., trustworthincm,
faithfulness, conscientiousness, credibility, hofiesfy,
truth, good faith : fundamentum iustitiae est fi-
des: fide vestra fretus: homo antiquft virtute ac
fide, T. : prisca, V. : homo sine fii^e : hinc fides,
illinc fraudatio: regni: in fide manere, Cs. : Uhii
experimento fidei conlocati, because of their tried
fidelity, Ta. : praestare fidem : prodeie, S. : muui-
re, S. : de pace cum fide agere, L, : periura patri.^,
perjured faith, H. : omnem tabularum fidem re-
•ignare, credibility: fides eius rei penes auctores
erit, S. : maiora fide gessit, beyond belief, 0. : sc-
^tis certa fides meae, faithfulness (in produc-
» fido
tioti), n. — Fulfilment, faithfulness (to a promise):
Dicta fides sequitur, 0.: promissa Exhibuere
fidem, were fulfilled, 0. : en haec promissa fides
est? the fulfilment of the oracle f V. — In the legal
phrase, ex bona fide, or ex fide bona, in good faith,
with sincerity, without guile ; cf. mala fides, decep-
tion, dishonesty . — Praegn., a promise, engage-
ment, word, assuratiee, confirmation: fidem hosti
datum fallere : inter se fidem dare, Cs. : obligare
fidem voh'ia, plight one'' s faith: fidem servare, Cs.:
fides iuris iurandi cum hoste 'servanda : fidem
Buara liberare, perform his promise : fidem cxsol-
vere, L. : fidem amittere, N. : istius fide ac potius
perfidia decepti: quantum mea fides studii mihi
Adfemt, plighted word: contioni deinde edicto ad-
didit fidem, confirmed, L. : fide rerum tradere, with
accurate knowledge, Ta. — A promise of protection^
pledge of safety, safe-conduct, assurance, guaranty,
protection, guardian care : fidem ei publicam iussu
senatQs dedi : si fides publica data esset, S. : pri-
vaiim praeterea fidem suam interponit, S. : fide
accept I a legatis, vim abfuturam, L. : quaere in
cuius fide sint: in fidem Achaeorum castella tra-
dere, L. : in alicuius fidem ac potestatem venire,
Cs. : civitas in Catonis fide locata : alqm in fidem
suam recipere: iura fidemque Supplicis erubuit
(Achilles), due to a suppliant, V. : dcQm atque ho-
minum fidem implorabis. — EUipt., in exclama-
tions : Di vostram fidem ! by the protection of the
god<< I for heaven^s sake ! T. : pro deilm fidem, T. :
pro deorum atque hominum fidem. — Person.,
Faith, Truth : Fidem violare : Cana, V. : albo rara
Fides Velata panno, H.
2. fides, is,/., a chord, string (of a musical in-
strument); hence, plur., a stringed instrumetU,
lyre, lute, cithern: voces, ut nervi in fidibus, ita
sonant, ut, etc. : canorae, V. : fidibus canere prae-
clare: fidibus Piacare deos, H. : fidibus discere:
fidibusne Latinis Thebauos aptare modos, i. e. to
imitate Pindaric odes, H. — In sing., a stringed in-
strument, lyre (poet.) : Sume fidem, 0. : Tela, H. :
si blandius moderere fidem, H. — A cotuteUation,
the Lyre : clara, G. poet.
fidloen, inis, m. [2 fides + 1 CAN-], a lute-
player, lyrist, minstrel, harper : nobilis : Latinus,
lyric poet, H. : Roman ae lyrae, H.
fidloina, ac, /. [ fidicen ], a female lute-player,
h/rist, harpist, T.
fidioulae, arum, /. dim. [ 2 fides ], a small
stringed instrument^ small lute: sonaiites.
Fidius, I, in. [1 fides], the god of faith, a sur-
name of Jupiter, 0. — In the oath, me dius fidius
or medius fidius, ellipt. for ita me dius l'ldiu>«
iuvet, so help me the god of truth, by the god of
truth.
fido, fisus sum, ere [1 FID-], to trust, confide,
put confidence in, rely upon: nostrae causae;
Digitized by V^OOQIC
fidnoia
826
fingo
nocti, V. : pestilentiae, L. : puer sibi fidens : Hac
(CynoBuri) fidunt duce: ope equio2S,0. : pictis
puppibus, H.: iuis rebus: fidis enim manare
poetica mella Te solum, H.
fidnda, ae, /. [ fidus ], trust, confidence, reli-
ance, (utturance: fides tua fiduciam commenda-
tioni nieae tribuit, S. : humauis quae sit fiducia
rebus, V.: cuius fiducift provinciam spoliaret:
suarum rerum, in hi» fortune, Cs. : salutis, <utur-
ance, L. : vitae nostrae, 0. : voti, Ta. : unde tanta
fiducia sui victis, L.: Tu, nostrarum fiducia rerum,
prop, 0. — Self-confidence, holdnew, courage, pre-
tumption: fiduciae pleni proficiscuntur, Oa. : ho-
stis, L. : nimia, N. — In law, a deposit, pledge,
security, pawn, mortgage: fiducia accepts . . .
fiduciam committere alicui : indicium fiduciae.
fiduciariaSy a4j. [ fiducia ], intrusted, held in
trust: urbs, L. : opera, Cs. : imperium, Cu.
fidaa» adj. with comp. and sup. [1 FID-], trustg,
trustworthy, faithftU, sure, a'edthle: ingenium:
exercitus sibi, S. : sodales, H. : ludex, impartial,
H. : interpres, H. : fidiora geuera hominum, L. : ca-
num custodia: fido animo, «/«M(/a«^, L. : (servum)
domino fidissimum, L.: Neo tibi fidam promitte
Lacaenam, 0. : ne quid usquara fidum proditori
esset, no faith should be kept, L. : regina tui fidis-
sima, towards you, V. —Sure, certain, safe, trust-
worthy : aures, 0. : spca fidissima Teucrttm, V. :
ensis, trusty,Y, : statio male fida carinis, V.: Nox
arcanis fidissima, 0.
figo, fixl, fixus, ere [FIG], to fix, fasten, drive,
thrust in, attach, afflx,poet, erect, set up: mucrones
in cive : clavum, L. : leges in Capitolio : fixit leges
pretio atque refixit, V. : quam crucem servis fixe-
ras, erected: domos, buiid, Ta. : feracis plantas
humo, set, V. : Clavos verticibus, H. : veribus tre-
mentia (frusta), fix on spits, V. : mucronem tem-
pore, 0.: virus in venas per volnera, injects:
vestigia, /)/ante,V. : arma ad postem Herculis, H.:
clipeum postibus, V. : spolia fixa domi habere, L. :
luteum opus celsa sub trabe, 0. : sedem Cumis, to
fix his abode, lu. : in virgine voMtis, fixes, V. : fixae
cibo pupulae, H. : oscula dulcia, V. — To pierce
through, transfix, pierce : hunc Intorto telo, V. :
Olli fixo stetit hasta cerebro, V.: aprum, lu. :
Figar a sagitta, 0. — Fig., to fix, fasten, direct,
set: alqd animo: nostras intra te fige querelas,
lu. : nequitiae fige modum tuae, H.: mentem om-
nem in Milonis consulatu : mea dicta, take to heart,
V. To sting, taunt, rally: alqm maledictis.
figultiB, I, m. [FIG.], a potter, lu.
figura, ae,/. [FIG-], a form, shape, figure:
nova oris, T. : corporis nostri : hominis : uri sunt
specie et figuri tauri, Cs. : partim figuras Rettulit
antiquas, animal forms, 0. : muliebris : navium,
Cs. : Morte obitft qualea fama est voUtftre figuras,
phantoms, Y,— Beauty: fallax,0.: oonfisa figu-
rae, 0.— F i g., a quality, kind, form, tAyU, nature,
manner: optima dicendi: pereundi mille figurae,
ways, 0. — I n r h e t, a figure of speech, ornament
of style: dicendi: tres figurae (oratiouis).
figuratUB, adj. [P. of figuro], /orm«i, shc^:
boum terga ad onus accipiendum : ita corpus.
figuro, avi, fttus, are [figura], to form, fashion,
shape: se: (mundura) e& form ft, etc. : in volucrts
aniia, 0. — F i g., to form, train, educate : Os pueri
po^ta figurat, H.
filia, ae (dat. and abl.plur. filiabus, or filils),/.
IFE-], a daughter: fratria: conlocatio filiae: matre
filia pulclirior, H. : virgo filia : auctus est fili&,
Ta. : pinus, Silvae filia, H.
filioatUB, adj. [filix], adorned with fern: pa-
terae, i. e. toith engraved fern-leaves : lances.
fillola, ae,/ dim. [filia], a little daughter : sua:
duce filiola Curionis (of an effeminate man).
fOiolna, I, m. dim. [filius], a little son.
fDluB, I, m. [FE-], a son: erilis, T. : malor,
minor, L. : maximus natu, Ta. : Mard : terrae, L e,
an unknown man: fortunae, a child of fortune,
H. ; cf. gallinae albae, lu. : filius familias, see fa-
milia.
filix, icis,/.,/em.' filicum manipli, V. : urenda
(as a weed), H.
fnum, I, n., a thread, string: Caeca regens file
vestigia, V. : deducens pollice filum, 0. : Candelae,
wick, lu. : tineae, 0. : sororum trium, the thread
of fate, H., v., 0. — F ro v. : Omnia sunt hominum
tenui pendentia filo, i. e. are precarious, 0. — A
fillet of wool (on a priest's cap), priesfs fillet : ca-
pite velato filo, L. — A string, cord, filament, fibre :
lyrae, 0. : croci, i. e. stamen, 0. : Fila sectivi porri,
shreds, lu.— Fig., of speech, texture, sort, quality,
nature, style: munusculum crasso filo, of coarse
texture: argumentandi tenue: tenui deducta po§.
mata filo, H. : orationis tuae.
fimbriae, ftrum, / [2 FID-], ^ra, shreds^
fringe: cincinnoriim, i. c. the curled ends.
fimuB, I, m. [FAV-], a reeking substance, dung^
manure (only stt^. ): saturare firao pingui sola,
v.: bubulus, L. : immundus, mire, V. : specQs fimo
onerare, Ta.
finctUBi see fictus.
findo, — ^fissus, ere [ 2 FID- ], to cleave, split,
part, separate, divide .• hoc quasi rostro finditur
Fibrenus : rostris terram, V. : tellus, quam Fin-
dunt flumina, H. : siti arva: partis se via findit in
ambas, V. : lingua In partis duas, 0. : lignum, V.
— F i g., to divuie : Qui dies mensem Findit, H.
fine, abl. of finis.
fingo, finxl, fictus, ere [FIG-], to touch, handle.
Digitized by V^OOQIC
fioiens
327
fiime
atroke^ touch genUy: corpora linguS, Y.: man as
manibiis, 0. — To form^ fcMon, frame^ shape^
mouldy models make: hominem : ab aliquo deo
ftcur.alqd e cerA: homullus ex argillA fictus: po-
eula dfe humo, 0.: fingendi ara, statuary: ima-
gines mai;r?ore, Ta.— 7b set to righU, arrati^
adorn, drets, trim : crinera, V. : fingi curAchlTie-
rum, Ph. : vifcem |^*!|indo, V. — Of the^eeiwtenance,
to alter y change^put vn^feign: .y>HliTn, Cs.: voltOs
hominum fingit soelus, \. ^mctkea mm change coun-
tenance^ T. — F i g., to form, fashion, make, mould,
give character to, compose: animos: ex alqua
re me, shape my course: ea (verba) sicut ceraiu ad
nostrum arbitrium: voltum, compose, 0.: lingua
▼ocem fingit, /orm«; Carmina, U. : finxit te na-
tura ad virtutes magnum hominem: me puailli
animi, H. : mea minora, i. e. disparage, H. — To
form by inttruction, instruct, teach, train: mire
filium, i. e. cause to play his part, T. : voce patema
Fingeris ad rectum, H. : equum docilem Ire viam,
H. — To form mentally, represeiU in thought, imag-
ine, conceive, think, suppose, exprem, sketch out:
animis imaginem oondicionis meae : ex sua natu-
ra ceteros, conceive: utilitatum causa amicitias:
in Bummo oratore fingendo, depicting: ex suft na-
turft ceteros, judge : me astutiorem : ne finge, do
not think it, Y. : finge, aliquem nunc fieri sapien-
tem, suppose : interfecti aliqui sunt, finge a nobis,
attume, L. — To contrive, devise, invent, feign, pre-
tend: fallacias, T. : causas ne det, T. : verba, i. e.
talk deceitfully, S. : (crimina) in istum: non visa,
H. : dolorem in hoc casu, lu. : malum civem Ro-
scium fuisse.
ffnlAtia, ntis, m. [P. of finio], a boundary, hori-
eon, only plur.
fini5, IvI, Itus, Ire [ finis ], to limit, bound, en-
dose within boundaries: popnli R. imperium, C:*, :
signum animo, L.: lingua finita dentibus. — To
stop, dose, shut : cavemas, 0. — F \g.,to set bounds
to, restrain, check: loqui de cupiditatibus finien-
dis. — To prescribe, determine, fib, set, appoint, as-
sign: sepulcris novis modum: spatia temporis
numero noctium, Cs. : mors est omnibus finita :
fsilra) non aliter finiri potest, i. e. has no definite
boundaries, Cs.: finire senatils consulto, ne, etc.,
L.: de peounia finitur, N€ maior consumeretur,
etc., L. — To put an end to, finish, terminate: hel-
ium, Cs. : nigris prandia moris, H. : dolores morte :
sitim, H. : ut sententiae verbis finiantur, end with
verbs: Sic fuit utilius finiri ipsi, die. — To make an
end, come to an end, cease: paeone posteriore:
Finierat Paean, ceased speaking, 0.: sic finivit,
disd,T%.
linifl, is, m. [often/, in sing., C, Y., H., 0.) [2
FID-l, that which dimdes, a boundary, limit, bor-
der g lod : iinperi, S. : baud procul Argivorum fine
positis caatris, L. : arbiter Nolanis de finibus : in-
ter eos finis, qupa feci, L. — A mark, starting-point,
goal: £iuit>u^ omnes Prosiluere suis, V.: trans
finem^iaculo expedito, H.: Solus 8uperej»t in fine,
at 'ht goal, V. — Borders, territory, land, country :
it*}r in Santonum finis facere, Cs. : his finibus eiec-
*fus sum, S. : alienos populari finis, L. : Atlanteus,
t?ie remote land of Atlas, H. — Abl. with gen., up to,
as far as: matres pectoris fine prominentes, Cs. :
Fine geniis succincta, 0. — F.i g., a limit, bound:
ingeni sui fines : finera aequitatis transire : finem
potentia caeli Non habet, 0. : sunt certi denique
fines, H. : intra Naturae finis vivere, H. — An end,
termination, dose, condusion, period, stop: finem
iniuriis facturus, Cs. : orandi finem face, T. : scri-
bendi : vitae : orationi finem facere : operum, H. :
Imperium sine fine, everlasting, Y. : Poscens sine
fine Oscula, 0. : usque ad eum finem, dum, etc.,
until the time when : quem ad finem sese iactabit
audacia ? till when f : quem ad finem ? how long f
— An end, death : invidiam supremo fine domari,
H. : quem tibi Finem di dederint, H. — An end,
extremity, highest point, greatest degree, summit :
omnia : fines bonorum et malorum, i. e. supreme
good and evil: honorum: aequi iuria, Ta. — An
end, purpose, aim, object : domOs finia est usus :
Quae finis standi ? Y.
finite, adv. [finitus], within limits, moderatdy :
a varus.
finitiinafl or finitumua, a^/. [finis], border-
ing upon, adjoining, neighboring: Oalli Belgis,
Cs. : a^r man : latus Boreae, i. e. bordering upon
the north, H. : provincia, Cs. : Marsi, H. : finitimis
inperat, next neighbors, S. : finitimi ac vieini. —
Fig., bordering upon, nearly related, like, kindred,
associated, connected: virtu ti vitium : falsa veris :
potsta oratori : historia huic generi : aitium quasi
finitima vicinitas, closest : malum.
finitor, Oris, m. [finio], a linUter, surveyor,
finitUB, adj, [P. of finio]. — I n r h e t, rounded,
rhythmical: apta et finita pronuntiare.
fio, fieri, used as pass, of f acio ; see facio.
firmamen, inis, n. [ firmo ], a prop, support:
trunci, 0.
firmamenttim, I, n. [firmo], a strengthening,
support, prop : tigna, quae firmamiento esse pos-
sint, Cs. — ^F i g., a support, prop, stay : ordinum :
accusationis : imperi: disciplinae: legionem in
primam aciem firmamentum ducit, as a support,
L. : firmamenta rei p., auspicia et senatus. — Of an
argument, the main point.
firmator, 5ris, m. [firmo], a confirmer, estab-
lisher : Missus paci firmator, Ta.
firmatUB, P, of firmo.
firme, adv, with comp. and sup, [finna8],^rm-
fy, steadily, definitely : eoncipere animo : sustinere
Digitized by V^OOQ IC
adsensOs suos : Firmius coire, 0.
Ta. : finnissime : adseverare.
firmitas
li fidens : Hac
pictis
^anare
firmitas, fttis, /. [firiuus], ^rmiuvs, dura\^y
ttreti^th, vigor: uiateriae, Ca. : gladiatoria corj..
ris. — F i g., firmnau^ steadfcutness, endurance^ cat!
stancy: auimi: sapientis: miuinium ririuitatis ha-
bere.
firmiter, adv. [firmus], steadfcutly^ imnwvably^
firedly: insistere, Cs. : in suo gradu conlocari.
firmitiidd, inis, /. [ firmus ], firmness^ dura-
bility^ strength: tauta in cis (navibus), Cs. — ^Fig.,
firmness^ constancy^ stability : haeo constitutio ha-
bet firmitudinem : aoimi, Cs. : firmitudinem simu-
lare, Ta.
finnd, St!, atus, are [ firmus ], to make firm^
atrengtheny fortify ^ sustain : corpora firmari labo-
re voluerunt : corpora cibo, L. : vestigia, V. —
Fig.yto fortify y strengthen^ secure^ confirm^ assure,
reinforce^ make lasting: urbem colonis: locum
muuitionibus, Cs. : aditQs urbis, V. : aciem subsi-
diis, L. : vocem: firmata iam aetate, matured:
pacem, L. : pro firmato stare, L. — To strengthen
in resolution, encourage, animate: animum consi-
lio : nostros, Cs. : plebem provocatione, L. : ani-
mum pignore, V. : firmato voltu, with a resolute
countenance, Ta. — To confirm, establish, show,
prove, declare, make certain : fidem, T. : id (cri-
men) arguraentis : foedera (dictis), V.
firmna, adj. with comp. and sup. [3 FER-],
strong, steadfast, stable, enduring ^ powerful : rami,
Cs. : robora, V. : firmissimi populi, Cs. : firmissi-
ma viua, Y. : mibi placebat, si firmior esses, etc. :
parum, H. : area firma templis sustinendis, L. :
adversis, Ta. — F i g., firm, fast, constant, steadfast,
immovable, trusty, lasting, strong, true, faithful :
nuptiae, T. : gener, T. : copiae : concordi populo
nihil esse firmius: fundamenta defensionis firmis-
sima : spes : firmior candidatus, with better pros-
pects: \ii\jdTn,e, trustworthy : vir in suscepta causa
tirmissimus : firmissimus ira, 0. : pectus, Y. :
(consolatio) ad veritatem firmissima, most effect-
ual: exercitus ad bellum, L. : contra Metellum,
S. : fundus nee pascere firmus,^, H.
fiscella, ae, /. dim. [ fiscina ], a small woven
basket, V., 0.
fisoina, ae,/. [fiscus], a woven basket: ficorum :
texatur fiacina virga, Y. — A xoicker hamper, crib:
trondis, 0.
fisoiiB, I, m. [FASC-]. — P r o p., a woven-basket ;
hence, a moneyiasket, money-bag, purse : fisci cum
pecunia : multus in area Fiscus, i. e. much money,
III. — The public chest, state treasury, public reve-
nues: quatemos HS in cistam transferam de
fisco : qui fiscum sustulit. — The imperial treas-
ury, emperor's privy purse (cf, aerarium, the pub-
lic treasury), Ta., lu.
826
fingo
phantoms, Y.-^ Beauty: fallax,0.: confisa figu-
rae, O.— F i g., a quality, kind, form, style, nature,
manner: optima dicendi: pereundi mille figurae,
ways, 0.— I n r h e t, a figure of speech, omains^
of style: dicendi: tres figurae (oratioui8).~'^e8p.
atUB, acfj, [P. of figure], forvufi.
^V^erga ad onus acoipiendum'- "
kter-
-pipe:
fistulas
fistula, ae, 77 ^,^.„
praecidere : ferrea, X!^^*^-:! reed - pipe, shepherd^s
pipe, pipes of Pan (of reeds differing in length
and calibre): disparibus septem compacta cicutis,
Y. : tibiae carmina non sine fistula, H. : ebumeo-
la, a pitch -pipe (to fix the pitch for an orator's
voice). — An ulcer, fistula, N.
fistulator, oris, m. [fistula], a piper.
fisus, P. of fido.
fixus, adj. [P. of Ago], fixed, fast, immovable:
illud maneat et fixum sit: flammae, 0. — Fig.,
established, settled, fixed, fast : vestigia (integrita-
tis) ad memoriam, etc. : non ita fixum, ut convelli
non liceret : consilium : animo fixum aedere, Y. :
illud fixum in animis vestris tenetote.
fiabellnlum, 1, n. dim. [flabellum], a little
fan, T.
flabellum, 1, n. dim. [flabra], a small fan, fiy-
fiap, T., Pr. — F i g. : seditionis, exciter,
flabilis, e, adj. [flu], airy, breath-like.
flabra, drum, n. [flo], blasts, breetes, winek, V.
flacceo, — , — , ere [flaccus], to befiaeeid,fiag,
droop : Messala flaccet, loses courage.
flaccesod, fiaccul, — , ere [flacoeo], to wither,
droop, languish : fiaccescebat oratio.
flaccus, adj. [uncertain], ,/Ia66y,^^0ar«f.
flagello, — , — , are [flagellum], to scourge, Uuh:
parte caudac robora (arboris), 0.
flagellum, I, n. dim. [flagrum], a whip, scourge:
flagella rettulit : horribili sectari flagello, H. : ao-
cincta flagello Tisiphone, Y. — A riding-whip, Y.
— A thong (of a javelin), Y. — A young branch,
vine-shoot, Y., Ct. — The arm of a polypus, 0. —
Fig., a lash, sting, goad: flagello Tange Chloen,
H. : Occultum (of conscience), lu.
flagitatio, onis, /. [flagito], a pressing request,
demand, importunity : tua.
flagitator, oris, m. [flagito], an importunate
asker, dun : pugnae, L. : adsiduus et aoer.
fiagitidse, adv. with sup. fflagitiosus], shame-
fully, basely, infamously, flagitiously: vivere:
imparati : desciscere ab aliquo : aliorum amori
flagitiosissimc serviebat
flagiitidsus, adj. with comp. and sup. [flagi-
tiural, shameful, disgraceful, infamous, pronigate,
dissolute: homo flagitiosissimus : civitas flagitio-
Digitized by V^OOQ IC
flagitium 3
aiflsima, S.: res: libidiDes: socordia flagitiosior,
S. : fama flagitiosissima, Ta. : pro honestis flagi-
tiosa exspectare, dugraeeful acquisiiions, Ta.
flagitiaiil, I, n. [2 FLAG-], a shame/itl ad, pas-
iionaU deed, outrage^ burning shame, dugraceftd
thing: Flagitium facimus, T. : domestica: flagi-
tiifl vita inquinata : homo flagitiis contaminattis :
nihil flagiU praetermittere, L. : tanta flagitia fa-
cere et dioere. — A thameftd thing^ shame, dis-
grace: Flagiti priDcipium est, nudare, etc., Enn.
ap. C. : Nonne id flagitium est, etc., is it not a
shame f T. : haec flagitia concipere animo, absurd-
ities. — A disgrace, rascal, scoimdrel: omnium fla-
gitionim circum se habebat, S. — Shame, disgrace :
factum flagiti plenum : Peius leto flagitium timet,
H. : flagitium imperio demere, L.
flagito, avi, atum, are, freq. [2 FLAG-], to de-
mand urgently, require, entreat, solicit, press, inu
portune, dun : sed flagitat tabellarius : insto, po-
sco,atque adeo flagito crimen : consulis auxilium :
ne eiu8 sceleris in te quaestio flagitarctur: cum
Btipendium ab legionibus flagitaretur, Cs. : admo-
nitum venimuB te, non flagitaturo: a propinquo
suo socenim suum : id ex omnibus partibus ab eo
flagitabator, Os. : id, quod ille me flagitat : amicum
Largiora, H. : semper, ut convocaremur : (stoma-
chus) pema Flagitat refici, H. : quae sint ea nu-
mina Flagitat, Y.
flagranis ^nt\»j <idj, with comp. and sfip, [P. of
flagroJ,,/Iamtfi^, blazing, burning, glowing : domus,
0. : telum, V. : Canicula, H. : flagrantissimo aestu,
L. — Olittering, shining : clipeo et armis, V. —
F i g., glowing with passion, ardent, eager, vehement :
orator studio flagranti: in studiis cupiditas: tu-
multus, V. : flagrantior aequo dolor, lu.
flagranter, adv. [flagrans], ardently, vehement-
ly.— Only sup. : flagrantissime cupere, Ta.
flagrantia, ae,/. [flagro], a glow, ardor: ocu-
loruro.
flagro, avT, itnrus, are [2 FLAG-], to flame, blaze,
hum : flagrantes onerariae : crinemque flagrantem
Excutere, V. : Flagrabant ignes, 0. — F i g., to be
inflamed with passion, blaze, glow, be excited, be
stirred: flagrabant vitia libidinis apud ilium: ut
cuiusque studium flagrabat, S. : homo flagrans
cupiditate gloriae,^rMf.' pugnandi cupiditate, N. :
immortalitatis amore : Italia flagratura hello :
eonvivia quae flagitiis flagrabunt : flagrabant vitia
apud ilium: flagrante etiam turn libcrtato, Ta. —
To be afflicted, be vexed, suffer: invidia: rumore
malo, H.
flagmm, I, n. [2 FLAG-], a whip, scourge, lash :
caesa flagro, L. : Ad sua qui domitos deduxit fla-
gra Quirites, i. e. to servUitde, lu.
1. flamen, ini.^. m. [2 FLAG-], a priest (of one
deity), /oriMn; divis bingulis flamiues sun to: fla-
^ fiavens
minem lovi creavit, L. : Martialis : flaminem pro
dere: inaugurare, L.
2. flamen, inis, n. [flo], a blowing, blast, breete,
wind, gale: Berecynthiae tibiae, H. : ramis sine
flamine motis, 0. : ferunt sua flamina classem, V. :
ingens, 0.
flaminioa, ae, /. [ 1 flamen ], the wife of «
flamen, 0., Ta.
flaminlum or flamonlum, I, n. [flamen], the
office of flamen, C, L.
flamma, ae,/. [2 FLAG], a blazing fire, blaze,
flame: undique flammft torrerentur, S. : flammam
ooiicipere, take fire, Cs. : circum venti flamma, Cs. :
effusa flamma pluribus locis reluxit, L. : inter
flammas circus elucens, blazing stars: flammam
tenebat Ingentem, a torch, Y. : flammas cum pup-
pis Extulerat, V. : extrema meorum,/M»MTa/ torch,
y. : modum Ponere iambis flamra4, H. : flamma
ferroque absumi,^rtf and sword, L.: mixta cum
frigore, heat, 0. : stant luroina flamm&, glare, V. :
flammae latentis Indicium rubor e8t,/«;fr, 0. —
Prow.: E flamma petere cibum, i. e. suffer ex-
treme hunger, T. : Prius undis flamma (sc. misce-
bitur), sooner will fire mingle with water : Unda
dabit flammas, 0. — F i g., thefiame of passion, fire
of love, glow, flame, passion, wrath : amoris : con-
ceptae pectoro flammae, 0. : Digne puer mcliore
flamma, H. : oratoris : ultrix, V. — A devouring
flame, danger, destruction, ruin : qui ab aris flam-
mam depcUit: ex ill& flamma evolavit: implaca-
tae gulae, i. e. raging hunger, 0.
flammana, flammatus, PP. of flammo.
flammeolum, I, n. dim. [flammeum], a small
bridal veil, lu.
( flamzneum, I X n- [ flammeus ],a red bridal
veil : flammeum capere, Ct : sumere, lu. : flam-
mea conterit, i. e. keeps v/ianghtg husbands, lu.
flammens, adj. [^iu\\\x\ti\,flaining, fiery : stel-
lac natura: lumina, blazing, O. : vestigia, Ct.
flaxnmlfer, fera, ferum, adj. [flamma + 1 FER-],
flame-bearing, burning, flery : pinus, 0. : vis, quae
me excruciat, Enn. ap. C. : crinis (stellae), 0.
(flammo,), avi, Atus, are [flamma], to kindle,
inflame, blaze, bum : flammantia lumina torquens
(anguis), V. : aetherio flammatus luppiter igni, C.
poet.: omnes flamma verat adrogaiitia, Ta. — Fig.:
flammato cordc, inflamed with anger, V.
flammula, ae,/. dinu [flamma], a little flame.
flatus, Via, m. [flo], a blotcing, breathing, snort-
ing: complere seiiilia flatu (sc. tibiae), H. : flatOs
austri, Ct. : flatu secundo Carbasa mota sonant, 0. :
sui flatus ne sonet aura, cavet, of his breath, 0.—
Fig., o breath, breeze: prospero flatu fortunae uti.
— Plur., pride, haughtiness: flatfis remittat, V.
flavexiB, ntis, adj. [P. of flaveo, from flavus],
Digitized by V^OOQ IC
flavesoo
sao
florens
golden yellow^ light yellow : cerae, 0. : oulta, V. :
Clytius prima lanugiue nialas, V.
flavefloo, — , — , ere, inch, [flaveo], to become
golden yellow^ turn light yellow : flavescet campus
aristft, y. : Stramina, 0.
flavus, acff, [2 FLAG-], golden yellow, reddish
yellow, flaxen -colored, blonde: aurum, V. : flava
ooraas, 0. : arva, V. : Phyllis, H. : Tiberis, H. :
Tiberinus harena, V.
flebills, e, adj. with comp. [FLA-], to be wept
over, lamentable, deplorable: species: Ino, H. :
Flebile principium melior fortuna secutA est, 0. :
multis flebilis occidit, Nulli flebilior quam tibi,
H. — Causing tears: ultor, 0. — Weeping^ tearful,
dole/id : gemitus : vox : aegritudo : modi, H.
flebiliter, adv. [flebilis], mournfully, doleful^
ly: respondere: lamentari: gemere, H.
flecto, flexl, flexus, ere [FALC-], to bend, bow,
curve, turn, turn round: equos brevi, Cs. : de foro
in Capitolium currds : habenas, 0. : cursQs in or-
bem, 0. : iter ad Priyemum, L. : flexa In biirim
ulmu8,y. : artiis, L. : ora retro, 0. : geminas acies
hue, direct, V. : lamina, avert, V. : salignas cratis,
weave, Y. : fieri fractique motils, contorted: fiexum
mare, a bay, Ta. : (silva) se sinistrorsus, Cs. : (mil-
vus) Flecti'^nr in gyrum, wheels, 0. : flector in an-
fuem, wind myself into a snake, 0. : Cera multas
lectitur in f acies, is moiddedfO. — To turn, double,
pass around: in flectendis promiinturiis : Leuca-
tam. — To turn from, avoid, turn out of: viam,
C, L. : iter, V. — To turn, go, divert one's course,
inarch, pass : laevo flectentes limine, V. : ex Gabi-
no in Tusculanos flexere colles, L. : ad Oceanum,
L. : ad sapieutiam, Ta. — Fig., to bend, turn, direct,
sway, change: animum, T. : teneros et rudis : suam
naturam hue et illuc: vocem, modulate: flexus
sonus, i. e. melancholy: mentis suas ad nostrum
imperium : aliquem a proposito, divert, L. : ani-
mos, quin, etc., L. : animos ad carmina, 0. : Quo
vobis mentes sese flexere vial ? £nn. ap. C. : Ce-
reus in vitium fiecti, H. : flexo in meridiem die,
Ta. : versQs, qui in Tiberium flecterentur, I e.
miglU be applied, Ta. — To bend, move, persuade^
influence, prevail upon, overcome, soften, appease :
quibus rebus ita flectebar animo, ut, etc : flectere
mollibus lam durum imperils, H. : Superos, V. :
fata deum precando, V. : ingenium alicuius avor-
sum, S. : si flectitur ira deorum, 0. : ad deditionem
animos, L.
fled, flSvI (flemus, Pr., fldsti, 0., flSrunt, Y.,
flSsse, L., 0.), flgtus, ere [FLA-], to weep, cry, shed
tears, lament, wail: quid possum aliud nisi flere:
ab eis fiens petivit, with tears: multa fleturum
caput ! H. : Flebit, shall smart for it, H. : de fllii
morte : ob nostras (vias), Tb. : ab insidiis, Pr. :
Troilon, bewail, H. : servitutem. Ph. : amorem te-
studine, H. : me discedere, Y. : flemus, ni nos (lex)
divideret (i. e. ne), Pr. : multum fieti ad superos,
lamented, V. : Graecia flenda, 0.
1. fletaa»P.of fleo.
2. fletUBi tLs, m. [ FLA- ], a weeping, wailing,
lamenting : Nemo funera fletu Faxit, Enn. ap. C. :
fletus gemitusque : mulieruin : cum singultu :
magno fletu auxilium petere, Cs. : largus, Y. : nul-
lis ille movetur Fletibus, Y. : fletu super ora re-
fuso, i. e. tears, 0.
flexanimuB, a^. [1 flexus -f- animus], moving,
affecting, touching : oratio, C. poet. : amor, Ct.—.^
— Tottched, affected, Pac. ap. C.
flexibilis, e, adj. [F ALC-], pliant, flexible, yield-
ing: materia rerum: arcus, O. — F is., pliant, flexr
xble, tractable : genus vocis, easily mcSiJied: oratio:
quid potest esse tarn flexibile, inconstant.
fiexilifl, e, acH. [FALC-], pliant, pliable, flexible:
circulus, chain, V. : comu, 0.
fleziloquuB, adj. [1 flexus +4 LAG-], ambigu-
ous, equivocal : oracula.
flexid, Onis, /. [ FALC- ], a bending, swaying,
bend, turn, curve : virilis laterura. — Fig., a turn-
ing, indirection: quae deverticula flexionesque
quaesisti! — A modulation, inflection, change : vo-
cis : ill cantu : modorura.
flezipes, pedis, adj, [ 1 flexus + pes ], with
crooked feet: hederae, <;2(i^'n^, 0.
flexudsna, adj. [2 flexus], yW/ of turns, wind-
ing, tortuous, crook^: iter habere.
1. flexus, adj. [ P. of flecto ], bent, winding :
lacerti,. 0. : error, 0.
2. flexus, as, m. [ FALC- ], a bending, tum^
winding, curve : aures nabent introitas multis cum
flexibus : cervicis, 0. : inplicatae flexibus viae, L. :
tardis flexibus errare, Y. : pati flexOs (i. e. fleet! ),
0. : uno flexu dextros (equos) agunt, Ta. — ^F i g., a
transition, change, crisis: rerum p.: aetatis.
(flictus, as), m. [1 FLAG- J, a striking, clashing.
— Only abl. : scuta Dant sonitum flictu, Y.
flo, flavt fl&tus, are [FLA-], to blow: belle no-
bis Flavit ab Epiro ventus : scintillam flando ac-
cendere, L. : inflexo tibia comu Flabit, sounti, O. :
classica, Pr. : tibia flattir, is blown, 0. — To coin,
mould, cast : ratio flandae pecuniae.
(flocous), I, m. [FLA- J, a lock, flock: ilium
flocci facere, to value a hair, regard as worthless,
T. : nee tamen flocci facio, care not a straw for:
totam rem p. flocci non facere: ego non flooci
pendere, T.
florens, entis, adj. with eomp. and sup, [P. of
floi*eo], blooming, floioering, i7\ bloom: cytisus, Y. :
herbae, Y. — Abounding in flowers, flowery : Hy-
mettus« 0. — Shining, briglU : oatervae acre, Y. —
F i Q., flourishing, jn-osperous, in the prime, in re-
Digitized by V^OOQ IC
floreo
881
flomen
fmUf exeeUerU : quoe ego florentis sine ferro Tioe-
ram : auctor florentissimu^, S. : adulescens, Gb. :
grati& : Ambo aeUtibus, V. — Piur. as ntbst., the
protperout^ N. — Of things : res p. florentissima :
modos nuUus est floi*entior, etc : fortuna iropera-
torit : florentissiinis rebus domos relinquere, Cs. :
florentis res suas cum lugurthae perditis miscere,
S. : opes, L. : florente iuventa Fenridus, H. : aetate
fonnaque, in youthful beauty^ Ta.
fldred, ul, — , 5re [flos], to bloom, blossom^ flow-
er: haec arbor ter noret: imputata floret usque
viuea, H. : narcisso floreat alnus, V. : si bene flo-
reat annus, 0. — 7h froth: Vina in cellia Florent,
0. — To be flUed, abound: multis Hybla thymis,
0. : autumno Floret ager, is eplendidy V. — F i g., to
flourish, be prosperous^ be in good repute, be emi-
nent, be distinguished: in Graecift niusici florue-
runt: (magna Graecia) nunc quidem deleta est,
tunc florebat : gloria generis floret : iuvenum ritu
florent roodo nata (verba) vigentque, H.: su& pa-
trift multis virtutibus floruit princeps: aoumine
ingeni : quae (familia) viris fortissimis floruit : in
re railitari Epaminondas, N. : vir in re p.
fl5reflOO, — , — , ere, inch, [floreo], to blossom,
flower, bloom: puleium. — Fig., to b^^ to flour-
ish, rise, grow into repute : ad summam gloriam :
hunc floresoentem pervertere.
floreOA, eufj. [floe], of flowers, flowery : serta,
Tb.: rura,V.
florldalua, atfi. dim. [ floridus ], somewhat
blooming: ore flondulo nitens, Ct.
fldridnSy a^. with eomjx [flos], in bloom, floW'
ering : pinus, V. : ramuli, Ot. — Of flowers, flow-
ery : ezpones quae spectet florida et varia : serta,
O.: corollae, Ot, — Pi g., blooming, beautiful: puel-
la, Ct : aetas, Ct. : Galatea Floridior pratis, 0. —
Of style : Demetrius est floridior, more florid.
fl5rilega«» acfj, [flos + 1 LEG-], flower-culling :
apes^O.
floras, wff. [flos], bright, gleaming: crines, V.
flo% Oris, m. [FLA-], a blossom, flower : sepul-
chrum floribus omaturo est: recentes, H. : qui
fodores) adflarentur ex floribus : flores rosae, gar-
lands, a. : piabunt Floribus Genium, H. : crocum
floresque perambolet Fabula, the stage strewn with
flowers, H. : caput impedire flore, H. : floribus
eras explent, i. e. honey, V. : prima genas vestibat
flore iuventas, the first down (of a youthful beard),
V. — Fig., a flower, crown, ornament, prime, best
part, freshness, promise: veteris ubertatis: nobili-
tatis ac iuTentutis: quod floris in iuventute fue-
rat, L. : Graeciae, most flourishing condition : gra-
tia aetatis flore conlecta : in flore virium esse, L. :
flos ipsus (sc aetatis), T. — Of speech, a flower,
embeuishment, ornament : conspersa (oraUo) quasi
Yerborum floribaa. etc : eloquentiae.
flosoulna, I, m dim. [floe], a littk^\^ H.— F i g.
eret: Acta omnia tamquam flosculi t.||0^yi^(|«,'!
F i g., the flower, pride, ornament : vitae, i. ^^ a^/<C
lu. : luventiorum, Ct. — A flower of rhetoric, oma-
metit: flosculos carpere.
fluctuatio, Onis,/. [fluctuo], a wavering, vacil-
lation .* aniroorum, L.
fluctuo, &vl, atus, ftre [fluotus], to move in
waves, wave, undulate, flucttuUe : quadriremis in
salo fluctuans : commune mare fluctuantibus, wave-
tossed: fluctuat Aere tellus, swims in liaht, V. —
Fig,, to be restless, be unquiet, rage, swell: magno
irarum aestu, V. ; ira intus, V. — To waver, kesi-
tote, vacillate, fluctuate : acies fluctuans, L. : animo
nunc hue, nunc illuc, V. : fluctuante rege inter
spem metumque, L. : fluctuans sententia.
fluotuor, fttus, art, dep. [ fluctus ], to waver, be
in doubt, hesitate: animo, L. : utrum, etc., L.
fluctUB, Us, m. \YLV-], a flood, flow, tide, wave,
billow, surge : maximi: sese fluctibus committere.
puppes ad magnitudinem fluctuum accommodatae,
Cs. : Luctans fluctibus Africus, H. : muloere fluc-
tfls, v. : revomere salsos fluctQs pectore, Y. : qui
(fons) fluctu totus operiretur, nisi, etc. : Fluctus
ut volutus Ad terras sonat, V. : ad fluctum de-
clamare, to the waves. — Frov.: excitare fluctOs
in simpulo, a tempest in a tea-pot. — Fig., turim-
lence, comrnotUm, disturbance: in hac tempestate
populi iactemur et fluctibus : rerum Fluctibus in
mediis, H. : fluctQs civiles, N. : irarum fluctfls, Y.
fluena, entis, adj. [ P, of fluo ], laz, relaxed,
lank: buccae. — F i g., Uix, relaxed, enervated, effem-
inate: Campani luxu, L. : membra, Cu. — Flowing,
fluent: oratio. — Lax, unrestrained: dissoluta et
fiuens oratio.
fluenta, 5rum, n. [ fluo ], a flow, flood, stream^
river : Xanthi, Y. : rauca, v.
fluentUonus, adj. [ fluenta +SON- ], wavs-
resounding : litus, Ct
fluiduB, ac(j. (fLV-], flowing, fluid, moist: M
quor, Y : humano sanguine rictfls, 0. — Soft, slack,
lax, languid: lacerti, 0.: corpora, L.: calor, ds'
composing, 0.
flulto, ftvl, — , are, freq. [fluo], to float, flow:
Fusile per rictQs aurum fluitare videres, 0. — P.
praes. : rei p. navem fluitantero in alto tempesta-
tibus, tossed: alveus, L. : transtra, Y. : corpora,
Ta. — To wave, undulate : f unes fluitabant, i. a
were slack, Ta. — P. praes. : vela summo fiultantia
malo, 0.: vestis, /oiw'ri^, Ta. — Fig., to be utteer'
tain, waver : neu fluitem dubiae spe pendulus ho>
rae, H. — P. praes. : creditur Caecinae fides fluitas-
se, Ta. : haec (mala) caecft fluitantia sorte, H.
flumen, inis, n. [FLY-], a flowing, flood, stream,
running water: rapidus roontano flumine torreni^
y. : Unguidum, H.: vivo perfundi flumine, L.
Digitized by V^OOQ IC
ineuB
332
foeduB
gMen yeUoj^^icr facere, doion stream^ Cs. : ad
Clytius pn/e proficisci, up stream^ Cs. : flumina
nk, labris sitiens fugientia capiat FlumU
Scamandri flumina, H. — A river: ul flu-
iniim in contrarias partis fluzerint: moratus ad
flumen, Cs. : flumen est Arar, quod, etc., Cs. : Ta-
iiain prope flumen orti, H. : Tibcrinum, V. : Hi-
mellae, V. — Person., a river j river-god: Conve-
niunt flumina, 0. : flumine Gange Edita, 0. — A
stream^ flood : umectat flumine voltum, of tears^
y. : pressis manabunt flumina mammis, of milk^
v.: lactis, nectaris, 0. — Fig., a flow^ fluency,
tiream, affluence : ingeni : orationis.
flumineua, adj. [ flumen J, of a river, river- :
aqua, 0. : ulva, 0. : cygnus, 0.
fluo, fluxl, fluxus, ere [FLV-], to flow, atream,
ruti: in contrarias partis: flumen quod inter euin
et castra fluebat, Cs. : natura: fluxit in ten-am
Rami Gruor, H. : sudor fluit undique rivis, Y. :
fluunt lacrimae more perennis aquae, 0.: fluit
ienibus aurutn, mells, 0. — To flow, overflovo, run
down, drip: niadidaque fluens in veste Henoetes,
V. ; fluentes buccae, dripping : tantum, yield (of
the grape), V. : cum fluvius sanguine fluxit : su-
dore, 0. — To flow, atream, pour, throng, glide : no-
doqiie siiiQs conlecta fluentis, V. : ramos compesce
flueiitis, spreading, V. : Ad terram fluit devexo
poiiUere cervix, droops, V. : relictis Turba fluit
castris, pour /or^A, v.: ad terram fLMens, sinking,
V. — To pass away, fall away, fall off, vanish :
fluent arma de manibus: poma, 0. : Cuncta fluunt,
are changing, 0. — Fig., to flow, spring, arise, come
forth, go, proceed: ex eius lingu& melle dulcior
fluebat oratio. — To roll, flow, move, spread: doc-
trina longe lateque : de Hbris nostris sermonera :
Hoc fonte derivata clades In patriam fluxit, H. :
res ad voluntatem nostram fluentes. — Of persons :
(Herodotus) quasi sedatus aronis fluit — Of speech,
to be fluent, be verbose, be monotonous: efficiendum
est ne fluat oratio : Cum flueret lutulentus (Luci-
lius), H. — To pass away, dissolve, vanish, perish :
tarda fluunt tempora, H. : mollitia: lassitudine
Tires, L. : voluptas corporis : Spes DanaQm, V.
fluTialis, e, ac{j. [ fluvius ], of a river, river-,
fiuvial: undae, V. : anas, 0. : harundo, V.
fluTiatillB, e, adj. [fluvius], of a river, river-:
testudines : naves, L. : piscis, Cti.
fluyina, I (fluvidrum, trisyl., V.), m. [FLV-], a
river: apud Hypanim fluvium : fluvio Rubicone
circumscriptus : fluvio secundo Defluere, V. : fluvii
Hibema nive turgidi, H. — Running water, stream :
fluvios praebere recentis, V.
fluzUB, adj. [P* of fluo], flowing, loose, slack :
habena, L. : crinis, Ta. : arma, Ta. — Fig., lax, loose,
(UsaoluU, careless: animi aeUite, S. — Frail, weak,
fleeiing, transient, perishable: res xio^ivtiQ, diecayed :
res humanae, S. : corpora, Ta. : fides, S. : meni
senio, Ta. : studia inania et fluxa, Tu.
fooale, is, ft. [faux], a neck-doth, H.
foculufli I, m. dim. [focus], a sacrificial hearth,
flre-pan, brazier .- foculo posito in rostris : accenso
ad sacrificium foculo, L. : buccft foculum excitat,
flre, lu.
foouB, 1, m. [1 FAC-l, afire-place, hearth : ligna
super foco reponens, H. : ad focam sedens : ex«
strucre lignis focum, p'de on wood, H. : cinerem et
conf usa ruebant Ossa focis, the funercd-pile, V. :
Dis tribus fooos ponit, cdtars, 0. : Crateresque fo-
oosque ferunt, i. ^fire-pans, V. : vlvi foci,^r8f, Pr.
— A hearth, home, family : domi focique ut me-
mineris, T. : patrii: agellus, habitatus quinque
focis, /omtVia, H.
fodioo, — , atus, 4re [FOD-], to dig, jog, poke :
laevum latus, H. — F i g. : fodicantea res, worrying,
fodio, fodl, fossus, ere [FOD-], to dig, dig upg
in fundo, T. : fodit, invenit auri aliquantum : hur
mum, Y. — To dig out, make by digging, excavate,
mine : puteos, Cs. : cubilia (talpae), V. : argentum,
L. : murum, undermine, 0. — To prick, pierce,
wound, thrust, stab : equi calcaribus armos, Y. :
ora hastis, L. : militem hasta, Ta. : Noli fodere,
jog, T. : aquas (ungula), 0. — F i g., to goad, ating^
disturb : te stimulis.
(foecund-X see fecund-.
foede, adv, w^th comp. and sup. [foedu8],/oti//y,
cruelly, basely, horribly : foedissime stipatus arma-
lis : Cdesa manus iuvenum, Y. : perire, S. : exer-
cere victoriam, L. : foedius inde pulsus, L.
foederatus, adj. [2 foedus], leagued, confed-
erated, allied: civitates: populus alquos faoere:
solum : foederati, allies.
foedlfragUl^ acfj. [2 foedus + FRAG-], Uagtit^
breaking, peifidious : roeni.
foeditas, atis,/. [1 ioed\ks\foidness,fllthinien,
hideousness, ugliness, deformity: oAon^, simch : ve-
stitQs, meanness : tanta spectaculi, L. : volnerum,
L. — F i g., baseness, defonnity, repuUiveness : homi-
nis flagitiosa : foeditate turpitudo deterret
foedo, ftvl, fttus, &re [1 foedus], to make foul,
defile, pollute, disfigure, mutilate, mar, deform: con-
tuctu omnia foedant Inraundo, Y. : voItQs Pul?ere,
0. : ora, Ta. : ferro volucrls, V. : foedati agri, laid
waste, L. — F i g., to disgrace, dishonor, mar, MuUy,
desecrate: sacella turpitudine: procerum conubiis
mixtis, Ta. : clade foedutus annus, L.
1. fbedua, adj. with comp. and sup. [ ¥Il^- ],
foul, filthy, locUksome, repulsive, ugly, unseemfy,
detestable, abominable, horrible : foedissimum moD-
strum : volucris, 0. : caput Impexa porrigine, H. :
volnus, 0. : tergum vestigiis verbernm, L. : pestl-
leutia homini, destructive, L. : locJiora lis, quae
Digitized by V^OOQIC
foeduB 3
Bubiciebantur oculis, nuntiare, L. : res visu : foe-
dum relatu, 0. — F i g., diagrcueful^ baae^ dUhonor-
able^ vile, thame/ul, in/amotu, foul : f acinus, T.:
ille ifoedior in Pompeio accusando, etc. : homo, S. :
carmen, H. : f uga, S. : mors : genus interitOs : mi-
nisieria, Y. : inceptu, L.
2. foedvLBf eris, n. [ 1 FID- ], a league, Ireafy,
compact, alliance g foeduB facere: pacto iam foe-
dere provinciarum : navem imperare ex foedere :
Ambiorigem eibi foedere adiungunt, Os. : socie-
tatem foedere oonfirmare : foedera, quibus inter
16 pacisoerentur amicitias oiyitates, L. : Romanum,
viih the BomanSy L. : nipta foedera, L. : turbare,
y. : contra foedus facere : aequum, L. : iniquuro,
L. — A compact, covenant, agreement, stipulation,
bargain: foedus fecerunt cum tribune, ut, etc.:
amorum turpissimorum foedera ferire : amicitiae,
0. : foedere pacto Exercentur, by afiaud agreement ^
v.: thalami,i.e.marrta^0CQn<ra«f, 0.: coniugiale,
0. : non aequo foedere amare, i. e. without return,
V. — A law (poet): aetema foedera certis Inpo-
suit natura locis, V.: foedere certo Et premere et
laxas dare habenas, V. : potentis Naturae, 0. : Par-
carum, O.
(foen-), see fCn. (ioet-), see f5t
foliatam, I, n. [folium], an ointment of leaves
of spikenard, nard-oil, lu.
folium, I, n. [ FLA- ], a leaf ( of a plant ): in
arboribus folia: foliis ex arboribus strictis, Gs. :
amara, H. : arida laureae: olivae,^. : foliis notas
mandat (Sibylla), V. — P r o v. : Gredite me vobis
folium recitare Sibyllae, i. e. gospel truth, lu.
I611i0iilaa» I, m. dim. [foliis], a small bag, little
sack: f oUiculis f rumentum vehere, L. : os obvolu-
tum folliculo.
follio, is, m. [FLA-], a pair of bellows: (formas)
effici sine foUibus : fofle fabrili flando accenderunt,
L. : ventoeis foUibus auras Accipiunt, V. : cavi
(causidici) foUes, puffed cheeks, lu. — A leathern
money-bag: tenso folle reverti, lu.
fomentmn, I, n. [FAY-], a toarm explication,
wultice, fomentation : fomeiita paret, H. : (iuvant)
fomenta podagram, H. — A bandage: f omenta vol-
neribus nulla, Ta. : fomentis iuvas volnera, 0. —
Fig., a lenitive, mitigation, alleviation: dolonim :
fortitudinis fomentis dolor mitigari solet : Frigida
curarum fomenta, i. e. pursuits which chill the heart
with cares, H.
fomea, itis, m. [FAY-], kindling-wood, tinder:
fiapuit in fomite flammam, Y.
Ions, fontis, m. [FY-], a spring, fountain,
well, source : aquae dulcis : rivorum a fonte de-
ductio: qui fontes aestibus exarescebant, Gs. :
locus fontibus abundans : fontium qui celat en-
gines, Nilus, H. : Yini, H. : Timavi, Y. : fontemque
ignemque f erre, spring -water, Y. — ^ mineral
13 fbris
spring, healing waters: fontes Clusini, H.— Fig.,
a fountain-head, source, origin, cause: aequitatis:
movendi : Scribendi recte sapere est fons, fi. : ab
illo fonte et capite Soorate: maeroris: is fons
mall huiusce fuit, L. : Pindarici fontis haustOs,
i. e. Pindar's verse, H. — P e r s o n., as a deity, G.
fontanuB, adj. [fons], of a spring, from a
fountain, spring- : ora, 0. : numina, 0.
fonticuluB, I, m. dim. [fons], a little spring, H.
(for), ffttus, firl, defect, (in use are fatur, fantur,
f ftbor, fftbitur ; P. perf f&tus ; perf ffttus sum or
eram ; imper, f ftre ; inf. f ftrl ; old, f ftrier, Y. ; ge-
rund, fandl, fando ; supin abl. f fttQ ; P.praes. fftns,
fantis, fantem ) [ 1 FA-], to speak, sag: Nescios
fari pueros (i. e. infantes), H. : ita farier Infit, Y. :
copia fandi, Y. : fandi doctissima, Y. : ne fando
quidem auditum est, etc., by hearsay: baud mollia
fatu, Y. : fari quae seutiat, H. : Yix ea fatus eram,
Y. : dehinc talia fatur, Y. : Fare age, quid venias,
Y. : fabor enim, etc., will prophesy, Y.
forabilis, e, acfj. [1 FOR-], that may be pierced,
vulnerable : nullo ictu, 0.
for&men, inis, n. [ 1 FOR-], an opening, aper-
ture, orifice, hole: in eo (scuto) foramina, Gs. :
tibia simplex foramine pauco, H. : foramina tectis
Addidit, O. : foramina quae patent ad animum a
oorpore : operouli foramina, L.
foras. adv. [1 FOR-1, out through the doors, out
of doors, forth, out : fifium foras mittit: se portft
proripere, Gs. : Fer cineres, Y. : pestem proicere :
(scripta) foras ^ise, publish.
forceps, cipis,/ [2 FOR. + GAP-], a pair of
tongs, pincers, forceps: versant tenaci f oroipe fer-
ruro, V. : compressA forcipe linguft, 0.
fordna, adj, [ 1 FER-], with young, pregnant:
bos, 0.— As subet.f (sc. bos), 0. ^ ^ ^
fore, forem, see sum.
forenaia, e, a^. [ forum ], of the market, of
the forum, public, forensic : oratie, in the forum:
certamen: rhetorica: labor: sententia (o^fLcio-
mestica) : vestitu forensi, in out-of-doors drm^ :
factio, idlers, L.
forea, see 1 foris.
forlca, ae,/. [forum], a public privy, lu.
1. foria, is,/. [1 FORrl — AV, a door,gaU:
quid nam foris crepuit ? T. : ad geminae limina
prima foris, 0. : forem virgft percutere, L. : forem
cubiculi clauserat : Exclusus fore, H. Plur.,
fores, the two leaves of a door, a folding - door,
double door, entrance: in liminibus aedium : a no-
bis graviter crepuerunt fores, T. : ad foris adsi-
stere: Invlsae, H. : Asperae, H.: semiapertae, L. :
divae, in the vestibule of the temp^ Y,—A door,
opening, entrance: in lateribua (equi) — Fig., a
door, approach: amicitiae.
Digitized by V^OOQIC
foils
334
fora
2. foriB, adv, p foris], out at the doon^ out of
doors^ abroad, toUhotU : exspectatus: et intra val-
lum et foris, N. : te Foris sapere, I e. for other
people, T. : oenitare : studia non impediunt foris,
in public life: fructum ferre, i. a beyond the smote:
yir olarus: auctoritas retinetur, abroad: valde
plauditur, amona the people: egere, foris esse 6a-
binium, i. e. in aebt. — Fhmi wi3unU,/rom abroad:
aut sumere ex suft vi, aut adsumere foris : auxi-
lium petendum : petita Verba, /or«^, H.
forma, ae,/., a form, contour, figure, shape, ap-
pearance, looks: homines inter se formft similes:
uberalis: eximia pueri: virgines formft excel len-
tes, L. : formft praestante puellae, 0. : formae lit-
terarum: muralium falcium, Gs. : forma et situs
agri, U. : formae, quas in pulvere descripserat, L. :
olarissimonim virorum foTma^ figures: igneae for-
mae, appearances: forma nostra reliquaque figura,
eountenance: formae deorum, i. e. the gods, 0. : ursi
Ac formae magnorum luporum, V. — A fine form,
beauty : formae mores oonsimiles, T. : formae glo-
ria, S. : Di tibi formam dederant, H. : formarum
spectator, of beauties, T. : potens, a beauty, Pr. —
An outline, plan, design, sketch : cum formam vide-
rim, quale aedificium futurum sit, scire possum. —
A modd, pattern, stamp: pecuniae, Ta. : Si scalpra
et formas non sutor (emat), lasts, H. — ^F i g., shape,
form, nature, manner, kind: totius rei p. : quasi
formae dicendi : forma et species tyranni : redacta
in formam provinciae, condition, Ta.: scelenun
formae, V. — ^In philos., a sort, kind: Genus et
formam definire : eius (generis) duae formae.
fonnioa, ae,/., an ant, pismire, C, V., H., Pr.
formidabilla, e,adj, [1 formido],eaitftf^/Mr,
terrible, formidable : lumen, 0. : (non) uUi, 0.
1. fbrmidd, ftvl, fttus, ftre, to fear, dread, be
afraid, be terrified, be frightened: omnia : illius
iraoundiam : te, H. : forroidata Parthis Roma, H. :
quo satietas formidanda est magis: plenimque
formidatus, inspiring terror, Ta. : naribus uti, H. :
formidatis auxiliari aquis, hydrophobia, 0.
2. formidd, inis, /., fearfulness, fear, terror,
dread, awe: tanta : formidinem suam alquibus ini-
cere: mortis, H. : formidinesopponantur: incom-
modorum. — Rdigious dread, reverence, awe : silva
priscft formidine sacra, Ta. : saevi Martis, awe, V.
— ^P e r 8 o n. : atra Formidinis ora," V. — That which
produces fear, a frightful thing, fright, horror,
terror : caligans nigra formidine lucus, V . : defen-
•oribus formidinem ostentare, i. e. to threaten, S. :
quibus formidini essemus, S. — A scarecrow, bug-
bear: Oervam saeptum formidine pennae, V.: fu-
rum ayiumque, H.
fonrndaldse (-dolose), ado. [formiduloeus],
fearfully, terribly,
fonnidiilosiis or fonnidolosas^ a4j* with
comjo. and sup. [2 tovm\\io\ producing fear, dread
ftd, terrible, terrific : loca, S. : alqs illi : silva o, H. .
helium formidulosisslmum. — Afraid, timid, <tn»-
orous: exercitus formidolosior hostium, Ta.
fonn5, ftvl, fttus, ftre [forma], to shape, fashion,
form, buUd: materiam, signum in muliebrem figu-
ram : in Idft Classem, Y. : signum e marmore, O. :
formatus cum comibus, deleted, 0. — Fig., to
shape, form, regulate, dispose, direct, prepare, eon^
pose: verba sicut ceram : ea quae inter se discre-
pant : consuetudinem : Personam, invent, H. : pue-
rum dictis, H. : podtam, H. : se in mores alcuiui,
L. : gaudia tacitft mente, imagine, O.
fomiose, adv. with eomp. [ f ormosus ], grace-
fully: saltare, Pr. : surgere f ormosius, Pr.
fomidaitas, fttis,/. [f ormosus], beauty,
formosus (fonnonsus), a<(;. with comp, and
sup. [ forma 1, finelv formed, beautiful, handsome:
pyramidis (forma) videtur esse formosior: vir-
gines f ormosissimae : Vis f ormosa videri, H. : For-
mosi pecoris custos formosior ipse,V.: onmium
aetatis suae formosissimus, N. : tempus (L e. ver^
0. : oculis, 0.: nihil est virtute formosius. — As
subsLf. : formosae nomen habebam, the beauty, 0.
fomrala, ae, /. dim, [forma], a form, draft,
contract, covenant, agreement, regulatum: antiqua
iuris, L. : milites ex formulS parati, L. — A rule,
principle: formula consUtuenda est: certa disci-
plinae : haec formula reges tenet, H. — In law, a
forrn, rule, method, prescription, formula (for
judicial proceedings) : pacti et convent! : in testa-
mentorum formulis versari: antiquae: postula-
tionum: sunt formulae de omnibus rebus oonsti-
tutae: cog[dtioniB,ther%deofeviienee,h.
fbmacalis, e, adj. [fomax], of ovene: dea, i. e.
the goddess Fornax, 0. — Plur, n, as subst., the festi-
val of Fomax, baking festival, 0,
fomacula, ae,/. dim, [fomax], a small oven,
little furnace, lu.
fornix, acis,/. [2 FOR-], a furnace, oven, kiln :
in ardentibus fomacibus: recoquunt patrios for-
naoibus ensls,y. : undans ruptis fomacibus Aetna,
craters, V. — P er boil, the goddess of ovens, 0.
fomicatu^ €ufj. [{omii.'], vaulted, arched: pa-
ries: via (leading to the Campus Martius), L.
fornix, icis, m., an arch, vault, cellar: haios
(Verris) in foro Syracusis : camera lapideis fomi-
dbus vincta, S. : adverso fornice, V. : fomices in
muro ad eTCVLrrendum, vaulted openings for salliee,
L. : Gael! ingentes, Enn. ap. G. : Fabius or Fabia-
nus (GJl or Fabii (0.), a triumphal arch in the
Sacra "V^a. — A covered way, L. — A brothel, H., lu.
fors, fortis (only nam. and abl. except in the
name Fors Fortuna ), /. [1 FER- 1, chance, hap^
luck, hazard, accident: Quod fora leret, feremu8|
Digitized by V^OOQ IC
foraan
885
fortuna
T. : sed haec, ut fora tulerit : quam sibi sortein fors
obiecerit, H. : uti quosque fore coDglobaverat, S. :
forte quadam Tiberis effusus, L. : Fors fuat pol !
may it be to^ T. — P e r s o n., ^ goddets of chance :
Fore omnia vereat, V. : dea Fore, 0. — E 8 p.. Fore
Fortuna, Oood Fortune^ with a temple on the Tiber,
outside of the city : aedis Fortis Fortunae, L. :
Fortunae Fortis honores, 0. : casu aut forte for-
tune.— Ellipt.: for fore sit, U might happen^
perchance^ perhapn^ peradoenture : tu fors, quid
me fiat, parvi pendid, T. : Et fore aequatis oepis-
sent praemia rostris, Ni, etc., Y. : nunc ille Fore
et vou facit, V. ; see also forte.
foraan, adv, F ellipt. for fore sit an ], perhape,
perchance, peraaverUure : aliquis me foreitan Pu-
tet non putare hoc verum, T. : forean et haec olim
meminisse iuvabit, V. : forsan aliquem verum ser-
monem auctores trediderint, L.
foralt, adv. [for fore sit], perhaps^ H.
foraltan, adv. [for fore sit an], perhaps^ per-
adventure^ it may be that : mihi parvam habeat
fidem, T. : foreitan quaeratis, etc. : Foreitan . . .
quae sint fastigia quaeras, V. : illud foreitan
quaerendum sit, num, etc. : niroium foreitan haec
111! mirentur: liberius loqui quam foreitan ipsi
▼elint : querellae, cum foreitan necessariae erunt,
L. : te iam tenet altera coniunx Foreitan, 0. :
multa tulimus alii spe forsitan recuperandae li-
bertatis : illius facto, primo forsitan dubio, etc.,
L. : forsitan post paulo morbo interttura vita, S.
fortaaae, adv, [for fortassis], perhaps^ perad-
vetiture, probably^ possibly : Audisti fortasse, T. :
bic tu fortasse eris diligens : fortasse dixerit quis-
piam: iis incomraodis mederi fortasse potuisse:
res fortasse verae, certe gi-aves. — With numbere,
about: trigiuta fortasse veretls: Pompeius bien-
nio quam nos fortasse maior: nger, fortasse tre-
centis, Aut . . . nummorum milibus emptus, H.
fortasaia, adv. [for forte an si vis], perhaps,
probably J possibly, it may be thai : quaeret fortissis
quispiam, displiceatne, etc. : cum sis quod ego et
fortassis nequior, H.
forte, adv, [aW. of fore], by chance j by accident,
casually, accidentally : forte, temere, casu : captivi,
para forte pare consilio oblati, L. : cum casu Pu-
teolos forte venissem: cum eenatum forte apud
Yitellios e8set,L. : fit forte obviam Mihi Pborroio,
T. : forte evenit, ut, etc. : erat forte brumac tem-
pus, L. : quam saepe forte temere Eveniunt, quae,
etc., T. : nee quicquam reptim aut forte temere
egeritis, L. — Once, once on a time: Forte per an-
gustam volpecula rimam Repserat, H. : Ibam forte
Vi& Sacr&, H. — Perhaps, ^chance, peradventure :
si forte f rater redierit viso, T. : si quis vestrum
forte miratur, etc. : si forte eo vestigia ferrent,
L. : quod si forte ceciderint : certare sagittft Invi-
tat qui forte velint (i. e. si qui foite velint), V. :
nemo saliat sobrius, nisi forte insanit: qui me-
tuo, ne te forte flagitent : metuens, ne forte de-
prehensus retraheretur, L. : Forte quid expediat
communiter quaeritis, H. — UrUess indeed, unless to
be sure: criminatio dissoluta est, nisi forte ex-
spectatit*, ut, etc. : nisi forte me animus fallit, S.
fortioulua, adj. dim. [fortis], somewhat bold,
rather brave: forticulum se praebere.
fortia, e, adj. with comp. and sup [ 8 FER- ],
strong, powerful, mighty: equus: latus, youthful
vigor, H. : ligna, Cs. : castra : uhni, V. — Strong,
vigorous, firm, steadfast, stout, courageous, bravSy
manly, valiant, bold,fearless : vir, man of honor, T. :
fortis et constantis est, non perturbari : uecessitudo
timidos fortis facit, S. : Rebus angustis animosus
atque Fortis appare, H. : horum fortissimi sunt
Belgae, Cs. : seu quis capit acria fortis PocuU,
H. : in dolore : ad sanguinem civilem, L. : contra
audaciam fortissirous : Scriberis fortis, a hero, H. :
manu, i. e. personally brave, N. : si fortes f ueritis
in eo, had proceeded with vigor : f ugacibus, 0. :
Tractare serpcntes, H. : aurum Spernere fortior,
H. — P r o V. : fortis fortuna adiuvat, T. — Of things,
strong, spirited, brave, bold, enduring, impetuous:
senectus fortior: oculi, 6o^; animi impetus: ut
paulo fortius factum, Cs. : facta, S. : opera, service,
L. : fortior contra dolorem disciplina : fortissi-
mae senteutiae: oretio (opp. placida). — As siUfsi.
n. : serae ad fortia vires (sc. facta), V. : fortem
ad fortia misi, 0.
fortdter, adv. with comp. and sup, [fortis],
strongly, powerfully, vigorously : utere loris, 0. :
arserunt fortius ignes, 0. — Strongly, powerfully,
boldly, intrepidly, valiantly, bravely, manfully : res
fortiter gestae : sustinere impetum militum, Cs. :
fortius refutare dicendi licentiam : fortius pugna-
re, Cs. : rei p. partem fortissime suscipere : for-
tissime restitit hosti, Cs.
fortitQdo, \r\\9,f. [fortis], strength, force : hir-
corum, Ph. — Firmness, manliness, fortitude, reso-
lution, bravery, courage, intrepidity : quae est do-
lorum laborumque contemptio, etc. : in periculis :
pro gloria fortitudinia, Cs. : domesticae fortitudi-
nes (opp. militare8),/)roo/» of valor.
fortuitd, adv. [forte], by chance, accidentally,
fortuitously, casttauy : quid casu et fortuito f utu-
ruin sit: non enim temere iiec fortuito creati su-
mu8 : non fortuito aut sine consilio, Cs.
fortuitua (once trisyl., lu.), cu^. [fore], hap-
pening by chance, casual, accidental, fortuitous :
concursio rcrura fortuitarum : caespes, H. : bo-
num : naufragium, Ta. : sermo, Ta. — Plur. n. ai
subsi., accidents, casualties, Ta.
fortuna, ae, /. [ fore ], chance, hap, luck, fate^
fortuhe : volubilitas fortunae : plus fortunara
Digitized by V^OOQ IC
fortunate 8;
quam consilium valere: fortunae rotam peitiroe-
scere : secunda Haud adversa, V. : rei p. fatalis :
belli fortunam temptari, Cs. — P erBon.^ t?ie god-
dm of/aU, Luck, Fortune, T., C, V. : Fortunae
filius, fortune*8 favcriU, H. : Fore Fortuna ; see
fors. — F i g., tiate, eondUton, fortune, cireumstancn,
faU, lot, position, rank : fortunae commutatio, Cs. :
prospera adveraave: miserior, Cs.: servorum: po-
puli R. conditione socii, fortuna servi: inferior
fortunft : si eo meae fortunae redeunt, ut, etc., T. :
suas fortnnas eius fidei permittere, Cs. : cui cessit
triplicis fortuna regni, the lot, 0. — Qood-luek, good-
fortune, proaperitg, euceeta : 0 fortuna, ut num.
quam perpetuo es data ! T. : Marcello propter
fortunam saepius imperia mandata: fortuna rei
p. vioit, S. : superbum se praebuit in fortunft : a
fortuna deseri, Cs. : fortunam habere, succeed, L. :
Dum fortuna f uit, Y. : Sed fortuna f uit, i. e. is
gone, Y. : Ut tu fortunam, sic nos te feremus, H. :
summum fortunae, H. : quae sit fortuna facillima,
way to success, Y. — lU-litck, mishap, misfortune,
adversity : quoniam sit fortunae cedendum, Cs. :
Troiae Fortuna tristi clade iterabitur, H. — Prop-
erty, possessions, goods, fortune : Quo mihi fortu-
nam, si non conceditur uti f H. : concessa aliis,
0.: cum fortuna crevisset, N. : fortunas morte
dimittere : fortunis sociorum consumptis, Cs.
fortunate, a<fv.rfortunatus],/>r(Mperot»/y: vi-
▼ere : gestum esse, L
fortunatUB, adj. with comp. and sup. [P. of
fortnno], prospered, prosperous, lucky, happy, fort-
unate : foris aperis fortunatus, T. : comitatu no-
bilium iuvenum : fortunatior Fortuna : Ingenium
fortunatius arte, H. : fortunatissimus haberi : for-
tunatus laborum, in his achievements, Y. : res p. :
vita, H. — P o e t. : nemora, groves of the blest, Y.
— In good circumstances, well off, wealthy, rich:
gratia fortunati et potentis: insipiens: quibus
licet esse fortunatissimos, Cs.
fbrtuno, &▼!, &tus, ftre [fortuna], to make pros-
perous, make happy, speed, further, prosper, bless:
tibi patrimonium del fortunent: quod faxitis,
deos velim fortunare, L. : tibi horam, H.
foruU, drum, m. dim. [forus], a book-case, lu.
forum, i, n. [1 FOR-], an open space, public
place, court, market-place : forum, id est, yestibu-
lum sepulcri : per fora loqui, Ta. : Para forum cele-
brant, 0. — A market-place, market, enclosure for
sdling, exchange : fora exstruere, Ta. : rertim ve-
nalium, S. : cui fora multa restarent, had many
market-places to visit : boarium, the cattle-market
(adjoining the circus), L. : hoHtorium, the vegeta-
ble-market, L. : piscatorium, tJie fish-market, L. —
P r o V. : Scisti uti foro, i. e. to act for your advan-
tage, T. — A market-pUue, forum, public square,
exchange (in each city, the centre of public life) :
Nunc forum quern spectat, i.e. all the people, H. :
6 foveo
statua eius (Anici) Praeneste in foro statuta, I^ :
mane forum pete, H. — In Rome, esp. Forum Ro-
manum, or Forum, an open space between the Cap-
itoline and Palatine huls, surrounded by porticos
and shops : toto quantum foro spatium est, L. :
adripere verba de foro, pick up in the street : ca-
ruit foro Pompeius, i. e. was compelled to avoid:
Hliam in foro sua manu interemere: forumque
Litibus orbum, H. : ut primum forum attigerim,
i. e. engaged in public affairs : studia fori, Ta. :
forum Mandabo siccis, i. e. affairs of state, H. :
ut forum et iuris diction em cum ferro et armis
conferatis, the courts: cedat forum castris: In-
sanum, Y. : forum agere, hold court : fori hare-
na, lu. : civitates, quae in id forum convenerant,
that court-district : extra suum forum yadimonium
promittere, jurisdiction : annos iam triginta in
foro versaris, in trade : sublata erat de foro fides :
hunc in foro non haberemus, i. e. he would have been
bankrupt : Cedere foro, become bankrupt, lu. : Fo-
rum Augustum (with an ivory statue of Apollo),
0. ; called forum, lu. — As nom. propr. of many
market and assize towns. — Esp.: AppI, a market-
town in Latium, on the Yia Appia, C, H. : Aure-
lium, a smaU town on the Yia Aurelia, C.
forus, I, m. [1 FOR-], a gangway (in a ship) :
per foros cursare : laxat foros, Y. — A row of seats
(in the Circus), L. — A cell (of bees) : conplere fo-
ros, Y.
fossa, ae, /. [ f ossus ], a ditch, trench, fosse .*
fodere fossam, L: ut aditus fossA cingeretur:
▼alio atque fossft moenia circumdat, S.: ▼alio
foss&que munire, Cs. : cingebant oppida fossae, 0. :
fossas inplere, Y. : institutae fossae, Cs. : cruor
in fossam confu8us,H. — A river-bed, water-course :
Rheni. — A gutter, water-way, Y. — A furrow (to
mark foundations) : designat moenia fossft, Y.
fbssio, onis,/. [FOD-], a digging: recens:
fossiones agri.
fossor, oris, m. [FOD-1, a digger, delver, ditch-
er: robustus, V. : Siqualidus, lu. — Poet., a fnunp-
kin, Ci.
fossus, P. of fodio. fotus, P. of foveo.
fovea, ae, /., a small pit: (cada^era) fo^eis
abscondere, Y. — A pitfall, pit : belua, quae in
foveam incidit, etc. : metuit fo^eam lupus, H.
foTeo, fovl, fotup, ere [FAY-], to warm, keep
warm: pennis (pullos): pulli a matribus foti:
ignes manu, i. e. keep up, 0. : nomen in marmore
aperto pectore, warmed with her naked breast, O.
— To cherish, foster, fondle, foment: corpus, O. :
▼olnus lympha, bathe, Y. : gremio (puerum), V. :
anhelans Colla fovet, i. e. Uans against the tree,
V. : cnstra fovere, ding to, Y. : hiemem hixu, sU
the winter through, Y. — Fig., to cherish, caress,
love, favor, support, assist, encourage: hunc: (du-
Digitized by V^OOQ IC
fractna
887
frauft
ces) pugnantis ape, encourage^ L. : utram partem,
L. : fovendia hominum sensibus, 6y pampering :
Tota animo, 0. : perditam spew, L. : Cupidine belTa,
prolonged by Cupid' » agency^ V. : dolores, pallitUe :
famam inauem, i. e. an wifounded reputation^ Y. :
hoc regnum dea gentibus esse tenditque fovetque,
fondly ttrivea^ V.
fractns, anH, with eomp. IP. of frango], inter-
rupted^ irregular : murmur, Ta. — F i g., weakened^
weakj feeble^ faint : spes amplificandae fortunae
fractior: vox, Ta.
fraenmn, see fren-. fraga, see fragum.
fracUia, e, adj. [FRAG-T, «m/y broken, brittle,
fragile: rami, v.: myrtuSfH. : aquae, i. e. tee, 0. :
iragills incende laurtls, crackling, V. — Weak, per-
ithable, frail, fickle : corpus: res humanae: for-
mae gloria, S. : anni (of old age), 0. : Pediatia,
the cMieate Mies Pediatui, H. — ^As tubst. n. ; f ra-
gill inlidere deutem, H.
fragUitaa, atis,/ [fra^lisj./ro^ify, toeakncBS,
frailty : naturae : humani generis.
fragmen, inis, n. [FRAQ-1, a broken piece,
fragment : ingens montis, V. — -Mostly plur.,frag-
ments, nUne, urreck : mucronis, Y. : uavigii, 0. :
fragmina poni Imperat, cAtpi, 0.
fragmentum, l, fi. [FRAG-l, a piece broken
off^ piece, remnant, fragment : lapidis : acutum,
L. — Plur. : tegularum, L : Ramea, Y.
fragor, oris, m. [ FRACK ], a crashing, craah,
noiee, din : fragorem Silva dat, 0. : tectorum, L. :
Fit fragor, a thunder-peal, 0. : subitoque fragore
Intonuit, Y. : terra adventOs hostiom quasi fragore
qoodam denuntiat.
fragoaua, acff. [fragor], broketi, rough, uneven :
silvae, 0. — Crashing, roaring : torrens, Y.
fragrana, ntis, adj, [P. of fragro], sweet-smeH-
ing, fragrant : mella, V. : odore domus, Gt
( fragum, I X ^i <"> strawberry. — Only plur. :
humi nascentia, Y. : montana, 0.
framea, ae, /. [ Germ. ], a spear, javelin, Ta. :
Martis, lu.
francd, frSgi, frftctus, ere [FRAG-], to break in
pieces, dash to pieces, shiver^ shatter, fracture : ova :
anulus f ractus est : navibus fractiB, Cs. : navem,
suffer shipwreck, T. : lanua f rangatur, H. : corpora
Ad saxum, Y. : laqueo gulam, strangle, S. : brao-
chiam : Si fractus inlabatur orbis, H. : in arbore
oomu, O. : te, tigris ut aspera, tear in pieces, H.:
diem mero, shorten, H. — To break up^ grind, bruise,
crush : glaebam Bidentibus, Y. : fruges saxo, Y.
— To break (of waves): tamquam fluctum a saxo
f rangi : arcus aquarum Fraugitur, 0. — F i g., to
break down, subdue, overcome, crush, dishearten,
weaken, diminish, violate, soften : alqm, ut, etc. :
DanaQm fractae vires, Y.: quern series inmensa
laborum Fregerit, 0. : proeliis f racti, Cs. : te ut
uUa res frangat f : pudore : alqm patientift : omnia
res mea f racta est, my fortune was lost, H. : res
fractae, catamUies, Y. : Frangimur f atis, Y. : f rangi
aspectu pignorum suorum, Ta. : bellum proeliis :
praedonis audaciam : consilium alicui us : doli fran-
gentur inanes, come to naught, Y. : foedus : man-
data, /at/ in, H. : dum se calor frangat, subsides.
frater, tris, m. [ cf . Engl, brother ], a brother :
muor, eider, T. : fratres gemiui, twin brothers:
gemelli, 0. : germanus, fuU brother : coniurati
fratres, Y.: cum fratre Lycisce (of a dog), 0.:
volo, mi frater, fraterculo tuo credas (of a friend):
Eheu pudet f ratrum, i. e. fellow-citigens, H. : per-
fusi sanguine f ratrum (in civil war), Y. — Plur.,
brethren ( i. e. allies ) : a senatu appellati, Cs. —
yfhhpatruelis, a cousin, first cousin, father's broth-
er's son: hie illius frater patruelis: Luci fratris
noetri mors (sc. patruelis). — F i ft., of things: poei-
tos ex ordine fratres (i. e. libros), 0.
frateroulua, I, m. dim. [frater], a little brother :
Gigantis, i. e. earthrbom, lu. — Of a friend : frater-
culo tuo credas.
frateme, adv. [frater], in a brotherly manner :
faoere: amari.
frAtemitaa, atis, /. [ f ratemus ], brotherhood,
fraternity, Ta.
fratemua, adj. [frater], of a brother, brother-
ly, fraternal: amor, Cs.: vitia, a 6roM^*<; Scelus
f raternae necis, fratricide, H. : Mores, of Zethus,
brother ofAmphion^ H. : undae, of Neptune (broth-
er of Jupiter), 0. : invidia, towards a brother^ S.
— Of a kinsman : Frater erat, fraterna peto, a
cousin's arms, 0. — Fraternal, dosdy allied,friend-
ly : nomen populi R., i. e. the honor of alliance
with, Cs. : amor: foedus, H. : abiungens fratemA
morte iuvencum, of a yokefellow, Y.
fratricida, ae, m. [frater +2 SAC-], a brother^s
murderer, fratricide, 0., N.
fraudatio, dnis,/. [fraudo], a clteating^ deceive
ing, deceit, fraud ; opp. fides : sine f raudatione.
fraudator, Oris, m. [fraudo], a cheat, deceiver,
defrauder : creditorum : praedae, L.
fraudataa, P. of fraudo. — Plur. n. as subsl.,
stolen money, Cs.
fraudo, &vl, &tus, &re [fraus], to cheat, beguile,
defraud, rob : socium : creditores : fraudatis lu-
cemis,H.: magn&pecuniftfraudari: milites praeda,
L. : (puerum) regno, Y. : amantem spe, 0. : f rau-
dans se ipse victu suo, L. — To embezzle, purloin,
steal : stipendium equitum, Cs.
fraudulentua, atff. [fraus], cheating, deceitful,
fraudtdent: Karthaginienses : venditiones.
fraua, fraudis (gen. plur. fraudium, C. ),/. [2
FER-], a cheating^ deceit, imposition, fraud: ad
Digitized by V^OOQ IC
fraxineuB
338
frequenter
fraudem callidi: cum fraude fiat iniuria: fraus
fldem in parvis sibi praestruit, L. : occasionera
fraudia quaerunt, Cs. : per summam fraudem:
Litavici fraude perspecta, Cs. : quod fraudem
legi fecisset, L. : ii, quibus per fraudem f uit uti
(in perils), i. e. have obtained wrongfully, S. : sese
dedere sine fraude, i. e. unconditionally^ Cs. : be-
stiae eibum ad fraudem suam positum aspernuntur,
L.: exagiubantur omnes eius ir&udeB, de€a>tion8 :
fons fraudium. — Of persons, a cheat, deceiver,
fraud, T. — A bad action^ offence, crime: impia:
scelus f rausque : priscae vestigia f raudis, V. : no-
citura Postmodo natis, H. : fraudes inexpiabiles
concipere. — A adf -deception, delusion, error, mis-
take: Inperitos in fraudem inlicis, T.: in fraudem
deducere: in fraudem in re p.delabi: Fi-aude loci
et noctis Oppressus, ignorance of, V. — Injury,
detnment, damage, hurt, harm: ventosa ferat cui
gloria fraudem, v.: id mihi fraudem tulit: esse
alicui fraudi aut crimini, tend to Am injury: ne
Servilio fraudi esset, quod, etc., L.: quod sine
fraude meft fiat, facio, vrithout harm, L.: dies, ante
quam sine fraude liceret ab armis discedere, S.—
Person., Fraud, the god of deceit.
frazineuB, adjAl f raxinus], ofashwood, ashen :
sudes, V. : trabes, V . : hasta, 0.
1. frazinuB, l,/, an ash-tree, ash, V., H., 0.—
An ashen spear, ashen javdin, 0.
2. frazinus, acfj, [ 1 fraxinus ], of ash-wood,
ashen : virga, 0.
fremebundus, adj. [fremol muttering, mur-
muring: tanta moles, Att. ap. C.: alquis, 0.
fremenB, ntis, P. of fremo.
fremidnB,adj. [FRE}A-],murmuring : turba,0.
fremitus, as, m. [FREM-l, a i-ushing, resound-
ing, murmuring, humming, hud noise : Af rorura
fremitu terrere me : maris : eorum, qui veniebant,
Os. : ex noctumo fremitu, Cs. : si displicuit sen-
tentia, fremitu aspemantur, Ta,: fremitu viriim
Consonat nemus, V. : frementis Verba volgi, 0. :
equorum, neighing, L. : (apum), humming, V.
fremo, ul, — , ere [ FREM- ], to roar, resound,
growl, murmur, rage, snort, howl : (venti) Circum
claustra fremunt, V. : saxa concita murali Tor-
mento, whiz, V. : LaetitiS ludisqne viae, resound,
V. : leo Ore,V. : eqnus, neighs,Y, : freraant omuea
ticet, mutter : magno circum clamore, applauded,
V. : animis, V. : Stabat acerba f reraens Aeneas,
V. : rumor de tibicine Fremit in theatro, Ph. — To
murmur at, grumble because of, complain loudly
of: consulatum sibi ereptum : uno omnes eadeni
ore freraebant, V.: alqd, L., H.— 2b demand an-
arily, cry threateningly : Arma amens fremit, V. :
Pedum delendura, L.
fi«mor. oris, m. [FREM-], « '^^ roaring, mnr-
mur : varius, V.
( frend5, -— , — , ere ) [ FRI- ], to gnas\ gnaah
the teeth (only P. praes.): leo Freiidens, C. poet. :
graviter, V. : tumida f rendens Mavortius ira, O. :
frenileute Alexandre eripi sibi victoriam, Cu.
freni, drum, plur. of frenum.
frend or fraend, &vl, atus, are [ frenum ], to
furnish with a bndle, curb, bridle : equos, V. : equi
frenato est auris in ore, H. : ora cervi capistris,
0. : Frenato delphine sedens Thetis, O. — To bridle,
curb, restrain, check: ventos, V.: cum hiems gla-
cic cursiis f renaret aquarura, V. — F i g., to bridle,
curb, check, restrain, govern : furores legibus : im-
petum (scribendi). Ph. : lustitia gentis, V. : timore
frenari, quo minus, etc., L.
frenum (frae-), I, n., plur. frfinl, Orum, m., or
frfina, Orum, « [3 FER], a bridle, curb, bit: fre-
numque (equus) recepit, H. : non frenum depulit
ore, H. — P r o V. : frenum mordere, take the bit in
one's teeth, le.resist. — Plur.: sonipes frena mandit,
v.: frcnosaudire,V. : inhibuit frenos, L. : asellum
docere currere frenis, H. : frenos pati, Ph. : ea
frena furenti (Sibyllae) Concutit Apollo, V.— F i g.,
a bridle, airb, means of governing, restraint, check,
limit : Ni frenum accipere et victi parere fatentur,
V. : furoris : date frenos naturae, give the reins t4>,
L. : pinus, cui victa remisit Frena rector, the helm,
0. : frena licentiae Inicere, H. : calcaribus in Epho-
ro, in Theopompo frenis uti : prosiliet frenis natu-
ra remotis, H.
(frenuB, I, m.), see frenum.
frequens, entis, adj. with comp. and sup,
[ FARO- ]. — Of persons, often, regular, constant,
repeated, assiduous: Cum illia unft aderat frequens,
T. : erat Romae frequens, much at Home : Plato-
nis auditor, <Mi»rft«oi«.* ad signa esse, L. : te audivi ;
filium frequentiorera prope cum illis quam secum
cernebat, L. — Of things, repeated, often, frequent,
common, usual : pocula: iambus: familiaritas, N. :
f requentior f ama, L. : rarus ferri, frequens fustium
us us, Ta, — In great numbers, full, crowded, numer-
ous: cives atque socii: i requentior legatio, L. ;
senatus, S. : senatus f requentior : frequentissimo
senatu : f requentes venerunt, Cs. : hue quam fre-
quentissimi conveniunt, Ca. : frequens redemptor
cum famulis, i. e. with a throng of attendants, H. :
telia frequentihus instare, V. — Of places, fiUed,
full, croioded, popidous, much frequented, well
stocked: fi-equentissiraum theatrum : nulla (prae-
fectura) tota Italia frequentior : Nuraidia, S. : em-
porium, L. : ludi, H. : tectis urbs, L. : herbis cam-
pus, V. : utra pars frequentior vicis esset, L.
frequentatio. onis,/. [frequento], a frequent
IMC, era lading : argumentorum.
frequentatua, adj. [ P. of frequento J, full,
rich, abounding : genus (orationis) sententiis.
frequenter, culv. with comp. and sup. [fre-
Digitized by V^OOQ IC
frequentia 9
qoens], ofUn^ freqaeniXy: adesse nobis: Nod
alias missi cecidere frequentius ignes, 0. : trala-
tione frequentissime uti. — In great numbers, by
many: ea (urbis) habitatur frequentissime: Ro-
mara inde frequenter niigratum est, L.
frequentia, ae, /. [ f requens ], an auembling
m great nttmbers^ concourfe, muUitude, crowd,
throng: reduci cum maxim& frequenti&: non usi-
tatA frequentift stipati sumus : civium : sumnia
hominum : volgi, N. : Thucydides ita creber est
rerum frequentis«
frequento, avi, atus, nre [ f requens ], to visit
frtquenily, frequent, resort to, do frequently, re-
peat : dom'um meam : arva, V. : Mariuro, often
resort to, S. : coetu salutantium frequentari, Ta. :
* Hyraenaee ' frequentant, keep calling, 0. : verbi
translatio frequentata delectationis (causa). — Of
persons, to assemble in throngs, bring together,
crowd: quos cum casu hie dies ad aerarium fre-
quentasset, etc. : populum : acervatim multa : est
iuminibus frequentanda oranis oratio sententia-
rum. — Of places, toJUl with a multitude, fU, crowd,
people, stock : urbes frequentari, be peopled: Tera-
pla frequentari Nunc decet, 0. : contiones legibus
agrariis, to draw a crowd by proclaiming, etc., L.
— To celebrate, keep in great numbers, observe in
mtdtitudes: ludos: ad triumphum frequentandum
deduct!, L. : sacra, 0.
fretenaia, e, adj. [^f return], of a narrow sea :
mare, i. e. Strait of Sicily.
fretum, I, n. (abl. also freta, m., C.) [FVR-], a
strait, sound, channel : f retorura angustiae : freta
inter currentia turres, H. : in freto Oceani, narrow
sea, Ta. : Siciliense, the Strait of Messina : Siciliae,
Cs. : ab Italiil freto diiunctus : actus freto Neptu-
nius Dux (sc. Siciliae), H. : fretum nostri maris et
Oceani, i. e. the Strait of Gibraltar, S. — The sea:
fretum puppe secare, 0. — Plur. : In freta dum
flurii current, V. : f retis acrior Hadriae, H. — F i g.,
a strait, narrow sea: perangusto fretu divisa
iura. — A gulf, abyss: in illo aeris alieni tamquam
fretu.
1. fretus, adj. [ 8 FER- 1, leaning, supported,
relying, depending, trusting, daring, confident : ma-
liti& su&, T. : Antoni copiis : roe& prudenti& : iu-
vent&, V. : ferro et animis, L. : multitudo nulli
rei, L. : satis f retua esse etiara nunc tolerando
certamini legatum, L. : excipi posse (bostem), Cu.
2. (fretUB, Qs), m., see fretum.
fried, — , frictus, are [FRI-J, to rub, rub doum :
arbore costas, V. : frictus ocelli Angulus, lu.
frictUB. I. P. of frico.-— II. P. of frigo.
frigeo, — , — , ere [FRIG-], to be cold, be chilly,
freeze : totus friget, T. : corpus lavant frigentis,
I. e. of the dead, V. : f rigent in "corpore vires, V. —
fig., to be inaetivej be lifeless, be languid, flag.
19 frivolos
droop: ne frigeas in bibernis: Ubi friget, huo
evasit, fialts, T.— 7b be coldly received, be eoldly
treated, be slighted, be disregarded: hisoe homines
frigent, T. : discipulus frigens ad populum : plane
iam, Brute, frigeo: contio Pompei frigebat, re-
mained unnoticed: cum omnia consilia frigerent,
were of no effect.
frigerd, — , — , ftre [ f rigus ], to cool^ refresh
with coolness: Frigerans Aganippe, Ct.
frigOBCO, — , — , ere, inch, [ frigeo ], to grow
cold, be chiUed : frigescere pedes intelleget, Ta. :
frigescens volnus, Gu.
frigiduliui, adj. dim. [ f rigidus ], ehUly, soims'
what faint: singulttls, Gt.
frigiduB, adj. with comp. and sup. [ FRIG- ],
cold, cool, chill, chilling : nee ullum hoc frigidius
flumen attigi : ut ncc Frigidior Thracam ambiat
Hebrus, H. : loca f rigidissima, Gs. : Praeneste, H. :
sub love f rigido, H. : vesper, V. : anguis in herb&,
V. : quartana, ague, H. : annus, winter, V. : Ilia
Stvgia nabat iam frigida cymbi, cold in death, V. :
membra nati, 0. : mors, V. : circum praecordia
sanguis, i. e. dread, V. : cui frigida mens est Cri-
minibus, whose conscience shitddei-s, lu. : rumor,
chilling, H. : horror, V. — Plur, n. as subst. : calida
et frigida, cold and heat : Frigida pugnabant cali-
dis, O. — F i g., cold, indifferent, remiss, feeble : in
dicendo : accusatoribus frigidissiinis uti : Frigidus
Aetnam Insiluit, in cold blood, H. : belio Dextera,
feeble, V. : (apes) frigida tecta relinquunt, dtdl, V.
— Without force, fiat, insipid, dull, trivial, frigid,
vain : calumnia : verba f rigidiora.
frigo, -— , frictus, ere [FRIG-], to roast, parch,
fry : fabas, 0. : f rictum cicer, H.
frigUB, oris, n. [FRIG-], cold, coldness, coolness,
chilliness: patientia frigoris: f rigus operiri, S. :
opacum, V. : amabile, H. : tantum fuit frigus ut,
etc. : ad magnitudinem frigorum remedium : prop-
ter frigora frumenta matura non erant, /ro*^, Cs.
— TTie cold of winter, winter, frost : Lac mihi non
frigore defit, V. : Ante focum, si frigus erit, V. :
Per medium frigus, H. : loca remissioribus frigo-
ribus, Gs. : intolerabilia frigora, L. — A chill, fever,
ague : temptatum frigore corpus, H. : qui Frigus
conlegit, H. — Tha coldness of death, death: letale,
0. : illi solvuntur fri«^ore inemhra, V. — A cold
shudder: Aeneae solvuninr frigoiv membra; In-
gemit, etc., V. — A cold region, cold place : non
habitabile, O. — F i g., slowucvt, innctivity, 0. — A
cold reception, cooliie.v<, indifference, dixfavor: ne
quis Frigore te feriat, H.
fritilluB, T, m, dim. [FRI-], a little rattling box,
dice-box, lu.
frivolUB, adj. [FRI-], trifiing, frivolous, pitiful,
sorry, worthless : aura. Ph. : insolentia, Ph. — Plur.
n. as subst., trifies, knickknacks: omnia regum, lu.
Digitized by V^OOQ IC
froudator
840
frumentariuB
frondator, dris, m. [1 fronsi, &ne who drijm
offleaveM^ a dreuer^pruner^ Ct, V., 0.
frondeo, — , — , fire [1 frons 1 to put ^orih
leave$^ be in leaf^ become green: irondent Bilvae,
Y. : f rondentia Arbuta, V. : Dicas frondere Taren-
turn, H.
frondeioo, — , — , ere, inch, [frondeo], to be-
come leafy ^ put forth leaves^ shoot : arbores f ron-
descere, Eon. ap. C. : alia verno tempore tepefacta
frondescunt : virga inetallo, Y.
frondeaOt o^'. [ 1 frons ], covered with Uavee,
leafy : nemora, V. : teota, i. e. treee in full leaf V. :
ctLSA^ embowered, O.
frondoBoa, adj, [1 trons], full of leaves, l^fy'
rami, L.: vitiSiY.
1. fxbxiM, ondis,/., a leafy branch, green bough,
foliage: saligna, 0.: Nigra, H.: Nee saturantur
fronde capellae, Y. : via Interclusa f rondibos :
Spargit tibi siWa frondes, H. — A garland of leafy
boughs, leafy ehaplet : alqm victoria fronde coro-
net, H. : delubra deum festft velamus fronde, Y.
2. fionm, frontis,/., the forehead, brow, front:
f rontem contrahere, to knit : Exporse f rontem, T. :
explicare, H. : ut f rontem ferias, <i7u/«.* ferro inter
tempora frontem Dividit, Y. : tenuis, a low fore-
head, H. : (bovis) a mcdi& fronte, etc., Ca. : ovis,
0.: frons turgida cornibus, H. — The brow, front,
countenance, expression, face, look: ex Toftu et
fronte amorem perspicere: verissima fronte di-
cere, truthful: reliquiae pristinae frontis : laeta,
Y. : urbana^ H. : durior, shameless, lu. : saWft
fronte, without shame, lu.: tabella quae frontis
aperit hominum, mentis tegit. — The forepart,
front, facade, van, face : castroruro, Cs. : ianuae,
0. : tabernae, Ct. : scaena ut versis discedat fron-
tibuB, Y. : cohortis, S. : unA fronte castra muniunt,
only in front, Gs. : recta, the centre (of an army),
L. : prima, L. : dextra, Ta. : aequft fronte ad pug-
nam procedebat, L. : Mille pedes in fronte, breadth,
H. : inpulsa frons prima, vanguard, L. : superasse
tantum itineris pulcbrum ac decorum in frontem,
i. e, favorable for an advance, Ta.: Fronte sub ad-
versA scopulis pendentibus antrum, Y.: a tergo,
fronte, lateribus tenebitur,tn /nm/; a fronte at-
que ab utroque latere, Gs. : f rontes geminae, L e.
^ ends (of a rolled manuscript), Tb., 0. : nigra,
0. — F i g., the outside, exterior, external quality, ap-
pearance: Scauro studet, sed utrum fronte an
mente, dubitatur: decipit Frons prima multos,
Ph.
frontale, is, n. [2 frons], a frontlet, metal band
for the forehead. — Plur, (of elephants), L.
fronto, onis, m. [2 frons], one with a large fore-
head.
fructaoftnfl, adj. with sup. [fructus], abounding
in fruit, fruitful, productive, profitable, advanta-
ager: praedia: locus f ructuosissimus, Gs.
arationes. — F i g., fruitful, advantageous, gainfw .
▼irtutes generi hominum : f ructuosum est, witn
ififin.
1. fruotua, F. of fruor.
2. fruotUB* tis (frQctI, T.), m. [1 FYG-], an en-
joying, enjoyment, delight, satisfactioti : volupta-
tum: benefiuium ad animi mei fructum permag-
num, mental enjoyment : pecuniae maximus : fruc-
tum oculis ex eius casu capere, /au^ their eyes on,
N. — Proceeds, produce, prtiiuet, fruit, crops: Fruc-
tum quern reddunt praedia, T. : ut cum decumo
fructus arationis peroeptus sit: frumenta ceteri-
que fructas, Ta. : oonsita omnia amoenis f ructibus,
fruits, L. : calamitas fructuum : ( oves ) fructum
edere ex se, young. — Produce, proiU, income, yield:
quae nostros minuit f ructOs Tilitas, T. : apibus
fructum restituo suum. Ph. : (pecuniae) f ructibus
exercitum alere, interest : f ructOs pecuniae ser?an-
tur, is accumulated, Gs. : f uerat ei magno f ructui
mare, L. : ( pecunia ) ex f ructu meullorum, L. :
totius anni : in f ructu habere, to regard as useful,
— Fig.,/rui/, consequence, effect, rmdt, return, re-
ward, success . vitae : f ructtls ex re p. non laetos
tuli : amoris et iudici : gloria est fructus virtutis :
ex re decerpere f ructOs, H. : Hosne mihi f ructas
refers? 0.
(frugalls, e), ad^j. [frux], thrifty, temperate, fru-
gal, provident, worthy (only comp. and sup* ; see
frugi ) : ut f rugalior sim, quam volt, T. : Ventri
nihil noTi f rugalius, lu. : colonus f rugalissimus :
homines frugalissiml
frugalltas, t&tis,/. [frugalis], economy, temper-
ance, thriftiness, frugality : frugalitatem ▼ii'tutem
maxiniam iudico: frugalitatis existimatio. — Self-
control, worth, virtue : summa.
frugallter, adv, [frugalis], temperately, thrifti-
ly, frugally, economtcally : signa domum depor-
tare : vivere, H. : loquL
frugOB, um ; see frux.
frugi, adj. inded. [dat. predic. of frux], useful,
fit, proper, worthy, honest, discreet, virtuous, tem-
perate, frugal {iov comp. and sup, see frugalis) :
rrugi es ; ubi ? T. : frugi hominem dici : homines
plane frugi ac sobrii : Hominis frugi offlcium, T. :
frugi dicatur, H. : Sum bonus et frugi, H. : manci-
pium, H. — Of things : cenula, lu.
fruglfer, fera, ferura, adj. [frux + 1 FER-],
fruit-bearing, fruitful, ferUle : agri : messes, 0. :
arbores, Ta. : alimentis insula, L. — F i g., fruitful,
profUahle: philosophia: illud in cognitione re-
ruro, L.
frugilegOB, a<(/. [frux + 1 lMQ-'\, frmt-gather-
ing : formicae, 0.
fniituruB, P. of fruor.
frumentariiui, a<fj. [ frumentum ], of com,
Digitized by V^OOQIC
frumentatio
841
fiions
wr%-f of provisions^ provisUm- : rea^ supplies : loca,
aoouncUnff in corny Cs. : eubsidia rei p., granaries :
mopia,C8. : navis, </ore-Mi/>, Cs. : X^x^for ^Ustrib-
tUina grain: causa. — ^As subst, m^ a com-4eaUr,
0..L.
frumentatio, dnis, /. [f rumentor], a providing
of eom^ foraging. — Sing, and plur.^ 6s.
fr^mentator, 5ris, m. [fruroeutor], a provider
of com^ purchaser of grain, — Plur.^ L. : vagi, /or-
agers^h.
friLmentor, fttus, &rl, dep. [frumentum], to fetch
eom^ forage^ purvey : erat frumentari Decease, Cs.:
in propinquo agro, L. : frumentandi causft pro-
gress!, Cs. : legione fruroentatum miss&, Cs.
frumentum, I, n. [1 FVG-], com, grain, har-
vested grain : dierum triginta, enough for, Cs. :
frumentum ex Aegypto Romam mittere : f rumenti
acerrus, H. : advectum ex Campauia, L. : tessera
Frumenti, a ticket in the public distrUnUion of
com, lu. : hordeum ac frumentum, wheat, Ta. :
erandia tradant frumenta, grains of com, V. —
Standing com,gromng grain (usu. jD^tir.) : luxu-
rioea: frumenta in agris matura, Cs. : frumentis
labor additus, V. : Condita post frumenta, harvest,
H. : oonlatio f rumenti, L. : frumenta non serunt,
crops, Cs.
frnor, frflctus (P. fut. fruitQrus, C), I, dep. [1
FVG-], to derive enjoyrnenl from, enjoy, deligfU in:
fruare, dum licet, T. : ars fruendi, H. : illius com-
modis, T. : id est cuiusque proprium quo quisque
fruitur : maritimis rebus : omnibus in yitft com-
roodis una cum aliquo, Cs. : deorum Conloquio,
v. : somno, 0. : frui paratis, i. e. contentment, H. :
te, your society: Attico, N. : ingenium, T. : de ve-
stris yectigalibus fruendis: iustitiae fruendae
causA: quern (florero aetatis) patri fruendum
praebuit, L. : facies fruenda roihi, 0. — In law, to
nave the use and enjoyment of, have Vie usufruct :
Huic demus (agellura) qui f ruatur, T. : certis fun-
dis : agnim fruendum locare, L.
frnatra, adv. [2 FER-], in deception, in error :
Ne me in laetitiam frustra conicias, T. : uti illi
fmstra sint, S. : frustra habitus, disappointed, Ta.
— Without effect, to no purpose, usel^ly, in vain,
for nothing : auxilium suum iraplorari : o frustra
meritomm oblite meorum, 0. : tantum laborem
sumere, Cs. : id inceptum Volscis fuit, L. : legati
discessere, disappointed, S. : cruento Marte carebi-
mus, H. : fortifisima Pectora, V. : Expers belli, 0. :
Fmstra, nam, etc., H. — Without reason, causelessly,
groundUssly : te non frustra scribere solere: dis-
putatio ne fmstra haberctur : oonterrita, Ta.
fr^stratid, onis, /. [f rustror], a deception, dis-
appointment, rendering vain: liilatus per frustni-
ttonem, L. : Gallorum, 6v the Oanls, Jj. : tantae rei,
L. : variifl frustrationibus periculo excmpta, Ta.
fruBtror, itus, &n, dep. [frustraj, to deceive, dU
appoint, trick, elude, frustrate: differendo sped
impeturo, L. : me ipsum : custodes, L. : lugurthaa
spes frustrata, S. : sat adhuc tua nos f rustratast
fides, T. : numquam frustrata ▼ocatfLs Hasta meos,
failed to obey, Y. : inceptus clamor frustratur
hiantis, i. e. dies on their lips, Y. : Cocceius ride ne
f rustretur. — Pass. : adeo frustrata spes est, ut,
etc., L. — To miss the mark, throw in vain : pauci
in pluribus minus frustrati, S. — To make vain,
make uselexs: parentum gaudia lacrimulis, Ct:
rami lento yimine frustrabantur ictOs, Cu.
frustum, I, n. [2 FER-], a piece, bit: cadere
frustum ex pulli ore : viscera in frusta secant, Y. :
semesa lardi, H. : capreae, Iu« : frusta rogare,
scraps, lu.
frntez, icis, m. [FYR-l a shrub, bush: genus
omne f ruticum, Y. : texit Ora f nitex, 0. : Contexit
(asellum) f rutice. Ph.
frutioetum, I, n. [f rutex], a thicket, covert, H.
frutioor, &n, — , dep. [ fnitex ], to put forth
shoots, sprout, become bushy: arbor, qoam frutice-
tur, vides : f ruticante pilo, lu.
frtitio5sus, adj. [fruiex], full of shrubs, bushy:
Yimina,0.: litora, 0.
(frux),frtXgis,/. [1 FYQ'], fruit, produce, pulse,
legumes ( no nom. sing. ) : tosta, 0. : ilex Multfl
f ruge peouB iuvet, H. : terra feta f rugibus : f ruges
serimus: frugum perceptio: inventis f rugibus:
Lentiscus Ter fruges fundens: (gens) dulcedine
frugum capta, L. : salsae fruges (i. e. mola salsa),
Y. : medicatae, magic herbs, V. — F i g., result, suc-
cess, value : industriae : se ad f rugem bonam rece-
pisse, L e. reformed: expertia frugis (so. polJmata),
worthless, H. : permodestus ao bonae f rugi, i. e. of
real merit ; see also f rugi
fuat. see sum.
fucatUB. adj. \P. of fuco], painted, colored, fal-
sified, counterfeit : intemosci omnia fucata a sin-
ceris : naturalis non f ucatus nitor : candor : Isdem
ineptiis fucata sunt ilia omnia.
fuoo, ftvl, atus, are [1 fucus], to color, paint,
dye : vellera hyali colore, V. : color Stercore f uca-
tus crocodili, i. e. paint made of croeodile^s dung,
H. : fucandi cura coloris, i. e. use of cosmetics, 0.
fuo5sua, adj, [1 fucus], /Mztn/A/, colored, beau-
tified, counterfeit, spurious : raerces : vioinitas :
amicitiae.
1. fuous, I, m., = ^vKOQ, rock-lichen, orchil (a
red dye for woollen goods); hence, a due-stuff,
red dye, red color : Lana modicata fuco, H. : po-
tantia vellera fucum, H. : Tyrius, O. — A reddish
juice, bee-glue, V. — F i j^., pretence, disguise, deceit,
dissimulaiion : fucum facere mulieri, T. : venusta-
tis non fuco iiilitus color : puerllis : mercem sine
fucis gestat, H. : sine fuco ac fallaciis,
Digitized by
^oogle
Ideas
343
fulcimem
a. faona, I, m. [FEV-], a drone, V^ Ph.
faeram, fdero, see sum.
ftiga, ae,/. [2 YVQ'l a JUeing, flight, running
away : adornare fugam, T. : ab urbe turpissima :
desperata : exercitOs foeda, S. : dant sese in f u-
eam roilites : fugam capere, Cb. : parare : hostis
dare in fugam, ptU to flight, Ca. : in fugam coni-
oere, Gs. : impellere in fugam : cum terrorem f u-
gamque fecisaet, caused a panic, L. : fugam ex
rip& fecit, drove (the foe), L. : fugam faciunt, take
flight, S. : neque hostium fugam reprimi posse,
be checked, Cs. : opportunior fugae collis, S. : na-
ves eius fugA se Adruroetum receperunt, after
hie flight, Gs. : quantae in perieulis fugae proxi-
morum: celeres fugae, H. — Expatriation, exile,
banuhment: se in fugam coniecisse: Aristidi.
exsilia et fugae, Ta. — A flying, swift course, rapid
motion, speed: Harpalyce volucrem fuga praever-
titur Hebrum, V.: facilis, a swift voyage, V.:
(Neptunus) fugam dedit, a swift passage, V. :
fugam dant nubila caelo, flee away, V. : tempo-
rum, /i^A/, H.: (equus) Glara ante alios, lu. — A
place of banishment, refuge : toto quaeret in orbe
fugam, 0. — A means of removal, remedy : morbi,
H. — F i g., a fleeing, avoiding, avoidance, shunning,
escape : laborum : turpitudinis : alia honoris, hon-
orable way of escape, L. : leti, H.
fugaoiofl, cubf. comp. [fugax], timidly, in read-
iness for flight : geritur bellum, L.
fugatUB, P. of f ugo.
fugaz, ftcis, adj. with comp. and sup. [2 FVG-],
apt to flee, fleeing, timid, shy : lynces, H. : Caprea,
v. : vir, H. : Pholott, coy, H. : fugacissimus hostis,
L. — Fleeing, swift, fleet : Lympha, H.: ventis fu-
gacior, 0. — Fig,, fleeting, transitory : haec om-
nia: Labuntur anni, H. — With gen., fleeing, shtm-
ntng, avoiding : ambitionis, 0. : rerum, 0.
fdgiendua, adj. [P. of f ugio], to be avoided —
Plur. n. as stUtst. : non f ugienda petendis Immi-
scere, H.
fdglens, entis (gen. plur, fugientum, H.), adj.
[P. of fuglo], fleeing, fleeting : Italia, receding, V. :
vinum, fermenting. — Plur. n. as subst. : f ugientia
captat, i. e. what is hard to obtain, H. — Fleet,
rapid: penna, H. — Fig., avoiding, averse to,' la-
boris, Gs.
fuglo, fOgl, — (P.fut, fugittirus, 0., Cu.), ere
[2 FVG-], to flee, fly, take flight, run away, make
off: e conspectu ilico, T. : ego fugio, am off, T. :
cum magna pecunift: a Troi&: oppido, Gs.: e
manibus : ex proelio : longe, H. : Nee furtum feci
nee f ugi, run away (of a slave), H. — P r o v. : Ita
fugias ne praeter casam, beyond shelter, \. e. too
far, T. — With ace. : qui currebat fugiens hostem,
H.: me inermem, H. : ov!s fugiat lupus, V. — To
become a fugitive, leave the country, go into exUe :
ex patrii, N. : A patria, 0. : in exilium, lu. —
With ace. : patriam, V. : Teucer SaUmina Gum
fugeret, H. — To pass quickly, speed, hasten, flee
away : fugiens per gramina rivus, V. : sitiens f u-
gieniia captat Fluraina, H. : fugiunt dies, 0. : fu-
git inreparabile tempus, V. — To vanish, disappear,
pass away, perish : e pratis pruina fugit, 0. : fu-
giunt nubes, H. : Fugerat ore color, 0. : memoriane
fugerit in annalibus digerendis, an, etc, L. — To
flee from, avoid, shim: conventQs hominum, Gs. :
nunc iudicem : neminem, L. : Yesanum po^tam, H. *
urbem, H. : vina, 0. — To flee from, avoid, get away
from, escape : Acheronta, H. : Guucta inauus f ugi-
ent heredis, H. : Se, H. : nullum caput Proserpina
fugit, spared, H. — Fig., to flee, avoid, shun: ab
omni, quod abhorret, etc. : Hoc facito, hoc f ugito,
T. : conspectum multitudinis, Gs. : laborem, V. :
maioris opprobria culpae, H. : iudicium senatHs,
L. : simili inscientift mors f ugitur : quod si curam
fugimus, virtus f ugienda est : esse f ugiendam sa-
tietatam. — With inf., to avoid, omit, forbear, be-
ware: turpiter facere: Quid sit futurum eras,
fuge quaerere, H. : huic triumphum decorare fu-
giendum fuit. — To escape, get away from, elude,
forsake: ut (animus) fugiat aciem: quos baud
uUa vires vigilantia fugit, V. : vox Moerim fugit,
V. — To escape, escape the notice of be unobserved
by, be unknown to: vidit id, quod fugit Lycurgum :
quem res nulla fugeret : non f ugisset hoc Graecos
homines, si, etc : huius viri scientiam : f Qgit me
ad te antea scribere, I forgot : illud te uon arbi-
tror f ugere, quin, etc.
fdgitans, antis, atfj. [P. of fugito], avoiding^
averse to : litium, T.
fdgitiLviui, a(fj. [2 FYQ-], fleeing away, fugi-
tive : servos, S. : piscis, lu. : argentum, T. : f ugi-
tivus et erro, H. : a dominis. — As subst. m., a run-
away, fugitive slave, deserter ; ea res per f ugitivoa
hostibus nuntiatur, deserters, Gs. : fugitivorum in.
solentia.
fdgito, avl, fttus, kTe,freg, [fugio], to flee eager-
l^,flee in haste, avoid, shun : miserrumus Fui fu-
gitando, T. : patrem, T. : quaestionem : necem. Ph.
— With inf., to avoid, forbear : alqd facere, T.
fdgo, avl, atus, &re [fuga], to cause to flee, put
to flight, drive off, chase away, rout, discomfit: ho-
mines inerraos armis: hostis, S. : fugato orani
equitatu, Gs. : f u^atis equitibus, S. : Indoctum doc-
tumque fugat recitator, H. : astra Phoebus, H. :
audacem fugat hoc pogtam, Quod, etc., H. : fu-
gat hoc (telum), facit iiiiul umorein, etc, 0. : nisi
me mea Musa fiiirus-et, banished, 0, : Saturno
rege fugato, exile*l, Tb.
ltd, fniBme, perf of sum.
fuloimeu, inis, n. [fulcio], a prop, st^)pori^
pillar: Terra nuUo fulcimine njxa, 0,
Digitized by
^oogle
fdloio
848
ftunus
fdloid, f ulsl, fultus, Ire, to prop up^ keep i^ by
prope, eiay, support: porticum: caelum vertice,
V. : vitis, nisi fulta sit, fertur ad terram : pravis
fultus male talis, supported^ H. : fultus toro me-
liore, resting on^ lu. : caput f ultum, bolstered, V. :
fultoa obice postis, fastened^ V. : pedibus pruinas,
to press^ Pr. — Fig., to support^ sustain^ uphold:
amicum labentem : prope cadentem rem p. : con-
Bulum ruinas virtute : totis viribus fulta hostium
acies, L. : recentibus subsidiia fulta aciea, L. :
causa gravissimis rebus est fulta.
ftdonun, l, n. [ f ulcio ], a bedpost^ foot of a
eoueh^ 0. : eburnum, Pr. : aurea fulcra, V. — A
eoucA, bed-lounge^ Pr., lu.
lulgenB, ntis, atfj. [F. of f ulgeo], shining, bright,
dazzling, glistening : oculi, H. : arcus, H. : signis
Castra, H. : A ere caput, with gleaming helmet, V.
— F i ge, illustrious^ glorious : imperio Af ricae, H. :
sacerdotio, Ta.
folgeo. fulsl, — , fire (fulgere, V.) [2 FLAG],
to flask, lighten : si fulserit, si tonuerit : fulsere
iguea et aether, V.— Of oratory : (Pericles) f ulge-
fe touare dictus. — To flash, glitter, gleam, glare,
jlvUen, shine: purpura: caelo luna sereno, H. :
«icante8 fulsere gladii, L.: pueri Agmine ful-
gent, y. : Argeuti quod erat solis fulgebat in ar.
mis, lu. — Fig., to shine, glitter, be conspicuous, be
iUustrious: (virtus) fulget honoribus, H. : fulge-
bat in adulescentulo indoles virtutis, N. : quae
sanguine fulget lull, lu.
(folgo), ere ; see f ulgeo.
falgor, 6rifl, m. [2 FLAG-], lightning, a flash
of lightning: vibratus ab aethere, V.: notam ful-
gore dedit, 0. : dextris fulgoribus, C. poet, — Flash,
glitter, gleam, brightness, splendor: (candelabri)
fulgore conlucere templum: vestis, 0.: fumum
ex fulgore dare, H. : maculosus auro, I e. spots of
gleamino gold, V. : auri, Ta. : stupet acies fulgo-
ribus, glitter (of plate), H. : qui dicitur lovis, i. e.
dazzling star. — Fig., brightness, splendor, glory,
renown: famae, 0. : honorum, Ta.
fnlgur, uris (plur. once fulgora, C. ), n. [2
FLAG-],/a«AfVi^ lightning, lightning: inmixta ful-
gura yenUs, 0. : de fulgurura yi dubitare : f ulgura
interpretantes : ad f ulgura pallent, lu. : fulgure
temiit orbem, 0. : feriunt Fulgura montes, thun-
derbolts, H. : publica fulgura, i. e. things blasted by
lightning, lu.
folgnralis, e, adj. [fulgur], of lightning, of
thunderbolts : libri, of Ughtning as an omen,
ftdgnritor, Oris, m, [fulguro], an interpreter
of lightning.
fulgurd, — , — , &re, impers. [fulgur], to light-
en, Ct : love fulgurante, augur ap. C.
foUoa, ae, / [2 FAL-], a coot, C, V., 0.
foligo, inis,/. [FAY J, soot: fuligine abstersi:
poates fuligine nlgri, Y. Slack paint: madlda,
lu.
fullx, icis,/ [2 FAL], a coot, C. poet.
folmen, inis, n. [2 FLAG-], a liglUning flash,
stroke of lightning, fire, thunderbolt: lovi fulmen
fabricati: iotu fuUuiuis deflagrare: fulmiue tac-
tus, 0. : f ulmine percussus : fulminis iciUs Eva-
dere, lu. : minister fulminis, H. : contemnere ful-
mina, lu.— F i g., a thunderbolt, destructive power,
crushing blow: fulmina fortunae contemnere:
dictatorium, L. : iustum, lu. : Fulmen habent in
dentibus apri, 0.: duo fulmina nostri imperi,
Scipiones : verborum meorum, i, e. resistless might.
falmineus, «(/. [fulmen], of liohtning : ignes,
0. : ictus, fl.— F i g., sparkling', spUndid, brilliant :
Mnestheus (in arras), \.-^ Destructive, murderous,
killing: 68(apri),0.: ensis, V.
folmlnd, — , — , are [fulmen], to lighten, hurl
lightnings: fulminana luppiter, H. : Boreae de
parte trucis, V.— F i g., to thunder: Caesar fulmi-
nat bello, V.
fdltura, ae,/. [f ulcio], a prop, support: acce-
dit stomacho fultura, H.
fultus, F. of fulcio.
fulvus, adj. [2 FLAG-], deep yellow, reddish
yellow, gold -colored, tawny: mater, fl. : tegmen
lupae, V. : cassis equinis iubis, 0. : Caesaries, V. :
arbor comam, 0. : Gamers, 6/ond^, Y. : ?irgae,i.e.
withering stalks, 0.
fumanB, ntis, F. of fumo.
fumeus, adj. [fumu8],yW/ of sm^ke, smoky:
Lumina taedis, Y.
fumidus, a^.[f\xmns],full of smoke, smoky,
smoking : Taeda, V. : altaria, 0. : amnis, Y.
fumifer, fera, ferum, €ufj. [fumus+1 FER-],
producing smoke, smoking, steaming : ignes, Y.
fumifiouB, adj. [furau8+2 FAC-], smoking,
steaming: mugitus (taurorum), 0.
famo, — , — , Are [ fumus ], to smoke, steam,
reek, fume : naves : f umare aggerem, Cs. : cruor
furaabat ad aras, Y. : ara Fumat odore, H. : do-
mus fumabat, r^ed ^with banquets): villarum
culmina fumant, i. c. the evening meal is prepar-
ing, Y. : villae inceudiis fumabant, L.
fumOBUS, adj. [fumus], /u^ of smoke, smoky:
tecta, Y. : arae, 0,— Smoked, smoke-dried: imagi-
nes: magistri equitum, lu. : pema,'H.
fomuB, I, m. [FAY-], smoke, steam, fume : fumo
excruciatus : fumi incendiorum procul videbantur,
columns of smoke, Cs. : fumo significant baud pro-
cul abesse, L. : ater, Y. : Amphorae, M flavor, H. :
plena fumi ac pollinis Coquendo, T. : fumum ex
fulgore dare, H. : Quae (terra) exhalat fumoB, Y. :
omne Yerterat in fumum, had consumed^ H.
Digitized by V^OOQ IC
fonale
844
funestiui
fonale, !:», n. [funis], a toax toreh^ taper : delec-
tari crebro fuDali: noctem flammis funalia Tin-
cunt, V. : lucida, H. : Lampadibua deusum, a can'
ddabrum^ 0.
fonambuluOi l, m. [funis +ambuIo], a rope-
dancer: in funambulo Animum occupare, T.
functid, Onis,/. [fungor], a discharffing, per-
formance^ execution : quaedam vel animi vel cor-
poris : muneris illius.
fonctas, P. of fungor.
fonda, ae, /., a aling, T., C, 0. : f undis hostes
propelli iu98it, Cs. : fundft mittere glandes, L. :
stridenSf V. — A ca»ting-netf drag-net : funda let-
berat amnem, V.
fandamen, inis, n. [2 f undo], a foundtUion :
f undamine magno Res Komana valet, 0. — Plur, :
ponere f undamina, Y. : Sioulae terrae, 0. : rerum,
0.
fundamentmn,!, n. [2 fundo].— iYvr., a foun-
dation^ ground 'Work^ baeia: agere fundaraenta:
prima urbi iacere, L. : Carthaginis altae locare,
V. : urbis, V. : Albam a fundamentis proruere,
utterly^ L. — Fig., a basia^ ground^ support^ sub-
Mtance^ beginning: pietas fundamentum est virtu-
turn : iustitiae fides. — Plur. : consulatds tui : se-
nectus, quae fundamentis adulescentiae constituta
est : iacere pacis fundamenta : cui causae f unda-
menta iaciantur : verecundiae.
fundator, dris, m. [2 fundo], a founder: urbis,
V.
fundatus, adj. with sup. [P. of 2 f undo], estab-
lished, fixed, firm: fortunae: f undatissima faroilia.
fundltor, dris, m. [funda], a slinger^ Cs., S., L.
— Sing, collect. : Balearis, L.
funditaa, adv. [fundus],/rom the bottom, from
the foundation : mouumentum delevit : Carthagi-
nera sustulerunt : evellere, 6y the roots^ Ph. — F i g.,
utterly y entirely^ totcUly^ completely: discidiis ever-
ti: amicitias tollere e vitd: dictaturam ex re p.
tollei-e : occidimus, V. : perire, H. : yirgo concepit
flammam, />ro/oun(%, Ct.
1. fundo, fadi, fOsus, ere [FV-], to pour^ pour
out^ $hed : sanguinem e paterft : hquorem de pa-
ter&f H. : vinum inter comua, 0.: vinum super
aequora, 0. : lacrimas, V. : panimne Fusum est
Latini sanguinis ? split, H. : sanguinem de regno
(i. e. propter regnum), Cu. : ingentibus procellis
lusus imber, pouring, L. : f usus labris amnis In-
ficit (i. e. fusa in labra aqua), V. — To make by
melting, castj^ound . quaerere, quid fusum durius
esset, H. — To pour from, empty, pour: duo car-
chesia Baccho humi, V. : pateram vaccae inter
oomua, V. — To pour forth in abundance^ scatter,
east, hurl, spread, extend, diffuse : segetem corbi-
biis in Tiberiro, L. : res, quibus ignis excitari
potest, Cs.: quas (maculas) incuria fudit, has
scattered, H. : in pectora odores, 0. : luna se per
fenestras, V. : ne (vitis) in omnis partis fundatur,
spread out : latius incendium, Cu. : f usus prope-
xam in pectore barbam, V. : fusis circum armis,
in full armor, V. — To bring forth, bear^ produce
abundantly, yield richly : flores : quern Maia f udit,
bore, y. : te beluam ex utero. — To throw down,
cast to the ground, prostrate : ( bostes ) de iugis
funduntur, L. : septem Corpora (cervorum) humi,
V. : puero fuso, 0. — To overthrow, overcome, rout,
vanquish, put to flight : hostis : Gallos a delubris
vestris, L. : Latini ad Veserim f usi : quattuor exer-
citOs, L. : omnibus hostium oopiis fusis, Cs. —
F i g., to pour out, pour forth, give up, waste, hu :
verba, T. : vitam cum sanguine, V. : opes, H. — To
spread, extend, display: se latius fundet orator,
will display himself: superstitio fusa per gentls.
— Of speech, to pour forth, utter: inanis sonos :
verba po^tarum more : carmen : ore loquelas, V. :
vocem extremam cum sanguine, V. : preces, Ta.
2. fundo, ftvT, atus, ftre [ fundus ], to lay the
bottom, make a foundation, found, begin : puppis
fundata carina, 0.: sedes Fundatur Veneri, is
founded, V. : dente tenaci Ancora f undabat navis,
fastened, V. — Fig., to found, establish^ fix, con-
firm : imperium : res p. praeclare fundata : legi-
bus urbero, V. : suas opes, Cu. : nitidis fundata
pecunia villis, W/ laid out, H.
fundus, I, m. [FVD-], the bottom, lowest part :
armari fundum exsecuit : roans, Cu. : Nereus ciet
aequora fundo, Y. : largitio fundum non habet,
there is no end of giving. — A piece of land, fartn,
estate: mancipio fundum accepi: in fundo Fo-
dere, T. : latis otia fundis, V.: cultus, H. : nostri
fundi calamitas, T. : pulchcrrimus populi R. —
Fig., a bottom, foundation: Phrvgiae res vertere
fundo (i. e. funditus), V. — In public law, an author-
ity, approver : nisi is populus fundus factus esset.
funebrlB, e, euJfj. [funus], of a funeral, funeral-,
funereal: epulum: cupressi, U.: contio. — Plur.n.
as subst., funeral rites, C. — Deadly, mortal, fated,
cruel : bellum, H. : sacra, i. e. hiunan offerings, 0.
funereUB, adj. [funus], of a funeral, funereal:
fAcea, funeral-torches, V. : f rons, wreath of cypress,
Y.— Fatal: torris, 0. : bubo, dismal, 0.
(funero), — , fttus, ftre [funus], to bury : prope
funeratus Arboris ictu, kiued, H.
funeato, ftvl, &tus, are [ funestus ], to pollute
with murder, defile with slaughter : aras hostiis :
contionem contagionecamificis: gentem, <iu^race,
lu.
funestua, adj. with comp. [ funus ], causing
death, deadly, falal, destructive, pernicious, calami-
tous, mournful, dismal: eiussecuris: templisfune-
stos ignis in ferre: tabes veneni,0.: taxu8,0. : see-
lus, Ph. : f unestior dies pugnae : o diem f unestum
Digitized by V^OOQ IC
fdngor
845
farlbnnduB
■enatuL — FUUd with muforfune^ f*"^ moumfxd^
9ad: capilli, 0. : manOs, l e. of a mourner, 0. :
familia Fabi morte, in mourning, L. : annales, i. e.
Utti of the dead, L. : littera, mourning^ 0. : omen,
Pr. : f unestum est a f orti riro iugulari, funestios
ab 60, etc
fungor, fQnctus, I, dep. [1 FV6-], to huty one-
9df, he engaged, perform, execute, administer, die-
ehmrge, obaerve, ao: muneribus corporis: Wrtutis
munere: barlKaronim more, observe, N. : officio,
perform: Temiliter offioiis, H.: dapibus, have
done vfith, 0. : caede, murder, 0. : morte, die, 0. :
simulacra f uncta sepulcris, i. e. who have had ex-
perience of burifU, O. : vice ootis, serve as,E.: ter
aevo functus senex ^Nestor), survived, H. : Virtute
foncti daces, whose auty is chne, H. : possunt oculi
fungi suo munere : officium, T. : militare munus,
N.: alqd muneris in rem p., render: muoeris fun-
gendi gratia : ad suum munus fungendum.
fimgci% I, m., = 9w6yyos, a mushroom,fungus :
pratensis, H. : plunales, 0. — A eandU^nuff, lamp-
hiaek on a wick, V.
fanionliui, I, m. dim, [ funis ], a dender rope,
cord
f&nis, is, m. [1 FID-], a rope, sheet, line, cord:
anoorarius, Gs. : pro f unibus catenae, Cs. : per ex-
tentum funem ire, the tight-rope, H. : religatus ab
aggere, O. : ab litore funem ruropite, V. : iubet
solyi funem, V. — P r o v. : Ne currente retro funis
eat rotft, lest the wheel run back and the cord come
off, H. : sequi potius quam ducere funem, i. e. to
fcilow than to lead, H.
f unnB, eris, n. [ FAV- ], a funeral procession,
funeral rites, burial, funeral : funus interim Pro-
oedit, T. : adiutare funus, attend, T. : exsequias
illius f uneris prosequi : maeror f uneris : acerbissi-
mum : celebrare, L. : patemo funeri omnia iusta
solvere: militare, L.: tuum, H. : funerum nulla
ambitio, Ta. : Tirorum fortiiim funera : nee te, tua
funera mater Produxi, thee (or rather) thy funeral,
V. — A dead body, corpse : meum, Pr. : laoerum, V. :
senum ac iuvenum funera, H. — The shades of the
dead, manes, Pr. — Death, violent death, murder :
Maturo propior funeri, H. : crudele, V. : qui pa-
trios foedasti funere voltQs, V. : quae funera Tur-
nus Ediderit, V. : praetexere funera sacris, i. e.
suicide, V. — Fig., destruction, ruin, fall: rei p.:
Oapitolio Funus parabat, H. : tot funera passi, V.
— Of persons, apest, destroyer : duo rei p. funera.
fur, fOris, m. [ 1 FER- ], a thief: noctumus :
fores aerari, S. : magnus ex Sicilia, i. e. extor-
tioner. — As a term of abuse, thief, rascal, rogue,
knave: ut cum fu:*e disputabo: audent cum talia
fures.V.
(foraoiter), add. [furax], thievishly; only sup. :
domoe f uradssime scrutari.
fSratua, acfj. [P. of furorj, in secret, by stealth :
patri quos Circe furata creavit, V.
furaz, acis, acfj. with sup. [ 1 furor], given to
stealing, thievish : serrus : f uracissimae mantis.
foroa, ae, /. [1 FOR- ], a two-pronged fork:
bicomes, V. : valentes, V. : furcis detrudi, L. —
Pro V. : Naturam expellas furcA, tamen usque re-
curret, with violence, H. — A fork-shaped prop, split
stake, triangular brace : furcis spectacula sustinen-
tibus, L. : f ureas subiere columnae, 0. — A wooden
yoke (ou the neck of a slave, for punishment) :
per circum f urcam f erens ductus est : servus sub
furci caesus, L. : sub furca vinctus, L. : Ibis sub
f urcam, H.
forolfer, erf, m. [furca + 1 FER-1 a yoke-bearer,
gallows rogue, hang-dog, rcucal, T., C.
furoilla, ae,/. dim, [furca], a little fork, pit^
fork: furcillft extrudimur, i. e. violently.
furonla, ae,^. dim. [furca], a forked prop:
snspenso furculis ab hostibus muro, L. — liur., a
narrow pass: CSaudinae, L.
fnrena, ntis {gen. plur. ntum, V. ), acfj. [P. of
furo], raging, vnld, mad, furious, aUtracted: in
iambos Misit furentem (roe), H. : sponsa, inspired,
V. : furens animi, V. : animis, V. : flammae, V.
forenter, adv, [furens], /urtoi«/y; irasci.
fozfareB, um, m., bran : Furf uribus oonspersus
panis. Ph.
tuiiBL, ae, /. [FVR-], a fury, scourge, curse:
furia ac pestis patriae (Clodius): iuvenem tarn-
quam furiam huius belli odi, L.: voces furiarum
duarum, witches, H. — In plur., violent passion, rage,
fnadness, fury (poet.) : ob noxam et furias Aiaois,
V. : ubi concepit furias, became furious, V. : Ergo
omnis furiis surrexit Etruria iuaiiB, just wrath, V.
— 7%« three goddesses of vengeance, Furies (Alecto,
M^era, and Tisiphone) : ut eos agitent Furiae :
scelerum Furiis agitatus Orestes, V. : demens ac-
tus Furiis, driven mad by, H. — Avenging spirits,
tormenting spirits : furiae Catilinae : amens, agi-
tantibus furiis sororis Tullia, L.
fmlalls, e, adj. [furia], of the Furies, like the
Furies, furious, ragtng, dreadful, fearful: taedae :
Alecto furialia membra Exult, V. : caput Gerberi,
H. : arma, i. e. of the Bacchantes, 0. : vox : carmen,
L. : caedes, 0. : vestis, drivitig mad, 0. po^lt
furiallter, adv. [ f urialis ], furiously, madly :
odit, 0.
fiiriatUB, adj. [P. of furio], enraged, maddened,
wild: mens, V. : ignes (amoris), 0.
furlbmidUB, adj. [ FVR- ], raging, mad, fu-
rious : homo : taurus, 0. : latronis impelQs : Dido,
V. — FlUed mth prophetic in^ration, inspired:
vatum praedictiones : Sibjlla, 6.
Digitized by
Google
ftnlo
846
fattna
fiixlo, — , itus, ire [furia], to drw€ mad, mad-
ditL, infuriaie : matres equonim, H.
forlose, €ujh. [furiosus], madly * alqd facere.
foxldsiis, atfj, with eonuo. and ntp. [funtLJ^fuU
ofmadfutt, mad, raging, parioua: ego te non fu-
riosum putemf : mmier soelere : bello Thrace, H. :
genus dioendi : inoeptum, L. : f uriosior amor, 0. :
fariosiuB pecoatom, H. : alqs furiosissimus : tibia,
maddening, 0.
famus, I, m. [2 FOR-], an cvtn : f umis torre-
bant f arra, 0. — A bakery : a fumo redeimtea, H.
— AJire-fiaee: fumos laudat, H.
(faro), — , — , ere [FVR-], to rage, route, he
cut of on^e mind, he mad, he fwrunue : yaletudi-
nis yitio : inquiram, quid sit furere, etc., H. : re-
oepto Duloe mihi furere est amioo, play the fool,
H.: luctu filii, he diatraeted: dolore, 0.: InachiA,
to he madly in love with, H. : furebat, se vexatum,
etc: te reperire, ia madly eager, H. — Poet.:
huno sine me furere ante f urorem, V. — Of things,
to rage, he furious: furit mugitibus aether Con-
oussus, v. : ignis in stipulis, v . : Stella leonis, H.
1. furor, &tus, &rl, dqx [fur], to steal, purloin,
pilfer: alqd: omne genus furandi: in furando
manibus suis uti (of literary theft) : (librum) abs
te: civitatem, obtained hy fraud: fessoB oculos
furare labori, L e. withdraw, Y. : speciem alcuius,
i. e. assume, Pr. : patri equos, take away secretly,
V. : furandi melior, i. e. in stratagems, Ta.
2. furor, oris, m. [furo], a raving, rage, mad-
ness, fury, passiofi : cuius furor oonsederit : Ira
furor brevis est, H. : furore impulsus, Os. : Gatili-
nae, S. : luno acta furore, V. : se coroitem illius
furoris praebuit : iam hie oonticesoet furor, excite-
ment, L. : civilis, iUssension, H. : multitudinis : sim-
plezne furor (est) Perdere f etc, is it not worse than
folly f lu. : Mille puellarum furores, /Munotu /or,
H. : ut tibi sim furor, a cause of anger, Pr. : maris,
ragSyTb.: GtLeatOL—Propheticfrenm, inspiration:
ea (praesagitio) furor appellatur : Ut cessit furor,
y. : vatioinoe conoepit mente furores, 0. — Pas-
sionate love, eager desire : caeca furore, Gt : equa-
rum, V. : inille puellarum furores, H. — A loved
one, flame: si?e mihi Phyllis esset Sen quicumque
furor, V. — Persoa, the god of madness, Bags :
inpius, V.
furdm, adv, [furtum], hy stealth, secretly, priv-
ily^ furtively, dandestindy : inter se aspioiebant :
profectus clam furtim, L. : Hunc mandarat alen-
dum regi, V. : ilium Educat, 0. : senatQs consul-
turn factum, L. : furtim magis quara bello, Ta.
furtive, adv. [furtivus], stealthily, secretly, fur-
tively: data munera, 0.
fSrtivus, adj. [ furtum 1, stolen, purloined^ pil-
fered: lana, H. : colores, H. : an noctu, tamquam
rortiya (signa) deportabuntur J as if stolen, L. —
Secret, hidden, concealed, furtine, clandestine: iter
per Italiam: amor, V.: quem Rhea Furtiyum
partu edidit, V.
lurto, adv, [furtum], hy stealth, seeretly: tibi
oognita, 0. : (obsides) subduxistis, L.
furtum, I, n. [ 1 FER- ], theft, robbery : domi
furtum fecit : furti se adligare, T. : in f urto oom-
prehensus, Cs. : ubi oyee f urto periere, H. — A
stolen thing: oogi furtum reddere: dum (puer)
furta ligurrit, YL^-A secret action, crafty deceit,
trick, artifice, stratagem: hostibus panra furta
temptantibus, L. : haud furto melior, V. : f urto
laetatus inani, V. : f urtis decipit hostem, O. «>
Secret love, intrigue: narrare dulda furta, V.'
Hoc furtum nescire, 0. : tauri, Y.
funmculus, I, m. dtm. [fur], a petty thief, pit'
ferer»
fhrvus, adj. [ FVR- ], dark, gloomy, swarthy,
black : Proserpina, H. : antra, 0. : gens (i. e. Mau
rorum), lu.
fttaoina, ae, /., a three-pronged spear, trident:
dant (deo) f uscinam : Gracchi, lu.
ftiaoo^ — , — , ftre [fuscus], to make swarthy,
blacken : corpora campo, 0. : dentes, 0.
ftiaous, €uij, [FYR-], dark, swarthy, dusky, taw-
ny: purpura: comix: Andromede, 0. : alae (noo-
tis), Y. — Husky, hoarse : yocis (genus).
fuse, adv. with comp. Ffusus], copiously, diffuse-
ly : multa dioere : haec oisputantur f usius.
fu8ili% e, adj. [FY-1, moUen, fluid, liquid: au-
rum, 0. : argilla, soft clay, Gs.
fuAio, Onis,/. [FY-], an outpouring, effueion:
eius (dei) animi uniyersa.
fustlB, is, m. [FEN-], a knobbed stick, cudgel,
staff, club : recisos Portare f ustis, H. : non opua
est yerbis, sed f ustibus : mulae caput fuste dolare,
H. : fuste aperire caput, lu. : alqm fusti necare,
Ta. : formidine fustis redacti, H.
fustuarium, l, n. [fustis], a cudgelling to death
(for desertion, etc) : f ustuarium merere : f ustua-
rium raereri. L.
1. fusus, adj. [P. of fundo], stretched out, ly-
ing, recumbent, prorate : in herb A, 0. : huroi, O.
— Spread out, extended, broad, large, ample: (a6r)
fusus : Gallorum f usa corpora, fuU, L. : crines,
flowing, Y. : fusus in pectore barbam. Y. — F i g.,
copious, diffuse, flowing, free : genus sermonis. —
At ecue, careless : per moenia Teucri, Y. : per hei^
bam, Y.
2. fusuOt 1, m., a spindle, Y., Gt, Tb., 0., In.—
Of the Fates, Y.,0.
futUe, futiliB» futUitas. see f utU-.
futtile, is, n. [FY-1, a wate ^-vessel, broad above
and pointed below, used in sacrifices^ T.
Digitized by
^oogle
fattiUB
847
ftlttllis or fatUis, e, adj. [FV-], that eatUy
pours out^ that cannot contain: canes, that void
their excremmt through fear, Ph. : glaciea, brittle,
v. — Fig., untrustworthy, vain, worthless, futile :
Servos, T. : hanispices : consiliis habitus non fut-
tilis auctor, V. : sententiae : laetitiae : lingua, Ph.
fdttiUtas (futil-), fttis,/ [futtilis], worthless-
ness, emptiness, vanity : plena futtUitaUa.
gaudium
fdtno, — , — , ere, to have carnal eofm€€Hom^
H., Ct.
faturua. adj. [P. of sum], yoing to be, yet to be,
to come, future : res: tempus: peati devota futu-
rae (Dido), V. : vindices, expected, L.— As subsL n.,
the future: ignarus futuri, L. : haud ignara futu-
ri, V. : futura prospicere.
futiitio, onis,/. [futuo], copulation, Ot.
gaesnm (ges-), I, n. [Celdo], a heavy ironjave-
fin (of the Gauls), C8.,L.,V.
galbaneus, adj. [galbanum = xaKPatni, the
sap of a Syrian plant], of galbanum: nidor, V.
galbina, orum, n. [galbus, greenish - yellow 1,
paU green garments (so. vestimenta), lu.
galea, ae,/ [2 CAL-], a helmet, headpiece (usu.
of leather): ad galeas induendas, Cs. : galeae
Tirana, V., Ta. — Of bronze: aeree, V.: galeae
aeneae : l6?es, H.
galeatna, adj. [galea], helmed, wearing a hel-
met : Minerva.— Aa siU>st. m., a helmed warrior, lu,
galeritua, adj. [galerus], wearing a hood, rustic
m attire, Pr.
galema, I, m. [galea], a conical cap of leather,
fur cap : f ulvos lupi de peile galeros, V. : longus,
lu. — A wig : flavus, lu.
1. Oalla, ae,/. / see Gallus.
2. galla, ae, /"., a gaU-apple, gall-nut (an excres-
cence on the oak, caused by insects), V.
OalU, Onini, m. I. See 2 GaUus. — II. The
priests of Q^6«fe (noted for effeminacy), L., H., 0.
—In jest called Gallae, Arum, Ot
Oallioa, ae,/, a Oallic shoe, galosh,
galUna, ae,/. [1 gallus], a heti, domestic hen,
Ob., C, H. : Gh&lhna cecinit (a prodigy), T.
Pro V. : gallinae Alius albae, l e. of fortune, lu.
gallinaoenB, adj. [gallina], of hens, of fowls :
gallus, a poultry-cock.
gallinarinB, !, m. [gallina], a keeper of poultry.
1. gaUus, I, m. [1 GAR.], a cock, domestic cock :
gallinaceus : gallonim cantus, crowing, H., lu.
2. GaUua, adj., of Gaul, Oallic, Cs.— As subst.
m., a Gaul, Cs.— P/ur., the GauU, Cs., C, L.
ganea, ae, /., an eating-house, cook-shop, ordi-
nary (of bad repute) : ganearum nidor. — Dissipa-
Hon : ganeis confectus : libido ganeae, S., L., l^a.
ganeo, Onis, m. [ganea], a glutton, douches,
T., C, a, Ta., lu,
ganenin, I, n., an eating ' house : abductus in
ganeum Aliquo, T.
gangaba, ae, m. [Persian], a porter, Cu.
Oangetiona, a<y., of the Ganges: tigris, 0.
gannio, — , — , ire, to bark, snarl, growl: Quid
ille gannit ? T., lu.
Ow^amantU, idis, /. a^j., of the Oaramantes:
nyropha, i. e. African, V.
garon, see garum.
e^o,—,—, ire [1 GAR-], to chatter, prate,
prattle, chat: Gams, you talk uUy, T. : impunitas
garriendi : quicquid in buccam : anills fabellas, H.
garruUtaa, fttis, / [garrulus], a chattering,
oabbhng, prating, garrulity : Rauca, 0.
garrulus, flk// [1 GAR-], chattenng, prattling,
prattng, talkative, garrulous : garrulus est, a chat-
terbox, H. : garrula ilia, tell-tale, T. : ales (i. e. cor-
nix), 0. : hirundo, V. ; hora, of gossip, Pr. : rivus,
O. : lyra, Tb. : pericula, endless tales of peril, lu.
garum or garon, I, n., = yapov, a rich sauee
made of small fisJi, H.
gaudens, enUs, adj, [P. of fs^^^eo] joyful, glad,
cheerful: animo gaudenti : Ainor,V.
gaudeS, gfivlsus, Cre [GAV-], to rejoice, be
glad, be joyful, take pleasure, be pleased, delight:
gaudeat an doleat, H. : dubie, 0. : si est ullus gau-
dendi locus: salvom te advenire, T. : quem socii
venisse gaudeant : beneficium accipere, T. : Motfts
doceri lonicos, H. : gaudet tuens (equos), sees with
delight, V. : Gaudent scribentes, H. : quod erat eo
nomine: gaude, quod spectant oculi te mille, H. :
in puero, Pr.: maUs, T.: aequitate iustitiique:
inperio nimis, S. : sorte tuft, H. : ( Aiace) inhumato,
gloat over, H. : de Bursft : hunc scio mea gavisu-
rum gaudia, T. : videte, quid se gavisum dicat :
quod gaudere posset, hoc fuit, 0. : Gaudes, si ca-
meram percusti forte? H.: mihi gaudeo,te amo,
as for myself: gaudet se attollens Appenninus,
Y—With in sinu, to rejoice at heart, be secretly
glad: ut in sinu gaudeant: in tacito sinu, Tb.— In
salutation : Celso gaudere refer, greet for me, H.
gaudium, I, n. [GAV-], inward joy, joy, glad-
Mss, delight: gaudmm atque laetitiam agiUbat,
S. : Prae gaudio ubi sim nescio, T. : lacrimo gau-
dio,T.: gaudio compleri: ezsilui gaudio: oonti'
Digitized by V^OOQ IC
gauBape
348
gemo
nere gaudium non potuerunt, qu'm, etc., L. : nox
gaudio laeta victoribus, Ta. : gaudium periculosi
BaltdB superati, L. : feminarum gaudia insignia
erant, expreasioM of Might, L. : quibus gaudiis
exsultabis?: gaudia quanta fuerunt! H. : mea
gavisurus gaudia, T. : scin me in quibus sim gau-
diis? T. — Pro v.: Gaudia principium nostri sunt
doloris, 0. — P e r s o n. : mala mentis Gaudia, i. e.
Malice, V. — SetmuU pleasure, enjoyment ( usu.
plur.) : pestiferum, L. : dediti corporis gaudiis, S. :
mipermissa, H. : gaudia sumit, 0. : Gaudia quanta
tuli ! enjoyed, 0. : quanti sibi gaudia constent, lu.
— A joy, cause of joy, source of pleasure, delight:
duci falso gaudio, T. : gaudium clade foedatum
est, L. : fugiunt tua gaudia, 0.
gauBape, abl. e, plur. a, n., = javoamiCt a
rough woollen cloth: purpureura, IL, O.
^avisns, P. of gaudeo.
gasa, ae,/. [Persian], a treasure, royal treas-
ury: regia, N., Cu. — A treasure, riches, wealth:
ab auro gazaque regift mantis oohibere : Hieronis,
L. : agre8ti8,«/or<,V. — Plur.: beatae Arabum, H.
gelide, adv. [gelidus], coldly, indifferently:
ministrare, H.
gelldofl, adj. with comp. [gelu], icy cold, very
cold, icy, frosty: Lirem gelidiorem facit: aqua:
pruinae, V. : loca propinquitate montis, L. : Hae-
mus, H. : foci, L fn.firdess, 0. : tyrannus (i. e. Bo-
reas), 0.— As svb9t.f (sc. aqua), ice-cold water, ice-
water : foribusque repulsum Perf undit gelida, H. :
calidae gelidaeque minister, lu. — Icy eoldy cold,
stiff: corpora, 0.: artQ8,0. : senecta Sanguis, V. :
frigore pectus, 0.— Chilling, stiffening : mors, H. :
metus, 0. : tremor, V.
gelo, — , — , are [gelu], to freeze, congeal—
Fig.: pavido gelantur Pectore, stiffened, lu.
(geluX abl' ge\% frost, cold, ice : membra torri-
da gelu, L. : gelu Flumina constiterint, H. : Rura
gelu turn claudit hiemps, V. : tarda gelu senec-
tus, V.
gemebnndua, adj. [gemo], ^rroamn^, sighing,
0.
gemellipara, ae, adj.f. [gemellus +2 PAR-],
twin-bearing, mother of twins : dea, 0.
gemellofl, a<(;. dim. [geminus], bom together,
twin-bom, twin- : f ratres, 0. : fetus, 0. — As subst.
m., a twin • gemellos conixa reliquit, V., Ct., 0. —
Paired, double: legio, /ormerf of two legions, Cs.
— Resmibling, very like: par fratrum amore ge-
mellum, H. : cetera paene gemelli, etc., H,
gemena, P. of gemo.
geminatio, onis,/. [gemino], a doubling : ver-
borum.
geminatUB, adj. [P. of gemino], twinned,
equal: cacumina, L. : consulatOs, consecutive, Ta.
gemind, ivl, fitus, &re [geminus], to double:
victoriae laetitiam, L. : faciuus, repeat, 0. : consu-
latas, repeated, Ta. : nisi caves geminabit (sc. fa-
cinus), do it again, T. : sole geminato : ita gemi-
nata urbe, L. : volnus, 0. — To pair, coi^.join,
unite: ut Serpentes avibus geminentur, H. : acuta
aera, strike together, H.
geminofl, adj., bom together, tvnn-bom, twin- :
fratres : sorores, H. : pueri, V. : partus, L. : Nee
gemino bellum orditur ab o?o, i. e. the two tags
laid by Leda as a sioan, H. : Quirini, In.— Plur.
m. as subst., twins : geminorum f ormae : quoniara
gemini essent, L. — Paired, double, twofold^ both^
two : luoemae lumen : nuptiae, T. : Somui portae,
V. : voragines rei p. : acies, eyes, V. : cruor, i. e.
two deaths, O. : Chiron, of two natures (a centaur),
0. : Cecrops, i. e. half Cheek, half Egyptian, 0. :
geminis exsurgit mensa lucemis, seen double, lu. —
Resembling, similar, like : nequitia : Dolabella et
Antonius, geminum in scelere par : lUud consiliis
Catilinae et Lentuli, common.
gemitUB, fts, m. [gemo], a sighing, s^h, groan,
lamentation, complaint : ut urbe tota gemitus fie-
ret : civium gemitu commoveri : clamor permixtus
gemitu, &: GemitOs abstine, T. : extremos ciet
gemitas, V. : ad gemitOs volnerum, L. — Pain,
sorrow : Danai gemitu atque ira conlecti, V. — Of
things, a groan, hoarse sound: gemitum dedere
cavernae, V. : dat tellus gemitum, V.
gemma, ae, / [GEM], a bud, eye, gem : tur-
gent in palmite gemmae, V. — A precious stone,
jewel, gem: gemmas cofimere: pocula gemmis
distincta : omatus multis gemmis : maior, lu. — A
wrought gem : ut gemma bibat, a goblet carved of
a precious stone, V. : signat sua crimina gemma,
seal-ring, 0. : Arguit ipsorum quos littera gemma-
que, lu. — An eye (of a peacock^s tail), 0.
gemmana, ntis, adj. [P. of gemmo], decked with
jewels, jewelled : sceptra, 0.
gemmataa, adj. [P. of gemmo], set with jewels,
jetoelled: monilia, 0. : anulus, L. : pocula, lu.
gemmeuB, adj. [gemma], set with gems, jew-
elled: truUa: \\ig8i,0.— Glittering, jewelled: Cauda
(of the peacock). Ph.
gemmifer, era, erum, cu^'. [gemma +1 FER-],
producing gems : mare, Pr.
(gemmoX — , &tus, are [gemma], to put forth
buds, bud, gem: gemraare vites dicunt
gem5, ui, — , ere [GEM-], to sigh, groan, la^
ment : quis tum non gemuit?: cum templa ge-
merent, were in mourning: extrema gemens, in
the death agony, V. : quad ru pes successit gemens
stabulis, jwiii/tn^, V. — With ace., to sigh over, be-
moan, bewail, lament : haec : flebiliter Ityn, H. :
Amyci casuro, V. : casAs urbis, lu. : uni voce om-
nium gemi : paucis ostendi gerais, H. : arbor fla-
Digitized by V^OOQIC
ganae
849
gens
gellari gemuit sua robora, 0. — To moan: nullo
gemit hie tibicina oornu, lu. : Nee geinere ces^a-
bit tui'tur ab ulmo, V.: noctua gemuit, Pr. — 7b
groan^ creak: gemens Bosporus, U. : gemuit sub
pondere cyraba, V. : gemens rota, V.
genae, ftrum, /., the cheeka: eminentes : ex-
Bangues geuas: Effusae genis Iacriraae,V. : siccat
genas, O. : mihi prima genas vestibat flore iuven-
ta, V. : Expilat genis oculos, 0.
genealogus, T, m., = ytvfa\6yoi, a genealogist.
gener, eii, m. [ GEN- ], a dattghter^e htuband^
aon-in-lavf: ilium geuerum capimus, T. : generi
nuptiae: cum soceris generi non lavantur: suus,
Os. : gener auxilium Priamo ferebat, i. e. wishing
to be a mm-in-iaw^ V. — A sisUr^M kiuband^ brother-
in-law : regis, N.
generaliSi e, adi, [genus], of a species^ generic :
ooDBtitutio. — Of outgeneral: quoddam decorum.
generaliter, adn. [generalis], in general^ gen-
eraUy: definire.
generatim, adv, [genus], by kindsy by speeiee^
in eloiut^ in detail: ab universe provinoii genera-
timque ab singulis eiua partibus diligitur : copias
eduxerunt, i. e. by nations^ Gs. : omnibus gratias
agit, to each appropriately^ Cb. : sacra percensere,
Ix^OeHeraUy^ tn general : singillatim potius quam
generatim loqui : omnia amplecti.
generator, Oris, m. [ genero la begetter^ pro-
ducer: suus: Acragas equorum, V.
genero, avi, atus, Sre [genus], to beget, procre-
ate, engender^ produce^ create : bominem : quem
generasse Telon Sebethide Fertur, V. : Unde nil
mains generatur ipso (love), springs, H. : generati
a naturS : generatus ab illo, 0. : aliara ex alia pro-
lem, v. : semina, unde essent omnia generata :
•eminata generantia ranas, 0. : generandi gloria
mellis, y. : exemplum generatum (opp. aeternum).
( generoae ), adv, f generdsus ], nobly. — Only
comp. : generosius perire, H.
gener5eu% adj. with eonw. and sup. [genus],
of noble birth, well -bom, noble, eminent: stirps:
■anguine Teucri Anaxarete, 0. : nemo generosior
6ft te, H. : existumo fortissimum quemque gene-
roaiatimum, S. : atria, 0. — Of a good kind, noble,
superior, excellent: pecus, V. : generosum requiro
(▼inum), H. : flos, 0. : Insula metallis, V. — F i g.,
noble-minded, magnanimous, generofue : rex : gene-
rosum dicere hunc, lu. — Nchle, dignified, hmora-
ble: ortus amicitiae : virtus: forma.
geneaifl^ is, /., = yivtaiQ (birth), a ntUal-etar,
koroecope : inspectft genesi, lu.
genesta (-nista), ae,/., the broom-plant, V.
g«nativil8 (not geni-), adj. [genilus], of gen-
eration, of birth : imago, original nature, 0. :
, I c. o/ a family, 0.
genetrix (not geni-), Icis,/. [genitor], the that
has borne, a mother : Paret dictia genetricis, V. :
magna deQm, Cybde, V. : frugum, i. e. Ceret, 0.
genialis, e, affj. [genius], of generatiot^, of
birth, nuptial, genial : \ect\is, the bridal-bed : torus,
V. — As subst. m. (so. lectus) : in hortis Sternitur,
In.: detracta ea geniaii, L. — Of enjoyment, pleas-
ant, ddighiful, joyous, agreeable, festive, genial:
festum, O. : dies, lu. : hieiups, V. : sei-ta, O. : pla-
tanus, i. e. under which festivals were held, 0.
geniallter, adv. [ genialis ], jovially, merrily,
genially: festum eg»t, 0.
genioulatus. adj, [geniculum], having knots,
hnotted: culmus.
genista, see genesta.
genitalis, e, adj. [genitus], of generation, of
birth, fruitful, generative : quattuor corpora, the
four dements, 0.: semina, V.: arrum, V, — As
subst. f, goddess of birth, a surname of Liana, H.
(genitivns), see genetivus.
genitor, oris, m, [ GEN- ], a begetter, parent,
father, creator, sire : sui : dubius, 0. : Pelopis, i. e.
Tantalus, H. : profundi, Neptune, 0. : Quirine Ur-
bis, 0. — A source, cause, origin: quae (vocabula)
genitor produxerit usus, H.
(genitrix), see genetrix.
geniturus, genitus, PP. of gigno.
genius, I, m. [GEN-1, a tutelar deity, genius .
loci, V. : genio (populi it) hostiae caesae, L. : eras
genium mero Curabis, H. : acceptus geniis De-
cember (because of the Saturnalia), 0. : te oro
per genium tuom, T. : te per genium obsecro, H,
— Taste, inclination: Suom defrudans genium,
T. — Prophetic skiU: Nemo mathematicus genium
indemnatus habebit, lu.
gen5, — , — , ere [GEN-], to beget, bear.-^Pass.,
to be born: si mihi mius genitur, old form. ap. C. ;
see gigno.
gens, gentis, /. [GEN-], a race, dan, house (of
families having a name and certain religious rites
in common): Minucia: clarissima Corneliorum.
S. : patres maiorum gentium : minorum gentium
patres, L. : gentis enuptio, the right of marrying
out of her gens, L. : periurus. sine gente, i. e. of no
family, H. : maiorum gentium di, of the highest
rank: dii minorum gentium, of the inferior or-
ders: maiorum gentium Stoicus, i. e. wnwwn/. — A
descendant, offspring, representative: deQm gens,
Aenea, V. ; of. hero^H, deQm gens, Ot. : (equos) in
spem submittere gentis, V. — A tribe, brood, crew :
ista Clodiana. — A race, species, breed: humana,
C, H. : haec (i. e. vol pes), 0. — A race, tribe, peo
pie: eiusdem gentis (esse): Suebi, quorum noii
una gens, Ta. : exterae gentes : exercitus oomposi-
tus ex variis gentibiis, 8. : Nerviorum, Cs. : oppi
Digitized by V^OOQ IC
Sentioiis
860
germAnas
dam Theaaaliae, quae gens miserat, etc, communi-
fy, Cb. : omnes eius gentis cives, N. : ius gentium :
ubicumque terrarum et gentium, in the world:
obinam gentium sumuB? on earth: nusquam
gentium, T. : tu autem longe gentium, far away
in the world: roinime gentium, by no means^ T. —
Plur.^ foreign natione^ foreigners : daretque gen-
tibua amor nostri, Ta. — A region^ country: qui
Cataoniam tenebat : quae gens iacet, etc.
gentiOTUi, adj, [ gens 1, peculiar to a noHon,
national : more gentico, Ta.
gentiliclas (-tins), adj. [gentilis], of a elan,
belonging to a gene : sacra, L. : sacrincia.
gentnis, e, adj. [gens], of a dan, of a gene:
Sumunt gentiles arma mantis, i. e. the warriore of
the Fabii, 0. : domds donum, Ta. — As ntbet. m.
and /., a member of a gene, one of the eame dan,
kinsman, namesake : gentiles sunt, qui, etc. : cum
gentilibus clientibusque, L. : deorum. — Of a na-
tion, national : solum, no/tvtf, Ta. : utilitas, Ta.
gentilitafl, itis,/. [gentilis], the relationship
between members of a gens : gentilitatis ius : gen-
tilitatum iura.
cenu, Qs (gen. genfl, 0. ; plur. genua, dieyl V.),
n. [of. yow], a knee : Fine genOs vestem succincta,
0.: aquam genOs tenus alta, L.: genu terram
tangere : dumque virent genua, H. : eenuum iunc-
tura, knee joints 0. : genuum orbis, knee-pan, 0. :
ad genua accidit, T. : genua amplexus, V. : nixi
eenibus, on their knees, L. : genibus minor, i. e.
ineeling^ H. : genua incerare deorum, I e. place
tablets with prayers, lu.
genualia, ium, n. [genu], garters, 0.
1. genuinus, ad^j. [6£N-], innate, natural:
Tirtutes.
2. genuinus, adj. [genae], of the duak: den-
tes, back-teeth. — As subst. m. (so. dens), lu.
1. genus, eris, n. [GEN-J, a race, stock, family,
birth, descent, origin : haec Indigna genere nostro,
T. : nobili genere nati : amplissimo genere natus,
Gs. : generis socia, sister, 0. : genere primus : pa-
tricium, L. : genus unde Atii duxere, V. : fortuna
non mutat genus, H. : plebei generis, L. — Adverb,
ace. : Qui genus ( estis ) ? Of what race f Y . —
Birth, noble birth, high descent: propter genus
rem p. tenere : Et genus et virtus, nisi cum re,
▼ilior algft est, H. : iactare genus, H.: Cui genus
et nomen fuissent, V. : generis praemium, L. — A
race, line, descendants, posterity : liberorum ex te,
Enn. ap. C. : Tantali, H. : ne^lectum, i. e. the Ra-
mans, H. — A descendant, child^ eon, offspring: deo-
rum, V. : audex lapeti, Prometheus, H. : ab alto
Demissum AeneA, i. e. Octavianus, H. — A race,
stock, class, sort, species, genus, kind, rank, order,
divishn: humanum: hominum, S.: omnes mor>
tales omnium generuro: inter id gienus, plebeians,
L. : Romanum : Macedonum, I^ : qui (oonTeDtns)
ex variis generibus constaret, Cs. : indicum genus
et forma : inritabile vatum, H. : hominum virile,
sex: Femineum,feE, V. eonsulare, roiUr: militare,
order, L. : eorum hominum . . . genera sunt duo,
Cs. — Of animals, a kind, does, sort, species : altl-
▼olantum, birds, Enn. ap. G. : piscium, H. : malefid
generis animalia, S. : Diversum confusa genus
panthera camelo^ H. : varia genera bestiarum.-^
Of things, a kind, sort, description, doss, order,
character^ division : omnia in suo quaeque genere :
naves omni genere armorum omatissimae, Gs.:
cibi, Gs. : omne commeattls, L. : triplex rerum p. :
dulce orationis: dicendi: praeda omnis generis,
L. : poenae novom, S. : leti, 0. : Aeaopi, manner.
Ph.: genera civitatum: machinae omnium gene-
rum, S. : nugae Hoc genus (i. e. huius generis), H. :
aliquid id genus scribere : quod genus virtus est :
te cottidie in omni genere desiderem, in every way :
domus in omni genere diligens : in aliquo genere,
in any respect whatever. — In philosophy, a general
term, logical genus: formae dicendi specie dispa-
res, genere laudabiles.
2. genus, — , n., coUat form of genu, a knee
(only nom. and acc.\ G. po^t
geographia, ae,/., = yattypa^a, geography.
geometres, ae, m., = yua/iirpfic, a geometer,
G., lu.
geometria, ae, /., = yeutfurpia, geometry.
geometricus, acH., = ycw/xcrpucoc, of geom-
etry, geometrical. — Plur. n. as subst., geometry.
Oedrgioa, on, n., = y^upyued, poems of hus-
bandry, rtie title of a poem by Vergil.
gerens, ntis, adj. [P. of gero], managing, con-
ducting : sui negoti bene. — As sid>st. m. : negoti
gerentes, business men.
gennana, ae,/. [germanus], a full sister, own
sister, Enn. ap. C., V., 0.
germane, adv. [ germanus ], sincerdy : rescri-
bere.
Oennanious, a<y., of the Germans, German :
bellum, with the Germans, Cs., Ta. — As subst. m.
(sc nummus), a gold coin of Domiiiafi, lu.
gennanitas, fttis, /. [ germanus ], the relation
between children of the same parents, brotherhood,
sisterhood: te moveat germanitas: germanitatis
meraoria, L. : ea (of colonies), L.
germanus, aifj. with sup. [ cf. germen ]. — Of
brothers and sisters, full, own : mihi animo et
corfKjre, T. : f rater amore germanus : soror : bi-
membres (i. e. Gentauri), 0. : soror (of a nurse).
Enn. ap. G. — As subst. m., an own brother, fuu
brother: 0 mi germane! T. : Eryx tuus, your
mother's son, V. — Genuine, real, actual, true:
huius artis magistri: asinus: iustitia: ironU:
germanissimus Stoicus.
Digitized by
Google
g0nii6n
851
glgno
gmnen, inia, «., a aprig, offthoot, tpimUy hud :
AlieDft ex arbore, V. : In dotos soles germina Cre-
dere, V. : generosum, r(M«, 0.
gexmino, — , — , ire [germeQ], to tprcut^ hud:
Qerminat terroes olivae, H.
gero, gessi, gestus, ere [ 6ES- ]|, to hear aboui^
hmty carry^ wear^ have^ holdy tuttatn : Testem, N. :
ferarum pelles, Ta. : anguls inniixtos crinibus, 0. :
in capite galeam, N. : spolia ducia, L. : dextrA
sceptrum, v. : Virginis os habitumque, V. : cornua
matree Oessenint, i. e. heeame caws, 0. : tempora
tecta pelle, 0. : squalentem barbara gerens, with^
y. : distentius uber, H. : Sen tu querelas sive geris
iooos (of a jar), eontain^ H. — To hear^ carry ^ hring :
saxa in muros, L. : cum pro se quisque (terrain)
gereret, L. — To hear^ hritig forth^ produce: arbo-
res, 0. : mAlos, V. : quos gerit India lucos, Y. :
Terra ^iros gerit, 0. — F i g., to hear^ have, keep^
entertain, ehmak, experience: pro noxiis iras, T. :
fortem animum, S. : mixtum gaudio animum, L. :
Ante annos animum, Y. : personam, support a
character: Mores, 0.: aliquod nomenque decus-
que, Y. : veteres inimicitias cum Caesare, Cs. : de
amicitiA gereiidA libri: in Romanos odiurn, L.:
aliter atque animo gerebat, respondit, i. e. with
dMrmdaiion, S. — To exhibit^ du^play, aetunie: in
adversis Toltum secundae fortunae, L.: prae se
quandam otilitatem. — To cairy oW, adminieter^
manage^ regulate^ rule, govern, conduct, carry on,
wage, tranaaet, acoompltsh^ do, perform : rem p. :
res p. egregie geeta est, L. : magistratum : terrA
rem, L e. to 6e tn command, L. : se et exercitum
more maiorum, S. : male rem, manage hueineet :
dum ea genintur, meanwhile, Cs. : dum baec R'»-
mae geruntur, happen, S. : etsi res bene gesta est,
the %oar, Enn. ap. C. : in conspectii Caeaaris res
gerebatur, the actum, Cs. : occasio rei bene geren-
he, /or a successful blow^ Cs. : gladio comminus
rem gerit, ^Ati, Cs. : gestis aequanda pericula
rebus, ejiploits, lu. : a rebus gerendis senectus ab-
strahitf^u^/tV affaire: quid negoti geritur ? : bello
gesto, L. : auctores in gerendo probabiles : a spe
gerendi abeese : intus Digna gen, off the stage, H. :
geram tibi morem, ^rro/t/y ; gerere mihi morem,
please myself, T. : ut homost, ita morem geras,
every man to his humor, T. : ut utrique a me mos
gestus esse videatur. — With te, to hear, act, hehave,
deport oneself: nos summissius: truculentius se
quam ceteri : se turpissime: me in hoc magistratu:
ita nos, ut, etc. : se medium eerere, remain neutral,
L. : pro oolonis se gerere, daim to be,Ij.: se pro
eive : Dis te minorem, i. e. revere, H. : meque vos-
que in omnibus rebus iuxta, treat you as myself
8. : nee tecum talia gessi, treat you thtu, Y.
gerro (dnis), m. [gerrae, trifles], a trijler, T.
g«nilaflk I, m. [GES-], a carrier, porter, H.
gesta, Orum, n. [P. of gero], deeds, eids, aekms-
ments: obsouriora, N. : singulorum, L.
geBtamen, inis, n. [gesto], a hurden, load,
toeight: clipeus Abantis, Y. : gestamina decent
umeros, arms, 0. — A litter, eedan, Ta.
gestieiia, ntis, atH. [P. of 2 gestio], wihridled,
rapturous, exultant : faetitia : animus rebus secun-
dis, L. : hao (eloquendi vi).
1. gestio, 5nis, /. [ GES- ], a managing, per-
forming: negoti.
2. gestio, vn, — , Ire [2 gestus], to gesticulate,
express strona feding, leap, he transported, exult, he
joyful, he delighted : sic,T. : cum laetitia gestiat:
studio lavandi, Y. : voluptate nimiA : otio, L. — To
desire eagerly, wish passionately, be eager, thir^,
long: scire ista omnia: divitum Partis linquere,
H. : ipsum gestio Dan mihi in oonspectum, T.
gesto, AvI, Atus, Are,/rey. [gero], to hear, carry,
have, wear, wield: alqm puerum in manibus, T. :
spicula manu, Y. : laevA taurorum tergora (i. e.
scutum), 0. : electra nuribus gestanda L&tinis, 0. :
Non obtunsa pectora, Y. : mercem sine fucis, H. :
caput adtixum gestari iussit in pilo: portions in
qui gestetur dominus, to air himself, lu. — F i g. :
gestandus in sinu, i. e. to he dearly iwed, T. : te in
oculis, to cherish, T. — 7b carry, furnish, present :
cibos pugnantibus, Ta.
1. gestus, P. of gera
2. gestus, Qs, m. [GES-], hearing, carrinfff,
posture, attitude, motion, gesture, movement, action,
sign: vitium in gestu: gestus mihi est capiundus
novos, T. : gratificatur mihi gestu: gestum niaiius
Ceycis habebat, 0. : nee braochia reddere gestOs
(possunt), 0. — Of actors or orators, ^etfure, action :
gestum a^re : agit hunc versum Roscius eo gestu :
histrionis : histrionum gestCLs.
gesmn, see gaeeum.
gibbns, I, m., a hunch, hump : gibbo tumens,
lu. — A wm, tumor: in naribus ingens, lu.
Qiganteus, adj., = yiydvrtioQ, of the giants,
0. : triumphus, over the Gtants, H. : tropaea, 0.
GMgas» antis, m., = ytyac, a giant, one of the
fabled sons of Earth ana Tartarus, 0. : fraterculus
gigantis, i. e. of obscure birth, lu. — Plur., C, H., 0.
e^gnentia, ium, n. [ P. of gigno ], productive
things, plants : loca nud.i gignenUum,o/ve70to/t(m,
S.
ginio, genul, genitus, ere [GEN-], to produce,
give birth to, beget, bear, bring forth : quem luppi-
ter genuit : liberos, S. : qui te genuere (1. e. pa-
rentes), 0. : pisces ova genuerunt : omnia quae
terra gignat: ut deus iirbem banc gentibus ge-
nuisAe videatur: ut in gignendo appareat : quae in
terns gignuntur: nuper erat genitus, 0. : paelice
genitus, son of, L. ; Dis genite et geniture deos, Y . :
Digitized by V^OOQ IC
gilTUB 8
De alquo geniii, 0. : (vacca) e terr& genita, 0. —
Fig., to producey occasioti^ catue, begin : ludus ge-
iiuit trepidum certamen, H. : in hac urbe diceiidi
i-opiain : cum 8ui generis initium ab se gigiii vel-
let, spnng: reliquae perturbationes omiieK gignun-
tur ex eSkyffrow: odia etiam gigni seropiteriia, ai-ise :
eus <rigni negat, are created: gigni alicunde, i. e.
to have a beginning.
gilvus, adj., pale yellow : equus, V.
gingiva, ae, /., a gwn (of the jaw) : inermis,
UtothleM, In.— /Twr., Ct.
glaber, bra, brum, adj. [GLAB-], tmooth: eunu-
chi, bearoUesSj Ph. — As subst. m., a beardlenelave, Ct.
glaoiallB, e, a^j- [glacies], icy, froxen, full of
ice : hiemps, V. : frigus, 0. : Ooeanus, lu.
glaoies, ace, em,/., ice: aspera, V. : iners, H. :
Lucidior glacie, 0. : via lubrica glacie, L. : Maeo-
tica, lu. — Plur. ace. : glacies, ice-fiddi, V.
glaoio, — , fttus, ftre [glacies], to turn into ice,
freeze : ut glaciet nives luppiter, H.
gladiator, Cris, m. [gladius], a noordsman,
gladiator, fighter (in public games): gladiatorum
spectaculum : gladiatoribus imperari : in ludo ha-
bere, Cs. : potentia huius gladiatoris, cutthroat, —
Plur., a combat of gladiators, atadiatorial exhibi-
tion : rumor venit Datum iri gladiatores, T. : gla-
diatoribus, at a show of gladiators : gladiatores,
quod spectaculum, etc., L.
gladiatorlua, a€(;, [gladiator], of gladiators,
gladiatorial: ludus: pugnae: familia, a band of
gladiators : munus, L. : consessus, spectators at a
show of gladiators : locus, a seat in the show: cor-
poris tirmitas : animus, i. e. desperate, T. — As subst,
n. (sc. auctoramentum), the hire of a gladiator, L.
gladiatura, ae,/. [gladiator], afight of gladia-
tors, Trt.
gladiuB, I, m., a sword: vagina vacuus, drawn :
gladiis res geritur, S. : gladios strinxerunt, drew,
Cs. : gladiis destrictis, Cs. : gladium e vagina
eduxit: Nudare gladios, 0.: cum gladiis sequi
oonsulem: Proxuma quaeque metit gladio, V.:
gladiorum impunitas, i. e. of murder : magna est
gladionim licentia. — Prow.: Suo sibi gladio
bunc iugulo, hoitt with his own petar, T. : plum-
beo gladio iugulatus, i. e. easily refuted.
glaeba ( gleba ), ae, / [ GLOB- ], a lump of
earth, clod: glaebis aliquem agere: nee uUi glaeba
uUa Sjgri adsignaretur, L. : rastris glaebas fran-
gere, V. : Versare glaebas, H. : omare glaebam
virentem, i. e. an aMar of turf, lu. — Land, soil :
Sicula, 0. : Terra potens ubere glaebae, V. : duris
Aequicula glaebis, hard soil, V. — A piece, lump,
mass : sevi ac picis glaebae, Cs.
glaebnla (fleb-), ae,/. dim. [glaeba], a little
piece of earth, bit of land : talis, lu.
12 gloxia
giaesmn or gleaum, l, n. [cf. Engl, glass,
glo."^t*3» amber, Ta.
glandifer, fera, ferum, adj, [glans+FER-],
producing acorns : quercus, C, 0.
glans, gland is,/ [GAL-], an acorn, nul : gUnde
vesci : quae deciderant lovis arbore glaudes, 0. :
querna, Ta. — An acorn-shaped ball, missile: ex
argillft glandes iacere, Cs.-: glande pugnare, S.:
glaiide coiifigebantur, L. : glandes plumbi, Y.
glarea, Be, f, gravel : eo loco pulvis, non gla-
rea iniecta est : viae glareA substruendae, L. : ie-
iuna ruris, V.
glareoauB, atfj. [glarea], /u// of gravel : saxa,
L.
glauoua, a4i'i = yXavcoc, bright, iparkUng,
gleaming, grayish: amictus, V.: lumen (ocalo-
rum), V. : ulva, V. : equus, V.
gleba, glebola, see glaeb-.
gloBum, see glaes-.
gliaco, — , — , ere [cf. glaesum], to swell, spread
gradually , grow imperceptSdy : invidia gliscena, L. :
seditio, L. : (multitudo) gliscit immensum, in-
creases, Ta. : numero legionea, Ta. : gliscit violen-
tia Turno, V. : gliscere alqm pati, to grow in
power, Ta.
globoBua, adj. [globus], round as a ball, sphsr-
ical, globular : stellae: mundus: saxa^L.
globus, I, m. [ GLOB- 1, a round body, ball,
sphere, globe : quae terra dicitur : Lucens lunae,
disk, v.: in eo (caelo) animadversi globi,^refra/2t.
— A glohdar mass, ball, globe : Fbmmanimqiie
globos volvere, V. : sanguinis, 0. — Of men, a
throng, crowd, body, mass, gathering, knot: ciroB
Fabium globus increpabant dictatorem, L. : mili-
tum, Ta. : mulierum, L. : nobilitatis, dique, S.
glomero, avi, fttus, are [glomus], to wind into
a ball, gather up, roll togeXer, eoueet: lanam in
orbes, 0. : terram speciem in orbis, 0. : g^rando
gloraerata, L. : equitem docuere gressas glomerare
superbos, i. e. make the horse prance, V. — To gather
together, make a knot of, collect, crowd, assemhU:
agmina fuga, V. : apes glomerantur in orbem, V.
— To make by gathering, colled, make i^, produce :
manum bello, V. : tempestatem, V. : noctem, V. —
F i g., to roll up, gather, accumulate : Omnia fiza
tuus gloraerans determinat annus, C. poCt
glomuB, eris, n. [GLOB-], a dew, ball made hy
winding: lanae, H.
gloria, ae, /. [I CL V- ], glory, fame, renown,
praise, honor: Lahore alieno parta, T.: virtutem
tamquam umbra s«quitur : roilitaris : bello quae-
ritur gloria : sit in aetemft glorift Harius : gloria
aetemi fierent, S. : interdum cumulatior redit, L. :
militavi non sine gloria, H. : Metello hodie est
mazimae gloriae : belli gloriam armis repperi, T. :
Digitized by V^OOQ IC
glorlaiM
858
gradoa
sominU vestri: dicendi: t'elocia gloria plantae,
lu. : maiuruin, S. : penes eoKdein );loriae emiit,
Le. a monopoly of glory, S. — Thint for glory, (un-
bUion, vainglory, pride, vaunting, bocuHng, vanity:
gloria duci : studiu et gloria : glorift elati, Cs. :
▼entosa, V.: vaiia, L. : generaiidi iiiellis, V. —
Splendor, richnest: ruria, V. — An ornament, pride:
Lapithaeae gentia, Gaeneu, 0. : taurus pecoris,
Tb. : armentis gloria frontis, i. e.fine hom$, Ta.
gldrlans, P. of glorior.
glorlatlo, 6ni8, /. [glorior], a glorying, boast-
ing, exulting: gloriatione digna yita.
glorlola, ae,/. dim, [gloria], a bit of glory, little
fame: notitra : gloriolae insignia, i. e. a petty office,
glorior, Atiia, art, dep. [gloria], to boast, vaunt,
glory, brag, pride onneedf : apud te: gloriandi
(cau8&) loqui: nee mentitur in gloriando: idem
quod Cyrus : haec, L. : beata vita glorianda est :
evenisse ex senteutift, T. : mihi, se inagistraiQs
adsecutum: se alterum fore Sullam, Co.: roulier-
culam Vinoere mollitie, H. : norainibus veteruin :
TictoriS insoleuter, Cs. : decepto rege, L. : socero
illo, in him as father-in-law, 0. : de tuis divitiis :
in eo gloriari, quod, etc. : in virtute recte : adver-
sus te, L.
gldrldse, adv, with conip. and sup. [gloriosus],
gloriously, magnificently : triumphare: alqd glo-
riosissime oonficere. — Boastfully, vauntingly, pom-
pously : exorsus ea : mentiri : de me ipso glorio-
sius praedicare.
gloriomiB, atfj. with eomp. and sup. [ gloria ],
fJi of ghry, glorious, famous, renowned: factum:
glorioaissimum : quae gloriosa mo<lo neque belli
patrandi cognovit (so. esse), brilliant, not effectual,
S. : dies gloriosissimus, Ta. — 7b be proud of, to be
gloried in: illud Romania hominibiia gloriosuro
est, ut, etc. : bene de re p. mereri glorioaum e^t :
multo gloriosius duxit, ai, etc., N. : dies. — Vainr
glorious, boasting, hauahty, eotieeited, ostentatious ;
miles, braggart, T. : philosophia.
glubo^ — , — , ere. — Prop., to bark, peel;
hence, to rob : Remi nepotes, Ct.
gluten, inis, n. [ OLA- 1, glue^ beeswax : collec-
tumque haec ad rounera, V. : lentum, V.
glatlnator, Oris, m. [gluten], a bookbinder.
glutlo or gluttio, IvI, — Ire [ GVOR- ], to
swallow, guip, gorge : EpuUs, lu.
Qnaeufl, l, m., a praenomen, uau. written Cn.,
Ct.
gnanui (namsX «&• [GNA-], knowing, ekiUed,
practised^ expert, versed: rei p.: coniurationis,
privy, Ta. : Latinae linguae, L. : gnarum, quibus
modis, etc: satis gnarus, Hannibalem transitOs
mercatum, L. : custos, Ta. — Known : id Caeaari,
Fa. : oonspicui eoque gnari, recognised, Ta.
gData, see nata.
Qnatho, dnis, m., the name of a para*ue. T. —
Hence, a parasite.
gnatna, see natus. gnav-, see nav-.
gobio (lu.), 5ni8, or gdbiu% I (O-X m., = Km-
/3toc, a gudgeon.
Gk>rgd, onis, /., =r ropyw, a Gorgon ; plur.
Gorgonea, the three daug/ilers of Phoreus, Stheno,
Euryale, and Medusa, with beautiful faces, snakes
for hair, and a petrifying look, C, V., 0., lu.
gor^toa, see corytos.
grabatus, l, m., = KoaParoQ [Macedonian], a
low couch, camp-bed, pallet, C, Ct
graoilia, e iplvr, f. gracilae, T. ), a<(^'., thin,
slight, slender, slim, meagre, lean : yirgo, T. : puer,
U. : Indi, lu. : capella, 0.: equi hominesque, L. :
cacumen, 0. — F i g. : materia, a slight thenu, 0.
graoilitas, Mia, /. [gracilis], slendemsss, thin^
nesM, leanness, meagreness: corporis. — Plur.: cor-
poris.
graoalii% l, m., a jackdaw, Ph.
gradatim, adv. [ gradus ], step by step, by de-
grees, little by little, gradually : (honores) adaequi :
asoendere: respondens.
gradatlo, 5nis,/. [GRAD-], a climax.
gradlor, gressus, i, dep. [gradus], to take steps,
step, walk, go, advance : gradieiido aocedere : quas-
dam ( bestias ) esse gradientes : longe, V. : lente,
0. : trans alpls, Ct. : fidenti animo ad mortem :
piiriter greasi, V.
OradiTUB (once Qrad-, 0.), I, m., a surname
ofMars,L„y.,0.,l\i.
J^adua, Os, m. [ GRAD- ], a step, pace, gait,
k: gradum facere: Suapenso gradu ire, T. :
quieto et placido gradu aequi, Ph. : citato gradu,
it, : concito gradu. Ph. : pleno gradu, at a quick
step, S. : presso gradu, a/ a moderate pace, L. : giu-
dum celerare, hasten, V. : conripere, H. : addtnv,
L. : sistere, V. : sustinere, 0. : revocare, V. : re-
ferre, 0.: ferre per agmen gradOs, charge, 0. — A
station, positioti, ground: stabili gradu impelum
excipere, L. : In gradu stetimus, 0. : hostes gradu
demoti, L. — Plur., steps, rounds, stairs: in gradi-
bus Concordiae stare: templi: cui (templo) gra-
dibus surgebant limina, V. : si gradibus trepidatur
ab imis, lu. — F i g., a step, stage, degree, grade : ex
aedilitate gradum ad oensuram fecit, L. : hunc
gradum mei reditilt esse, quod, etc., towards my
return : primos gradOs vicina fecit (of love), 0. :
gradu post me Mdet uno, H. — An approach, ad-
vanee, progress, march : Quem mortis timuit gra-
dum ? form, H. : imperi : apondeus habet non
expertem dignitatis gradum, march. — A step, de-
gree, grade, stage, rank, interval: civia hoc gnidu :
Digitized by V^OOQIC
Qrmaoe
864
Benatorius : gradu ampliasixno digniflslmus : omDea
Bononim, noUa: totidem gradOB distamus ab illo,
0. : per omnia hoDonim gradOs : altior dignitatis :
ascendeus gradibus magistratuum : sonoram gra-
des, itUervaU: peccatorum gradftB: oognominis,
{Hatinetion^ 0. : Per gradfts (L e. gradatim), 0. : Hi
plerumque gradfia, staget (of ruin), lu. — 8df-po9-
aemon: de gradu deici, be diaconeerted, — A poti-
tion, rekUion : gradu depulsus, overthrown^ N. :
gradum filii apud te habere, L.
Oraeoe, adv, [Graecusl, in the Cheek language^
inOreek: legere: scripait Distoriam: ioqui: scire:
omnia Oraece, lu.
graeoor, fttus, ftrl, dm. [Oraecil to imiiate the
Oreeke^ live in the Oreei manner^ H.
GraaOOBtasifl, is, /., =: ypaiK&arao^y a build-
ing in which foreign ambauadon awaited deeieion*
of the aenate,
GraeouluB, adj, dim. [Oraecus], Oredan^
Oreek: ineptum sane negotium et Oraeculum,
thorough Oreek: contio: homines. — As tubti, m.
and/., a Oreekling, C, lu., Ta.
Qraeou8,a((;'., = rpaue^c, of the Oreekey Oreek,
Oreeian: res: litterae: lingua: testis: more bi-
here, i. e. to drink healtht. — As subet. m. t Oraecus
apud Oraecos: igpiobilis, L. — As subet. n., eing.,
the Oreek langwige : librum e Graeco in Latinum
oonvertere. — Plur^ Oreek writinge : Graeca legun-
tur.
Oraiugena, ae, m. [Grains + GEN-], a Oreeian
by birth, Oreek, Pac. ap. C, V.
QraiuB ( disyl. ), a^., of the Oreeke, Oreeian,
Oreek: homo, V. : nomen, V. : Camena, H. — As
aiubat. m., a Greek, C, V. — Flur. : Gril, drum or
ftm, m., the Oreeiane, Oreeke, C, V.
gramen, inis, n. [8 GAR- J, grata: iacdre in
gramine, H. : cervus graminis immemor, H. : gra-
minis herba, blade of graaa, L. : quocumque de
gramine, paature, lu. : nee gramina rivis saturan-
tur, the aod, V. : redeunt gramina campis, H. — A
plant, herb : cerinthae, V. : incognita capris Gra-
mina, Y.
gramineoa, a<fj. [gramen ], of graaa, covered
wiih graaa, graaag: campus, V. : sedile, V.: coro-
na, L. : hastae, i. e. of bamboo.
grammatioa, ae, /., = ypafifiariicii, and gramp
matioa, drum, fk, = ypafifmrucd, grammar, phu
UUogy.
grammatJoiia, adj., =r ypafifiarucSct of gram-
mar, grammatical : tribQs, i. e. of the grammari-
ana, H. — As aubat. m,, a grammarian, philologiat :
fframmaticum se professus: grammatid oertant,
doetora diaagree, H.
granaria, drum, n. [granum], a atcre-houae for
torn, granary, 0., H.
granda«viu» adj. [grandis+aevum], in gear*,
old, aged: Nereus, V. : pater, 0.: senes, Ta.
grande, adv. [n. o{ grandis ], loudlg : sonare,
lu.
grandoBOO, — , — , ere, inch, [grandis], to be-
come great, grow : triplici fetu, 0. po«t.
grandioulna, a<fj. dim. [grandis], rather large,
pretty well grown, T.
grandifer, era, erum, adj. [grandis +1 FER-],
bearing largely, productive : arationes.
grandiloquu8,l,m. [grandis +4 LAO-], apeak-
ing loftily, grandiloquent, — Plur, m. as aubat, : isti,
boaatera.
grandis, e, adj. with eomp. [2 GAR-]. — Of
things, full-grown, large, great, full, abtmdant:
tumulus, Os. : vas : f etOs grandiores edere : ilex,
S. : grandiores libri : litterae : cothurni, H. : pecu-
iiia, a large mm : faenus : aes alienum, S. : pon-
dus argenti : elementa, maaaive, 0.— Of persons,
grown up, large, big, taV : virgo, T. : puer. — Ad-
vanced in years, aged, old: homo grandior, T. :
grandiorem aetatem ad consulatum constituere:
non admodum grandis natu : tam grandis natu :
iam grandior aevo genitor, 0. — F i g., large, great,
atrong, powerful, weighty, aevere : dicam tibi inpin-
gam gnindem, T. : de rebus grandioribus dicere :
supercilium, lofty, lu. : ingenium, 0. : praemia me-
ritorum, H. : carmen, lu. : alumnus, noble, H. —
Plur. n. as aubat. : metit Orcus Grandia cum par-
▼is, H. : nee Gonamur tenues grandia, H Of
style, great, lofty, dignified, noble : genus dioendi
gitmdius: rerum gestarum pronuntiator : causi-
dicus : oratores verbis.
granditaOk atis,/. [grandis], ^am2mr, aublim-
ity: verborum.
(granditer), adv. [grandis], loftily. — OisXy
oomp. : grandius sonare, 0. (dub.).
(grandinsoula, error for grandicula, T.)
grando, inis,/., hail, a hailatorm, C, U, V , H^
0. : terrere animos grandinibus.
granifer, era, erum, acf;. [granum -hi F£Bp],
grain-bearing: agmen, o/ ante, 0.
grantim, T, fi. [S GAR-], a grain, aeed, amaU
kernel : f rumenti : fici : uvae, 0. : turea, 0. —
Com, grain : ex provincia nullum habere.
graphiam, I, n., = ypa^ov, a writing-atyU,0.
graaaaiiB, P. of grassor.
grasaator, dris, m. [grassor], a diaorderly pet-
aon, rioter, footpail, bully, C, lu.
grassor. atus, arl, dep. intetia. [gradior], to go,
move, go abotU: recto limite, 0. — To loiter, idle,
riot : inventus grasaans in Subura, L. : per omnia
scelera, L. — Fig., to go, proceed, act, move : ad
gloriam virtutis vi&, S. : aliA vii, U : consilio gras-
Digitized by V^OOQ IC
Sratans
855
Snitnito
tandom ratus, L. : eapidine atque iri, bi aehttUsd
^, S. : obseqoio, mak$ tqpprwuKm ob9eqm(mafy,
H. : crndelius in capU orbe gnssata est, Ou. —
7b athanee^ takt mMmrm, nuuc$ an aUaek: ferro
gnMatar oapido, la. : in te hao rii, L. : in pos-
lessionem agri, L.
grataiifl» P. of grator.
grite, ad9. with eomp, [gratos], with pUtuurt,
agrttMyy gladly^ wiUmgly : praeterita meminit:
Natalls numeras, H. : Gratiug ex fonte bibontor
aquae, 0. — ThankfuUjfy graUfuUy: alqd faoere.
gritM (no geti,\f, [ORA-], ihank$, thanks-
giving (esp. to the gods) : diis grates agunt, L. :
alqm gratibna yenerati sunt, Ta. : grates tibi ago,
Bomme Sol : o qaas dicere grates parem ? V. : agis
Oarminibus grates, 0. : At tibi pro scelere di Per-
soWant grates dignas, pay you^ V .
^tia, ae./. [gratos ], /avor, esteem, regard,
Ukmg, love, frimaimp, partudity : aetema inter
nos, T. : falsam gratiam inire, ettrry favor, T. :
gratia florens hominum: Pompei gratiam mihi
oonciliari patare : com inimico reditus in gratiam,
reeoneiliaium: fides reconciliatae gratiae : si suam
gratiam Romani velint, Cs. : a bonis omnibus
somnuun inire gratiam: apad regem inita, L.:
com populo R. in mtiA esse : istuc impetro cum
gratis, with a good grace, T. : summa inter suos,
Ob.: fratnim geminonim, harmony, H. : male
sarta, interrupted friendthip, H. : quantum gratil
Talent, Cs. : improba, partiality, lu. : cum gratia
imperatoris, to the eatief action of, L. : proyinda
multas bonas ffratias attulit, toJ^u of favor, —
Charm, beauty,Toveline8i : formae, 0. : neque abest
facundis gratia dictis, 0. — A favor, kindnea,
comieey, eervice, obligaiion: banc gratiam ut sibi
des, T. : petiWt in loco gratiae, at, etc. : Bocoho
delicti gratiam facit, forgivee, Sw : pugnaturi in
gratiam ducis, to pUave^ L. : data in oraeteritam
iudici gratiam, for the favor ehown him on the
trial, L. — T^ante, tha$ikfulnem,graiiiude, aekn&wl-
edgment: est dis gratia, com ita est, / thank, T. :
▼eteris Stat gratia facti, V. : illi debetur a me
gratia maior, H. : annonae leyatae gratiam tulit,
received, L. : dis gratia, thank heaven, T. : ac Syro
nil gratiae, no thanka to, T. : miriflcas tibi apud
me mtias egit, njpfreued: el gratias egimus,
CAofiM hkmi et non neglexisse habeo gratiam,
am grateful, T. : sibi gratias habere, L. : mazimas
Tobis gratias et agere et habere : alqd in gratiam
habere, take a$ a favor, S. : meritam dis inmorta-
libus gratiam honoribus persoWere, etprem, — A
rdimn, requital, reeompenee (for a favor) : pro eo
(beneficio) gratiam repetere, L. : Nee nulla est
inaratae gratia terras, V. : tulisse potius iniuriam,
quam retulisse gratiam, requited : praeolaram po-
pulo R refers gratiam : omnibus referendS gratiA
Mtisf aoere, by a reeompenee : ref erre gratiam aliam
non posse, quam, etc, L. : ut pro tantis eorom
in rem p. mentis gratiae ref erantur. — P e r s o n^
osu. phar., the gracet, three goddemee of lavdinen,
attendante of Venue (Aglaia, Euphrosjne, and
ThalU), E.—aing, collect, : non Uli Gratia lecto, O.
— ^Fig., a eauee, reason, ground, oeeaeion, motive,
sake, — Only abL^ usu. after a gen,, in favor, on ac-
count, for the e(ike,for: bestiae hominum gratii
generatae : Nuptiarum gratis haec sunt facta, T. :
negoU gratis properare, S. : dolorum effugiendo-
rum gratis: placandi gratis, S.: exempli gratis,
for instance: Terbi gratia : eS gratia SimuUvi, ut,
etc, for that reason^ T. : id eS gratiA ereniebat,
quod, etc., S. : qui gratiA Te arcessi iussi, auscul-
ta,/or what purpose, T. : Excluder, ille recipitur,
quS gratia? whyf T. — Of persons, a /ovonto.- ut
onus gratia nostra fores, 0.
Sratifloatio, Onis,/. [gratifloor], obligingness,
complaisance: Sullana: inpudens.
Sratlfloor, Stus, Art, dep. [gratos -f 2 FAC-], to
do a favor, obliae, arati/y, piease : mihi gestu:
Romania, court me favor of, L. : populo potestas
honeste bonis ^tificandi : qui gratificantur cui-
qoam quod obsit illi, db a« a favor : odiis Seiani,
Ta. — To give %q>, surrender, yield, sacrifice, concede:
popolo et aliena et soa: potentiae paocorom li-
bertatem soam, S. : qood populi sit, L
gratiia, adv, [abl, plur, of gratia], without re-
ward, for nothing, gratis: si non pretio, gratiis, T.
gratlosii% adj, with eomp. and sup, [gratia],
full of favor, in favor, pcpular, acceptable, be-
loved, agreeable : Plandum ^tiosum esse dioo:
homo gratiosior quam Calidius : adyersarius gra-
tiosissimus : apud Olobulum gratiosior, in higher
favor t gratiosissimus inprovincia: causae: mis-
sio, through favor, L. — liat shows favor, obliging,
complaisant : scribae in dando loco : ad officium
neoessitudinis.
grati% adv, [for gratiis], out of favor, through
kindness without recompense, wiAout pay, for
nothing, gratuitously, gratis: frumentum dare: ne
gratis in provincia male audires : rei p. senrire :
praetor factus est
grator, Stus, Arl, dep, [^tus], to manifest joy,
wiSijoy, conaratulate, reiotce witk, rejoice : sorori,
v. : toto mihi pectore, 0. : Gratatur reduces (I e.
eos reduces esse), on their return, V. : praebet se
gratantibus, Ta. : in vicem inter se, L. : Neecia,
gratentur oonsolentume parentem, 0. — To give
thanks, etpress gratitude: Uiacis fods, 0.: tem-
plum gratantes adire, L. : ad gratandum sese ex-
pedire, Ta.
Sratnito, adv. [ gratuitus ], without pay, for
naught, gratis, gratuitously: causas deiendens:
civitatem impertire, for no particular rfostm •
crqdeUs erat, wantonly, ^
Digitized by
Google
gratuitos
866
gravlB
gratnitus, adj. [gratia], done without pajf^ not
for r^f'\^fi. free^ tpontaneouiy voluntary^ griUvi'
fou9: iiberalitias: ainicida: suffragia: furor, tpofi-
taneou$^ L. : cnidelitas, unprovoked^ L. : praeterita
parricidia, in vain^ L.
gratolabunduB, atf/. [gratulor], eongratulat-
ifig '. muUitudo, L.
gratulati5» Onis,/. [gratulor], a manifeetation
of joy t vjiahing joy, congratulation^ rejoicing, joy :
quanta: unius diet: (imago) laureata in sua gra-
tnlatione, in hie honor: populi, L. : summa cum
gratulatione ci?ium: laudis nostrae tua: victo-
riae gratulatio ab Remis Labieno fieret, Ob. : liic
parenti auo gratulationi in victoria f uit. — A joyful
feetivalypuMie thanksgiving : quaestori gratulatio-
nem decrevit: gratae dia immortalibus gratula-
tionea : patefacta gratulationi templa, L. : civita-
tem in gratulationibus esse, L.
(gratolator, Oris), m. [gratulor], one who eon-
gratulatee (in a spurious passage).
gratulor, itus, Sri, dep. [gratus], to manifmt
joy^ be glad^ congratulate, rejoice: laeto Toltu:
tibi : ipse mihi gratulatus sum : raihi de filia : de
iudicio ambitQs : ei voce maxima victoriam : tibi
pro amicitift nostrft, S. : tibi in hoc : qui in re
tibi: ei recuperatam libertatem est gratulatus:
adventum gratulantur (sc. me esse), T. : tibi inge-
nium non latuisse tuuro, 0. : mihi quod habiturus
essem amicum : quod abes : tibi, cum tantum va*
les, etc : gratulor Tictoriae suae : inter se cives,
quasi yicissent, gratulabantur. — Supin, aoe. : ad
me yenire gratuTatum: ad Caesarem gratulatum
convenerunt, Gs. — To give thcmk»y render thanke,
thank : deos gratulando obtundere, T.
gratna, adj. with comp, and «u/>. PGRA-], 60-
lovedy dear^ acceptable, pUiuing, agreeable: factum
omnibus: optimo cuique oratio gratissima: nihil
patri gratius facere: id gratum acceptumque ha-
bendum: supplicia eorum gratiora dis arbitran-
tur, Cs. : hedera est gratissima Baccho, 0. : convi-
▼a, welcome^ H. : carmina, H. : Gratior pulchro in
oorpore virtus, V. : parentibus error, V. : Si quod
adest gratum iuvat, acceptable, \. e. wUh content, H.
— As tubat. n. : feceris nobis gratum omnibus, do
fta a favor: gratissimum mihi feceris, si, etc., a very
great favor: quae rebus grata erant, gratiora verbis
facere, L. : Gratum elocutA consiliantibus Iiinone
divis, eometMng pleaeant, H. — With eupin. abl. :
his gratiora dictu alia esse scio, L. — Of persona :
Venus, H. : iuvenum gratissime Grantor, 0 : vates
dis gratissima, 0. — 77iatikful, grateful, thankwor-
thy, dmerving, procuring thanke : cognovi te gra-
tissimum omnium : re ipsa atque animo gratisai-
rous : si bene de me meritis gratum me praebeo :
erga me: gratissimis animis prosequi, etc.: ho-
rara grata sume manu, H. : quom gratum mihi
Q38e potuit, ue,%t might have procured me thanke^
T. : quaro dt re pulchrum, beneflcio gratum, tjran*
num occidere, productive of graltitude,
gravana, ntis, P. of gravo.
gravanter, adv. [gravans], reluctantly: Tenira,
L.
gravate, adv. [gravatua], with difficulty, reUiO'
tantly, unwillingly, grudgingly: non gravate re-
spondere: illeprimo: concedere,L.
gravatim, ocfv. [gravatus], reiuetanily^ ummiU
ingly : socia arma Kutulis iunxit, L.
gravatua, P. of gravo.
grave, adv. [gi-avis], strongly, rankly: olent,
eptvedlnosua, acfj. [gravedo], auiject to eolde^
taking cold easily.
gravedo, iuia,/. [gravis], a cold, catarrh.
graveaoo, — , — , ere, inch, [gravis], to becoms
burdened, grow heavy : fetu nemus gravescit, V. —
F i g., to grow looree : valetudo Augusti, Ta.
gravlditaa, itis,/. [gravidus], pregnancy.
(gravido), — , atus, are [ gravidus ], to load,
impregnate: (terra) gravidata serainibus.
gravidua, a^/. [2 GARJ, laden, JUled, full,
swollen: corpus, Truc^^ocim, G. poet.: nub^ 0.:
aristae, loaded, V. : uber, V. : semine terrae, 0. :
ubera vitali rore : pharetra sagittia, H. : urbs bel-
lis, V. : Italia imperils, V. — Burdened, pregnant,
with child, with yowng: ex te, T. : de semine lovia,
0. : uxor : pecus, V. : (equae) vento, V.
gravla, e, adj. with oomp. gravior, and sup, gra-
visaiinus [2 GAR-], heavy, weighty, ponderous, our-
dentome, loaded, laden, burdened: gravi onere ar-
monim oppressi, Gs. : corpus: Ipse gravis graviter
Goncidit, V. : bullae aureae : navigia, Gs. : agmen,
L. : gravius dorso subiit onus, H. : robur aratri,
v. : tellus, v. : naves spoliis graves, L. : aere
dextra, V. : imbre nubes, L. — After the as was
reduced in weight : aes grave, hea»y money, money
of the old standard (a full pound in each as), L.
— With young, pregnant : sacerdos Marte, V. :
uterus, 0. — Of sound, deq>, grave, low, bass : sonus,
H. : gravissimus sonus: sonus auditur gravior,
V. : fragor, 0. — Of smell or flavor, strong, unpleat'
ant, offensive: hircus in al is, ranik, H.: ellebori,
V. : odor caeni, V. : sentina, lu. — Burdening, op
pressive, serious, gross, indigestible, unwholesome,
noxious, severe, sick: cibus: cantantibus umbra,
V. : anni tempore gravissimo, season : autumnus
in Apulift, Gs. : virus, H. : tempus, weather, L.:
graviore tempore anni acto, season, L.: morbo
gravis, sick, V.: aetate et viribus gravior, U:
vino, 0. : apiritus gemitu, diffiadt, V. : oculi, heavy,
v. — F i g., hard to bear, heavy, burdensome, op-
pressive, troublesome, grievous, painful, hard, harm,
severe, disagreeable, unpleasant: paupertas, T. : la*
Digitized by V^OOQ IC
gmvlMime
857
groz
bores: gravissiina hiemps, Cs. : volnus: numquam
tibi senectutem gravem esse : Appia (ria) tardis,
H. : miserior graviorque fortuna, Cs. : Principum
amicitiae, oppressive, H. : si tibi grave non erit, a
trouble: in Gaesarem contiones, hostile, Cs. : ver-
bum gravius: ne quid gravius in fratrem statue-
ret, Cs. : gravius est verberai-i quam necari, S. :
adictnm, L. : graviora (pericula), more serious, V. :
quo inprovisus gravior accederet, more formidable,
8.: adversarius imperi. — As gubst. n..* 0 passi
graviora, greater hardships, V. — Of things, strong^
^ghiyy important, grave, influential: inperium
gravius, T. : quae mihi ad spem obtinendae veri-
latiB gravissima sunt: gravissima caerimonia,
mot/ soUmUy Cs. : nihil sibi gravius esse facien-
dum, quam ut, etc. : exemplum, H. : gravissima
civitas. — Of character, of weight, of authority, em-
U*ent^ venerable^ great : animus uatu gravior, T. :
&uctoritate graviores: omnes gravioris aetatis,
*nor« settled, Cs. : homo, sober: gravis Entellum
iictis castigat (i. e. graviter), Y.
gravlflflime, see graviter.
gravltas, fttis, /. [ gravis ], weight, heaviness :
per inane moveri gravitate : navium, Cs. : ignav&
3eqaeunt gravitate moveri, 0. — Pregnancy, 0. —
l/nwholesomenesst oppressiveness, severity, heavittess,
iulness: caeli: loci, L. : morbi: soporis, O. : seni-
is, 0. : anoonae, deamess, Ta. : odoris, disagree-
tbleness, Ta. — Disease, sickness : corporis : mem-
>rorum. — Fig., heaviness^ sUnoness : linguae. —
Harshness^ severity : belli, L. : crudelitatem gravi-
:ati addidit, L. — Of things, weight, importance:
provinciae Qalliae : civitati^, Cs. : seiitentiarum :
^ersOs graviUte minores, H.— Of persons, weight,
Ugnity, gravity, presence, influence : inaudit& gra-
ritate praeditus : comitate condltiC gravitas : cum
^vltate loqui : oris, L. : Incolumi gravitate, vnth-
7ui loss of dignity, H.
graviter, ocfo. with eomp. gravius, and sup.
gravissimS [gravis], weig?itily, heavily, ponderous-
ly: tela ut gravius acciderent, Cs. : cecidi. 0.— Of
tone, deeply: sonare: sonat ungula comu, V. —
Vehemently, strongly, violently: crepuerunt fores,
T. : ferire, V. : adflictae naves, Cs. — F i g., vehe-
mently, violently, deeply, severely, harshly, unpleas-
antly, disagreeably, sadly : aegrotare: saucius: se
volnerare, Cu. : gravissime terreri, Cs.: tibi iratus,
T. : gravius hoc dolore ex/irsit, Cs. : cives gravis-
sime dissentientes : tulit hoc, took to heart : cum
casOB miseriarum graviter accipiuntur: ilia gra-
vius aestimare (i. e. graviora), Cs. : in ilium dicere,
T. : de viris gravissime decernitur, Cs. : agere : ut
non gravius aocepturi viderentur si, etc., sorrow-
fully, L. : se non graviter habere, to be not very
ill : spirans, with poisonous breath, V. — With dig-
nity, weightily y impressively, gravely, seriously, with
propriety: his de rebua conqueri: de vobis illi
gravissime iudicarunt, i. e. were greatly influenced
by you, Cs. : res gestas uarrare : locum tractare.
gravo, ftvl, fttus, ftre [gravis], to make heavy,
load, burden, weigh down, weight, oppress: membra
gravabat onus, 0. : poma gravantia ramos, 0. :
vino somnoque, L. : semper gravata lentiscus,
loaded with fruit : papavera pluvia gravantur, V.
— Fig., to burden, oppress, incommode: officitim,
quod me gravat, H. : gravari militii, L. : somno
gravatus, V. — To make more grievous, aggravate,
increase: fortunam meam, 0.: faenore gravatum
aes alienura, L.
gravor, &tus, &rl, dep. \pass. of gravo], to he
burdened, feel incommoded^ be vexed, take amiss,
bear with reluctance, regard as a burden, hesitate,
do unwillingly: ne gravere, T. : gravari coepit,
quod, etc. : ego vero non gravarer si, etc. : nee
gravatus senex dicitur locutus esse, etc., L. : non
esse gravatos homines prodire in campum: in
conloquium venire, to be loath, Cs. : sua ad eum
postulata deferre, shrink from bringing, Cs. : tibi
reddere rationem, L. : quae voce gravaris, mente
dares (sc dare), V. : Pegasus equitem gravatus,
i. e. throwing off, H.
gregalis, e, adj. [grex], of a flock, of the same
flock. — Hence, jMur. m. as subst, comrades, com-
panions, fellows : tui: gregalibus illis amissis. —
Of a common soldier : sagulum, L. : habitus, Ta.
gregariu% adj. [grex], of the herd, of the com-
mon sort, common: miliies, privates: miles, L. :
eques, Ta.
gregatim, adv. [grex], in flocks, in crowds, in
throngs : cives coniectL
greniinm, 1, n., a lap, bosom : misisse in gro-
mium imbrem aureum, T. : vomens gremium suum
inplevit : liostem gremium ante suum aufert, V. —
A bosom, lap, heart, centre: terra gremio mollito
semen exoipit: Graeciae. — Fig., a lap, hiding-
j^ace, protection, affection : Caeruleus (Nili), depU»e,
V. : Quis gremio Enceladi adfert Quantum meruit
labor ? i. e. pays, lu. : haec sunt in gremio sepulta
consulattls tui: in fratris gremio consenescebat :
In vestris pono gremiis, i. e. in your care, V.
1. greBBUS, P. of gradior.
2. gressuB, fls, m. [GRAD-], a stepping, going,
step, course, way: tendere gressum ad moenia, V. :
conprime gressum, V. : presso gressu, dowly, 0. :
gressQs glonierarc superbos, V. : hue dirige gres-
sum, i. e. steer, V.
grex, gregiH, m., a flock, herd, drove, swarm:
pecudoa dispulsae sui g«'n«'ri.s sequuntur greges:
greges armentorum : lanigeri, V. : Dux gregis,
ram, 0. : balantflin, V. : avium, H. : armenta gre-
gesve, 0. -— P r o V. : grex lotus in agris Unius
scabie cailit, lu. — A company, societij, troop, band,
crowd, throng, set, clique : uncillarum, T. : honestis-
Digitized by V^OOQ IC
grnii
868
gypsum
rimoram hominuin greges : Scribe tai gregis hone,
L e. your ifUimaU8,U. : grege facto inrumpere, tfi
a body, S. : ego forsitan propter multitudinem
patrononim in grege adnuroerer : indocilis, H. —
A company of acton : alius, T.
grni% is, see grus.
grtknditiui (grunnitiuiX ^i ^- [gnumio], a
grunting: suis.
grunnio, ItT, — ^ ire, to grunt, lu.
grus ( nom, gruis, Ph. \ gruis, m. and /. [ 1
OAR-], a crane, C, V., 0. ; a delicacy, H.
gryp^j g^f P»«» "*•! = rP^» « 9^ffi^ (* fabulous
four-legged bird). — P r o ▼. : luogeutur iam grypes
equis (of an impossibility), V.
gnbemioulum ( poet -naolnm, V. ), i, n.
[gubemo], a hetm, rudder : ad gubemaculum ac-
oessit: Ipse gubemaclo rector subit, V. — Plur.,
guidance, direction, control^ government : rei p. :
ereptis senatui gubemaculis: ad gubemacula rei
p. sedere, C, L.
gnbematlo, Onis, /. [gubemo], a tteering,
piloting: in gubematione neglegentia. — Direo-
Hon, management, government: senatQs, by the
tenate : summi imperi : civitatis.
gnbemator, Oris, m. [gubemo], a ateereman,
helmeman, pilot : clavum tenens: scientift guber-
natorum coofisi, Gs. — A director, ruler, governor :
rei p. : civitatis.
gnbematrix, ids, /. [ guberaator ], a eon-
dudreu, direetresg, T. : civitatum eloquentia.
gubemo, &▼!, atus, are, = KvPtpvdw, to tteer,
pSutt: si nautae certarent, quis eorum guberaaret
— Pr OT. : e terrft, i. e. without sharing the danger,
L. : quilibet nautarum tranquillo mari guberaare
potest, L. — To direct, manage, conduct, govern,
guide, control : qui eos gubernat animus, T. : or-
bera terrarum : navem rei p. : omnia prudentift :
tormenta gubemat dolor : quoniam ratio non gu-
bernat
gnla, ae,/. [QYOR.], the gullet, weaaand, throat,
neck : obtortA gulft : laqueo gulam f regere, S. —
7%e palate, maw, throat, appetite : o gulam insul-
sam : inritamenta gulae, S. : gulae parens, slave to
appetite, H. : inplacata, 0. : pTorante gulA, lu.
gnldsua, €ulj. [ gula ], appetixina, luxurious,
dainty : fictile, i. e. with dainty food, lu.
gmnla, ae, m. [GEM-], a glutton, Lucil. ap. C.
gnminaaiiun, see gymnasium.
gorges, itis, m. [GVOR-], a raging abyss, whirl-
pool, gulf: Rheni fossa gurgitibus illis redundans:
torbidus caeno, V. : per medios gurgites, L. : hau-
liebantur gurgitibus, L. : Stygius, 0. : caenosus,
M« Styx, lu. — Waters, a stream, sea : Ibems, V. :
gurgite ab alto, abyss, Y. : Herouleos, It, the At-
lantic, la.— F i g., ofi abyss, gulf: libidinum : qui
est gurges vitiorum : patrimoni, spendthrift.
gnrgnllo, 5nis, m. [OV OR-], the guUet, weasand,
windpipe.
gnrgoetiiiiii, n. [gurges], a mean dwelling,
hovel, hut.
gostatna, Qs [gusto], the taste, sense of tatte :
gustatuR, qui sentire debet, etc. — A taste, Jlavor :
pomorum iucundus: (uva) peracerba gustatu. —
F i g., Jlavor, enjoyment : verae laudis.
gusto, ftvl, itus, ard [ gustus ], to taste, take a
lUde of: aquam : leporem, Gs. : aliquid de san-
guine, lu. — To take a dight meal, take luncheon,
eat a little: quorum nemo gustavit Cubans. —
F i g., to taste, partake of enjoy : civilem sangui-f
nem : partem liquidae vofuptatis : praeoepta : sum-
matim reruro causas : Metrodoram ilium, L e. heard
for a while: lucellum, H. — Prov. : primis labris
gustare, i. e. learn a little of.
gustus, Qs, m., a tasting: epulas explorare
gustu, Ta. — A light dish beginning a metU, ante-
past, whet, relish: gustOs elementa quaerunt, lu.
gutta, ae, /., a drop : numeras in cadenttbus
guttis : guttae imbrium : liquuntur sanguine gui-
tae, y.: Sanguinis in facie non haeret gutta, i. e.
Idush, lu. — P r o ▼. : Gutta cavat lapidem, 0. —
S^xUs, specks : Nigraque caeruleis Tariari corpora
guttis, 0. : (apium) paribus lita corpora guttis, V.
guttor, uris, n., the gullet, throat, neck: fun-
dens e gutture cantos : haesit sub gutture volnus,
y. : Senile, H. : (Gerberus) tria guttura pandens,
y. : magni Gutturis exemplum, i. e. of gluttony,
lu. — Plur. for ting. : guttura cultro Fodit, 0.
gutns (guttas), I, m., a narrow-necked flask,
cruet, oil-JUuk, H., lu.
gymnasiarchus, I, m., = yvfivaoiapxot, the
master of a gymnasium,
gymnasium (gumina-, Gt), l, n., = yvfiv^
oiov, a Grecian school for gymnastic training,
gymneuium, G. ; as a place of honorary burial, N.
— A Oredan school, high -school, college, C, U:
transi Gymnasia, the mere schools (of vice), lu.
gymnious, adjj., = yvfivucoQ, of bodily egerdBs,
gymnastic: ludi: certamen.
gynaeoeum (-oium), l, n., -= yvvauuXov, the
women^s apartments, inner rooms, T., G.
gynaeoonitis, idis, /., = yweuKUfvXric* Ihe
women's apartments (of a Grecian house), N.
gypsatus, adj. with sup. [ gypsum ], covered
wth gypsum, plastered: gypsati crimen pedis,
chalked for sale (as a slave), 0., Tb. : maniboa
gypsatissimis (of an actor in a woman^s part).
gypsum, t, n., = ytnpooct white lime plaster,
gypsum: Ghrysippi, ^ms^ images, lo.
Digitized by
^oogle
gjtum
350
habM)
gfrOM, I, m., = yvpoCi <B circUy eircuhr eaurae,
Tcnmd, ring : nee equi Fariare gjrros dooeDtur, Ta. :
gyroe dedSre, Y. : anguis gyros traxit, Y.—F i g.,
a eireUf dreuU^ career^ eaune: bnima niralem In-
teriore diem gjro timhit, H. : similique gjro veni-
ent aliorum Tioes, cireuU (of timeX Ph. : rationiB.
ha I hUerf^ see hahahae.
habena, ae, /. [HAB-], a holder, hdUer, rein:
laeva, H. — Usu. piur. : equorum per colla Excatit
habenas, 0. : omnia effundit habenas, Y. : eff usis-
simis habenis, L. — A thong, tirap : (turbo) actus
babena, Y. : metuens pendentis nabenae, he. tht
Uuh, H. — Fig., only plur., tht reina, direction^
management, government : regum, C. po«t : Flumi-
nibus totas inmittite habenas, give the reins to, 0. :
furit inmissis Yolcanus babenis, Y. : classi inmit-
tit habenas, Y. : laxissimas habenas habere ami-
citiae : populi, 0. : rerum, of the etate, Y.
habena* adj. [P. of habeo], awning, rich, — ^As
sybet.ni.: invidere habenti, Y.
habeo, ul (old mt/. aubj. habessit for habuerit,
C-X itus, Sre [HAfi-], to Kavt, hold, eupport, carry,
wear: arma: anulum: arma bio paries habebit,
H. : ooronam in capite : soccos et pallium : cate-
nas : Faenum in comu, H. : aquilam in ezercitu,
S. — To have, hold, contain : quod (fanum) habebat
auri : non me Tartars babent, Y. : quem quae sint
habitura deonim Concilia, etc., Y. : Quae regio
Anchisen habet ? Y. : quod habet lex in se : suam
(nutricem) cinis ater habebat, Y. — To have, hold,
oeeypy, inhabit : urbem, S. : arcem : qua Poeni
haberent (sc. castra), L. : Hostis habet muros, Y.
— Of relation or association, to have: in matri-
monio Caesenniam: eos in loco patnii: uxores:
patrem : (legionem) secum, Cs. : apis in iubA : me-
cum scribas : quibus vendant, habere, Gs. : oonle-
gam in praeturA Sophoclem: civitates stipendia-
rias, Cs. : cognitum ScaevoUm: inimioos civis:
duos amictssimos : eum nuptiis adligatum : quem
pro quaestore habuit — To nave, bejumiahed with :
▼oltum bonum, S. : pedes quinque : Angustos adi-
tOs, Y. : manicas, Y. — To have, hold^ 1^, retain,
detain : haec cum illis sunt habenda (opp. mit-
tenda ), T. : si quod aocepit habet : Bibulum in
obsidione, Cs. : in liberis custodiis haberi, S. : in
vinculis habendi, Sw : mare in potestate, Cs. : in
custodiam habitus, lodged, L. : ordines, preaerve,
S. : alios in ei fortuni, ut, etc., L. : exercitus sine
inperio habitus, S. : Marium post principia, ata-
tion, S. : Loricam Donat habere Tiro, givea to keep,
Y. : inclusum senaturo. — Of ownership or enjoy-
ment, to have, own, poaaeaa, be matter of : agros :
Epicratis bona omnia: in Italia fundum: quod
non desit, H. : (diritias) honeete, m^og, S. : 04^)
in monumentis habemus, i. e. are extant: sibi
hereditatem : illam soas res sibi habere iussit (the
formula of diToroing a wife): in Testri amicitii
divitias, Sw : nos Amaryllis habet, haa my love, Y. :
habeo, non habeor a Laide : habet in nummis, in
praediis, ia rich: ad habendum nihil satis esse:
amor habendi, Y. : Unde habeas, quaerit nemo,
sed oportet habere, lu. — To have, get, receive, ob-
tain : a me vitam, f ortunas : imperium a populo
R. : habeat hoc praemi tua indignitas : granum ex
provincia: plus dapis, H. : Partem opere in tanto^
a place, Y. : graviter ferit atque ita fatur, Hoo
habet, it reachea him, Y. : certe captus est, habet I
n. e. Tohieratus est) T.— 7b Jind oneaelf, be, feel,
he aituated, be off, come off : Be non grayiter : bene
habemus nos : praeolare se res habebat : quo pacto
se habeat proFincia: bene habent tibi principia,
T. : bene habet, it ia well : atqui Sic habet, H. :
credin te inpune habiturum ? eacape puniahmeni,
T. : virtus aetema habetur, abidea, S. — To make,
render: uti eos manifestos habeant, S. : pascua
publics infests, U^With P.perf.paaa^ periphrast.
toTDerf. act. : yeoUgalia redempta, haa brovght in
ana holda, Cs. : domitas libidines : quae oonlecta
habent Stoici : de Caesare satis dictum : pericula
consueta, S. : neque ea res falsum me habuit, S. :
edita facinora, h. — To treat, vae, handle : duriter
se, T. : equitatu agmen adversariorum male, Os. :
exercitum luxuriose, S. : eos non pro vanis hosU-
bns, sed llberaliter, S. : saucii maiore curft habiti,
L. — To hold, direct, turn, keep: iter hac, T. : iter
ad legiones, Cs. — To hold, pronounce, deliver, utter,
make: orationem de ratione censoria: contionem
ad urbem : post habitam contionem : gratulationi-
bus habendis oelebramur : quae (querelae) apud
me de illo habebantur: verba. — To hold, convene,
conduct, cauae to take place: comitia haberi situ-
rus: senatum, Cs.: oensnm: Consilium summis
de rebus, Y. — To hold, govern, adminiater, manage,
wield: rem p., S. : qui cultus habendo Sit pecori,
Y. : animus habet cuncta, neque ipse habetur, S. :
aptat habendo Ensem, Y. — Of rank or position, to
fuUd, take, occupy: priores partis Apud me, T. :
Statum de tribus secundarium. — ^Fig., to have,
have in mind, entertain, cheriah, eaqMrienee, exhibit,
be actuated by: ^ quid consili Habet, T. : alienum
animum a causft: tantum animi sd audaciam:
plus animi quam consili : amorem in rem p. : in
consilio fldem : gratiam, gratias habere ; see gra-
tia.— To have, nave in mind, mean, wiah, be awe :
haec habebam fere, quae te scire vellem, thia weta
m auhatance what, etc. : haec habui de amicitii
quae dioerem : quod huic responderet, non habe-
Digitized by V^OOQ IC
habiiia
860
habitUB
bat : haec fere dicere habui de, etc. : illud adfir-
mare pro certo habeo, L. — Pro v.: qua digitiim
proferat non habet. — With P. ftU. p<u».^ to have^
hf bound: utrumne de furto dicendum habeas,
Ti. : si nunc priinum statuendum haberemus, Ta.
— To have, have in mind^ hiow^ be acquainted with,
be informed of: regis inatrem haberaus, ignora-
mus patrem: habes con^silia nostra, «i*cA are: In
memoria habeo, / remember^ T. : age, ei quid lia-
bes, V. — With in animOy to have in mind^ purpose,
intend^ be inclined : rogavi, ut diceret quid haberet
in animo: istum exheredare in aniroo habebat:
hoc (tinmen) transire, Cs. : bello eum adiuvare, L.
— To have in mind^ hold, think^ believe, esteem, re-
<jard, look upofi : neque vos neque deos in animo,
S. : haec habitast soror, T. : aiquos magno in ho-
nore, Cs. : luniuro (mensem) in metu, be afraid
of: omuls uno ordine Achivos, all alike, Y.: hi
numero inpiorum habentur, Cs. : quem nefaa ha-
ticMit nominare: deos aeternos: habitus non futti-
lis auctor, V. : cum esset habendus rex : non nauci
aus^rem : cuius auctoritas magni haberetur, Cs. :
id pro non dicto habendum, L. : sic habeto, non
esse, etc. : non necesse habeo dicere : earn rem
hubuit religioui, a matter of conscience: ludibrio
haberi, T. : duritiam voluptati, regard as pleasftre^
S. — To have, have received, have acquired, have
made, have incurred: a me beneficia, Cs. : tantos
progi essus in Stoicis. — With scUis, to have enough,
be t-ontent, be satisfied: sat habeo, T. : a me satis
habent, tamen plus habebunt: non satis habitum
ei*t, quaeri, etc. — To have, be characterized by, «r-
eroise, practise : salem, T. : liabet hoc virtus, ut,
etc., this is characteristic of merit: locus nihil ha-
bet religionis : celerem motum, Cs. : neque modum
n«'que modestiam, S. : 8ilentium haberi iussit, ob-
served, S. : habebat hoc Caesar, quem cognorat, etc.,
this was Caesar* s toay : omamenta dicendi. — To
have, involve, bring, render, occasion, produce, excite :
primus adventus equitatas habuit interitum : ha-
bet amoenitas ipsa inlecebras: latrocinia nuUam
habent infamiam, Cs. — To hold, keep, occupy, en-
gage, buMy, exercise, inspire : hoc male habet virum,
vexes, T. : animalia somnus habebat, Y. : sollicitum
te habebat cogitatio periculi : Qui (metus) maior
absentia habet, H. — To take, accept, bear, endure :
eas (iniurias) gravius aequo, S. : aegre filium id
auaiim, L. — To keep, reserve, conceal: Non clam
me haberet quod, etc., T. : secreto hoc audi, tecum
habeto. — To keep, spend, pass: adulescentiam, S. :
aetatem procul a re p., S. — With rem, to have to
do, be intimate : quocum uno rem habebam, T.
habilis, e, adj. with comp. THAB-], easily han-
dled, manageable, handy, suitable, fit, proper, apt,
nimble, swift: arma: figura corporis: ensis, V. •
arcus, V. : vigor, V. : brevitate gladli, L. : gens
equis, expert, L. . ita in eisdem rebus, ut, etc., apt:
calcei ad pedem: ingenium ad res diversisstmas
habilius, L. : (naves) v-iis, Ta. : (bos) feturae,ytt,
V. : vicina seni non habiiis, iU-matehed, U. : lateri
cMpeufi, fitted, V. : capessendae rei p., Ta.
habilitas, atis, /. [ habiiis ], aptitude, ability :
habiUtates cor(>ori8.
habitabilia, e, adj. [liabito], fit for an abode,
habitable : regiones : cinguU (terrae) : dod babita-
bile frigus, 0.
(habitana, ntis), m. [P. of habito], an inhabi-
tant , on\y plur, gen, : babitautum, 0.
habitatlo, Onis,/. [habito], a dwelling, habita-
tion : ei de habitatioue acoommodare : sumptus
habitationis : meroedea babitatioDum annuae,
house-rent, Cs.
habitator, Oris, m. [babito], a tenant, occupant,
inhabitant: (domum) babitatores conduxerunt:
tumultus habitatorum, L. : testa vidit in ilia Mag-
num habitatorem, lu.
habito, AvI, atus, &re, freq. [habeo], to dwell,
abide, reside, live : in aediculis habitat : in vift, on
the high-road: in Sicilia: Lilybaei: luds opacis,
V. : sub terra : ad Lepidum : apud te, T. : cum
allquo: alibi, L. : hie, V. : magnifioe, be housed:
bene, N. : sic, so splendidly, lu. : nobis habitandi
locum dai*e : habitandi causft, Cs. : Rus habitatum
abii, T. : habitari ait in lunft, that the moon is in-
habited: vicorum, quibus frequenter babitabatur,
L. : urbes magnas, V. : humiils caaaa, V. : aroem,
L. : ea pars (urbis) habitatur frequentiasirae : tel-
lus habitata viris, 0. : raris habitata mapalia teo-
tis, v. : babitandae piscibua undae, 0. : proavia
habitataa linquere silvas, lu. — To be habituallv,
stay, remain, dwell, keep: in foro, frequent: in
oculis, in public: voltur habitat sub alto Pectore,
V. — F i g., to abide, linger : in hac ratione tractan-
da: in bonis suis, diem upon: qui poteet habitare
in beat& vita metus?: quorum in voltu habitant
oculi mei.
habitudo, inis, /. [ 1 habitus ], eondiiion, ap-
pearance: corporis I T.
1. habitUB, adj. with comp. [P. of habeo], dis-
posed, inclined : ut patrem tuom vidi ease habi-
tum, T. — Well kept, fleshy, corpulent: (virgo) ha-
bitior, T.
2. habitUB, as, m. [HAB-], a condition, state,
plight, habit, deportment, appearance, presence,
mien : vir optimo habitu : corporis opimi : medio-
cris : ocis et voltds : habitQs corporum varii, Ta. :
signa virginali habitu atque vestitu: Punicua,
aspect, L. : muliebris. — Of things, condition, habit,
appearance : armorum, L. ' temporum, L. : gentes
▼ariae habitu vestis, V. — Of places: locorum,
quality (of the soil), V. : Italiae. L. — Dress, attire:
Punicus cultus hnbitusque, L. : ubi Dardanios ha*
bitQs vidit, V. : Romano (i. e. the toga), H. : paato-
nim, L. : nee alius feminis quam viris, Ta. : longOB
Digitized by V^OOQ IC
hao
361
babltfls sumit, lu. — Fi g.^qualittf^ nature^ charac-
ter: iustitia est habitus auimi, etc. : rationU : Suo
habita TiUun degere, Ph. : orationis. — A state of
feeling^ dupotiticn : ex praesenti eos aestiroat ha-
bitu, L. : quia habitus provincianim ? Ta. — In
philoB., moral culture.
hao, adv. [abl. /. of hie; sc. viA], tMa way, on
thia side, here : hac atque iliac perfluo (i. e. pas-
tim), T. : Sequere hao me intus, T. : adire : Hac
nostris erat receptus, Gs. : Hac iter eat, V. : Hac
fugerent Grai, Hao Pbryges, V.
hao-tanns (hac . . . tenus, Y., 0.), adv., as far
ae this, to thia place, eo far, thue far: Hactenus
crater erat asper acantho, 0. : hactenus in occi-
dentem Grerroaniam noTimus, Ta. : Hac Troiaua
tenus fuerit Fortuna secuta, Y. : quia hactenus
iussnm, beeauee he was not ordered to go farther,
Ta. — Of discourse, thua far, to thia point, no far-
ther : hactenus mihi videor potuisse dioere, etc. :
de hoc quidem hactenus : in hunc diem hactenus,
thua far for to-day : sed haec hactenus, ao much
for thia : Hactenus haec, H. : sed hactenus, prae-
sertim, etc. : de litteris hactenus : Hac Arethusa
tenus, O. — F i g., in time, up to thia time, thua far,
ao long, till now, hitherto, no longer: hactenus
quietae stationes fuere, postquam, etc., L. : Hac
oelebrata tenus certamina, Y. — To thia extent, ao
much, aofar, aafar: hactenus existimo . . . quoad
certior fieres, etc : haec artem hactenus requirunt,
ut omentur, eta : curandus autem hactenus, ne
quid ad senatum, etc. : hactenus consultans, vene-
no an ferro, etc., Ta.
hae, haeo, see hie Haedi, see haedus.
haiMlinnis atfj. [haedus], of a kid: pelliculae.
haedulna, T, m. dim. [haedus], a little kid, lo.
haedus (not hoedus), l,m.,a ywma goat, kid,
O, v., H., 0.— iVtir. .• Haedl, the Kida, two atara
in the hand of the Wagoner (Auriga), C. : pluvia-
les, V. — Sing. : oriens, H.
haered-, see hered-.
haareo, haesi, haesQnis, gre [HAES-], to hang,
aHek, cleave, ding, adhere, hold faat, be Jixed, ait
f oat, remain doae : lingua haeret metu, T. : terra
radicibus suis: scalarum gradQs male haerentes,
holding : Haerent parietibus scalae, Y. : in equo,
keep hia aeat: pugnus in malft haeret, T. : tergo
Yolucres haesere sagittae, Y. : haerens corona
Crinibos, H. : leo haeret Yisceribus, Y. : os fauce
cam haereret lupi, Ph. . haerentes litore naves,
H. : in limine coniunx Haerebat, Y. : gremio in
lasonia, O. : foliis sub omnibus, Y. : duo turmae
haesere, i. e. failed to break through, L. : oratio
haeret in salebril, i. c.ia at a /o*t.— Fi g., to hold
foMt, remain attached, be fixed, keep firm, adhere,
tnhere: cum illud dictum haerere debeat, hit the
mark: in te haeret culpa, T. : scrupus in animiB:
quae mihi in visceribus haerent, i. e. fixed in my
heart: mihi in raedulHs: hi in oculia haerebunt,
i. e. be preaent : in te culpa, deavea, T. : in eis
poenis, iik?Mr.- fama haesit ad metas, hung back:
huereret ilia rei p. turpitude : infixus haeret animo
dolor : haerent infixi pectore toUQs, Y. : in voltu
patris, gaze upon, 0. : cui omnia vaenum ire in
animo haeserat, S. : neu quid intercinat. Quod non
haereat apte, i. t,finda its place, H. — To k^ near,
keep doae, join, attach oneadf follow : apud Thai-
deui, T. : haeret pede pes, V. : in tergo, puraue
cloady, L. — To remain fixed, abide, continue, keep
at, niick to: hie haereo: hie terminus haeret, m
fixed, V. : sedibus in isdem, adhere to hia purpoae,
V. : in praetorum tribunalibus, loiter : ut boni
quod habeat, id aropleotar, ibi haeream : macula
haeaura, laating, lu. — To atick faat, be brought to
a atartd, be embarroMed, be perplexed, be at a loaa,
heaitate, be auapettded, be retarded: haereo Quid
faciam, T. : haerebat in tabulis publicis reus : in
multis nomiuibus: physici cum haerent aliquo
loco, etc : haeret, an haec sit, 0. : haeres Et dubi-
tas, lu. : Hectoris manu victoria Oraiam Haesit,
I e. waa retarded, Y. ; vox faucibus haesit, Y. :
in hac difficultate rerum oonsilium haeret, L.
haeres, see heres.
haeresls, is, /., = aiptoig, a aect, achool of
thought : ea : Vestoriana, i. e. craft, trade.
haesitans, ntis, adj. [P. of haesito], atammer-
ing: verba.
haesltantia, ae, /. [haesito], a atammering:
linguae.
haesltatid, Onis, /. [ haesito ], a heaitating,
atammering : quanta. — F i g. : raea, irresolution.
haesito, ftvl, atus, are, freq. [haereo], to atick
faat, remain fixed: (eos) haesitantes premere, Cs. :
m vadis, L. — P r o v. : in eodem luto haesitare, i. e.
to be expoaed to the same danger, T. — F i g., to heai-
tate: lingua, atammer. — To be at a loaa, heaitate,
beirreaolute: dubitant, haesitant : haesitans in ma-
iorum institutis, not well veraed in : ob eam cau-
sam, quod, etc. : inter spem et depperationem, Cu.
hahae ! or hahahae ! intcTJ., ha haf T.
haliaeetos (haly-), I, m., =aXuiUTO£, an
oaprey, aea-eagle, 0.
halitas, as, m. [halo], breath, exhalation, ateam,
vapor: efflavit extremum halitum.Aw laat breath:
tenuis, breeze, V. : oris, lu.
halleo, see alldc. (halliioinor), see alQc-.
halo, &vl, fttuB, Are [AN-], to breathe, emit va-
por, Ite fragrant : halantes floribus horti, Y. : arae
sertis halant, Y.
haluoinatio, haluoinor, see &lQc-.
hama (ama), ae,/., = ofiri, a water-bucket, fire
bucket, lu.
Digitized by
Google
hamadzyas
862
hastUe
wood-
hamadryaa, adis, /., = afiaipv6t,
nymphy hamadryad^ dryad, V., 0., rr.
hamatUB, (idj, {h%m\i%\furm»hMw%iha hooky
hooked : ungues, 0. : harundo, 0. — Shaped like a
hook, hooked, crooked: corpora : ensis, 0.
hamoa, I, m., a hook: ferreae, Cb.: Lorica
ooDserta hamiSf of network, Y. : para pulmonis in
hamis Enita, the barbs (of an arrow), 0. : hami
curvi, tahnM, O.-^AJUk-hook, angle: Occultua,
H.: praeroso hamo, after mJbhUng at the bait, H.
Hannibal (Ann-X ftliS) = 'Awipae, a Car-
thaginian name: novus, L e. an irreconcilable foe :
ad portas (proverb, of imminent danger).
hara, ae,/. [HER-l, a pen, coop, ety: Gaudor
harft, 0. : ex hara producte.
harena (arena), ae,/. [2 HAS-], eand: hare-
nara fluctQs trahunt, S. : bibula, V. : sterilis, V. :
omnis Tagi, i. e. the gold, lu. : nigra, tlime, V. :
carae harenae, golden eands, 0. : urentes, H. —
P ro 7. : Quid barenae semina mandas ? 0. — Sand,
eandsy a eandy place : barenam aliquam emere. —
Flur.y eandy ddert, waeU : Libycae, 0. : nigrae, Pr.
The Bhare, beach, coatt, itrand : boepitio prohi-
bemur barenae, V. : potitur classis baronft, 0.—
A tended place, ground marked off for combat,
amphitheatre, arena : f uWa, V. : Albana, lu. : cum
et mris idem contingat harenae, I e, to the gladia-
tori, lu.
harenarla, ae,/ [harena], a eandrpit,
liarenosaa(ar6n-X adi- [harena],yW/o/«i»irf,
mndy: terra, 0. : Litus, V.— Afl subtt, n,, a sandy
place, S.
haiiolatio ( ar- ), Snis, / [ hariolor ], a tooth-
saying, prophesying, Bnn. ap. C.
hariolor ( ar- ), &n, itus, dep, [ bariolus ], to
foretell, projMesy, divine : non hariolans, sed con-
iectura prospiciens : quaestOs causa. — 7b speak
foolishly, talk nonsense: bariolare, T. : hoc bario-
lor, am dreaming, T.
harioloa ( ar- ), I, m. [EAR- ], a soothsayer,
prophet, T., C, Ph.
harmonia, ae, /., = apjiovia, an agreement of
founds, consonance, concord, harmony.
hazpago, Onis, m., = itpiwicpi, a hook, grap-
pling-Aowt, grapple, drag, Os., L.
harpe, Ss,/, ={lpini, a sickle-shaped sword,
falchion, cimeter, 0.
Harp^a (trlayl.), ae,/.,a Harpy: Celaeno, V.
— Usu. fiur., = Aptrvuu, the Harpies, rapacious
monsters, half bird and half woman, V., H.
banindifer (ar-), fera, feruro, adj, [banindo+
1 FER-], reed-bearing, crowned with reeds: caput,
0.
hamndinenB (ar-), a€fj. [harundo], of reeds,
reedy: silva, V. : carmen, a shepherd's song, 0.
hanmdinosiui (ar-), a<{f., abo/wnding in reeds :
OnidoB, Ct
hanmdo (anm-), inis,/, a reed, cane: longm,
0. : fluTialis, V. : casae ex harundine textae, L :
barundinum radices, Cs. — A fishing-rod: captat
harundine pisds, 0. : moderator harundinis, 0. —
Collect., limed tieigs for catching birds, Pr. — A
wreath of reeds : crinis umbrosa tegebat harundo,
y. : redimitus harundine crines, 0. : in yertice
(Priapi) fixa (to frighten birds), H. — An arrow-
shaft, arrow : babet sub harundine plumbum, 0. :
letolis, v.— -4 reed pipe, shenherd's pipe, Pan-pipes
(of reeds, joined with wax) : iunctisque canendo
Vincere harundinibus, 0. : tenuis, V. : fissa, Pr. —
A ftuie : harundine victus, 0. — A comb of reed
(for setting threads of a web): stamen seoemit
harundo, 0. — A hobby-horse, cane-horse: equitare
in harundine, H.
hamapex (ar-), icis, m. [HAR-H4 SPEa], a
soothsayer, diviner, intpeetor of the entrails of vie-
tims : hainispices ex totft Etrurii : Tyrrbenae gen-
tis, 0. : ex prodigiis haruspices respondissent, Sw :
longaevus, V. — A prophet : Armenius, lu.
hamapioinua (ar-), adj. [haruspex], relating
to sooUisaving, of divination : libri. — ^As subst. /
(sc. ars), divination.
haroapicium (ar-), l, n. [haruspex], inspeetian
of victims, divincUion : Peraicum, Ct
haata, ae,/ [ 1 HAS- ], a staff, rod,poU: gra-
mineae, reeds of bamboo: foliis intexere hastas,
the thyrsus, V. u foliis praesuta, 0. : pura, i. e.
without a head, V. — A spear, lance, pike, Ravelin :
eminus bastis uti : evelli iussit hastam : lactare :
contendere, to hurl, Y. : yersft iuyencum Ter^
fatigamus hastft, le. use as a goad, Y. : hastam in
fines emittere (as a declaration of war), L. — A
spear set up as the sign of a public auction (orig.
of booty taKen in war): p'raedae partem sub hast^
vendidit, L. : hasta posita, cum bona Tenderet:
hastft positft pro aede : emptio ab hasta : oomiti
bus sub hasta Tcnditis, L. : qui bastae buius gene
ris adsueverant, i. e. to a public bidding for con
tracts, L. : ius bastae, of auctions, Ta. — A littl
spear (an ornament in the hair): recurra, 0.^
F i g.,plur. : abiecit hastas, i.e. lost courage.
hastatna, a<fj. [ hasta ], armed with a spear ,
currOs, Cu. — Plur. m, as eubet., the hastati, meoT'
men, first line of a Roman army in order of battle,
L. ; consisting of ten ordines or companies, 0.^^
Of the hastati, of the first line: ordo, the tenth
company, L. : cum signifer primi hastati (sc. or-
dints) : signifer secundi hastati, L. — ^As subst. m.
(ellipt. for centurio ordinis hastati), captain of a
company of hastati : Fulginius ex primo bastato,
late first centurion, Cs.
haatile, is, n. [ hasta ], a spear-shaft, Javelin-
Digitized by V^OOQ IC
han
d68
hedyohmm
§kaft: ferrum ex ha8tili,N.: hastili nizas: telnm
hAsUli abiegDO, L. — A tpear^javtlin: Bina maDu
crispans bastilia, V. : Torquere hastilia lenta, 0. :
curvatum, lu. — k piece of wood like a shafts hranck,
pole^prop: densa, V. : rasae hastilia TirgaeyV.
1. luiii (au), inUrj. (of pain or grief), Oh/ ah/
T.
2. han, see haud.
hand or haut (hao, V.), aciv., not, not at all,
Ay no means : haud sane intellego, quid, etc. : res
haud sane difficiles : haud ita iussi, T. : haud sio
decet, T. : aliter, V. : diu, T. : minus, L.: sed haud
facile dixerim, cur, etc. : diflBculter, S. : cito, T. :
Haud temere est Tisum, V. : haut dubie victor, S. :
saepe, S. : secus, L. : homo haud inpurus, T. : me-
diooris : mirabile, T. : hie se ipsus fallit, baud ego,
T. : haud pol me quidem, T. : baud muto factum,
T. : ne ille haud sdt, quam, etc, T. : tum ille haud
dubitayit, ete. : hand mora, nautae torquent, with-
out delay, Y .
hand - dnm, adv., not at aU ae yet, not yet :
cum patria favor hauddum exolevisset, L. : hlemps
hauddum exacta, L.
hand-qaaqnam or hand quaquam, bu no
meana whatever, not at all: haud quaquam id est
difficile Crasso: mediocre: par gloria, S.: certa-
mine ambiguo, L. : dictis violentia Tumi Fleoti-
tur, V.
hanrlo, hausi, haustus (p. fid, hausftms, V.X
Ire [HA VS-], to draw vp, dnxw out, draw : hausta
aqua de puteo : palmis hausta duabus aqua, 0. :
aquam, H. : de dolio sibi hauriendum putet ? —
ProT. : tu quidem de faece bauris, i. e. draw from
the dregi, I e. take the woreL — To €hrain, drink up,
tpill, ihed: toUens haustus crater, 0. : spumantem
pateram, Y. : ad meum sanguinem hauriendum
adroiaTerunt : cruorem, 0. : hauriendus aut dan-
dtts est sanguis, L. : alveus baurit aquas, draws tn,
0. : inimicus et hauserit ensis (L e. their blood),
Y. — To tear up, pluck out, draw out, take, swallow,
devour, consume, exhaust : terra hausta, 0. : pec-
tora ferro, 0. : buic gladio latus, Y. : inguina ictu,
Lw : latus eius gladio, Cu. : lumen, plucii out, 0. :
cineres haustos, I e. scraped up, 0. : nausto spargit
me puWere paXmlB, oathered, 0. : sumptum ex ae-
rario, draw: quos (servos) lacus baurit, eng^fs,
Ta. : ex parvo (aoervo) tantundem, etc., H. : suspi-
leX^, fetching a deep sigh, 0. — F i g., to drink in,
take eagerly, seixe upon, tmbibe, exhaust: ooulis
iffnem^eosf on, Y. : auras, Y. : lucem, enjoy the
Ught, y. : dicta auribus, 0. : oculis gaudium, L. :
Pectore ignes, imbibes, 0. : sol orbem Hauserat,
L e. had traversed Y. : Cum baurit Gorda pavor,
exhauatM, Y. — 7b draw, borrow, take, drink in,
derive: ilia ex quo fonte hauriam: eodem fonte
baurire laudes suas : (legem) ex naturft ipsi : U-
bertatem aitieoa hausit: caUmitatef: imde kbo>
ris Plus baurire est, H. : sine boo animo hauri, be
taken to heart, Y. : meram libertateoi, revel tn, L. :
studium philosopbiae, Ta.
1. hauatua, P. of baurio.
2. haaatQS, Qs, m. [HAYS-], a drawing: pu-
tens facili diffunditur haustu, lu. : aquae haustus,
the right of drawing. — A drinking, swaUowing,
drawing in, drink, draught: exiguis baustibus
bibi, in small draughts, 0. : haustu sparsus aqua-
rum, Y. : aquae, 0. : sanguinis, i. e. stream, 0. :
Esse apibus baustOs America, I e. breath, Y. :
peregrinae barenae, a handful, 0. : Pindarid fon-
tis qui non expalluit baustOs, I e. to imitate, H.
haut, see baud.
(havao or avao^ — , — , fire), imper, hav«,
bavStO [1 AY-], to be wtU,fare well, be happy
(only in salutation), S., Ct
hebdomaa, adis, /., = ipio/tdc, seven, the
seventh day : quarta (critical in fever).
hebenua (ebe-), l«/i =l/3tyoc» the ebon-tree,
0. — Ebony: niger, V.
hebeOb — , — , Sre rhebes], to be blunt, be duU:
ferrum nunc hebet? L — Fig., to be sluggish, be
inactive: Sanguis bebet, Y. : sensu, 0. : viri, Ta.
hebea, etis, ac{f. with eomp., blunt, dull: teU
bebetiora: ictus, 0.: ferrum, lu. — DuU, dim,
faint: aures hebetiores: color, 0. — Fig., dull,
obtuse, sluggish, heavy, doltish, stupid: senstU:
homo : memoria : dolor : exercitus, S. : ad susti-
nendum laborem miles, Ta.: spondeus bebetior:
ingenio bebeti esse : bebetiora ingenia.
heboBOO, — , — , ere, inch. [ bebeo ], to grow
blunt, become dull, lose vigor, faint : mentis ades
bebesdt : hebeecere sidera, Ta. : bebesoere et Ian-
guere nolumus : bebesoere virtus, regard for char-
acter declined, S.
hebatd, ftvl, fttus, ftre [hebes], to make blunt,
dull, blunt, dim, deaden, weaken : hastas, L. : fer-
rum hostium, L. : visQs tibi, Y. : sidera, Ta. : tau-
rorum flammas, quench the fiery breath, 0. : alcui
vistls, Y. — Fig. : Lethe bebetans pectora, stupefy-
ing, 0.
heoatombab fis,/., = Uarb/iP^, a saeriJSee of
a hundred oxen, hecatomb, lu.
hedara (ed-), ae, /. [HED-I, ivv, ivy-vine (sa-
cred to Bacchus, used m garlands) : alba, V . :
tabemacuU protecta bederft, Cs. : doctarum hede-
rae praemia frontlum, H. : victrix, H. — Plur., tty-
vines : nexiles, 0., Y.
hedeilger (ed-X gera> gerum, atfj, [b6dera+
6ES-], ivy-beartng : Maenades, Ot
hederoana (ed-X aeff. [bedera],yW7 o/^f
antrum, Pr.
hMyohmin, l, fi., = r^^x/^ovs^, a fragr^ni oM
msMl, cotmttie balsam.
Digitized by
Google
hei
364
heri
hei, irUirJ. (of ^rief or fear), 4ihf woe/ oh
dear! : Hei milii ! V.
heia (eia), irUerj., of joy, ha! good! see! T.
— Of eagerne«8, Jia! itee! quick! V., H.
Heliades, urn, /., = 'HXta^ec, dauphiers of
Helios, changed into poplars, 0. : neraus Heliadiim,
i. c. poplar-grove^ 0. ; their tears became amber,
hence, Heliadum lacrimae, i. e. amber^ 0. : capaces
Heliadum crustae, i. e. of amber ^ lu.
helica, ae,/., = iXioj, a whorl.
helleboniB, see elleborus.
helluatlo (helu-), onis, /. [helluor], a gor-
tnattdiiing, gluttony.
helluo (heluo), onis, m., a gormanduer^ glui-
touy squanderer, T. : patrimonl
helluor (heluorX fttus, &rt, dep. [helluo], to
gortnandiUy devour : cum Graecis : meo periculo :
tecum simul rei p. sanguine : parum, Ct
helopa (elopa), opis, m., = ^Xotf/, the moord-
fish: pretio8U8, 0.
helnatio, heluo, heluor, see hellu-.
helvella, ae,/. dim, [belvus, yellow], a small
potherb.
Helvina, ae,/., a surtiame of Ceres^ lu.
hem, inttrj. (of surprise), oho! indeed! well!
wdlf to be sure ! hah ! : hem, quid ais, scelus ? T. :
Hudistin ? hem Scelera, T., C.
hemerodromuB, l, m., = rffupoSpofjioQ (all-day
runner), a courier, L. — Plur. : hemerodromoe, N.
hemloycUum, I, n., = rifiiKviekiov^ a semicircle,
semicircular recess^ with seats.
hendecasyllabi, Orum, m., = ivdiKaovWapoi,
verses of eleven syllables^ Ct
hepteris, is,/., =jirrq^Ct o g<'dley with seven
banks of oars^ L.
(hera), see era.
herba, ae, /. [ 1 FER- ], an herb, grass, green
blades, herbage, turf: in molli consedimus herba,
v.: abicere se in herba : fusus per herbam,
V. : corona ex asperis herbis : herbas omnis con-
diunt : herbis Vivis et urtic&, H. : (Fennis) victui
herba, Ta. : herbae fortes, 0. : salutares, 0. : her-
bis curare volnus, L. : fallax veneni, a poisonous
plant, v. : graminis, a blade, V. : f rumenti, young
shoots, V. — F i g. : laus velut in herb& praecepta,
\, 9. gathered too aoon, Ta. — Pro v.: adhuc tua
messis in herb& est, 0. — Weeds, useless plants:
officiant ne frugibus herbae, V. : sterilis, Gu.
herbeaoena, ntis, ac{j. [herba], appearing in
green blades : viriditas.
herbidua, adj. [herba], full of grass, grassy :
campus, L. : Epiros, 0.
herbifer, fere, ferum, adj. [herba -HI FER-],
producing grass, grassy: colles, O. : Acis, 0.
herbigraduB, a((/. [herba +6RAD-],5r(nfi^ in
t!ie gi-ass (of the snail), C. po6t.
herbOBua, a<ij. [herba], abounding in grass,
grassy: campus, H. : flumen, with grassy banks,
V, : inoretum, made with herbs, 0.
herbula, ae, /, dim. [herba], a little herb.
hercisoo, — , — , ere, inch. [cf. herctum], to di-
vide an inheritance: arbiter lamiliae herciscun-
dae.
hercle, interj. [contr. for hercule], by Hercvlmy
eugfiredly, indeed: Puer herclest, T., 0.
herctum, I, n. [* hercio ; of. heres], an inher-
itance, patrimony: herctum ciere, to demand a
partition,
heroule, interj. [voc. of Hercules], by Hercules^
assuredly, indeed : turn hercule confitear. — Often
with me: vero me hercule hoc dicam.
Herculea, is (rarely 1, C, Ta.),m., a son of
Jupiter and Alcmena, and god of strength, S., Cs.,
C, v., H., 0. — As interj,, by Hercules! assuredly,
indeed: valde herculea vobis laborandum est. —
With me: ego me hercules hac sum suspidone
percussus.
Herouleua, adj. of Hercules, Herculean: ma-
nus, H. : coronae arbos, i. e. the poplar, V. : urbs,
built by Herades, 0.
here, adv. [for hert], yesterday, C, H., 0.
hereditariuB, adj. [hereditas], of an inherit-
ance, inherited, hereditary: omamenta: cogno-
men : controversia.
hereditas, itis (gen. plur. -tatum, rarely -ti-
tium), /. [heres], heirship, inheritance: nobilitaa
non hereditate relicta, S. : equum hereditate poa-
eidere. — An inheritance: hereditatem persequi,
T. : hereditates mihi negasti venire : hereditatem
adire: possessio hereditatis: de hereditate con-
troversia, Cs. : caducae hereditates. — F i g., an tn-
Iieritance, descent: cupiditatum: optuma hereditas
gloria virtutis.
heredium, I, n. [heres], an hereditary estate,
N.
heres, edis, m. and/. [HER-], an heir, heiress :
te ipso herede, T. : mulier faoit heredem ex deunoe
Caecinara : in testamento heredes scripti, Cs. :
testamento fecit heredem filiam: ex parte dimi-
di&: cur virgini Vestali sit heres?: repentinus:
secundus, next heir (if the first should die), S. :
possessio heredum secundorum : tanti certaminia
(i. e. armorum Achillis), 0. — A successor, after-
growth : gemino cervix herede valentior (of the
heads of the Hydra), 0. — F i g., an heir, successor :
eius (Academiae) : rcgni, L. : laudis, 0.
heri, ad», [HES-], yesterday: quod mihi heri
Digitized by V^OOQ IC
herflis
865
bio
'Lately,
non lioait : heri Tesperi ; opp. hodie, 0,
a thoTt time ago, Ct, Pr.
(herilla), see erilis.
heroiouo, «(;., = riprnKd^t of heroet, heroic,
mythieal: tempora: pereonae.
heroine, ae,/. (ptw. xnae, Pr. ), = i)p4i»tvi7, a
dtmi-godden, hieroitu, Pr.
herois, idis {dot. plur. hgrQisin, 0.^ /-t = np^Ut
a demUgodden^ heroine, 0.
herds, Cis, aee. da, m., = 4p<tfCt o demi-god,
hero: beroum casOs: magnaDimi heroes, V. :
Aeneas, V. : Laertius heros, i. e. WytetB, 0. — A
hero, iUuetriova man : noster Cato : cum beroibus
nostris (1. e. Bnito et Cassio).
her5a% a^j.y = np^OQ, of a hero, heroic: ver-
sus, «pic.' pes.
(hems), see ems.
Heraeria, m, /. [ Hesperius ; so. terra 1, the
land of the weet, Italy, V., H. : ultima, L e. ^tain,
H.
Hespezls, idis, /., = 'E<nr£plCt of evening, of
the wett, western, V. — Flur, as m^t^ the daughtere
of Heeperut, guardian* of the garden with golden
<^Rpfof,C.,V.,0.,Iu.
Hesperius, adjj,, of ffespenu, of the west, west-
em, H., 0. : terra, i. e. Italy, V : Latium, V.
Hesperus or -os, I, m., =*'Eonrcpoc, the even-
ing ttar,0.,Y., 0,
hestemos, atfj. [ H£S- ], o/* yesterday, yester-
day's: dies: disputatio: ius, T. : convivium, L.:
fercula, H. : laocbus (i. e. vinum), drunk yesterday,
y. : Lar, worshipped yesterday, V.
hetaerioos, $, on, /*., = iraipic^c, of comrades :
equitum ala (in the Macedonian army), X.
heu ! interj., of grief or pain, ohf ahf alas ! :
heu nefas ! H. : heu me miserum ! : heu ! miser,
0.: Heu me! H. : Heu! heul V.
hens I inter/,, calling attention, hot hot there !
to t hark t holloa t Syre, Syre, inquam, heus, heus,
Syre, T. : Heus, etiam mensas consumimus ? Y. :
heus tu, Rufio.
Bter, trt, adj., =. l^dfurpo^, of six feet,
hexameter: versus.
hexapylon, I, n., = ilaxvXov, a gate of Syra-
cuse with six passages, L.
hexerlSy is,/., = il^piyci o galley with six banks
of oars, L.
Maspis, see iaspis.
hiatus, Os, m. [hio], an opening, aperture, deft :
oris : terrenus, 0. : atris inmanis biatibus Hydra,
open mouths, V . : personae pallentis, lu. : repentini
terramm hiatOs : fontis, i. e. basin, 0. : Quid dig-
nam tsnto hiatu? I e. opening (of mouth ), H. :
Sophucleus, lu. — An eager desire, longing : prae-
mioruin, Ta. — Of language, a hiatus.
hibema, drum, n. ; see hibemus.
hibemaoula, Orum, n. dim. [ biberna ], tents
for winter ' quarters, an encampment for winter,
winter tents: exercitu in hibernaculis conposito,
S. : legionibus in hibernacula deductis, Cs. : hiber-
nacula aedificari coepta, L. : adversariorum, N.
hibemo, &vl, fttQrus, ftre [hibernus], to pass the
winter, winter, occupy winter-quarters: exercitum
in agrura bibematum duzit, L. : Pellae, L. : in
sicoo (naves), L. : quern ad modum milites hiber-
nent : ubi sis hibematurus»
hlbemns, adj. [hiems], of winter, wintry, win-
ter-: tempus anni: annus, i. e. winter -time, H. :
ignis : grando, 0. : soles, winter sunshine, 0. :
aequor, H. : pulvis, i. e. a dry winter, V. : vergens
in occidentem hibemum, i. e. south-teest, L. — Plur.
n. as subst. (sc. castra), winter-quarters: legiones
ex hibernis educit, Cs. : biberna aedificavit, L. :
neque frumenta in hibernis erant, winter-stores,
Cs. : dum Tema transierint hibema, L e. three
winters, V,
hibisonm, T, n., = IfiioKOQ, the marsh-mallow :
gracilis, V. : viridis, V.
hibrlda, see hybrids.
1. hio or hio,/. haec, n. h5c or hoc (old, b5ce,
T.),gen. hQius (old, hQiusce, T., C.),plur. hi (hisce,
T.), / hae (old, haec, T., V.), n. haec, aen. bSrum
(horunc, T. — With the enclitic ne, usu. hicine ; i. e.
• hice-ne), pron. dem. — Of that which is at hand ;
in space, this . . . here, this .- hae fores, T. : hie
locus : Quincti huius frater, of my client : hie pa-
ries, H. : quis homo hie est ? *H. — As subst. : quid
hie faciet, T. : pro his dicere : huius non faciam,
sha'nH care that, T. — I n t i m e, this, the present,
the current, the actual: hie dies, T. : tertium iam
hunc annum regnans, Cs. : ad hoc tempus, till
now, S. : hae quae me premunt aerumnae, S. : Hie
tertius December, H. : hi ignavissumi homines, of
the present day, S. — As suhst. : haec vituperare,
the present time : si hoc non f uga est, what we are
doing, L. — Of that which has just been described
or named, this : quae haec est fabula ? T. : hoc
negotium, S. : his de causis: haec edicta: haec
quae scripsi, S. : hoc timore adductus (i. e. huius
rei timore), Cs. — As suhst. : hoc agam, will make
it my business, T. : id egit Sestius, did so : pluris
Hoc mihi eris, so much, H. : Nil me paeniteat hu-
ius patris, such, H. : laudabit haec Illius formam,
tu huius contra, p/ the latter, T. : in his undis iac-
tari: Occupat hie collem, cumbA sedet alter, 0. —
Of the principal subject of thought : tibi nuptiae
haec sunt Cordi, T. : quidquid huius feci, have
done in this affair, T. — In antithesis, of the prin-
cipal, though not last-named subject, the former,
Digitized by V^OOQ IC
Me d
thsone: et mittentibus et missis Ueta, nam et illis
. . . et hi (u e. mittentes), L. : Mullum . . . lupos
. . . illis (lupis) ... his (raullis), H. — Of that which
is about to be described or named, this^ the follow-
wig^ the one : hoc quod sum dicturus : si haec con-
dicio consulatQs data est, ut, etc. : documenta haec
kbeo, quod, etc., S. : Regibus hie mos est, ubi,
jtc, H. : his verbis epistulam misisse, N. — As
tubttt. : haec facere, ut habeas, etc, T. : Quanto
melius hie qui, etc., H. : hoc modo locutum, S. :
hoc facilius, quod, etc., Cs. — In antithesis : orator,
Don ille volgaris, sed hie excel lens, etc ; cf. lauda-
tur ab his, culpatur ab illis, tome . . . others^ H. :
Hie atque ille, one and another^ H. : hie . . . hie,
one . . . another, H. : Carmina oompono, hie ele-
gos, another^ 11. — £ s p., this man^ mytdf: Hunc
hominem tradere, H. : boo latus (i. e. meum), H.
— With gen. : mi hoc negoti dedere, ut, etc. (i. e.
hoc negotium), T. : capit hoc consili : hoc tamen
boni est, <o mttch of pood: hoc commodi est, quod,
etc., there is this comfort. — With impers, verb :
Luciscit hoc iam, lo ! how it grows light I T. — In
the phrase, hoc est, that is^ that is to say^ namely^
J mean : id Fannius societati, hoc est Roscio, de-
bebat : ad nobilitatem, hoc est, ad suos transisse.
— In the phrase, hoc erat, quod . . . ? was it for
this that . . . / .* Hoc erat quod me per tela Eripis,
ut? etc,V.
2. hio (with the enclitic ne, written hldne or
hicin), <idv. , in this place^ here : ego hie adsum, T. :
non modo hie, ubi . . . sed ubicumque, etc. : hie
dux, hie exercitus ; i. e. before us are, Ta. : Hie ubi
Deucalion adhaesit, etc., 0. : hie plus malist, quam
illic boni, T. : Hie segetes, illic veniunt felicius
uvae, V. : hie viciniae, T. : hicin libertatem aiunt
esse aequam omnibus y is U here that, etc., T. — In
this affair, on this oceoMon, in this particular, here-
in, here: nil pudent hie, Ubi opust ; illic, etc, T. :
hie, quantum in bello fortuna possit, cognosci po-
tuit, Cs. : hie miramur, hunc hominem tantum ex-
cellere ceteris?: hie iam plura non dicam. — Of
time, now, here, then, next, hereupon, at this time, at
thisjun^ure: hie reddes omnia, T»: hie cum uter-
que me intueretur: Hie regina grarem poposcit
pateram, Y. : hie Laelius (inquit).
(hioe, haece, hooe), older form of hie, haec,
hoc.
1. hiclne, see 1 hie. 2. hioine, see 2 hie
hiemalis, e, adj. [ hiems ], of winter, wintry :
hicmali tempore : vis : nimbi, 0.
Memo, &vl, atQrus, are [hiems], to winter, pass
the winter, keep tointer-quarters : quot annis : me-
diis in undis, H. : in Andibus, take up quarters for
the winter, Gs. : legionem hiemandi causft conlo-
care, Cs. : scire ubi sis hiematurus. — To be wintry,
be frozen, be stormy: hiemantibus aquis, S. : hie-
mat mare, storms, H.
M( hino
hiems (hiemps), emia,/. [of. xcM^^]* ^ ^^^
ter, winter time, rainy season : hieme summi, in
the depth of winter : gravissimft hieme, Cs. : acris,
H. : hiems appropinquabat, Cs. : hieme confectft,
Cs. : Stridebat hiems, lu. : monUs hieme et aestate
peragrantes, Le.in all seasons : Sol Nondum hie-
mem contingit equis, V. : vim f rigorum hiemum-
que excipere : Est ul^i plus tepeant hiemes ? H. :
maturae hiemes, Cs. : post certas hiemes, H. :
multas hiemes ridit, lu. — 7^ god of storms, win-
ter: maotavit Hiemi pecudem, V. : glacialis, 0. —
Stormy weather, storm, tempest : hiemi navigatio-
nem subicere, Cs. : maritunos cursQs praecludebat
hierais magnitude : navem ex hieme servat, N. :
imber Noctem hiememque ferens, Y. : Eois into-
nata fluctibus, H. — Fig., cold, frost: letalis in
pectora venit, a deadly chill, 0. : Pessima mutati
coepit amoris hiems, aUd, 0.
hilare, adv. with comp. [ hilanis 1, <^ieerfiiUy,
gayly^ joyfully, merrUy: sumamus diem, T. : res
severas tractare : hiUrius loqui.
hilazla» e, a(fj., = tXofxSc, cheerful, of good
cheer, livdy, gay, blithe, mtrry, jocunJd, joyful:
Oderunt hilarem tristes, H. : voltus : dies, lu. :
umbrae, lu.
hilarltaa, atis, /. [hilarisj, cheerfulness, gavety,
joyousness, merriment, hilartty : hilaritatem illam
amisi : hilaritatis plenum iudicium : in Laelio.
hilaro, avi, atus, ftre [hilarus], to make cheer-
ful, cheer, gladden, exhilarate: Fericlis suavitate
hilaratae Athenae : animum, Ct : Hos ubi tua vox
hilaraverit, 0.
]lilanllal^ a(fj. dim. [hilaris], cheerful, eon^
tented.
hilarcui, a^f. with comp., cheerful, gay, merry,
blithe, jocund, joyful : Hilarum f ac te, cheer up,
T. : conyivae : voltus : Saturnalia : malto hilarior,
T. : hilariores oculi.
hiilae, irum,/ dim. fhira ; HAR-], a kind of
sausage, smoked sausage, a.
Hilotae (Ho-), arum, m., = E/Xwrm, the bond*-
men of the Spartans, Helots, N., L.
lulum, I, n., a shred, trifie (only with a nega-
tive) : neque proficit hilum, a whit, Lucil. ap. C.
hino, adv., from this place, hence: quae (via)
est hinc in Indiam : bine Roma venire : Illam hinc
civem esse aiunt, T. — With iam, from this point
onward, henceforth : maiora iam hinc bella dicen-
tur, L. : iam hinc populi R. res gestas peragam,
L. — In antithesis to hinc or Uline, on one side . . .
on the other ^ here . . . there, on this side . . . on
that : hinc fides, ilUne f raudatio, etc. : pudor est,
qui suadeat illinc ; Hinc dissuadet amor, 0. : hinc
atque illinc volneribus aoceptis, on each side, L. :
hino patres, hinc viros orantis, L. : Hino atque
Digitized by V^OOQ IC
liinnitiiB
867
hodie
hinc rapes minantur, an either tide^ Y.—F^rom this
•ource^/rom this cause, hence, on this account : hinc
sicae, hinc falsa testaroenta nascuntur : Hinc ilfae
lacramae ! thafa tohaVs the matter ! VL. : Sed eccum
Syrum . . . ! hinc 8cibo,/rom Aim, T. : Hinc canere
incipiam (i. e. ex his), wUl take my theme, V. — Next,
afterwards: hinc in urbera digressus, Ta.
hinnitufl^ us, m. [hinnio], a neighing : exaudi-
Tit hinnitum : acutus, Y. : tollit hinnitum equa,
H.— i^wr., 0.
hinnnleus, I, nk [humus], a young stag, young
roebuck, H., Pr.
Mo, ftvl, atus, ire [ HI- ], to open, stand open,
aape : (calor) Venas adstringit hiantis, V. : concha
hians: flos hiat pratis, Pr. : hianti ore, Cu. — To
open the mouth, gape, yawn : inceptus clamor f ru-
stratur hiantis, V. : leo inmane hians, V. : lupus
hie Captus hiet, H. — F i g., of speech, to leave a
hiatus, be loosely contiected: qui (poetae) saepe
hiabant : concursus hiantes : hiantia loqui : hians
compositio, Ta. — To gape with wonder, be eager,
long, be amazed: utrum ea (domus) patere an hiare
ac poscere aliquid videtur ? : corvum deludet hian-
tem, i. e. the legacy -hunter, H. : ad magnitudinera
praemiorum, Ta. : carmen hiare lyrll, breathe, Pr.
hippagog^ ace. as,/., = ttrwayiayoi, vessdsfor
carrying horses, cavalry-transports, L.
hippocentanrufl^ I, m., z^iiriroKkvTavpoQ, a
fabuUms creature, half horse and half man, hippo-
centaur.
hippomanea^ is, n., = linro^avsc* a humor
from a mare, used as a drug to excite passion, V.,
Tb., Pr. — A membrane on the forehead of a foal,
used in love-potions, V., lu.
hippotozotae, ftrum, m., = linroroKSratj
mounted archers, Cs.
hippums, I, m., ='iinrovpoc, a Jish {unknown),
0.
hiroinus, adj, [hircus], of a goat: folles, i. e.
of goat* s leather, H.
hirons, I, m., a he-goat, buck: Igvis, H. — As a
prize for tragic poetry : yilis, H. — P r o v. : mul-
gere hircos, V. — In allusion to its rank smell :
cubet hircus In alis, H. : olet Gargonius hircum, H.
hirsntna* adj. with comp. [cf. hirtus], rough,
shaggy, bristly, prickly, hirsute: (animantium)
aliae spinis hirsutae: crista equina, V.: Hiems
canos hirsuta capillos, 0. : saetis leonis Vellera,
0. — Fig., rude, unpolished: nihil est hirsutius
\\\h (annalibus), 0.
hiitna, adj. [HORS-], roughs hairy, shaggy:
aures, V. : tunica, N. : setae in corpore, 0. : capel-
kc, O.— F i g., rude, unpolished : Ingenium, H.
hlrado, inis, /. [HER-], a leech, blood-sucker :
plena cruoris, H. — F i g. : aerari.
lu.
hinindo, inis,/. [HER-], a swallow, V., H., 0.,
lUBoe, lUBolne, see 1 hie.
hiBCO, — , — , ere, inch, [ hio ], to open, gaps,
yawn: tellus, ait, hisce, 0.— 7b open the mouth,
mutter, murmur, make a sound, say a word: aut
omnino hiscere audebis?: adver^us dictatoriam
▼im, L. : quotiens sioit hiscere fluctus, Nominat
Alcyonen, 0. : raris vocibus, V. ; alqd, lu. : reges
et regum facta, Pr.
hispidOfl, ac{;., rough, shaggy, hairy, bristly,
prickly: facies, H.: sus, Ph.: agri, i. cfoid with
rain, H.
biatoria, ae,/, =zUrropia^ a narrative of past
events, history: historia testis temporum: histo-
riamscribere: belli: illorum temporum, S. : Roraa-
na : quidquid Oraecia mendax Audet in historic,
lu.^ ementiri in historiis : pedestribus Dices his-
toriis proelia Oaesaris, H. — A narrative, account,
report : alqd histori& dignum : peccare dooentes
historiae, E.—A theme of story: nobilis, Pr.
bistorious, adj., =l<TrofM«6c, of history, his-
torical : genus : sermo : fides, 0. : homines, versed
in history. — ^As subst. m., a writer of history, his-
torian: oratores et historici: Pelopidas, magis
historicis quam volgo notus, N.
hiatrio, onis, m., a stage-player, actor .- neque
histrioni, ut placeat, peragenda fabula est: neque
histrionem uUum habeo, keep, S. : pessimus : Quod
non dant proccres dabit histrio, lu.
hiatxlonaliSt ©i adj- [histrio], of actors: modi,
Ta. : 8tudium,/or a<T/or«, Ta. : favor, Ta.
hiuloe, adv, fhiulcus], of speech, in a gaping
manner, with a frequent hiatus : loqui.
hiuloo, — , — , &re [hiulcus], to cause to gape,
open in chinks : agros, Ct.
hiulcna^ adj. [hio], gaping, split, deft, opened,
open: siti arva, V.—F i g., of speech, gaping, not
well connected, forming an hiatus : eoram (verbo-
rom) concursus: voces.
1. hoc or hoc, see 1 hie.
2. hoc, adv. [old dat. (for hoice), abl. and <icc.
of hie]. — Da/, use, hither, to this place (old for
hac] : hoc advenire, T. : 5oc descendit, V.— ^6/.
use, with a comparative, by this, by so much : hoc
Laus illi debetur maior, H. : hoc audio libentius,
quo saepius : plaga hoc gravior : quod hoc mira-
bilius debet videri, quia, etc. : hoc magis properare,
ut, etc., Cs. — Ace. use, as to this, on this accoimt,
for this reason: Hoc nutritor olivam, V : Non
tuus hoc capiet venter plus ac mens, H.
hodie, adv. [♦ho (i. e. hoc) + die], to-day: ne-
gat hodie: eras mane putat: hodie mane, this
morning : Nonae sunt hodie Sextiles : hodie trice-
sima sabbata, H. : faciam hodie, ut, etc., Cs. — To-
Digitized by
Google
hodlemuB
868
lumMtiui
day^ at the present day^ at this tinUy notOy in these
times: qu& (seiitentift) hodie usus es, to this day:
rem p. hodie teneremua ? : ut est hodie, lu. — With
•que, and stilly and to this day : hoc f acere coepe-
runt hodieque faciunt. — With etiam or quogttey
even to this day, even now : leges quibus hodie
quoque utuntur: ei studio etiam hodie praesunt:
hodieque for hodie quoque (late), Ta. — To-day,
now, at once, immediately : hodie itura, on the point
of going, T. : Non dices hodie, quorsum ? etc., wiU
you he all day coming to the point / H. : si hodie
po8tulem,etc. — With nvmquam, never in the world,
never at all: numquamue hodie concedes mihi?
T. : Dumquam omnes hodie moriemur inulti, Y.
hodlemus, adj. [hodie], of this dav, to-day's:
edictum : summa, H. — With dies, this day, to-^ay:
hodierno die maue : ante hodiemum diem.
(hoedus, hoeduluB), see haed-.
holuB (olus), eris, n., kitchen herbs, vegetables,
cabbage, turnips, greens : rarum in dumis, V. : do*
nee Decoqueretur holus, H. : prandere, H., 0.
holtuictilam, l, n. dim. [holus], a small herb,
little cabbage, C. : Uncta holuscula lardo, H., lu.
homioida, ae, m. [homo +2 SAC-], a man-
slayer, homicide, murderer: homicidaene, an vin-
dices libertatis, C, lu. — Poet., of Hector, slayer
of men, H.
homioidimn, I, n. [ homicida ], manslattghter,
homicide, murder, Ta.
hom5, inis, m. and/., a human being, man, per-
son : Monstrum hominis, T. : grandior, T. : doc-
trina eruditus : hominum homo stultissime, T. :
genus hominum : more hominum erenit, ut, etc.,
as usual, T. : homo'st Perpaucorum hominum,
associates, T. : cum inter homines esset, was alive :
qui numquam inter homines fuerit, aato the world:
neo vox hominem sonat, i. e. mortal, V. : ut earn
nemo hominem appellare possit: Quae (lo) bos
ex homine est, 0. : die ipsa, * homo sum,* lu. —
Collect., man, the human race, mankind: qu& baud
scio ad quidquam melius sit homini datum. —
P 1 e o n a s t., in addresses : nisi caves tu homo, etc,
fellow, T. : tu homo adigis me ad insaniam, T. —
In apposition: filius homo adulescens, T.: servom
hominem, T. : oculi hominis histrionis. — P r o v. :
Quot homines, tot sententiae, many men, many
minds, T. : Homo sum ; humani nil a me alienum
puto, T. — A man, reasonable creature, lord of crea-
tion : si homo esset, eum potius legeret : nox te
expolivit hominemque reddidit : homines visi su-
mus : si esses homo, if you had a man's sense, T. :
nihil hominis esse, nothing of a man. — A man,
servant: homo P. Quincti, Quintus^s man, — Plur.,
foot-soldiers, infantry (opp. cavalry): homines
equitesque, Cs. — Hur., bodies, corpses : cumulos
hominum urebant, L. — 77u man, fellow, creature.
he, this one (colloq. for a pron, dem.) : ibl
coepit me obsecrare, Ut, eta, T. : itast homo, T. :
vehas hominis incidere : persuasit homini, N.
homullus, I, m. dim. [homo], a little man,
manikin,
homimolo, 5nis, m. dim. [homo], a little man,
dwarf, manikin : Ego homuncio hoc non faoerem?
T. : hie (opp. deus) : similis dis, lu.
homimoTilaB, I, m. tUm. [homo], a little man,
manikin : unus e multis.
honestas, fttis,/. Phonos], Aonor received from
others, repute, eonsiaeration, honor, reputation,
character, respectability, credit: adipisoendaeque
honestatis caus& : honestate spoliatus : aliena, L. :
honestatem omnem amittere, respee^: honestatibus
alqm privare (i. e. honoribus). — Fhir., honoreMe
men, men of standing: causa, in qua omnes ho-
nestates civitatis una oonsentiunt. — Of things,
beauty, grace, merit: testudinis: in rebus. — Fig.,
uprightness, honor, honesty, probity, integrity, vtr-
tue, character : propter se expetenda.
honeste, <idv. with comp. and sup. [honestus],
decently, becomingly, properly, creditably, virtuouS"
ly: vivere,T. : unde Mundior exiretvix libertinus
honeste, H. : ne non procumbat honeste, Respicit,
0. : quae fiunt honestissime : cam possit honestios
tremere, lu. : fastigium honeste rergit in tectam,
etc : geniti, i. e. nobly, L.
honesto, avi, atus, ire [honeetos]), to honor,
dignify, decorate, adorn, grace, embeUtsh: honore
honestati, S. : quanti (laude) me : ad eum hone-
standum : si uno basilicae spatio bonestamur, are
escorted with honor : anna (oorpos) honestabant,
L. : domino domus honestanda est
honestum, l, n. [honestas], honetty, integrity,
virtue: facies honesti: qui turpe seoemis hone-
stum, H. : neo si quid honesti est, lactal, beauh^,
H. : legens honesta, i. e. select in his associates, K,
honestas, a<(/. with eon^. and «i^ [ bones 1,
recorded with honor, respected^ honored, of hiak %
birth, distinguished, honorable, respectable, noble:
is mihi videtur, etc: imago, L. : cum honesto
aliquo homine: loco natus honesto, o/aoo(f/am-
ily, €s. : eques in primis, eminent : milites hone-
stissimi sui generis, Cs. : quia deus auctor culpas
honestior erat, L. : dies honestissimus nobis: om-
nium honestarum rerum egens, befitting his rank,
S. — As subst. m. : turpis honesto (confusus), H. —
Noble, fine, handsome, beautiful: fades, T.: form!
praeter cetera?, T. : caput, V. — F i g., deserving
honor, honorable, respectable, creditable, worthy,
decent, proper, becoming : ut (civium vita) virtute
honesta sit: postulatio: praescriptio, Cs. : certatio:
homines honestissimi : censor, conedenOous^ H.:
soror, chaste, H. : mors, Ta. : honestius est labo-
rare, quam, etc. : neque quicquam nisi honestum
Digitized by V^OOQ IC
honor
809
honrendus
poBtnlare: fendnis lugere honeetum e8t,Ta. : mo-
res honestoB tradere, lu.
honor, see honos.
honorabilis, e, cuij. [honoro], that procures
honoTy ettimabUf hanoralJe.
hondraritui, o^/. [honoT],/ar the sake of honor ^
honwrary : f rumentum : arbiter, i. e. chosen by the
parties : arbiiria (opp. iudicia legitima).
honorate, adv, [honoro], honorably^ Ta.
1. hondritoB, atifj, with eomp, and sup, [P. of
honoro], honored, respected, honorabUy remectabU^
d^inguished: imago, L.: viri: Achilles, H.: prae-
fectura : ros, granted as a mark of honor ^ O. : apud
me hoooratior : spes honoratioria militiae, L. : ho-
noratissimae imaginis vir, L. : honoratissimum ad-
sens&s genus, Ta. — Honored by a public offlce^JUl-
inff a post of honor, honorable, respectable : praetor,
0. : consul honoratus vir, 0. : comae, i,e.ofa high
magistrate, 0. : senes, Ta. — Conferring horwr :
honoratissimum decretum, L.
2. honoritns, P. of honoro.
honorlfice, adv, with comp. hondrificentius and
sup, hondrificentissime [ honorificua ], honorably,
with honor, with respect : respondere alicui : con-
surgitur: nihil in se honorifice factum, that no
honors had been shown him, L.: honorificentius
tractari : aliquem honorificentissime appellare.
honorlfioua, ac{j, with comp. -ficentior, and sup,
•fioentissimus [honos +2 F AC-], that does honor,
honorable : senatQs consulta in eos, Os. : mentio
de me : honorificentlssima decreta (senatQs) : ho-
norificentius est, N.
honoro, ftvl, itus, ire [honos], to honor, respect,
adorn, ornament, embMish, decorate : mortem luo-
tu: honorandi potestas: Amphiaraum aic: ali-
qaos sellis curulibus, L. : diem, to celebrate, L. :
qaem (diem) honoratum habebo, in honor, V.
hondruflk acU. [honos], conferring ?ionor, hon-
orable: oratioyTa.: honora de Germanico disse-
rebat,Ta.
honoSi or honor, oris, m. — Of persons, honor,
rmute,esteem,reputation,prai$e, distinction: honos
aUt artis : honore auctus, Os. : suum cuique hono-
rem reddere: summo in honore: lovem quanto
honore fuisse, etc. : Gentis, glory, V. : pugnae,
military glory, Y. : Quem multo conpellat honore,
deference, Y. : magno sunt apud eos honore, Os. :
Snserrit honori, i. e. ambition, H. : honori summo
Miloni f uit qui, etc. : quod apud Numidas honori
dudtur, S. : Baccho dicemus honorem, mtitM, V. :
mortalis yitae,/am0 achieved in, V. : Plena hono-
ram munera, H. — Of things, honor, esteem, value :
phjsicae tributus idem est honos: Quae nunc
sunt in honore ▼ocabula, are approved, H. — Pub-
He honor, official dignity, office, post, preferment :
indignus illo honore (i. e. consulatu), S. : equites in
tribunicium restituit honorem, Os. : hie honos de-
latus ad me, L. : ad inperia et honores niti, S. :
tempus honoris, the term of office, lu. : hominibus
novis honores mandare: honores dare indignis,
H. : honoribus ampliasimis perfungi : rapti Ganj-
medis, i. e. office, V. — In the phrases, honoris
causft, out of respect, to show honor : quem hono-
ris causa nomino: honoris cau8& civitas data, L. :
vestri honoris causA, for yotir sake, T. : praefari
honorem, to say by your leave, begin with an apol-
ogy : honos praefandus est. — P e r s o n., a deity,
worshipped with uncovered head, 0., H., L. — A
mark of honor, honorary gift, reward, acknowledg-
ment, recompense, fee: ut medico honos haberetur,
fee: geminum pugnae proponit honorem, prize,
V. : nee Telamon sine honore recessit, 0. : divom
templis indicit honorem, sacrifice, Y. : nulloe aris
adoleret honores, 0. : sepulturae : mortis honore
carentes, yWntfro/ rites, V. — An ornament, decora-
tion, grace, charm, beauty: silvis Aquilo decussit
honorem, V. : regius, array, V. : laetos oculis ad-
flarat honores, Y. : copiaRuris honorum opulenta,
H. — A magistrate, office-holder : summus, lu.
hora, ae,/., =iipa, an hour ^one twelfth of the
day between sunrise and sunset) : Dum haec dicit,
abiit hora, T. : horam aroplius moliebantur : ho-
ram durare, H. : in hor& saepe ducentos TersQs
dictabat, H. : boras tris dicere : quattuor horarum
spatium, Os. : hora quota est? what o'clock f H. :
nuntiare quot horas, the time of day, lu. : hora
secunda postridie: post horam primam noctis:
clavum mutare in horas, every hour, H. : in diem
et horam, i e. continually, H. — P r o v. : in horam
vivere, /rom hand to mouth. — Plur,, a horologe,
dial, dock : moveri yidemus horas : mittere ad
horas, send to ask the time. — A time, time of year,
season: quamcumque deus tibi fortunarerit ho-
ram, H. : recte vivendi, H. : orastina, Y. : vemi
temporis,H.; Oaniculae,Le.mMinimi?Mr, H. : Quae
rapit hora diem, i. e. time, H. — Person., the
Hours, attendants of the sun: positae spatiis ae-
qualibus, 0. : Noz Horis acta, Y.
hordeum, l,n,, barley: hordei decumas emere,
0., L., Os., Ta., Y., O.
homotinus, ac{j. [homus], of this spring, this
yearns: f rumentum.
homus, adj. [ho- (stem of hic)+vemus], of
this spring, this year's: vina,H.: palea^H.: agni,Pr.
hdrologinm, I, n., = u^po\6yiov, a dock, horo-
loge, sun-dial, wcUer-dock.
horrendum, adv. [horrendus], dreadfuUy,fear-
fully, horribly : stridens, Y.: intonet, lu.
horrendUfl^ adj, \P. of horreo], dreadful, ter-
rible, fearful, horrible : monstrum, Y. : silva, L. :
diluvies, H. : carmen, L. : adspectu, H. : res relatu.
Digitized by V^OOQ IC
borrens
870
bortor
0.: dfctu, v.: iuvenis Parthis, E. -^Wonderful,
ttwfulf venerable : Sibylla, V. : Tectum silvis, V.
horrens, ends, tufj, [P. of horreo], bristly^
shaggy t rough : Tcrga suum, V. : umbra, V.
horreo, ul, — , Sre [HORS-], to stand on end^
stand erect, bristle^ be rough: ut horreret in arris
Carduus, V. : horrentibus bastis, V. : rigidis sae-
tis, 0. : squamis, 0. : cautibus horreDS Caucasus,
V. — To ahakey tremble^ shiver: corpus horret, 0. :
horrens servus, lu. — To tremble, shudder, quake,
shudder at, tremble at, be afraid of, dread: totus
horreo, T. : adrectis auribus, 0. : horrere soleo,
am deeply moved: victoriam: Ariovisti orudelita-
tero, Cs. : pauperiem, H. : aciem ac tela, L. : illam,
quam, etc., to loathe, lu. : in hunc locum progredi :
horret animus referre, L. : quem ad modum ac-
cepturi sitis: eo plus horreo, ne, etc., L. — To be
frighifuL, be terrible, be desolate: terra (opp. flo-
rere) : umbra, V. : tempestas, 0.
horreaoo, horrul, — , ere, inch, [horreo], to rise
on end, stand erect, bristle up, grow rough .• horrue-
runt comae, 0. : segetes horrescunt fiabris, Y. :
saetis, 0. — To begin to shake, shudder, tremble^ be
terrified^ fear, dread : horresco semper, ubi, etc.,
T. : ferae horrescunt : visu subito, Y. : procellas,
H. : morsds futuros, V.
horreum, \, n., a storehouse^ bam, granary,
magazine, cellar : clavis horrei : si proprio condi-
dit horreo, Quicquid, etc., H. : lUius inmensae ru-
perunt horrea messes, V. : deripere horreo am-
phoram, H. : floribus horrea texent (apes), hives,
V. : mus horrea fecit, V.
honibilia, e, oc^'. with comp. [horreo], terrible,
fearful, dreadful, horrible : rei p. pestis : species,
Cs. : sonitus, S. : tempestas : leonis m&la, H. : hor-
ribile est dicere, horribilius, etc — Astonishing^
amazing : horribili vigilantia esse.
horride, adv. with comp. [horridus], roughly^
savagely, severely, sternly: vlxit: omamentis uti
horridius : dicere, laconically .
horridulufl^ €ufj. dim. [horridus], roughish,
rugged, rude. — Of style : tua ilia horridula mihi
visa sunt : orationes Catonis.
honidus, ac(j. with comp. [HORS-], standing
on end, rough, shaggy, bristly, prickly : barbula :
caesaries, 0. : Horridior rusco, V. : densis hastili-
bus horrida myrtus, V. — Rough, rude, crude, rug-
ged, wild, savage : pecudis iecur : pastor, 0. . Ace-
stes in iaculis, Y. : Silrauus, H. : Sedes Taenari,
H. : Hiemps tremulo venit horrida passu, 0. :
luppiter austris, Y. : stiria, Y. : fluctus, H. — Un-
kempt, with dishevelled hair: Capillus passus, ipsa
horrida, T. : mater, lu. — Fig., in character or
manners, rough, rude, blunt, stem, unpolished, un-
couth : vitft, oratione : miles : Fidens inventus hor-
rida bracchiis, H. : gena,Y. : horridus irft (Boreas),
0. : horridiora verba : numerus Saturnius, H. —
Causing tremor, exciting horror, terrible, frightful^
horrid: horridiores aspectu, Cs. : acies,V. : rirga
(mortis), H. : iussa, Y.
horxifer, fern, ferum, adj. [horror +1 FER-],
that causes trembling, exciting terror, terrible, dreai-
ful, horrible : Aquilonis stridor, Att ap. C. : Bo-
reas, 0. : aegis, Y.
horrifiod, — , — , are [horrificus], to ruffle,
make rough: horrificans Zephyrus, Ct — To strike
terror, appal: Terribili monitu, Y.
horrifious, adj. [horror +2 FAC-], exciting ter-
ror, dreadful, frightf id: letum, Y.
horrisonus, adj. [horror +SON-l,rflioim<lt9i^
terribly: fretum, C. po^t. : fremitus, V.
horror, oris, m. [HORS-], a shaking, trembling,
shudder, chill: tremulo ramos horrore moveri, 0. :
mihi frigidus horror Membra quatit, Y. : sine
horrore esse. — A shaking, shuddering, quaking,
trembling, dread, terror, horror: qui me horror
perfudit ! : me luridus occupat horror, 0. : armo-
rum, dread dash, Y. : saevus, Y. — F i g., dread,
veneration, religious awe: cum perfusus horrore
venerabundus adstitissem, L.
horsum, adv. [ho- (for hoc, huc)+vor8um],
hitherwards, hither, this way : pergere, T.
hortamen, inis, n. [hortor], an incitement, en-
couragement, exhortation : longum, 0. : ad omnia
audenda, L. — Plur., Ta.
hortamentmn, \, n.[ hortor ], an incitement,
encouragement: Romania hortamento esse, S. —
Plur,, U
hortatio, 5nis,/. [hortor], an encouragement,
exhorUUion: mihi grata: clamor permixtus hor-
tatione, 8. : remigum, L.
hortator, Oris, m. [hortor], cm, inciter, encour-
ager, exhorter: hortatore non egetis: scelerum,
Y. : animorum, 0.
(hortatas), fls, m. [hortor], incitement, encour-
agement, exhortation : vox huius hortatu con forma-
ta: suorum omnium, Cs. : mutui hortatQs iuva^
bant, Ta. : solitis hortatibus agmen instigant, 0.
hortor, itus, &rT, d^.freq., to urge, press, incite,
instigate, encourage, cheer, €xhof*t: hortandi causa
disserere, S. : hortante Yercingetorige, Cs. : mili-
tes, S. : equos, 0. : alius nlium hortari, S. : eundem
Yerbis, quae, etc., H. : ad laudem milite$« : paribus
Messapum in proelia dictis, Y. : in amicitiam inn-
gendam, L. : de Aufidiano nomine nihil te: Li-
bonem de concilianda pace, Cs.: Pompeium ut
fugiat : vos hortari tantura possum ut, eta :
(Nervios) ne occasionem dimittant, Cs. : alquos . . .
ad eum diem revertantur, Cs. : sin tu (quod te
iam dudum hortor) exieris : ^cem amicitiamque,
N.: cam legati hortarenVsf accipere (munera),
Digitized by V^OOQ IC
hortnlus
871
hni
N. : sequi, 0. — Pro t. : hortari currentem, lo tpur
a willing horae. — F i g., to impels induce^ urge : do-
lor animi virum hortabatur: hortante bbidine:
(rei p. dignitas) me haec relinquere hortatur.
hortulus, I, m. dim. [hortua], a UUU garden^
Ct, lu. : hortuli, garden-grcundM^ a park,
hortUB, I, m. PHEB-l, a garden^ pUaaure-gar-
den : in horto, T., H. — frur., a park : hortOB pere-
grare : Epicuri, in which Epicurw taught : magni
Seneoae, lu. — A fruit -garden, kitchen -garden :
alienuSf H. — OarJen-etuff, vegetabiet, H.
hospea^ itis (gen,plur. hospitium, L.), m. (rare-
ly/., 0.^ [ho8ti8 + POT-], an entertainer, hoet Ub
a friend) : devertisse ad hospitem : sedulus, H. :
boepitis adfectu salutare, wiih a hotfa politenese^
lu. : luppiter (i. e. bospitalis), 0. : milites tantum
bospitibus roetuendi, Ta. — A eojaumer, vieUoTy
guett: in quam (domum) bospites multi recipien-
di : Ubri tamqaam bospites redpiendi : et bostem
et bospitem vidit: meus: Teepertinus, H. — A
friend, one bound by tiee of hoepUality : antiquoe,
T. : 8U08 notoe bospitesque quaerebant, Cs. : bomo
multorum bospitum: non bospes ab bospite tu-
tus, 0. — A etranger^ foreigner : urbis: in urbe
peregrinantes tamquam bospites : sagaces fallere
bospites, etrangere^ H. : in consuetudine dvitatis
bospes, unacqiuiinted with,
hOBpita, ae,/. [boetis+POT-], «/^ who en-
tertains^ a hostess {fem. of bospes): lineamenta
bospitae: Helene, H. — A visitor^ guest^ friend :
Huiusce oonsuetudo bospitae, T. : ego sum bic
bospita.
hospitalism e, ac^. witb sup. [bospes], of a
guest^ of a hosty hospitable : mensa: domus: cubi-
cnlum, guest - chamber^ L. : umbra, H. : luppiter,
patron of hospitality : di! : oaedes, of a gvisty L. :
bomo hospitalissimus : Tibi pectus, H. — Flur, n.
as subst.y the dues of hospitality^ L.
hospitalitas, &tis,/. [bospitalis], hospitality.
hospitaliter, adv. [bospitalis], hospitably, as a
guest : invitati, L. : vocare, L.
hospiUum, I, fk [ bospes ], a hospitable recep-
tion, entertainment : agreste, modicum, H. : (alqm)
domum ad se bospitio recipere, Gs. : bospitio in-
Titabit : deorum, L. : bospitiia indulgere, Ta. —
Hospitality, tie of hospitcUity, relation of host and
guest, friendship : cum Metellis erat ei bospitium:
de bospitio violato queri : iungimus bospitio dex-
tras, y. : solvere bospitiis animum, H. : renuntia-
re, L. : bospitium cum Cornelio fecenint : publice
privatimque bospitia iungere, L. : testatus Hospitii
decs, O. — A place of entertainment, lodging, inn,
guest ' chamber : Piliae paratum: (milites) divisi
in bospitia, L. : imperatoriii, L. : miserabile, lu. :
longa deserta sine ullis Uospitiis, V.
(bospitua), adj. [bostis+POT-J only/ sing.,
and (once) n, plur., hospitabU, friendly: Unda
plaustris, i. e. froten over, V. — Strange, foreign:
aequora,y. : navis, 0. : terra,, V.
hostia, ae,/ [ 1 HAS- ], en animal saerijieedj
tfictim, sacrifice : quibus bosf iis immolandum cui-
que deo : maiores, L. : bostias ad sacrificium prae-
bere : per bostias dels subplicans, S. : sumptuosa,
H. : bumanae : multa, V .
hostiona, atfj. [ bostis ], of an enemy, hostile:
tellus, 0. : moenia, H. — As subst. n. (sc. solum) :
castra in boetico posita, L.
hostifious, a^. [bostis+2 FAa], hostUe : bel-
lum, i. e, <M of a foreign foe.
hostiUs^ e, a4J{j. [bostis], of an enemy, enemy's,
hostile : terra : manus : naves, H. : cadavera, S. :
metus, of the enemy, S. : clamor, L. — Practised by
an enemy, usual wiih an enemy, inimiccU, hostile :
bostilem in modum : odium : ne quid ab se bostile
timeret, S. : omnia boetilia esse, L. — IHur, n, as
subst. : f ugam aliaque bostilia portendant, S. : bo-
stilia audere, L.
hostiliter, adv, [boetilis], like an enemy, intm-
ically: alquid faoere : acoedere, S., L., 0.
hostis» is, m. and/ p HAS-], a stranger, for-
eigner ; old for peregnnus, 0. : civem dinoscere
boste, H. — An enemy, foe, public enemy : nos sta-
tuit ille non inimicos sed bostis, not personal but
public foes: sibi inimicus atque bostis: tam dis
bominibusqne bostis : fas est et ab boste doceri,
0. — Collect. : bostem rapinis prohibere, Cs. : alie-
nigena, L. : Terra manque victus, H. — Poet : ali-
tem in ovilia Demisit bostem, H. — Fem. : nupta
meretrioi, T. : capta, L. : mibi debita, 0.
H8., see sestertius.
huo, adv. ["boi (stem HO- of bic)+^;e], to this
place, hither: commeare, T. : venisse : buc reverti
magno cursu contendere, Gs. : buc adesse : Hue
ades, i. e. come near, Y. : ausculta, T. : buc viciiiiae,
into this neiahborhood, T. : ne cursem buc illuc,
hither and thither .* dum buc illuc signa vertunt,
L. : tum buc, tum illuc volant : Ut ora vertat buc
et buc, H. — Hither, to this, to this point, so far :
buc animum ut adiungas tuom, T. : ut buc te pa-
res, baeo cogites : buc omnis aratri Gessit amor,
for this purpose, V. : rem buc deduxi, ut, etc. :
verses te buc atque illuc necesse est, in different
directions. — Witb ne, in tbe form hflcine ? hither-
to? to thisf safari : bucine tandem omnia reel-
derunt, ut, etc. : bucine beneficia tua evasere, retiuJi
in this, S. — To this, in addition, besides: accedat
buc suavitas oportet : Multa buc navigia addunt,
add to these, Gs.
hnoine (buc+-ne); see buc.
hni, interj., an exclamation of astonishment or
admiration, hah ! hoi oh! 1,, C.
Digitized by ^^OOgle'
i!mitiBoemodl
372
hydra
huiuBoe-modi» huins-modi, of this aoW, of
Kuch a nature ; see modus.
humane, adv, with comp. and mp. [humanus],
humanly^ agreeably to human nature^ as becomes
humanity : pati, T. : mtervalla comraoda, charmr-
ingly^ H. : inorbos ferunt : aliquid facere huma-
nius. — Humanely^ pleasantly^ courteously^ kindly ^
gently^ politely : fecit: humanissime locutus.
humanitaSi atis,/. [humanus], human nature,
humanity: magna est vis humanitatis: humani-
tatis societas: iura humanitatis: erratum ex hu-
manitate comrouni. — The human race, mankind:
commune humanitatis corpus. — Humanity, phi-
lanthropyy kindliness, kindness, sympathy, good nat-
ure, poiiteness : humanitatis parum habere : sen-
sus humanitatis: ex animo exstirpata: pro tu&
humanitate : surama erga nos. — Citfilization, culti-
vation, good-breeding, elegance, refinement : provin-
ciae, Cs. : polltioris humanitatis expers : vita per-
polita humanitate : ea quae multum ab humanitate
discrepant, ut, etc., good manners: humanitate
omnibus praestitisse, /x>/isAA/ language: alicuius
huraanitatem adamare.
humaniter, adv. [ humanus ], humanly, like a
man, as becomes a man : vivere. — Humandy, cour-
teouky, kindly : fecit. — For comp, and sup. see hu-
mane.
humanltiiB, adv, [ humanus 1, humanly, after
the manner of men : si quid mihi bumanitus acci-
disset, i. e. should I die, — Humanely, kindly, ten-
derly: alqm tractare, T.
humanus, adj. with comp, and sup. [homo], of
man, human: species et figura: caput, a human
head, H. : hostiae, human sacrijices : oaro, lu. : ge-
nus, the human race : omnium divinarum humana-
rumque rerum oonsensio: cultus: humanissima
voluptas : maior imago Humana, of superhuman
svte, lu. : scelus, against men, L. — As subst. n. .* si
quicquam in vobis humani esset, of human feel-
ing, L. : Homo sum, humani nil a me alienum
puto, T. : humano maior Romulus, superhuman,
0. — Plur., human affairs, concerns of men, events
of life: omnia humana, quaecumque accidere
possunt: si quicquam huraanorum certi est, L. —
Humane, philanthropic, kind, gentle, obliging, po-
lite: Gyms erga Lysandrum: homo humanissi-
raus. — Of good education, well - informed, learned,
polite, refined, civilized: Ubii sunt humaniores,
Os. : gens : homines.
humatid, dnis, /. [humo], a buriaL
(hume-, hume-), see Qme-, ume-.
humi, adv. [local, of humus], on the ground, to
the ground: Humine? (sc. adponam puerum), T. :
iac6re : requiescere, S. : serpere, H. : defixa mens,
fieed on the ground: morientia corpora fundis?
V. : Spargere dentes, 0. : stratus palmes, lu.
\
(humidus, humifer), see umi-.
humiUfl^ e, cufj. with comp. and sup, [humus],
low, lowly, small, slight : casae, V. : salictum, Jo.
ea quae sunt humiliora : hurailior munitio, Cb.
( naves ) humiliores quam, etc., Os. : domus, H.
Forentum, in the plain, H. : (avis) humilis volat,
fiies low, V. : fossa, shallow, V. — F i g., low, base^
mean, humble, obscure, poor, needy, insignificant :
homines : humillimus homo de plebe, L : humi-
liores possessionibus expellere, Gs. : satis super-
que, L. : Oleonae, 0. : ex humili loco ad dignitatem
perducere, Gs. : res : ars : vestitus, N. : agna,/XN>r,
H. : domus, lu. — As subsL n. ; ex humili potens,
obscurity, H. : Quales ex humili ExtoUit fortuna,
lu. — Of language, low, common, colloquial: sermo:
verbum: humili modo loqui, H. — Of character,
low, lowly, mean, base, abject : apparitor : Non hu-
milis raulier, H. : obsecratio : pavor, Y.
humilltaB, fttis, /. [humilis], lowness, small
stature, depression: (navium), Gs.: arborum, S. :
quantA humilitate luna feratur, terram paene oon-
tingens.— »F i g., lowness, meanness, insignifieanee:
obicere humilitatem alcui, L. : ex humilitate sua,
Gs.: generis, S. — Littleness of mind, meanness,
baseness, abjectness: habet humilitatem metus;
opp. adrogantia, Gs. : causam dioentium, L.
humilitar, aelv. [ humilis ], basely, meanly, ab-
jectly, humbly : sentire : servire, L.
humiUimua, sup. of humilis.
humo, &vT, fitus, are [humus], to cover with
earth, inter, bury: eum: corpus humandum, V. :
militari honestoque funere humaverunt, />er/(>rm«d
his funeral rites, N. : solamen humandi, in funeral
ceremonies, V.
(humor), see umor.
humus, I,/, [cf. xa/m/], the earth, ground, soU:
infecta sanguine, S. : subacta atque pura : Fossa
repletur humo, 0. : humum momordit, bit the
ground, V. : feracis figere humo plantas, V. : semi-
na Spargere humo, 0. : Deiecto in humum voltu,
0. : humi pabulum, i. e. grcus, S. — F o e t : sermo-
nes Repentes per humum, H. : vitat humum, H. —
A land, country, region : Punica, 0.
hunclne (old ace. hunce+-ne); see 1 bic.
hyacinthinul^ ac(j, [hyacinthus], of the hya~
cinth : flos, Gt.
hyacinthus (-os), X, m., = vwuv^oq^ the hya-
cinth, blue iris, V.
hyaena, ae,/, = ^aivot a hyena, 0.
hyalus, l,m.,= ^aXo^, glass: hyali color, i. e.
glass-green color, V.
hybrida (hibr-), ae, m. and /., a mongrd, half-
bre«l, child of a Roman and an Asiatic, H.
hydra, Ae,f,=: vSpa, a water-serpent, G. : Ler-
naeas pugnet ad hydras, i. e. is exposed to great
Digitized by V^OOQ IC
hydraulus
878
iactatio
dangerM^ Pr. — £ s p., a monster vnlh fifty headty at
iheffotet of the Lower World, Y.
hjdranltui, I» m., = ^Spavko^y a water-organ.
hydrla, ae,/., = v^p<a, ajug, ewer^ urn : argen-
teae : in hydriam sortis conicere.
hydrdpious, tufj., = itdpunrueo^, dropsical, H.
hydrops, dpis, m., =r f&dptatff, the dropsy: di-
ni8, fi.
hydms (-Os), I, m., = i;^poc, a water-serpent,
serpent, snake, V., 0. — In the hair of the Furies,
of Medusa, etc., V., 0., lu.
Hymen (H^mezi, 0.), — , ='T/iiiv, the god of
marriage, god of weddings, Hymen (only nam. sing.)i
Volgus * Hymen Hyraenaee * vocant, 0., Ct.
1. hymenaeiiB ( -os ), T, m., = viiivatoQ, the
nuptial hymn, wedding song: hymenaeon canere,
0., T. — A wedding, marriage ceremony, bridal, nitp-
tials : hie hymenaeus erit, V. : petere inconcessos
hymenaeos, V. — Of animals, V.
2. Hymenaens, l, m., = *Y/«£vaioc, ^ god of
marriage, god of weddings, Hymeti, Ct., 0.
hyperboreus, adj., = vwtpfioptoc, northern,
polar, arctic, V., H., 0.
hypodidasoalos^ ltm.,= vwoitSdmcakoc, an
under-teaeher.
I (J).
I, 1. This letter represents, in Latin, I. The
▼owel whose short and long sounds are heard in
the English word deceit. — II. Before a, e, o, or u
in the same syllable, the consonant which begins
the English words yam, yes, yon, you. The char-
acter J, j, which represents the latter sound in
some school-books, is an invention of the .seven-
teenth century, and is not found in MSS., nor in
the best texts of the Latin authors.
laoohus, I, m., =*Iajcxoc, Bacchus, C, Ct., V.,
O.— Wine: hestemus, V.
iacens* ntis, acfj. [P. of isLC^o],i)rostrate,f€dlen :
domus; statuae: hostis, H. — Flur. m. as subst.,
the fallen, dead, Cs. — F i g., cast down, fallen : vol-
tfis, 0. : oculoe, 0. — Of words, at hand, in common
use.
iaoeo, cul, — , ere [Li-], to lie, he recumbent, be
prostrate, lie at rest : m limine : quorum ad pedes
lacuit stratus : mihi ad pedes : in harenft, V. : sa-
xnm campo iacebat,y. : gremio mariti, lu. : somno,
V. : hurai : lentft sub vite, V. : super corpus, 0. —
To lie ill, be iU : te iacente. — To lie dead, have
fallen: Corpora per campos iacebant, V. : inuUos
imperatores iaoere sinere, L. : Arge, iaces ! 0. :
iacuit Catilina cadavere toto, lu. — To lie long,
linger, tarry, stop: Brundusi. — To lie, be situate:
campi, qui Faesulas inter Arretiumque iacent, L. :
summo in vertice montis, V. — To lie low, be flat,
he level: deopiciens terras iacentis, V.: quaeque
iaoent valles, 0. : Postquam iacuit planum mare,
was stilledf la. — 7b lie in ruins, be broken domt :
fractae et disiectae ( arae ) iacent, Enn. ap. C. :
Thebe iacet, lu. — To hang loose: crines per colla
iacebant, O. : iacentia loni, loose on the neck, 0. —
F i g., to rest, he inactive, be in retiretnent : in pace :
septimum annum. — To be cast down, be dejected:
at totus iacet: militum iacere animos, L. — To lie
prostrate, be powerless : victa iacet pietas, 0. : mea
numins Isoeni, V.^ To fall, be refuted, be disproved.
fail: suis testibus: iacet ratio Peripateticorum.
— To lie dormant, he disused, be neglected, be of no
avail: omnis hie delectus iacet: iustitia iacet:
tibi pecunia. — To be low, he despised, he in no
esteem: cum iacerent pretia praedlorum, 10^0 low:
iacere regem pati: pauper ubique iacet, 0. — To
lifi idle, be neglected: cur iacet hoc nomen in ad-
versariis, i. e. is no^ posted.
iaoio, iScI, iactus, ere [lA-l, to throw, cast, fling,
hurl : tela, S. : lapides iaciendos curare : in alquem
scyphum : in murum lapides, Cs. : pilam ponto,
V. : sese Fluctibus mediis, V. : plumbum Funda
iacit, 0. : ancoris iactis, Cs. : talum : Venerem. —
To throw up, lay, set, establish, build, found, con-
struct, erect : aggerem, S. : urbi fundamenta, L.:
aggere iacto, Cs. : muros, V. : in mare iactis moli-
bu8, Cs. — To send forth, emit, produce: igniculos.
— To throw away: vestem procul, 0. : humi arma,
0. : rudera, L. — To throw, scatter, sow: semina
iacta, 0. : iacto semine, V. : flores, V. : oscula, Ta,:
arbor poma iacit, 0. — F i g., to throw, throw up,
cast, bring as an accusation: contumeliam in ali-
quern : adulteria : Hoc in me, H. : convicia, 0. —
To lay, set, establish: gradum atque aditum ad
rem : in hac arte salutem, V. : causae fundamenta,
to prepare for: rei p. fundamenta, found. — To
throw out, let fall, intimate, utter, mention, declare:
iaciuutur enim voces, quae, etc. : illud obscure :
vera an vana, L. : lugurtha iacit oportere, etc., S.:
Talia Verba, 0. : in alcius caput verba, Pr. : per
ambages de lacu, express oneself, L.
iactans^ antis, adj. with comp. ^P. of iacto],
boastful, vainglorious: iactantior Ancus, V., H.
iactanter, adv. with comp. [iactans], ostenta-
tiously, boastfully: litteras componere, Ta. : iac-
tantius moerere, Ta.
iactautia, ae, /. [ iacto ], a boasting, display,
ostentation : militaris, Ta. : verborum, Ta.
iactatio, Onis, /. [ iacto ], a tossing, shaking.
Digitized by V^OOQ IC
iactatoB
874
agiiaUon^motion: coT^riSt getticulation : Tolneris,
L.: ex magnft iactatione terram videre. — Fig.,
agitation: iactationes animorum incitatae: popu-
laris, Mtirring the populace. — A boasting^ ostenta-
/ton, display^ vanity: est voluptas gestiens et se
efferens insolentius: cuItOs, Ta.: virtutis, Cu. :
iactationem habuit in populo, toas applauded.
iaotatoflt As, m. [iacto], a throwing to and/ro^
toning. — Plur. : pennarum, 0.
iactito, — , — , ire, freq. [ iacto ], to make a
show ofy display : ridicula intezta vereibus, L. :
oflSciuin, Pb.
iaotd, &vl, fttus, Are, freq. [iaciol to throw^ cast,
hurt: semina per undas, xcoM^, 6. : hastas: de
muro ▼estem, Cb. : cinerem per agroB, V. : Saxa
saxis (i. e. in saxa), 0. — To throw <ihout, ton abotd^
nhakcyjlourish: diu iactato bracchio, Cb.: tinnula
mano, 0. : cerriculam : homines febri iactantur :
corpus in suo sanguine, wallow, 0. : bidentes, swing,
V. : a facie manils, throw kissea, lu. : basia, lu. :
lumina, 0. : iugum, i. e. be rebellious, lu. — To drive
hither and thither, drive about, toes: tempestate
in alto iactari : te in alto, H. : hiems iactat viros,
0.: iactor in turbft. — To throw away: passim
anna, L. : lactatur rerum utilium pars, thrown
overboard, lu. — To throw out, emit, spread: odo-
rem, V. : voces per umbram, V. — F i g., to torment,
disquiet, disturb, stir: roorbo iactari eodem, H. :
clamore et convicio : inrita iurgia, stir up, V. :
iactabatur nummus sic, ut, etc., i. e. fluctuated in
value. — 7\> consider, examine, discuss: eas res iac-
tari nolebat, Cs. : multa variis iactata sermonibus
erant, i. e. talked about, L. : pectore curas, Y. — To
throw otU, make prominent, pronounce, fitter, speak,
say: querimoniae ultro citroque iactatae, L. : te
beatum, H. : Talia iactanti, etc., V. : banc autem
iact«ri magis causam quam veram e^se, m made a
pretext, L. : minas : haec incondita Monti bus, V.
— With prae se, utter confidently, V, — To bo€ut of,
vaunt, piume oneself upon: gratiam, Gs. : et genus
et nomen, H. : Romam vos expugnaturos iacta-
batis, L. : lucus, quo se plus iactet Apollo, ddights,
V. — With se, to exhibit onesdf, show off, make a
display, boast, take pride: intoferantius se : iactan-
tibus se opinionibus inconstanter, conflicting: te
maritae, 0. : legatis regis eum se iactasse, i. e. im-
pose on the legcUes, L. : se in pecuniis, make a
prodigal display: se de Calidio: Ullo se alumno,
v.: se formosum, Ph. — To be officious, be active
in, devote onesdf to : se in causis : nostrum hoc
tempus aetatis forensi labore iactari: tribuniciis
se actionibus, L.
Uotura, ae,/. [lA-J, a throwing, throwing away,
throwing overboard: m niari facienda equi: nau-
fragium iactura redimit, Cu. — A sacrifice, outlay,
expense, cost: non magna iaoturft fact&. — Loss,
'iamage, detriment : vitat', Cs, : iacturae rei fami-
liaris: Beniorum, L.: sepulcri, want o/, V. — A
dismissal, throwing over : clientis, lu. — F i g., a loss,
diminution, sacrifice: magna causae: iacturam
criminum facere, i. e. omit in the accusation : dig-
nitatis atque honoris, Cs. : parvft iacturi accept!,
L. : humani generis, 0. : famae, lu.
1. iaotna, P. of iacio.
2. iaotna^ tls, m. [ lA- ], a throwing, easting,
hurling, throw, cast : fulminum : Pulveris, V. : teli
iactu abesse, a spear's throw, L. : femineus, i. e. hy
a woman, 0. : quatere fenestras lactibus, \,e,hy
throwing stones, H. — Of dice, a throw, east : talo-
rum : in tesseranim prospero iactu, L. : extremus
ac novissimus, Ta.
iaculabillSi e, adj, [iaculor], to be hurled, fit
for throwing : telum, 0.
iaculfttor, 5ri8, m. [iaculor], a thrower, caster,
hurler: audax (truncorum), H. : maximus, a crack
shot, lu. : LycotaB, the spearman, O. — Plur., light-
armed soldiers, carrying javelins, L.
iaculatriz, Icis,/. [iaculator], a javelin throw-
er, huntress: (Diana), 0.
iaculor, &tus, &rl, dep. [iaculum], to throw, cast^
hurl: e nubibus ignem, V. : silicem in hostis, 0. :
puppibus ienes (i. e. in puppis), V. — To throw the
javelin, fight vnth the javelin: laudero consequi
iaculando: totum diem: in latus dextrum, L. — To
throw at, strike, hit: cervos, H. : dextera arces, H.
—Fig., to aim at, strive for: multa, H.
iaculum, I, n. [IA-], a dart, javelin : iaculomm
multitude : iacula eminus emissa, S. : (litterae) in
iaculo inligatae, Cs. : iaculi certamina, V. : trans
finem expeditum, H. — A casting-net, fishing-net, O.
iam, €ulj. L Of time, a/ the moment, at the
present moment, now, at this time, just now, at
present : iam satis credis sobrium esse me, T. :
saltOs reficit iam roscida luna, V.: Iam melior,
iam, diva, precor, V. : iura ipsa iam certa propter
vetustatem: iam iam intellego quid dicas, now,
precisely now: Jam iam nulla mora est, V. — At
the moment, just, at the time spoken of then, now :
iam ut limen exirem, T. : iam invesperascebat,
L. : Helvetii iam traduxerant, etc, Cs. — Just, but
now, a moment ago, a little while ago: primum
iam de amore hoc comperit, T. : hiems iam prae-
cipitaverat, Cs. : domum quam tu iam exaedifica>
turn habebas. — Just now, forthwith, immediately,
presently, straightway, directly: iam adero, T. :
cum iam te adventare arbitraremur: iam faciam
quod Toltis, H. : Accede ad ignem . . . iam cale-
sces, T. : iam hie conticescet furor, L. : Iam te
premet nox, H. : Sed iam age, carpe viam, V. :
Iam iam futurus rusticus, U. : iam inde a princi-
ple,/rom the very beginning: iam inde a consu-
latu meo, ever sinee. — Already, by this timSf ere
now, so soon: (animi) aut iam exhaosti aut moz
Digitized by V^OOQIC
lam
875
ibl
exhauriendi, L. : quia luserat lam olim ille lu-
dum, T. : vos, quem ad modum iam antea, defen-
dite : antea iam, S. — At last^ now^ only now : iam-
que eum ad sanitatem reverti arbitrabatur, Cs. :
iam tandem, L., V. — Already^ by this time, ere now,
till now, hitherto : amisso iam tempore : quos iam
aetas a proeiiis avocabat — l/ntil now, ever, all the
time: dederas enim iam ab adulescentiA docu-
menta : iam ab illo tempore, cum, etc., from the
very time when, etc. : iam inde a puero, T. : iam
ex quo, ever since, L. — With a ney., no longer : si
iam principatum obtinere non possint, Gs. : si iam
Don potestis : cum iam defenderet nemo, Gs. : cum
nulla iam proscriptionis mentio fieret: Nullane
iam Troiae dicentur moenia? never mere, V. —
With eomp., from time to time, gradually : infe-
riora habent rivos et iam humano cultu digniora
loca, L. — In phrases, iam iamque, once and again,
continually, every moment: iam iamque esse mo-
riendum, that death is always impending: Gaesar
adventare iam iamque nuntiabatur, Gs. : iam iam-
que tenere Sperat, 0. : iam iamque magis, more
and mare, V. : iam nunc, just now, at this very
moment, even at this time: quae cum cogito, iam
nunc timeo quidnam, etc. : dux, iam nunc togatus
in urbe, L. : iam pridem (iampridem), long ago,
long since, a long time ago : ad mortem te duci
iam pridem oportebat : erat Iam pridem apud me,
etc, T. : cupio equidem, et iam pridem cupio, etc.,
this long time: veritus ne traderetur Philippo,
iam pridem hosti, L. — With dudum (iamdudum,
iandudumV long since, long before, a long time
ago, this long time: Iam dudum dixi idemque
nunc dico, T. : quem iam dudum exspectat : iam
dudum flebam, had long been weeping, 0. — Forth-
with^ immediately, at once, directly (poet.) : iam du-
dum sumite poenas, V. : expulsi iam dudum raonte
iuvenci petunt, etc., 0.— With tum, <U that very time,
even then, then already: iam tum erat suspitio,
etc., T. : se iam tum gessisse pro cive : iam tum
dicione tenebat Sarrastis populos, V. — With tunc,
at that very time, even then : nisi iam tunc omnia
negotia confecissem. — With diu, this long time, see
diu. U. Of assurance, in a conclusion, now, then
surely, tlien, at once, no doubt : si cogites, remittas
iam me onerare iniuriis, T. : si iubeat eo dirigi,
iam in portu fore classem, L. : iam hoc scitis :
quae cum ita sint, ego iam hinc praedico, L. — In
transitions, now, moreover, again, once more, then,
besides : iam de artificiis . . . haec fere accepimus :
iam illud senatus oonsultum, quod, etc : at enim
iam dicetis virtutem non posse constitui, si, etc
— In enumerations, besides, too : et aures . . . item-
que nares • . . iam gustatus . . . tactus autem. —
Repeated : iam . . . iam, (U one time , . .at another,
now . . . now, at this time , . . at that, once . . .
again : Qui lam oontento, iam laxo fune laborat,
H. : iam secundae, iam adyersae-rea, L. — For em-
phasis, now, precisely, indeed: quem iam cur Peri-
pat4?ticum appellem, nescio : cetera iam fabulosa,
Ta. — With et : et iam, and indeed, and in fact :
et iam artifex, ut ita dicam, stilus: et orare et
iam liberius accusare. — Rarely with ergo: iam
ergo aliquis Gondemnavit, in very truth. — After
non modo . . . sed, now, even, J may say : non cum
senatu modo, sed iam cum diis bellum gerere, L.
— In climax, now, even, indeed, really: iam in opere
quis par Romano miles? U: iam ilia perfugia
minime sunt audienda.
iambetifl, adj., = iaftpuo^, iambic: trimetri, H.
iambus, I, m., :=.iaitfioQ, an iambic foot, iam-
bus, H., G. — An iambicpoem, iambic poetry : quem
Hipponactis iambus laeserat : modum Pones iam-
bis, H.
iam dudum, iam iam, iam iamque, iam
pridem, iandudum, see iam.
laniculum, I, n. flanus], one of the hills of
Rome, site of the mythical cUadd of Janus, G^ L..
V.,0.
ianitor, Oris, m. fianua], a door-keeper, porter,
janitor: carceris : Crispini, H. : Gaeli, i. e. JanuSf
0. : ingens, Cerberus, V.
ianua, ae, /. [IA-], a door, house-door : nostra,
T. : Oiceronis, S. : frangere, H. — An entrance, gate,
door: infemi regis, V. : urbs Asiae, the key: ge-
mini vasta maris, 0. : Ianua Baiarum est, on the
way to, lu. — ^Fig., an entrance, approach, access:
qu& nolui ianuft sum ingressus in causam.
lanuarius, a(^. [lanus], of Janus: mensis,
January. — As subst. m. (sc mensis), a. d. VIL IdOs
lanuari, Gs. — Of January, of the month of Janu-
ary: Kalendis lanuariis, on New-year^s day: No-
nae, Gs.
Ianua, I, m. [IA-], an old Italian deity, god cf
doors, passages, andf^ entrances, of all beginnings,
and of the month of January: anceps, vnth two
faces, 0. : bif rons, V. : lanus Quirini, H. — TTie
temple of Janus: ad infimum Argiletum, L. — An
ar^usd passage-way, covered passage, arcade: tran-
sitiones perriae lani nominantur: dexter lanus
portae, Gs. — Es p., /our arched passaaes in the
Forum, the exchange for merchants and bankers :
medius : summus, H.
lapys, ydia, a^., ofihe lapydes (in Illyria), V.
lapyz, ygis, acfj., of lapyz, lapygian, Apuliait,
CcUaorian : equus, V. — As subst. : Daunus, i. e.
king of Apulia, 0, ; (sc ventusX the wind from
Apulia, v., H.
iaspifl, idis,/., = laawiCt a green precious stone,
jasper : fulva, V. : praeclara, lu.
ibam, ibat, imperf of eo.
iln or ibi, adv. [2 I-], in space, in that place,
there : ibi tum filius aderat, T. : fugit Tarquinioe
Digitized by V^OOQ IC
ibidem
376
identidem
et ibi Buas fortuiia:^ eonstituit : qu& in parte ad-
fuit, ibi pugnatum, S. — Of time, an the ^t^ then,
thereupon : Ter conatus ibi collo dare bracchia
circum, V. : ibi infit, etc., L. : ibi cum alii mores
eorum eluderent, L. : cum Acbutius minaretur, ibi
turn postulasse, etc. — Of other relations, there^ in
that mattery an that oecasiany in that candition :
credas animum ibi esse, that his heart is iti »/, T. :
si quid est, quod ad testis reservet, ibi nos quoque
paratiores reperiet : bella, caedes . . . ibique iu-
ventutem suam exercuit, in these things^ S. : sub-
sensi Illos ibi esse, an handy T. : ibi fore imperium,
i. e. in tfiat state^ L. : Duxi uxorem; quam ibi mise-
riam vidi ! with heVy T. : Nil ibi maiorum respec-
tus, lu.
ibidem, adv. [ibi+-dem (demonstr. suffix)], in
space, in the same place^ in that very placCy just
tliere, on the spot: teque ibidem pervolvam in
luto, T. : vel praemissis vel ibidem relictis Mauris,
S. : alqd ibidem custodire. — Of time, on the spot,
in that very moment : Delude ibidem homo acutus,
cum ilUid occurreret: ibidem ilico. — Of other re-
lations, in the same matter : laesit in eo Caecinam,
sublevavit ibidem (i. e. in eo ipso) : si quando da-
tur (auris), custos adfixus ibidem, lu.
ibi8» idis {ace. Ibim, C, Ibin, 0., lu. ; plur. Ibes,
C, ac€. Ibis, C), /., = Z;3«c, the ibis (a water-bird
of Egypt).
ibisoum, see hibiscum. ibo, fut. of eo.
ibrida, see hibrida. icciroo, see idcirco.
ichneumon, onis, m., ^ IxyevftutVf cm Egyp-
tian raty ichneumon,
(ico), Id, Ictus, ere (in class, prose only perf»
system) [1 IC-], to strikcy hity smilCy staby sting: in
proelio telo ictus : lapide ictus, Cs. : in turbfl ictus
cecidit, L. : icta securibus ilex, V. : vix icto a^re,
hardly stirred, 0. : e caelo ictus, by lightning, —
F i g., of the feelings, only P.per/.y strucky smitten :
Desideriis icta fidelibus, tormentedy H. : nova re
consules icti, disturbed, L. : pestifero sidere icti
pnvebtinty panic • strickeny L. : domestico volnere,
family affiictiony Ta. : icto Accessit fervor capiti,
I. e. tipsyy H. — With foedu»y to make a covenanty
enter into a league: foedus, quod meo sanguine
iceras: consul nobiscum foedus icit, L. : ictum
iam foedus, V.
icterioufl^ adj.y = UTepiKogyjatmdieedy lu.
1. lotoflt P. of ico.
2. ictus, Qs, m. [1 IC-], a bloWy stroke, stab, cut,
thrust, bite, sting, wound : uno ictu securis : gla-
diatoris : scutis uno ictu pllorum transfixis, Os. :
non caecis ictibus volnerari, L. : medicari cuspidis
ictum, V. : arboris, H. : apri, 0. : obliquus, H. :
validi incudibus icttls (i. e. in incudibus), V. : va-
8tt8 tremit ictibus puppis, strokes, V. : f ulminis,
lightning : gravis ictu viator, in striking, V. : mi- 1
scere ictas,^^/ liand to hand, Ta. : laarea fer?i«
dos Excludet ictas, sunbeams, H. : ictibus afira
rurapit,^*rf» of water, 0. : concipere ictibus ignem,
by collision, O. : telum sine ictu Coniecit, /orce,V.
-—Of voice, a beat, impulse, stress : cum senos red-
deret ictQs (iambus), i. e. iambic feet, H. — Fig., a
strokCy blow, attacky shock : novae calamitatis : ve-
lut uno ictu rem p. exhausit, Ta.
Id., see Id us.
idcirco or iccirco, adv, [id-+aW. of circus],
on that account, for that reason, therefore . neque
idcirco minus, sed pariter incedere, S. : data venia
est poetis ; idcircone vager ? H. : Sed non idcirco
posuere, etc., for all that, V. : idcirco arcesaor,
quod, etc., T. : quia videbat, idcirco longius pro-
gressus est : non, si . . . idcirco, etc. : idcirco ve-
nisti, ut, etc. : idcirco videlicet, ne condemnaretur:
idcirco Ambitiosa, ut dona Indueret, 0.
idem, eadem, idem (gen. eiusdem; piur. nom.
eidem or Idem ; dot, and abl. elsdem or Isdem ; the
forms eddem, eadem, eundem, etc, often disyl. in
poetry), />r(m. [2 I--|--dem (demonstr. suffix)], the
same : lUe . . . praesens absensque idem erit, T. :
Isdem legibus uti, Gs. : semper idem voltus : eodem
modo omnis causas agere: ad causae simiilimas
vel potius easdem : eodem tempore, Gs. : Non
eadem est aetas, is changed, H. : tamquam alter
idem, a second self : idem velle atque idem nolle,
S. — Introducing an additional predicate, at the
scone time, likewise, also, furthermore : hoc idem
reliquis deinceps fit diebus, Gs. : oratio grandis et
eadem in primis faceta : vir innooentissimus idem-
que doctissimus: hiemes reducit luppiter, idem
Submovet, H. : (Epicurus) cum optimam naturam
dei dicat esse, negat idem esse in deo gratiani,
nevertheless : Aedincas . . . et idem rides, eta, H.
— With emphatic pronouns, also, the tame, very,
besides, at the same time : idem ego ille . . . idem
inquam ego recreavi, etc. : ego idem, qui, etc. :
cedo nunc eiusdem illius inimici mei de me eodem
contionem : idem rex ille, qui, the very same, H. :
cum et idem qui consuerunt et idem illud alii de-
siderent : idem iste Mithridates : ut verset saepe
eandem et unam rem. — In comparisons, the same
as, identical with, of the same meaning at : haec
eodem tempore mandata referebantur, et legati
veniebant, Gs. : vitast eadem ac fuit, T. : qui idem
ornate ac graviter, idem versute et subtil iter dice-
rent, at the same time: eisdem fere verbis, ut
actum disputatumque est : e&dem ratione qua pri-
die resistitur, Gs. : idem abeunt, qui venerant :
non quo idem sit servulus quod familia : tibi idem
consili do, quod, etc. : fit idem, quasi natus non
esset omnino: tibi mecum in eodem est pistrino
vivendum : Invitum qui servat idem facit ocd-
denti, H. : quod non idem illis censuissemus.
identidem, adv. [idem+et+idem], again and
Digitized by V^OOQ IC
ideo
377
ignave
Offoin, repeatedly^ ofien^ now and (hen, at intervaUy
ever andanon^ continually ^ constantly ^ habitually :
referebam oculos ad terrain ideDtidem : identidem
in causft quaerere, etc : revolvor identidem in
Tusculanum : legem Aemiliam recitare, L.
id - eb, adv.y for that reason^ on that account ^
therefore: neque ideo est causa deterior: atque
ideo ad Pompeium contendit, Cs. : fugacissiroi,
ideoque tarn diu saperstites, Ta. : nee cellis ideo
contende Falernis, V. — With appos. clause giving
a reason : re quidem ipsa ideo mihi non satis fa-
cio, quod, etc. : ne me foliis ideo brerioribus omes,
Quod timui, etc, H. : sed quia maius est benefici-
um, ideo peto, ut, etc. : yestrae sapientiae est, non,
si causa iusta est, ideo putare, etc.— With a clause
denoting a purpose : ideone ego pacem diremi, ut,
etc : an ideo aliquid contra mulieres scripsit, ne,
etc : non, quin breviter reddi responsum potuerit,
ideo potiuB delectos missos, quam, etc., L.
idldta, ae, m., = liiwrriQ, an uneducated man^
ignorant person^ layman^ otUsider : nos, quos iste
idiotas appellat : ludos nobis idiotis relinquet
idonee, adv, [idoneus], Jitlyy suitably.
idonens, a^H.^ fU^ meety proper^ becominff^ suit-
abUy apt, capable, convenient, sufficient : rerum ini-
tium, T. : quos idoneos ducebat, consilium habet,
S.: auctor, re8jM>nn6^ : minus idoneum hominem
praemio adfioere, i. e. deserving : idoneum visum
est dicere, etc, pertinent, S. : minus idoneis (ver-
bis) uti : aetas ad haec utenda, T. : ad amicitiam :
ad navium multitudinem poitds: ad agendum
tempora : idoneus, quem fallere incipias, T. : ido-
neus non est, qui impetret, etc : res, de qua quae-
ratur : non natus idoneus armls, Pr. : novis rebus,
8. : arti Cuilibet, H. : castris locus, Gs. : patriae,
serviceable, lu. : Fons rivo dare nomen, i. e. large
enough^ H, : Si torrere iecur quaeris idoneum, H.
'-Ftur. m. as subst. : in deligendis idoneis : cum
idoneis conlocutus, L.
Idns, Iduum, /., the ides, middle of t/ie month
(the fifteenth day of March, May, July, and Octo-
ber; the thirteenth of every other month): res
ante IdQs acta sic est; nam haec Idibus mane
scrips! : Iduum Martiarum consolatio : Idibus
Martiis : ad Id. April, reverti, Cs. : a. d. VII Id.
Ian., on the 7th of January, Cs. — Debts and inter-
est were often payable on the ides : omnera rede-
git Idibus pecnniam, H. : diem pecuniae IdQs No-
▼embriB esse : octonis referentes Idibus aera, H.
ieour, ieooris, or ioour, iocinoris (L.), n., the
liner : cerebrum, iecur . . . domicilia vitae : In-
mortale (Tityonis), V. : Tityi, H. : caput iocineris,
L. : anseris, H. : Non ancilla tuum iecur ulceret
nlla, heart, H. : quanta siccum iecur ardeat ira, lu.
ieonscnlam. I, n. dim. [iecur], a little liver.
ieivnei «4r- with comp. [ieiunus], meagrely,
^^y^i/tfi^fyi mthout ornament, spiritlessly: dispu-
tare : dici ieiuiiius.
ieiunitaB, atis, / [ ieiunus ]. — Prop., a fast-
ing ; hence, f i g., of speech, dryness, poverty, mea-
greness : ieiunitatem et fumera malle quam, etc :
bonarum artium, destitution.
ieluniuin, I, n. [ ieiunus 1, a fasting, fast-day,
fast : instituendum Cereri, L. : fonga ieiunia, 0. :
leiunia indicere, H. — Hunger: ieiunia pascere, 0
— Leanness, poorness (of animals), V.
ieiunus, adj. with comp., fasting, abstinent,
hungry: plebecula: canis, H. : serpens, Pr. : cor
pora, L. : lupus ieiunis dentibus acer, H. ; fames,
extreme, lu, : odium, i. e. on an empty stomach, lu. :
ieiunae negare aquain, thirsty, Pr. — Dry, barren,
unproductive: ager: ghirea, V .—Scanty , ituigniji-
cant: Summaque ieiuna sanie infuscatur hareua,
V.-— F i g., poor, barren, powerless : nimis animus :
animus raalevolentia. — Insignifcant, trifling, con-
temptible, mean, low: cognitio : calumnia. — Of
speech, meagre, dry, feeble, spiritless: in orationi-
bus ieiunior : concertatio verborum.
igitur, conj. fl AG], introducing an inference,
then, therefore, thereupon, accordingly, consequently:
sequitur, ut nihil obstet; ergo omnia prospere, igitur
beate : fingite igitur cogitatione, etc. : noli igitur
dicere. — Weakened, then, tell me, say: dolor igitur,
id est summum malum . . . qui potest igitur habi-
tare, etc.?: huic ho'mini parcetis igitur?: ubi igitur
locus fuit errori deorum?: dicet aliquis, Haec
igitur est tua disciplina?: Iliacas igitur classls
sequar, V. — After a digression or pause, then, as 1
was saying: cum Metellus causam diceret, ille . . .
hoc igitur causam dicente, etc. : scripsi etiam (nam
etiam ab orationibus diiungo me fere . . .) scripsi
igitur Aristotelio more, etc. : est profecto ilia vis
... ea vis igitur ipsa, quae, etc. — In summing up,
I say then, so then, as I was saying, in short : est
igitur haec, indices, non scripta, sed nata lex : haec
igitur cum cernimus, etc.
isnarus, adj. [ 2 in + gnarus 1, ignorant, not
knowing, unacquainted with, unskilled in, inexperi-
enced, unaware . tu me ignaro, nee opinante, inscio
notes, etc. : ubi imperium ad ignaros pervenit, etc.,
S. : obpressit necopinantes ignarosque omnes, L. :
quisnam ignarum nostris deus appulit orLs ? V. :
cum per ignaros errent animalia mentis, which
knew them not, V. : Fors, blind, 0. : harum rerum,
T.: artis, T. : poliendae orationis: belli, S.: ante
malorum, V. : flumina belli ? H. : quid gravitas
valeret : quanta invidiae iramineret tempestaa, L. :
muUo3 studiose contra esse dicturos : ignari ve-
nisse dictatorem, L. — Not known, strange, un-
known : lingua, S. : montes, V. ; proles ignara pa-
renti, 0.
ignave. adv. with comp. [ ignavus 1, slwfffishly.
Digitized by V^OOQ IC
ignavia
878
ignoro
dothfnUv^ without spirit: ne quid faciamus : dicere
m\i\i&, flatly ^ H. : carpere ignaviua herbas, Y.
ignavia, ae, /. [ ignaFiis ], inactivity, ladnesSy
idleneas, alothy listlessneaB^ cowardice^ worthleunen :
nemo ignavia inmortalis f actus est, S. : contraria
fortitudini: per luxum atque ignaviaro aetatem
agere, S. : quod istic cum ignavia est scelus (i. e.
in te), L. : quae tanta animis ignavia venit ? V.
ignavns, adj. with comp. and sup. [2 in+gna-
TU9 J, inactive, kury, slothful, idle, sluggish, listless,
mthout spirit, cowardly, dastardly .• adeon me igna-
vom putas, Ut, etc., T. : homo ignavior : miles :
ex ignavo strenuum exercitum fieri, S. : ignavissi-
mus ad opera hostis, L. : legiones operum, Ta. :
canis adversum lupos, H. : senectus : anirao, Ta.
— Aa subst. m. : in bello poena ignavia ab impera-
toribua constituitur : in victoria vel ignavis gloriari
licet, S. — Poet: nemora, i. e. unfruitful, V. :
otia, 0. : lux, an idle day, lu. — That renders sloth-
ful, making inactive: ratio, relaxing: genus hoc
mterrogationis : f rigus, 0. : aestus, 0.
ignesoo, — , — , ere, inch, [ignis], to take fire,
become inflamed, hum, kindle: ut muudus ignesce-
ret. — Or passion, to blaze out, take fire : Rutulo
lonescunt irae, V.
igneuB, adj, [ignis], offire,fiery^ on fire, bumr
ing, burning-hot : sidera : arces (i. e. caelum), H. :
via caeli, ether, 0. : vis, fire (as an element) : Chi-
maera, with fiery breath, H. : celeritas, motus. — Of
co\oT, fiery, V. — F i g., burning, fervid, ardent, vehe-
ment : furor, 0. : vigor, V. : Tarchon, V.
ignicnliia, I, m. dim. [ ignis ], a little fiame,
spark : igniculum si poscas, lu. — F i g., fire, vehe-
mence: desideri tui : virtutum igniculi, sparks:
iacit igniculos virills.
ignifer, era, erum, a€(j. [ ignis +1 FER-], fire-
bearing, fiery : axis, 0.
ignigena, ae, m. [ignis +GEN-], the fire-bom,
son of fire (of Bacchus), 0.
ignipes, pedis, a<fj. [iffi\a-\- pea], fiery-footed, 0.
ignipotens, entis, adj. pgnis+potens], potent
in fire, ruler of fire: deus (Vulcan), V,
ignis or (once in H.) ignifl» is (abl. Ignl ; rarely
Igne), m. [1 AG-], fire: ignem ex lignis fieri iussit:
ignis restinguere: templis ignis inferre: subditis
ignibus aquae fervescunt: casurae iniraicis igni-
bus arces, V. : ignis fieri prohibuit, Cs. : ignem
openbus inferre, Cs. : urbi ferro ignique minitari :
?;ravis, a conflagration, Ta. : ignibus significatione
acta, signaCfires, Cs. : ut fumo atque ignibus sig-
nificatur, watch-fires, Cs. : quorundam igni et equus
Ad'whwrjhe funeral pyrfjTfi. : fulaere ignes, liglU-
niugn, V. : tnissos luppiter ignis Excusat, thunder-
holt, O. : inter ignis Luna rainores, i. e. stars, H. :
olarior ignis Auditur, the crackling of fire, V. :
Eumenidum, torches, lu. : emendus, i. e. /W, lu. :
sacer, St, Anthony's fire, erwipdas, Y, : aqua et
ignis, i. e. the necessaries of life, — Fire, brightness,
splendor, brillianey, lustre, glow^ redness : curvatoa
imitatus ignis lunae, H. : nox caret igne suo, star-
light, 0. : positi sub ignibus Indi, the sun, 0. —
F i g.yfire, glow, rage, fury, love, passion : exarsere
igues animo, V. : huic ordini ignem novum subici :
caeco carpitur igni, secret love, V. : tectus magis
aestuat ignis, O. : socii ignes, i. e. nuptials, 0. —
A bdoved object, flame- Accede ad ignem hunc,
T. : meus, V. : pulchrior, H. — An agent of destruc-
tion, fire, fiame : ne parvus hie ignis incendium
ingens exsuscitet (i. e. Hannibal), L.
ignobilis, e, adj. [2 in+(g)nobilis], unknown,
unrenotoned, undistinguished, obscure: ad supre-
mum diem perventurus : civitas, obscure, Cs. :
otium, inglorious peace, V. — Of low birth, base-
bom, ignoble: familia: virgo,T.: volgus,y.: reg-
num TuUi, H.
ignobilitaa, fctis,/. [ignobilis], want of fame,
obscurity: ignobilitas aut humilitas: virorum,0.
— Low birth, mean origin : lugurthae, S. : generis:
paterna, L.
ignominia, ae, /. [2 in +(g)nomen], disgrace,
dishonor, ignominy : nominis Roman! : nisi honoa
ignominia putandaest: admonebat oonpluiis igno-
miniae, S. : ignominift mortuum adficere : gravior
omni volnere, lu. : ignominiis adfici : senatCls, in-
fiided by the SencUe : amissarum navium, Cs. :
familiae, N. — ^As a legal and military term, deara-
dation, infamy, disgrace: censoria, infiicted by a
censor: homines ignominia notati: alqm ignominift
notare, Cs. : milites cum ignominift dimissi, L.
ignominiosna^ adj. [ ignominia ], disgraceful,
shameful, ignominious : agmen, L. : dominatio :
fuga, L. : dicta, H. : (anulum gestare) ignominio-
sum genti, Ta. — As subst. m. : nee concilium inire
ignominioso fas, an infamotu person, Ta.
ignorabilis, e, a^. [ignoro], unknown,
ignorana, antis, adj, [P, of ignoro], not know-
ing, ignorant : Fovit volnus lympha Ignorans, with-
out knowing its pouter, V. : eventfis belli, Cs.
ignorantia, ae, /. [ignorans], want of knowl-
edge, uncuiqtMintance, ignorance: ignorantiam a
sapientia removebat: lectorum, N. : aancta, quid
sit, etc., Ta. : loci, Cs. : sui : recti, Ta.
ignoratio, Snis,/. [ignoro], want of knowledge,
unacquaintance, ignorance: locorum: iuris: regis,
Cu. : dc aliqua
ignoratns, adj, [P. of ignoro], undetected, un-
perceived: Romanos adgreditur, S. — Involuntary
(opp. voluntarius).
ignoro, &vi, fttus, ftre [♦ ignorus ; GNA-], not
to ktiow^ to be unacquaintM, be ignorant, mistake^
Digitized by V^OOQIC
fgno866ils
879
me
miswndentandf ui 70s, qui ignoratis, scire possltis.
si rae ignoras, rnittake m«, T. : Ignores te f your
otm faulU^ H. : causam : exercitu ignoranti du-
cem, L. : rootOs astrorum, lu. : ignoretur parens,
if unknown^ T. : credis te ignorarier ? art unrecog-
nized^ T.: Archimedis ignoratum a Syracusanis
sepulcrum : ignoratae artis crimen, of want of
iinli^ H. : fluctOs quietos, to be deceived 6y, V. :
Mutatam ignorent ne semina matrem, i. e./at/ to
thrive token tranaplantedy Y. : quis veatrum hoc
ignoret dici?: id quam vere fiat: ater eorum
esset Orestes: monstrumne deusne Ille sit, O.:
Don ignorens, quanta, etc., wetl atoare, Gs. : <le
filio: quis ignoret quin sint, etc: servare vices
si nequeo ignoroque, H. — To take no notice of
pay no attention to^ ignore^ disregard: quorum
benevolentiam erga me : quid sidus minetur, lu.
^gnoBoexia, entis), adj, [P. of i^osco]. — OnW
comp^ forgiving J placable: animus ignoscentior, T.
igndaoo, nSfl, n5tus, ere [2 in+(g)nosco], to
pardon^ forgive^ excuse^ overtook, altoWy indulge^
make aUowance: Ignosce, T. : ignoscendi ratio:
dis ignoscentibus ipsis, i. e. conniving^ lu. : Igno-
tum est, taciturn est, T. : nihil petit nisi ut igno-
Bcatur : si paulo altins ordiri yidebor, ignoscite :
cur ego non ignoscam, si, etc. : Tuomst mi igno-
scere, T. : mihi, quod ad te scribo : mihi, si, etc. :
ignoscendo malis bonos perditum ire, S.: fasso
( mihi ), 0. : et vos robis ignoecitis, make excuses
/or, lu.: festinationi roeae: Oethegi adulescentiae,
S. : ut non siet peccato mi ignosci aequom, T. :
deprecatores, quibus non eret ignotum: maiore
deliquerent quam quibus ignosci posset, L. : istuc
factum, T. : ea ( culpa ) quin sit ignoscenda, T. :
ignoscendi pecoati locus, T. : dementia Ignoscenda,
V. : ignoscere quam persequi malebant, St
1. ignotns, P. of ignosco.
2. ignotns, adj. with oomp. and sup. [in+
(g)notu8l, unknown, ttrange, unrecognized, unfc^
miliar: locus, T. : ignotior gens, L. : adversus
ignotOB inter ae, L. : b«lla, of uncertain result, V.:
favos ignotus adedit Stellio, unnoticed^ V. : mortes,
mglorwus, H.: alter (dies) in Tolgus ignotus:
militibus loca, Gs. : nomen populo. — ^As sAsL m. /
tamquam ignoto lacrimam daret, a stranger, O. :
notum ignotumque discemere, Ta. — ^As subst. n. ;
Haud ignota loquor, V. : si prof erres ignota, un-
familiar themes^ H. : Omne ignotum pro magni-
fico est, Ta. — Unknown, obscure, without repute,
mean: hie ignotissimus Phryx: homo. — Of hw
birth, ignoble, low-bom, base, vulgar: ignotft matre
inhonestus, H. : naso suspendis adunco Ignotos,
H. : Achin, O. — Unacquainted with, ignorant of:
producere ad ignotos (alquem): ignotos fallit,
notis est derisui, Ph. : ignoti oontemnebant, N.
^, 18, flkX see ilia.
Hex; icls,/., <m oak, hobn-oak, great eearUt
oak : grendis, S. : secta, Y., H., 0.
Qia, drum, ti., the abdomen below the ribs, groin,
/tanks : demisit in ilia ferrum, 0. : ducere ilia, be
broken-winded, H. : rumpere ilia, V. — P o e t., M«
entrails, H., lu. — Sing, gen, : ili pondera, the pri-
vates, Ct dub.
niaous, atlj., of Ilium, Hian, Trofan, V. H., 0.
ilioet, adv. [ire + licet], let ue go, have done, T.
— All is over / all A lost / €unen / ; actumst, ilicet^
Peristi, T. — At once, straightway, immediatdy, in-
stantly, forthwith: fugit ilicet ocior Euro, V.
Dloo (not illico), adv. [in+loool, in that very
place, on the spot, there: consiste, T. — Of time, on
the spot, instantly, immediately, directly : a pueris
nasci senes, T. : quern ilico mittit, Sw: artes ilico
oonticesount
ilignni, adj. [ilex], of holm-oak, oaken t pedes,
T. : glans, H. : canales, Y.
1. mum or nion, i, n. (0., V., H., 0.), ='IXioy,
or Bios, I, /. (H., O.), =*lXioc, Ilium, Troy.
2. (Dlum, I, n,), see ilia.
Ula, adv. [abl.f of ille, sc. vift], in that way, m
that direction, there: Ooeanum ilia tentavimus, Ta.:
reTertebar illi, qoS, etc., 0.
ilia-, in compounds with in ; see inla-.
illao, adv. [abl. f, of illic, sc vi&l, that way^ on
that side, there: hao atque iliac perfluo, T. : omnia
iliac faoere, bdong to that party: nunc hao . . .
nunc iliac, on one side , . . on the other, 0.
ilia, ilia, iUud, gen, illlos or illius (old forms :
dat. olll, C, V. ; jjur. olll, olUs, C, V. ; olios, oUa,
GL), pron, dem, — ^In reference to something remote
from the speaker, or near or related to a third
person, that: sol me ille admonuit, yon sun: in
ilia vita. — ^As subst., he, she, it : tum ille, Non sum,
inquit, etc : de illius Alexandres discessu : ne illi
sanguinem nostrum largiantur, S. — 0pp. to hie, of
that which is more remote, or less important:
huius (Catonis) facta, illius (Socretis) dicta lau-
dantur : hie enim noeter (Ennius) ... at vero ille
sapiens (Solon). — In partial enumeration : hie et
ille, one and another, one or two, a few : non dicam
illinc hoc signum ablatum esse et illud. — In em-
phatic reference : in quibus etiam, sive ille inri-
dens, sive ... me proferebat : Sic oculos, sic ille
manOs, sic ore ferebat, V, — P r a e g n., that, the
ancient, the well-known, the famous: Antipater iUe
Sidonius : auditor Panaeti illius : testula ilia mul-
tatus est, that well-known custom of ostracism,
N. : ille annus egregius: idem ille tyrennus. — In
phrases, ille aut ille, such and such, one or another :
quaesisse, num ille aut ille defensunis esset. —
With quidem, followed by sed, autem^ or verum,
but atilU to be sure . . . however ^
With guii
esrtokUy ,
Digitized by V^OOQ IC
ille-
880
imber
indeed .^. but yet: philosophi qu!dam, minime xnali
illi quidem, Bed, etc : ludo autem et ioco uti illo
quidem licet» sed, etc. — Ex illo (sc. tempore), /rom
ihat time^ eince then^ V., 0.
ille-, in words compounded with in ; see inle-.
illi, €idv, [old locat of illel, tkere^ therein : Nam
illi baud licebat loqui, etc., T. : praeclara illi lau-
datur hia8pi8,Iu. — Fig., in that affair t ego illi
maxumam partem feram, T.
iUiberalis, illiberaliter, see inllb-.
1. illio, illaec, illuc, pron, [ille + eel, he, she, it
yonder, that : Illuc est sapere ? T. : Ubi illic est,
thatfellowy T. : lUancine mulierem alere, T.
2. illio, adv. [illi+ce], wi that place, yonder,
there: melius, hie quae fiunt, quam illic, scio, T.:
plurts illic offendisse inimicos, quam hie reliquisse:
Utque aer, tellus illic, 0. : illic, ubi nulla incendia,
lu. : qui illic negotiarentur, Cs. — Yonder, in an-
other world, Pr., O.— Of persons, tnth him, among
them: non isto vivitur illic modo, with Maecenas,
H. : severa illic matrimonia (i. e. apud Germanos),
Ta. — In that matter, therein: illic, ubi nil opust,
T. : i-es p. milite illic ?acet, he. in ihat war, L.
illiolne, see 1 illic.
illlcio, illidd, illlgo, see ink
num^ ado, [ille], /rom that place, thence: me
illim abstraxi, T.: amorem abiecisse illim, I e.
from her. — Of time, thenceforth t usque ad no-
stram memoriam, S.
illlno, adv. [illim +ce], /rom that place, thence,
from yonder: Illinc hue transf em, T. : disoessi.
— From that per»on,from that quarter, from that
mde, thence: si illinc beueficium non sit: illinc
omnes praestigiae (L e. ab his) : hinc atque illinc,
on both sides, V.
illino, illitteratas, see inl-.
illo, adv. [ille], to that place, thither t advenio,
T. : adit, Cs. : aocedere.
iU5o, adv. [old for illuc], thither, T.
illdta% see inlotus. illn-, see Inlu-.
illuc, oifo. [Illic], to that place, thither: hue vel
illuc inpelli, T. : hue illuc agitare, S. : hue atque
illuc intuens : hue et illuc cureitant, H. : illuc ex
his vinculis, i. e. into the other world: illuc Ire,
ubi, etc., lu. — To that end, to that point, thereto:
illuc redi, quo coepisti, T. : aniroum nunc hue,
nunc dividit illuc, V.: illuc, unde abii, redeo. — To
that point, to such a pitch: illuc usque fidus, Ta.:
illuc Decidit ut malum ferro summitteret, lu.
imaginarius, acfj. [imago], seeming, fancied:
fasces, pretended authority, L.
imaginatio, Onis, /. [imaginor], a fancy, im-
aginaiion: secretae, Ta.
imaginor, &tus, art, dep, [imago], to picture to
oneself, fancy : parorem eorum, Ta.
imaginosus, acfj. [imago], /W/ of fancies (of
a girl) : solide, Ct.
imago, inis,/. [2 IC-], an imitation, copy, tm-
age, representation, likeness, statue, bust, picture:
tabularum, exact copy: cereae, H. : macra, lu.:
geneti va, no^Mro/ /^rwr*, 0. : sine imagine tellus,
shapeless, 0. — An ancestral image, mask (of a man
who had been aedile, praetor, or consul): iuB
imaginis : avi tui : clanim hac fore imagine, i. e.
woiud become an aristocrat, L. : fumosae, smoky
ancentral images: nullae sunt imagines, quae, etc,
ancestors of distinction : imagines non habeo, S. :
imagines familiae suae: homo multarum imagi-
num, S. : funus imagines ducant triumphales
tuum, H. — A phantom, ghost, apparition, vision:
magna mei sub terras ibit imago, shade, V. : vana,
H. : inhumani ooniugis, V. : natum falsis Ludis
imaginibus, plumtoms, V.: mortis, 0.: somni, a
dream, 0.: nocturnae, Tb, — A reverberation, echo :
resonare tamquam imago: rocis ofFensa resultat
imago, v.: iocosa montis, H. — Fig., an image,
conception, Uwught, imagination, idea: Scipionis
imaginem sibi proponere : antiquitatis, an image
of die olden time: proconsularem imaginem tain
saevam facere (i. e. by cruelty in office), L. : t»n-
tae pietatis, Y. : poenaeque in imagine tota est, 0.
— A figure of speech, similitude, comparison, C. :
haec a te non multum abludit imago, H. — An
empty form, image, semblance, appearance, shadow :
adumbrata gloriae: equitis Romani: rei p.: his
imaginibus iuris spretis, L. — A reminder, sugges-
tion: quorum (temporum) imaginem video in re-
bus tuis : genitoris imagine capta, V.
(imbecille), adv. [imbecillus], weakly, feebly.
— Only comp, : imbecillius adsentiri, wUh hestta-
tioju
imbecillitas (inb-), atis, /. [imbecillus], help-
lessness, imbecility, weakness, feebleness : corporis :
sororis : materiae, Cs. : aninu, Cs. : magistratuum.
imbecillius, see imbecille
imbecillus (inb-), «(;. with comp., weak,fe$^
ble: homo: senes: aetas, H. : imbecillior est me-
dicina quam morbus : simulacra ^oXiXiB, perishahle,
Ta. : regnum, S. : animus : imbeoilliores fortuna.
— Plur. m. as subst, : ignavi et imbecilli.
imbellis (inb-), e, o^*. [2 m+ helium], untrar-
like, unfit for war, peaceful, fond of peace: videri :
turba, non-combatants, L. : columba, H.: Indus,
i. e. subdued, Y.: rebus iniustis iustos maxime
dolere, imbellibus fortls : telum,pow«r/eM, V. : la-
certi, O. : Tarentum, quiet, H. : cithara, H. : pleo-
trum, 0. : annus. L.
imber, bris, ibl. imbrt or imbre, m. [AMB-], a
rain^ heavy rain, violent rain, shower, pouring
Digitized by V^OOQIC
imberbis
381
immemor
rain: continuatlo imbrium, Cs. : maximus: imbri
frumentum conrumpi: lactis: sanguinis: imbri
lapidavitf L. : tamquam lapides effuderit irober,
lu. — A rain-cloftd, storm-cloud: caeruleus, V. —
The sea, waier^ waves: (naves) Accipiiint imbrem,
V. — A shower ^ fall : ferreus, V. : aureus, T.
imberbis (inb-), e, adj. [2 in+barba], with-
out a beardy beardless : pater : quae Imberbes di-
dicere, H.
imberbuB, a^j. [2 in+barba], without a beardj
beardless: adulescentulus : iuvenis, U.
imbibo (in-b-), bl, — , ere, to drink tn, imbibe^
coneeivey form, — Only fig.: opiuiouem animo :
certamen anirais, spirit of hostility^ L. : immemor
eius, quod imbiberat, of the purpose he had con-
eeivedy L. : spera posse se perducere, etc.
imbrex, icis, /. [AMB-J, a hollow tile, gutter-
tile, pantUe, leader (for rain), V.
imbrlfer, era, erum, adj. [ imber + 1 FER- ],
rain-bringing, rainy : Austri, 0. : ver, V.
imbuo (inb-), ul, Qtus, ere [see P0-], to wet,
moisien^BOoiky steep, saturate: palmulas in aequore,
Ct. : imbuti sanguine gladii : sanguis imbuit arroa,
V. : irabuta sanguine vestis, 0. : munus tabo im-
butum, H. : oscula, quae Venus Quint& parte sui
nectaris imbuit, U. : aram imbuet agnus, V. —
Fig., to fill, steep, stetin^ taint, infect, imbue, im-
brue: gladium scelere. — P.perf with abl., tainted,
touched, affected, tinged: nullo scelere imbutus:
religione : Romanis delenimentis, L. : hao ille
cnidelitate. — To instruct superficially, color, tinge,
inure, initiate, imbue: studiis se: dialecticis ne
imbutus quidero : servilibus Titiis, L. : nos ita a
maioribus imbuti sumus, ut, etc. : parentum prae-
ceptis imbuti : (vema) Litterulis Graecis imbutus,
H. : socios ad officia, Ta. : Imbuis exempluro pal-
mae, i. e. you are the first to win, Pr.: opus tuum,
begin, O. : Ilia (navis) rudem cursu prima imbuit
Amphitriten, i. e. first traversed the sea, Ct.
imitabilis, e, adj. [imitor], that may be imi-
tated, imitable : orationis subtilitas : exemplar vi-
tiis, H.
imitameiit inis, n. [imitor], an imitation^ like-
nesSf image: Somnia, quae veras aequent imita-
mine formas, 0. — /Ywr., 0.
(imitamentom, I), n. [imitor], an imitation,
copy. — Only plur. : veterum Romanorum, Ta. :
tnstitiae, Ta.
Imitatio, onis,/. [imitor], a copying^ imitation :
rirtutis: virtus imitatione digna: nihil ostenta-
tionis imitation is adferre, affectation.
imitator, oris, m. [imitor], an imitator, copyist,
mimic: imitatores faceti: nee desilies imitator in
artum, H. : laborum raeorum : stulti sapiens, 0.
imitatrix. icis,/. [imitator], she that imitates :
boni (voluptas) : gloriae.
imitatUB, acfj. [P. of imitor], fictitious : sirou.
lacra : voluptas, 0.
imitor, itus, are, freq. [2 IC-], to imitate, act
like, copy after, seek to resemble, counterfeit, mimic.
genus ad omnia imitanda aptissimum, Cs. : in
gloria Paulum: aliquem imitando effingere: imi-
tari quam invidere bonis malebant, S. : in adcun-
dis perieulis consuetudo imitanda medicorum est :
habere exemplum ad imitandum : imitatur ianua
portas, reseniJbles, lu. : vox sonitQs imitata tuba-
rum, V. — To imitate, represent, express, hit off,
copy, portray : luctum penicillo: chirographum :
antiquitateni : sine imitandorum carminum actu
ludiones, not expressing by gesticulation, L. : mu-
tate iuvenem tigurft, etssume the form of H. : putre
solum arando, i. e. make friable, V. : Stipitibus
ferrum, supply the place of V. : gaudium, i. e. dis-
play, Tb.
(immadesoo or in-m-), dui, — , ere, inch., to
become wet, — Only perf : sanguine terram, 0.
immane (imn-), adv, [immanis], frightfully^
fiercely^ savagely: leo hians, V.: sonat fluctus, V.
Immanift (inm-), e, adj. with comp. and sup.
[1 MA-], monstrous, enormous, immense, huge, vast :
corporum magnitudo, Cs. : praeda : pocula : tegn-
men leonis, V. : studium loquendi, excessive, 0. :
avaritia, S. : impulsae praeceps inmane ruinae,
the vast crash, lu. : Immane quantum discrepat,
vastly, H. — F i e., monstrous, frightful, inhuman^
fierce, savage, toud: in ceteris rebus: gentes: Cer-
berus, H. : istius natura : facinus : dira atquc in-
mania pati, lu. : inmaniores canes: scelere imma-
nior, V. : hie immanissimus verres.
immanitaa (imn-X fttis, /. [ immanis ], mon-
strous size, hugeness, vastness, excess: vitiorura. —
Monstrousfiess, enormity, heinousness, savageness,
fierceness, cruelty, barbarism : immanitate be^tias
vincere: gentes immanitate efferatae: in tauia
immanitate versari, among such barbarians : bar-
bariae: facinoris.
immansaetus (in-m-), adj, with sup.^ un-
tamed, wild, savage: Cyclops, 0. : (ventus) imman-
suetissime, 0.
immaturitas (inm-), atis, /. [immatunis],
untimely haste : tanta.
immattLruB (in-m-), adj., untimely, unripe, im-
mature, premature: mors: tibiinroaturovitaerepta
est, S. : filius obiit, H. : amor, unseasonable^ L.
immedioabiliB (in-m-), e, adj,, incurable:
Tolnus, 0. : telum, i. e. fated, V.
immemor (in-m-), oris, abl. orT, adj., unmind-
f\d, not thinking, forgetful, regardless, negligent,
heedless: ingenium: mens, Ct. : Instamus tonien
inmemores, V. : rerum a me gestarum: benefici,
T. : coningis, H. : in testando lu^potis, L : herba
rum (iuvcuca), V. : pectus, unfeeling, Ct.
Digitized by V^OOQ iC
immemoratua
882
iminitiii
immemor&tUB (in-m-), ^m unmerUionedy
untold: iuvat immemorata ferentem legi, i. e. nov-
elUe8,E.
immeiiBitas (inm-), fttis,/. [iiDmensusI, im-
mMMurabUneaty itnimensUy : latiUidiDum. — Plur. :
camporum.
1. immenBum ( inm- ), I, n. [ immensus ], a
houndlen extent, vattneaa, immentity: per immen-
Bum actus, 0. : mons in immensum editus, & : ad
immensum multitudinis speciem augere, L.
2. immenBam (inm-), <tdv. [immensus], withr
out end, exceedingly, immefiady : creverat, 0.
immenBUB (in-m-), adj., immeaaurable^ bound-
lets, endless, vast, immense : magnitude regionum :
domus, 0. : fines ingeni : argenti pondus et auri,
H. : agmen aquarum, V. : tempore immenso.—
F i g., vast, measureless, boundless, limitless : Curri-
culum gloriae: fletus, 0. : vorago vitiorum: lau-
dum cupido, V. : immensus ruit profundo Pinda-
rus ore, fathomless^ H. : immensum est, erratas
dicere terras, there is no end of recounting, 0.
ImmerenB ( in-m- ), entis, adj.f undeserving,
innocent : doroinus, H. : offerre iiduriam tibi in-
merenti, T.
immergo (in-m-), si, sus, ere, to dip, plunge,
sink, immerse, submerge : immersus in flumen : vi-
rum spumosa unda, V. — F i g. : se in Asun con-
Buetudinem, to insinuate.
immerito (inm-), adv. with sup, [immeritus],
undeservedly, unjustly, without cause : accusare me
inmeritissumo, T. : si immerito, si misera, etc
immerittiB (in-m-), adj., undeserving, guilt-
less, innocent, toithout fault : Delicta maiorum im-
meritus lues, H. : gens, V. : paries, H. : inmeriti
ultor parentis, 0. : immeriti mori, who deserve not
to die, H. — Undeserved, unmerited: laudes, L. : im-
merit& ope, 0.
immerBabiliB (inm-), e, a^j. [2 in+merso],
not to be sunk, unconquerable : adversis undis^ H.
immerBUB, P. of immergo.
immetattiB (in-m-), eufj. measureless, vast:
iugera, H.
immigr5 (in-m-), avi, itus, are, to remove, mi-
grate, change abode: in domum. — Fi g., of words :
immigrasse in suum (locum) diceres, L e. have
found their appropriate use.
immineo (in-m-), — , — , ere, to project over,
lean towards, hang down over, overhang, overarch :
Quos super silez Imminet, V. : imminente lun&,
shining overhead, H. : in ore impuri hominis im-
minens, bending towards: gestu omni irominenti,
bent towards him: collis urbi Imminet, commands,
, V. : moenibus tumulus, L. : caelumque quod im-
minet orbi, O. — To be near to, touch on, border
upon, follow up: Imminet hie, sequiturque pa-
rem, 0. : career immiuens foro, adjoining, L. : im*
mineutes domini, L e. future, Ta. — To threaten,
menace: instabat agmen atque universum immi-
nebat, Gs. : Imbrium divina avis imminentQm, H. :
cum Karthago huic imperio immineret: imminent
reges Asiae: Parthi Latio, H. — Fig., to strive
eagerly after, be eager for, long for, be intent upon :
avaritla imminenti esse: in exercitUs opprimendi
occasionem, L. : ad caedem : ei potestati, L. : exi-
tio coniugis, 0. — To be at hand, impend: ea, quae
cottidie imminent : mors, quae cottidie imminet :
imminentium nescius, Ta.
imminuo (in-m-), ul, atus, ere, to lessen, di-
minish: copias. — To weaken, impair, enfeAle :
mente inminut&, S. — Fig., to lessen, diminish,
abate: tempus mora inminuerat, S. : imminuitur
aliquid de voluptate : se dolor imminuit, 0. : ver-
bum imminutum, contracted. — To encroach upon,
violate, injure, subvert, ruin, wear out, destroy:
auctoritatem : ius legationis: libertatem: Bocchi
pacem, S. : Damnosa quid non imminuit dies ? H. :
se imminui querebatur, weu slighted, Ta.
imminutdo (inm-), Snis, /. [Imminuo], a les-
sening, weakening, impairing, injuring : corporis,
i. e. mutilation, — Fig.: dignitatis. — E s p., as a
figure of .speech, understatement, extenuation.
imminuttiB (inm-), acfj. [P, of imminuo],
weak: mens, narrow, Ta.
immiBceo (in-m-), miscul, mixtus, fire, to mix
in, intermix, intermingle, blend: nives caelo prope
inmixtae, L. : summis ima, 0. : se nubi atrae, V.
— Of boxers : manQs manibus, entwine, V. — Pass.,
to be mingled, be associated, join : feminas metus
turbae virorum immiscuerat, L.: inmixti turbae
militum togati, L. — With se, to join, associate with:
se peditibus, L. : se conloquiis montanorum, JotfMci
in, L. : se nocti, to disappear in, V. — Fig., to min-
gle, mix, confound, blend: fugienda petendis, H. :
immixta vota timori, 0. : variis casibus inmiztis,
L. — Pass., to take part in, concern oneself with,
meddle with : rebus Graeciae inmisci, L. — With se,
to take part in, meddle with : foro se, L.
immiaerabiliB (in-m-), e, adj., unpiiied : oap-
tiva pubes, H.
immiaerioorditer, (m/v. [immisericors], «•»-
mercifully .• factum a vobis, T.
immiBeriooTB ( in-m- ), ordis, adj., pitiless,
merciless.
immiBBio (inm-), 5nis, /. [inmitto], a letting
grow, letting alone : sarmentorum.
immiBBUB (inm-), P. of immitto.
immltiB (in-m-), e, adj. with eomp., not mel-
low, harsh, unripe, sour: uva, H. — Hough, rude,
harsh, hard, severe, stem, fierce, savage, inexorable :
natura et moribus, L. : tjrannus (i. e. Pluto), V. :
Digitized by V^OOQIC
Inunitto
888
imxnortalls
Olyeera, H.: oouli, 0.: caedee, L. : calcato immi-
tior hydro, 0. : urna, i e. of the irumrahU deeisioriy
0. — Plur. n. as subst. : ut placidis coeant immitia,
wiid creahirea with tame^ H. : inmitia ausae, bar-
baroui a«te, O.
Inunittd (in-m-), Isl, Issus, ere, to tend in, let
•n, throw into, admit, introduce: immissus in ur-
ban : servos ad spoliandum fanum : corpus in
nndas, 0. : in terrain (navem), stranded, L. : cana-
Ubus aqma inmissa, Cs. : feraces plantae immit-
tuntur, are engrafted, V. : lentum fills immittitur
aureum, is itUerwoven, 0. : nais inmittitur undis,
phmges into, 0. : inmittor harenae, reach, 0. : im-
miflsa (tigna) in flumen defigere, driven dovm, Cs. :
immissi alii in alios rami, intertwined, L. — To send
against, let loose, set on, cause to attack^ incite : servi
in tecta nostra immissi : completas navls taed& in
claasem, Cs. : immittebantur illi canes : in medios
fe hoette, threw himself. — To discharge, project,
throw €tt, east among : pila in hostis, Cs. : Lancea
oostis inmissa, mn«^raa'fi^, 0.: coronam caelo,
ktais to, 0. — Ih let go, let loose, relax, slacken,
drop: immissis frenis, V. : inmissos bedera con-
lecta capiUo6,,/Cowtn^, 0. — F i g., to install, put in
possession : in mea bona quos voles. — To inflict:
iniuriam in alqm: fugam Teucris, struck with
panic, V. — To instigate, suborn : a Cicerone in-
missus, S. — To admit, commit : corrector inroittit
ipse senarium, lets escape him.
hnmixtas, P. of iromlsceo.
imxno (not lm5), adv, [for * ipsim5 ; ipse]. I.
In contradiction or denial, no indeed, by no means,
on the contrary, nay, in reality : An. ubi t domin ?
CA. immo apud libertum, T. : dictum puta, Nempe
, , . 8i. immo aliud, nay, somethittg very different,
T. : ubi fuit Sulla? num Romae? immo longe
af nit, oh no/: silebitne filius ? immo vero ob^-
erabit patrem, ne id faciat: an . . . quos nuper
snbiecit, Dolopes ? immo contra ea, L. : Immo
baec Carmina descripsi, these (i. e. not such as jou
call for),V. — Expressing impatience, no indeed,
nay verily : Idnest verum ? immo id hominumst
genus pessimum, etc., is that straightforward f ah
no! T. — H. Extending or qualifying what pre-
cedes, yes indeed, assuredly, nay more, by all means,
mnd that too, and even, yes— but : 8i. Quid, hoc in-
tellextin ? . . . Da. immo callide, T. : vivit immo
Tigetque, L. : quid tu ? NuUane habes vitia ? immo
alia, H. : num quid est aliud ? Immo vero, inquit,
est — In emphatic correction, nay rather, J may
mren say* simulacra deum, deos immo ipsos abla-
tos esse, L. : vivit? immo vero etiam in senatum
venit : Immo ego videar tibi amarior, etc., V. : cui
tantadeo permissa potestas? Immo . . . Mortalem
eripiam formam (I e. at eripiam, etc), V. — In the
phrase, immo si scias, Ah I if you only knew, T.
Imindbilia (in-m-), e, adj. with eomp,, immov-
able: terra: His immobilior scopulis, heard-heart"
ed,0. — F i g., unmoved : ardet Ausonia immobilis
ante, V.
immoderate (inm-), adv. with eomp. [immo-
deratus], without measui-e, by no rule : vox profu-
sa. — Fig., immoderately, extravagantly: vivere:
abuti nostra facilitate : ferre immoderatius casum.
immoderatio (imn-), dnis, /. [immoderatus],
want of moderation, excess : verborum.
immoderatua ( in - m - ), adj., boundless, im-
measurable: aether. — Fig., unrestrained, unbri-
dled, excessive^ immoderate : homo: ne inmoderatus
abundes, unduly officious, H. : fortitude, S. : potus
et pastus : tempestates. — Plur. n. as s%d>st. : inmo-
derata semper cuplebat, S.
immodeate, adv. Rmmodestus], immoderately,
shamelessly : gloriari, L.
immodeatia (inm-X ae, /. [immodestus], tn-
temperate conduct, insubordination : publicanorum,
extortion, Ta. : militum, N.
immodeatna (in-mp), a^., unrestrained, exees-
sive, shameless : in vino, T. : genus iocandi.
immodice, adv. [immodicus], beyond measure,
excessively : gloriari, L. : potestate uti, L.
immodioua (in-m-), acfj., beyond bounds, enor-
mous, huge: rostrum, 0.: tuber, 0. — Fig., exces-
sive, unrestrained, extravagant, immoderate: in
numero augendo, given to exaggeration, L. : linguA,
L. : laetitiae, Ta. : animi, Ta. : immodicae Rixae,
H. : decreta ad honores sociorum, L.
immodulataa (in-m-), a<ff^ unrhythmieal,
inharmonious: po^mata, H.
immolatio (inm-), 6nis, /. [immolo], a sacri-
ficing, sacrifice : immolationis tempus : immola-
tiones nefandae, Ta.
ismiolator (in-m-). Oris, m. [immolo], a saeri-
ficer: immolatoris fortuna.
immolitna (in-m-). P., built up, erected. —
I^ur. n. as subst. : in loca publica inaedificata im-
molitave habere, buildings or structures, L.
immolo (in-m-), &vl, fttus, &re, to sprinkle with
sacrificial meal; hence, to make a sacrifice, offer,
sacrifice, immolate : cum Sulla immolaret : Musis
bovem : animalia capta, Cs. : homines, Cs- : cum
pluribus dis immolatur: quibus hostiis immolan-
dum cuique deo : te hoc volnere, V.
( immordeo or in-m- ), — , sus, 9re, to bite
into. — Only P. pass. : immorso collo, Pr. : stoma-
chus pemft imroorsus, i. e. stimulated, H.
immorior ( in-m- ), mortuus, I, to die in, die
upon, fall upon in death: sorori, 0. : ipsis aquis,
O. : immoritur studi is, /nnes away over^ H.
immoraoa, P. of immordeo.
immortalia (in-m-), e, adj., undying, immor-
Digitized by V^OOQIC
immortalitas
384
impatiens
tal: corpus: di^tfie godSf Cs.yC: prodeam immor-
talium ! T. — Imperishable, eternal^ endless : (impe-
ratorum ) memoria : laudes, Ta. : f ructus vestri
in me amoris : opera, L. : nemo ignavia inmortalis
factua est, S. : Immortalia sperare, H. : iramortalis
ero, si, etc., i. e. ptrfectly happy^ Pr.
immortalltaa (inm-), atis, /. [ immortalls ],
exemption from deaths immortality^ endless life:
animorum : vita imraortalitate cedens caelestibus.
— Plur. : hominum, immortal natures. — Imperish-
ablenesSf imperishable fame^ undying renoion, im-
mortality: mors quam immortalitas consequatur:
virtute parta, L. : gloriae: aliquid immortalitati
tradere : mi inmortalitas Partast si, etc., i. e. I
shall be perfectly happy, T.
immortaliter, adv. [ immortalis ], infinitely:
gaudeo.
immotuB (in-m-), adj., unmoved, immovable,
motionless: (arbor) iramota manet, V. : Ceres, 0. :
mare, Ta. : voltas, Ta. — F i g., unmoved, unshaken,
undisturbed, steadfast, firm : manent inmota tuo-
rum Fata tibi, V. : animus, Ta. : adversus turmas
acies, L. : Si mihi non animo fixum immotumque
sedcret, Ne, etc., unchangeable, V. : pax, Ta.
immugio (in-m-), il, — , Ire, to bellow in, re-
sound inwarmy : immugiit Aetna cavernis, V. :
regia luctu, V.
(immulgeo or in-m-), — , — , Sre, to milk
into, — Only F. praes. : ubera labris, V.
immonduB (In-m-), adj. with comp., undean,
impure, dirty, futhy, foul : ancillula inluvie, T. :
canis, H. : nilo inmundior, Ct. : fraudatis lucemis,
i. e. with lamp- oil, H. — Plur. f as std>st., unclean
tpwneti, C. — Of language : dicta, obscene, H.
immunio (inm-), Ivi, — , ire, to fortify : prae-
{^idiura, Ta.
immuniB (inm-), e, adj. [2 MV-], not bound,
free from obligation, disengaged, unemployed: non
est inhumana virtus neque inmunis, unsocial .• se-
dens ad pabula, idle, V. : tell us, untiUed, 0. : ope-
rum famulae, 0. — Making no return, wtthmU pay-
ment: te meis Immunem tingere poculis, ^rro/w,
'R.— Making no contribution, unburdened, untaxed,
not tributary : piratas inmunis habere: sine foe-
dere civitates : militia, L. : eorum (portoriorum)
Romani, L. : neque eras inmunis, neglected, 0.—
Fig., not sharing, free from, devoid of, toUhout,
apart from: urbs belli, V. : bos aratri, 0. : uecis,
exempt from, 0. : aequoris Arctos, not setting in,
0.— Guiltless, pure: manus, H.
immunitas (inm-), atis (gen. plur. tatium, C),
/ [immunis], exemption from burdens, immunity,
privilege: omnium renim, Cs. : provinciae. — Fig.:
magni muneris.
immunitUB (in-m-). adj., unfortified, unde-
fended: oppida,L.: \\si, unpaved.
immurmuro (in-m-), — , — , ftre, to murmur
at, murmur against: silvis immurmurat Auster.
V. : totum immurmurat agmen, mutter reproach-
fully, 0.
immutabiliB (in-m-), e, adu with comp,, un-
changeable, unalterable, immutable : causae : spa-
tia: ratio, L. : concordi populo nihil iramutabilius.
immutabilitaa (inm-), atis,/. [immutabilis],
unchangeableness, immutability,
immutatio (inm-), onis, /. [immutoj, an in-
terchange, substUulion : verborum : ordinis. — In
r h e t, a metonymy, transferred meaning,
1. immutatUB (in-m-), ocj/., unchanged, un-
altered.
2. immutatUB, P. of immuto.
immuto (in-m-), avl, atus, &re, to change, alter,
tramform: inmutarier Ex amore, T.: me inmuta-
tura videt, my mood, T. : inmutata urbis facies
erat, S. : isti color immutatus est: me tibi : meam
figuram, 0. : aliquid de institutis priorum. — To
use in a transferred meaning: immutata (verba),
metonymies : immutata oratio, allegory.
(imo), see immo.
impacatUB (inp-), o^. [2 in+pacatus], not
peaceable, warlike : Iberi, V.
impactUB, P. of impingo.
impar (in-p-), aris (abl. imparl ; twice impare,
V. ), adj., uneven, unequal dissimilar: numenis,
odd : numero deus impare gaudet, V. : Musae, H. :
ludere par impar, odd or even, H. : mensae erat
pes tertius impar, 0. : toga, av»y, H. : formae, H. :
sibi, H.: Sinus magnitudine, S.: acer coloribus,
i. e. party - colored, 6. — Fig., ill -matched, uncon-
genial: Formae atque animi, H. — Unequal to, not
a match for, unable to cope tnth, inferior, weaker :
imparl numero impetus sustinet, Cs. : tibi miles
impar, H. : bellator hosti, lu. : tam durae virtuti,
Ta. : matemo genere impar, S. : nee facies impar
nobilitate fuit, 0. — ^As siibst. : iuncta imparl, to an
inferior in rank, L. : imparibus certare, unworthu
rivals, H. — Of a contest, unequal, unfair, ill-
matched, beyond one^s strength : certamen : pugna,
V. — F i g., inequitable, unjust : sors, L.
impar atUB (in-p-). adj. with sup., not ready,
unprepared, unprovided, unfurnished: Ut ne in-
paratus sim, T. : res p., S. : adgredi ad dicendum :
inermem atque imparatum adoriuntur, off his
guard: breve tempus longum est imparatis: om-
nibus rebus imparatissimis, Cs.
impariter, adv. [impar], unequally: Versibua
iunctis, i. e. in hexameters and pentameters, H.
impaatUB (in-p-), adj., unfed, hungry : leo, V.
impatiens ( in-p- ), entis, adj., that cannot
bear, intolerant, impatient, .submissive : viae, O. :
volneris, V. : impatiens expersque viri, avoiding.
Digitized by V^OOQIC
impatlenter
885
impendium
0. : irae, ungovernable^ 0. : corpus laborum, 0. :
(terra) arborum, Ta.
impatlenter (in-p-), adv. with comp.^ with
impatience : indoluit, Ta. : captivitatem impatien-
tius timere, Ta.
impatlentla (inp-), ae, / [impatiens], impa-
tience^ incapacity: silentii, Ta. : ad impatieDtiam
delabi, i. e. weahteaSf Ta.
impavlde, eulv. [iropavidus], /ear^/y, intrep-
idly: exhausto poculo, L.
impavidus (in-p-), adj.^ fearlew^ undaunted^
intrepid^ufUerr^ed : pueri,V.: Impavidum (ilium)
ferient ruinae, H. : pectora, L. : geus ingenio, L.
impedimentum ( inp- ), l, n. [ impedio ], a
hinderance^ impediment: impedimenta naturae
diligentia superare : esse impedimenti loco, Cs. :
mi inpedimento estis, T. : libertati tempora sunt
impedimento. — Plur.^ travelling equipage^ luggage :
ob viam fit ei Clodius, expeditus, nulHs impedi-
mentis : ibi inpedimenta locare, the baggage^ S. :
impedimentis castrisque nostri potiti sunt, Cs. :
magnum numenim impedimentonim ex castris
produci iubet, pack-horses^ Cs. /
impedio (inp- V IvI, itus, ire [PED-1 to en-
tangle^ ensnare^ shaclde^ hamper^ hinder, holdfast :
Impediunt vincula nulla pedes, 0. : illis Crura, 0.
— To clctsp, bind, encircle, embrace . narrare paran-
tera Impedit amplexu, 0. : caput myrto, H.. equos
frenis, bridle, 0. : clipeum informant . . . septe-
^ nosque orbibus orbis Impediunt, mdrcfe, V. — To
block up, make inaccesmble; saxa iter impediebant,
Cb. : munitionibus saltum, L. — F i g., to entangle,
embarrass . impeditum in e& (re) expedivi animum
meum, T. : stultitift sua impeditus : me et se hisce
nuptiis, T. : mentem dolore : sententia neu se Im-
pediat verbis, H. — To be in the way, hinder, detain,
obstruct, check, prevent, impede: omnia removen-
tur, quae impediunt: nisi rei p. tempora iropedient:
de Fausto impedit tribunus, interposes a veto, Cs. :
me cotidie aliud ex alto impedit : aetate et morbo
impeditus : metus repi inpediebat, S. : sinistra im-
pedita, Cs. : somno et metu inpedita fuga, S. : a
re p. bene gerenda impediri: se a suo munere:
a populo R. in suo iure impediri, Cs. : eloquentia
Hortensi ne me dicendo impediat: alquos ad
cupiendam fugam, Cs. : impeditus a tribunis ne
portaret, etc., S. : ne rem agerent, bello inpediti
sunt, L.: ut nulla re impedirer, quin, etc.: nee
aetas impedit, quo minus, etc. : impcdior religione,
quo minus exponam, eta : me ea improbare : me
haec exquirere.
impediti5 (inp-), finis,/. [Impedio], a hinder-
once, obstruction : curarum.
impeditus (inp-), adj. with comp, and sup. [P.
of impcdiol hindei-ed, embarrassed, obstructed, en-
cumbered, ourdened, im]»^^: impeditis hostibus
propter onera, Cs. : comltatus : agmen, L. : mag.
nam partem eorum impeditam interfecerunt, Cs. :
mails domesticis impediti. — Iwiccessible, hard to
pass, difficult: saltus, L. : navigatio propter in-
scientiam locorura, troublesome, Cs. : impeditissima
itinera, Cs. : longius impeditioribus locis secuti, Cs.
— Fig., engaged, busy, preoccupied: impedito ani-
ino. — Embarrassing, difficult, intricate: tempora
rei p. : disceptatio, L. : cum victoribus nihil impe-
ditum arbitrarentur, Cs. : quid horum non impe-
ditissimum ? a great encumbrance.
impello (in-p-), pull, pulsus, ere. I. To strike
against, push, drive, smite, strike, reach : montem
Impulit in latus, V.: inpulsas tentavit pollice
chordas, 0. : manu portas, V. : Impellunt animae
lintea, swell, H. : auras mugitibus, 0. : antemnas
impulit ignis, lu. — To bretdc, put to rout, smite :
hostem, L. — Fig., to strike, inflict a blow upon:
praecipi lantern igitur impellamus, ^'v« a push, to:
Solus hie animum labantem Impulit, has mastered^
V. : legentem Aut tacitum quovis sermone, disturb,
H. — II. 7b set in motion, drive forward, move,
urge on, impel, propel, widd: biremes subiectis
scutulis impulsae, Cs. : Inpulerat aura ratem, 0. :
Zephyris impellentibus undas, V.: arma, dash,
V. : nervo impulsa sagitta, discharged, V. — F i g.,
to move, impel, incite, urge, induce, instigate, stim-
ulate, persuade: qui nuUo impellente fallebant:
cum praetor lictorem impellat, lu. : BellovacoA
impulsos ab suis principibus defecisse, Cs. : hac
famft inpulsus veuit, T. : Indutiomari nuntiis inv-
pulsi, Cs. : cum bellum impelleretur, Ta. : eum in
eam mentem, ut, etc.: in fraudem obsequio in-
pelli : plebem ad furorem, Cs. ; servum ad accu-
sandum dominum: me, haec ut crederein, T.:
alquem, uti eat, S. : Oermanos impelli, ut in Oal-
liam venirent, Cs. : animus, hue vel illuc inpelli-
tur, T.: voluntates impellere quo velit: alquos
capcssere fugam, L. : quae mens tarn dira Impulit
his cingi telis ? V
impended (in-p-), — , — , fire, to hang over,
overhang f ut (gladius) impenderet illius cervici-
bus: saxum Tantalo* iter difficile; mous altissi^
mus inpendebat, commanded (it), Cs. — F \g.,to be
at hand, be near, be imminent, threaten, impend:
quae vero impendebant, ea depellere: dum im-
pendere Parthi Fidebantur: ea conteutio quae
impendet: vento impendente, V. : licet omnes in
me terrores impendeant : quantum periculi consull
inpendeat, S. : quid sibi impenderet, suspicari: no-
bis necessitudo impendet, presses upon, S. : inpa-
ratum tsmta te impendent mala, T.
impendio (inp-), adv. [abl. of impendium], by
a great deaJ^ very much . magis,/ar more, T., C.
impendium ( inp- ), l, n. [ impendo ], money
laid out, outlay, cost, charge, expense : quaestum
sibi instituere sine impendio tantulo impendio
Digitized by V^OOQ IC
impendo
886
imperium
fiotoria stetit, Cu. — M<mey paid for a loan, in-
terestf tuury : plebes impendiis debilitata. — F i g. :
impend! is atigere largitatem tui muneris.
impendd (in-p-), pendl, pSnsuSf ere, to weigh
out^ lay out^ expend: operam in eas res : certus
sumptus iinpenditur : de vestro, L.: aegram galli-
nam ainico, lay out the value o/, lu. — To a^pend^
devote^ employ^ appLy^ use: ad incertura casuiu la-
bor impenditur : nil sanguinia in socios, 0.: vitara
vero, stake upon^ lu. : alqd operis, ne, etc : omnis
Impendunt curas distendere, etc., Y.
ImpenetrabiliB ( In-p- ), e, acfj.y not to be
piercedy impenetrable : si lex ferro, L. : tegimen
adversus ictfts, Ta. — Unconquerable : pudicitia,
Ta.
impenBa (Inp-), ae,/. [impensus; sc. pecu-
nia], diebursementy expenditure, outlay, cost, charge,
expense: impensara fecimus in macrocolft: nullA
inipensft, without cost : nostra, 0. : pecuniae, L. :
parcere impensae, economize, lu. : turpes: cena-
rum, H. : meis impensis, €tt the expense of my repu-
tation, N. : inpensas conferre, make contr&utton,
lu. — Outlay, cost, waste: cruoris, 0. : operum, V. :
ofBcionim, L.
impense (inp-), adv. with comp. [impensus],
exeeeaingly, greatly, very much, earnestly, eagerly,
zealously: invidere, T.: eo facio id impensius,
quod, etc. : agere gratias, L. : consulere, V. : vene-
rari numina, 0. : accendi certamina in castris, L. :
impensius modo, more than ever, S.
impenauB (Inp-), adj. with comp, [P. of im-
fMiidu], ample, considerate, great : impenso pretio,
aV'ir, Cs., L. — As subst. n. (sc. pretio): Lusciniae
impenso coemptae, H. — Cheat, strong, vehement:
voluntas bonorum : erga eos voluntas, L. : impen-
sior cura, 0., Ta.
imperana (inp-), ntis, m. [ P. of impero ], a
master, conqueror, ruler,
imperator (inp-), Oris, m. [impero], a eom'
mander-in chief general: imperatoris virtus, T.: in-
xictiis: partes imperHton8,C8.: idestdominum,non
inpcratorem esse, S. — Imperator (a title conferred
on a victorious general): Pompeius eo proelio
Imperator est appellatus, Cs. — A commander,
leader, chief, director, ruler, master : (Roman!) bi-
nos iraperatores sibi fecere, i. e. consuls, S.: inpe-
rator vitae mortalium animus est, S. — An epithet
^Jupiter, C, L. — An emperor, chief of the empire :
Traianus, Ta.
imperatdrins ( inp- ), adj. [imperator], of a
general: labor: partes, Cs. : conRilium: ardor
oculorum, commanding, — Of the chief of the em-
pire, imperial : virtus, Ta.
imperatrix (inp-), Icis, /. [imperator], she
who commands, a mistress.
imptritnm, I, n. [P of impero], a command,
order : imperatum facit, obeys, Cs. : imperata fa-
cere, Cs. : ad imperatum non venire, aeoordsng to
orders, Cs.
imperoeptuB (in-p-), acfj., unpereeived, unde-
tected: mendacia, 0.
impercuBBUB (in-p-), adj., not struck: pedes,
i. e. noiseless, O.
imperditUB (in-p-), adj., not destroyed, not
slain : corpora, V.
imperfectUB (in-p-), adj., unfinished, incom'
plete, imperfect, immature: reliquum corpus im-
perfectum reliquerunt: inperfect& re redire, Aavtn^
failed, Cs. : infans adhuc, 0. : pars manebat, V. :
cibus, i. e. undigested, lu.
imperfoBBUB (inp-), acfj. [2 in+perfossus],
unpierced: ab omn! ictu, 0.
imperioBUB (inp-), adj. with comp. and sup.
[ imperium ], possessed of command, far-ruling,
mighty, powerful, puissant : urbes : dictatura, L. :
virga, i. e. the fasces, 0. : sibi qui imperiosus, lord
of himself, H. — Arbitrary, domineering, tyrannic
cal: domina: Proserpina, resistless, H. : imperio-
sius aequor, H. : familia imperiosissima, L.
imperite, adv. with comp. and sup. [imperitus],
unskilfully, ignorantly, awkwardly: lacit: quid
potuit dici imperitius ? : imperitissime dictum.
imperitia (inp- ), ae, / [ imperitus ], ineaipe"
rience, ignorance, awkwardness: legati, S. : pugnam
imperiti& poscere, Ta. '
imperito (inp-), ftvi,\Rtu8, ftre,/f^. [impero],
to command, govern, rule,^ supreme: decern im-
peritabant, L. : pler&que JLtrlck, S. : magnis legio-
nibus, H. : nemori, V. : altari populo cum bon4
pace, L. : aequara Rem imperito, my decree is just,
H. : eadem, Ta. : soperbe impei^itatum victis esse,
impentos ( in-p- ), adj. witl\ comp, and sup.^
inexperienced, unversed, unfamiliar, not knowing,
unacquainted with, unskilled, ignorS^: homo, T. :
callidum imperitus fraudasse dicitur( ne quis im-
peritior existimet, me, etc. : mu1titu({o, L.: homo
morum, iOT<A no experience of life: taW imperitus
rerum, ut, etc., of so little experience, Ct\. — Plur. m.
as subst. : sermones imperitonim, the vi4gar: cum
imperitis manas conserere, S. : oontio (]^uae ex im-
peritissimis constat, etc. s.
imperium (inp-), I, n. [impero], a t!pmmand,
order, direction, injunction: meum "Inperljum exe-
qui, T. : imperio parere, Cs. : lovis, V.: imperiis
defim expositis, L. : Naturae imperio g^mimus,
cum, etc., lu. — Command, authority, contra, power,
ascendency, sway : mitto imperium, T.: teiiere im-
perium in suos : Reges in ipsos imperium .*^t lovis,
H. : mater, quoius sub imperiost, mal T. : pro
imperio submovere, arbitrarily, L. : d' Sfesticum :
arcesse, aut imperium feT,give the o' Jer yoiwndf.
Digitized by V^OOQ IC
imperiuratus
887
impetro
H. : imperio pueri leonem tradere, 0. : Di, quibus
imperium est animarum, V. : rerum imperils ho-
minuraque minor, subject to, H. — Supreme power^
eovereigniy^ eway, dominum, empire, eupremaey,
authority : regium, S. * cupidus imperi singularis,
»oU dominion: Caesaris, Gs. : imperium extra or-
diDem dare : sub popuH R imperium dicionemque
oadere : Imperium Dido reg^it, V. : de imperio di-
micare : civitati imperium totius provinciae polli-
oetur, Os. : auotoritate magis quam imperio regere,
L. : Romanorum imperia perferre, dominion^ Cs. :
imperia legum potentiora quam homiuum, L.:
gravidam imperiis Itallam regere, eovereigntiee^ V.
— A public office, magittracy: cuius (consulis) in
imperio, term: nee imperia expetenda: gessi ma-
xima imperia. — Command-in-chiefy supreme com-
mandf mUiiary authority: cum imperio esse:
anum imperium cum ipsis habere, be under the
same military head, Gs. : roercatorem cum imperio
ao seouribus misimus. — A dominion, realm, em-
pire: urbes inimicissimae huic imperio : contra im-
perium populi R. pugnare, Os. : Imperium Oceano
qui terroinet, V. : auspicia imperi Romani, Ta. :
luxuria imperii, L e. of the court, lu. — Of persons,
an authority, officer, general : sine imperio oopias
relinqnere, Gs. : imperia et potestates, military
and civil authorities: Erat plena lictorum et im-
periorum provincia, Os. — F i g., rule, control: vide,
si in animis hominum regale imperium sit : coac-
tae Imperio sexfls, i. e. ambition, lu.
imperlvrattui (in-p-), offj., bu which no false
oath u taken : aquae (of the Styx), 0.
impermisaufl (In-p-), acfj., unlawful, forbid-
den: gaudia,H.
imperd (inp-), Svi, fttus, Are [1 in+paro], to
eommand, order^ enjoin, bid, give an order: Pa. lu-
besne ? Ch, lubeam ? oogo atque impero, T. : si-
cuti inperabatur, oonsistunt, S. : velut deo impe-
rante, Ta. : adeo ad imperandum,/or orders (i. e.
to receive orders) : alqd mihi, T. : te cogam Quae
ego inperem facere, T. : utque Imperet hoc nature
potens, H. : arma impereta a populo R, L. : Ani-
mo otioso esse impero, T. : iungere equos imperet
Horis, O. : has omnis actuarias imperet fieri, Gs. :
Flectere iter sociis Imperet, V. : ex oppidis deduci
imperentur : Haec ego procurare imperor, H. : im-
perebat,quid facto esset, T. : his, uti conquirerent,
Os.: consulibus designatis imperevit senatus, ut,
etc, L. : mihi, ne abscedam, T. : suis, ne, etc., Os. :
huic imperet, quas possit, adeat civitates, Gs. — To
eurdse authority, command, rule, control, govern :
oonturbatis omnibus, S. : imperendi modus : omni-
bus gentibus : iis, quos vicissent, Gs. : omni Nu-
roidiae, 8. — To be master, rule, control, govern :
animus, qui nisi paret, Imperet, H. : Dis te mino-
rera quod geris, imperas, you are sovereign, H. : li-
\)9m, T. : oupiditatibus : animo, quin, etc., L. :
arvis, make productive, V. : Imperet aut serrit
pecunia cuique, is master or man, H. — To give or-
ders for, make requisition for, levy, require, impose,
demand : obsides : arma, Gs. : quantum imperevi,
Date (bibere),pretm6«d!, T. : ex preediis tributum :
cui (puero) cenam: omnibus imperetae pecuniae,
Os. : obsides reliquis civitatibus, Os.
imperterritUB (in-p-), acff., unterrijied, daunt-
less, Y.
impertio (inp-), IvI, itus. Ire [in+partio], to
share with, give a part, communicate, bestow, im-
part : si quid novisti rectius istis, Oandidns im-
perti, H. : oneris mei partem nemini : aliquid tibi
sui consili : tibi multam salutem, salutes thee hearti-
ly: talem te et nobis impertias, woulelst show:
aliis gaudium suum, L. — To bestow, direct, assign,
give : unum diem festum Marcellis : aliquid tem-
poris huic cogitation!, devote: nihil tuae pruden-
tiae ad salutem meam: huic plausQs maximi a
bonis impertiuntur. — To take as a partner, cause
to share, present with : salute Parmenonem, T. :
doctrinis, quibus puerilis acta;) impertiri debet, K.
Impertior, — , — , Iri, dep. [collat form of im-
pertio], to take as a partner, make a sharer in :
erem hoc malo, T.
impertita, drum, n. [P, of impertio], favors,
concessions : pro his impcrtitis, L.
imperturbatUB (In-p-X atfj-, undisturbed, un^
ruffied, calm : 5s, 0.
ImperviuB (In-p-), atfj., not to be traversed,
impassabU: amnis, 0.: lapis ignibus, /r0-/>roo/,
Ta.
(impea or Inpea, petis), m. [in + PET-], vio-
lence, vehemence, force (only abL sing.): impete
▼asto ferri, 0. : certo impete, 0.
impetibillB (inp-, impatib-), e, acff. [in+
patibilis], insufferable, itUoUrable : dolor.
ImpetrabiliB (inp-), e, a(fj. with comp. [impe-
tro], to be obtained, attainable, practicable : venia,
L. : lunoni votum facere impetrabile, Pr. : quo iro-
petrebilior pax esset, L.
impetratio (inp-), onis, /. [impetro], an ob-
taining by request ; hence, an entreaty : nostrae.
impetrio, — , — , ire, desuL [impetro], to seek
through omens, inquire for by auspices : avibus
res impetriri solebant : qui impetrire velit
impetro (inp-), avi, atus, are [in+patro], to
gain one's end, (Achieve, bring to pass, effect, get, ob-
tain, procure (by request or influence): si oonten-
dissetfimpetraturum non fiiiase, succeed: ab proxi-
mis, Gs. : ad impetrenduin causa, S. : id si inpetro,
T.: ei civitatem a Gaesaro: istuc, quod postulo,
T. : ea, quae vellent, Os. : pacem, H. : inpetrebo,
ut prodat, etc, T. : ut ne iurent: Sequanis, ut
patiantur, etc, Gs. : ut referretur, impetreri non
Digitized by V^OOQ IC
impetus
388
implioatoB
rtuitf Cs. : ab animo, ut, etc., to persuade himself^
: ne cogerentur, Cu. : de sua salute, Cs. : de agro
restituendo, L. — Abl. cAtol. : impetrato, ut mane-
rent, L.
impetus (inp-), us, m. [1 in + PET-], an at-
tack^ assault^ onset : armatorum : impetum facere
in curiam, S. : ad regero, L. : hostes impetu facto
nostras perturbaverunt, Gs. : impetum sustinere,
Gs. : terrere eum impetu, S. : me in bos irapetOs
obicere: continenti impetu, without a pause^ Gs.
— An impulse^ rapid motion, impetus, impetuosity,
violence, fury, rusk, vehemence, vigor, force: eo im-
petu milites ierunt, ut, etc, Cs. : f ugati terrore ipso
impetuque hostium, Cs. : caeli, i.e. rapid motion:
illam (navem) fert impetus ipse volantera, V. : quieti
corpus nocturne impetu Dedi, i.e. in the night, Att.
ap. G. : tantos impetus ventorum sustinere, Cs. —
Fig., impulse, vehemeiux, ardor, passion: repentino
quodam impetu animi incitatus : impetu magis
quam consilio, L. : in oratione : divinus : si ex hoc
impetu rerum nihil prolatando remittitur, L. : fa-
mae, Ta, : Est mihi impetus ire, I fed an impulse,
0. : imperii delendi : animalta, quae habent suos
impetOs, impulses : non recti impettLs animi : offen-
sionis, i. e. freshness, Ta.
impezuB (in-p-), adj., uncombed: barbae, V. :
porrigo, H. — Unpolished: antiquitas, Ta.
impie (inp-), adv. [impius], irreligiously, un-
dutifully : in nos facere : deserere regem, Cu.
impietas (inp-), Rtis,/. [impius], irreverence,
ungodliness, impiety, disloyalty : impietas et seel u a :
impi«'Uti8 dnces, treason : in parentem, S. : in deos
inpit'tates.
impiger (in-p-), gra, grum, adj., not indolent,
diliyfiit, active, quick, unwearied, indefatigable, en-
ergetic: mercator, H. : ingenium,S. : in scribendo:
aii labores : militi&, L. : militiae, Ta. : hostium Ve-
xare turmas, H. : Impiger constitit, i. e. after a
rapid flight, 0.
inipigre, adv. [impiger], actively, quickly, read-
ily: hostium res attendere, S. : consulem sequi,
L.
impigritas (inp-), atis, /. [impiger], activity,
indefatigableness.
impingo (inp-), pejji, pactus, ere [1 in + pan-
go], to dash against, throw on, thrust at, fasten
upon : alcui lapidem. Ph. : uncus impactus est fu-
gitivo illi: agmina muris, V.: hostes in valhim,
Ta.: clitellas ferus impingas, H. : cum caede mag-
na (liostera) in aciem inpegere, L. — Fig. : Diciim
tibi inpingam grandem, vnll bring against you, T.
— To force upon, press upon: huic calix niiilsl iin-
pingeudus est.
impius (in-p-), adj., of persons, i-nrevereni, un-
godly, undutifid, unjHitriotic, abandaned, wicked,
impious: impium se esse fateri: Danaides, H. :
miles, v. — As subst. : has esse in impios poenas :
numera inipiorum haberi, Gs. — Of things, wicked,
shameless, impious : bellum : coniu ratio : facinus,
S.; cervix, H.: caedes, H. : furor, V.: verba in
deos, Tb. : venenum, deadly, 0. : Tartara, V.
implaoabilis (inpl-), e, acfj. [2 in+placabi-
lis], unappeasable, implacable, irreconcilable: se
mihi implacabilem praebere : Fabio, L. : numen,
0. : iracuudiae : ira, 0.
( implacabiliter ), adv., implacably, — Only
comp. : implacabilius irasci, Ta.
implacatUB (in-pl-), adj., unappeased, insa-
tiable: Charybdis, V.: gula, 0.
implacidus (in-pl-), a(f;., ungende, savage,
fierce: genus, H. : fores, Pr.
impled (in-pl-), 6vl (often implSnint, implesse,
etc., for impleverunt, etc.), etus, ere [PLE-], to fill
up, Jill fuU, make fidl, fUl : libros: (harena) ora
inplere solet, S. : frustis esculentis gremium suum :
manum pinu flagranti, grasp, V. : gemmis caudam,
cover, 0. : delubra virorum turba inplebantur, were
thronged, L. : ventls vela, V. : codices eanim re-
rum : ollam denariorum. — To fill, sate, satisfy, sa-
tiate: Implentur veteris Bacchi, regcUe themselves,
V. : vis impleri, lu. — To Jill, make fleshy, fatten:
nascentes implent conchylia lunae, H. — To make
pregnant, impregnate : (fhetidem) Achille, 0. — 7b
JiU up, complete: Luna implerat comibus orbem,
0. — Fig.,toflll, make full: acta Herculis imple-
rant terras, 0. : urbs impletur ( sc. contagione
morbi), L. : ceras, cover with writing, lu. : urbem
tumuitu, L. : milites praed&, satisfy, L. : lacrimis
dolorem,Ta. : sese sociorum sanguine: te ager viti-
hus implet, enriches, lu. : sermonibus diem, spends,
0. : Minyae clamoribus implent (lasonem), i. e. in-
Jlame, 0. : inpletae modis saturae, perfectly set to
music, L. : adulescent^m suae temeritatis, L. : mul-
titudinem religionis, L. — To Jill up, make out, com-
plete, finish, end: annum, 0.: quater undenos De-
cembrls, H.: impleta ut esscnt vi milia armatorum,
L. : numerum, lu. : Graecorum (poetanim) caler-
vas, complete (by joining), H. : finem vitae, Ta. —
To ftdju, discharge, exeaite, satisfy, content : id
protiteri, quod non possim implere: partis adsen-
sibus, O. : vera bona, Ta. : fata, L.
impletus, P. of impleo.
implezus, P. [in + plexus], interwoven, en-
twined: implexae crinibus anguis Eumenides, V.
— Involved: luctu con tin no, Ta.
implicatio (inpl-),ojns,/. [implico], an inter-
weaving: nervorum. — An insertion, incorporatimi:
locorum comrounium. — An entangling, embaiToss-
ment: rei familiaris.
implicatus (inpl-), adj. [P. of implico], en-
tangled, involved, confused: nee in sermone quio
quam : partes oration is.
Digitized by
Google
implicite St
implioite (inpl-), adv. [implicitus], intricaUly,
implioitua (inpl-), r. of implico.
implioo (in-pl-), &vi or ul, &tu8 or itus, are, to
infoli, involve^ entangle, enivnne^ inwrap, envelop,
encircle, embrace, daip, grasp : incertos orbis, V. :
quam flumine curvo Implicuit Gephisos, 0.: co-
main laevft, grasped, V. : pedes, V. : inter se acies,
V. : aciem, S. : (lues) ossibus implicat ignem, V. :
bracchia collo, 0. : Canidia brevibus impHcata vi-
peris Crines, H. — F\g., to cUtach closely, connect in-
timaielg, unite, associate, join (only pass, or with
m): qui nostris familiaritatibus implicantur: im-
plicata inscientiS impudentia est : implicatus ami-
citiis: haec ratio pecuniarum implicata est cum
illis pecuniis, etc. — To entangle, implicate, involve,
envelop, embarrass, engage : di vim suam hominum
naturis implicant : alienis (rebus) nimis implicari :
ip^e tuft defensione implicabere: nisi irae impli-
caverint animos vestros, confounded, L. : tanti er-
rorea implicant temporum (sc. scriptorem), such
confused ehrofwlogy, L. : multis offlciis implicatum
tenere: quae quattuor inter Be conligata atque
implicata: eripere atris Litibus implicitum, H. —
P. per/., in the phrase : implicitus morbo or in
morbum, sick, disabled by sickness : morbo implici-
tum exercitum tenere, L. : graviore morbo impli-
citus, Cs. : implicitus in morbum, N.
imploratid (inpl-), Onis, /. [imploro], a call
for help, imploring : deorum et hominum, upon
gods, etc : illius acerba.
imploro (in-pl-), &vl, fttus, ftre [in+ploro], to
invoke with tears: nomen filii (i. e. filium nomine).
— To call to help, call fw aid, appeal to, invoke, be-
seech, entreat, implore: alqin : deos deasquc oranis:
milites, ne, etc., Cs. : fidem vostram, T. : cuius ho-
minis fides imploranda est? : iura libertatis. — To
pray for, beg earnestly, implore: auxilium a po-
pulo R., Cs. : auxilium urbi, L. : Caelestls aquas
doctft prece, H. : Romanos imploratos auxilium,
etc., L. : cum me res p. implorarit.
implumia (Inpl-), e, adj. [2 in + pluma], with-
out feathers, unfimged, ccdlow: pulli, H. : fetfls, V.
implno (in-p-), — , — , ere, to rain upon:
Bummis adspergine silvis, 0.
implavium (inpl-), I, n. [tmpluol, a small
court open to the sky (forming the middle wall of
a Roman house, and surrounded by covered gal-
leries): Anguis in impluvium decidit de tegulis,
T. ; columnae ad impluvium.
impolite, adv. [impolltus], tcithout ornament.
impolitUB ( in-p- ), adj., unpolished, rough,
inelegant, unrefined: forma ingeni: res, i. e. un-
finished: Timaeus compositione vcrborum.
ImpollutUB (in-p-), adj,, unstained: virgiiii-
tas, Ta.
9 importonns
impono (in-p-), posul, positus (inpostus, V),
ere, to place upon, set on, impose, establish, intro-
duce, set, place : Metellura in rogum : In ignem
impositast, fletur, T. : quo pracsidium imposue-
rat, S. : eo muUeres imposuerunt (i. e. in raedas),
Cs. : molemque et montes insuper altos, V. : in
eis urbibus praesidia, S. : tegumenta galeis, Cs. :
conlegae diadema: serta delubris, lu. : iuvenes
rogis, y. : quos ( anas ) mentis, 0. : Impositus
mannis, H. : arces Montibus impositae, H. : super
aggerem inpositis turribus, S. : quidvis oneris
impone, impera, T. : cervici imponerc nostrae,
place thysdf V. — To put on board, embark: na-
ves, quo maior numerus militura posset imponi,
Cs. : exercitum Brundisi imponere : equitibus in
navis impositis, Cs. : nos cymbae, H. : scaphas
contexit, eoque milites imposuit, Cs. — To set up,
place high, raise: (Romulum) abtatum terris cae-
lo, 0. — F i g., to put upoti, impose, inflict : pacis
morem, dictate conditions, V. : onus observantiae
Bruto : sibi labores, Cs. : mihi honorem, S. : mihi
personam banc, nt, etc. : rei p. volnera : saevas
imponite leges, ut, etc., lu. : Cui tolerare vitam
colo Inpositum, is incumbent, V. — To assign, im-
pose, set, apply, give : praedae celiac nomen : filiis
duobus nomina, L. : vocabula rebus, H. : nomen
avitum, 0. : extremam manum bello, V. : modum
alicui, L. — Pro v.: Imponit finem sapiens et re-
bus honestis, lu. — To set up, set over, constitute:
dominuro, V. : quasi nuUo inposito, S. : alquem
vilicum : consul est impositus is nobis, quem, etc. :
Atheniensibus viros, S. : si ^omini milites impe-
ratoribus imponantur, L. : Masinissam in Syphacis
regnum, L. : in cervicibus nostris dominum. — Of
taxes, etc, to lay, impose, assess, exact : ceteris vec-
tigal : stipendium victis, Ca. — To impose upon, de-
ceive, cheat, trick. — With dat. : Catoni egregie : si
mihi imposuisset aliquid, has misled me: regi, lu.
importo (in-p-), &vl, Atus, ftre, to bring in,
introduce, bring from abroad, import : commeatQs
in oppidum, Cs. : vinum ad se importari sinere,
Cs. : acre utuntur importato, Cs. — F i g., to intro-
duce, bring about, occasion, cause: (perturbatioues
animi) important acgritudines : f raudem aut peri-
culum, L. : pestero regibus : odium libellis H.
importune (inp-), adv. [importunus], unsuit-
ably, rudely, violently : insistere.
imi>ortunitaa (inp-), ati.s, /. [ importunus ],
unsuilahleness, unfitness .• aniculae, T. — Unman-
nerliness, incivility, rudeness, insolence : molesta :
homo incredibili iinportunitate: animi.
imi>ortunuB (inp-), adj. with sup. [1 PER-],
unfits unsuitable, inconvenient . tempus : vi regere
patriam inportunuin est, S. : inachinationibus lo-
cus, S. — Troublesome, grievou.^, distressing : paupe-
rit.'s, II. : Caphareus, sfortju/, O. — Unmannerly,
I rude, hartdi, churlish^ rrud, sa^'ugc : tyrannus : mu-
Digitized by V^OOQIC
importuoBus
890
improviso
lier: senez, T. : importunissimus bostis: dives et
importunus, H. : eripiet curule Cui volet impoi'tu-
nu8 ebur, H. : volucres, V. : Inportunus transvolat,
etc., the ungovernable youth^ H. — Crttel^ worthlesty
unbrUUed: libidines: clades civitatis.
importuosas (inp-), adj. [2 in+portuosus],
without a harbor : mare, S. : litora, L.
impositUB, impostus, P. of impono.
impotens (in-p-), entis, a<fj. with eomp. and
•wp., powerUs8y impotent, weak^ feAle^ helpless:
homo: ad opem: (luno) cesserat impotens Tel-
lure, H. : gens rerum suarum, not master of, L. :
regendi (so. equos), unable to control, L. : irae, un-
bridled in, L, — without self-control, unbridled, un-
restrained, headstrong, violent : alqs, T. : Aquilo,
H. : victoria eos impotentiores reddit : homo im-
potentissimus : quidlibet impotens Sperare, H. :
impotentissimus dominatus : iropotentior rabies, L.
(impotenter), adv. [ impotens ], weakly, inef-
fectually,— Only comp. : impotentius regi, L.
impotentia (inp-), ae,/. [impotens], hdpless-
ness, weakness : sua, T. — Ungovernableness, violence,
fury, unbridled passion: animi: muliebris, L. :
sine impotentia, Ta. : astri aestuosa, /{^ry violence,
H.
ImpraeBentianim (inpr-), adv., for the pres-
ent, under prexent circumstances, now: bellum
componere, N. : quid conduceret, Ta.
impranBUB (in-pr-), adj., that has not break-
fasted, fasting : impransi mecum disquirite, H. :
magister, H.
imprecor (in-pr-), atus, aii, to call down upon,
impreccUe: alcui diras, Ta. : Litora litoribus con-
traria, i. e. pronounce the curse of enmity upon, V.
improBBid, 6nis,/ [1 in+PREM], an onset,
asscnut, attack, charge: in sinistrum comu, L. :
daut impressionem, L. — In rhythm, beats, C. — In
speech, articuUUion : ezplanata vocum. — Fig.,
an impression, perception,
1. improBBUB (inpr-), P. of imprimo.
2. impreBBUB ( in-pr- ), acfj., unpressed, not
milked: ubera, Pr.
imprimiB or in primiB, see primus.
imprimo (Inpr-), pressi, pressus, ere [1 in +
premo], to press upon, press against: Stamina
impresso poUice nentes, 0. : Impresso genu nitens,
V. : inpressS tellurem reppulit hasta, i. e. raised
herself, 0. — To stamp, imprint, impress, mark :
vestigium, plant : humi litteram : inpressa signal
sua crimina gemma, 0. : signa tabellis, H, : (Dido)
08 impressa toro, V. : sulcus altius imprcssus,
drawn. — To engrave, stamp, mark : signo euo
impressae tabellae, sealed, L. : an imprimi quasi
ceram aniroum putamus ? takes impressions : pon-
den^ baltei, Inpressumt^ue nefas, embossed scene
of crime, V. — Fig., to impress^ engrave^ stamp^
mark : in auimis notionem : motQs in oratore im-
pressi : memoria publica tabuUs impressa. — To
stamp^mark: flagitiorum vestigiis municipia.
improbatio (inpr-), 6nis,/. [improbo], diN^
proval, blame: ista omnis : hominis.
improbe ( inp- ), adv. with eomp. and sup,
[improhus], badly, wrongly, wickedly, reeidessly:
multa fecisti: dici: improbius fieri: quas (res)
improbissime fecit : decerpere oscula, Gt
improbitaa (inpr-), &tis,/. [improbus], wick-
edness, depravity, dishonesty: singularis: calum-
niae : illo admirabilis aevo, L e. rare^ lu. : simiae,
roguishness.
improbo (in-pr-), &vl, atus, are, to disapprove,
blame, condemn, reject : qui si improbasset (SC.),
Cs. : indicium, overrule : per improbaturum haec
lovem, H. : potestas probandi improbaudique (fni-
menti), rejecting : has (nymphas), derides, 0.
improbuluB ( inpr- ), adj. dim. [ improbus ],
somewhat wicked, a trifle impudent, lu.
improbuB (in-pr-), a<fj. with eomp. and sup,,
not good, bad, wicked, reprobate, abandoned, vile,
base, impious, bold, shameless, wanton : nequam et
improbus: longe post natos homines iroprobissi-
mus : fugit improbus, the rogue, H. : fit ubi negle-
gas malus inprobior, S. : anguis, vorc^ous, v. :
annis, by his youth, Ju. : Fortuna adridens infan-
tibus, mischievous, lu. — Of things, wicked, shame-
less, outrageous, base : verba improbissima : ora
(leonis), V. : divitiae, H. : oratio, Cs. : dicta, lieer^
tious, 0. : lex improbissima: testamentum, illegoL
— Restless, indomitable, persistent : labor, V. : im-
probo Iracundior Hadria, untamable, H. : ventrii
rabies, insatiate, V.
improoeruB (in-pr-), a<fj., of small stature,
undersized : pecora, Ta.
improdiotUB (in-pr-), atfj., not postponed!
dies.
impromptOB (in-pr-), acfj., unready, hesitat-
ing: lingua, L. : Arminias, Ta.
improperatOB (in-pr-), adj,, not hasty, /m-
gering : vestigia, V.
improBper (in-p-), era, enim, adfj., unfortu-
nate, unprosperous : fortuna, Ta.: Glarituao ge-
neris, Ta.
improBpere (in-p-), adv., unfortunately, Ta.
improvide, adv. [iroprovidus], recklessly, im-
providently : se in praeceps dare, L.
improvidoB (in-p-), ad'., not foreseeing, off
guard: improvidos hostis Opprimere, L. : futuri
ccrtaminis, L. — Heedless, re kless, earless, regard-
less : senes : pectora, V. : f e tinatio improvida est,
L. : consilii, Ta. : futuri, Ta.-'
improviBO ( in-p- ), adv. [ improvisas '\, on a
Digitized b^^V^OOQlC
fmprovlsiui
391
imporatua
iuddmi^ ymiap$dMy: pagum adoriri, Ob. : nt tern-
rites improYiflo ooncitantur: apparuit ignis,
repertus, 0.
Improviaufl (In-pr-), <><&'• ^ith eomp.^ not
for€9een^ unforeseen^ unexpected: malum, S. : sa-
pient! nihil improvisum accidere potest: pupilli
calamitas : adventus : vis Icti, H. : Improvisi ade-
rant, v. : anguis, eoncealedf V. : quo improvisior
pesUs fuit, Ta. — As ntbtt, n., in the phrases, de
improTiflo and ex improviso, unexpectedly^ on a
mdden : Quasi de improviso respice ad eum, T. :
aooetait ex improviso aliud incommodum, Cs. :
ecoe ex inproviso lugurtha, etc., S.
imprudens (in-pr-)t entis, atfj.^ not foresee-
tn^, not expecting^ without knowing^ unaware^ ungua-
peetingy ignorant, incontiderate^ heedleaa^ inadver-
tent: dico omnia, T. : impnidentis hostis adgredi,
Gs. : milites, off their guardy Gs.: libellus, qui me
impmdente et invito excidit: adulesoens, inexpe-
rimeedf T. : numquid ego illi Imprudens faciam ?
inadvertmUly, H. : numquam imprudentibus imber
Obf uit, unwarned^ V. : hamm reram, T. : legis, ^-
norant: impendentium malonim, without appre-
hemion : frons laborum, not experienced in, V .
imprndenter ( inpr- ), adv. with comp. pm-
prudens], tnthout foresight^ ignorantly, inconetder-
atdy: putant: facere, N. : acoessit imprudentius, T.
imprudentia (inpr-), ae,/. (^imprudens], want
of foreeighty incoimderatenese, vhprudence, igno-
rancCf inadvertence: imprudentia admissum f aci-
nus, S. : eventUs, L. : inprudentia cursu decedere,
Gs. : cum id imprudentia accidere potuerit: per
impmdentiam errare, by inadvertence: teli emissi,
aimleaeneea.
impnbea (In-p-), eris (G., Gs., 0.), and impu-
bia» is (H^ v., L., 0^ Ta.), adj. [2 in + pubes], under
age,youthfuL, beardleae: filium impuburem necatum
esse : servi omnes ad impuberes, Cs. : comes im-
pubis luli, V. ! impubem Trollon Flevere, H. — As
eubat. m. : productis omnibus elegisse impubis dici-
tur, the hwMy lt.—Ot things : corpus, H. : malae,
heardlen^ v. : impubibus annis, in childhood, 0. —
Celibate^ virgin, ehatte : impuberes permanere, Gs.
imppdana (In-p-X entis, adj. with comp. and
ti^, without thame, thamtieM, impudent : pudens
impudentem (fraudat): quis impudentior ? : Im-
pudens liqui patrios Penates, H. : audacia, T. :
largitio, 8. : f urtum : impudentissimae litterae.
impndanter (inp-), adv. with comp. and sup.
fimpudens], shameleuly, impudently : facere, T. :
loqni: impudentius ab sociis abstulit: impuden-
tissime mentiri.
impadantia (inp-), ae, /. [impudens], ehame-
lennesSj impudence: quae perturbes haec tu& in-
pitdcntia, T. : vicit tamen inpudentia, S. : iiipu-
dcntia fretus : tenere cuius inpudentiae est ? Gs.
impudioitia, ae,/. [impudicus], tAamataMrMti,
immodeety, impurity : sua.
impudiona (in-p-), adj. with sup., shameleea,
impudent, without modesty : omnes impuri impudi-
cique : et consul et impudicissirous : mulieres.
impugnatio ( inp- ), oais, /. [ impugno ], an
attack, ataault.
impugno (in-p-), ftvT, fttus, &re, tojight againM,
attack, assail : acriuH, Cs. : terga hostium, L. — To
attack, assail, oppose, impugn : tempus impugnan-
di : acerrime regem, S. : nostra, H.
impolaio (inp-),Onis,/. [1 in+1 PAL.],«b.
temal pressure, influence : aliqua. — Fig., incite-
ment, instigation, impulse: ad omnem animi mo-
tura : ad hilaritatem, pleasantry.
impulaor (inp-), Sns, m. [1 in + 1 PAL-], one
who incites, an inciter, instigator: Syrus, T.: im-
pulsores et socii soeleris illius : me inpulsore, T.
1. impulaua (inp-), P. of iropella
2. impulaua (inp-), as, m. [1 in+1 PAL-l, a
striking against, push, presmre, shock, impulse:
impulsu scutorum copiae pulsae: alieno impulsu
moveri: dimotis inpulsu pectoris undis, 0. — Fig-,
incitement, instigation, influence : inpulsu duxieii
meo, T. : cuius inpulsu deditionem ceperat, S. : tu&
sponte, non impulsu meo.
impuna (inp-), adv. with comp. [impunis],
without punishment, unpunisJied, with impunity :
haec facere, T. : facere (iniuriam) impune si pos-
sis : iniurias tulisse, inflicted, Cs. : occidi, un-
avenged: iniuriam accepisse, S. : at non inpune
feremus, 0. : recitare, without retaliation, lu. : cre-
derem mihi inpunius Dicere, T. : quo impunius
dicax esset : Eroicat hie impune putans (sc. se hoc
facturum), V. — Safely, unharmed, without danger:
impune in otio esse, with safety : alterius ramoe
Vertere in alterius, unharmed, V.
impunia (inp-), e, adj, [2 in + poena], unpun-
ished: neve hoc inpune fuisset, 0. : seel us, 0.
impunitaa (inp-), atis, /. [impunis], freedom
from punishment, safety, impunity : illi inpunita-
tem concedere, S. : maximam inleoebram esse pec-
candi impunitatis spem : peccatorum. — Rashness,
inconsiderateness : gladiorum : iuvenilis dieendi.
impunite, adv. [impunitus], with impunity:
facere.
impunitua (in-p-), adj, with comp,, unpun-
ished, unrestrained, free from danger, safe, secure:
iniuria: scelus, S. : nee diu proditoi-ibus ioipunita
res fuit, L. : qui tu impunitior ilia obsonia cuptas?
H. : quo inpunitior sit (Appius), L. — Unrestrained,
unbridled: mendacium.
impuratus (inp-), adj. [impurua], defiled, in-
famous, abandoned, vile : ille, that vile wretch, T. :
nunc inpuratum Ulcisci, T.
Digitized by
Google
impure 9
impure, adv. with tup. [ impunis ], basely^
ahame/uUi/^ vilely^ infamously : impure atque flagi-
tiose vivere : a quo impurissime haec nostra for-
tuna dcspecta est.
impuritaa (inp-), atis,/. [impurus], unclean-
neaa^ pollution^ impurity : caeoi: omuls impuritates
suscipere.
impuruB (inp-), adj with comp. and mp. [2
'M\-\-i^\xrw&\ unclean, filthy, fold: impurae matris
prolapsus ab alvo, 0. — F i g., unclean, defiled, im-
pare^ infamous^ abandoned, vile : vox : historia,
0. : animus, S. : persona : 0 hominem impurum !
T. : anus haud impura, decent^ T. : illo impurior :
quadrupedum impurissimus.
1. imputatus (inp-), P, of imputo.
2. imputatUB (inp-), adj. [2 in + putatus],
unprunedy untrimmed: vinea, H.
imputd (inp-), avT, itus, are [1 in+puto], to
reckon^ attribute, make account of, charge, ascribe,
impute : data (munera), Ta. : beneficium mihi, Pli. :
natum imputat illis, ( the fate of ) Am son^ 0. :
exercitui moras belli, Ta.
imulus, adj. dim. [imus], the lowest : auricilla,
Ct.
imus, adj. sup. [contr. for iufimus], the lowest,
deepest, last : ab imis unguibus usque ad vertieem
summura : penetralia, 0. : ima verrit vestigia
Cauda, tip, V. : fundo in imo, at the very bottom,
V. : vox, the highest treble (opp. summa, the bass),
H. : conviva, at the foot, H. : ad imam quercum,
at the foot of the oak, Ph.. curras, low wheels (of
the plough-team), V. : deorum Gratus \ni\%,ofthe
lower world, H. — As subst. n., the bottom, depth,
lowest part: murus ab imo ad summum, L.: locus
ab imo acclivis, Cs. : lanus summus ab imo,/rom
end to end, H. : vertere ab imo moenia, utterly, V.:
(aurls) instabiles imo facit, at the roots, 0. : aquae
perspicuae imo, to the bottom, 0. : medio ne discre-
pet imum, the end, H. : Dorm let in luccro ... ad
imum Thraex erit, at last, H. : inter Ima pedis,
clefts of tlie hoof, V. : ima summis Mutare, turn
the lowest info t/te higliest, H. : qui regit ima, the
under world, O. — Fig., of time or rank, the last
(poet.): mensis, 0. : poSma, Si paulum summo
decessit, vergit ad imum, from the sublime . , . to
the ridiculous, H.
1. in ( old indu ), prep, with aec. or abl. I.
With occ., in space, with verbs implying en-
trance, tw/o, /o .• in Epirum venire: in flumen dei-
cere : in Ubios legatos mittere, Cs. : Thalam perve-
nit, in oppidum magnum, S. — Fig.: in memoriam
reducere : in animum inducere, L. : dicam quod
mi in meiitemst, T. — Witii verbs of motion, up to,
to, into, down to: in caelum ascendere: in at-am
confugitis a<i deum, up to the altar : vas in manQs
sumere, into his hands: sc in inuuiis iiomanis tra-
12 in
didlsse, L. — With verbs of rest or placing, in:
adesse in seuatum iussit: Minucius in custodiani
habitus, thrown into prison and kept there, L. :
propinquas suas nuptum in alias civitates conlo-
cas.'^c, Cs. — Of direction or local relation, towards,
in front of, over against : in orientem Germaniae
obtenditur, Ta. : coram in os te laudare, T. : castra
movet in Arvernos versus, towards, Cs. : in Galliam
versus raovere, S. — I n time, into, till, for : dor-
miet in lucem, till broad day, H. : in nmltum diei,
L. : e sbmno, quem in diem extrahunt, Ta. : indu-
tias in triginta annos iinpetraverunt, for thirty
years, h.: in omne iempus, forever: hominem in-
vitavit in posterum diem, /or the following day. —
In adverbial expressions with words of time : san-
cit in posterum, ne quis, etc., hereafter: res dilata
est in posterum, to a later day : et in praesentia
hi et in futunim meturo ceperunt, L. : in perpe-
tuum fore : non in tempus aliquod, sed in aeter-
num, L. : ex raptis in diem oommeaiibus, /or im-
mediate use, L. : fundum emere in diem, i. e. a
fixed day of payment^ N.: in dies singulos, each
succeeding day : in dies, day by day, L. : nos in
diem vivimus,/or the moment : in diem et horam,
every day, H. : in horas, hourly, H. — Of reference,
in relation to, about, respecting, towards^ against :
id, quod est in philosophos dictum, concerning:
carmen, quod in eum scripsisset: in llberos no-
stros indulgentia : impietates in deos, against : in
dominum quaeri, as a witness against: invehi in
Thebanos, X. : hominis definitio una in omnis va-
let, applies to : in obsequium pronus, H. : in utrum-
que paratus, V. : in incertum, ne, etc., in view of
the uncertainty, whether, L. — Of purpose, /or, ttfith
a view to : haec civitas mulieri in redimiculum
praebeat : Regium in praesidium missa legio, as a
garrison, L. : in gratiam sociorum, to gratify, L. :
Quos audere in proelia vidi, V. : praemia, in quo-
rum spcm pugnarent, L. : in spem pacis solutis
animis, L. : Ingrata misero vita ducenda est in hoc,
ut, etc, H. : satis in usum, /or immediate wants, L.
— Of result, to, unto, so as to produce: in familiae
luctum nupsit: Excisum Euboicae latus ingcns
rupis in antrum, V. : commutari ex veris in falsa.
— In the phrases, in tantum, so far, so greatly :
nee In tantum spe toilet avos, V. : in tantum suam
felicitatem enituisse, L. — In rem esse, to be useftd,
avail: si in rem est Bacchidis, T. : iroperat, quae
in rem sunt, L. : in rem fore credens universoa
adpellare, S. — Of manner, according to, after : ille
in earn sententiam versus, to this effect : in utram-
que partem disputat, on both sides: cives servilem
in modum cniciati, like slaves: vaticinantis in mo-
dum canere, L. : virtutem in mains celebrare, S. :
in banc formulam iudicia : sc. in haec verba fac-
tum, L. : in univei*suTn, in general, L. : in univer-
sum aestim;»t)ti, upon a gmeral view, Ta. — Of dis-
tribution, into, f 01'^ according to: Gallia divlsa est
Digitized by V^OOQIC
In
8d8
inaeqaallB
in partis iris, Cs. : describebat censores b'mos io
singulas civitates, i. e.for each state: sextantibus
conUtia in capita, a head^ L. — P r ae g u. : in eorum
potestatem portum futurum intellegebant toould
fall: in potestatem Locrensium esse, L.
II. With abl.y of space, in, vnthin: in cere-
bro animi esse sedem : quae res in nostris castris
gererentur, Cs. : in foro palam Syracusis * (caedes)
in via facta : nupta in domo, L. : copias in castris
continent, Gs. : in tua sedecula sedere : Heri coT-
mus in Piraeo, T. : navis et in Gaieta parata. — Of
position, on^ upon, over^ amoiig^ before^ in^ under :
in equo sedens, on horseback : in eo flumine pons
erat, over^ Cs. : raulta te in rosa urget, H. : Caesaris
in barbaris erat nomen obscurius, among, Cs. : in
Brutiis praeesse, L. : in manu poculum tenens :
est in manibus oratio : gloria in oculis sita, S. :
populari in oculis eius agros, under, L. — In, with,
wearing, under, dad, covered: in veste candidft, L. :
in Ingubri veste, Cu. : homines in catenis Romam
mittere. L. : in viola aut in rosa, garlanded : legio-
nes in armis, Cs. — Of a multitude or number, tn,
among, of: In his po^ta hie nomen profitetur
Buom, T. : sapientissimus in septem : eum in tuis
habere : iustissimus unus in Teucris, V. — Of writ-
ings, tn : in populorum institutis aut legibus : in
Timaeo dicit: perscribit in litteris, hostis ab se
discessisse, Cs. : in Thucydide orbem modo oratio-
nis desidero, tn the style of. — Fig., of mind or
character, tn ; in animo habere : quanta auctoritas
fuit in Metello ! : in omni animante est summum
aliquid. — In phrases, with manibtts or manu, at
hand, under control^ within reach: quamcunque
rem habent in manibus : neque mihi in manu fuit
lugurtha qualis foret, in my power, S. : cum tan-
tum belli in manibus esset, on their hands, L.:
quorum epistulas in manu teneo. — With loco : in
eo loco, tn that state, in such a condition: in eo
enim loco res sunt nostrae, ut, etc., L. : quo in
loco res esset, cognoscere, Cs. : quod ipse, si in
eodem loco esset, facturus fuerit, L. — In eo esse
ut, etc., to be in such a condition, etc. : cum in eo
esset, ut, etc., the situation tvas such, L. — Of time,
tn, during^ in the course of, within: in tempore
hoc, T. : in tali tempore, L. : in diebus paucis, T. :
Tam in breri spatio, T. : in omni aetate : in tot&
vita inconstans. — In, while, during : fit, ut distra-
hatur in deliberando animus : in dividendo partem
in genere numerare : in agris vastandis, tn laying
waste, Cs. : cum in immoland& Iphigenia tristis
Calehas esset. — In phrases, in tempore, in time, at
the right time, seasonably : ipsum video in tempore
hue se recipere, T. : spreta in tempore gloria in-
terdum cumulatior redit, L. — In praesentia, cU
present, noWy for the moment, under existing cir-
ewnstancea : sic enim mihi in praesentia occurrit :
id quod unura roazime in praesentia desideraba-
tur, L. — In praesenti, /or th^ vresent: haeo ad te
in praesenti scrips!, ut, etc.: talenta centum in
praesenti, down, L. — Of condition or occupation,
tn, subject to, affeded by, experiencing, engaged in^
involved in : magno in aere alieno : torpescentne
dextrae in amentia ilia ? L. : diem in laetitia de-
gere, T. : ci vitas, quae tibi in amore fuit, beloved:
in invidia esse, L. : quod in summis tuis occupa-
tionibus voluisti, etc., when engrossed by: in eo
magistratu pari diligentia se praebuit, N. : esse in
vitio, tn the wrong: hoc est in vitio, perhorrescere,
etc., is wrong. — In the case of, in relation to : num-
cubi meam Benignitatem sensisti in te claudier ?
in your case (i. e. towards you), T. : facere in eo,
cuius, etc., tn the case of the man, Cs. : in f uribus
aerari, S. : Achilles talis in hoste fuit, V. : in hoc
homine saepe a me quaeris, etc., tn the case of —
In phrases, with summd, in all, in a word, in fine :
in omni summa me ad pacem converto. — With
neut. sing, of an adj. (expressing more abstractly
the quality) : cum exitQs hand in facili essent (i. e.
baud faciles), L. : in obscuro vitam habere, S. : in
dubio esse, L. : in integro esse : in tuto esse, L. :
in aequo esse, L. : in aperto esse, S. : in promisco
esse, L. : in incerto haberi, S.
HI. In composition, in retains its n before
vowels, and before h, <?, d^f g, consonant t, n, q, «,
t, V, usually also before / and r, and very frequent-
ly before m, b, p. But the n is usually assimilated
before m, b,p, and often before /, r.
2. in-, an inseparable particle [cf. Gr. d-, &v- ;
Germ, and Eng. un-], which, prefixed to an adj.^
negatives or reverses the meaning : impar, un-
equal: mU)\QV2^A\\By unbearable : \mm\i\9, ruthless.
— In tmesis : Hano . . . Inque salutatam linquo,
V. In composition 2 in- has the same forms as
the praep, 1 in, but loses the n before gn-.
in-aooesBUB, adj.^ unapproaehed, inaccessible:
lucus, v. : spelunca radiis, V.
In-acesoo, — , — ^ ere, inch.^ to turn sour at,
sour upon. — F i g. : tibi per sensQs, i. e. imbitter
you, 0.
In-adsuetus, adj., unaccustomed: equi, 0.
in-adu8tU8, adj., unsinged: corpus, 0.
In-aedifioo, avl, atus, are, to build as a super-
structure, erect cm an addition, erect, construct : in-
aedificata in muris moenia, Cs. : in qua (domo)
sacellum : quae in loca publica inaedificata habe-
bant, L. — To build up, wall up, close by walls :
vicos, Cs. : portae inaedificatae, barricaded, L. :
sacella inaedificata.
In-aequabilis, e, a((;.,tinev^une^ua/.' solum,
L.: varietas,
in-aequalis, e, adj.^ uneven: loca,Ta. : phiala,
lu. — Unequal, unlike: portQs, of cUferent sixes,
0. : calices, H. : autumni, changeable^ 0. : Vixit in-
aequalis, clavum ut mutaret in horas, inconstant^
Digitized by V^OOQ IC
inaeqaallter
834
inauspioatoB
H. : tonsor, that cuts unevenly^ H. : procellae, that
roughen the «<a, H.
inaequaliter, adv. [inaequaliis], vnequdUy^ dta-
proportumately : deprimere alios, alios extoUere,
L. : campus siuuatur, Ta.
in-aequatus, a<fj., unequal: onus, Tb.
In-aequd, — , — , &re, to make even, level: haeo
cratibus terrftque, Cs.
in-aestimabilis, e, a<^*., not to be judged of,
unaccountable: animi roultitudinis, L. — Inestima-
ble^ invaluable^ incalculcUtle : e grege se velut in-
aestimabilem secemere, L. : gaudium, L. — Not
estimable^ valueless.
in-aestuo, — » — » *^^» ^ ^^ ***> ^^* within :
inaestuat praecordiis bilis, H.
in-amabilis, e, adj.^ wdovely, unattractive^ re-
pugnant^ repulsive^ odious: palus unda, i. e. the
Styx, V. : regnum (of Pluto), 0.
in-amaresoo, — , — , ere, tncA., to become bit-
ter : epulae, H.
in - ambitioBUS, adj.^ unambitious, modest:
rura, 0.
inambulatio, 5nis, /. [inambulo], a walking
up and down^ C. — A shaking^ swaying: lecti, Ct.
iii-ainbul5, — , — , ftre, to walk up and down^
pace to and fro : ante lucem domi ; in porticu :
per muroa, L.
in-amoenu8, <u(/., unpleasant^ disagreeable^
gloomy : regna (of Pluto), 0.
inane, is, n. [ inanis ], an empty space^ void,
open space: ad inane per venire, L. : nullum: va-
cuum, V. : audito sonitu per inane, 0. : rapti per
inania vento, 0. — Fi g., vanity, wortfdessness : inane
abscindere soldo, H. : inania captare, U. : inter
inania belli, as an idle show, Ta.
in^animalis, e, ac{^'., without life, inanimate:
animalia inanimaliaque omnia, L. (al. inanima).
inanimus, adj. [ 2 in +anima ], lifeless, inani-
mate : inanimum est orone, quod, etc. : natura.
inanis, e, a^j- with comp. and sup., empty, void:
vas: domum reddere inanem: naves (opp. onu-
8tae),Cs. : UAweB, dismantled : tumulus, cenotaph,
V. : sepulchrum, 0. — Void, stripped, deserted, aban-
doned, unoccupied: ci vitas: egeiites inan^ue
d'lscedere, empty-handed : equuS, without a rider:
Absint inani f unere neniae, without a corpse, H. :
venter, hungry, H. : quod inani sufficit alvo, lu. :
laeva, without rings, H. : litterae, empty: paleae,
light, V. : corpus, lifeless : galea, i. e. harmless, V. :
umbra, 0.: verba, a semblance of speech, V. : Gau-
rus (an extinct volcatio), lu. : epistula inanis aliquft
re utili : ager centum aratoribus inanior est, /<vj«
populous by: Sanguinis pectus inane, 0. : lympline
doHum, H. — Fig., empty, useless, wortJdess, vain,
unprofitable: Laborem inanem capit,T. : honestk
inane nomen esse : elocutio : damnatus inani iudi-
cio, lu. : minae : multae res, ut gloria, wuubstanr
tial: causas nectis \na,nlB,pretextSyY,: simulatio,
Cs. : faina, unfounded, V. : TempuB, leisure, V. :
omnia plena consiliorum, inania verborum, poor
in words: quae inanissima prudentiae reperta
sunt. — Of persons, vain, puffed up, worthless, petty :
homo, S. : inania Hoc iuvat, empty heads, H. : ani-
mus : inaniora ingenia, L.
inanitaa, atis, / [ inanis 1 emptiness, empty
mace : per inanitatem ferrl— "F i g., worthlessness,
inanity: summa.
inaniter, adv. [inanis], vainly, idly, uselessly:
exsultare : pectus angere, H.
in-aratUB, a<^'., unploughed, untitled, fallow :
terra, V. : tellus, H.
in-ardesoo, ftrsl, — , ere, inch., to kindle, take
fire, bum, glow : nubes Soils inardescit radiis, V. :
aestuosius, H. — F i g. : amor specie praesentia in-
arsit, 0. : cupidine vindictae, Ta.
in-asBuetUB, see inadsuetus.
in - attenuatUB, adj., undiminished: fames,
unappeased, 0.
in-audaz, &cis, a(fj., not daring, timorous:
raptor, H.
in-audio, IvI, Itus, Ire, to hear whispered, get
an inkling of: re Gadibus inauditi fore ut, etc,
it having been rumored among, etc. : numquid de
quo inaudisti ?
in-audltUB, a4fj., unheard-of, untuual, strange,
new, incredible : agger novi generis atque Inaudi-
tus, Cs. : scelus : incredi bilis atque inaudita gravi-
tas : cui sunt inauditae querellae tuae ? : volucres,
Ta. — Unheard, not brought to tried: alqm inau-
ditum damnare, Ta.
inaugorato, adv. (P. of inauguro, abl. absol.),
after taking auguries, with regwd to omens: id
inaugurato facere, L. : consecrare locum, L.
in-auguro, fivi, fttus, ftre, th take omens from
the flight of birds, practise augury, divine: ad in-
augurandum templa capiunt, L. : divine tu, inau-
gura, fierine possit, L. — To hallow by augury,
consecrate, inaugurate, install: vide, qui te inau-
guret : augur in locum eius inaugnratus est, L.
inauratUB, adj. [P. of mAuro'^, gilded, golden:
statua : quem inauratum in Capitolio fuisse, etc.
(i. e. cuius statuam): acanthus, 0. : Hercules, lu.
in-aur5, — , fttus, ftre, to overlay with gold. —
V"\^., to gild, enrich: a Caesare inaurari: ut te
liquidus fortunae rivus inaiiret, H.
in-auspicato, adv. [ inauspicatus ], without
constUting the auspices: pomoerium transgredi.
in - aaspicatUB, culj,, without consulting the
auspices : lex, passed without omens, L.
Digitized by V^OOQIC
inausiiB
8»5
InoensuB
in-a«sii% atff.^ not ventured, unattempted: nil
linquere inausuiDy V. : quid inausum vobis ? Ta.
In-b-, see imb-.
in-oaedauB, adj., uncut, not /died: lucus, 0.
in-oalescd, calul, — , ere, inch.^ to grow warm,
he heated, glow : incalescente sole, L. : iDcaluit vis
ilia mail (I e. veneni), 0. : vino, L. — F i g., to glow,
kindle, be inmired: deo, 0. : acres Incaluere animi
(equorum), 0. : ad magnas cogitationes, Ta.
In-calfooio^ — , — , ere, to warm, heat : culmos
Titan incalfadt, 0. : cultros, 0.
incallide, adv. [ incallidus ], untkil/ully: non
incallide, cleverly,
In-oallidnB, ac(j., unskilful, uninteliigent :
TUB non incallidus : homines.
in-oandesoo^ dul, — , inch., to grow warm, be
heated, glow, kindle: illud (plumbum) incandescit
eundo,0.: spumis incanduit unda, Ct. : Tempestas
autumni incanduit aestu, V.
{ in-oanesod ), canul, — , ere, inch., to become
white, turn gray, grow hoary (only perf.) : ornusque
incanuit albo Flore piri, V.
in-oanto, — , &tu8, &re, to enchant^Jix a spell
upon: inoantata vincula, love-charms, H.
in-oanns, adj., gray, hoary: menu, V. : labra
Fuma, pallida 0. : saecula, hoary centuries, Ct.
in-oaBsmn or in oaastim, cuiv. [see cassus],
in vain, to no purpose, uselessly : f urere, V. : tot
pad labores, V. : missae preces, L, : studio gestire
lavandi, wantonly, V.
ln-oaatigataa» adj., unpunished, unreproved, II.
inoaute, adv. with comp. [incautus], ineau-
tiously, inconsiderately, recklessly : stulte omnia et
incaute: pugnare, L.: incautius custodiae disposi-
tae, Cs. : murum incautius subit, L.
in-oaatus, a<^. with comp, incautious, improv-
ident, inconsiderate, heedUss, reckless: homo: in
ipsum incautum incidere, Cs. : ab secundis rebus
incauti, L. : ad credendum pavor, L. : studio eundi,
0. : morte sodalis, made reckless, V. : Sychaeum
Clam ferro incautum superat, while off his guard,
V. : a fraude, untu^nciouf of, L. : futuri, H. : in-
cautior fuissem, nisi, etc : iuventft incautior, L. —
l/n/oreseen, unexpected : iter hostibus, Ta. : alqd
incautum atque apertum habere, treat without cau-
tion or reserve, L. : Sic est incautum, quidquid ha-
betur amor, \.e.not to be guarded against, Pr.
In-oedo, cessi, cessus, ere, to advance, march,
proceed^ stride, move, stalk, strut: Virum incedere
Video, T. : socios per ipsos, V. : Per meos finis,
H. : totft in urbe, 0. : quftcumque incederet : si
pedes incedat, on foot, L. : omnibus laetitiis : per
ora vestra roagninci, S. : ego quae divQm incedo
^•gina, walk in majesty^ V. : meo nunc Superbus.
incedifl malo, H. — Of troops, to move, advance,
march, make way .• in perculsos Romanos acrius,
S. : infestior in erumpentls incessit, L. : munito
agmine, S. : usque ad portas urbis, L. : scaeuam,
to tread, Ta.: fontem nando, to traverse, Ta.
F i g., to advance, go on : facilius ad inventionem
animus incedet, si, etc.— 7b come, happen, befall,
attack, approach, arrive, appear, occur : Nova nunc
religio unde istaec incessit ? T. : tantus eo facto
timor incessit, Cs. : super haec tiraor incessit Sa-
bini belli, L. : lascivia atque superbia incessere,
S. : anni principium incessit, Ta. : exercitui omul
tantus incessit ex inoommodo dolor, ut, etc., C». :
quibus belli timor insolitus incesserat, S. : gravior
cura patribus incessit, L. : ipsum ingens cupido
incesserat Tarenti potiundi, L. : tantus terror Tar-
quinium incessit, ut, etc., L. : pestilentia inoedit in
castra, L.
in-oelebrattis, acfj., not spread abroad, Ta.
inoendiariOB, I, m. [incendium], an incendiary,
incendium. I, n. [in+CAND], a burning, fire,
conflagration : calumitosum, S. : in incendiis fa-
ciendis, Cs.: frumentum flumine atque incendio
conruperunt, Cs.: nihil cogitant nisi incendia :
neglecta solent incendia sumere virls, H. : incen-
dia gentes In cinerem vertunt, 0. : socios iucen-
dia poscit, i. e. firebrands, Y.^Fig., fire, flame,
heat, glow, vehemence : in suas fortunas excitatum :
incendio alieni iudici conflagrare, L, : cupiditatum
incendiis infiammatus: incendia mitia, ^«n/^ /mm-
sions, 0.
Incendo, dl, sus, ere [CAND-], to set fire to,
kindle, bum : cupas Uedft ac pice refertas, Cs. :
odoribus incensis : lychnos, V. : urbem, S. : aedi-
ficia vicosque, Cs. : navis : aedls, lu. : vepres, V. :
cum ipse circumsessus paene incenderere, wast
consumed.— To light up wUh fire, kindle: aras
votis, i. e. in pursuance of vows, V. — To brighten,
illumine: eiusdem (solis) incensa radiis luna: auro
Squamam incendebat fulgor, V.— F i g., to kindle,
inflame, set on fire, fire, rouse, incite, excite, irritate,
incense, enrage: Loquar? incendam ; taceam ? in-
stigem, T. : hominem gloria : me, ut cuperem, etc. :
me tuis querellis, V. : plebem largiundo, S.: ani-
mum cupidura inopia, T. : odia improborum in
nos : pudor incendit virls, V. : rabie iecur incen-
dente, lu. : iustum odium : incendor ira, esse au-
sam facere haec te, T. : amore sum incensus:
incendor oottidie magis desiderio virtutum : in-
cendi ad studia glorift: in spectaculum animo
incenduntur, L.
Inoenaio, 6nis,/. [1 in+CAND-], a setUng on
fire, burning: Capitoli : incensione urbem liberavi.
1. incenaus, acfj. [ P. of incendo], inflamed,
fiery, hot: incensos aestQs avertere, v.: in medl
tanda.
Digitized by V^OOQIC
inoensns
396
incido
2. incensuBp adj. [2 in + census], not anened^
unregistered: hominem iucensum vendere: popu-
Ins, L. — Plur. m. as tubtt. : lex do incensis lata, L.
inceptio, onis,/. [1 in + CAP-], a beginning,
uiuUrtaking: tam praeclari opens. — An enterprise^
undertaking : est amentium, non amantium, T.
incepto, — , — , ftre, freq. [ iucipio ], to hegin^
attempt: fabulam, T. — To oegin^ get into a quar-
rel: cum illo homine, T.
inceptor, Oris, m. [1 in + CAP-], a beginner:
roearuni voluptatum, T.
incepttim, I, n. |^ P. neut. of ineipio ], a begin-
ning: incepta gravia, H. — An attempt, under-
taking : illud, T, : contra patriam : a quo incepto
roe detinere, S.: cuius neque inceptum uUum
f rustra erat, S. : absistere incepto, L : Abnegat
incepto, V. : piget inccpti, V. : Catilinae inceptis
favere, S.: di nostra incepta secundent, V. — A
purpose, subject^ theme : ad inceptum redeo, S. :
noB ab incepto trahere, S.
1. inceptUB, P. of ineipio.
2. (inoeptUB, fls), m. [1 in + CAP-], a begin-
ning, undertaking (only abl. sing.) : turpe inceptOst,
T. : foedum inceptu, foedum exitu, L.
(in-cemo), — , crCtus, ere, to si/t in, add with
a sieve, — Only P. per/. : piper album incretum, H.
in-cero, — ^ fttus, ftre, to cover with wax : genua
deorum (i. e. with wax votive tablets), lu.
1. incertuxn, I, n. [incertus], an uncertainty :
ne cuius incerti vanique auetor esset, L. : scribere
legiones ad incerta belli, eontingeticies, L. : Hand
incerta cano, V. : bona omnium in dubium incer-
turaque revocabuntur : praefectus in incertum
creatus, for an indefinite time, L. : postremo f u-
gere an manere tutius foret, in incerto erat, S. :
Auetor in incerto est, 0.
2. inoertum, adv. [ neut. of incertus ], doubt-
fully: y\^\&n9, half awake, 0.
in-certii8, adj, with comp. and sup. — Of things,
not fixed, unsettled, undetermined: consilia,?.: cum
incerta bellum an pax essent, L. : securis, ill-aimed,
V. — Abl. absoL : incerto quid peterent, L. — Of per-
sons, irresolute^ hesitating, undecided, doubtful, at a
loMs: Incertior sum multoquamdudum,T. : plebes:
varius incertusque agitabat, S. : quid dicam incer-
tus sum, T. : animi incertus, anne, etc., T. : quid
potissumum facerent, S. : summarum rerum : con-
sili, T. — Unascertained, unproved, chubtful, uncer-
tain: alia certa, alia incerta esse dicunt: eventus
reliqui teroporis : ambiguae testis Incertaeque rei,
lu. : incertus masculiis an femina esset, L. : vic-
toria, Cs. : moriendum certe est, et id incertum,
an, etc. : Quis deus, incertum eat, V. : cuius Ora
puellares faciunt incerta capiUi (i. e. make the sex
doubtful), lu. : incertum babeo, pudeat an pigeat
magis, cannot decide, S. : clauserant portas, incer>
lum vi an voluntate, L. — Of persons, uninformed,
not assure^ doubtful, uncertain : cum incertus sum,
ubi esses : Incerti quo fata ferant, V. : sententiae,
L. : rerum multitudo, L. — Vague, indefinUe, unxet-
tied, obscure, dim: spes, T. : ut incertis temporibus
iretur, unexpected, Cs. : luna sub luce maligna, V.:
voltus, disturbed, S. — Fig., untrustwort/^y, incon-
sistent, fickle : aetiis (puerilis): nihil est incertius
volgo : menses, V. ; Filiam dare in incertas nup-
tias, hazardous, T. : arbor, t/u unsteady ship, lu.
InoeBsd, — , — , ere, freq. [incedo], to fall upon,
assault, assail, attack: vagos suos lapidibus, L. :
telorum iactu, 0. : iaculis saxisque incessi, L. :
vidit Incessi muros, beset, V. — F i g., to reproach^
revile, assail : reges dictis, 0. : Celsum criminibus,
Ta.
incessos, Qs, m. [1 in + 1 CAD], a going, walk-
ing, pace, gait: Seplasia dignus : citus, tardus, S. :
vera incessu patuit dea, V. : incessum fingere :
Turbonis in armis, H. ; morbum incessu fateri,
lu. : tot hominum iumentorumquc incessu dilapsa
est (nix), tread, L. : incessu tacito progressus, sf^p,
v.: Exprirait iucessQs, peculiarities of gait, 0. —
An advance, approach : sacerdotes incessu furiali
inilitem turbaverunt, L. : incessQs liostis claudere,
Ta. — An attack, hostile approach : Parthorum, Ta.
incesta, ae,/. [incestus], a paramour, lu.
inceste, adv. [incestus], impurely, with pollu-
tion : facere sacrificium Dianae, L. : e& (aquil) uti.
incesto, ftvl, — , are [incestus], to pollute, de-
file : funere classem, V. : filiam, Ta,
incestuxn, I, n. [1 incestus], impious unchastity,
incest: incestum supremo supplicio sancirc: fa-
cere: ab incesto id ei loco nomen factum, L. —
Plur., C.
1. incestus, adj. [2 in+castus], nnt rtfhi"us-
ly pure, uticleany impure, polluted, defiled, hininl,
criminal: virum incesto ore lacerare: incesto ad-
didit integrum, punished the good with the bad, H. :
an triste bidental Moverit incestus, impiously, H.
— Unchaste, lewd, lustful, incestuous: index, i. e.
Paris, H. : medicamen, 0. : sermo, L. : oorruptor
et idem Incestus, lu.
2. (incestus, as), m. [2 in +2 CAD], un-
chastity, incest. — Only abL : quaestio de incestu.
(inchoo), see incoho.
1. incido, cidi, — , ere [1 in -Kcado], to fall tn,
fall, light, strike, reach, finil the way: umeri sur-
gunt qua tcgmina summa, incidit (hasta), V. : In-
cidit spatium rhombi Implevitque sinfis, i. e. hap-
pens into a net, lu. : in foveam : incidentibus
vobis in valhim, L. : in laqueos, lu. : incidit ictus
ad terram Turnus, V. : (turris) super agmina late
Incidit, V. : incidens portis exercitus, rusldng atf
L. : caput incidit arae, 0. : ruinae nostris capiti-
Digitized by V^OOQ IC
inoido
897
incito
bti9 Inddent, L. : Davigiio iiicidit Eurus, V. : hi
anines incidunt flumiDi,/a// into, L. : modo serius
incidis (sol) undis, sink undtr, 0. — To light upon^
meet, come upon^ fall in with: in me: in ipsum
Oaesarein, Cs. : inter catervas armatorum, L. : ho-
roini improviso : Incidit liuio bollator, V. — To
fall upon, attack, aaaanlt : in hostem, L. : ultimis
locidebat Roman us, L. — Fig., to fall into, incur,
contract, become involved: in malum, T. : in mor-
bum : in aes alienum : in honoris contentionem :
qui inciderant (sc. in morbum), L. — To fall upon,
be/all, etrike^ affect, visit, occur : sen valetudo inci-
dent seu senectus, H. : pestilentia incidit in ur-
bem, L. : 0t numquam amon incidere possit ca-
laraitas, T. : terror incidit eius exercitui, Cs. : ut
nihil incidisset postea civitati mali, quod, etc.:
fortes quibus belluro incidit, U. : Animo deus in-
cidit, y. — Of the mind, etc., to fall, light, be led:
casu in eorum roentionem incidi: in varios ser-
mones : fortuito ad tuara amplitudinem meis offi-
ciis aroplectendam incidisse. — Of a subject of
thought, to come, occur, be presented, be recalled,
arise : quodcnmque in mentem incideret : utinaro
ne Phormioni id suadere in mentem incidisset, T. :
potantibus his apud Tarquinium incidit de uxori-
bus mentio, L. — To fall out, happen, occur : si qua
bella inciderint, break out, Cs. : calamitas incidisse
videtur : eorum, quae honesta sunt, potest incide-
re contentio : forte ita inciderat, ne, etc., L. : om-
nia in nostram aetatem incideruni: in eadem rei
p. tempora : in Kalendas : in te praetorero, i. e.
your term, — To fall in with, coincide, agree vrith :
in Diodorum.
2. incido, cidl, cisus, ere [1 in+caedo],to aU
into, cut through, cut open, cut away : venas homi-
nis : teneris arboribus incisis, Cs. : pinnas, clip :
rites faloe, V. : pulrao incisus, divided: linum,
sever. — To cut upon, carve, engrave : incisa notis
marmora publicis, H. : tabula his incisa litteris,
L. — To make by cutting, cut in, carve, engrave, in^
scribe: ferro dentes, 0.: faces, V.: incidebantur
domi leges: id in aere incisum: in qu& basi
grandibus litteris nomen erat incisum: carmen
incisum in sepulcro: leges in aes incisae, L. :
▼erba ceris, 0. : amores arbonbus.V . : leges ligno,
H. : alquid titulis, i. e. among your titles, lu. —
Fig., to break off, interrupt, stop, put an end to :
pofima ad Caesarcm : novas lites, V. : ludum, H. :
Tocis genus crebro incidens, interrupting (the
speech) : aequaliter particulas, i. e. s?u>rt clauses.
— To cut off, cut short, take away, remove: media :
spe omni reditOs incisa, L.
inolnctaB, P. of incingo.
in-oingo, inxl, Inctus, ere, to gird, gird about,
surround: (aras) verbenis, 0.: nitid&que ipcin-
gere lauro, i. e. crown thyself, 0. : incinctus cinctu
Gabino, L. : (Furiae) caeruleft incinctae angui :
( Nympbae ) Incinctae peilibus, V. : Lares, 0. :
(fons) Margine graraiiieo patulos incinctus hiatiis,
enclosed, 0.: moenibus urbes, 0.
incino, — , — , ere [1 in-hcano], /o cause to
sound, strike up : varios ore modos, rr.
Incipio, c6pl, ceptus, ere [1 in-hcapio],^o iake
hold, take in hand, begin: ut incipiendi ratio fue-
rit, ita sit desinendi modus: Incipe, et con^^ere
dextram (i. e. the fight), V. : unde incipiam ? : sic
rex incipit (i. e. to speak), S. : Incipe, Mopse, prior,
V. : sic incipit (with direct quotation), H. : Incipit
huic, in answer to, 0. : sapere aude, Incipe, H. :
priusquam incipias, consulto opus est, S. : novi
Negoti (alqd), T. : tarn prava, S.: belluro, L.:
Maeualios versOs, V. : Nuptiarum gratift haec sunt
facta atque incepta, T. : duobus iuceptis verbis :
ineepta oppugnatio, Cs. : proelium incipitur, S. :
iter inceptum celerant, V.: Inccptos iambos Ad
umbilicum adducere, U. : In re incipiundft, T. : a
tantis princeps incipiendus erat, 0.: a love inci-
piendum putat: ab illis incipit uxor, lu. : unde
potius incipiam, quam ab e& civitate ? : ante quam
dicere incipio : rem f rumentariara expedire, Cs. :
cum primum pabuli copia esse inciperet, Cs. : ef-
fari, V. : dormire,/a// asleep, lu. — To have a be-
ginning, begin, originate, arise: tum incipere ver
arbitrabatur : Narrationis incipit mihi initium, T. :
iucipiente febricula.
incise, adv. [incisus], in short clauses: dicere.
inclfliixi, adv, [incisus], in short clauses : haec
incisim, delude membratiro : tractata oratio.
inciflld, Cnis,/. [2 SAC-]. — In rhet, a divis-
ion, member, clause.
inciflum, I, n. [incisus], a section, division,
clause (in a period) : quae.
inoIftiiB, P. of 2 incldo.
incitamentnin, I, n. [ incito ], an incitement,
inducement, incentive, stimulus: periculorum, i. e.
to endure: ad se tuendum ingens, Cu.: iucitaroen-
ta victoriae, Ta.
( inoitate ), adv. [incitatus]. — Only comp., of
speech, vehemently, rapidly : fluit incitatius.
inoitatio, Onis,/. [incito], an inciting, incite-
ment, rousing, instigating : languentis populi :
acris et vehemens. — Rapidiiy, speed: qui (sol)
tanta incitatione fertur, ut, etc — -Fig., vehcffnenee,
ardor, energy : animi, Cs. : orationis.
inoitatin% see incitate.
incitatus, adj. with comp. and sup. [P. of in-
cito], hurried, rapid, swift, at full speed: equo in-
citato se in hostes immittens : cnrsu incitato, Cs. :
ronndi incitatissima conversio. — Fig., vehanent,
ardent, rapid: cursus in oratione incitatior : Thu-
cydides incitatior fertur.
in-cito, ftvl, fttus, Are, to set in rapid motion.
Digitized by
^oogle
Incitua
898
includo
urge on^ hurry ^ hoMten, accelerate^ quicken: vehe-
mentius equoB incitare, Cs. : stellanim mottU in-
citantur : lintres magno sonitu remorum incitatae,
Cs. : ex castris sese, tallv outy Cs. : cum ex alto
se aestus inoitayisset, haa rubied tn, Cs. — P r o ▼
incitare currentem, epur a trilling horee, — To
irotiM, augment : hibernis (amnis) incitatus plu-
iis, nooUen, L. — F i g., to incite^ encourage, etimu-
late, rouee^ excite^ epur on : me imitandi cupiditate :
ingenium diligentia ex tarditate: oculoa incitat
error, 0. : suos sensQfl voluptuarioa : Caesarem ad
id b^um, Cs. : ad bellum incitari, L. : cuius libi-
dines ad potiundum incitarentur : incitabant (ani-
mura) connipti civitatis mores, S. — To inspire:
nam terrae tis Pythiam incitabat — To excite^
arouse^ ttir up: Catonero inimicitiae Caesaris in-
citant, Cs. : istos in me : opifices contra vos inci-
tabuntur: milites nostri pristini diei perfidift in-
citati, Cs. — To stimulate, excite, increase, enhance .-
consuetudo eloquendi celeritatem incitat
in-dtUB, a(y. [P. of * in-cieol, in rapid motion^
rapH swift : Delphini : basta, V.
In-olimo, kti, fttus, &re, to give a erg, make a
call, appeal, invoke : nt, si inclamaro, advoles, call
out: nemo inclamavit patronorum: volui inda-
mare, sed, eta, 0. : Curiatiis, uti opem ferant f ra-
tri, L.: comitem suum: FuMum nomine, L. — To
exclaim against, erg in remonstrance, rebuke : * quo
tu turpissime,* magna Indamat voce, H. : alios,
quid ceesarent, L.
in-olareaoo, rul, ere, to grow splendid, become
famous : nee tua gloria indaruisset, Ta.
in-olemen^ entis, adj, with comp^ unmerciful,
rigorous, harsh, rough, severe : dictator, L. : non
senatus inclementior fuit
inclementer, adv. with comix [inclemens],
rigorously, harshly, roughly, severely: increpantes,
L. : dictum in se inclementius, T. : inclementius
in te invehi, L.
Inclementla, ae, /. [ inclemens ], unmereiftU-
ness, harshness, unkindness : divtIm,V. : mortis, V.
inolinatid, Onis,/. [inclino], a leaning, bending,
inclining : corporis. — Fig., inclination, tendency,
bias, favor: ad meliorem spem: voluntatum: ani-
morum, L. — An alteration, change: temporum. —
Inrhet.: w(MnB,play.
inolinatua, tufj, with comp. [P, of inclino], tn-
clined, disposed, prone: plebs inctinatior ad Poenos,
L. : animus ad paoem inclinatior, L. : inclinatis ad
suspicionem mentibus, Ta. — Depressed, sunken:
vox, low. — Fig., sunken, fallen, broketi, deterio-
rated: ab excitata fortuna ad inclinatam: do-
mus, y. : oppida, 0. : copiae, K. : acies, Ta.
inoUno, &vl, fttus, ftre [CLI-I. I. IVans,, to
coMte to lean, bend, incline, turn, aivert: vela oon-
trahit malosque inclinat, L. : genua harenis, 0. :
super arces cursQs, 0. : sol meridie se inclinavit,
i. e. turned back, L. : inclinato iam in postmeridia-
uum tempus die: Saxa inclinatis per bumum
quaesita lacertis, lu. — To turn back, repttlse, drive
back: Roraana inclinatur acies, L. : quasdam acies
inclinatas iam et labantes, Ta. : inclinatum stag-
num, receding, L. — Fig., to turn, iticline, divert,
transfer : ut me paululum indinari timore vide-
runt, yi^ : se ad Stoicos : culpam in oonlegam,
lay, L. : haec animum inclinant, ut credam, etc.,
L. : indinari opes ad Sabinos videbantur, le.the
Sabines would be dominant, L. — To change, cdter^
abase, cause to decline: se fortana iftUnaverat,
Cs. : omnia simul inclinante fortunft, L. — H. /n-
trans., to bend, turn, incUne, decline, sink : sol
inclinat, lu.: inclinare meridiem sentis, H.: in
vesperam inclinabat dies, Cu. — To yield, give way,
retreat : ut in neutram partem indinarent acies,
L. — F i g., to incline, be inclined, be favorably dU-
posed: quocumque vestrae mentes inclinant: in
stirpem regiam studiis, Cu. : amicus dulcis pluri-
bus bisce . . . inclinet, H. : cum sententia seuatta
inclinaret ad pacem: eo inclinabant sententiae,
ut, etc., L. : inclinavit sententia, suum agmen de-
mittere, L. — To change, turn: si fortuna belli in-
clinet, L.: omnia repente ad Romanos inclinave-
runt, favored, L.
inoUtns, see inclutua
inolndo, si, sus, ere [1 in+claudo], to shut up,
shut in, confine, enclose, imprison, keep in : indu-
sum atque abditum latere m occulto : Fila nume-
rata porri, lu. : Heradeae sese, L^ : alios secnm,
V. : Teucri densft inclusere corona, dosed their
ranks around (bim), V. : habemus SC inclusum
in tabulis : dum sumus inclusi in his compagibus
corporis : Inclusae in pumice apes, V. : (animus)
inclusus in corpore : includuntur in caroerem
condemnati: inclusi parietibus: duces carcere,
L. : minora castra inclusa maioribus, Cs. : indusa
tda pharetra, 0. : suras auro, sheathe, V. : inclu-
sus carcere nassae, caught, lu. : corpora furtlm
Includunt caeoo lateri, V. : hue aliena ex arbore
germen Includent, ingraft, V. — To shut off, ob-
struct, hinder, stop up: limina portis, 0. : Pars in.
clusa caloribus Mundi, H. : dolor includit vocem :
spiritum, li. — To interweave : Inclusae auro ve-
stes, inwrougfU, V. : Inclusum buxo ebur, V.-^
Fig., to include, enclose, insert^ embrace, compre-
hend: illud, quod in iuris consultorura induditur
forroulis: animonim salus inclusa in ipsft est:
in huius me consill societatem: eos in cam for-
mam: odium inclusum sensibus: oratio libro in-
clusa, L. : (tempora) fastis, chronicle, H. : quaeria
antique me includere ludo, H.: alqd oration!:
intus inclusum periculum est — To restrain, cot^
trol: voluptates inclusae diutius: imperator nol.
Digitized by V^OOQIC
Inolnalo 81
lis inrifl inclusas angustiis, L. — 7b ofoiM, end: for-
■Han includet crastina fata dies, Pr.
inoloaio, 6nifl,/. [1 in+CLAV-], a thutting
up^ confinement : cuius (Bibuli)ii
inoluatiii F. of includo.
inolutua and inolitua (not incljtus), a(ff, [1
iD+CLV-]t edebrated^ renownied^ famouBy illuUri-
cutj glariom : Ulixes, H. : familiae maxime, L.:
factis, 0. : moeoia Dardauidum bello, V. : magni-
tudine mons, L. : gloria Palamedis famft, V.
inoootOB, P. of inooquo.
in-o5gitan% antis, a€(j.y thaughUetSf inoormder-
ate: m f uissem incogitaus, T.
in-odgitOb — , — t ire, to contrive, deaign:
fraudem socio, H.
In-cognitnai a<(/., not examined^ untried^ not
inveeliffcUed: de absente inoognitft causft statuere,
Sw : de incognitA re iudicare : sagitta incognita
transilit umbras, untraced^ V. — Not knowif un-
known: incognita pro cognitis habere: consilium:
quae omnia fere Gk&Ilis erant incognita, Cs. : ter-
tio (die) incognita sub hastft veniere, the unclaimed
property, L. : palus oculis incognita nostris, i. e.
unaeeny O. : res animos incognita turbat, atrange-
Maw, V. — Unknown, unpanuleUd, enormous: ser-
pens, O. : longi mensura incognita nerri, lu.
inoohatns, adj. [ P. of incoho ], begun, unfin-
ithed, ineomplete, imperfect: Veneris partem, quam
Apelles incohatam reliquisset, absolvere : rem tam
praeclaram incohatam relinquere.
inooho or (less correctly) inohoo, &vl, atus,
are, to begin, commence: signum ab alio incohatum
absolvere: initium sedis ab saltu, Ta. : Stygio regi
aras, L e. begim to aacrifice, V. : spem longam, en-
tertain, H.---Of a writer or speaker, to eaaay to treat,
open, begin to diacuaa,propoae : res attigit hie versi-
bus atque incohavit: alqd mihi nuper de oratori-
btts : nil altum, V. : incohante Gaesare de, etc.. Ta.
inoola, ae, m. and /. [1 in + CX)L-], an inhabi-
tant, resident (opp. advena) : de Af ricA et eius in-
colis, S. : ut hue novus incola venit, H. : incolae
paene nostri, cdmost our countrymen: Idumaeae
Syrophoenix portae, lu. : Cameren incola turba
Tocant, the natives, O. — An inhabitant : aquarum
incolae : rana stagni, Ph. : me obicere incolis aqui-
lonibus, native, H. — A foreign resident, sojourner,
immigrant: peregrin! autem atque incolae ofl9-
cinra : incola a Tarquiniis, L.
iiFCOlo, lul, — , ere, to be cU home, abide, dwell :
trans Rhenum, Gs. : inter mare Alplsque, L. : ubi
iocolere consueverant, S. — To inhabit, dwell in:
urbem : lacOs lucosque : terras : finis, H. : partem
Galliae, Cs. : patriam, L. : (insularum) pars a fens
nationibus incolitur, Gs. : incolitur urbis sedes,
V. : qui (loci) a quibusque incolebantur.
1^ inoompertua
inoolumiS) e, a<fj. [SGAL-], unimpaired, vnm-
jnred, unharmed, safe, sound, entire, whole : inco-
lumera sat scio fore me, si, etc., T. : civls incolumis.
servavi : incolumem exereitum transducere, Cs. :
incolumes omnes perveniunt, Gs. : rem p. tradere
incolumem : Dum stabat regno incolumis, in quiet
possession, V. : incolumes non redeunt genae, H. :
nulla incolumi relicta re, L. : a calamitate iudici.
inoolomltaB, fttis,/. [inoolumisl,yrMe{om/rom
harm, safety, security: incolumitati cirium consu-
lere : incolumitatem deditis pollicebatur, Cs. :
eorum, quibus salutem dedisti.
in-oomitatUB, a((/., unaccompanied, unattend-
ed, alofie : Andromache, V . : virtus incomitata bo-
nis, 0.
in - oommendatna, aifj., not commended ;
hence, given up, abandoned: tell us (sc. ventis), O.
inoommode, adv. with comp. and sup. [incom-
roodusj, inconveniently, unamUMy, un/orhtnately,
unaeasomMy : venire : accidit, Gs. : adversari, L. :
cum illo actum optime est, mecum inoommodius :
incommodissime navigare.
inconiinoditaa, atis, /. [incommodus], incon-
venience, unsuitableness, £sadvantage, damage, in-
jury : incoramoditas denique hue omnis redit, T. :
alienati animi : temporis, unseasonalAeness, L. :
Quot incommoditates accipies ! T.
Inoommodd, ftvl, fttus, ftre [incommodus], to
occasion inconvenience, be inconvenient, trouble, oti-
noy: scientift, etiam si incommodatura sit, gau-
deant : mihi, T. : nihil alteri.
inoommodnm, l, n. [incommodus], inconveni-
ence, trouble, disadvantage, detriment, tt^ry, mtt-
fortune, loss : ex incommodis Alterius sua ut oon-
parent commoda, T. : incommodi nihil capere : ex
his incommodis pecunift se liberare : propter mm-
iorum inoommodorum metum: miseraiis inoom-
moda nostra, V. : Multa senem cireumveniunt in-
commoda, H. : f erre incommoda vitae, lu. : aooidit
incommodum, tanta enim tempestas oooritur, ut,
etc., Gs. : id incommode tuo (facere) : quid iniqui-
tas loci habeat incommodi, Gs. : sine magno in-
commode civitatis: valetudinis.
in-oommodna, adj. with comp. and aup., m-
oonvenient, unsuitable, unfit, unaeaaonable, troitbia-
some, disagreeable: iter, T. : non incommoda aestate
static, Cs. : valetudo: non incommodiore loco,
quam, etc. : severitas morum, L. : navigare in-
commodumst, T. : aestimatio aratori : naves pro-
pugnatoribus, L. : in rebus eius incommodissimis :
patrem incommodum esse filio, troublesome.
in-oommutabilia^ e, a€{j., unchangeable, tm-
miUable: status rei p.
iii-oompertaa» a^., unascertained, unknown:
inter cetera vetustate incomperta, L^: id utrum
. . . an . . . incompertum est, L
Digitized by
Google
incomposite
400
inorementom
'v. [ incompositus J,
liens, L. : f ugere, Cu.
lOUfUMt
inoompoBlte. adv,
Qrder^ dMorderly : Temeni,
in-GompoflitUB (incon-), adj., unformed^ out
of order, diaordered, ditarranged, irregular : ag-
raen, L. : iDCompositi adveraud equestrem procel-
1am, L.: mot^s, uncouth^ Y . — Of style: inoompo-
sito dixi pede currere versQs Lucili, irregular, U.
in-comptus (inoomt-), acfj., disordered, dis-
hevelled, unkempt, unadorned: capilli, H. : caput,
PI. : nuda, nudU incompta capillis, 0. : apparatfls,
Ta. — F i g., of speech, artleta^ rude, unadorned :
oratio : are : (verstls), V., H.
in-ooncessos, o^/., not allowed, unlawful, for-
hidden: hymenaei, V. : ignes, 0. : spes, 0.
in-ooncinnuB, at^j., indegant, ungraceful, awk-
ward: alquis : asperitas, H.
in-ooncu88U% adj,^ unshaken,firm, unchanged:
proximorum certaminibus, Ta. : pax, Ta.
incondite, adv. [inconditus], confuaedly, with-
out order : incondite f undit quantum potest
in*Conditu% adj., without order, irregular, dis-
ordered: acies, L. — Fig., confused, unformed,
rude, disordered: ius civile: genus dioendi: car-
niina, L.: haec incondita Montibus iactabat, V. :
libertas, L. — Sing, n. as subst. : alicuius inconditi
sententia.
inodnsiderantia, ae, /. [incon siderans], want
of reflection, inconsiderateness : alcuius.
inconsiderate, adv. [ inconsideratus ], incon-
siderately, rashly : agere ! dicere.
in-cdnuderatufli acK, with comp, and sup,, not
considered, headstrong, thoughtless : cupiditas : in-
cou.t^ideratissiroa temeritas. — Of persons, thougfU-
less, heedless, inconsiderate : aXquis: inconsideratior,
quam, etc., N.
in-con8dlabili% e, atifj.t inconsolable: vein us
(mentis), 0.
in-o5n8tan% antis, adj. with eomp^ changeable,
fickle, capricious, inconsistent: ridicule: quid in-
constantius Deo ? : litterae.
inconstanter, adv. with sup. [ inconstans ],
capriciously, inconsistently: iactantibus se opinio-
nibus: negare, L. : haec dicuntur inconstantissime.
incdnstantia, ae, /l [inconstans], inconsistency,
inconstancy, changeaoleness, fickleness : hominis :
levitate implicata: inconstantiae famara vereri:
rerum, 0.
inconsolte, adv. with comp. [ inoonsultus ],
unadvisedly, inconsiderately: dicere: commissum
proelium, L.: inconsultius procedere, Cs. : paulo
inconsultius adgredi, S.
in-oonsnltoa, a€(j.y not considted, unasked: in-
eoDSulto senatu, L. : Incousulti abeunt, without.
advice, V. — Unadvised, inconsiderate, inducreeU
homo: inoonsultus haberi, H.: ratio: pugna, L.
in-oonsumptaa, adj., unconsumed, undimit^
ished: turis pars, 0. : iuventa, i. e. eternal, 0,
in - contaminatUB, adj., undefiled, pure: ne
quid inconiaminati sit, L.
in-contentnSi adj., unstretched, relaxed: fides,
out of tune.
in-continena, tis, adj., incontinent, immoder-
ate, intemperate : Tityos, H. : manus, H.
incontinenter, adv. [ incontinens ], immoder-
ately, intemperately : nihil esse faciendum.
incontinentia, ae,/. [incontinens], greediness,
incontinence : de incontinentia disserere.
in-conveniena, entis, adj., not accordant, un-
suitable, dissimilar : corpus, Fh.
in-ooqn5, coxl, coctus, ere, to boil dovon, boil,
seethe: iuulas, H. : radices Baccho, in wine, V. :
Illic sucofl, 0. — To dye: vellera Tyrios inoocta
rubores, V.
in - correctafli o^*., uncorrected, not revised:
opus, 0.
incorrupte, adv, with comp. [incorruptus], un-
corruptly, justly: iudicare: incorruptius iudicare.
in-cormptna ( inoonr- ), adj. with sup., uii-
spoiledj uninjured, uncorrupted: sucus: templa,
L. : litterae, not tampered with. — F i g., unspoiled,
uncorrupted, unctduUerated, genuine, pure : sensds ;
ludiciuin, uprigfU: fides, H. : genus disciplinae,
L. — Unbribed, unseduced, incorruptible: testes:
amici, S. : custos incomiptissimus, H.
in-orebreaco (-beaco), brul, — » ere, to quick'
en, grow, increase, rise, spread: ventus : auster in-
crebrult, Cs. : increbrescente vento, rising, L. :
nemorum murmur, V.: si increbruit aura, H. : nu-
merus: rem ad triarios redisse, proverbio incre-
bruit, grew into a proverb, L. : quae (disciplina)
increbruit : late Latio increbrescere nomen, V.
in-oredibilia, e, ac(j., not to be believed, incredi-
ble, beyond belief extraordinary, unparalleled: leni-
tas, Cs. : res : rerum fama, V. : incredibile hoc mi
obtigit, T. : incredibile est, quam multa fuerint :
incredibili modo, H. : incredibile memoratu est,
quam, etc., S.
incredibiliter, adv, [incredibilis], incredibly^
extraordinarily: delector: pertimuit.
in-credulua, unbelieving, incredulous : odi, H.
inorementom, I, n. [\ in + 1 CER-], growth,
increase, augmentation : vltium incrementa: mul-
titudinis, L. — F i g., growth, increase: iniuriae, qua-
rum incremento bellum exarsit, L. — An addition,
increment: summo bono adferre incrementum:
res tantis augesccre incrcmentis, L. : incremento
renovari, reif^oreement, Cu. : magnum lovis, addi'
Digitized by V^OOQ IC
increpito
401
incorloftuft
(ion to Uu family (i. e./oater-chil(I),Y, : domOs, to
an estate^ lu. — A trairdng-tchooly discipline: du-
curo incrementa, Cu.
increpito, — , — , ftre, freq, [increpo], to keep
chiding^ nrge^ scoldy nag, harass with words: quid
increpitas? V.: vocibus, Ca. : verbis, L. : Belgas,
Cd. : acstatera seram, mock at, V. — 7\> urge^ en-
courage: turn Bitiae dedit increpitans, V.
in-crepd, ul, itus, ftre, to sounds resound^ rustle^
patter^ rattle, whiz: discus iucrepuit: Corvorutn in-
jrepuit exercitus alls, V. : Increpuit malis (canis),
mapped^ V. : tuba terribilem sonitiim Increpuit, V.
— To transpire, be noised abroad: increpuit suspi-
tio turaultds: s\ quid increparet terroris, L. — To
cause to resound, make crash : cum luppiter atras
Increpuit nubls, 0. : ut credam pectus increpare
carmina, disturb, H.— To npbraid, chide, scold, re-
buke, reprove: gravioribus probris, L. : Gaesarem :
maledictis omnia bono?, S. : equos ictu Verberis,
0. : me lyrft, Ne, etc., H. i cunctantfs arma capere,
urged, L. : ad contionem, to speak angrily, L. :
praefectt graviter increpiti, rebuked, L.^/o cen-
sure, inveigh against: viri discessum : fugam.
in - cresoo, evi, — , ere, to grow upon : cuti
squamas increscere, 0. : saxum increscere ligno,
ffrow over (i. e. encroach upon), 0. — To grow, swell,
be swollen: lacrimis quoque flumina dicunt Incre-
vLs-^e suis, 0. — To grow into: seges iaculis incre-
vit acutis, V. — F i g., to increase, grow, be augment-
ed: audacia, L. : animis discordibus irae, V.
inoretus, P. of incerno.
In - cruentatUB, adj., not made bloody, un^
wounded: Inque cruentatus Caeneus, 0.
in-cmentUfli adj., bloodless, without bloodshed:
victoria, S. : exercitu incruento, tnthout loss, S, :
Darium incruentua devicit, L. : pax, Ta.
in-orosto, — , — , ftre, to coat, incrust: vas, H.
in-oubo, ul, itus, ire, to lie upon, rest on : Pel-
libus stratiB, V. : umero incubat haata, rests up<m
her shoulder, 0. : caetria auperpoaitia incubantes
flumen tranavere, L.: aper Erymantho Incubat,
lies dead, 0.— F i g., to brood over, watch jealously
over: pecuniae ape atque animo: divitiis, V. ; pu-
blicia thcnaauria, L. — 7b settle on, brood over :
ponto nox incubat atra, V.
(in-oudo), — , 8U8, ere, to forge with the ham-
WW-.— Only P. perf : lapia, an indented stone (of
a handmill), V.
inoolco, ivl, Stns, are [in+calco], to tread in,
*^^ead domi ; hence, in discourse, to force in, drag
n:: Graeca verba: inculcata invenias inania ver-
ba, i. e. superfluous.— To force upon, impress o%
inculeate, insist: id quod inculcetur, pcroipere:
oculis imagines : ae auribua nostris, intrude: in-
calcatum est Metello, te aratorea evertiaae: ut
nominaret, etc
in-oiilpatn% adj., blame/ess : vita fidesque, O.
inculte, adv. with cotnp., without refinement,
coarsely: vivere: incultius agitare, S. — Of speech,
roughly, rudely : dicere.
1. in-cultofl, adj. with comp., uniilled, unculti-
vated ' ager : solum : loca, S. — Plur. n. as subst. :
culta ab incultis notare, L. — Wild, uncultivated:
aentes, V, — Neglected., unpeopled, abandoned : via :
quid incultius oppidis ? — utidressed, unadorned^
disordered, unpolished, neglected, rude: corpus:
canities, V. : genae, disfigured, 0. : homo vita : in-
docti incultique, without education, S. : homines,
L. : versOs, rude, H. : ingenium, H.
2. in-cultUB, Qh, m., want of cultivation, neg-
lect: incultu foeda eius (loci) faciea, S. : honorea
desertoa per incultum, L.
incumbo, cubul, cubitus, ere [CVB-], to lay
one.'ielf lean, press, support oneself: in acuta, L. :
in gladium, /aW on; toro, v.: validia incurabere
reniis, beiui to, V. : tecto incubuit bubo, perched
on, 0. : ferro, fall on,(X— To lean, incline, over-
hang: ailex incumbebat ad aranem, V.; ad vos,
0. : laurua Incumbena arae, V. — In war, to press
upon, throw oneself : in hostem, L. : Unum in locum
totam periculi molem incubuisse, L. — Fig., to
press upon, settle on, burden, oppress, weigh upon:
Incubuere (venti) mari, V. : tempesus silvis Incu-
buit, v.: febrium Terria incubuit cohors, H.— 7b
make an effort, apply oneself, exert oneself, take
pains with, pay attention to : Tum Teucri incum-
bunt, V. : nunc, nunc incumbere tempus, 0. : hue
incumbe, attend to this: et animo et opibua in id
bellum, Cs. : omni studio ad bellum : acriua ad
uldacendaa rei p. iniurias: ut inclinato (iudici)
incumbat oratio, influence t fato urguenti, i. e. ac-
celerate, V. : aarcire ruinas, V. : suia viribua incu-
buit, ut, etc., L.— 7b incline, choose, be inclined to,
lean towards: eoa, quocumque incubuerit, impel-
lere, whithersoever he may tty: eodem incumbunt
rauin'cipia, are inclined: inclinatio incubuit ad
▼irum bonum : in cupiditatem.
in-otinabnla, drum, n., a cradle: pueronim:
Bacchi, 0. : ab incunabulis imbutus odio, i. e.from
childhood, L. — A birthplace: nostra, Enn. ap. C. :
deorum : lovis, 0.— F i g., the elements, beginnings:
oratoris: doctrinae.
in-ouratns, adj., uncured: ulcera, H.
^ incurla, ae,/. [2 in+cura], want of care, nsg»
ligence, n^lect : militea populi R. incuria fame
conaumpti : vel tolerantia, Ta. : maculae quaa in-
curia fudit, H. : rei maxime necesaariae.
inouridae, adv, with comp. [inourioaua], ear^
lessly, negligently: caatra poaita, L,: incurioaiua
agere, Ta.
in-cnri5aii8, a^,, careless, negligent: auonim
aetaa, Ta. : aerendis f rugibua, Ta.
Digitized by V^OOQIC
InotuTO
402
ind«bitiis
in - onxTO, curri and cucurri, curaQrus, ere, to
run tnto, run v/xm, rush at^ make an attack : Go-
nixi incurrunt hastis, V. : aniens in columnas : in
hostis, S. : in Maoedoniam, invade, L. : in me, run
against : armentis incurrere fortibus, 0. : levi ar-
maturae tiostium, L. : Mauris, S. : Romano (i. e.
Roraanis), H. — To extend to^ border on: agri, qui
in publicum Campanum incurrebant. — Fig., to
run against, fall into, incur, meet : in maximam
fraudem, fall into : in diffieultatem : non solum
in oculos, sed etiam in voculas maleYolorum. — To
run <igainst, strike against, offend, stumble : qui in
tantis tenebris nusquam inoarrat ? : in eum. — To
befall, happen, occur to: casus, qui in sapientem
potest incurrere : in ipsos etesias.
inonrflio, Onis, /. [in+1 CEL-], a running
against, onset, assault, attack: atomorum: sedi-
tion is, outbreak: armpttorum. — A hostile inroad,
incursion: in finis Romanoe incursionem facit,
L.: Suebos ab Cherusois incursionibus prohibere,
on the side of, Cs.
inoQiftO, ftvl, atus, hTe,freq. [incurro], to run
into, run against, strike against, assaiUt, attack:
agros, L. : in agmen Roman um, L. : agmen incur-
satum ab equitibus hostium, L. : delphines altis
Inoursant ramis, 0. : Rupibus, run upon, 0. : in-
cursabit in te dolor mens, I e. will vent itself.
inoursoB, Qs, m. [in + 1 OEL-], a running to,
hurried approach, rush, dash: ad defendendum,
Gs. : aquarum, 0. : Ventorum, 0. — An assault,
attack, onset: equitum incursQs sustinere, Cs. :
primo statim incursu, at the very first onset, L. :
luponim, V. — ^F i g., an impulse, effort : IncursOa
animus varios habet, 0.
inourvatufl, a<ff. [F. of incurro], bent, crooked,
bowed: bacillum: membra dolore, O.
inourreaod (-viaoo), — , — , ere [incurvus],
to begin to bend: bacarum ubertate, Enn. ap. C.
inourro, ftvl, fttus, ftre [incurvus], to bend, bow,
curve : flexos arcQs, V. : remos, Ct.
in-ciinnifli a<fj., bent, bowed, crooked, curved:
adcurrit Incurvos tremulus, T.: statua senilis:
lateres, S. : bacillum : aratrum, V.
liion% Qdis,/. [in+GVD-], an anvil: sine folli-
bus et incudibus : Impositos incudibus ensis, V. :
poflitis ineudibus, i. e. having eKtablished smithies,
V. : novi Incude diflBngere ferrum, H. — ^P r o v. :
eandem incudem tundere, hammer away at the
same thing. — Fig.: incudi reddere TersOs, re-
(oucA, H. : in ipsa studiorum incude positi, i. e.
still occupied with t?ieir education, Ta.
iaouaatio^ 5nis,/. [incuso], a blaming, denun'
datum: vitiorum.
inooso^ ftvl, &tu8, ftre [1 in+causa], to accuse,
complain offindfatUt with, blame: te absentem,
T. : Belgas, qui se dedidissent, Gs. : alqro gniTi-
ter, L. : alqm luxOs, Ta.: Multa se, qui non acce-
perit, etc., V. : foedus viouiti hospiti, L. : iniurims
Romanorum, L. : angustias stipendii, Ta. : se pro-
ditos, L. : in Blaesum multa, Ta.
1. inousam, F. of incutio.
2. (inouBStii, Qs), m. [incutio], a shock, dash-
ing against (only cU>l. sing!) : armorum, Ta.
in-ouattdditaB, not wiUched, unguarded: ovile,
0.— Neglected : dienun observatio, Ta. — Not oom»
cealed: amor, Ta.
incosoB, F. of incudo.
inoutid, cussi, cussus, ere [in+quado], (o wMtl
against, cause to strike: imber grandinem incu-.
tiens, Gu. : colaphum servo, box the ear, lu. : Gallo
scipione in caput incusso, L. — ^F i g., to strike into,
inspire with, inflict, excite, produce: timor incutitur
ex ipsorum periculis : terrorem rationis expertibos :
tibi pudorem, make blush, H. : consuli foedum nun-
tium, bring bad news, L. : vim ventis, V. : animis
formidinem, Gu. : negoti tibi quid, make trouble, H.
indagatio, dnis,/. [1 indago], a tracking out,
investigation: initiorum: veri.
indagatrix, Icis,/. [1 indago], she who investi-
gates, a searcher : philosophia virtutis.
1. Indagd, fivl, fttus, ftre [lndu+1 AG-], to
trace out, track : canis natus ad indagandum. —
F i g., to investigate, explore, hunt for, trail: quod
in causft quaerendum est : indicia exiti : de re p.
2. indago, inis, /*. [indu + 1 AG-], an encircling
with toils, surrounding : saltQs indagine cingunt,
v.: indaginis roodo silvas persultare, Ta. : velut
indagine Samnites agere, hunt like gam/e, L.
inde, adv. — Of place, /rom thaJL place, thenes:
si te inde exemerim (i. e. ex pistrino], T. : mansi
Galibus, inde has litteras dedi : in provinciam
exire, atque inde contendere, Gs. : baud procul
inde ubi est, etc., L. : sese recipere inde quo, etc,
Gs. : nihil inde Obstabit, etc. (i. e. ab Ausonia), V.
inde degustare (i. e. de sanguine), S. — Of persons
nati filii Duo ; inde hunc adoptavi, of them, T.
rege inde sumpto (i. e. ex Sabinis), L — Of source
or cause, thence, therefrom, therefore: ex avariti&
. . . inde omnia scelera gignuntur : Inde fit ut,
etc., H. : Inde genus durum sumus, O. — Of time,
from that time, thenceforward, since: inde usque
repetens, etc. : haec nuper notitia est, Inde adeo
quern, etc., T. : sue iam inde vivere ingenio coepit,
L. : iam inde a pueritift, from our very boyhood,
T. : iam inde ab ortu, ever since. — After that, there-
after, thereupon, then: victi Rutuh, inde Tumos,
etc., L : altera castra sunt adorti, inde tertia, dmn-
ceps reliqua, Gs. : inde loci, next.
in-debituB, acfj., not owed, not due: non inde-
bita posco, only my rights, V. : praemia, 0.
Digitized by V^OOQ IC
IndeoUnatns
408
in-daolinatOB, atfj.^ tmchang^ eomtaiU: ami-
00, 0. : amicitia, 0.
indeodre, adv. [indeoonis], unbecomingly^ in-
decently: facere: baud indecore, Ta.
indeoorlSy e, tuf?. [2 in+decus], unseemly^ in-
yloriou$y ignoble^ dishonorable^ cowardly: non inde-
oorera te reliquit, V. : Non erimus regno indecores,
no dishonor^ V. : aliae Kec genus indecores, V.
indeooro, — ^ — , are [2 in +decuB], to diagraee^
dufigure : Indeoorant bene nata culpae, H.
In-deodrua, a^j.^ unbecoming ^ unaeemly^ un-
tightly: motQs, L. : Non indecoro pulvere sordid!,
I e. honorable^ H. — Hur, f. as wbet.^ ill-favored
women, — F i g., without fame, of no repute : Tre-
bellius, Ta. — Unbecoming^ diagraceful : indecorum
est locis uti communibus.
in - defeiunis, a<ff., unprotected^ undefended:
Capua, L. : inauditus et indefensus, Ta.
in - defessos, a^'., unwearieel, indefatigable:
dextra, V. : agendo, 0. : Germaui ob prospera, Ta.
in-defletn% adj.^ unlamented: animae, O.
in-deieota% <kj)'., not thrown down : domus, 0.
in-delebillB, e, atfj.^ imperishable : noroen, O.
in-delibattui, o^^*., untouched^ intact: opes, O.
indemnatufli aeU, [2 in+damnatus], uncon-
demned, unsentencea: indemnatum necare, S. :
cives : boc indemnato indictft causa, L. : matbe-
maticus, lu.
in-deploratnai a(fj.^ unwept: me, 0.
in-deprensns, adj., undetected: error, V.
indeptos, P. of indipiscor.
in-desertns, aefj., not deserted: regna, 0.
in«destiictua, adj.^ untouched, unhurt : abibo,
O.
in-detonsuB, atff., with unshorn hair, 0.
in-devitatns, a<fj., unavoided, sure: telum, 0.
index; dicis« m. and /. [ in + DIG- ], one who
points out, a disposer, discoverer, inform/er^ wit-
ness : falsuB, S. : baec omnia indices detulerunt —
An informer, betrayer, spy: vallatus indicibus:
saeptus armatis indicibus : silex, qui nunc dicitur
index, traitor's stone^ 0. — An index, sign, mark,
indication, proof: complex^, benevolentiae in-
dices : vox stultitiae : auctoris anulus, 0. : lanum
indicem pacis bellique fecit, L. — A title, super-
scription, inscription: deceptus indicibus libro-
nim : tabula in aedem cum indice hoc posita est,
L. — A forefinger, index finger : pol lex, non index :
indice monstrare digito, H.
in-dioen% entis, ac(;., that does not sav: Non
me indicente haec fiunt, not without my telling, T. :
me indicente, L.
indSoitim, I, n. [ l in+DIC-l, <> notice, infer-
fiM^iofi, diMcmeiry, disclosure, charge^ emdsmee: id
anus inihi indicium fecit, T.: falsum, S.: crimen
indicio Ayilli comprobabatur : res per indicium
enuntiata, Cs. : indicii poena, 0. : sed ipse depre-
hensus indicium profitetur, turns state's evidmos,
S. : indicio permisso, qui ager . . . indici praemium
constitutum, L. : infandum, calumnious, V. — A
permission to give evidence, immunity as informer :
reus erat indicium postulaturus : tibi mdicium
postulas dan. — A sign, indication, mark, token,
proof, evidence : certissima sceleris : oorrupti in-
dici : insigne meae erga te benevolentiae : Indicio
de se ipse erit, serve as proof, T. : ei rei sunt in-
dicio sedecim volumina, N. : Terais viarum indiciis,
tracks, y. : Indicia reoentia, novel words, H. : mihi,
quale ingenium haberes, indicio fuit oratio, T. :
quam vere foret indicatum, oratio indicio f uit^ N.
1. indioo, &vl, fttus, ftre [index], to point out,
indicate, inform, show, declare, disclose, make known,
reveal, betray : de ooniuratione, S. : causam pestis,
L. : indicatis deprehensisque intemuntiis, Os. : ali-
quid in volgus, make known : rem dominae : scu-
torum multitude deprehendi posse indioabatur:
ut libelli indicant: lacrimis dolorem, N. : boo ret
ipsa indicat, T. : me tabula indicat Suspendisse,
eta, H. : Id esse venim parva haec fabella indicat,
Ph. — 7b betray, accuse, inform against: se: oon-
scios delendae tyrannidis : me vobis. — To appraiss,
value, put a price on: ut sibi fundus indicaretur.
2. in-^oo, dixl, dictus, ere, to declare publicly,
prodaim, publish, announce, appoint: concilium
m diem certam, Cs. : forum, V. : ieiunia, H. : dies
indicta pugnae,L.: funus ut indicatur, <Aa/ invita-
tions be issued: divOm templis honorem,a thanks-
givina, V. : dis bellum indictum : Aeneadis bella,
V . : in diem certam ut ad lucum conveniant, L. :
qui ipsi sibi bellum indixissent, are their own ene-
mies.— Of an assembly or march, to summon, con-
voke, order: Galliae concilium Bibracte indicitur,
Ob. : exercitus omnis Aquiloniam est indictus, L.
— To impose, enjoin, inflict: tribute populo indio-
to, L. : pondus argenti alcui, Ta. : iter ad regem
Latinum primis iuvenum, V.
1. indiotnai P, of 2 indico.
2. in-diotnSi adj., not said, unsaid: Quod die- 1
tum, indictumst, T. : ea ut indicta sint, revocare
L. : carminibus nostris indictus, unsung, V. : in^
signe, adhuc Indictum ore alio, H. : indicti causi
interfecti, without a hearina, Cs. : indicti causi
damnati. — Plur. n. as suost. : proferre indicta
prius, novel themes, H.
Indionii adj., of India, Indian, T., H., O., lo.
indidem, adv, [ inde ], from the same place .
quos homines ? indidemne Ameria an ex urbe ? :
Thebis, likewise from Thebes, N.: additi erant
Bruttiorum indidem perfugae, also from Sicily, L.
Digitized by V^OOQ IC
indiflerens
404
indiaertua
^^From the tame thing, f mm the same eouree, unde
simile dud potest indidem verbum: venena, L.
in - differens, entis, adj., not to be aottgfU or
thttnned, indifferefit, neither good nor evil.
indigena, ae, a^, [indu+GEN-l, sprung from
the land, native, indtgenoue: miles, L. : Fauni
Nymphaeque, V. : apri, 0. — As eubet, m., a native,
ton of the soilt maiores eorum, L. : hoc indigenae
yivebant more, aborigines, lu.
indigena, ntis, adj. [ P. of indigeo ], in want
of, needing : mei : alienarum opum, N. — Plur. as
subst,: indigentibus benigne iAoeve, the poor,
indigentla, ae, /. [indigens], need, want, indi-
gence.' ab indigenti& orta amicitia. — Insatiable-
ness, insatiable desire: est libido inexplebilis.
indigeo, ul, — , Sre [indu+egeo], to need, want,
stand in need of, demand, require: bona existima-
tione: pecuniu, X. : rebus, quae ad oppugnationem
sunt Usui, Cs. : huius patris, T. : bellum indiget
celerltatis: quorum indiget usus, V. — To long fir,
desire : auri : tui consili.
1. Indiges, etis, m. [indu+GEN-], a deified
hero, patron deity (of a country) : Indigetem Ae-
neam . . . Deberi caelo, V. : Indigctes di ( old
prayer), L.
2. indiges, is, adj. [indu+EG-], needy, indi-
gent, Pac. ap. C.
in-digestus, adj., unorganized, without order,
confused: moles, 0.
indignabondoB, adj. [indignor],/ti27 of indig-
nation, enragedt muliebriter, L.
indignandua, acfj, [P, of indignor], to be de-
spised, dntei-ving contempt : (vestis) lecto, 0,
indignana, antis, acfj. [P. of indignor J, impa-
tient, rSuctant, indignant : venti, V. : ursi, 0.
indignatid, onis,/. [indignor], displeasure, in-
dignation, disdain : Uberrima, H. : indignationem
movere, L. : publicae, expressions of indignation,
L. — I n r h e t., an appeal exciting indignation. —
A provocation, occasion for indignation : ne qua
indignatio desit, lu.
indignatoa, cuij, [P, of indignor], angered, re-
luctant t Vita f ugit sub umbras, V.
indigpe, adv, with comp, and sup. findignus],
unworthily, undeservedly, dishonorably, shamefuUy:
Facis iniuriam illi,T.: indignius obtrectatum esse,
ne, etc : indignissirae interire, Cs. — Angrily, in-
dignantly : neque indigne fero, quod speravit,
etc. : eum sibi anteponi, indigne ferebant, took it
ill, N. : Tobis quid hoc indignius ferendura ?
indignitaa, atis, /. [ indignus 1, unworthiness,
witness, shamefufness : propter indignitatem repu-
diatus: rei, Cs. — Unworthy conduct, insult, indig-
nity, outrage, baseness: Omuls indiguitates per-
ferre, Cs. : inpensius ib indignitas crescere, si,
etc., L. — Indignation, resentment: tacita: indigni*
tate angere auimum, L.
in-dignor, atus. Id, dep. [indignus], to deem
unworthy, be indignant, deipise, resent, be offended
ea, quae indignentur adversarii : suam vicein, L.
pontem indignatus Araxes, disdaining to bear, V.
indignantes milites, quod, etc., Cs.: quod sola ca-
reret Munere, V. : vinci, 0. : parere client!, lu.
Indignatur narrari cena, etc., \. e. is not fit, H.
regem ad causam dicendam evocari, Cs.
in-dignua, adj. with comp. and sup., unworthy,
wuUserving, unfit : senator Toluerat fieri, quamvis
indignus : indignissirai candidati, L. : poeta, in-
competent, H. : te omni honore indignissimum iudi-
cat : magnorum avorum, V. : indigui erant qui
irapetrarent ? : indignus quem mors tam saera
maneret, lu. : ut a vobis redimererour, L. : indigni
fratemum rumpere foedus (i. e. quos non decet),
H. — Not deserving, undeserving: calamitates ho-
minum indignorum, undeservedly suffering: Cur
eget indignus quisquam ? H. : indignus iniuria
hac, T. : indigna laedi Crura, 0. — Of things, un-
worthy, unbecoming, shameful, intolerable, severe,
cruel, harsh : iniuria, T. : lictoribus indignum in
raodum mulcatis, L. : indienis modis acceptus, T. :
indignissima mors: aliquid pro indignissimo ha-
bere, L.: hoc uno sol quicqnam non vidit indignius :
amor, not returned, V, : nulla vox populi R. ma-
iestate indigna, Cs.: nihil facere fide sua indignum,
N. : studiis labor, lu. : digna atque indigna relatu
Vodferans, V. : id auditu dicere indignum, L. :
indignum est a pari vinci, indignius ab inferiore :
Nee fuit indignum superis, bis, etc, I e. deemed
too severe, V. : indignum ! shame I 0. — Plur» n. as
subst. : indigna pati, outrage, L.
indigna, ac(j. [1 in+EG-], needing, in wantt
nullius, S. : nostrae opis, V.
in-diligena, tis, adj, with comp., careless, heed-
less, negligent: nimium, T. : pater familias, N. :
si indiligentiores fuerint, Cs.
indHigenter, adv, with comp. [ indiligens ],
carelessly, heedlessly, negligently : nihil ab eo (fac-
tum) : praesidia indiligentius servare, Cs.
indiligentia, ae,/. [indiligens], carelessness,
heedlessness, negligence : litterarum missarum : Ae-
duorniii, Cs.
indipiacor, eptus, I, dep, [indu-f-apiscor], to
obtain, attain, reach, seize . navem, L.
in-direptna, adj., unplundered: Capitolium,
Ta.
in-diaoretua, adL undistinguishable, not hunm
apart : proles suis, V. : voces, confused, Ta.
indiaerte, not eloquently: conlaudare.
in-diaertna, cuJfj., not eloquent: Academicus.*
prudentia, at a loss for words.
Digitized by
Google
indlapositaft
ln-di8po8ita% tufj.f without order ^ confused:
Apud Vitellium omnia, Ta.
in-dissolnbilis, e, adj., indesiruetible,
in-distincttis, (idj., ^mdUtinguuhed, eon/used:
coroUaef Ct. : defeiisio, Ta.
indittiB, adj. [P. of indo], put on, laid on, im-
posed, viiiciila, Ta. : custodes, Ta.
individnum, I, n. [individuus], an atom, indi-
visible particie.
in-^vidnns, acfj., indivisible: corpora.
Indo, didi, ditus, ere [1 in+do], to put into, in-
sert: digltos (in the thongs of the javelin), 0. :
venenam potioni, Cu. : novos rit&!«, to introduce^ Ta.
— Fig., of a name, to give, apply, confer: artifici-
bus . . . nomen histrionibus inditum, L. : ab inopia
Egerio, L. : quibus nomen ex re inditum, S.
in-docilio, e, adj,, not teachable, not to be taught,
indocile: niiuis: cullura (tigriura), tameless, H. :
pauperiem pati, H. — Untaught, unlearned, igno-
rant: genus, v.: viae, Pr. — Unpolished, rude : In-
docili numero moUit opus, 0. — Not to be taughf.,
incommunicable: usQs disciplina.
in-docte, adv. [indoctus], unleamedlg, unskiU
fully: facere.
In-dootUB, adj. with comp., untarqht, un-
learned, uninMructed, ignorant, unskilful: multi-
tudo: habitus indoctior: Cantabrum indoctum
inga ferre nostra, H. : pilae discive trochive, H. —
Neut. adverb : canet indoctum, toithout skill, H. —
As subsi. m. : non apud indoctos loquor : Non tu,
indocte, solebas, etc., V.
indolentia, ae, /. [in-dolens (2 in-)], freedom
from pain, insensibility.
indole% is,/, [indu + 1 0L-], an inborn qual-
ity, natural quality, nature: in frugibus pecu-
dibuaque, L. — Native quality, nature, character,
genius, disposition: adulescentes bona indole prae-
diti : virtutum atque vitiorum, L. : tanta, V.
indoleaco, lul, — , ere [* in-doleo], to feel pain,
smart, ache, be grieved, be distressed: indolui, 0. :
qui non indoluerit : successurumque Minervae in-
doluit, 0. : malis, 0. : id ipsum indoluit luno, O.
in-doxnitua, adj., untamed, ungovernable, wild:
equus, H. : indomitH cervice feri, H. — Unsubdued,
unrestrained, indomitable : pastores, Cs. : agrico-
ke, V. : dextra, unconquered, 0. — F i g., unre-
strained, unbridled, indomitable: undae, H. : licen-
tia, unbridled, II. : cupiditates animi : irae, V.
in-donuio, IvI, Itu^, ire, to fall asleep on, sleep
upon: congestis undique saccis Indorrais, H. : In-
dorroit unctis cubiiibus, H. — F i g., to sleep over, do
negligently, be careless about : in ist o homine colen-
do: tantae cau.^ae : malis suis, Cu.
in-dotatua, adj., unportioned, portionless: (vir-
405 Inductio
go), T. : sorer, H. — F i g., unadorned, poor : ar.s.-«
Poet: corpora, without funeral /ionorSf 0.
indu, old for 1 in ; see indipiscor, indoles, in>
duperator, industrius, indutiae.
in-dnbito, — , — , ftre, to throw doubt upon, ex-
press distrust of: Viribus tuis, V.
in-dubiu% adj., not doubtful, certain: inno-
centia, Ta.
(induciaeX see indutiae.
in-duc5, daxi (indQxtl for indllxisti, T.), duc-
tus, ere, to lead in, bring in, introduce, conduct, lead
up, bring forward : metuens induceris (i. e. in do-
mum), H. : legionis principea (sc. in urbem), L. :
turnias inducit Asilas, heads, V. : hostis in curiam :
cohortem in medics hostis, S. : principes in cornua,
lead against, L. : mensorem arvis (i. e. in arva), V.
— To bring forward, exJiibit, represent: a me gla-
diatorum par inducitur: fubula quern miserum
vixisse Inducit, H. — To put on, clothe: tunicam in
lacertos : manibus caestQs, V. : tunicaque induci-
tur artQs, V. — To draw over, spread over, overlay,
overspread : super lateres coria, Cs. : ubi suos
Aurora induxerat ortiis, V. : pontem, Cu. : pulvis
velut nube inducta, etc, L. : Inducto pallore, i. e.
turning pale, 0. : varias plumaa, H. : terris Um-
bras, H. : humanam membris formam, 0. : scuta
pellibus, cover, Cs. : fontls umbrft, V. : fontibua
umbras, V. : (victima) inducta comibus aurum, O.
— Of words in a wax tablet, to smooth over, strike
out, erase: nomina: senatQs consultum, repeal:
ut induceretur locatio, be cancelled. — Fig., to bring
in, introduce : tbiasos Bacchi, V. : morem iudicio-
rum in rem p. : pecuniam in rationem, set down
in the account: ager ingenti pecunia vobis indu-
ceiur, will be charged — In speaking, to introduce,
represent, describe: Gyges inducitur a Platone:
Tircsiam : consuetudiuem. — To move, excite, per-
suade, induce, mislead, seduce: emptorem, H. : ani-
mum in speni : animum ad meretricera, T. : pretio
inductus, V. : promissis aliquem : CarthaginiensTs
ad bellum, N. : quem, ut mentiatur, inducere pos-
sum.— In the phrase, in animum inducere, to per-
suade oneself, reeolve, determine, conclude: nemo
alteri concedere in animum inducebat, L. : po-
stremo Caesar in animum induxerat, laborare,
had determined, S. : consules ut pronuntiarent, in
animum inducere, L. — In the phrase, animum in-
ducere, to bring one's mind, resolve, conclude, sup-
pose, imagine : id quod -aiiiiimm induxerat pau-
lisper non tenuit: animum inducere, contra ea
dicere : cantare, H. : qui huic adsentari animum
induxeris, T. : induceri' animum, ut oblivisceretur,
etc. — To entrap, ensnare, delude: socios.
inductid, Onis, /. [1 iu+DVC-], a bringing
in, introducing, production, admutsion: aqnanun
inductiones: borum (iuvenum in circum),yof ea^
Digitized by V^OOQIC
indnotos
406
ineleganter
hiinttofiy h, — F i g., a purpose^ resofution^ determi-
nation : animi. — An inclination^ leaning : animi.
— I n p h i 1 o B., inductiony reasoning from instances,
generalization^ C. — I u r h e t., in the phrase, perso-
Danim ficta inductio, personificaiion^ speaking in
an assumed character: erroris inductio, a mis-
guiding, persuatixm to error,
indnotua, P. of induco.
indulgens, entis, adj, with comp, [P. of indul-
geoj, indulgent^ kindy tender^ fond : nomen indul-
gentiusmaternum: ministriirarum, L.: obsequiiim
peccatis indulgeDs: sibi hydrops, H.: civitas in
captives, L.
indulgenter, adv, [indulgensl, indulgently,
kindly, tenderly : loqui : bestiae roulta faciuoL
indulgentla, ae,/. [iDduIgens], a yielding, in-
dutgence, forbearance : Caesaris in se, Cs. : mea in
ilium (conlegam) : corporis. — Tenderness, fond-
ness, affection, favor : patria: in huius (matris)
induigentia educatus, Ta. : Capua luxurians indiil-
genti& fortunae, L.: materiam sibi duels indul-
g«>ntia quaerit, lu. : caeli, mildness, V. : qui indul-
gentia filiarum commovemiui, etc.
indulged, ulsl, ultus, ere, to be complaisant, be
kind, be tender, exercise forbearance, incline, yield,
indulge, concede, grant, aUow: Hactenus indulsisse
vacat, thuf far then I can yield, V. : Aeduorum
civitati, Cs. : sic sibi indulsit, ut, etc., took such
liberties, N. : irae, L. : sibi, lu. : ipsa sibi imbecil-
litas indulget : legionum ardori, give scope, L. :
Philippi odio, encourage, L. : ordinibus, give room,
V. : cuius annis fata indulgent, /avor, V. : te, T. :
nimis me, T. — To give oneidf up, be addicted, inr
dulge : Vestitu nimio, T. ; novis (amicitiis) ; yino,
y. : lacrimis, 0. : animo, anger, 0. : Indulge ho-
spitio, give full course, V. : si aviditati indulgere-
tur, L. — To concede, allow, grant, permit, give up,
bestow, confer: soporem, lu. : nil aniniis in corpo-
ra iuris Natura indulget, grants no power, lu. :
basia plectro, In. : veniam pueris, make allowance,
lu. : sese tribune, give up, lu. : sanguinem meum
sibi indulgeri aequum censet, L.
induo, ul, Qtus, ere [indu+4 AV-], to put on,
assume, dress in : Meam (vestem), T. : vestes In-
dutae, V. : lugubria, 0. : Herculi tunicam : galeas,
Cs. : albos crinis, V. ; seal as, shouldered, 0. : raptae
insignia Bacchi, 0. : sibi torquein : unara ( ve-
etera) iuveni, V. — To dothe, dress, cover, vrrap, deck,
array .• se in florem, V. : quos Induerat Circe in
voltiis ferarura, V. : cum venti se in nubem indue-
rint: toris lacertos, 0.: pomis se arbos Induerat,
v.: eamst indutus (vestem)? T.: galeam Indui-
tur, v. : Quidlibet indutus, dressed as it happens,
H. : Indutus capiti, V. : indutus Troas agebat,
wearing (the helmet), V. — To entangle, impale,
pierce: se etimulis inopinantes induebant, Cs.:
se hastis, L.: An sese mucrone Induat, L e. pierce,
V. — Fig., to put on, assume: personam iudicis:
cuius simulationem induerat, L. : tellus Induit bo-
minum figuras, 0. — To entangle, involve: se ao-
tione: sua oonfessione induatur neoesse est, «fi-
tangle himself: se in captiones : non 86 purgavit,
sed induit.
indnperator, Oris, m. [indupero, old for im-
pero], a commander-in-chief, emperor: barbanis,
lu.
induratOB, cidj, [P, of induro], hardened, —
Fig.: induratuB resistendo hostium timor, L.
in-dureacd, ul, — , ere, inch., to grow hard on,
stiffen upon : Stiria inpexis induruit barbis, V. :
saxo induruit tumor, to stone, 0. — Fig. : miles indu-
ruerat pro Vitellio, had become firmy atteu^ied, Ta.
in-duro, — , — , are, to make hard, harden:
ui?is, 0. : ora comu Indurata, 0.
indnstria, ae,/. [industrius], diligence, activity,
assiduity, industry, zeal: po^tae ad scnbendum,
T. : ingeiiium industria alitur: naturam industria
vincere, S. : in scribendo tantum industriae po«
ntLva, pains: magna, K. : illi numquam super in-
dustriam fortuna fuit, surpassed his astidtniy, 8. :
maxima, the noblest employment, S.: novis iAdu-
strius honores mandare, i. e. services rendered by
men of obscure origin. — £ s p. a6/., usu. with de or
ez, diligently, assiduously, deliberately, on purpose,
purposely, intentionally: de industria in odium
inruere : ex industrift, L. : onus ferre industria.
indnstile, adv. [Industrius], diligently, Cs.
indostriuB, adj. [ indu +STRy- 1 active, dili-
gent, cusiduous, industriotu : primo industrios esse,
deinde, etc., S. : homo : in rebus gerundis : armis^
lu.
indntiae (not -Qciae), ftrum,/. (^indu+l I-], a
suspension of hostilities, truce, armtstiee : dies in-
dutiis petitus, Cs. : triginta dierum cum host^
pactae : indutias faoere : toUere, put an end to,
L. : agitare, S. : per indutias, during the truce, L. :
indutiae, Bellum, pax rursum (of a lovers* quai^
rel), T.
1. indutoa, P. of induo.
2. (indntnai dsX m., a putting on, — Only dot, :
quam (vestem) indutui gerebat, Ta.
in-ebrio, — , — , are, to make drunk, intooBieate :
miseram aurem, drench, lu.
inedia, ae,/ [2 in+ED-], an abstaining from
food, fasting : inediae patiens, S. : f essus inedift.
in-editua, adj., not made known, unknown:
cura, 0.
in-elegans, antis, acfj., not choice, indegant:
orationis copia.
ineleganter, adv, [inelegans], not choicely,
inelegantly: scrib^re: dividere, t/^o^rfcaZ^.
Digitized by V^OOQ IC
ineluoUbilis
407
Inezhaastas
In^notibUii, e, atff., not to be mogped^ tnm-
tabU: tempua, V. : fatum, V.
In-emorlor, — yl^to die vpon .- dapis specta-
culo, to tUMTve m tight of afeast^ H.
in-emptus (inemtas), ok^*., unbought, unpur-
chuued: dapes, V. : corpus inempturo Reddito,
%oith(nU a ranaom^ 0.: consulatus, Ta.
in-enarrabillfl^ e, a^j-^ mdeBeribable : labor, L.
in-enddabilis, q^oc^j.^ inexplicable: res.
In-eo, Ivl and il, itus, ire, to go into, enter:
illias domum : urbem, L. : viam, begin a journey :
ineunt proscaenia ludi, come on the atage^ V. : ne-
mos nullia illod initur equis, 0. : in urbem, L. —
F i g^ to eome tn, make a beginning^ begin : ineunte
Tere: ineunte adulescentia. — To enter vpon,begin^
undertake, engage in : magistratum : consulatum,
L. : proelium, S. : somnum, V. : beneficium verbis
initum, T. : bellum cum rege Philippo initum est,
L. : initft aestate, tn the thinning of, Gs. : som-
num, to fall aaleep^Y. : tua munera, undertake, V. :
decus hoc aevi, te consule (puer), inibit, toill enter
on this golden age, V. — With numerue, to go into,
enumerate: numerus interfectorum baud facile
iniri potuit, L. : numerua inibatur, Cs. — With ra-
tio, to enter into, form, devise : initft subductaque
ratione, an estimate : quom rationem ineas, quam,
etc, consider, T. : mibi ineunda ratio, qua possim,
/ miusi contrive : rationem de re : ad hunc inter-
ficieudum talem iniit rationem, plan, N. — With
consilium, to engage in, devise, meditate : de summis
rebus consilia, Cs. : consilium, form a plan, 0. :
oonsilia inibat, quem ad modum, etc, deliberated,
Cs. : contra cuius vitam consilium facinoris inisse.
— ^With gratiam, to get into, acquire, obtain: sum-
mam ab Caesare gratiam, Cs. : phires ineuntur
gratiae, si, etc, the favor of many is gained : apud
regcm initam gratiam Tolebant, L. — With viam,
to find out, devise: ineamus viam aliquam, quft de-
cerni possit, etc, L.
inepte, edv. [ineptus], improperly, impertinent-
ly, absurdly: disserere: dicere: nil molitur inepte,
U. : fautor (i. c favens), H.
ineptla, ae,/. [ineptus], silliness, foUy, absurd-
ity: tua, T. — Plur., silliness, fooleries, trifles, ab-
surdities: omnium ineptiarum an ulla sit maior,
quam, elo. : paene aniles: mearum ineptiarum
lectores, Ct
inaptlo, — , — , Ire [ineptia], to be absurd, trifle,
play the fool: ineptis, T.: desinas ineptire, Ct.
ineptus, adj. with comp. [2 in+aptus]. — Of
persons, absurd, awkward, silly, inept, impertinent :
Quid est, inepta, quid vis ? T. : ineptus £t iactan-
tior hie paulo est, without tact, H.--Of things, ab-
turd, unsuitcMe, vn^, impertinent : ilia conccdis
iuepta esse : causa, T. : ioca : chartae, waste-paper,
H. : risu inepto res ineptior nulla est, Ct. : quid
est ineptius quam, etc.
in-equitabillB, e, adj., unfit for riding over,
impasscMe to horsemen : campi, Cu.
inermis, e, adj. [2 in+arma], unarmed, with-
out weapons, defewiless : tribunus : milites, Cs. :
latrones, S. : inermis Constitit, V. : ex agro inermi
ac nudo praesidiis, L. : me lupus Fugit inerraem,
H. : bracchia, 0. : gingiva, toothless, lu. — ^F i g. : in
altera philosophiae parte, unversed: iustitia, un-
armed, lu. : carmen, without a sting, 0.
inermuBi adj. [2 iu+arma], unarmed, without
weapons : alquos inermos timere, Cs. : pectus, V . :
cum paucis inermis.
in-erranfl» tis, adj., not wandering, fixed : stel-
lae.
in-erro, — , — , are, to wander, err : si versus
noster summo inerret in ore, i. e. is repeated inac-
curately, Tb,
iners, ertis, adj. with comp. and sup. [2 in+ars],
without skill, unskilful, incompetent : artes, quibus
qui carebant, inertes nominabantur : scriptor, H. :
superando inertis, 0. : homo non inertissimus. —
Helpless, weak, inactive, indolent, sluggish, woi-th-
less : gerro, iners, etc., T. : exercitus, S. : senectus :
homo inertior : Corpora, non-combatants, V. : in-
ertissimum otium: inertissima segnitia: genus in-
terrogation is, idle : uroor, stagnant, Y. : pondus,
dead, 0. : passus, sluggish, 0. : glebae, vfithout cul-
tivation, V. : terra, motionless, H. : horae, leisure,
H. : palmae, unarmed, V. : oculi, expressionless^ V. :
versQs, dull, H. : querellae, L. : neque quicquam
inertias habetiir, effeminate, Cs. : caro, insipid, H. :
frigus, benumbing, 0,
inertia, ae, /. [ iners ], want of art, unskifful-
ness, ignorance, rudeness : adfecti artibus, inertiii.
— Inactivity, idleness, laziness : auimi, S. : turpis :
hominum : laboris, aversion to : operis, L. : stre-
nua, H.
in-eruditus, adj., unlearned, illiterate : Epicu-
rus. — Crude, inconsiderate : illud tam ineruditum
respondere.
inesod, avi, atus, are [ 1 in-Hesca J, to allure
mth bait, entice: velut inescatam tementatem con-
sulis, L. — F i g., to entice, deceive : homines, T. :
specie benefici inescamur, L.
in-evitabilia, e, adj., wuivoidabie, inevitable:
fulmen, 0. : fatum, Cu. : crimen, Ta.
in-ezoitofl, adj., unmoved, calm : Ausonia, V.
in-ezousablliB, e, adj., without excuse : (tu),
H. : tempua, affording no excuse, 0.
in - ezercitatua adj., untrained, unskilful,
without experience : miles: copiae, N.
in-ezhauBtUB, adj., not wasted : pubertas^ not
enfeebled, Ta. : metal la, inexhaustible, V.
Digitized by
google
inezorabilifl
408
infatuo
In-ezorabiliB, e, adj.^ not to be moved by en-
treaty, unyieUUng, inexorable : ingenium,T. : iudi-
ces : Achilles, H. : in ceteros : advereus te, L. :
leges rem inexorabilem esse, L. : odium, 0. : fa-
turn, V.
inexpeotatua, see inexspectatus.
(in-expeditna), adj.^ not free^ entangled, con-
fused.— Only eomp. : pugna inexpeditior, L.
in-experreotU8, adj., tmawakened, 0.
in-expertU8p adj., without experience, unprac-
tised: exercitus bonis inexpertus, L. : animus ad
contumeliam, L. : Dulcis inexpertis, H. — Untried,
unproved, untested: fides, L.: l^ones, Ta. : Ne
quid inexpertum relinquat, V. : Si quid scaenae
committis, novel, H.
in-expiabilifl^ e, adj., not to be atoned for, in-
expiable: religiones; scelus. — Implacable, irrecon-
cUable, obstinate : se mihi inexpiabilem praebere:
odium, L. : bellum.
in-explebilia, e, ac(j., not to be satisfied, insati-
iible: popiili fauces : cupiditas: vir virtutis, L.
in-expletUB, adj., not filled, unsatisfied: lu-
men, eye, 0. : inexpletus lacrimans, incessantly, V.
in-explicabiliBi e, adj., not to be loosened, in-
extricable, intricate: vinculum, Cu. — Obstructed,
not to be traversed: viae imbribus, L. — F i g., inex^
plicable: o rem iiiexplicabilem ! : facilitas, i. e.
with no result, L.
inexplorato, adv. [abl. of inexploratus], with-
out previous examination : profectus, L. : angustiis
superatis, L.
in - expl5ratU8, adj., unexplored, unknown:
vada, L.
in-ezpugnabilia, e, adj., not to be stormed,
impregnable : arx, L. : graineii, not to be rooted
out, 0. : pectus Araori, invincible, 0. : via, impas-
sable, L. — Fig., unassailable : alqs.
in-ezapeotatua (inexp-), adj., unlooked/or:
ill armia liostis adest, 0. : vis.
in-ezatinctua, adj., unextinguished, unextin-
guishable : ignis, 0. : nomen, imperishable, 0. :
libido, insatiable, 0.
in - ezauperabilia (inezup-), e, adj. with
comp, not to be crossed, insurmountable: Alpes,
L. : ripa, L. : inexsuperabilior saltus, L, — F i g. :
vis fati, invincible, L.—Plur. n. as tubst. : inex-
superabilibus vim adferre, overcon^e impossibilities,
L.
in-eztrioabilia, e, aclj., not to be unravelled,
inextricable : error (of the labyrinth), V.
in-fabre, adv., unskilfully, rudely : vasa non
infubre facta, L. : sculptum, H.
in-fabrioatua, adj., unwrought, unfashioned:
robora, V.
infaoetiae (infio-), arum,/., coarse jokes, taste,
less attempts at wit, Ct.
in-faoetna ( infic- ), adj. with eomp., without
wit, duU, stupid : nee infacetus: non inficetum
mctidacium: Ideui infaceto est inracetior rure,Ct.
in-facundua, adj. with comp., not eloquent :
vir, L. : infacuudior, slow of speech, L.
infamatna, adj. [P. of iufanio], of ill repute :
de&, 0.
Infamia, ae, /. [ infamis ], ill fame, ill report,
bad repute, dishonor, disgrace, infamy : rei, Cs. :
ne iuraiiiiae Ea res sibi esset, T. : indicia operta
infamia: raendax, ca/umny, H. : infamiam ferre:
infami& aspergi, N. : se eripere ex infamift: latro-
cinia nuUam habent infamiam, Cs. : movere, L. :
sarcire, repair, Cs. : quid eniin sal vis infamia num-
mis? lu. — A reproach, disgrace: Cacus silvae,
reproach, 0. : nostri saecli, 0.
infamia, e, adj. [ 2 in + fama ], of ill repute,
disreputable, notorious, infamous: mulier: auctor
deserendae Italiae, L. : scopuli, H. : flagitiis in-
famem fieri, T.: homines omni dedecore: capta-
rum pecuniarum suspicione, L. : mensa acipensere,
H. : terrae caede virorum, 0. — Bringing reproach,
disgraceful: vita: nuptiae, L.
inlamo, avi, atus, are [infamis], to bring into
ill repute, disgrace, dishonor, defame : aliorum in-
iuriam: hunc infamatum,6ran<£^, N.: infamandae
rei Ciiusa, of making notorious, L.
in-fandua, adj,, unspeakable, unutterable, un-
heard of, unnatural, shocking, abominable: f aci-
nus, T. : res : epulae, i. e. of human fiesh, L, : amor,
V. : bellum, V. : stuprum, L. — Plur. n, as subst. :
infanda f urens, V. — Sing. n. as exclamation : navi-
bus, infaudum ! amissis, oh, woe unutterable, V.
inlana, fantis, adj. with comp. and sup. [2 in
+ for J, that cannot speak, without speech, mute,
speechless: statuae, H. : filium, cum infans esset,
locutum. — Poor of speech, not eloquent : homines :
pudor, i. e. embarroMment, H. : nihil accusatore
infantius: ne infantissimus existimarer, tneaDa620
of speaking^ — Not able to speak, young, little, in-
fant pueri : pupilla : puella, H. : oy&, fresh, O. —
As sttbst. m. and /., a little child, infant, babe : na-
tura movet infantem: infantibus parcere, Cs.:
rusticus, lu. : infantumque animae flentes, V. :
formosissimus, 0. : in utero matris, L, — Of em in-
fant, infantine: Pectora, 0.: os, 0.: umbrae, of
departed infants, 0. — Childish, silly: ilia omnia
fuere infantia.
infantia, ae,/. [infans], inability to speak, want
of eloquence: incredibilis. — Childhood: nostra, I u.
— Secona childhood, childishness: madidi nasi, lu.
infatud, — , — , are [•in-faluus], to make a
fool of , infatuate : homiueiu mercede: neminem.
Digitized by V^OOQ IC
infauflttui
409
Infero
iil-&ii8ta% adj.^ of ill omen^ unfortunate^ un-
propttium: puppes, V.: gnidus, 0.* dies, Ta. —
Of persons, unfortunate: bellis, Ta.
infeotor, Sris, m. [2 FAC-], a dyer.
1. infeotUB, adj. [2 in + f actus], not done, un-
wrought, untnade, ututone, unaccomplished, unfin-
ished: pro infecto haberi : omnia pro infecto sint,
be regarded, L. : infectum reddet quod, etc., undo,
H. : infectft pace dimissi, without obtaining, L. :
satis det damni infecti ei, qui, etc., anticipated:
infectis iis, quae agere destinaverat, Cs. : infectft
re abire, their work undone, L.: infecto negotio
revorti, disappointed, S. : argenturo, uncoined, L. :
facta atque infecta, t. e. true and false, V. : infecta
pensa reponunt, unfinished, 0. — Impossible: niliil
iam infectum Metello credens, S.
2. infeotns, P. of inficio.
inieoanditaB, fttis,/. [infecandus], unfruitful
ness : terrarum, Ta.
m-feoundaB, adj., unfruitful: ager arbore,
S. : Sponte sua quae se tollunt . . . Infecunda, V.
infelioitaB, fttis, /. [ infelix ], ill-luck, misfor-
tune : quid hoc infelicitatis ? T. : tua : gravior, L.
inleliciter, adv. [infelix], unhappily, wnfortu-
nately: fit mihi obviam, T. : tentata res, L.
in-fellx, Icis, adj, with comp. and sup, unfruit-
ful, not fertile, barren : lolium, V. : tellus frugi-
buB, v. : foliis oleaster, V. : arbori infelici suspen-
dere, hang on the accursed tree, hang, crucify, L. —
Unfortunate, ill-fated, unhappy, miserable: adu-
lescentulus, T. : ego, S. : crux infelici coraparaba-
tur: homo infelicissimus : animi Phoenissa, V. :
faber operis surama, H. : Infelix, <iui non Audierit,
etc., y. : infeiicior domi quam militiae, L. — Caus-
ing misfortune, unlucky, calamitous : Erinys, 0. :
iKXAS, prophetess of ill, V. : erga plebem studium,
L. : panpertas, lu. : alqs rei p.
(infenae), adv, [infensus], with hostility, bitter-
ly: inveotus, Ta. : Isocrati adversatus infensius:
infensius pugnare, L.
infenBO, — , — , are [ infensus ], to treat in a
hostile manner, ravage: bello Anneniam, Ta. — To
be hostile: quasi infensantibus Dis, Ta.
InfeiiatiB, acU, with comp. [FEN^-], hostile, inim-
ical, enraged: Me infensus servat, T. : infenso
animo venire : ignis, V. : mentes mihi : Drances
Tamo, V. : infensioribus in se quam in ilium iudi-
cibus, L. : ad infensius servitium, Ta.
iDieroio, — , — , Ire [1 in+farcio], to stuff in,
force in .* inferciens verba,
inferi, omm, see inferus.
inlaxlae, ftruro, /. plur. [inferus], sacrifices in
honor of the dead: Inferiae cadunt cineri, 0. : cui
uiferias adferunt : Absenti ferat inferias, V. : ne-
potes Rettulit inferias lugurthae, H. : minibus
dare, 0.
inferior, ius, adj. [comp. of inferus], lower, fur-
ther down : spatium, Cs. : locus (opp. superior) : in
inferius ferri, downwards, 0. : Africae pars, i. e.
nearer the sea, S. : caelum sidet inferius marl, H. :
eflBgies, smaller, H. — F i g., subsequent, later, latter :
aeute inferiores paulo quam lulius: inferiorid
aetatis esse. — Inferior, lower: genus hominum:
ordines, Cs. : dignitate, gmtia non inferior, quam
qui, etc. : navium numero, Cs. : hoc ipso inferius
esse suum foedus quam ceterorum : in iure civili.
— AAsubst.: inferiores extollere: supplices infe-
rioresque : non inferiora secutus, naught inferior,
V. : his non inferiora loqui, /ess />roiM/ (words), 0.
inferius, adj. [neut. of inferior], lower, further
down: Inferius terras (cremabis), too low, 0. : in-
ferius suis fratemos currere equos, 0. — With
quam, 0.
infemus, adj. [inferus], lower, under : sese in.
femis de partibus erigit Hydra : stagna, L. — Un-
derground, of the lower regions, infernal : superi
infemique di, L. : rex, Ftuto, V. : gurges, 0. :
aspectus, revolting, Ta.
in-ferd, intuit, inlfttus (ill>), Inferre, to bring in,
introduce, bring to, carry in : nihil pati vini inferri,
be imported, Cs. : peregrinos pecunia mores Intu-
lit, introduced, lu. : pedem, make an entrance: hue
pedem, H. : gressHs, V. : ilium in equum, set upon,
Cs. : Scipio lecticula in aciem inlatus, L. : deos
Latio, V. : rates arvis, V. : Ignem gentibus, H. :
scalas ad moenia, set against, L. — To bring for
burial, bury, inter: alienum. — To bring against,
direct, wage, throw upon : hostibus inlatus, Ta. :
se stupentibus RomaniR, L. : an manu stipata In-
ferar? V. — Freq. in phrases, with signa, arma, bet-
lum,gradum, ot pedem, to make an attack : con ver-
sa signa in hostls inferre, wfieel about and attack,
Cs. : trepidantibus inferunt si^a Romani, L. :
signa patriae urbi : signa in fern iubet, N. : arma
in Italiam, invade, N. : pedem, advance, L. : bel>
lum, make war upon : bellum inferre . . . inlatum
defendere, invade . . . repd invasion, Cs. : bellum
contra patriam : arma, begin hostilities, L. — With
se, to betake oneself, repair, go into, enter, present
onesdf: se ipse inferebat : Talis se infert, marches,
V. : hostem regi se, V. : mediam se matribus, V. :
se in pericalum capitis, expose oneself: se in me-
diam contionem, L. — Of fire, to throw upon, apply,
set : aggeri ignem, Cs. : tectis et templis ignis in-
ferre conati sunt. — 7b offer, sacrifice, render: An-
cbisae honores, V. — In an account, to give in,
enter: sumptum civibus: rationes falsas. — Fig.,
to bring forward, adduce, introduce, produce^ make,
excite, occasion, cause, inflict : iniuriam, Cs. : in re
severft sermonem : mentionem, mention, L. : aliua
alia causa inlatft, alleging various pretexts, Cs. :
Digitized by V^OOQIC'
inferos
410
inflnittui
Ininriifl in socios inferendis: perioulum ciribus:
sibt dedecus, 0. : mors inlata per scelus Isdem :
pefltilentiam agris, L. : impeditis volnera, vxmndy
Os. : aliis proditionis crimen. — To conclude^ infer,
draw an inference,
mfera% a^, with eomp, (see Inferior) and tup.
(see Infimus and Imus) [cf. infra], below, beneath,
undemealh, lower: ut omnia supera, infera, vide-
remus : mare, the 7\t8ean Sea, — As eubtt. n. : nayi-
gatio infero, upon the 7\ucan Sea (opp. superura,
the Adriatic). — Underground, of the lower world:
di, T. : ad inferos (deos) pervenisse. — Plur. m. as
tiuhit., the dead, ahadea, inhabitants of the lower
world: apud inferos : ab inferis exsistere, to rise
from the dead, L. : ab inferis excitandus, to be
raised from the dead: ad inferos poenas luere, in
the infernal regions : nee ab inferis mortuos exci-
tabit, 1. e. speak in the persons of the dead.
in-ferveaod, ferbul, ere, inch, [ in-fer?eo ], to
boil, stew, simmer : Hoc ubi inferbuit, H.
Infeste, adv. with comp. and sup. [ infestus ],
inimically, violently, outrageously : quae in nos fe-
cerint, L. : infestius circumscindere, L. : infestis-
sime contendere.
infesto, — , — , are [ infestus ], to annoy, dis-
turb, infest : latus dextrura, 0.
infeBtas, adj. with comp. and sup, [P. of * in-
fendo], made unsafe, disturbed, molested, infested,
unquiet, unsafe: yia excursionibus barbarorum:
omnia serpentibus, S. : sua tuta omnia, infesta
hostium, L. : vita : infestura agrum reddere, make
unsafe, L. : sibi Teucri, V. : infestior salus : in-
festior Tulli senectus, L. : infestissima pars Cili-
ciae. — Plur. n. as subst. : infestis (i. e. infestis re-
bus), when in affliction, H. — That renders unsafe,
hostile, inimical, troublesome, dangerous: infestis
signis ad se ire, Cs. : ante vallum infestis signis
oonstitere, L^ : infestis pilis procurrere, threaten-
ing, Os. : infesta tela ferre, V. : infestis oculis
conspioi: te animo infestissimo intuetur: numen,
lu. : regi plebes, S. : provincia victoriae : gens in-
festissima nomini Romano, S. : nautis Orion, H. :
virtutibus tempora, Ta.
infioio, fsci, fectus, ere [1 in+facio], to stain,
tinge, dye, color : (vestis) quarum grarainis ipsum
Infecit nature pecus, i. e. whose wool hcu taken
color from the pasture, lu. : diem, <iarken, 0. : ore
pallor inficit, overspreads, H. : se vitro, Cs. : humus
infecta sanguine, S. : infectus sanguine villos, 0.
— To infect, stain, spoil : hoc (diotarano) amnem,
V. : Pocula, poison, V. : pabula tabo, V. : AUecto
infecta venenis, inUfued, V. — F i g., to imbue, in-
struct : infici iis artibus : animos teneros. — To
spoil, corrupt, infect : desidift animum : inficimur
opinionum pravitate: principum vitiis infici solet
civitas : Infectum eluitur scelus (i. e. quo se infe-
cerunt), V. : blandimcntis infectae epistulae, Ta.
in-fidellfl, e, acff. with sup., not to be tnuted^
unfaithful, faithless: fides infideli data: qui ante
erent per se infideles, Cs. : arbitrae, H. : infidelis-
simi ( socii ) : Novis rebus Allobrox, in times of
change, H.
infidelitafl, atis, /. [infidelis], unfaithfulness,
faithlessness, infidelity : mfidelitatis suspicio, Cs. :
quantac infidelitates in amicis.
infideliter, adv., faithlessly, perfidiaudy: neo
aliquid senatui suadere.
in-fidua^ a4j., not to be trusted, unsafe, fatth-
less, treacherous, false: amici: nihil stabile quod
infidum est : genus Numidarum, S. : scurra, H. :
pax, L. : gens ad occasiones, Ta.
in-figd, fixl, flxus, ere, to fasten, implant, drive
in, affix : ferreis hamis infixis, Cs. : portae infigi-
tur hasta, V. : signum : infixum volnus, i. e. deep,
Y. : laevo infixa est lateri manus, was nailed to,
V. : sagitta infigitur arbore, V. : Haerent infixi
pectore voltOs, seated, V. — ^F i g., to infix, impress,
impriiU: cure infixa ^nimo, SMted : religio infixa
animo, L. : Vologesi vetus infixum eret vitandi,
etc., had a settled purpose, Ta.
infimus or infiimus» adj, sup. [ cf. infenis ],
lowest, last (cf. Imus, but of the lowest of several
objects, infimus is used ) : radices montis, Cs. :
cum scripsissem haec infima : arft, lovoest part :
sub infimo coUe, /oo/, Cs. : collis passOs cirdter
CC infimus apertus, al the bottom, Cs. — As seubtA.
n., the lowest part, bottom : collis leniter ab infimo
acclivis,a//A^/oo/, Cs. : ad infimum, a< M« 6o<tom,
Cs. — F i g., lowest, meanest, basest : esse infre iuf u-
mos Homines, T. : quisquam : faex populi : Infimo
loco natus : summos cum infimis pari iure retine-
bat : preces, most humble, L.
in-findd, fidi, fissus, ere, to cut into, cleave 9
telluri sulcos, v. : sulcos (in sailing), V.
inHnltas, Atis,/. [2 in + finis], boundlessnesM^
endlessness, infinity: in infinitatem oronem pere-
grinari (sc. animo) : loooruro : naturae.
infinite, adv. [infinitus], without bounds, without
end, infinitely: ne infinite feretur ut fiumen oni^
tio: quod faciendum est in perorendo, without
restraint.— Without exception, universally: res in-
finite posita.
infinitio, dnis, /. [infinitus], boundlessness^ m-
finiiy : ipsa.
in-finitu% adj. with comp., not limited, infiniU^
endless, boundless, unlimited: altitudo: imperium :
domini infinitft potcstate, L. : sin cuipiam nimia
infinitum videtur, too vast: quos erat infinitum
nominare, an endless task. — Innumerable, countless :
occupationes, numberless engagements, N. : multi-
tudo librorum : hominum multitude, Cs. — Jfutef-
inite: res est infinitior: conexa, indtfinite con-
cUtional sentences.
Digitized by
Google
tnflo
411
tnflo
(in-fio), see infit.
infirmatlo, dnis, /. [ infirmo ], a weakening^
invalidating : Rerum iudicatanim : rationis, refu-
tation.
infirme, ad». [in^nnuBJy faintly^ lightly: ani-
matus.
infirmltaa, fttis,/. [infirmus], toant of strength^
weakness^ feebUnesa : valetudinis : corporis. — The
weaker $ex : patiendum huio infirmitati est, quod-
curoque, etc., L. — F i g.^/eebleneee^ infirmity : Quid
liabeut inurmitatis nuptiae ? defect, T. : naturae,
S. : animi, want of epirit : Oaflorum, quod, etc,
inconstancy^ C9.
infinno» avl, atus, are [infirmua], to weaken^ in-
validate^ disprove, refute^ tm/xitr, anntU: legiones,
Ta. : rea tarn levls : ad iudioem fidem testis : cete-
ras (leges), L.
in-nrmua, adj. with eomp, and gup.^ not ttrong,
weak,/eebfe^ infirm : vires : corpus annis, S. : clas-
sis: oves, H. : ex gravi morbo, ill: infirmi ad
resistendum, Cs. — F i g., veak^ superstitious, pusH-
lanimous, inconstant, light-minded: animus, Gs. :
sum pauIo infirmior, H.: quorum concursu ter-
reniur infirmiores, Cs. — Of no weight,weak, trivial,
inconclusive, invalid: nuptiae, T. : ad probandum
res : cautiones : infirmiore vinculo (amicitiae) con-
trahi, L. : de causis condemnatus infirmissimis.
in-fit^ defect., begins : ita f arier, Y. — Begins to
speak ; his vocibus infit, V. : ita Tullus infit : Ro-
luaui, etc., L. : ibi infit, se agere, etc., L. : causam
acitantibus infit, 0.
(infitiae, arum),/. [2 in+1 FA-], denial—
Only €ux., in the phrase, infitias ire, to deny:
quod nemo it infitias, N. : neque infitias eo, nos
dedisse, etc., L. : ille infitias ibit, T. : infitias eunt
roercedem se pactos, L.
infitlaliB, e, adj. [infitiae], negative, consisting
in denial : quaestio.
Infitiatio, dnis, /. [infitior], a denial
infltiator, oris, m. [infitior], a denier, repudia-
tor, shuffler : ille : lentus, a had debtor.
infitior, itus, an, dep. [infitiae], not to confess,
to contradict, deny, disown : non infitiando connteri
videbantur : cum id posset infitiari, repente con-
fessus est : in qui me non infitior esse versatum.
— Pass. : Progenies baud infitianda parent!, 0. —
Of a debt or deposit, to deny, repudiate : quid si
infitiatur?: depositum, lu. : pretium, 0.
infuraa. P. of infigo.
inflammatlo, 5nis, /. [inflammo], a kindling,
firing: infiammationem agris inferre. — Fig.: ani-
monim.
m-flamxno, &vl, fttus, ftre, to set on fire, light
up, kindle: taedas ignibus: urbem: dassem:
tecta, L. — F i g., to infiame, kindle, rouse, excite :
contionibus invidiam senattls: inflammari cupidi-
tate honorum : animum amore, V. — P. perf :
inflammatus ad gloriam : libidinibus.
inflate), adv. [1 inflatus]. — Only comp., haugh-
tily ^ proudly y pompoudy : inflatius commemonire,
Cs. : haec perscribebat, with exaggeration, Cs.
inflatio, Onis,/. [inflo], a puffing up, flatulence :
habet inflationem (ttA}9i), produces fiatulenee.
1. inflatus, cu^j. with comp. [P. of infiol, stoellea
up, swoUen, puffed up: serpens infiato collo: am-
nes, L. — F i g., puffed up, inflated, haughty, proud :
animus: regis pollicitationibus, Cs. : proroissis:
iactatione, L. : his opinionibus animus, L. : iuvenis
inflatior, L.
2. inflatus, Us, m. [inflo], a blowing in, blast:
(tibiae) si inflatum non recipiunt: primo inflatu
tibicinis. — Fig., a breathing into, inspiration :
divinus.
in-flecto, Sxl, exus, ere, to bend, bow, curve, turn
aside : cum ferrum se infiexisset, Cs. : inflexura
aratrum, V. : sinus ad urbem inflectitur, curves :
suo squalore vestros oculos, turn aside. — F i g., to
chanoe, alter, inflect: dicere inflexft (voce), modt^
lated. — To change, influence, affect, alter, pervert :
corrigendus potius quam leviter inflectendus : hie
Ben8tls,y.: orationem, «fy/« ; magnitudinem animi,
lessen : precibus inflectere, be moved, V.
in-fletuo, adj., unwept, unlamented : turba, Y.
inflezio, onis,/. [1 iu+FALC-], a bending:
helicis : laterum fortis, vigorous attitude.
1. inflexuB, P. of infiecto.
2. inflezua, Os, m. [1 in+FALC-], a bending,
curving : vicorum, lu.
inflictua, P. of infligo.
infligo, Xxl, Ictus, ere [1 in+*fligo; 1 FLAG],
to dash upon, strike againht : rei p. securim : cra-
tera viro, 0. : puppis inflicta vadis. V. — F i g. : cum
ex eo fverbo) in ipsum aliquid infiigitur, is hurled
at — To inflict: mortiferam plagam: tibi turpi-
tudinem.
In-flo, ftvT, &tus, &re, to blow into, blow, inflate,
swdl: simul inflavit tibicen: paulo inflavit vehe-
mentius, i. e. wrote in a loftier style : oalamos levls,
y. : (bucina) cecinit indata recepttls, 0. : pellem,
Ph. : illis ambas Iratus hMCOSLS, puff out his cheeks
at them, H. : tumidoque inflatur carbasus Austro,
is swelled, V. : Inflatus venas laccho, V. — To pro-
duce by blowing, blow: sonuro. — To make loud by
blowing : verba inflata, uttered with violent breath :
a quibus (modis) aliquid extenuatur, inflatur, is
pitched low or high, — F i g., to inspire, encourage,
elate : poetam divino spiritu inflari : spectator se-
dulus inflat (poetam), H. : mendaciis spero regis,
L. — To puff up, inflate : animos ad superbiam,
L. : Oresoentem tumidis sermonibus utrem, H.
Digitized by V^OOQ IC
influo
412
infucatuB
in-fluo, uxl, uxus, ere, to flow tn, r^tn in : ut
influat in urbis sinurn portus : locus qui in flumen
influit, Cs.: mare, quo Rheiius influit, Cs.: hue
Siigaris influit, 0. — To stream in, throng im, in-
vade: influentes in Italiani Galloruui copiae. — To
make way gently^ pour in : in universoruiu animos,
steal: orutio in sensas eorum influat
in-fodio, f odi, fo88U8, ere, to bury, inter : squa-
lentis conchae, V. : taleae in terram infodiebantur,
Cri. : corpus procul ab eo loco, N. : infossus puer,
H.
in-fonnatio, onis,/. [ inform© ], a representa-
tion, idea, conception : antecepta animo rei : dei.
infonnatos, P. of informo.
informiB, e, adj, [2 in + forma], without form,
unformed, shapeless: alveus, L. : materia, Ta. —
Urushapely, misshapen, deformed, distorted, hideous,
horrible: monstrum, V. : hiemes, H. : letum, rf«-
figuring,Y, : aggeribus Terra, V. : ossibus ager, H.
in-fonno, avi, atus, are, to shape, movid, fash-
ion: clipeum, V. : His informatum manibus Ful-
men evtii, forged, V.— F i g., to constitute, organize :
animus a natura bene inforraatus. — To inform,
instruct, educate: ad indicium Mum, puts up to:
ad huraanitatera.— In the mind, to conceive, form :
in animis liominum informatae deorum notiones :
quod ita sit informatum mentibus nostris, ut, etc.,
t/ie preconception is such, etc. — To represent^ de-
lineate, desaibe : in summo oratore fingendo.
in-fortunatus, adj. with comp., unfortunate,
ill-starred: senex, T.: nihil me infortunatius.
infortunium, I, n. [2 in + fortuna], a misfort-
une, calamity: ferres infortunium, wouidsi come
badly off, T. : liabiturus infortunium, L. — Plur, :
tua me laedent, H.
infossus, P. of infodio.
1. infra, adv, [for infera, sc. parte], on the under
side, below, underneath: infra nihil est nisi mor-
tale: partes eae, quae sunt infra quam id quod
devoratur : infra Quam solet esse, 0. : exemplum
infra scriptum est, S. : onerariae duae . . . paulo
infra delatae sunt, further along, Cs. : mare quod
adiuit infra, i. e. on the South, V. : prope me Viscus
et infra Varius, below (at table), H.
2. infra, />rflkfp. with ace. [1 infra], below, under,
beneath: infra oppidum : infra caelum uox cadit,
Ta. — Of time, later than : Homerus non infra
Buperiorem Lycurgum fuit. — Of size, smaller than :
magnitudine paulo infra elephantos, Cs. — Fig., be-
low, beneath, inferior to : infra esse infiroos omnia
Homines, T. : omnia infra se esse iudicare: Lucili
ingcnium, H.
infractio, 5nis,/. [1 in+FRAC-], a breaking,
weakening : animi, de^ndency.
iufractus, adj. [P. of infringo], broken, cz-
hausted, weakened, subdued : iiif ractos animos ge-
rere, L. : oratio, L. : fama, injured, V. : Latini,
broken, V. — Of speech : infracta et amputata lo-
qui, disconnectedly.
in-fragilis, e, adj., strong, unwearied : vox, O.
^n-fremo), ul, — , ere, to make a noise, growl,
beUow (ou\y perf): infremuitque ferox, V,: quo-
liens Lucilitis Infremuit, raged, lu.
1. in-frenatus, cuij., without a bridle : equites
infrenati, on unbridled horses, L.
2. infrenatus, P. of infreno.
( in-frendo, — , — , ere ), to gnash, — Only P.
praes. : dentibus infrendens gemitu, V.
infrenis, — , adj. [2 in+frenum], without a
bridle, unbridled : equus, V.
in-freno, — , Wus, ftre, to put on a bridle, fur-
nish with a bridle, bridle, harness, curb : non in-
freiiatos equos habere, L. : currQs, to harness the
horses to, V. — Fi g., to curb, restrain : infrenatus
eonscientia scelerum.
infrenus, adj. [2 in+frenum], unbridled : Nu-
raidae, riding witfiout bridles, V.
in-frequens, tis, adj. with comp, and sup., not
crowded, in small niimbers : oopiae hoc infrequen-
tiores imponuntur, tn smaller numbers, Cs. : sena-
tus, with no quorum : causa, thinly attended : in-
f requentissima urbis, the hast populous parts, L. :
8igna, with few followers, L. : Sabini inf requentes
arraati,/«o of them armed, L. : sum et Romae et
in praedio, with feto attendants : pars (urbis) in-
frequens aedificiis, L. — In time, rare, infrequent:
deorum cultor, H.
in-frequentia, ae,/., a small number, thinness,
scantiness : nee ngi quicquam per infrequentiam
poterat senatQs, want of a quorum, L. : summa
infrequentia (sc. senatQs) : locorum, loneliness, Ta.
infringo, freer, frftctus, ere [in+frango], to
break off, break, bruise : infractis omnibus hastis,
L. : infracta tela, V. : violas Liliaque, 0. : quibus
(Hminibus) latus, bruise on the threshold, H. : in-
fractus remus (broken, to the eye). — To inflict :
Homini oolaphos, T. — F i g., to brecik, subdue, over-
come, check, weaken, mitigate, assuage : ut vis mill-
turn infringeretur, Cs. : florem dignitatis : animos
eorum, L.: infractae vires*, V. : fortia facta suis
modis, weaken, 0. : nee fatis infracta (luno), ap-^
peased, V. : inf ringitur ille quasi verborum am-
bitus, is broken off,
infrdns, ondis, adj. [2 in + frons], without fo-
liage, destitute of trees : agri, 0.
in - fructuoBUS, adj., fruitless, unprofitable :
militia, Ta.
in-fucatus, adj., paitUed over, varnished : vitia,
faults (of style) hidden by ornament.
Digitized by
^oogle
inlula
418
ingero
ifiiyi|i^^ ae,/. [2 FAL-], a baruly bandage : in in-
fuUs rem depingere. — A sacred JUlet {a woollen
band, white and red, worn upon the forehead by
priests, Tictims, and suppliants, as a badge of con-
secration) : sacerdotes Cereris cum inf ulis : sacer-
doe Infula cui redimibat tempora, V. : cum inf ulis
Bupplioes mantis tendunt, Cs. : velata inf ulis na-
▼is, L. — A mark of diatinctionj badge of honor :
his infulis imperi venditis (state lands).
in - fundo, f tldl, f ilsus, ere, to pour tn, pour
upon : in aliquod vas ea : oleum extis, V. : ani-
mas formatae terrae, i. e. people^ O. — To pour out^
adminvUer^ present : filio venenum: tibi poculum,
H.: iumentis hordea,Iu.— Tb/wwr ou/,c«uf, throw :
Nix infusa, V. : Ooniugis inf usus gremio, V. : ob-
niebatur ( navis ) infuso ignt, Fj. : umeris infusa
capillos, upread over^ 0. — To press tn, crowd in :
Inf usus populus, y. : Agmina infusa Graecis, Gu.
— To mix^ mingle: in alienum infundi genus. —
F i g., to pour intOy spread over^ communicate, im-
part: orationem in auris tuas: vitia in civitatem.
in-fliBOd, avi, atus, ftre, to make dark, darken^
obscure : vellera, V. — F i g., to obscure^ nUlg^ cor-
rupty stain: nee eos aliqua barbaries infuscaverat,
corrupted their speech : sanie inf uscatur harena, V .
in-fasns, P. of infundo.
In-gemino, avi, fttus, &re, to redouble, repeat^
reiterate: dextrA ictQs, V. : vox adsensu nemorum
ingeminata remugit, V. : Me miserum I ingeminat,
0. — 2b redouble, muUiplv, be redoubled, increase:
ingeminant austri, V. : clamor, V. : curae, V.
ingamiaoo, — , — , ere, inch, [ingemo], to utter
a groan, heave a sigh, groan over : pueri non inge-
miscunt: quantum ingemiscant patres nostri, si,
etc., L. : in quo tu ingemiscis : ulli malo : (luce)
repertft, V. : Dolabellam : ingemisoendum est, it is
deplorable (with ace, and in/in.).
in-gemo, ul, — , ere, to groan over, sigh at,
mourn over, lament, bewail, mourn, groan, wail:
tuum interitum, V. : in aliqu& re : genitoris amo-
re, y. : cuius morte ingemuit rex, Cu. : cuius (ur-
bis) minis, L. : aratro, V. : laboribus, H. : agris,
JUid'Work, Ta. : ingemuit solum, 0.
in-cenero, &vl, fttus. Are, to implant, engender,
produce: amorem in eos qui, eta : haeo astro in-
generata, i. e. bg destiny: non ingenerantur homi-
nibos mores. — 7b generate, create: animum esse
Ingeneratum a Deo.
ingeniOM, adv, [ ingeniosus 1, acutely, wittily,
ingeniously: nihil (exoogitat): eiectas res conlo-
care,Iu.
ingeniosas ( ingenu- ), acff. with comp. and
mp. Qngeniuml/ti// of intellect, superior in mind,
able, intdUetucU, dever, ingenious : adulescens : quo
qoiaque est ingeniosior : homo iugeniosissimus : in
poenas, 0. — Adapted, apt. Jit : defensio : vox mu-
tandis inguniosa sonis, O. : ad segetes ager, 0.
ingenittiB, adj, [P. of ingigno], innate, inborn.
ingenium, !, n. [1 in+GEN-J, innate quality,
nature, temperament, constitution: locorum homi-
numque ingenia, L. : arvorum, V. : ferae bestiae,
praecipitia ingenia sortitae, Gu. — Natural disposi-
tion, temper, character, bent, inclination : est inge-
nio bono, T. : in liberos lene, T. : inverecundum
animi : vera loqui etsi meum ingeniuin non mone-
ret, L. : redire ad ingenium, natural bent, T. : Vol-
scis levatis metu suum rediit ingenium, L. : virile,
S. : mitis ingeni iuvenem, L. : temperare suum,
temper, L. : eiusdem mgeni est, traderc, etc. — Nat-
ural capacity, talents, parts^ abilities, genius : quid
abest homini ? an ingenium f : ingenio abundare :
excellens ac singulare : praestantissimum : durum,
H. : in promptu habere, S. : celeres ingeni motOs :
vigor, 0. : docilitas, N. : qui ingenio parura pos-
sum: ingeni acuendi causa: ea vestris ingeniis
committo: ingenia ad intellegendum aptiora. — A
mUure, character: ut magistratus mansueto per-
mitteretur ingenio, L. — A genius, man of genius,
clever person : excellens : id in magnis ingeniis
plerumque contingit: idem ad res diversissimas
habilius, L. : Praemia ingeniis posuere, i. e. poets,
V.
iugens, tis, adj. with comp, [2 in+GEN-], not
natural, immoderate, vast, huge, prodigious, enor-
mous, great, remarkable: agere gratias mihi In-
gentls, T. : magnitude corporum, Cs. : praeda :
pecuuia, exorbitafit : aes alienum, S. : pinus, H. :
telum, y. : gloria, L. : flagitia, T. : vir famft in-
gens, ingentior armis, extraordinary, V. — F i g.,
great, strong, powerful: virtus, S. : ingentis spiri-
tils vir, L. : Qui genus a proavis ingens, Y.
ingenue, adv. [ingenuus], as becomes his birth,
liberally, frankly : educatus: confiteri.
ingenuitas, fttis,/. [ingenuus], /tm birth: ius
ingenuitatis. — Fig., generosity, ingenuousness,
frankness: prae se probitatem quandam et inge-
nuitatem ferre : praestare ingenuitatem.
Ingenuus, adj, [1 in + GEN-], native, indige-
nous: tophus, lu.— Jvo/ura/.* color, Fr.—Free-born,
of free parents: mulieres: duobus ingenuis ortus,
L. : parentes, H. — Subst. : quid est turpius inge-
nue, quam, etc. : ingenuam nactus es (sc. uxoremX
T.—Like a freeman, noble, upright, frank, candid,
open, ingenuous: nihil apparet in eo ingenuum:
vita : Ingenui voltds puer, lu. : aperte odisse raa-
gis ingenui est, quam, etc. : ingenuum volpes imi-
tata leonem, H. : vires, tender, 0.
in-gero {imper. inger, Ct), gessl, gestus, ere, to
throw in, pour tn, heap upon : quicquid vinei olei-
que erat, oribus ingerebatur, Cu. : ingesta est in-
sula membris, O. : alcui calices amariores, Ct. —
Digitized by V^OOQ IC
ingigiio
414
inhaereaoo
To injlicty hurl^ ecut^ throw upofiy €U$ail with : pug-
no8 iu ventrem, deal>, T. : lapides, tela, S. : hastas
in tergum f ugientibus, V. : saxa in subeuntis, L.
— Fig., to pour forth, utter lavithly^ load with :
mala multa, T. : pueris convicia, H. : Terborum
quantum voletis, L, — To force upon^ load withy
lavish : huiusinodi recuperatores (Agyrinensibus) :
his se Ingerlt (Fortuna), Iu.
(In-e^gno), geuul, geuitus, ere, to implant^ e»i-
gender: cupiditatem bumini: animantibua conser-
vandi sui custodiam.
IngloriuSi adj. [2 in + gloria], without fame^
unhonored^ inglorious: qui sunt inslorii: vita:
parniH alba, ineonapicuoue^ V. : militiae, Ta. : re-
meabo inglorius, toithout trophies^ V. : inglorium
arbitrabatur (with tn/fn.), Ta.
ingluvies, — , ace em, abL 6,/. [GVOR-], the
cropf maw : hio piscibus atram iugluviem explet,
V. : parentis stringere ingluvie rem, gluttony^ H.
ingrate, adv. [ingratus], unpleoBantly : Sunt
quibus ingrate indulgentia servit, 0. — Unthank-
fuUy^ ungratefully: neoessitudinia nomen repu-
diare.
ingratlfloaa, a^j. [ ingratus + 2 FAC- ], un-
thankful^ imgrateful : Argivi.
In-gratiis (T., C.) or in-gralia (C, N.), adv.,
without thanks, unmUingly, involuntarily^ on com-
pulsion : ooacta ingratiis, T. : ingratiis ut dor-
miam, T. : nisi plane oogit ingratiis : dicent quae
necesse erit, ingratis : ad depugnandum cogi, N.
in-gratua, adj, with comp. and sup., unpleasant,
disagreeable, unacceptable : litterae; labor, S. : io-
cus, O. : oratio Gall is, Cs. : Veneri superbia, H. —
Unthankful, ungrateful: in te: in deserendo: in
referenda gratia, Cs. : quid esset ingratius quam,
etc.: ingratissimi cives, Cu. : %^\m\as, for preserva-
tion, V. : ingluvies, i. e. insatiable, H. — Thankless,
bringing no thanks, unprofitable, unacknowledged:
ignosces tamen Post, et id ingratum, wUl get no
thanks, T. : ad volgus indicium, L. : pericla, V.
in-graveBCO, — , — , ere, inch, [ingravo], to
grow burdensome, be wearied: corpora exercitatio-
num defatigatiooe ingravescunt. — To increase, be
aggravated, grow worse: morbus ingravescens : in-
gravescens aetas: in dies, becomes oppressive: an-
nona ingravescere consuevit, to grow dearer, Cs. —
To grow in importance: hoc studium cottidie in-
gravescit, becomes more engrossing.
in-gravo^ avi, fttus, &re, to weigh down, oppress,
molest : annis ingravantibus. Ph. — To render
worse, aggravate: ingravat haec Drances^V. : meos
casQs, 0.
ingredior, essus, I, dep, [1 in 4-gradior], to ad-
vance, go forward, march, proceed: si stas, ingre-
dere ; si ingrederis, curre : Ingredere, o duotor, v . :
pedes per mvea et glaciem ingredi coepit, Cu. : |
tardius : qu&cumque, 0. : solo, L. : vestigiis patris :
per titulos tuos, 0. — To go into, enter : in tern-
plum : in castra, L. : mare, T. : Numidiam, S. : iter
pedibus : curiam, L. : lucum, V. : intra finem eius
loci : castris ingressus Etruscis, V. — F i g., to enter
upon, engage in, begin, undertake, apply onesdfto:
in Titam tamquam in viaro : in sermonem, Cs. :
viam Vivendi : disputationem mecum : magistra-
tum, S. : vestigia patris,/o/2oio, L. : ad discendum :
ad ea quae voltis : eas res mandare monumentis :
aliquid describere : versare dolos, V. : Sic contra
est ingressa Venus, began (to speak), V. : tibi res
antiquae laudis Ingredior, V.
ingressio, onis,/. [1 in + GRAD-], a^'nu^ inio,
entering : fori, entrance. — Of speech, a beginning,
exordium : in oratione moderata.
1. ingressus, P. of ingredior.
2. ingressus, Os, m. [1 in+GRAD-], an ad-
vancing, walking, gait: ingressus, cursus, accubi-
tio : prohiberi ingressu, eould not stir, Cs. : insta-
bilis, L. — Fig.: ingressQs capere, begins, V. — A
going in, entering : m forum : ingressOs bostiles,
inroads, Ta.
ingruo, ul, — , ere [GAL-], to break in, come
violently, assault itiforce, fall upon: fert Ingruere
hosti8, V. : Italis, V. : si bellum ingrueret, V. : fer-
reus ingruit imber, V. : ingruere morbi in remiges
coeperunt, L. : ab cuniculo ingruens periculum, L.
inguen, inis, n. [ANG-], tlu groin : destitlat ab
inguine virus, V. : Candida succincta inguina (Scyl-
la), V. : ventrem atque inguina hausit, L. — A sweU-
ing, tumor. — The privy parts, H., 0., Iu.
ingurgito, avi, fttus, ftre [ 1 in + gurges 1 to
gorge, stuff: se. — F i g., with se, to be absorbed in,
addict oneself to : se in flagitia.
in-gustatus, a^j., not tasted before: ilia rhom-
bi, H.
in-habilis, e, adj., unmanageable, unwieldy:
navis inhabilis prope magnitudinis, L. : multitude
ad oonsensum, L : hostibus, awkward, Ta.
in - habitabilis, e, culj., uninhabitable : regio-
nes.
in - haereo, haesi, haesus, ere, to stick fast,
ding, cleave, adhere, inhere: quorum linguae inhae-
rerent : iuhaesuro similis ( canis ), as if about to
fasten on her, 0. : dextram amplexus inhaesit, V. :
animi, qui corporibus non inhaerent: constantior
quam nova collibus arbor, H. : ad saxa inhaeren-
tes: in visceribus: in rei naturA: quod (telum)
inhaeserat illi, 0. : umeris abeuntis, 0. — Fig., to
ding, adhere, engage deeply, be inherent, be dosefy
connected: opinatio inhaerens : inhaeret in menti-
bus quoddam augurium : virtutes semper volupta-
tibus inhaerent : Voltibus tuis, gaxe upon, O.
inhaeresoo, — , — , ere, inch. [ inhaereo ], to
stick fast, deave, adhere: in sordxbos: emiiiwe
Digitized by V^OOQ IC
inhalo
415
inieotoa
abi ignis hostium inhaeresceret, Cs. — ^F i g. : poe-
tae inhaerescunt penitus in mentibus.
in-halo, ftvl, — ^ are, to breathe upon : nobis
popinam, the andl of food that hat been eaten.
InhibeO, ul, Itus, §re [1 in+habeo], to hold tn,
hM backy keep baek^ restrain, curby check : tela, V . :
frenos, L. : cruorem, 0. — To row baekvoarde: euro
inhiberent Rhodii, L. : remis, Gu. : retro navem,
L. — To ttop rowing: cum remiges iuhibuerunt,
retinet navis motum. — To rettrain, hinder ^ pre-
vent: te: impetum victoris, L. — To exerotse^ prac-
tiatf perform^ tue^ apply, inflict : imperium, L. :
damnum, L. : ooercitionem, ll : imperiuro in dedi-
tos, L. : eadem supplicia nobis : inhibito modo
potestati, L.
Inhibitlo, dnis,/. [inhibeo], a reverting: re-
migum, rowing backwards,
Inhibitiia, P. of inhibea
in-hio, avi, &tus, are, to stand open, gape, gate,
be amazed: inhians Cerberus, Y. : attonitis inbians
animis, Y. : uberibus lupinis inhians : postis, gape
at,Y. — To gage eagerly ^ regard longingly : con-
gestis undique saods Indormis inhians, H.
inlioneste, adv. [ inbonestus ], dishonorably,
disgracefully : parere divitias, T. : accusare.
inhonestOp — , — , &re [inbonestus], to dishon-
or, disgrace : palroas adeptas, 0.
In-honestus, a^. with sup., dishonorable, dis-
graceful, shameful: ignot& matre, H. : vita, S. :
mors, L. : Tolnus, Y. : lubido, S. : homo inhone-
Btissimas. — Unseemly, repulsive : meretrices, T.
In-lionoratna, €ufj. with eomp. and sup., un-
honored, disregarded: vita: inhonoratior trium-
phus, L. : dea, 0. — Without reward, unrewarded:
regem inhonoratum dimittere, L. : gentium inho-
noratissimi post victoriam, L. : nos, O.
in-honoms, adj., unsightly: signa, defaced,
Ta.
in-honreo, — , — , Sre, to stand erect, bristle:
band secns quam vallo saepta inhorreret acies, L.
in-hoiresoo, uT, — , ere, inch,, to stand erect,
bristle up, rise in points, roughen, r\Ma: inhorre-
Bcit mare : inhorruit unda tenebris, v. : mobilibus
vepris inhorruit Ad ventos foliis, H. : aper inhor-
ruit armos, bristled iw, Y. — To move tremulously,
^ruiver, shake, shudaer, tremble: pennis agitatus
inhorruit aer, O. : domus principis inhorruerat,
Ta. : horum severitatem.
In-hospltalia, e, acfj,, inhospitable: Caucasus,
fl.
inhospitalitaa, atis, /. [inhoepitalis], inhospi-
tality.
in - hoepitaa, adj., inhospitable: tecta, 0.
aaxa, Y. : tesqua, H.
fiihiiniane, adv. with eomp» [inhumaDus], cruel-
ly, inhumanly : cruciat aduleaoentulum, T. : inhu-
manius dicere.
inhumanit&s, fltis,/. [inhumanus], inhuman
conduct, barbarity : iinraoderata. — Incivility, rude-
ness, brutality: quod ego non superbi& neque
inhumanitate faclebam : omni aetati roolesta. —
Unkindness, disobligingness: nulla inhuraanitatis
culpa. — Niggardliness (opp. profusae epulae).
Inhnmaniter, adv. [inhumanus], uncivilly,
discourteously: fecisse: respondit.
in-humanns, atfj. with eomp. and sup., rude,
savage, barbarous, brutal, inhuman: quis tam in-
humanus, qui, etc. : vox : scelus, L.: testamentum,
unjust. — Unpolished, unsocial, uncivil, without cult-
ure, unmannerly, itl-bred, coarse, brutal: quis con-
tumacior, quis inhumauior: nee inhuman! scnes:
neglegentia : Caraeua, H. : homo inbumanissimus,
T. : aures, uncultivated: locus, uncivilized.
in-humatua, unburied: nee inhumati nee de-
serti : Coniunx, Y.
In-ibi, adv,, therein, in that place, there: su.
perbia nata inibi esse videtur (i. e. Capuae). —
Fig.: aut inibi esse, aut iam esse confectum,/ttt^
at hand.
inioio (iniicid), ied, iectus, ere [1 in+iacio],
to th'ow in, put in, hurl upon, put on, cast on, set
into: domus ardebat ignibus iniectis: eo militi-
bus iniectis (i. e. in navis), Cs. : dextram accenso
foculo, L. : iniecto ter pulvere, H. : ignis tectis,
L. : mihi terram, bury, Y. : se in medios hostfs :
seee medium in agmen, Y. — To form by throwing,
heap up, build: velut aggere aut ponte iniecto,
L. — To insert, build in: eo super tigna sesquipe-
dalia iniciunt, Cs. — To put on, throw over, impose,
apply: inici catenas imperat: eique laueum pal-
lium iniecit : bracchia eaelo, i. e. cUtack, 0. : ipsis
ex vincula sertis, Y. : iniecti umeris capilli,/a/Jtny
over, O. — In the phrase, manum inicere, with
dat., to lay hands on, seize, take possession of:
virgini, L. : ipsa mihi Veritas manum inicit, i. e.
checks : Iniecere manum Parcae (sc. iuveni), V. —
F i g., to bring into, inspire, sitggest, impress, infuse,
occasion, cause : terrorera mortis : cunctationem,
L. : stimulis iras, Y. : scrupulum homini, T. : tu-
multum civitati: studiura pugnandi exercitui, Cs.:
vobis causam deliberandi, yV^mtsA .* plaga iniecta
petitioni, given : puellis curam, H. : in alqd se ini-
ciens animus, dwelling on. — To throw out a hint,
mention, suggest : Bruto cnm saepe iniecissem de,
etc: meum nomen imperitis: mentio de furtis
iniecta, H.
iniotia, see inlquus.
iniectua, P. of inicio. (iniicioX see inido.
(inieotuaX tls, m. [inicio], a casting on, throw-
ing over. — Only abl. : multae vestis, Ta.
Digitized by V^OOQIC
inimice
416
iniungo
Inimloe, adv. with comp, and sup, [inlmicusj,
as an enemy^ inimicaUy : tecain agere : insectan :
inimicius cousulere, L. : inimicissime contendere.
Inlmioitla, ae, /. [initQicus], enmity, hostility :
inimicitia (est) ira ulciscendi, etc. — U8U.^Mr. :
inimicitias capere in familiam, T. : erant ei vete-
res inimicitiae cum Rosciis : iniroicitias mihi de-
nuntiare: inimicitias rei p. condonayit: inimici-
tias temporibus rei p. permittere : nobiles inter
eos, weU known^ L. : nobilisaimae, L. : inimicitias
habebat ex aedilitate conceptas, Gs. : cum illo ini-
micitias exercere, S. : raortales, trantientf L. : vete-
res Caesaris, Cs.
inimioo, — , — , &re [iuimicus], to make hostile^
set at variance : miseras urbls, H.
Inlmious, adj. with comp. and sup, [2 in + ami-
cus], unfriendly^ hostile, inimical: capere inimicos
homines, inntr the emnity o/, T. : inimicior eram
huic quam Caesari : animo inimico venisse : Pom-
peio, S. : sibi omnis esse inimicos, Gs. : Hannibal
nomini Romano, N. : Dis inimice senex, hateful, H.
— As stAst.f an enemy ^ foe : populi R. inimicii Gs. :
quis plenior inimicorum f uit Mario : tamquam ini-
micum insectari, L. : cuiusquam: inimicissimus
suus, hi* yreatest enemy : animorum mottls inimi-
cissimi mentis tranquillae. — Of an enemy ^ hos-
tile: nomina, V.: insigne, ^aoils of a vanquished
foe, V. : inter omnia inimioa infestaque, L. — Hurt-
fid, injurious, damaging : (naves) accipiunt inimi-
cum imbrem, V. : lux propinquat, unfavorable, V . :
odor nerris, H. : nee quidquam inimicius quam
ilia (oratio) versibus.
inique, adv. with eomp. and sup. [iniquus], un-
equally : Quam inique comparatum est, T. : ini-
quius Gertatio comparata, more unequally matched,
T. : iniquissime comparatum est.— F i g., unfairly,
unjustly: danmati: oocidere, L. : pacisci: locum
immeritum causari, H.
iniquitas, fttis,/. [iniquus], inequality, uneven-
ness : loci, Gs. : in talibus iniquitatibus locoruro,
L. — Fig., unfavorableness, difficulty, hardness :
loci, L. : rerum, Cs. : temporum. — Unfairness, in-
justice, unreasonableness: praetoris, S.: iudici:
iiiiquitatis oondemnari, Cs. : vestram iniquitatem
accusatote, unreasonable demands: deQm, L. : ad
obtinendas iniquitates, enforcing unjust measures,
Ta.
imquus, adj, with comp. and sup. [ 2 in +
aequus], uneven, slanting, steep : puppis dorso dum
pendetmiquo, v.: subire iniquo ascensu, L. : locus
iniquor, Cs. : mons, 0. — Unequal, ill -matched:
pugna, V. — Excessive: onus, L. : iniquo pondere ra-
stri, V. : sol, oppressive, V. — Deficient, inadequate :
spatiuro, too narrow, V. : ventres modio castigare
iniquo, toith short measure, lu. — Unfavorable, dis-
advaniageous, dangerous : iniquissimus locus, Gs. :
litus, H. : tempus, L. — Hurtful, iiyurious, unforh^
nate: consilia cum patriae tum sibi capere, N.:
casus, misfortune, V. — Unfair, unjust: patres in
adiilesoentis iudioes, T. : quid hoc iniquius dici po-
test : pax, y. : lex, H. : quis iniquae Tam patiens
urbis, ut, etc., lu. — As subst. n. .* num iniquom po-
stulo ? T. : iusto seoemere iniquum, H. — Inimieal^
hostile, adverse, unkind f quae nunc in me iniquast,
T. : caelestes, O. : te animo iniquissiroo intueri :
iniquissimis verbis oonflictari : fata dettm, V. : se
fati dixit iniqui, child of misfortune, 0. : homines
omnibus: vitiis, H. — As sumL m., an enemy, foe:
nonnuUi nostri iniqui : omnibus iniquissimis meis.
— Unwilling, impatient', discontented: istuo tam
iniquo pati animo, T. : iniquissimo animo moii :
iniquae mentis asellus, H.
initio, ftv!, &tu8, &re [initium], to begin, initiate,
consecrate, admit: Ubi initiabunt fpuerum), T. :
initiari eo ritu Gereri : Initiari Baccbis, L. — ^F i g. :
quae (sica) abe te initiata sacris.
initiiim, l, n. fl in+ 1 I-], a going in, entranee:
Remorum, i.e. of the country, Gs. — F i g., a begins
ning, commencement : Narrationis, T. : annorum,
Gs. : bonis initiis orsus tribunatus, tristis exitus
habuit oonsulatus : belli, S. : dicendi initium so-
mere : initium fugae factum a Dumnorige, was the
first tofiee, Gs. : caedis initium faoere a me : quod
ab initio petivi : querellae ab initio tantae ordien-
dae rei absint, L. — Abl. sing, abverh., in the begin-
ning, at first : tametsi initio laetns, tamen post-
quam, etc., at first, S. : initio locum tenere, Gs. :
dixi initio, indices. — Plur., constituent parti, ele-
ments : initia, et tainquam semina, unde essent
omnia orta. — First principles, elements : ilia initia
mathematioorum : operum initia tradere, Gs. —
Au^uices: novis initiis et ominibus opus est, Le.
a new reign, Gu. — Secret sacred rites, sacred mys-
teries : initia Gereris, L. : mysteria initiaque ut
appellantur : tua, mater, initia, L e. instruments
used in celebrating the rites, Gt
1. initos, P. of ineo.
2. initua, OS, m. [1 in+1 I-], an entrance, 0.
(iniuotuideX adv. [iniucundus], w^deasantly.
— Only comp. : res iniucundius actae.
iniuotuiditM, &ti8, f. [ iniucundus ], tM^^faas-
antness: ne quid habeat inracunditatis oratio.
in - iuoandofl, adj., unpleasant, disagreeable :
minime nobis labor : adversus malos, harsh, Ta.
in-iongo, Qnxl, Qnctus, ere, to join, fasten, at-
tach : tignos in asseres, L. : vineas moenibus. —
F i g., to infiict, impose, enjoin, occasion, bring i^xm.*
civitatibus servitutem, Gs. : privatis onus, L. : in-
iuriam a nobis repulsam aliis, L. : deleotHs, Ta. :
iniuncta militia, L. : quorum ( inimioorum ) ipse
maximam partem iniunxerat Caesari, i. e. who had
become Caesar's enemies on hie aeeoiuint, Gs.
Digitized by
^oogle
inluratOA
417
Inlibatus
in-iaratnflk adj.^ unsworn ^ not under oath : cum
dicit iuiuratus : iurati iniuratique f ugiunt, L.
iniurla, ae, /. [ itiiurius 1, an injutticfj tn^ong,
outrage^ injury y iMult : (films) carens patrii ob
meas iniurias, harah treatment^ T. : patcrna, T. :
iniuriam sibi imponere: privatas Iniurias ultus
est, Cs. : in populum R., L. : a praetore iuiurias
accipere : imperatoris iniuriaa defendere, Cs. :
Suebos ab Cheruscis iniuriis proiiibere, protect
from outrage on the aide o/^ etc., Cs. : neque cui-
qaam iniuriae suae parvae videntur, Ma wrongs,
8. : Tumi, threatened by, V. : vos nostrae iniuria
caediB subigat, etc^ i. e. as its ptmishment, V. :
tantine iniuria oenae ? the insult of a dinner, lu. :
flelretiorum iniuriae populi R., to Borne, Cs. : qua-
rum (muliemm), L. : spretae formae, V. : thalami
nostri, O. — In law, unlawful violence, eusatUt, tres-
pass: iniuriamm mihi scripta dica, T. : iniuriarum
damnatus. — In language, an insult, affront, abuse:
meonerare iniuriis, T. — With per: servos abduce-
bat per iniuriam, UMustly, outrageously: per sum-
mam iniuriam. — Abl., unjustly, undeservedly, cause-
Usdy, wrongfully: me meis civibus iuiuria suspec-
tum videre : non iniuriS (gaudebas), T. — An unjust
acquisition : ad obtinendam iniuriam, L. — A dam-
age, harm, injury : Curandum ne magna iniuria
flat Fortibus, lu.
inittxiose, adv. with comp, [iniuriosus], unjust-
ly, unlawfully : in alqo decemere : tractati.
inittxioBOfl, atf;. [iniuria], unjust, wrongful,
harmful : in proximos : ab invito emere iniurio-
Bum esse : pes, H.
inittxiofl, adj. [2 in+iusj, unlawfid, irpurious,
wrongful, uiijust : sibi esse miurius videri, T. : Id
possum ferre quamquam iniuriumst, T. : quia sit
iniurium: indict& causa damnari absentem iniu-
rium esse, L.
1. In-iuBSOS, ae^., unbidden, voluntary, ofonis
wm accord: cantare Iniussi numquam desistant,
H. : iniussae veniunt ad mulctra oapellae, H. : in-
iuBsa yirescunt Gramina, spontaneous, V. — Plur. n.
as subst. : Non iniussa osLno, forbidden themes, V.
2. (In-iflBSiifl, Qs), m., without command.— Only
abl.: iniussu suo et civitatis, Cs. : iniusau prae-
tons : signa referunt, without orders, L.
iniuate, adv. with «vp. [iniustus], without right,
unjustly : facere : totum dudt poema, H. : iniu-
Btisstme, S.
initiBtitia, ae, /. [ iniustus ], injustice, unfair-
ness: iniustitiae duo genera sunt. — Severity, harsh-
ness: Eum ego hinc eieci iniustitia me&, T.
Iii4ustiui, a^. with comp. and sup., unreason-
aide, unsuitable, oppressive, excessive, improper,
severe, burdensome: iusta iniusta omnia obsequi,
humor you in everything, T. : onus : fascis, V. :
supplicia, S. : faenus, L.: — Unjust, wrongful: iu»li.
tam esse iniustus : novcrca, V . : arma, L. : iniusto
carpere dente, envious, 0. : quid autem hoc iniu-
stius quam, etc. : rogatio iniustissima : iniustaque
regna tenebat, usurped, 0. — As subst. n. : lura in-
venti metu iniustt, injustice, H.
in-labefactUB ( ill- ), adj., unbroken, uninter-
rupted : adfinia vinculo, O. : concordia, 0.
in-labor (ill-), lapsus, I, dep,, to flow in, glide
in, fall, sink: Si fractus inlabatur orbiR,/aW to
ruins, H. : quo (in stomachum) primo inlabuntur
ea, etc. : mediae urbi, V.— Fig., to fiow in, pene-
trate : ad eos (sensQa) : animis nostris, V.
in-laboro (ill-), — , — , are, to work upon, work
at: domibus (i. e. aedificandis), Ta.
in-lacesaatu8 (ill-), <«{;., unprovoked, unat-
tacked: pacem inlacessiti nutrierunt, Ta. : Britan-
niae pars, undisturbed, Ta.
in-lacrlmabiliB ( ill- ), e, a^j., unwept, unla-
mented: omnea inlacrimabiies Urgeotur Nocte, H.
— Not moved by tears, pitiless : Pluto, H.
inlacrlmo (ill-), ftvi, atus, Sre [1 in+lacrima],
dep^ to weep over, sorrow for, bewail, lament .• qui
dicitur inlacrimans dixisae: Sic ait inlacrimans,
V. : gaudio, L. : inlacrima patris pestibus : casu,
N. : maestum inlacrimat templis ebur, i. e. the
ivory statues drop tears thereat, V.
inlaorimor, SLUis, arl, dep. [1 in+lacrima], to
weep over, lament: iulacrimare, H. : cuius morti.
in-laesua (ill-), adj., unhurt, unharmed, un-
mutilated: inlaeso corpore, 0. : partes, 0.
in-laetabilis (ill-), e, acfj., cheerless, joyless,
gloomy, sad: ora, V. : murmur, V.
in-laqneo (ill-), — , atus, are [1 in+laqueus],
to ensnare, entrM), entangle: rounera navium inla-
queant duces, H. : inlaqueatus legum periculis.
iiilataa» P. of infero.
in-laudatUS (ill-), a^fj., unpraised, infamous:
Busiris, V.
in-lautna, see inlotus.
inleoebra (ill-), ae,/. [1 in + 1 LAO], an en-
ticement, inducemeTit, attraction, charm, aUurement,
bait, lure : ad quam inlecebram cum commovere-
tur nemo, etc., L. : suis te oportet inlecebris virtus
trahat : inlecebris erat morandus Spectator, H. :
dulces, V. : voluptas turpitudinis: vitiorum.
1. inlectus, P. of inlicia
2. ia-\hoXxLB,ac{j., unread: scriptum, 0.
inlepide ( ill- ), adv. [ inlepidus ], impolitely,
1-udely, inelegantly : (poema) Compositum, H.
in-lepidos (ill-), acfj., unmannerly, rude, dis-
agreeable: parens, Caecil. ap. C. : deliciae, Ct.
in-libatU8 (ill-), adj , undiminished, unim-
paired: divitiae: vires, L. : imperium. L.
Digitized by V^OOQIC
izdibendis
418
inlmtro
in-liberills (ill-), e, adj,, igwMe, ungenerous,
vulgavy aardid, mean^ diiobliffing : quaestQs: f aci-
nus, T.: iocandi geDUs: Servos, T. : in me, dia-
•bliging. — NiggarcUy, petty : adiectio,L.
inliberalltas (ill-), fttis,/ [inliberalis], mean-
neia, stinginess: inliberalitatis suspicio.
inliberallter (iU-), tuiv. [inliberalis], ignobly,
ungenerously, meamy: factum a Tobis, T. : aesti-
mare, i. e. stingily.
inlicio (lll-)f lo^^ lectus, ere (inlSxe for in-
ISxisse, Att. ap. C.) [1 in+lacio], to allure, entice,
attract, seduce, inveigle, decoy: coniugem in stu-
pnim : Imperitos rerum in fraudem, T. : inlecti
ad proditionem, S. : ab eisdem inlecti sumus, mis-
led: mercatorem, ut sequatur, L. : inlectus ducere
uxorem, Ta.
inlicitator (ill-), oris, m. [• inlicitor}, a sham-
bidder, bidder-in, mock-purchaser: non mlicitato-
rem apponet : ponere.
in - lioitua ( ill- ), adj., not allowed, unlawful,
illicit: amor, Ta. : exactiones, Ta.
iulidd (ill-), 8l, BUS, ere [1 in-Maedo], to dash
against, push against : caestOs effracto in ossa
cerebro, V. : ad Tolnus roands : pila vadis inlisa,
V. : repagula ossibus, 0. : dentem fragill (corpori),
H. — To crush: serpens inlisa morietur.
in-ligd (ill-), ftvl, Stus, ftre, to bind on, tie on,
fasten, attach: tauris iuga, H. : inligata tigna te-
tiere, Cs. : manibus post tergum inligatis, L. : em-
blcmata in poculis: litterae in iaculo inligatae,
Cs. : lunae motCts in sphaeram, add to the caestial
globe: iuvencis inligata aratra, U. — To fetter, en-
cumber, entangle, impede: inutilis inque ligatus
Cedebat, V. : Vix inligatum te triformi Pegasus
expediet Chiraaera, H. : se locis impeditis, Ta. —
Fig., in speech, to weave in, intersperse: orationis
genus, in quo omnes verborum inligantur lepores :
sermonibus personas gravis. — To comiect, associ-
ate, bifid, limit, entangle, fetter: non iis condicioni-
bus inligabitur pax, ut, etc., L. : multis pignoribus
Lepidum res p. inligatum tenet : sociali foedere se
cum Roraanis, L. : angustis et concisis disputatio-
nibus inligati.
inlimis (ill-), e, adj. [2 in+limus], without
mud: fons, i. e. dear, 0.
in -lino (ill-), Ifivl, litus, ere, to smear over,
spread upon, lay on : oculis collvria, H. : nivis
agris, spreads, H. : alqd chartis, has written, H. —
To bexmear, bedard), anoint: malleolos stuppae
pice, L. : texta Nesseo veneno, 0. — Fig.: venu-
statis non fuco in litus (i. e. infucatus).
in-Uque&otas (ill-X a<(/*t melted^ liquid: vo-
luptnt'f.
inlisus (ill-), P. of inUdo.
inlitteratos (ill-), odj,, unlettered^ unlearned^
without culture, inelegant: molti: In sennont
multa : nervi, H.
inUtoa (ill-), P. of inlino.
in-lotoa (ill-), or in-lautua, aef}., unioashei,
unclean, dirty: toralia, H. — Not washed away:
sudor, V.
in-luoesoo (ill-), iQxI, — , ere, inch., to grow
light, begin to shine, break, dawn : Inlucescet ali-
quando ille dies, cum, etc. : cum tertio die sol iu-
luxisset : alios Inluxisse dies, V. — Perf impers., it
was light, day had dawned: ubi inluxit, L. — F i g. :
cum populo R. auctoritas consulis inluxerit
in-liidd ( ill- ), si ( inlOsseris, C. ), sus, ere, to
play at, sport with: haec Inludo chartis, sportive^
ty throw on paper, H. : Inlusae auro vestes, gayly
inwrought, V. (al. inclusae). — To make sport, make
game of, mock, jeer at, ridicule: quod dixeram
controversiam esse, etc. : me, T. : miseros : artem,
in qu& excellis : verbis virtutem superbis, V. :
artem inlusus omittas, baffled^ H. : Inlusi pedes,
i. e. staggering, H. : horum virorum dignitati : re-
bus Humanis, H. : capto, V. : impune in nos, T. :
dicere in Albucium inludens: idonei. In qUibus
sic inludatis, T. — To fool away, waste, ruin, abuse :
tum variae inludant pestes, V. : vitam filiae, T. :
cui (frondi) uri adsidue Inludunt, V.
Inluminate (ill-), adv., clearly, luminously:
dicere.
in - Imnino ( ill- ), avi, Stus, ftre, to light up,
make light, illuminate: luna inluminata a sole. —
F i g., in rhet., to set off , illustrate : tamquam stel-
lis orationem : illuminata sapientia.
inlnaio (ill-), onis,/. [LVD-], a mocking, jeer'
ing.
Jinltistre), adv. [inlustris], clearly, manifestly.
)nly comp. : inlustrius (vidi me amari).
inlustriB (ill-), e, adj. with comp. [LVC-],
lighted, bright, light, lustrous, brilliant: domicilia :
caput, 0. : solis candor inlustrior est quam ullius
ignis. — Fig., dear, plain, distinct, evident, mani-
fest : ad cognoscendum omnia, S. : factum inlu-
stre notumque omnibus : inlustriora f urta, more
conspiewms. — Distinguished, renowned, famous^
honorable, noble, illustrious : homines roaxime in-
lustres : adulescens, Cs. : fama fatisque, Y. : inlii-
striore loco natus, Cs. : nomen quam Solonis inlu.
strius : vitae ratio inlustrior. — Memorable, note-
worthy : maior atque inlustrior res, Ob.
inlustrius, see inlustre.
in-liistrd (ill-), avi, &tus, ftre, to light up, make
light, illuminate: qua sol Inlustrat oras, H. — Fig^
to make dear, clear up, ducidate, illustrate, disclose^
explain : ut ea consilia inlustrarentur : si modo id
patefactum et inlustratum est : signa, quibus Veri-
tas inlustrari solet — Of stjle, to brighten, adorn.
Digitized by V^OOQ IC
kdusos
419
inoblitoB
embeSiah: iulustrant earn (orationem) translata
ferba. — To render famofm^ dMtingydihy illustrate :
populi R. nomen : Quid prius inlustrem satiriB ? H.
iDltUitui (ill-X P' o^ inludo.
inluvles (1U-), — , oW. S,/ [1 in+8 LV-l, an
overflow^ inundatum: gravesque currQs inluvie
haerebant, in the mudj Gu. — A vnuhy offecouring^
dirt^fiUK, uncleanneaa : iDmunda inluvie, T. : pec-
tus inluvie scabrum : inluvie peresa vellera, V.
ln-in-> see imm-.
InnablliB, e, a<^*. [2 in+NA-], tn which <me
cannot tmm: unda, 0.
In-naaoor, n&tus, l, dep.^ to be bom tn, ffrow
upon^ spring up in : filix innascitur agris, H. : in-
Data rupibus altis Robora, 0. — F i g., to arise tn,
originate in, be produced in : cupiditas belli ge-
rendi innata est, Cs. : in hac elatione animi cupi-
ditas principatQs innascitur.
In-nato, ftvl, atus, are, to swim in, float upon:
lactuca iunatat acri stomacho, H. : undam innatat
alnus, sunms the stream, V. : innatat unda freto,
flows over, 0. — To swim into : in concham.
innatUB, adj. [P. of innascor], native, inborn,
imtaie, inherent, natural: cupiditas scientiae:
amor, V. : raurex, native, O. : vecordia quoiquam,
T. : ingeniis semina virtutum : alacritas naturali-
ter omnibus, Cs. : in nobis oognitionis amor.
in-navigabillB, e, adj., not navigable: Tiberis,
L.
in-necto, nfixul, nexus, ere, to twist, entangle,
bind up, weave in, gather together, weave : comas,
v.- ramum olivae (in crinis), V. — To join, bind,
attach, connect, fasten to, weave about: palmas ar-
mis, V. : tempora sertis, deck, 0. : fauces laqueo,
encircle, 0.: vincula rupit, Queis innexa pedem,
etc., V. — ^F i g., to ioeave together, frame, contrive:
causaa morandi, V. : fraudem clienti, V.
In-nitor, nTxus (-nisus, Ta. ), i, dep., to lean
upon, support oneself by : innititur hastae, 0. :
moli, O. : scutis innixi, Os. : hastft innixus, L.
in - no, ftvl, fttus, &re, to swim in, float upon :
Partim submersae, partim innantes beluae : inna-
bant pariter fluctflsque secabant, V. : aquae, L. :
rapacis fluvioe, Y. : fluvium, V. — To flow against,
wash: innantem Maricae Httoribus Lirim,H. — To
sail upon, navigate: Stjgios lacQs, V.
in-nooens, entis, a<fj. with comp, and sup.,
harmless, inoffensive, innoxious: epistula: inno-
centis pocula Lesbii, H. — Blameless, guiltless, in-
nocent : innocens si accusatus sit : tu innocentior
quam Metellus?: innocentissimo patre privatus
est : sanguis, Ta. : factorum, Ta. — As subsf. : ne
ionocentes pro uocentibus poenas pendant, Cs. :
vita innocentis dofenditur. — Es p., disinteiested,
upright: praetores.
innooenter, adv, with comp, [innocens], blame-
lessly, innocently: opes paratae, Ta.: innocentina
agere, Ta.
in-nooentia, ae, /. [ innocens ], blamelessness,
innocence: eius innocentiam ostendere: solA in-
nocentift vivere, i. e. toith no other support, L. —
Uprightness, integrity, disinterestedness: quantft
innocentift debent esse imperatores: suam inno-
centiam perpetu& vit& esse perspectam, Cs. —
Innocent persons : innocentiam liberare.
innoone, adv., innocently : vivere, O.
In-noouns, adj., harmless, innocuous: herba,
0. : litus, safe, V. : iter, undisputed, Ta. — Un-
harmed, uninjured: sedere carinae Omnes inno-
cuae,V. — Inoffensive, innocent: viximus innocuae,
0. : agere causas innocuas, defend the innocent, O.
in-ndtesco, tul, — , ere, inch., to become known,
be made conspicuous : quod ubi innotuit, L. : f raude,
Ph. : nostris innotuit ilia libellis, 0.
(in-novo), &vl, — , are, to renew, restore: te ad
tuam intemperantiam, i. e. return,
in-nozliia, adj., harmless, innoxious: anguis,
V. — Not guilty, blamdess, innocent : nominat mul-
tos innoxios, S. : ilium innoxium plecti, N.: verba,
V. : tactu flamma, V. : criminis iimoxia, L. : initi
consili in caput regis innoxius, Cu. — Unharmed,
unhurt, uninjured: ipsi innoxii florentes, S. : (na-
vigia) in ripam innoxia expulsa, Cu.
In-nubo, nQpsI, nOptus, ere, to marry into : ea,
quo innupsisset ( the rank ), into which she had
married, L. : thaUmis nostris, I e. ttike m^ place
as wife, 0.
innubua, adj. [NEB-l unmarried, single, vir-
gin : vivere, 0. : laurus (into which Daphne was
changed), 0.
In-nnmerabUiB, e, acfj,, countless, innumerable,
immeasurable, immense : copiae: pondusauri: fni-
menti numerus : annorum series, H.
InnumerabllitaB, fttis, /. [ innumerabilis],
countlessness, infinitude: mundonim: atomorum.
innomerabiliter, tidv, [innumerabilis], in-
numerably.
in-numems, adj., countless, innumerable, num-
berless: gentes, V. : pjrae, V. : sagittae, 0.
innuo, ul, — ^, ere [2 NV-], to nod, give a sign,
intimate, hint : Ne mora sit, si innuerim, T. : ubi
innuerint, L. : coram licet innuat, lu. : mi, T.
in-nuptna, adj., unmarried, unwedded, single:
puellae, V.: Minerva, virgin, V, — As subst.f., a
virgin, V., Ct., Pr. — Poet.: innuptae nuptiae,
i. e. unhappy.
in-nutritus, P., nourished in, educated to:
Caesar pcpsimis, in all vices, Ta.
l9-Ql?UtU9, adj., not forgetful, mindful, 0.
Digitized by V^OOQ IC
Inobmttia
420
Inqulro
in-obmtus, adj.^ not overwhelmed^ O.
in-observabilio, e, adj.^ unavoidtU>lef undis-
coverable : error, CL
in-observatUB, adj., unob»erved, unperceived :
ille in hcrbis, 0. : sidera, 0.
in-offenBUSi adj.^ unobttrucUd, unhindered^ un-
inierrtipted: mare, V. : yiiAy placid^ O,
in-offloiosns, adj., tmduti/tU: testamenturo,
i. e. violating natural affection, — DiMohliging : in
bos.
In - olesco, — , — , ere, to grow, grow upon :
germen udo inolescere libro, V. — F i g., to tink in,
become inveterate : Multa inolescere, V.
in-omlnatos, adj,, iU-omened: cubilia, H.
inopia, ae, /. [ inops J, want, lack, scarcity :
summa omnium reniro, Cs. : loci, L. : argumen-
torum. — Want, need, indigence, poverty, scarcity,
famine : Inopift Coacta, T. : propter inopiam in
egestate esse: amicitia ex inopia nata: inopiam
▼itandae causa, Cs. : manuum mercede inopiam
tolerare, S. : illius animum inopia incendere, i. e.
by keeping unsatitfied, T. — A scant supply, scarcity :
bonorum, S. : loci, L. : dispeusatio iuopiae, L. —
Want, helplessness : inopi& coactus, embarrassment :
praesidio esse solitudini atque inopiae, t?ie unpro-
tected,— Of mind or style, poverty, barrenness : ino-
pia et ieiunitas : sermonis.
in-opinans, antis, ady., not expecting, taken by
surprise: inopinantes nostri re nov& perturbantur,
Cs. : inopinante Gurione, Cs. : rex in potestatem
inopinanti (ei) venerat, N. : suis inopinantibus, L.
inopinato, adv. [inopinatus], unexpectedly: in
castra innimpere, L.
In-opinatua, adj., not expected, unexpected, sur-
prising: tibi haec inopinata: neque inopinatum
mihi sit, L. — As subst, n. : nihil inopinati aocidit :
ex inopinato, unexpectedly.
inopinns, adj. [2 AP-], unexpected: quies, Y. :
fors, v. : visus, 0.
inopa, opis, acfj. [2 in + ops], without resources,
helpless, weak : inopes relicti a duce : nihil iuris
human! relinquitur inopi, L. : solare inopem, V. :
ab amicis: laudis conscendere CAvmen, unskilled,
Pr. — Without possessions, poor, destitute, needy, in-
digent : coloni, H. : aerarium, empty : cupido, un-
sated, H. : domus cuiusvis inopis, N. : turba, V. :
humanitatis, without : amicorum, destitute of: men-
tis, 0. : consili, L. : paterni laris, stripped^ H. —
F i g., mean, wretched, contemptible, pitif id : inopis
animi esse, U. : nostras inopes noluit esse yias,
0. — Of speech, /)oor, meagre: non erat abundans,
non inops : lingua : versils rerum, H. : verbis.
In-oratns, adj., not pleaded: re inoratft rever-
terunt, without presenting their case.
IO-0]:cUnatua, adj., not arranged, disordered.
irregular: milites, L. : inordinati in proelimii
ruunt, L. — As stibst. n. ; idque ex inordinato in
orditiem adduxit, disorder.
in-omatua, a^., unadorned, without omameni :
mulieres : capilli, O. : nomina et verba, plain, H. :
Non meis Chartis inornatus, uncdebratea, H.
inp-, see imp-.
inquam, defect, (only praes. : inquam, inquis,
inquit, inquimus, inquiunt; imperf inquiebat;
j9fr/.inquil,inqul8tl; /u^inquie8,inquiet; imper,
inque), to say (after one or more wonds of a quo-
tation) : 8y. eccum me inque. CI. eccum bio tibi,
T.: desilite, inquit, milites, Cs.: te ipso, inquam,
teste: qui ubi me viderunt, ubi sunt, inquiunt,
scypbi?: Romulus, luppiter, inquit, tuis iussus
avibus, eta, L. : macte . . . inquit sententia Cato-
uis, H. : ne faciam, inquis, Omnino versils ? (i. e.
facias), H. : tum Quinctius, en, inquit mihi, haec
ego patior cottidie. — In emphatic repetition, I say,
J insist : in foro, ne quia ... in f oro, inquam, Syra-
cusis : tuas, tuas, inquam, suspiciones ; cf. ad te,
inquam, H. — Plur., they aay, it is said: noluit, in-
quiunt, hodie agere Roscius. — Sing., introducing
an objection, it is said, one says, reply is made :
nondum gustaverat, inquit, vitae suavitatem (so.
aliquis ) : ut purpurft fulgeamus, inquit, L. : non
nosti quid, inquit, Chrysippus dicat, H. — Repeated,
or with other verbs of saying : hoc adiunxit : Pa-
ter, inquit, mens, N. : dicam equidem, Caesar in-
quit, quid intellegam ; vos inquit, mementote.
in-quies, §tis, adj., restless, unquiet : Genna-
nus, Ta.: animo,Ta.
Inquieto, — , — , ftre [ inquietus ], to disturb :
victoriara, Ta.
In-quietus, acfj., restless, unmaet, disturbed:
animus, L. : nox, L. : praecordia, H.
inquJlinus, adj. [ for * incollnus, inoola ], of
foreign birth : civis urbis Romae, S. — As subst.^
a sojourner, lodger, immigrant : te inquilino.
inquinate, adv. [inquinatus], /2^i/y, impure-
ly: loqul
inquinatiia, acfj. with eomp. and sup, [P, of
inquino J, /of4^ be fouled, polluted : aqua cadaveri-
bus. — Fig., 4^Jiled, contaminated, impure, filthy,
base: versus: nihil hoc homine inquinatius : ratio
inquinatissima: quia in voluptatibus inquinatior ? :
sermo inquinatissiraus : dextra inquinatior, Ct.
inqnino, ftvl, atus, ftre, to befoul, etain, pollute,
defile: inerdis caput inquiner albis Corvorum, H.:
inquinet arma situs, 0. — Fig., to pollute, defile,
corrupt, contaminate, debase: amicitiam nomine
criminoso: splendorem honestatis: senatum, L.:
fama'n alterius, L. : se vitiis : nuptlas et genus et
domos, H. : aere tempus aureum, H.
inqruirok sivi (-slsse, -sfsscnt, L.), situs, ere [1
Digitized by V^OOQ IC
inqaisitio
421
inritatio
in+quaero], to seek after ^ search for : corpus fu-
nerifl causa inquisitum, L. — To search tn/o, exam-
tfM, investigaUy scruHniu: honestas, quam natura
maxime inquirit : omnia ordiue, L. : vitia tua, H. :
rem inquisitam ad consulem detulit, a/ler investi-
gating Uy L. : inquire in ea quae, etc. : patrios in
aonoe, how long the father will live^ 0. : obstitit
ooeanus in se simul et in Herculem inquiri, Ta. :
quid sit furere, H. : Cui placeas, 0. : in eum quid
agat inquiritur, etc. — In law, to make an inveatiga-
tion^ seek growub of accusation : diem inquirendi
poBtulare : de rebus capitalibus, Gu. : iuquisitum
missi de iis, quorum, etc, L.
inquiutio, Onis,/ [QYAE^]^ a seeking^ search-
ing^ examination, investigation : veri : adempto per
' inquisitiones loquendi commercio, espionage^ Ta.
— In law, an investigation, legal inquisition : accu-
satoris: annua, Ta.
inquisitor, 5ris, m. [ inquire J, a searcher, an
inspector, examiner : algae, lu. — In law, an investi-
gator, collector of evidence : Achaicus.
Inquisitaa, P. of inquire.
inranoeaoo (irr-), rausi, — , ere, inch, [1 in+
raucus], to become hoarse : paulum.
in-religatoB (irr-), adj., unbound: comas, 0.
inreligidse (irr-), adv. [inreligioeus], impious-
ly : discere, Ta.
in-religiosas (irr-), adj., irreligious, impious :
irreligiosum ratus ire, etc., L.
in-remeabilis (irr-), e, ac(j., not to be retraced,
from which there is no return : error, V. : unda,
\.e.the8tyx,Y.
in-reparabilifl (irr-), a€(;., irreparable, irre-
trievable: tempus, y. •
in-repertus (irr-), at(j., undiscovered: aurum,
H.
in-repjo (irr-), rSpel, — , ere, to creep in, slip in,
be stealUulg inserted, steal in: eloquentia inrepit
in sensfts : in tabulas municipiorum : animos, Ta.
in-reprehenaua (irr-), adj., blameless, withoiU
blame : probitas, 0. : responsa, true, 0.
in-requietus (irr-), acf;., unquiet, restless, with-
out repose: Enipeus, 0. : Charybdis, O. — Disquiet-
ing, causing unrest : sore roea, 0. : bella, 0.
in-reseotus (irr-), ae(f., uncut, unpared: pol-
ler, H.
In-reaoluttia (irr-), adj., not loosened: yincula,
0.
inretio (irr-), Ivl, Itus, ire [1 in -1- rete], to catch
in a net, ensnare, entangle: beluaro inretitam te-
nere. — Fig., to entrap, catch, entangle, ensnare ^
involve: tacentem te: alquem corruptelarura in-
lecebris : disputationuin laqueis inretitus.
In-retortiia (irr-), adj., not turned back : oculo
inretorto, without looking back, H.
in-reverentia (irr-), ae, /., irreverence, dure-
sped : iuventutis, Ta. : adversus fas nefasque, Ta.
in-revooabilis (irr-), e, adj. with comp., not
to be recalled, irrevocable, unalterable: in casum
iurevocdbilem sts dare, I/. : semel emissum Tolat
inrevocabile verbum, H. : quo obscurior eo inrevo-
cabilior, implacable, Ta.
in-revooatua (irr-X <^-i not called back, with-
out an encore, H.
in-rided (irr-), rlsl, rtsus, Sre, to laugh at, joke,
jeer, mock, rtdicuie : in re tantft, T. : ex muro, Ce, :
mihi: inridentes responderunt, N. : periocumdeos:
vatem, V. : inrideor, T. : procos inrisa experiar,
V. : quae inrideri ab imperitis solent : Inrisa sine
honore ratis : semel inrisus, made a fool of, H.
in-ridioide (irr-), adv., without tni, Gt.
inrigatio (irr-), onis, /. [ inrigo ], a watering,
irrigation : agrorum.
in-rig5 (irr-), ftvl, &tus, ftre, to water, irrigate,
flood: Aegrptum Nilus iurirat: Circus Tiberi
superfuso inrigatus, overflowed, L. : fontibus hor-
tulos : inrigat eulta auro, V. : inrigatus yenas nec-
tare. Ph. — To pour out, shed upon, water with :
amicos imbils, V. — Fig., to dijfuse, shed ujpon:
Ascanio per membra quietem, V. — To refresh:
fessos sopor inrigat arttks, V.
in-rigaos (irr-), adj., watering, supplying water,
living: fon8,V. : aqua, 0. — Supplied with water,
well-watered: hortus, H. : mero corpus, soaked, U.
inrisid (irr-), onis,/. [RID-], a deriding, mock-
ing, mockery : ci vitas subiecta inrisioni tuae, scoffs :
omnium.
inrioor (irr-), Sris, m. [RID-], a derider, mocker,
scoffer : orationis, C, Pr.
1. inriaua, P. of inrideo.
2. inrisuB ( irr- ), iks, m. [ RID- ], a scoffing,
mocking, mockery, derision: inrisui fore, "be a
laughing-stock, Cs., Ta. : linguam ab inrisu exse-
rens, out of mockery, L.
inritabilia (irr-), e, adj. [inrito], exdtahle,
irritable: aniroi: genus vatum, H.
inritamen ( irr- ), inis, n. [inrito], an incite-
ment, incentive, provocation : opes, animi inrita-
men avari, 0. : sua (tauri) inritamina Poeniceae
vestes, 0.
inrltamentom (irr-), T, n. [inrito], an incite-
ment, incentive, provocation, inducemetit, stimulus :
inritamentis iras militum aciicre, L. : gulae, S. :
pads, Ta. : opes, inritamenta maloruin, O. : posita
veno inritamenta luxui, inducements to indtUgence,
Ta.
inritatio (irr-), onis,/. [inrito], an incitement,
stimulus : conviviorum, Ta. — Wrath, anger, irriia^
tion : animorum, L.
Digitized by V^OOQIC
inrito
423
insatiabiUs
inritd (irr-), &vl, itus, ftre, to ineUe^ excite^
itimnlate^ iuBtigate^ provoke^ exatperate^ irritate:
magis inritatus, T. : vi yirum : Terra, irft inritata
<ieorum, V. : tribunos ad oertamen, L. : pectus
inaiiiter, H. : cum fera diluyies quietos Inritat
amnl9, enragety H. — To stir vp^ excite, produce :
sibi simultates, L. : flammas, kifidte^ 0.
Inritus (irr-), a^j- [2 in+ratua], undecided,
wuettled, invalid, void, of «o effect: quod modo
erat ratum, inritum est, T. : testaraentum : quae-
que augur dira defixerit, inrita infectaque sunto. —
Vain, usdeae, without effect, ineffectual: omissa iu-
rit& re, abandoning the wdeu effort, L. : tela, V. :
labor anni, 0. : oblivio, L. : inntum Quodcumque
retro est efBciet, worthless, H. — As siUmI. n., noth-
ingness, vanity, wortMessness : spes ad inritum re-
dacta, L. : cadere iu inritum, Ta. : inrita dicere,
useless words, 0. — Of persons, asking in vain, ac-
complishing nothing, baffled, failing: variis ad-
Bultibus inritus urget, V. : venit inrita turba, Tb. :
inritis hostibus, Ta. : spei, vainly hoping, Cu.
Inrogatid (irr-), dnis,/. [inrogo], an imponng,
adjudicating: multae.
in-rogo (irr-), &tI (inrogassit for inrogaverit,
0.), atus, ftre. — In lavr, to propose in opposition :
privilegium: leges privatis hominibus. — To im-
pose, appoint, ordain, inflict: maltam: centum
milium roulta inrogata erat, L. : peccatis poenas,
H. : sibimet mortem, Ta.
In-roro (irr-), ftvl, fttus, are, to bedew : terras,
V. — To moisten, besprinkle, wet : extreme inrorat
Aquarius anno, brings rain, V. : caput, 0. : crinem
aquis, 0.: lacrimae misero de corpore Inrorant
foliis, 0. — To sprinkle upon : liquores capiti, 0.
inrumatlo (irr-), Onis,/., beastly obscenity, CU
Izinimo (irr-), ftvl, fttus, are [1 in+ruma
(breast)], to give suck, abuse obscenely, Ct
in-mmpo (irr-), rfipl, ruptus, ere, to break in,
press in, force a way in, burst into, rush at, fall
upon: inrumpere conari, Cs. : dixit et inrupit, 0. :
hostes pluribus agminibus inrupturi, Ta. : quo-
cunque, 0. : in caatra, Cs. : in adem boetium :
cum tells ad seae, S. : oppidum, Cs. : domtls limi-
na, V. : thalamo, V. — F i g., to break in, enter, in-
trude, invade, interrupt : imagines in animos per
corpus inrumpunt: luxuries in domum inrupit:
in aevum nefas, 0.
in-ruo (irr-), nil, — , ere, to rush in, invade,
press into, make an attack : quam roox inruimus ?
T. : ferro, V. : in aedls, T. : vi in tectum : ne ille
hue prorsus se inruat, T. — F i g., to force a way
in, rush into, enter eagerly upon, seixe: in alienas
possessionee : in odium populi R., incur. — Of a
speaker : ne quo inruas, i. e. trip through haste.
inniptio (irr-)» Onis,/. [RVP-], a breaking]
in, invasion, incursion: armatorum in domnm:
etiamsi inruptio facta nulla sit
1. Inruptna (irr-), P. of inrumpo.
2. in-ruptns (irr-), €ufi., unbroken, unsevered:
copula, H.
in-salftbrls, e, aef;., unwholesome: cibi, Cu.:
fluvius potui, Cu.
in-aalutatua, aeff., wrested, unsaUUed (in
tmesis) : Inque salutatam linquo, V.
in - aanabilis, e, adj. with eomp., not to be
healed, incurable: morbus. — Fig., irretrievable,
without remedy, hopeless : oontumeUae: nihil in-
sanabilius, L.: caput tribus Anticyris, H.: aori-
bendi caooethea, lu.
insane, adv. with eomp. finsanus], madly, in-
sanely : in silvam non ligna feras insanius, H.
insania, ae,/. [insanus], unsoundness of mind,
madness, frenzy, folly, sens^essness : haec ad insa-
niam concupiverat, madly: adigis me ad insa-
niam, T. : quae tanta insania, cives ? V. : summa,
H.: nudus agas, minus est insania turpis, lu. :
hominum pugnandi cupidorum inaaniae. — Per-
son.: trepido toUu, O. — F i g., madness, excess, ez-
travaganee: libidinum: qdam ab sano initio res
in banc insaniam venerit, L.: mota vino, 0. —
I\)etic enthusiasm, in^ration : amabilis, H.
insanifini, ntis, adjj. [P. of insanio],/oo/t0A,
unreasonable : sapientia, the foolishness of wisdom,
H.
inaanio (imperf : insftnTbat, T.), Ivl, Itus, Ire
[insanus], to be of unsound mind, be senseless, be
without reason, be mad, ra»e : homo insanibat, T. :
jnsanire omnibus videri : ex iniurift insaniens ex-
ercitus, L. : cum ratione, with method, T. : cert&
ratione, H. — To be violent, be absurd, be extrava-
gant, be wild: Insanire libet quoniam tibi, V. :
Insaniens Bosporus, H. : errorem, H. : in liberti-
nas, H. : qu& me stultitift insanire putas ? H. :
sollemnia, /otAiono^/y, H. : seros amorea, Pr.
insanitaa, fttis,/. [insanus], unsoundness, dis-
ease: mentis: animi.
in-sanufl^ aefj. with eomp, and sup., of unsound
mind, mad, insane : quod idem contigit insanis:
maritus, lu. — Violent, absurd, raging, foolish,
frantic: homines ex stultis insanoe taoere, T.:
homo insanissimus : uter est insanior horum ?
H. : insanior cupiditas : insanissima contio : amor
Martis, V. : sidera, H. — Outrageous, monstrous,
extravagant, excessive: substructiones : montes,
L. : labor, V. : trepidatio, L. — Rapt, isupired: ra-
tes, V. — ifaddening : aqua, 0,
in-satiabilis, e, adj. with eomp., not to be sat-
isfied, insatiable : avaritia, S. : crudelitas : huma-
uus animus, L. : acquirendi votom, lu. — Unsating,
not cloying : varietaa : inaatiabilior speoiea.
Digitized by V^OOQ IC
insaUabUitar
428
iusero
insatiabiliter, adv., insatiably, Ta.
in>8atiirabilla, e, adj,, inaaUtMe : abdom^^.
insatorabiliter, adv. [itisaturabilis], iriMtia-
hfy.
insoendo, — , — , ere [1 in+scando] *o dimb
up, mount, ascend : in rogum.
in-BClens, cntis, adj., unknowing^ without
knowledge, unaware : Insciens feci, T. : inscienti-
bus ipsis, Ca. : utrum inscienteiii . . . fecisse, an
scientem ? : nbi sis, insciens, simpleton, T.
inBcienter, adv, [insciens], ignoranily, inad-
pertenily : facere : tuba inflata, L.
in-BOientia, ae, /., want of knowledge, igno-
rance, inexperience: implicata: yolgifCs.: ducum,
L : locorum, Cs. : belli, N. : philosopbiae.
Inscitei adv, [ inscitus ], unskilfully, clumsily,
awkwardly: comparari: facta navis, L.: turpem
putat lituram, H.
inaoitia, ae, /. [ inscitus ], ignorasice, inexperi-
ence, unskiifidness, awkwardness: vos non facere
inscitiast, T. : id inscitia est : inscitift exercitum
perducere, etc., L. : temporis : veri, H. : aedifican-
di, Ta. : inscitia, qui aut unde advenissent, L.
in-BOitOB, adj. with comp., ignorant, foolish,
blundering: Inscitum offerre iniuiiam iniquomst,
T. : quid est inscitius quam, etc
in-aoiua, adj. [2 SAC-], not knowing, ignorant:
quem vos inscii ad mortem misistis, ignorantly :
inscios inopinantlsque Menapios oppresserunt,
Cs. : stupet inscius pastor, V. : omnium rerum :
Uborura, H. : esse utilitatem in historia : quid in
Aeduia gereretur, Gs. : unde vitam sumeret, H.
in-aoxibo, IpsI, Iptus, ere, to write upon, in-
scribe: in basi tropaeorum inscribi: sit inscrip-
turn in fronte quid de re p. sentiat: si quae
essent inscriptae litterae: in illis libellis: eum
Botera inscriptura esse vidi, his name : Littera In-
Bcripta est foliis, 0. : monumentis nomen : in-
scripti nomina regum flores, V. — To inscribe,
furnish with an Uiseription : inscripsi ilico Aedls,
placarded, T. : (Bbellos) rhetoricos, give the title
to: liber, qui Oeoonomicus inscribitur, is entitled:
inscripta lintea, i. e. curtains used as signs, lu. —
Ffg., to assign, attribute, appropriate: sibi hoc
Domen : deos sceleri, ascribe crimes to the gods, 0. :
mea dextera leto Inscribenda tuo est, thv death is
to be ascribed to my hand, 0. — To make known,
mark : sua quemque deorum Inscribit fades, 0. :
▼ersA pulvis inscribitur bast&, V. — To brand,
place a brand upon : inscripta ergastula, lu.
inaoriptio, onis,/. [SCARP-], an inscribing:
nominis. — An inscription, legend, tide : stataa cum
inscriptione : plenior.
inaoriptaa, P. of inscribo.
in-aoulpo (inaoalp-), psi, ptos, ere, to cut in.
carve upon, engrave: titulus Gracuis litteris in-
sculptus, L. : summam patrirooni saxo, H. : Cor-
nua Postibus, O. : columns acuea iusculptum, L.
— F i g., to engrave, imprint : natura insculpt^it in
mentibus, ut, etc. : in animo quasi insculptum.
in-aeod, cul, ctus, are, to aU into, cut up : gur-
gulionibus insectis : cutera, L. : insecti pectine
dentes, notched, 0.
inaeotatid, onis,/. [insector], a pursuing^
pursuit : hostis, L. — F i g., a railing at, deriding,
abuse: principum, L. : insectationibus peUtus, Ta.
inaeotator, oris, m. [ insector ], a persecutor :
plebis, L.
Inaeotor, fttus, arl, dep,freq. [insequor], to pur-
sue, follow up : exercitum : herbam rastris, i. e.
extirpate, V. — F i g., of speech, to pursue, aUaek,
rail at, inveigh against : ultro Insectere velut me-
tier ? lecture, H. : etiam et etiam : nullius calami-
tatem : carmina Livi, H.
inaeottia, P. of inseco.
in-aeneaoo, nul, — , ere, inch., to grow old in,
spend a life upon : libris, H. : roalis, 0.
m-aepultaa» a^., unburied: aoenri civium:
membra, H. : insepultos proiecit, L. : sepultura,
without funeral rites.
inaequena, entis, atfj, [P. of insequor], /o/^io-
ing,next: annus, Cs. : dies, L.
in-aequor, catus (qufltus), l, dep., to follow,
follow after, come next : huic, V. : Orphea, H. :
fugientem lumine pinum, keep in view, 0. — In
time, to follow, succeed: hunc proximo saeculo:
mea quem aetas Insequitur, approaches, Y. — To
pursue, follow up, press upon: in abditas regiones
sese, S. : cedentes, Cs. : ad hostem insequendum,
L. : Reliquias Troiae cineres, V. : ilium gladio :
iacto semine arva, traverse, V. : ora manibus, keeps
striking, 0. — Fig., to follow up : improborum
facta suspicio insequitur. — To strive after, en-
deavor: te rhetoricis libris, ut erudiam. — Th pro-
ceed, go on: pergam atque insequar longius:
hunc, pro»«rM^, H. : lentum convellere vimen In-
sequor, V. — To overtake : at mors insecuta est
Gracchum. — Of speech, to pursue, censure, re-
proach : accusatorem : turpitudinem vitae. — In
order, to follow, come next: nisi vocalis inseque-
batur.
1. in-aero, sfivl, situs, ere, to implant, ingraft :
piros, v. : fissa modo cortice virgam Inserit, 0. :
ramofl, H. : videmns insita mala Ferre pirum, V. —
Fig., to implant, ingraft, fix: num qua tibi vitio-
rum inseverit olim Katura, H. : animos corpori-
bns : ex Qari horreo in Calatinos insitus, trams-
2. in-aero, serul, sertus, ere, to put in, intro-
duce, insert, thrust: caput in lecticam: inaertae
Digitized by V^OOQ IC
inserto
424
insignitar
fencfltrae, V. : trecentos (in navem), H. : oculos
in pectora, O. : caput in tentoria, L. : falces inser-
tae longuriis, Cs. : subtegraen radiis, O. : mare
montibus inseri,/otM among^ Ta. — Fig., to bring
in^ introduce^ associate^ joifi, enroll : iua est, quod
quaedam innata vis inseruit: minimis rebus re-
ligio inserit dcos, L. : me vatibus, II.
inserto, — , — , are, freq. [2 insero], to put tn,
insert : clipeo sinistrara Insertabam aptans, V.
insertus, P, of 2 insero.
in-servld, — , Itus, ere, to be ierviceable^ be de-
voted^ be wubtnissive, serve : filium amico Video in-
aervirc, T. : plebi, cui inservitum erat, the utmost
deference had been shown^ L. : suis commodis, at-
tend: temporibus callidissime, accommodate him-
self N. : honoribus: nihil est a me inservitum
temporis causft, yielded: reges inservientes, Ta.
iiiBeasiiSt P. of insideo.
in-ubilo, — , — , are, to whistle within : ubi in-
sibilat Eurus, 0.
insideo, sedl, — , 6re [1 in +8edeo], to sit t#p(m,
settle on: equo, L.: ubi Gens iugis insedit Etru-
scis, V. — F i g., to take place^ settle, befiied^ adhere :
cum in locis semen insedit: ut in animo crimen
insideret: nunc insidet in optimo quoque virtus.
— To take possession of occupy: locum, L. : ea
loca, inhabit^ Ta.
insidiae, arum,/. [SED-], a snare, trap: non
lupus insidias explorat, V. : caprum Excipere in-
sidiis, V. — In war, an ambush, ambuscade: signa
aenea in insidiis ponere : insidias intravisse, Cs. :
eius vitae a me insidiae positae : insidiae tendun-
tur alcui: Mi loni. insidias oonlocare: ex insidiis
pctere, L. : locum insidiis conspeximus, for a se-
cret attack, V. — F i g., aHifice, crafty deiice, plot,
snare : Insidias nostrae fecit adulescentiae, T. :
nimis insidiarum ad capiendas aurls adhiberi vi-
detur : noctis, V. — In abl. or in phrases with per
or ex, by artifice, by stratagem, craftily, insidiously :
insidiis circumventi, S. : Marcellus insidiis inter-
fectus est: fraude et insidiis circumventus, L. :
per insidias circumveniri, Cs. : ex insidiis.
(inBidiana, ntis), w. [P. of insidior], a waylay-
er, man in ambitsh.— Only plur., S.
inaidiator, Oris, m. [insidior], one who lies in
wait, a lurker, waylayer : in foro conlocatur : eius
(imperi), N. : insidiatores Massivae parare, S.
insidior, atus, &rl, dep. [insidiae], to lie in am-
bush, lie in wait for : ex occulto, Cs. : mihi : dolls
yitae suae, S. : lupus insidiatus ovili, V. : in lega-
tis insidiandis.--F i g., to watch for, plot against,
seize stealthily : Hiscine contra, T. : somno marl-
torum : tempori, L.
Insidiose, adv. with sup, [insidiosus], cunning-
ly, deceitfully, insidiously : redire : me insidiosiflsl
mc tractavit.
ilsidiosna, adj. with comp. [insidiae], cun-
ning, deceitful, treacherous, dangerous: leuo, EL:
quis in^idiosior (est) ? : sermo.
in-uc'^, sedl, sessus, ere, to sit in, settle on:
apes floribus insidunt, V. : insedit vapor Apuliae,
H. : credit digitus iusidere membris, sink into, O.
— To occupy, keep possession of: silvis, V. : inscim
Insidat quantus mi.serae deus, possesses, V. : cine-
res patriae, V. : tumulos, L. : militibus : arcem,
L. : ut viae hostium praesidiis insiderentur, L. :
saltus ab hoste insessus, L. — Fig., to be fixed, re-
main, be rooted in, adhere to : in memorift : in ani-
mo insedit oratio.
Inugne, is, n. [insignis], a mark, indication^
proof sign, token, signal: quod erat insigne, eum
lacere, etc. : Minerva singulare est insigne eius
gymnasi : clipei insigne decorum, i. e. conspicuous
shidd, v. : maeroris, mourning : morbi, H. — A
badge, garb, decoration : regis, V. : quo (vestita)
insigni uti consuerat, Cs. : fortunae : nee vestis
habitu nee alio uUo insigni differentes, etc, L. —
Usu. plur,, attire, uniform, costume, regalia : cum
insiguibus regiis : inperi, S. : imperatoris, Cs. : sa-
cerdotes, suis insignibus velati, L. : tectis insigni-
bus suorum, ornaments of the hdmets, Cs. : vocis,
costume of a sinaer, lu. : patemum, coat of arms, .
V. — A standard: navem Bruti, quae ex insigni
facile agnosci poterat, i. e. the flag (of the admi-
raPs ship), Cs. — A signal : quod erat insigne, cum
oporteret, etc, Cs. : noctumum trium luminum, L.
— Fig., an honor, distinction: insignia virtutis
adsequi. — A gem, brilliant passage, fine saying :
orationis: verborum et sententiarum ; cf. dicam
insigne, a glorious song, H.
inugnid (imperf Inslgnlbat, V.), IvI, Itus, Ire
[insignis], to mark, make conspicuous, distinguish :
clipeum Auro, V. : tropaeis agros, V. : cum annua
funeribus insigniretur, was remarkable for, Ta.
inugnia» e, adj, with eomp. [I in+signum], dis-
tinguished by a mark, remarkabfe, noted, eminent^
distinguished, prominent, extraordinary : alae, V. :
vestis, L. : insigniora monumenta, L. : virtus : via :
studium erga me : insignis tota cantabitur urbe,
notorious, H. : calamitaa, Cs. : honorum pagina,
glorious, lu. : insigne aliquid facere eis, i. e. mak*
an example of T. : maculus insignis et albo (i. e.
maculis albis), V.: notis turpitudinia : praeclaro
nomine, lu.
Ineigmte, adv. with comp, pusignitus], remarJb-
ably, extraordinarily, notably: iroprobua: inaigni-
tius probari, L.
ineigniter, adv. with comp. [insignia], remark-
ably, extraordinarily, notably : amicos diUgere : ii>'
signius omari, N.
Digitized by
Google
insignitus
425
inaolentla
inngnitiia, tuff, with eomp. [P. of insignibl,
markedy clear ^ plain : utendum imaginibus insifjiii-
tis : notae TeriUtiB. — Distinffuiahed^ striking^ re-
markabUf notable : ignoroinia insignitior, L. : TacOs
Domen insignitius, L. : insignitius flagitium, 7a.
insillo, ul (Insillvl, L.), — , Ire [1 in+sa'io], to
leap iny spring up^ throw onet^fupon^ bound, mount :
hoc, 0: : in equum, L. : in phalangas, Cs. : undas,
0. : AetDam, H. : prorae, 0. : tergo centauri, 0.
insiiniilatid (inBimil-), Snis,/. [insimulo], a
charge^ aceuaation : probrorum : crimmis.
in-aimuld, avi, fttus, are, to make mtpected^
ehargCf accuse^ blarney impeach : tu me iDsimulas,
bring a charge against : Criminibus viruro, 0. : vi-
licuB cum impulso tuo insimulatus esset : insimu-
latos falso crimine senatus, L. : Verrem avaritiao :
proditionis insimulatus^ Cs. : insiroulant hominem
f raudandi causa discessisse. — To bring as a charge :
id quod ego iniuratus insimulo : neque aliud quam
paUentia insimulari posset, be laid to his charge^ L.
in-Biiloenia, a<y.y spoiledy corrupted: cnior, V.
inslnuatlo, 5nis, /. [insinuo]. — In rhet.,a
conciliation of favor y insinuating style.
in-ainad, &vi, fttus, ftrc, to thrust in, push in,
make a way : potestas in forum insinuandi : qua-
cumque data intervalla essent, insinuabant ordines
8U06, pushed forward their fUeSy L. — With pron.
reflet, y to find a way in, creep in, steal in, intrude y
insinuate onttdfy make a toay: se inter equitum
turmas, Gb. : quA te insinuaveris, L. : quft se inter
▼allls flumen insinuat, winds along, L. — F i g., to
penetraUy enter, steal tn, win one^s way, become fa-
imUar : in ipsius oonsuetudinem : in causam : no-
ma per pectora cunctis Insinuat pavor, V. : subti-
liter eis, curry favor withy etc. — With sCy to win
on£s way, enter, steal in : se in familiaritatem Me-
telli : se in familiarem usum, L. : callidus ille ne
se insinuet, curry favor: plebi se, L.
inalpiena, entis, cufj. with comp, [2 in + sa-
piens], unwise, foolish : fortunatus : ego insipieu-
tior quam illi ipsl
inaipienter, adv. [insipiens], unwisefyy foolish-
ly: sperare.
inalpientia, ae,/. [insipiens], «nt9tM{bm,/o//y.'
animi.
in-aiatd^ stiti, — , ere, to aetfooty take a stand,
atand on, step on, tread on: nrmiter, hold their
ground, Cs. : ut prozimi iacentibus insisterent,
atepped upony Cs. : vestigiis abeuntium, L. : huic
(sazo) institerat frustra, O. : clamoso circo, occupy
a place tn, lu. : insistebat in manu Ccreris dextra
simulacrum : cingulus australis, in quo qui insi-
stunt: digitis, on tiptoe, 0.: limcn, step upon, V. :
▼estigia plan tis Institerat, V. : cineres, H. — To
make a atandy halt, pause, stop, stand stiU : stella-
rum motds insistunt: ut aut oitius insistendun
8it, aut longius procedendum: ille non poterif
eodem modo insistere? hesitate: insistit, secum*
que corde Tolutat, V. — To enter on, pursue, follow:
quam insistam viam, T. : qua quaerere insistaro
viara ? where shall I go to find (him) ? T. : iter,
quod insistis, approbo, L. — To foUow, pursue, oreaa
on : acrius hostis institit, N. : f ugientibus, L. — '
F i gi to follow, pursue : viam domandi, V. : ratio-
nem pugnae, plan, Cs. : vestigiis laudum suamm,
L. — To follow up, pursue, persist, inaiat,preaa vig-
orously, apply onadf, be busy cUnnU: sic institit
ore, V. : importune : ad spolia legenda, L. : rou-
nus : viventi, H. : obsidioni, Cu. : orare dictatorem,
ut, etc., L. : flagitare senatus institit Comutum, ut,
etc. : lulium tueri, N. — To press upon, urge: dila^
taque tempora taedae Institerant, were at hand,
0. : id bellum ipsis institit moenibus, was aty L. :
singulis, dwell upon,
inaitid, onis,/. [1 in -1-1 SA-l, an ingrafting,
grafting : delectant msitiones. — The time of graft-
ingy 0.
inaitivtia^ acfj. [ insitus ], ingrafledy grafted :
pira, H. — Fig.: Gracchus, />r0^«ruie(^.> disciplinae,
imported: liberi, spurious. Ph.
Inaltor, 5ris, m. [I SA-], an ingrafler, Pr.
inaitua, adj. {P. of 1 insero], ingrafted, graft-
ed: mala, V. — Fig., implanted, inborn, innatCy
fixed: deorum cognitiones: pcnitus opinio: vis,
H. : menti cognition is amor: feritas, L.
in-aooiabilia, e, o^'., without social tiesy not to
be bound in friendship, unsociable : gens, L. : ho-
mines omui generi humano, L.
inaolablliter, adv. [solor], inconaolably : do-
lens, H.
in-aolena, ntis, acfj., unaccustomed, unusual, not
usedy contrary to atstom: Quid tu Athenas inso-
lens? T. : aspera aequom Emirabitur insolens,
H. : in dicendo, inexperienced: infamiae : belli, Cs.
— EzcessivCy immoderate, haughty, arrogant, inso-
lent: insolenti alacritate gestire: exercitus, H. :
in re not& : victoria factus, S. : victoria natura :
ludus, H. — JSktravaganty prodigal : in aliena re:
in pecunia.
inaolenter, adv. with eomp. [insolens], unusu-
ally, contrary to custom : evenire. — Immoderately,
haughtily, insolently: laete atque insolenter ferre,
with insolent exidtatum : hostis nostros insequens,
Cs. : se insolentius iactare : nostros premere, Cs.
inaolentia, ae, /. [ insolens ], unusualneas,
strangeness, novelty : fori iudiciorumque : itincris,
S. : vohiptatum. — Of language, novelty, strangeness,
affectedness : omtionis : verborum. — Want of mod
eration, haughtiness, arrogance, insolence, extrava-
gance: tuasingularis: insolentiam suam oontinere*
Digitized by V^OOQ IC
insolesoo
426
instauratio
ex secundia rebus, S. : gloriae, N. : in circumscri-
buiidis tribuiiis, Cs. : uoxiorum insolentiae, Ph.
in-solesoo, — , — , ere, inch,, to grow haughty,
become dated: per licentiam auimua iDSolescit, S. :
rebus secuudis, Ta.
in-BOliduB, adj., not solid, tender : herba, 0.
in-80lltus, adj., unaccustomed, untued, unfa-
miliar, fttrange : ferainae in virorum conventum :
insolitae fugiunt in flumina phocae, i. e. contrary
to their custom, V. : ad laborem, Cs. : rerum belli-
carura, S.: eius tumultOs equi, L. — Unusual, un-
common, strange : verbum : tumultus, S. : motus,
V. : mihi loquacitas : talibus labor, S. : novum et
moribus veterura insolitum, something unhiown,
Ta. : machinae, insolitum sibi, a strange thing, Ta.
inaomnia, ae, /. [insomnia], sleeplessness, want
of sleep, wattJdng: te adiget horaum insomnia, T. :
insomniis fatigari, S. : insomniia carere.
inBonmla, e, o^;'. [ 2 in + aomnua ], tleqjlessj
wakeful: ille noctea insomnia agit, H. : draco, 0. :
noi, V.
1. insomnium, I, n. [1 in +somnua], a dream,
—Sing., T&.—Flur., T., V., Tb.
2. insomnium, I, n. [2 in+aomnus], slee^ess-
ness. — Only plur. : insomnia portare ocellia, Pr.
in-Bono, ul, — , ftre, to resound: Boreae cum
spiritus Insonat Aegaeo, roars over, V. : caeli de-
lapsa per auras Insonuit, resounded, V. : peunia,
rustle with, 0. : calamia, make music with, 0. : in-
Bonuitque flagdlo, cracked his whipf V. : Verbera,
cracked, V.
in-soiiB, ntis, adj,, guiUlesSy innocent : amicus,
v.: public! consili, L. : ai regni crimine inaons
fuerit, L. — As subst. m. : insontea aicuti aontes cir-
cumvenire, S. — Harmless : Cerberus, H. : casa, 0.
in-Bopitus, adj., sleepless, wakeful: draco, 0.
(inspecto, — , — , ftre),/rey. [inspicio], to look
at, observe, view. — Only F.praes.: ipsia inapectan
tiburi, before their very eyes: inspectante exercitu
iuspectante ipso, Ca.
inapectuB, P. of inapicia
^naperana, ntia), adl, not hoping, not expect-
ing.— Only dat. and abl. : aalutem inaperantibus
reddere, beyond their hope : insperante hoc atque
invito Pamphilo, against (he hope and wish, T.
in-aperatna, adj., unhoped for, unlooked for,
unexpected, unforeseen: gaudium, T. : praeaidium:
tellus, V. : pluma, unwelcome, H. : omnibus consi-
lium: nihil tam insperatum accidere potuit, L. —
As subst. n. : ex inaperato, unexpectedly, L.
inapergo, apersl, apersua, ere [1 in+apargo],
to sprinkle over, scatter : molam ac vinum : inaper-
aoa reprehendas corpore naevoa, H.
inapioio, spexl, spectua, ere [1 in+apecio], to
look into, look upon, inspect, consider, contemplate,
examine, survey : in vitas omnium, T.: cupiditaa
insoiciendi : cum Romam inspexerit Eos, 0. : ur.
bis, R. : ranarum viscera, lu. : leges : Unde quod
eat asquam Inspicitur, 0. — To look at, inspect, ap-
pratv : candelabrum : ludorum sumptHs, 0. — To
inspect . examine: arraa militis: arroa viros equos
cum cura, L. — To examine, spy out: domos, V. —
To consult, inspect: libros, L.: dc ludis, etc. (sc.
libros), L. — Fig., to consider, examine, investigate,
inspect: res aociorum, L. : te a puero : aea alienum,
L. : fidem, 0. : Inspici ai posaum, eta, H.
inapioo, — , — , ere [spica], to cut in the form
of an ear of com, sharpen : f erro faces, V.
in - apiro, &vl, fttus, are, to blow upon, breathe
into, inspire: conchae, 0. : Se (Fames) viro inspi-
rat, 0. — F i g., to inspire, excite, inflame: occultum
ignem, V: animas, 0. — To instil, implant: vene-
num Morsibus, V. : virus, 0. : fortitudinem, Cu.
in - apoliatua, adj., not plundered, not mads
spoil: arma, V.
in-atabilia, e, aefj., not steadfast, unsteady, un-
stable, tottering, not Jirm : ingresaua, L. : cymbae,
V. : naves, Cu. : acies, shaken, L. — Giving no
support : tellus, 0. — F i g., unstable, inconstant,
changeable, fickle: instabilem motum habere, Cs.:
coniugium, lu. : animus, V.
inatana, antis, atfj. with eomp. [P. of insto],
present, immediate: quae venientia metuuntur,
eadem eflBciunt aegritudinem instantia: bellum.
— Pressing, urgent: periculum, N. : species instan-
tior, Ta.
(inatanter), adv., earnestly, pressingly.-—On\j
comp. : instantius ooncurrere, Ta.
inatantia, ae, /. [ insto ], an impendence, ap-
proach : f utura quorum vera erit instantia.
inatar, n. indecl., an image, likeness, resemblance,
af^pearance: terra quasi puncti instar obtinet,
looks almost like : parvuro instar eorum, quae oon-
cepisset, a small specimen, L. : omnia vix minimi
momenti instar habent, the semblance of arw im-
portance whatever: quantum instar in ipso ! What
a presence! V.— With gen., like, in the form of,
equal to, as large as, worth : Erana, non vici instar,
Sfd urbis : ut instar rouri hae saepes munimentum
praebeant, Cs. : instar mentis equus, as large as,
V. : nomina ea partium urbis et instar urbium
sunt, L. : unus ille dies mihi immortalitatis instar
f uit, as good as : Plato mihi unus instar est odq-
nium, worth them all — About, nearly: oohortea
quaedam, quod instar legionis videretur, Cs. : mili-
tes dati duarum instar legionum, L.
inatauratlo, 5nis,/. [instauro], a renewing^
repetition: ludorum: ludi ex instauratione parao'
tur, L.
Digitized by
Google
laataurativua
427
inatitutum
instaurStivnfly adj. [instauro], instituted anew,
Uffvn afresh : ludi.
inatauro, avi, &tus, are, to establish, ordain:
choro0, V. — To renew, repeat, resume: instauran-
dae caedis potestas: novum de integro bellum,
L. : infestis pugnam sagittis, lu. : diero douU,
celebrates with repeated offerings, V. : ludia biduum
instauratum, added by repetitions, L. : pervigiles
popinas, frequent anew, lu. : Instaurati animi, re-
freshed, V. : di, talia Grais Instaurate, repay, V.
In-atemd, strftvl, strfttuSf ere, to cover, cover
over, spread upon : insternor pelle leonis, V. : pon-
tls ii\lo^, Jloored (L e. constructed), V. : pulpita tig-
nis, laid the stage over a scaffolding, H.
inatigator, dris, m. [iiistigo], a stimulator, in-
stigator : sibi quisque, T a.
inatisatzix, Icis, /. [ instigo ], she that insti-
gates: advereum alqm, Ta.
inatigo, ftvl, atus, &re [STIG-], to goad on, urge,
stimiUate, stir, set on, incite, insttgeUe .* si bic non
insanit satis suft sponte, instiga, T. : instigante te,
at your instigation : sequeotem studiis, V. : Roma-
D06 in Hannibalem, L. : agmen, 0. : conscientia
facinoris instigari, Gs.
In-atillo, &VI, &tu8, are, to pour in by drops,
drop in, instil: lumiDi oleum: (oleum) cau}ibus,
H. — To drop upon, fall on : guttae saxa instillant
— Fig., to intiil, infuse: tuae litterae mihi quid-
dam quasi animulae instillarunt : praeceptum
auriculis, H.
inatimtilator, dris, m. [instimulo], a stimula-
tor: seditionis.
in-atimald, — , — , Rre, to goad, urge on, stimu-
late : Baccbas sonis, O. : VeDerem verbis, 0.
inatlnctor, oris, m, [ STIG- ], an instigator :
■celeris, Ta.
1. inatinotiia, P. of instinguo.
2. Qnatinctaa» tls), m. [instineuojl, instigation
(odIj abl. sing.): instinctu diviDo, 6^ inspiration.
(uipatlnguo), — y stinctus, ere, to instigate, in-
cite, impel (only P. pass.) : furore et audacift, im-
pdUd: vocibus, anifnated, L. : funis, ifupired, L.
inatita, ae, /,, a border, flounce of a lady's
tunic: Quanim subsutft talos tegit instita veste,
H. : longa, 0. : nulla, i. e. no lady, 0.
inatiti. I. Perf of insist©.— II. Perf, of in-
•to.
inatltio, dnis,/. [STA-], a landing still: stel-
larum.
inatitor, dris, m. [STA-], a factor, broker, huck-
ster, hawker, peddler: chirographorum : amata
multum institoribas, H. : ipse mercis, peddler of
his own vfares, L. : hibeniae tegetis, lu.
inatltao, ul, iitus, ere [1 in+statuo], to put in
flact, plant, fix, set: vestigia uuda siuistri pedis,
y. : hominem in animum, i. e. to set on^s heart on,
T. — Of troops, to draw up, arrange: duplici acie
institutft, Cs. : quam (aciero) sex oohortium, Cs. —
To set up, erect, plant, found, establish, arrange:
ubi institui vineae possunt : officinam Syracusis :
Amphora f umum bibere instituta, set, H. — To
make, build, fabricate, construct : navis, Cs.: tur-
rXs, Cs. : amphora coepit Institui, H. : delectum,
Cs. — To make ready, prepare, furnish, provide :
pilorum nuraenis instituitur, Cs.: dapes, V. —
F i g., to institute, found, establish, organise, set up :
alii illis domi honores instituti, S. : instituta sacri-
ficia, Cs. : magistratum : nostro more institutus
exercitus, organised: Saturnalia institutus festus
dies, L. : sacros ludos, 0. — To constitute, appoint,
designate, single out : eum testamento heredero, S. :
ut ille filius instituatur, be adopted: tutorem libe-
ris. — To ordain : Arcesilas instituit, ut ii, qui,
etc. : institutum est, ut fierent (quaestores), L. :
antiquitus institutum videtur, ne quis, etc., Cs. —
To undertake, begin, commence: ut instituimus.
pergamus : pontem instituit, biduo perfecit, Cs. :
bistoria neo institui potest sine, etc. : iter, H. :
cum populo R amicitiam, S. : mutare res inter se
instituerant, had opened commerce, S. : institui To-
pica conscribere : si quae mulier conviviis uti in-
stituerit, mads it a practice. — To purpose, deter-
mine, resolve upon : decernite, ut instituistis : ut
instituerat, ctccording to his custom, Cs. : ab insti-
tuto cnran, purposed : quos habere secum institue-
rat, Cs. — To order, govern, administer, regulate,
control, direct: Sapienter vitam, T. : libri de civi-
tatibus instituendis. — To teach, instruct, train up,
educate : sic tu instituis adulescentis ? : ita Helve-
tios a maioribus institutes esse, uti, etc., Cs. : cala-
mos cera coniungere, V. : artibus hunc, lu. : de
isto genere, to give instruction: eos ad maiorum
instituta : alquem sic ut, etc. : nos, ne quern cole-
remus, S.
inatitutlo, dnis, /. [ instituo ], disposition, ar-
rangement: rerum: institutionem suam oonser-
vare, custom. — Instruction, education: doctoris:
de aliqua re : Graecis institutionibus eruditi, learn-
ing.
inatltatimi, l, n. [ P. of instituo ], a purpose,
intention, design : consulatfls tui: pauca de insti-
tuto meo dicere : huius libri. — A practice, custom,
usage, habit : hi lingua, institutis differunt, Cs. :
meretricium : utor institute meo : abduci ab insti-
tutis suis, principles : aliorum institute fecisse,
precedent : contra omnium instituta, precedents :
institute sue copias eduxit, Cs. : militem ex insti-
tute dare, according to usage, L. — An institution^
ordinafice, decree, regulation : praeteris : instituta
maiorum domi militiaeque, S. : omnia traditis in-
stitutis acta : patriae, N. : duarum vitarum insti*
Digitized by
^oogle
institutus
428
insula
tvitAf plana. — Plur.^ principles^ elemenU: philoso-
pbiae.
institiitus, P. of instituo.
in-std, BtitI, statQrus, &re, (o stand upon^ take a
position : iu^is, V. — To draw niffh^ approach^ be at
Kand^ impend: partus instabat prope, T. : nox in-
Btabat, S. : ea quae videutur instare : ioBtant ludi :
cum illi iter instaret : quidquid subiti instat, lu. :
illud quod instet agi oportere, the subject in hand:
quod iustat, i. e. our purpose^ V. : cum legionibus
instare Varum, Cs. : quantae caedes Laurentibus
instant, V. — To press upon^ harass^ molest ^ menace^
threaten : comminus acriter, S. : rursus, Cs. : ferro :
hinc Pallas instat, Hinc contra Lausus, V. : hosti-
bus dubiis, S. : noli mihi instare : praecedentibus,
H. : oedenti instaturus, L. : instantem regi oome-
ten videre, lu. — F i g., to urge, press, insist, pursue :
qaam ob rem urge, insta, perfioe : addit et instat,
H. : ille instat factum (esse), insists upon thefact^
T. : accusatori. — To follow up eagerly, pursue, be
intent upon^ urge forward, drive : vox domini In-
stantis, lu. : Instant ardentes Tjrii, V. : instant
operi, y. : talibus instans monitis ( parens ), lu. :
non ignarus instandum famae, Ta. : Marti currum,
to work hard at, V. — To demand earnestly, solicit,
insist upon : num ego insto ? T. : unum de indu-
tiis, make one demand, Cs. : quod te instante faciet,
at your instance: instat Scandilius poscere recu-
peratores : tibi instat Hortensius, ut eas in consi-
lium: profecto, si instetur, suo milite yinci Ro-
mam posse, L.
1. instratUB, P. of instemo.
2. in-BtratUB, a<i(j,, not covered: oubile, un-
spread, V.
inBtravi, perf of instemo.
in-BtrenuuB, cufj., sluggish, spiritless : animus,
T.
in-8trepo, u!, itus, ere, to resound, rattle, creak :
sub pondere f agin us axis Instrepat, V.
(in-Btxlngo), — , ictus, ere, to bind, fasten. —
— Only P. pass. : Instricta fides geromis, inlaid, 0.
(inBtructe), adv., with great preparation. —
Only comp. : ludos instructius facere, L.
ioBtructio, 6nis,/. [STRV-], an array: in-
structione aspectuque signorum pulsus.
inBtruotor, oris, m. [ instruo ], a preparer:
convivi.
1. inBtruotuB, adj. with comp. and sup. [P. of
\nBiT}x6\, furnished, provided, suppili^ : domicilia
rebus iis, etc: instruotae ornataeque naves: de-
cem vitiis instructior, H. — Fig., arranged, pre-
pared, ready : in corde oonsilia, T. : res satis scite
mstructae: ad dicendum instructissimus. — In-
structed, taught, versed: in iure civili : a iure civili,
ab hiBtoria instructior.
2. (inBtruotUB, Qs), m. [STRV-], arrangemmt^
preparation. — Only ciU. sing,: oratio eodem in-
structu comitata.
inBtrumentum, l, n. [STRV-], an implement,
utennl, tool, instrument : tela et cetera instrumenta
roilitiae, S. : crudelia instrumenta necis, 0. — Col-
lect, in sing., itistruments, apparatus, material, stocky
furniture: instrumentum ac omamenta villae:
militare, Cs. : aratorum : nauticum, L. : artis, fl.
— Store^ provision, supply, means: quid viatici,
quid instrumenti satis sit, i. e. for a journey : in-
strumenta ad obtinendam sapientiam : virtutis. —
Ornament, embellishment: felices ornent haec in-
strumenta libellos, 0. : anilia, attire, 0. — A com-
mission, authorization : tribunatus.
in-Btmo, tlxl, actus, ere, to build in, insert:
Earn (contabulationem) in pariete8,C8. — Of troops,
to form, set in order, draw up, array: ad instruen-
dum spatium, L. : hosce, T. : exercitum, S. : adem:
aciem instnictum habere, ut, etc., Cs. : Instruct!
acie Teucri, V. : in quo (loco) insidias, lay an am-
bush : acies circa vallum, L. : ad hunc modum
acies instructa, Cs. — To prepare, make ready, fur-
nish, provide, equip. Jit out (freq. in P. perf) : au-
dierunt muros instrui, N. : parato atque instructo
exercitu, Cs. : domum : mensas, V. : agrum, stock,
L. : instruit focum provincia, lu. — F i g., to pro-
cure^ provide for, prepare : accusationem : in in-
struendo (orationem) dissipatus, arranging : sine
viribus illis Bella instructa, 0. : instruendae fraud!
intentior, devising, L. — To inform, teach, instruct:
testis : orientia tempora Exemplis, H.
in-BuavlB| e, adj. with comp. and sup., unpleas-
ant, disagreeable : vita : haberi, H. : insuavissima
littera.
in - Budo, — , — , are, to sweat on, stain with
sweat : quis (libellis) manus insudet volgi, H.
inBuefoctOBy adU. [ Insuesco + facio ], accus-
tomed, habituated (adsuetus) : equi, Cs.
in-Bueaod, suSvI (-suSrat, Ta.), suStus, ere, to
habituate onesdf, become accustomed, be inured:
meutiri, T. : amare, S. : militem victorift frui, L. —
To accustom, habituate : hoc me Ut f ugerem, H. :
ita se a pueris insuetos, L.
in-Buetna, adj. [P. of insuesco], unaeeustomed,
unused, inexperienced: contumeliae: huius generia
pugnae, Cs. : navigandi, Cs. : male audiendi, N. :
vei*a audire, L. : acies inferre pedestrls, V. : mira-
tur nemus insuetum Scuta, V. : moribus Romania,
L.: ad tale spectaculum, L.: corpora ad onera
portanda, Cs. — Unusual, strange : insueta liberae
civitaii species, L. : limeii Olympi, V. : insuetos
foetQs animalia ederc, monsters, L. — Plur. n. as
adv. : insueta rudentem (i. e. insolito more), V.
inatila, ae,/. [1 SAL-], an island, isle: Deles :
Rbeni amnis, Ta. — A part of Rome eneircUd b^
Digitized by V^OOQ IC
Insulauus
429
integer
tk$ TUer, 0. — A part of Syracuse cut off by an
arm of the ««i, L., C. — An endoaed courts tmmnent
for poor famiiiea : Clodi.
insulairaa, I, m. [insula], an ialanckr.
inaulse, adv. [ insulsus ], taatelesdy, intipidly^
foolUfUy, ahs*irdly: omnia fieri: Don insulse in-
terpretari, not without wit,
inBuleitas, fttis, /. [insulsus], tasteiaanew^ in-
npidity^ nUineM^ want of wit : eorum : harum re-
rum : oration is.
insalBUB, adj. with mp, [2 in+salsusj, untalt-
ed^ withovt tatUty coarse : gula. — Fig., iungling^
awkward: bipennis, lu. — Tastdess^ insipid^ silly ^
absurd : Fatuos est, insulsus, T. : in verbo non in-
sulsum genus ( ridiculi ^ : adulescens : Insulsissi-
mus homo, Ct. — Plur. /. as subsi, ( sc. mulieres ),
silly creatures.
inmilto, a?I, atus, &re, freq. [insilio], to mring
at^ leap upon^ leap^ boundy jump^ spring : /remit
aequore toto Insultans sonipes, Y. : busto, H. :
Fluctibus insultavere carinae, 0. : istas (forts) cal-
dbus, T. : nemora avia matres Insultant thiasis,
V. — F I g., to be insolenty scoff at^ revile^ abuse^ taunt y
intuit: Tehementius: tibi in calamitate : impune,
L. : Gernis ut Insultent Rutuli, exulty V. : multos :
sibi per oontumelias, L. : Huic capiti, V. : in rem
p. : in omnis : morte mea, Pr.
in-snm, Inful, inesse, to be tn, be upon: ibi ine-
rat picture (i. e. in eonclavi),T. : Hie . . . minotau-
rus inest, v.: in urbe: quae (fercula) inerant
canistris, H. : inerent lunaria fronti Cornua, 0. —
F i g., to be contained in, be tn, belong tOy appertain
to : inest tamen aliquid : praecipue pedum perni-
dtas ineret, L. : inerat contemptor animus, S. :
inerat oonscientia, derisui f uisse triumphum, Ta. :
Id amore haec insunt vitia, T. : in voltu vecordia
inerat, S. : quibus autem in artibus prudentia in-
est : huic homini non minor vanitas ineret, S. :
mihi cure inest, H. : inest hoc tempore odium.
in - sumo. sQmpsI, sflmptus, ere, to take for,
^PP^y^ ocpentf ; ut null us teruncius insumatur in
quemquam : non est melius quo insumere possis,
H. : Nullum ultra verbum, quin amares, etc., waste
no wordy to hindtVy etc., H. — F i g., to apply, employy
bestow : null& operft insumptft, without effort : fru-
Btre operam, L. — To take to oneself assume: in-
terficiendi domini animum, Ta.
in-eno, u1, Qtus, ere, to sew in, sew into, sew up:
insutus in culeum: terga boum plumbo insuto,
i. e. the cestusy V. : patrio (infans) Insuitur femori,
0. : insutum Tcstlbus aurum, embrojfleredy 0.
in-eaper, adv.y abovCy on the topy overhead: in-
super bipedalibus trebibus immissis, Gs. : moiitis
insuper altos Imposuit, V. : cumulatis Id aquas
•arcinis, insuper incumbebant, L. : circumyelari,
0. — From move: iugum insuper imminens, L.:
(spectls) insuper firmo onerent, Ta. — Over and
above, moreover, besides: insuper scelus Vestem
discidit, T. : si id panim est, insuper poenas ex-
petite, L.: ilia insuper quam quae pacta erant
facinora, L. : haec Insuper addidit, V. : Insuper
his, quod, etc. (i. e. bis addam insuper, etc.), V.
in-Buperabilie, e, adj.y that cannot be passed
overy insurmountable: Alpium transitus, L. — In-
vincible: genus bello, V. — Inevitable: fatum, 0.
in-enrgo, surreil, surrectus, ere, to rise up,
riscy lift oneself: attolli et insurgere, Ta. : (serpens)
arduus insurgens, V. : Altior insurgens heroe, V. :
Ostendit dextrara insurgens Entellus ( for the
blow), V. ; insurgite remis, rise ow your oars, V. :
suis insurgere regnis, i. e. to seize, 0. — To rise,
tower, star3l high, be lifted : inde colles insurgunt,
L. : acuta silex Speluncae dorso insurgens, v. —
Fig., to rise, increase, gather force: Insurgat
Aquilo, H. : Vastius insurgens impetus undae, 0. :
Caesar paulatim insurgere, rose to power, Ta.
in-BVurairo, &vl, fttus, Are, to whisper to, insin*
uate, suggest: alteri: ad aurem familiariter : in
aurem : mihi cantilenam : navigandi nobis tempus
esse.
inBUtiM, P. of insuo.
in-tabeB05, bul, — , ere, inch., to waste away,
pine away: cum semel fixae cibo Intabuissent
pupulae, H. : videndo, to pine with envy, 0. — To
mdt away, dissolve: ut intabesoere Igne ceree
Solent, 0.
in-tftotUB, atifj. with comp., untouched, unin-
jured, ifitact : cervix iuvencae, not broken to the
yoke, V. : boves, H. : nix, L. : exercitus, L. : in-
tactis adsidere muris, L. : nemo intactus profugit,
S. : Britannus, unsubdued, H. : religione animus,
L. : vires, unimpaired, Gu. : caput buxo, lu. : in-
tactae segetis per summa volare ( u e. quae vix
videatur tangi), V. — Untried, unattempted: hel-
ium, without combat, S. : saltfis, V. : carmen, H. :
admovere manOs intactis thensauris, L. : intactis
opulentior thesauris Arabum, U. : esurit (Statius)
intactam Paridi nisi vendat Agaven, not yet put
on the stage, lu. — Untouched, undefiled, chaste:
Pallas, H. : cui pater intactam dederet, T. : virgo,
Ct : intactior omni Sabina, lu.
Intaminatns, adj. [TAG-], unsullied, undefUed;
honores, H.
1. inteotUB, P. of intego.
2. in-teotOB, adj., uncovered, unclad: cetera
intecti, t£^ no other covering, Ta. — Unconcealed,
franky Ta.
integelloB, adj. dim. [integer], pretty safe, tn
fair condition : alqm praestare : alqd, Ct
integer, tegra, tegrum, <xdj. with comp. integrior
and sup. integerrimus [2 in-+TAG^], untoi^hed,
Digitized by V^OOQ IC
Intego
430
intemperaiiB
unkurtf entire^ vohole^ cotnplete : annus : integro
die, i. e. with the day before im, H. : quarum (su-
blicarum) pare inferior Integra remanebat, Cs. :
signa ( litterarum ), unbroken. — Unimpaired^ un-
injured, unhurt, unwoundedy unmutUated, unex-
hausted, sound, fresh, vigorous: aetate integrft, in
her flower, T.: cum integri defessis sucoederent,
Cs. : florentes atque integri : integros pro sauciis
arcessere, 8. : Pelops, entire, 0. : cecidit Cethegus
Integer, unmuiilated, lu. : opes (opp. accisae), H. :
integer aevi sanguis, the vigor of t/outh, V. : gens
a cladibus belli, L. — Not worn, fresh, new, unused:
ad integrum belluro cuncta parare, S. : pugnam
edere, L. : uti causft hac integrft, this pretext as a
fresh one, T. : eum Plautus locum reliquit inte-
grum, not imitated, T. — In the phrase, de integro
or ab integro, anew, afresh: potius quam redeat
de integro haec oratio, he told over again, T. : re-
lata de integro res ad senatum, L. : columnam
efficere ab integro novam : Magnus ab integro
saeclorum nascitur ordo, V. — Untainted, fresh,
sweet: ut anteponanturintegra oontaminatis: fon-
tes, H. — In the phrase, in integrum restituere, to
restore to a former condition, pardon, forgive:
quod te absente hie filius Egit restitui in integrum
aequomst, i. e. be undone, T. : in integrum restituti,
pardoned: nonnullos ambitiis damnatos in inte-
grum restituit, Cs. — Fig., new, open, undecided,
undetermined: rem integram ad reditum suum
iussit esse : ut quam integerrima essent ad pacem
omnia, Cs. : quid hac quaestione dici potest inte-
g^rius ? : quoad erit integrum, stiU in my power :
non est integrum Pompeio consilio iam uti tuo,
open: si integrum daretur, i. e. if he be unfettered.
— Inexperienced, ignorant: me discipulum inte-
grum accipe. — Healthy, sound, sane, unimpaired:
animi, H. : mens, H. : integrius indicium a favore,
L. — Unbiassed, impartial: integrum se servare,
neutral: arbiter, lu. : scopulis surdior Icari Voces
audit, adhuc integer, heart-whole, H. — Blameless,
irreproachable^ spotless, pure, honest, virtuous: illo
nemo integrior: integerrima vita: testes: vitae,
in life, H. : virgo ab se, T. : a coniuratione, not
implicated in, Ta.
in-tego, tSxI, tfictus, ere, to cover over : reliqua
pare scrobis virgultis integebatur, Cs. : cum prim&
luce densa nebula saltum intexit, L. — To protect:
ridit vallo etiam integi Romanos, L.
integrasoo, — , — , ere, inch, [integro], to begin
anew, break out afresh : hoc malum integrascit, T.
Integiratio, dnis, /. [ integro 1, a renewing, re-
storing : Amantium irae amoris mtegratio, T.
Integre, adv. [ integer ], purely, correctly : di-
oere. — F i g., irreproachably, nonestly, withotU prej-
udice : iudicare : avaritiam alcuis mutare, Ta. : ubi
integre egit, disinterestedly, Ta.
tQtogritafl, &tis, /. [ integer ], eompUtenea,
soundness: corporis : valetudinis. — Fig., purity^
correctness: Latini sermonis. — Blamelatnms, m-
nocence, integrity : Wtae, S. : integritas atque in-
nocentia : vitae, N. : mulierem summft integritate
existimari, chastity.
integro, &vl, fttus, ire [integer], to make whole:
artfis in pravum elapsoe, i. e. set, Ta. — To renew,
begin again : lacrimas, L. : carmen, V. — F i g., to
recreate, refresh : animus admiratione integratur.
Integumentiim, f, n. [intego], a covering:
4anx cum integumentis, li€ls, L. — That which con-
ceals, a covering : f rontis : flagitiorum : nequitia
frontis involuta integumentis.
1. intelleotos, P. of intellego.
2. inteUeotns, as, m. [1 LEG-], a perapium,
discernment : hiems et ver intellectom ac Tocabula
habcnt, i. e. are recognized, Ta.
intellegenB, entis, aeff. [ F. of intellego ], tW
telligent, discerning, appreciative: vir: iudiaum:
dicendi exlstimator: cuiusvis generia: in hisce
rebus, versed.
intellegenter, ath. [intellegens], inteUigently,
appreciatively: audiri.
intellegentia (intellig-), ae,/. [intellegens],
discernment, understanding, intelligence : para am-
mi, intellegentiae particeps : in quibus (gustu et
odoratu) est intellegentia. — Understanding, knowl-
edge : iuris : Eam calamitatem veetra intellegentia
Sedabit, discrimiMition, T. — Art, skill, taste, con-
noisseurship : in rusticis rebus: in homine intelle-
gentiam esse, non avaritiam. — A conception, ap-
prehension, notion : capere intellegentiam : rerum
intellegentias mente concipere.
Intellegd (not intelligd), Sxl (intellfixtl, T., G. ;
intellegit, S.), Sctus [inter -H lego], to come to know,
see into, perceive, understand, discern, comprehend,
gather : quod ubi intellexi : id quod omnea intelle-
gunt: cum sententia interdict! intellegatur : non
intellecta vox, 0. : magna ex parvis : ut quid agam
intellegas, T.: utrum apud nos officium an timer
▼aleret, Cs. : Quanti me facias, H. : corpus quid
sit: ferre me posse intellego: facile intellecta
est, N. : intellegi neceese est, esse deos. — CoUoq. :
intellego, / urSerstand, take, T. — 7b understand,
be master of: Faciuntne intellegendo ut nihil iiv>
tellegant? i. e. criticise so keenly, T.: non multum
in istis rebus: linguam avium: quantum ego
Graece scripta intellegere possum. — To see, per-
ceive, discern: qua re hostis adesse intellegitur,
S. : ubi neque cohortationes suas neque precea
audiri intellegit, Cs. : intellego, quid loquar.
(intelligd), see intellego.
in - temeratus, adj., inviolate, chaste, purs:
Camilla, V. : munera, of pure wine, V.
in-temperans, antis, €u{j. with comp. and «i^
Digitized by V^OOQIC
Intemperanter
481
Intepeo
nHthma ulf-ccmtroL, unreatrainedy extrcmagatU^ im-
moderate^ trUemperate : intemperantis esse arbitror
scribere, etc. : fui in te intemperantior, quam de-
bni: in augendo eo intemperantior, L. : intempe-
rantissimae perpotationes : jririy projliffate: adu-
lesoentia: intemperantissima pecus.
intexnperanter, adv, with comp, [intemperans],
unmoderatelyt ertravaganUy, irUarnperaUly : abuti
otio: intemperantiuB opibus suis uti: aviditate
oaedis intemperantius secuti, too rashly, Cs.
intemperantia, ae, /. [ intemperans ], toa4t
of moderation^ exceta, extravagancty inUmperance :
menti inimica: vini, immoderate use, L. — Arro-
^ancey imolence, insubordination : Pausaniae, N. :
SUA intemperantift, nimiftque licentio, N.
Intemperate, ado. [ intemperatus ], tntemper-
atdy: vivere.
in-temperatns, adj.^ excessive : benevolentia.
( In-texnperieB ), — ( only ace. and abl. ), /.,
want of moderation^ irregfularity, exeesSy indemen-
Mf .• caeli, L. : aquanim, immoderate rains^ L. —
Fig., of conduct, exceaa, outrage, fury: amici:
nnins: cohortium, Ta.
In-tempestive, €idv. [ imtempestivus ], unsea-
mmably, inappropriately: accedere: agere, L.:
fovere volnera mentis, 0.
in-tempestiyas, acfj.y untimely^ unseasonable^
inopportune: amicitia numquam est: Minerva,
L e. unseasonable spinning^ 0. : honos, Ta.
Intempestas, a^. [2 in+tempus], unseason-
able, unpropitious, dark : nox, the dead of night. —
Person.: intempesta silet Not, dismal Night
^mother of the Furies ), V. — Unwholesome, un-
healthy : Oraviscae, V.
1. Intemptatus (Intent-), P. of intempto.
2. in-temptatna ( intent- ), a^j., untouched,
untried^ unattempted : miseri, quibus Intemptata
nites, fl. : nil intemptatum linquere, H. : sors re-
rum, V.: iter, Ta.
In-tendo, dl, tus, ere, to stretch out, reach forth,
extend: dextram ad statuaro: manfis, 0.: iubet
intendi braochia yelis, V. — To stretch, spread out,
lay, fasten, extend: intendentibus tenebris, spread-
tn^,L. : tabemacula carbaseis intenta 7e\i%, pitched:
ooronas Poetibus, 0. : duro intendere bracchia ter-
go, hind, V. : locum sertis, encircled, V. : vela se-
cundi Intendunt zephyri, swell, V. : numeros nenris,
y. — To bend, aim, direct: arcum : anna temptare,
intendere, S. : tela in patriam. — F i g., to strain,
extend, direct, bend, turn, aim : officia, to be zealous
in, S. : aciem acrem in oranis partes, turns keen
looks : digna res est ubi tu nerros intendas tuos,
your energies, T. : quonam hostes iter intendissent,
direct their march, L. : coeptum iter in Italiam,
L. : quo nunc primum intendam, whither shall I
turn f T.— To turn, direct, assail with, aim : inten*
denda in senemst fallacia, T. : ubi Hannibal est,
60 bellum intendis? L. : mihi actionem perduel-
lionis: litem tibi. — To urge, incite: eum ad ca-
vendi omnia curam, L. : se ad firmitatem, brace.
To direct, turn, give, lend (often with animus) : in-
tentum animum tamquam arcum habebat, kept on
the stretch: quo animum intendat, facile perspicio:
ad bellum animum intendit, S. : animum studiis,
H. : ubi ingenium intenderis, valet, S. — To in-
crease, magnify, intensify : vocem, raise, y.: spiri-
tum, Cu. : formidinem, quod, etc., Ta. : huic nega-
tus honor gloriam intendit, Ta. : vera, exaggerate,
Ta. — To give attention to, purpose, endeavor, in-
tend: quod consilium primum intenderam, T. : in-
fecto quod intenderat negotio, S. : quod animo in-
tenderat, perficere : quo ire intenderant, & : altum
petere intendit, L. : ut eo quo intendit^ perveniat
(sc. ire) : quocumque intenderat, S. — To maintain,
assert: £am sese esse, T.: quo modo nunc in«
tendit.
intentatoa, see intemptatus.
(Intente), adv. with comp. [intentus], with
earnestness, attentively, intently. — Only comp. : cum
delectus intentius haberetur, L. : intentius premere
obsessos, Ta. : alqm admovere ut, etc., L.
intentio, Onis,/. [2 TA-], a stretching, strain-
ittg, tension : corp^oris.— F i g., an exertion, effort,
application, attention : animi : lusOs, to play, L. —
A purpose, intention : adversariorum.
intento, ftvl, &tu8, ftre, intens. [intendo], to aim,
direct, wield in hostility, stretch threateningly: do-
lor ardentls faces intentat: pauci Romanum im-
pedum inteiitantes, i. e. holding up as a threat, L.:
haec sica intentata nobis est : Praesentemque viria
intentant omnia mortem, threaten, V. : anna Lati-
nis : in Appium manOs, L.
1. intentna, adj. with comp. and sup. [P. of
intendo], attentive, intent, waiting, eager : Romani
intenti festinare, 8. : milites pugnae proventum
exspectabant, Cs. : intenti ora tenebant, V. : in-
tentis oculis contemplari: in e& re intentis ani-
mis, Cs. : aliis negotiis, 8. : dimicationi ultimae,
L. : celerandae victoriae intentior, Ta. : quempueri
intenti ludo exercent, V. : aliquo negotio intentus,
S. : intenti quam mox signum daretur, eagerly
awaiting, L.: intenti paratique si laoesserentur,
i. e. to see whether, etc., L. : intentus, sive . . . sive,
etc., watchftU, L. : eo intentior ad victoriam niti,
S. : intentiore eum custodift observare, L. : inten-
tior disciplina, stricter, Ta. : intentissima conqui-
sitio, L. : omnia intentissim& cura acta, L. — Of
style, vigorous, nervous : sermo : pars orationis.
2. intentua, tis, m. [2 TA-], a stretching out :
palmarum intentQs.
in-tepeo,— , — , fire, to be lukewarm: koua, Pfc
Digitized by V^OOQ IC
intepeBCo
482
intercedo
in-tepesco, pul, — , ere, »n^A., to become luke-
UKtrm^ be warjned : strata membris tuis, 0. —
Poet.: Ut eemel intepuit mucro,/ctt blood, Y.
inter, praep. with aec, [ANA-], between, betwikt :
(moDs) inter Sequanos et HeWetios, Cs.: inter
me et Brundisium esse. — With more than two
objects, amonff^ amid, in the midst of, surrounded
by: inter hostium tela versari: inter multos
saudos relictus, L. : inter ingentls solitudines, S. :
inter Tanas columnas, H. — With an extended ob-
ject, in the midst of, surrounded by : erat inter ce-
teram planitiera mons, S. : inter purpuram atque
aurum, L. — Amon^, into the midst of: inter den-
sas fagos veniebat, V. : te venisse inter falcarios,
into the street of the scythe-makers. — Of time, in
relation to two dates, between: dies zly inter
binos ludos : inter Laviniam et Albam deductam
coloniam xxz interfuere anni, L. — With a period,
during, in the course of, within, for, by, at : inter
haec negotia, S. : inter annos ziiu tectum non
subissent, Os. : omnia inter decem annos facta :
inter noctem lux orta, L. — In phrases, inter haec,
meanwhile, during this time, L. : Inter cuncta, at
aU times, H. : inter quae, Cu. — In the course of,
while, during : inter vias cogitare, on the way, T. :
inter f ulmina et tonitrua : inter agendum, V. :
media inter carmina, during the play, H. — Dur-
ing, in spite of notwithstanding : inter eas moras,
S. : nobis inter has turbas senatus tamen frequens
flagitavit triumphum. — Fig., in discrimination,
between, among: inter bonos et malos discrimen,
S.: indicium inter deas tres: inter Marcellos et
CHaudios patricios iudicare: inter has sententias
diiudicare : inter fugae pugnaeque consilium, L. :
quid intersit inter popularem civem et inter con-
stantem. — Of reciprocal relations, between, among :
regnum inter lugurtham et Adherbalera dividere,
S. : quoB inter magna f uit oontentio, N. : compo-
nere lites Inter Peliden et inter Atriden, H. : cer-
tamen iniectum inter primores civitates, L. — In
phrases with pronouns: noyisse nos inter nos,
one another, T. : res inter eos agi ooeptae, mutual-
ly, Cs. : oonloqui inter nos, wUh one another : inter
se fidi, S.: pueri aroant inter se, one another:
f urtim hater se aspicere : complecti inter se, L. :
haec inter se cum repugnent, are inconsistent:
disoonvenit inter Meque et te, H. : complexiones
atomorum inter se, mutucU: collls duos inter se
propinquos occupat, near one another, S. — Of a
class or number, among, in, with : summA gratia
inter suos, Cs. : inter hostis variae f uere senten-
tiae, L. : homines inter suos nobiles : inter ama-
bills ponere me choros, H. — After a sup. : ho-
nestissimus inter suos numerabatur: plurimum
inter eos valere, Cs. : maximum imperium inter
finitimos, L. — Praegn. with ;>ronottn« ; oonsula-
tum nobilitas inter se per mantis tradebat, within
their own order, S. : quod inter nos lioeat dicere,
i. e. confidentially. — In phrases, inter manOs, see
manus: quaestio Flamini inter sicarios, on a
charge of assastination : cum praetor questionem
inter sicarios exerouisset, sat to try assassins : eos
inter sicarios defendere: inter exempla esse, to
serve as an example, Ta. : inter paucas memorata
clades, i. e. eminently, extremely, L: secuti inter
cetera auctoritatem Pausistrati, eminently, espe-
cially, L. : inter cetera etiam vigiliis confecti, i. e.
fnoi'e than by all else, L.
In composition inter is unchanged, except that
r is assimilated in intellego and its derivatives. —
Between: intercedo, interpono. — At intervals, from
time to time: interaestuo, intermitto, interviso. —
Under, doion, to the bottom: intereo, interficio.
Interamenta, orum, n. [inter], the interior
woodwork (of a ship of war) : navium, L.
inter-are805, — , — , ere, inch., to become dry,
dry up, decay: nihil interarescere debet
IntercalariB, e, adj. [intercalo], of insertion,
to be inserted, intercalary : Ealendae, of an inter-
calary month: Ealendae priores, of the first inter-
calary month (Caesar introduced two).
IntercalariOB, adj. [ intercalaris], /or inser-
tion, intercalary : mensis, L. : Ealendae, of an in-
tercalary month, L. — As subst. (sc. mensis).
inter-oalo, &vl, &tus, ftre, to proclaim an inser-
tion in the calendar, insert, intercalate (a preroga-
tive of the pontifices) : ut pugnes, ne intercaletur.
— To put off, postpone: intercalata poena, L.
interoapedo, mis,/. [ intercapio ], an inter^
ruption, interval, respite : scribendi.
Inter-oedd, oessi, cessus, ere, to come between,
intervene, be between: pal us, quae intercedebat,
Cs. : inter singulas legiones impedimentorum nu-
merum intercedere, Cs. — To occur, happen, come
to pass: neque ullam rem intercessisse me in-
dignam, T. : saepe in bello parvis momentis mag-
ni casils intercedunt, Cs. : inter bellonim curas
interoessit res parva, L. : nullum dictum interoes-
sit: huio continentia bella intercesserant, Cs. —
Of time, to intervene, pass : ut spatium interoede-
ret, dum, etc., an interval, Cs. : nox nulla interoes-
sit.— In order or rank, to come between : etsi nemo
intercedebat, etc. — F i g., of personal relations, to
intervene, come between, be reciprocal: ira inter eas
interoessit, T. : ut ei cum genere humane quasi
civile ius intercederet : inter nos officia paria in-
tercedunt : inter quos aemulatio intercedebat, N. :
huic cum reliquis civitatibus bella intercesserant,
Cs. — To interpose on^s a'edit, become surety : pro-
misit, interoessit, dedit : pro aliquo magnam pe-
cuniam, guaranty. — To interpose, intercede, bring
about as mediator: cum vestra auctoritas inter-
cessisset, ut ego regem tuerer. — To oppose, with-
stand, protest against (esp. of the tribunes, against
Digitized by V^OOQ IC
interceptio
438
interdiotam
a decree of the senate) : intercedit Antonius, Gs. :
rogation! : ea auctoritas, cui scis intercessum esse :
penatOs consulto, L. — To obstruct, hinder, inter-
nipt: huic gaudio, T. : non quia intercedendiim
putem iniaginibus, Ta.
interceptid, diiis, /. [CAP-], a taking away :
poculi.
interceptor, Sris, m. [CAP-], an intercepter,
wurper, embezzler : praedae, L. : donativi, Ta.
interceptus, P. of intercipio.
intercesBio, 5nis, /. [ 1 CAD- ], a mediation,
mretythip: mea intercessio parata est — An in-
terventiofi, interposition, protest, veto: tribunicia,
Cs. : empta : reraittere intercessionem, L.
intercesBor, aris, m. [1 CAD], one who inter-
poses, a mediator, surety : intercessorem quaerere :
ieto ititercesBore legati non adierunt, through his
interference : rei malae. — An interferer, protester,
adversary, preventer : stultitia intercessoris (of a
tribune who exercises his veto) : legis, L.
1. intercido, Idl, Isus, ere [inter +caedo], to
cut asunder, divide, aU through, cut down : lacus,
interciso monte, defluit : pontem, L.
2. intercidd, idl, — , ere [inter +cado], to fall
between : inter arma corporaque intercidente telo,
L. — To occur meanwhile, happen: si quae inter-
ciderunt, etc. — F i g., to fall to the ground, perish :
pereant aniici, dum una inimici intercidant, Poet,
ap. C. — To drop out, be lost, be forgotten: memo-
rift, L. : nomen longis intercidit annis, 0. : Quod
81 interciderit tibi nunc aliquid, escapes you (i. e.
your memory), H. : intercidere nomina, Ta.
interclno, — , — , ere [inter +cano], to sing be-
tween : neu quid medios intercinat actOs, H.
Interoipid, c^pl, ceptus, ere [inter +capio], to
seize in passing, intercept: quod nos capere opor-
tet, T. : pila intercepta reroittere, Cs. : venenum,
take the poison intended for another: numerura
iumentoruro, Cs. : ab suis interceptus, cut off, h,:
Terga caput tangunt, colla intercepta videntur, to
be wanting, 0. : Quam (haatam) Rhoeteus inter-
cipit, V. — To interrupt, hinder, cut off, preoccupy,
preclude: itrnere intercepto, L.: opportuna loca,
L : spem anni, 0. — To take away, snatch, rob :
eum a populo R., L. : Myrrha Intercepta neci est,
0. : interceptus veneno, carried off, Ta.
interciBe, adv. [1 intercido], piecemeal, inter'
ruptedly : dictum (opp. directe).
interoludd, tlsl, Qsus, ere [inter +claudo], to
shut out, shut off, cut off hinder, stop, block up,
intercept: virtus voluptatis aditas intercludat ne-
cesse est: interclusis itineribns, Cs. : illos ponti
Interclusit hiemps, V.: viam, L. : cum Pontum
cervicibus interclupum suis sustinerent: multitu-
dinis fugam, Cs. : hisce omnis aditOs : his reditu
interclu^, Cs. : interclusus itinere Caesar, Cs. —
To shut off cut off, stop, hinder, prevent : commea-
tfls hostibus, L. : spiritum, Cu. : dolor intercludit
vocem : aestu anima interclusa, stifed, L. — With
person, obj., to aU off, separate, divide, shut off, in-
tercept: ne viros intercluaos opprimeret hostis,
L. : Pompeium ab eo, Cs. : interclusi ab hu'is, L. :
tribunes a plebe, L. : hostem Hibero, Ck. : com-
meatibus nostros, Cs. : ille reliquis copiis inter-
cludendus. — To shut in, blockade, hem in : ne iam
intercludemur, ut cum velitis exire, non liceat:
veriti, ne angustiis intercluderentur, Cs. — To hin-
der, prevent : intercludor dolore, quo minus, etc.
interoluaid, dnis,/. [intercludoj, a stopping,
entire suspension : animae (in speakmg).
intercluaoa, P. of intercludo.
interoolumninm, I, n. [inter +oolumna], a
space between two columns, intercolumniation.
inter-curro, cuni, cursus, ere, to run between,
intervene, mediate: qui intercurrerent, misimus
tris principes civitatis, — Of time, to hasten mean-
while : ipse interim Veios intercurrit, L. — Fig., ts
mingle, be associated: his laboriosis exercitationi-
bus dolor intercurrit.
inter-onrso, — , — , are, freq. [intercurro], to
run in, intervene: intercursantibus barbaris, L.
( intercurBUB, lis), m. [1 CEL-]. — Only abl.
sing., a running between, intervention, interposi-
tion: periculum intercursu filii propulsatum, L. :
consul um intercursu rixa sedata est, L.
intercuB, cutis, adj. [inter + cutis], under the
skin, intercutaneous : aqua, dropsy.
inter-dloo, dixl, dictus, ere, to interpose by
speaking, forbid, prohibit, interdict: praetor inter-
dict: non tulit ut interdicatur : quae interdicta
sunt: interdicta voluptas, H. : Cassivellauno ne
noceat, Cs. : praecipit atque interdicit, omues pe-
terent, etc, Cs. : neque enim est interdictum . . .
ut ne, etc : interdixit hariolus incipere, etc., T. :
interdictum mare Antiati populo est, ll: si qui
decreto non stetit, sacrificiis interdicunt, Cs. : pa-
tribus commercio plebis, L. : Gallift Romania, Cs. :
feminis purpurae usu, L.: male rem gerentibus
patribus bonis interdici solet — In the phrase,
interdicere alicui aqu& et igni, to forbid one fre
and water, i. e. banish : tanquam si illi aquft et
igni interdictum sit. — Pass., with abl, and dat. :
moribus eorum interdici non poterat socero genero,
N. — To enjoin, command (implying also a prohi-
bition) : te familiae valde interdicere ut uni dicto
audiens esset. — Of the praetor, to make a provi-
sional decree : praetor interdixit, eo restitueretur.
Interdictio, 6nis,/. [DIC-], a prohibiting, for-
bidding: aquae et ignis, baniJtment: finium, L.
interdictum, T, n. [P. of interdioo], a forbid-
Digitized by V^OOQ IC
Interdiu
484
interior
den thing: si interdicU petes, H. — A prohibition:
deorum. — Of the praetor, a provitional decree,
interlocutory order , prohibition, interdict : praeto-
rum interdicta toUentur: tyrannica interdicta tua:
interdicto huic omne adimat ius Praetor, i. e. sttb-
ject to a guardian, H.
interdiu, adtf. [DIV-], during the day, in the
daytime, by day : nee nocte nee interdiu, L
(interduotos, lis), m. [ DVC- ], interpunctuor
Hon ; only oW.
inter-dnm, adv., wmetimee, oeeationally, now
and then: Pecuniam neglegere est interdum lu-
crum, T. : saepe gratift interdum iurgiis trabendo
tempus, S. : lacrimas tenere, Cs. : dicere : inter-
dum . . . interdum, now . . . now, at one time . . .
at another, 0. : modo . . . interdum, S. : interdum
. . . alias.
inter-ea, adv., meanwhile, in the meantime, in
the interim: saepe interea mihi senex Narrabat,
T. : dies advenit : quietus erat, S. : interea loci, in
th9 meantime, T. — Meanwhile, neverihdees, how-
ever: tu interea non cessabis: nee nulla interea
est gratia, V. : cum interea : tamen interea, Ct.
inter-emo, see interimo.
interemptus (-emt-), P. of interimo.
inter-eo, il, itiirus, ire (perf. interisse, C), to
go among, be lott : ut interit magnitudine roans
Btilla muriae. — F i g., to perish, go to ruin, decay,
die: pauci interiere, S. : statuae intereunt tem-
pestate : tormentorum usum spatio propinquitatis
lute lire, be dettroyed, Cs. : fame, Cs. : omnia fato
Interitura, 0. : pecunia, N. : Ne genus intereat, be-
come extinct, 0. : Novaeque pergunt interire lunae,
U. : Interiil cur id non dixti? lam ruined I T.
inter-equito, — , — , fti"e, to ride between : ipse
interequitans, L. : ordines, L. : agmina, Cn.
interest, see intersum.
interfatio, 5ni8, /. [interfor], a speaking be-
tween, interruption,
interfeotor, Sris, m. [inter +2 FAO-], a slayer,
murderer, assassin : eorum, C, L.
interfeotrix, Icis,/. [interfector], a murderess:
nepotis, Ta.
interfeotns, F. of interficio.
interfioio, fScI, fectus, ere [ inter +facio], to
put out of the way, destroy, bring to naught:
messis, V. — 7b kill, slay, murder: interfici quom
perpeti me possum, i. e. die willingly, T. : insidiis
interfectus est : virum dolis, S. : consulum inter-
ficiendorum causft : se, commit suicide, Cs.
inter-flno, — , — , ere, to flow between : quan-
tum interfluit fretum, L. : media moenia, Cu. : Ro-
manos Cheruscosque, Ta.
inter-for, fttus, ftrl, dep., to intern^ in speak-
ing : Venus sic interfata est, T. : priusqoam po-
stulatum perageret Appius interfatur, L.: Phae*
neas interfatus, interrupting, L.
inter - ftdgena, P., gleaming amidst. — With
dcU. : cumulo rerum, L. dub.
inter-fuaos, adj., poured between, interposed:
Dido mauulis trementis interfusa genaa, stained,
V. : Styx coercet (animas), V. : interfusa nitentli
aequora Cycladas, H.
interfaturuB, P. of intersum.
inter-iaceo, ul, — , ere, to lie between: spatio
quod yacui interiacebat campi, L. : castra Punica
ac Romana interiacebat campus, L. : campus in-
teriacens Tiberi ac moenibus Romania, L.
intericio, iecl, iectus, ere [inter +iacio], to
throw between, set between, intersperse, join, inters
mix : legionarias intericiunt cohortes, Cs. : id in*
teriecit inter indiriduum atque id, quod, etc. : his
maestis laetitia intericitur, Ta. : preces et minas,
to intervene with, Ta. — Mostly P. pass., placed be-
tioeen, interposed, interspersed, inserted, intervening,
intermingled, intermediate : longo intervallo inter-
iecto: brevi spatio interiecto, after a short iti-
tervtU, Cs. : quo (anno) interiecto, after a year :
paucis interiectis diebus, after a few days, L. : in-
terim, hac mor& interiectA, during this delay, Cs. :
nasus oculis interiectus: aer inter mare et cae-
lum: inter has personas me interiectum. — Plur.
n. as eubst. : interiecta inter Romam et Arpoa, L.
(interieotna, as), m. [inter -hIA-]. — Only aec
and abl. sing., a coming between, intervention : luna
interiectu terrae repente deficit — An interval:
iemponB, meanwhile, Ta. : dierum, Ta.
interim, culv. [inter + old aec. from 2 1-1, mean*
while, in the meantime : interim Roma subito pro*
fectus est : interim cotidie Caesar Aeduos f rumen-
tum flagitare, Cs. : interim dum, etc., T. : et tamen
interim, S. — However, nevertheless : interim velim
mihi ignoscas : in agmine multis adesse, neque in-
terim laedere, etc., &
interimo or interemo, emi, fimptus, or emtna
[inter +emol, to take from the midst, take away,
do away with, abolish .* interimendorum sacrorum
causft. — 7b destroy, slay, kiU: interemptam opor-
tuit, T. : plures eo proelio interempti, S. : Aban-
tem, v. : gladio civem : Hasdrubale interempto^
H. : se. — 7b distress intolerably, afflict : me inte-
rimunt hae voces Milonis.
interior, ius, gen. Oris [inter], inner, interior,
middle .* aedium pars : spatium, 0. : In interiore
parte ut maneam, L e. in the women^s apartment,,
T. : domus, inner part, V . : epistula, body : motu
cietur interiore et suo : nationes,/arfA«r inland. — '
Flur. ft. as subst., the inner parts, middle : aedium :
regni, L. — Plur. m. as ttubst. : plerique, of those
farther from the sea, Cs. : interiores fossas ex-
Digitized by V^OOQ IC
Inteiltio
4S5
plent, the fforriaony Os.— In the race^^une, nearer
Ihtgwd, on the left: rota, 0. : gyrus, H. : Ille . . .
Badit iter laevum interior (to shorten the course),
V. — Nearer: toto corpora interior perioulo volne-
ria factoB, i. e. too near to be wounded^ L. : iotibus,
withm reach of, L.— Inner: nota Falemi, I e. fcn^.
eetinthe cellar^ H. — Fig., deeper, more piercing :
timor. — More hidden^ more reeondUcy more pro-
found: nunc interiora Tideamus: oonsilia, N. :
haec interiora, more pereonal (opp. ilia externa). — •
peeper, more intimatCj doeer : vicini : amidtia, L. :
litterae, more confidentiaL
interltlo, dnis,/. [inter +I-], deetruction, mm .•
aratorum.
interltuo, lis, m. [inter+I-], overthrow, faU,
mtft, deetruction, anmhilation : interitum rei p.
lugere : familiam ab interitu vindicare : omnium
rerum interitOs : exercitas. — Death : Sabini, Cs. :
Toluntarius : tuum ingerauisse interitum, V.
inter-iungo, — , tinctus, ere, to join together,
eUup : dextrae interiunctae, L.
1. interloa, adj., neut, of interior.
2. intexiaa, adv. [netU. of interior], in the in-
ner part, on the intide, in the middle, within: ora-
tio ne insistat interius, L e. hati too eoon : recon-
dere, V.— F i g. : attendere, to look closely, lu,
inter-labor, —, I, dip., to flow between.^ln
tmesis : inter enim labentur aquae, percolate, V.
inter-lego, — , — , ere^ to pluck here and there,
euiL — In tmesis : Oarpendae frondes, interque le-
gendae, V.
inter -lino, l6vl, litus, ere, to emear between,
epread between, join with: caementa luto, L. : mu-
rus bitumine interlitus, Cu. — To make erasures in,
alter by erasing: testamentum.
inter-loquor, locatus, l, dq)., to interrupt in
speaking: mihi, T.
inter-lnce5, lOxI, ~, dre, to shine in the midst
quaedam animalia interiucent (in amber), Ta. — To
tighten at intervals, shine irregularlg. — Impers. :
noctu interiuxisse, L. — Fig., to 6« manifest, be
plainly visible: ordines, quibus inter gradiis dig-
nitatis aliquid interluoet, by which distinctions are
fnade, L. — To be transparent: interlucet corona
(militumX V.
interluninm, l, n, [interiunis], the time of new
moon. — Plur,, H.
inter-luo^ — , — , ere.— Of streams, to wash
tmder,flow between: pontus arva et urbis interiuit,
V. ; quosque secans interiuit Allia, V. : saxa in-
terlnens nnda, Cu.
inter-menstmaa, ad{j., between months .* tern-
pus, the change of moon,
in-teiminatoo, adj., unbounded, endUm: in
oisnls partis magnitude i^onnm.
intemeoivua
inter-minor, itus, in, dep., to threaten, forbid
with threats : Istucine tibi, T. : interminatus d-
hM%, forbidden, H.
inter -miBoed, miscul, mixtus, Sre, to mix
among, intermix, mingle: turbabant equos pedites
intermixti, L. : tibi undam, V. : patriis petita Ver-
ba foris, H. : intermixti hostibus cognoscunt, L.
intermiaaio, onis,/. [intermitto], a breaking
off, intermission, interruption, discontinuance : f o-
rensis operae : sine ulla intermissione : per inter-
misfiiones hasjL. : epistularum, of correspondence :
verborum, i. e. abruptness.
inter-mittd, misi, missus, ere, to leave off, in-
termit, omit, suspend, interrupt, neglect : iter, proe-
hum, Cs. : hoc intermisi, quoad non licuit : labo-
rem, 0. : Intermissa diu bella, H. : litteras raitte-
re: non intermittit caelum mitescere, etc. P.
pass. : ludi, interrupted: ventus, intermittent, Cs. :
bella, H. : pars oppidi, quae, intermissa a flumine
et a paludibus, etc^ where an interval was left, Cs. :
per intermissa moenia, a gap in, L. : verba ab usu
cotidiani sennonis iamdiu intermissa, i. e. disused.
—Of space, to leave unoccupied, leave vacant: me-
diocribus iutermissis spatiis, Cs. : oustodiis looa,
L.— 7b leave an interval, pause : spatium, qua flu-
men intermittit, does not flow, Cs.— Of time, to let
pass, suffer to elapse, omit, leave unimproved: unum
diem, Quin veniat, T. : plurls dies, Cs. : dies inter-
missus perturbat omnia : nocte intermissa, having
intervened, Cs. : nulla pars noctumi temporis ad
laborem intermittitur, Cs. : diem. — To leave off,
cease, pause: hostis neque subeuntes intermitterej
Cs. : sic adsidue canere, ut nihil intermitterent
intermiztua^ P. of intermisceo.
inter-morlor, mortuus, l, dep., to die off , die
out: intermoriuntur reliquiae coniurationis : ignis,
Cu, : intermori civitatem sinere, L. : officium apud
me intermoriturum, i. e. to be forgotten,
intermortntia, aefj. [P. of intermorior], dead,
lifdess, faint: intermortuus exspiravit, /atn/^ L.
— ^F i g. : contiones : memoria generis sul
intermondia, drum, n.plur, [inter +mundusl,
spaces between worlds.
inter-muralia» e, aefj., between the waUs: am-
ms, 1. e ditch, L.
(inter-naaoor), nfttus, I, dep„ to grow between,
spring up %n the way : intemata virgulta, L. : inter-
natae saxis herbae, Ta.
intemecid (•nicio), onis,/. [inter +1 NEC-],
a massacre, slaughter, carnage, extermination, de-
struction : intemicione civls liberare : bella ad in-
temecionem gesta, N. : ad intemecionem caesi, all
put to the sword, L. : ad intemecionem redigi, Cs.
intemeoivna, a^j. [intemedo], murderous
destructive : bellum, of extermination, C, L.
Digitized by V^OOQ IC
intemeoto
486
interpretor
Inter-aeotd, — , — , ere, to hind together^ bind
up: ut fibula crinem Auro internectat, V.
inter-niteS, — , — , §re, to thine through, shine
at intervale : si qua sidera internitebaDt, Ca.
Inter-noditun, I, n. [inter + nodus], the tpace
between two joints: qua facit internodia poples, 0.
inter-noftoo, novi, ndtus, ere, to know apart^
distinguish^ discern: fures: blandus amicus a vero
internosci potest: mendacem verumque amicum,
H. : visa vera sint, anne falsa.
inter - nuntia, ae, /., a mediator^ messenger :
aves internuntiae lovis : ludaea : caeli, lu.
inter-nuntio, — , :— , ftre, to exchange messages^
negotiate: utri transgrederentur, L.
inter - nuntioa, l, a meduttor^ messenger^ go-
between: Nequis internuntius ad istam curset, T. :
internuntiis ultro citroque missis, Cs. : totius rei,
L. : lovis interpretes internuntiique, i. e. the au-
gurs.
intemua, a<y. [inter], inward, internal: arae,
0. — F i g. : mala, domesttc, S. : disoordiae, Ta.
in-tero, trTvI, ti-Itus, ere, to rub tn, crtwible in.
— Pro v.: Tute hoc intrlsti, tibi omnest exeden-
dum, you have your own mess to swallow, T.
interpellatid, onis,/. [interpello], a speaking
between, interruption.
intexpellator, oris, m. [interpello], an inter-
rupter, disturber : se oblectare sine intcrpellatori-
bus.
interpello, avi, atus, are [1 PAL-], to inter-
rupt, break in upon : interpellando trahere tern-
pus, S. : Interpellandi locus erat, H. : alqm ingres-
sum in serroonem, Os. : nihil te interpellabo : ab
alqo interpellari, Cu. — To urge as an objection :
quod priore actione interpellavit, — To disturb,
hinder, obstruct, molest : in suo iure se, Cs. — To
hinder, prevent, obstruct : alveolum, Cu. : partara
iam victoriam, Cs. : poenam, L. : haec res inter-
pellata bello refrixerat: Pransus quantum inter-
pellet inani Ventre diem durare, H. : tribunis in-
terregem interpellantibus, ne, etc, interpose their
veto,!,.
interpolo, avI, atus, Are [interpolus (old), fur-
bished], to polish, furbish, dress up : togain prae-
textam, dye anew. — Of writings, to interpolate, alter,
falsify: aliquid.
inter-p5nd» posul, posltus, ere, to put between,
place among, interpose, insert, intersperse : ubi spa-
tium . . . pilae interponuutur, Cs. : ne inter|>ositi
quidem elephant! militem deterrebant, L. : lateri
vinculum lapides sunt, quos interposuere, ut, etc.,
Cu. — In time, to insert, interpose, introduce: inter-
iMliirTH mcnsibus interf)osiiis, L — In speech, /o
iufroduce, insert: hoc loco H»K't interponere . . .
quantae, etc, N. t paucis interpositis versibus :
Terbum ullum. — Of time, to let pass, permit to
elapse, leave, itUerpose: spatium ad recreandos ani-
mos, Cs. : tridui mora interposita, after a delay of,
Cs. : spatio interposito, some time after: hac in-
terpositft nocte, L. — With personal objects, to in-
troduce, make an associate of: quam sancta sit
societas civium, dis inmortalibus interpositis, etc
— Of writings, to make insertions in, falsify, alter :
rationibus populorum noii interpositis. — F i g., to
introduce, interpose, put forward, adduce, allege, km
as a pretext, urge as an objection : decreta : indi-
cium suum : neque ulla belli suspicione interposita,
Cs. : accusatorem, make a pretext for delay : oau-
sam interponens conlegas exspectare, K. : operam,
studium, laborem, apply. — To pledge, give^ inter-
pose: sponsio interponereter, L. : interposita fide
publicft, S. : in eam rem se suam fidera interpone-
re, ^at>« his word, Cs. — With se, to interfere, inter-
meddle, intrude, engage in, come in the way: ni se
tribuni plebis interposuissent, L. : semper se inter-
posuit, lent his aid, N. : te invitissimis his : se quo
minus, etc., C, L. : te in istam pacificationem : me
audaciae tuae.
interpoeitid, onis,/. [interpositus], an inser-
tiony introduction: per^onarum :. una (of words).
1. interpositUB, P. of int«rpono.
2. (interpositn^ Qs), m. [interpono], a rmt-
ting between, interposUiou, — Only abl, sing. : luiia
interpositu terrae deficit
interpres, etis, m. and /. [PRAT-], a middle-
man^ mediator, broker, factor, negotiator: interpre-
tes corrumpendi iudici : pacis, L. : divum, mes-
senger (i. e. Mercury), V. : harum curarum luno,
i. e. of the anxieties of love, V. — An explainer, ex-
pounder, translator, interpreter: iuris : caeli, as-
tronotner: mentis oratio: interprete linguft, H. :
metus interpres semper in deteriora inclinatus, L. :
comitiorum, i. e. the Haruspices (who tell whether
the comitia are properly held) : portentorum, a
soothsayer: nee converti, ut interpres, sed ut ora-
tor, translator: fidus, literal. H. : veridica de&m,
L. — An ifderpreter, dragoman: fidi interpretes
adhibentur, S. : isti nobis cum interprete audiendi
sunt.
interpretatiOi 6iiis,/. [interpretor], an expla-
nation, exposition^ interpretation: egere interpreta-
tione : facilis, L. : foederis, meaning: sinistra erga
eminentfs, Ta.
interpretatns, adj. [ P. of interpretor ], ex-
plained, tratuUated: nomen : haec ex Graeco car-
mine, L.
interpretor, fttus, in, dep. [interpres], to ex-
plain, expoufid, interpret, understand, conclude^ in-
fer, comprehend: si interpretari veils : religiones,
Ci«. : somnia : sententiam tuam : ad voluntatem,
li. : ut plerique quaererent famam, pauci intcrpre-
Digitized by V^OOQ IC
Interpunotlo
487
interBum
torentar, understood^ Ta. : liberatum se esse iure
iaimndo, interpretabaturf inferred: consilium ex
necessitate, voluntatem ex vl — Paa». : ex quo ita
illud somnium esse interpretatum, ut, etc. — To
decide^ determine : recte an perperam, L. — To
translate: recte sen ten tiam. — Pass, impert. : uti
ex libris Punicis interpretatum nobis est, S.
intexpunctiOi onis,/. [interpunctus], a punc-
tuatum^ division by points: interpunctiones verbo-
rum.
inter-ptmotaa, adj.^ weU divided: narratio in-
terpuncta sermonibus. — Plur. n. as svbst. : inter-
puncta verborum, pauses,
inter-qulesod, qufivl, — , ere, to rest awhile^
pause: paululum.
inter - regnnm, I, n., an interval betvfeen two
reigns^ interregnum: interregni ineundi ratio: id
ab re interregnum appellatum, L. — In the repub-
lic, a vacancy in the consulate (between the death
or departure of the consuls and the choice of their
successors): res ad interegnum venit: interreg-
num inire, to become interrez, L.
inter -rex, rSgis, m., a temporary Idng^ vice-
roy^ regent^ interrex^ L. — In the republic, a tempo-
rary misf magistraiey vice-consul^ regent (during a
Tacancy of the consulship): L. Flaccus interrex
legem de SuUft tulit : interregem prodere, appoint.
in-territUB, a<(;., undaunted^ undismayed^ un-
ierrified: Bracchia interritus extulit, V. : classis,
fearless, V. : mens leti, not a/raid^ 0. : voltus, Cu.
interrogatio, Snis, /. [interrogo], a qitestion-
ing^ interrogation^ question: mea: stultissimae. —
A judicial inquiry, examination^ C. : tribuni, L. :
testium, Ta. — in logic, a conclusion from questions,
syllogism : genus interrogation is ignavum.
interrogatiiinonla, ae,/. dim. [int4>rrogatio],
a short argument, syllogism : minutae.
inter -rogo, &v!, atus, ft re, to ask, question, in-
quire, interrogate : recte, T. : interrogandi facul-
tas : testem : Whid, put this questiofi, L. : nil plus,
have no more to ask, lu. : quendam quaedam geo-
metrica : interrogans, solerentne, etc., Gs. : inter-
rogas me, num, etc. : interrogatus, quid sentires :
tunc sententiae interrogari coeptae, L. — To inter-
rogate judicially, examine, go to law with, sue : bene
testem, croM-ezamtn^; legibus interrogari, L. : con-
Bules legibus ambitOs interrogati, S. : Capitonem
repetundarum (i. e. reum facere), Ta. — P. n. as
sid>st. : ad interrogata respondere, to inquiries.
inter-mmpo, rflpT, ruptus, ere, to break apart,
break off, interrupt, break to pieces, break np: pon-
tem flurainis, destroy, Ca. : pontem ferro, igni, L. —
To break through, divide, scatter : interrupta acies,
L. : extremum agmen, Os. : Interrupti ignes, scat-
tered, V. — Fig., to break off, interrupt : oratio-
nem, Gs. : iter amoris : tenorem rerum, L.
intermpte, adv. [intemiptus], interruptedly:
non interrupte narrare, continuously,
intermptus, adj. [P. of Interrumpo], broken,
interrupted: ofBcium : voces : opera, V.
inter -saepio, saepsi, saeptus, ere, to fence
about, hedge in, stop up, enclose, secure : foramina
intersaepta: operibus quaedam, L. — To shut off,
cut off, obstruct : iter : vallo urbem ab arce, L.
inter-80ind5, scidi, scissus, ere, to tear asun-
der, break down, divide, interrupt : pontem : agge-
rem, Gs. — To cut off, separate, part : Ghalcis arto
interscinditur freto, L.
inter-sero, — , — , ere, to place between, inter-
pose, add: oscula mediis verbis, 0. — Fig.: causam,
se esse, etc., cUlege as a pretext, N.
interspiratio, 6n\s, f [interspiro], a catching
of breath, pause for breathing. — Sing, and plur.
interstinctus, P. [STIG], chequered, spoUed :
f acies raedicaminibus, Ta.
inter-Bom, ful, futQrus, esse, to be between, lie
between: quas (scgetes) inter et castra unus collis
intererat, Gs. : ut Tiberis inter eos et pons inte-
resset: via interest perangusta, L. — To itUervene,
elapse: inter primum et sextum consulatum sex
anni interfuerunt : inter Laviniam et Albam Lon-
gam coloniam deductam interfuere, etc., L. — To
be different, differ: ut inter eos ne minimum qui-
dem intersit, there is not the slightest difference:
inter hominem et beluam hoc maxime interest,
quod, etc., differ chiefly in this : in his rebus nihil
omnino interest, there is no difference whatever:
Hoc pater ac dominus interest, there is this differ-
ence, T. : tantum id interest, veneritne an, etc., L.:
negant (ea) quidquam a falsis interessc : quod ab
eo nihil intersit, etc. : stulto intellegens Quid in-
terest ? T. : ut matrona Intercrit Satyris paulum,
H. — To be present, take part, attend, assist, inter-
vene: Hudierunt alii, qui interfuerant: Nee deus
intersit, nisi, etc., H. : epulis : lacrimis patris, V. :
populo Quirini, live with, H. : proelio, Gs. : in con-
vivio: in testamento faciendo. — Sd pers. impers.,
it snakes a difference, it interests, it concerns, it is
of interest: quasi paulum intersiet, T. : Paulum
interesse censes, ex animo facias, an, etc., T. : ne-
que interesse . . . -ne . . . -ne, makes no differ-
ence, Gs. : novis coniunctionibus interest, qualis
primus aditus sit: Divesne natus Nil interest an
pauper, H. : quid interfuit utrura hoc decerneres,
an, etc., what mattered it f nihil interest nunc, an
violaverim, etc., L..: quantum interesset Glodii, se
perire: quid eius interenit?: meft video quid in-
tersit: quod ego et mea et rci p. interesse athi-
tror: illud mea magni interest, te ut videam:
utriusque nostrum magni interest ut te videam:
ad honorem interesse : ad beate vivendum ; cf.
with defin. subj,: non quo mea interest natur4
loci, is of interest to m/S,
Digitized by
Google
Intertexo
488
intoleranter
(inter-tex5), — , textus, ere, to inUriwine^ in-
Urweavt. — Only P. per/.: florae bederis intertexti,
0. : chlaroys auro intertexU, V.
intertrimentum, lyn.[l TER-], Iosm by attri-
tion^ wa$U : in auro, L.— F i g., Zom, damage : sine
magno intertrimento, T. : nullam intertrimenti
veatigium.
inter-turbo, — , — , are, to make diitwrbance^ T.
inter- valluxa, I, n. — P ro p., the tpaee between
palisades^ an intermediate tpace^ interval^ distance:
pari intervallo, at an equal distance^ Cs. : quo con-
Buerat intervallo, at toe usual distance, Cs. : videt
magnis interrallis sequentes, L.: imius signi: ex
intervallo, /r(»n a <Ustance, L. : longo proximus
intervallo, V. : ab Capsa duflm milium intervallo,
S. — In time, an interval, intermission, respite:
annuum regni, interregnum, L.: sine intervallo
loquacitas, tncessant: dolor dat intervalla, relaxes
sometimes: ex tanto intervallo, L. — A pause:
trocbaeus temporibus et intervallis est par iambo :
intervallo dicere, after a pause: in cantibus inter-
valla, musical pauses, — Fig., difference, dissimili
tude: quantum sit interiectum inter, etc
inter-venio, vCnl, ventus, Ire, to come bettoeen,
come upon, come m4, intervene, interrupt : dum se-
demus, intervenit, T. : casu equites interveniunt,
Cs. : ex occulto : quotiens lascivum intervenit
illud, etc., is introduced, lu. : sponsae pater inter-
venit, T. : orationi, L. : nonnnllorum querelis. —
Fass, impers. : si interventum est casu : Ubi est
interventum mulieri, was taken by surprise, T. —
To inter/ere, interrupt, put a stop to: ni nox proe-
lio intervenisset, L. : verbo intervenit omni plan-
gor, 0. : dies ludorum qui cognitionem intervene-
rant, Ta. — To take place, happen, occur: Nulla
mibi res posthao potest iam intervenire tanta,
quae, etc., T. : casus mirificus quidam intervenit,
?uu taken place : sapienti : intervenit his cogita-
tion! bus r^ni cupido, L. — To stand in the way,
oppose, hin£r, prevent, disturb : res negitare ; foe-
dus intervenisse, S.: bellum coeptis intervenit, L.
interventor, 5ris, m. [BA-], a visitor, intruder:
vacuus ab interventoribus dies.
interventUB, as, m. [ BA- ], a coming in, in-
tervention : alicuius : hominum, L. — An interven-
tion, occurrence: noctis, Cs.: malorum.
inter- verto (-vorto), il, sus, ere, to turn aside,
divert, intercept, embezzle, squander: receptum (con-
sulatum): interversa aedilitate, i.e. /xwrin^ over:
interverso regali hoc dono.
inter - viso, — , — , ere, to look after, inspect
secretly: ipse crebro interviso. — To visit at times:
nos: manipulos, Ta.
intervolito, — , —, ire, freq. [intervolo], to
Mutter around: imbrem (camis) interyoUtando
rapoiBse (of birds), U
in-teatabi]i% e, aefj. with eomp., infamom^
execrable, detestable, abominable: homo, S. : saefi-
tia, Ta. : intesUbilior et saevior, Ta.
inteatato, adv. [abL of intestatns], without m
will, intestate: mortuus.
in-teatatua, adj., who has made no wiU, intes-
tote : 8l iutestata esset mortua : ad cenam ire, la.
inteatinua^ adj, [intus], inward, iniemal, intes-
tine : malum : bella, civil, S. : caedes, of kindred,
L. — F i g., in the mind, subjective (opp. oblatus).
inteatinam, T, n. [intestinus], a gut : loto ter-
ram ferit intestine, lu. : medixim, mesentery : imum,
rectum, N. — Usu. plur., the intestines, entrails, bow-
els: laborare ex intestinis : intestina poetae, lu.
in-texo, texuX, textus, ere, to weave in, inweave,
interweave, plaity join together, interlace, surround,
envelop: scutis viminibus intextis, Cs. : abiete co-
stas, v.: Vestibus intexto Phrygiis spectabilis
auro, 0. : pyra, cui f rondibus Intexunt latera, V. :
intextus puer regius, embroidered, V. — To weave,
make by weaving : tribus mtextum tauris opus, of
hides, V. — Fig., of speech, to inteneeave: parva
magnis: fabulas: Varronem.
intibum, I, n., endive, succory. — Hur., V., 0.
intime, aeh. [ intimus ], inwardly, intimately,
cordially: uti intime Horteoaio, N. : commendari.
intimus or intumua, acff. sup, [ ANA- ], in-
most, innermost, deepest, profound : in eo sacrario
intimo : abdidit se in intimam Macedoniam : angu-
lus, H.: Tartara,V.: praeoordia, 0. — Ansubst.n.:
se in intimum oonicere fbalnearum): finium, L.
— F i g., profound, inwara, deepest, inmost : sensfU
civitatis : cogitationes : sermo, i. e. soliloquy : ars :
amicitia, N. — Of persons, intimate, near, dose :
familiares: scis quam intumum Habeam te, T.:
eorum consiliis, T. : Catilinae. — Plur. m. as subst.^
intimate friends: unus ex meis intimis: regis, N.
(in-tingo or in-tinguo), — , inctus, ere, to dip,
soak.— Omy P. perf : intinctae (faces sanguine),
0.
in-tolerabilia» e, oc^'. with eomp,, irresistible:
vis Romanomm, L. — JnsupportaMe, intolerable:
frigus: potentia: regium nomen Romae, L.: vi-
tium,Iu. : multo intolerabilior : Intolerabilius nihil
est quam, etc., lu.
in-tolerandua, adj., insupportable, intolerable:
audacia, S. : exeroplum : licentia rerum : hiempi,
L.
in-tolerana, antis, a€fj. with eon^. and «ii^.,
not enduring, impatient, isUolerant : vir aequalium,
Ta. : secundamm rerum intolerantior, L. : corpora
intolerantissima laboris, L. — Intolerable: quanto
intolerantior servitus victus, Ta.
intoleranter, adv. with eomp. and tup. [in*
tolerans], intolerably, immoderately, excmiody:
Digitized by V.jOOQ IC
intoleraotia
4»
introitus
dolere: intolenDtios inseqai, Cs.: intolentntiB-
dme gloriarl
intolerantia, ae, /. [ intolerans ], intufferable-
ntm, inaoUnce : superbia atque intolerantia : regis.
ixi-ton5, ul, fttuSf ftre, to thunder: Intonat (lup-
piter), 0. : pater ter intonuit, V. : intonuit laevum,
V. : Eois intonata flucUbus hiemp8,/a//!fn in thun-
der «9N>n, H. — To rewound, rattte: clipeum super
intonat ingens, T. — F i g., to cry out vehemently ^
ihunder forth t intonuit vox tribuni: intonet bor-
rendum, lu. : silvae intonuere, V. : cum haeo in-
tonuisset plenus irae, L. : minaa, 0.
In-tonBua, adjj.^ unahomy unMhttven, with long
Aatr, bearded: coma, Att ap. C. : capilli, H.: caput,
O. : ora, L e. not yet ehaved, T. : Oato, bearded, H. :
comaB HeliZf 0. — Leafy ^ wetfred with foliage:
montes, V. : capita (arborum), V. — F i g.\ unpoU
iehedf rude: homines, L.: Oetae, 0.
In-torqueo, torsi, tortus, Sre, to twist, wind
tdtout^ fold, wreneK, distort: paludamento circa
bracchium intorto, L. : mentum in dicendo : ocu-
los, v. : intorti capillis angues, entwined, H. : in-
iorti funee, twitted^ 0. — Fig. : verbo ao litterft ius
omne intorqueri. — To hurly launck, east, aim: te-
lum in hostem, T. : tergo hastam, at the back, V.
— F i g. : altemis versibus intorquentur inter fra-
tres oontumeliae.
1. intra, adv. [* interns ; ANA-], on the ineide,
within: Nil intra eet oleft duri, H. (al. oleam). —
For eomp. and tup.^ see interius, intime.
2. intra, />rii7>. with ace. [1 intra], within: intra
silvas sese continere, Os. : intra parietes meos :
iactum teli, within a javdin^e throw^ V. : Apenni-
num, L. : intra oceanum magis, eloeer to, S. : intra
moenia, wt^'n the city: intra parietes, in the fam-
ily : intra me deus est, 0. — Within, in, into : intra
quae (regiones) venere : qui intra finis suos Ario-
Tistum reoepissent, Cs. : oompulso intra moenia
boete, L. — Of time, within, during, in the course
of, in less than : intra annoe quatuordecim, Cs. :
intra dies paucos, L. : intra morae breve tempus,
0. : intra decimum diem quam, etc., L e. within
tm days after, L. : Incem intra, Ta. — F i g., less
than, fewer than, within the limits .of : intra oen-
tiim, L. : epulari intra legem, \. e. less eiqmmvejy
than the law allows : intra Naturae finis vivere, H.
Intrabilia, e, a^j. [ 2 intro ], inaeeessiUet Oe
amnis, L.
In-traotabilia, e, adj., uwmanaaeable, hUraeta-
hie : genus bello, V. : brumae, wild, Y,
in - tritotatoa, adj., ttot managed, untamed,
wild: eqnuB, unbroken. — Untried: ne quid in-
tnctatum sceleria fuisset, V.
in-trvmo, m — , ere, to tremble, shake within,
ijmike to ths centre: intremere iDurmuro Trinn-
criam, V. : intremuit roalus, T. : tellus, 0. : genua
intremuere, 0. : (clamore) intremuere undae, V.
intrepide, adv. [intrepidus], undauntedly, in-
trepidly, L.
in • trepidua, adj., uns/iaken, undaunted, tn-
trepid: dux, L. : pro se, 0. : altaria tangere, lu. :
voItQs, 0. : hiemps, i. e. without disturbatiee, Ta.
in*tritaa, culj., not worn out, not exhanstsdt
cohortes ab labore, Cs.
1. intro, adv. [♦ interns ; ANA-], to the mnde,
within, in : intro ad nos venit, T. : intro est itum,
Cs. : vocari : vocata centuria, L.
2. intr5, avi, &tus, are [* interns; ANA-], to
go into, enter: limen : olearum ordinem : domum,
N. : portas, L. : id (fluroen), S. : fluminis ripas, to
come between, V. : ut domus est intrata, 0. : ante
quam (animus) in corpus intra visset: in porttls,
0. : in Capitolium : intra praesidia, Cs. : protinus
ad Alexandrum, Cu. — To penetrate, pierce, enter,
force a way in : alquo, Cs. : alqm locum, Cs. : ad
munimenta, L. — Fig., to penetrate, pierce, enter,
reach, attain : Si intravit dolor, intrude, H. : pro-
plus accede . . . intrabo etiam maps: quam (do-
mum), L. : intravit animos pavor, Cu. : in posses-
sionem bonorum : in tuaro familiaritatem penitus,
become your intimate friend
intro-dac5, dax!, ductus, ere, to lead in, bring
in, introduce, conduct within, admit : Chremem, T.:
noctu milites, S. : praesidium, Cs. : suas copias in
finis, Cs. : in cubictilum introductus: ad regem,
Cu. : eo navis.Cs. — ^Fig., to bring in, introduce:
philosophiam in domOs : ambitionem in senatum.
— In speaking, to introdtice, represent, bring for-
ward: Catoneni senem disputantem: introducta
rei similitudo. — To bring forward as an assertion,
insist, maintain: natum mundum. — To institute,
found, establish : hac introducta consuetudine :
novum in re p. exemplum, set, Cs. : exemplum a
patricio homine introductum, L.
introductio, on is, /. [introductus], a leading
in, introduction : adulescentulomm.
introductua, P. of introduco.
intro-ed, M, — , ire, to go in, enter: introire
neminem Video, T. : locum hostibus introciindt
dare, S. : hostis, si introire vellent, vocare, Cs. : in
domum : in tabiemaculum, S. : ad amicam, T. : ad
Ciceronem, & : domum tuam : Syracusas, N. : filius
introiit videre, quid agat, went in to see, T. — Fig. :
ut prius introieram, sic prius exire de vit&.
intro-fero or intro fer5, — , l&tus, ferre, to
carry in, bring in : liberis suis cibum : lectioi est
introlatus, L.
introgredior, essus, I, dep. [intro +gradior], to
step in, enter : introgressi, V.
introitua, Qs, m. [intro +I-], a going in, enter
Digitized by V^OOQIC
Introlatua
4A0
iiiiiro
ing, erUranee: militum, Ca.: non introitu quem-
piam proliibere. — An entrance, paaaage: ad omnes
ititroitQs, qua adiri poterat : omnes introitas erant
praeclusi, Os. : aedis, N. : macelH, lu. — A begin-
ning, introduction, prelude : f abulae : defensioDis.
IntrdlatnSf P. of introfero.
Intro-mitto, mlsl, missus, ere, to eend in, let in,
admit: heri intromissus non est, T. : ut intromis-
9US me trucidaret : legiones ( in oppidum ), Cs. :
sex milia peditum Nolam, L. : ad Senecam alqm,
Ta. — With mpine ace : Phaedriam oomissatum, T.
intrdrBum, adv. [intro+versum], towards the
inside, inwards, within : hostem introrsum in media
castra accipiunt, L. — Inwardly, within, on the in-
tide : turpis, H.
introrsuB^ adv. [Intro +ver8U8], inwards, with-
in : non facile introrsus perspici, Cs. — Inwardly,
within : nihil introrsus roboris esse, L. : lacriroae
obortae, 0.
Intro - mmpo, rllpl, ruptus, ere, to break in,
enter bg force : hue, T. : ea, Cs.
intrdspicid, spSxI, spcctus, ere [intro+spe-
cio], to look into, look at : tuam domura : casas
omnium. — F i g., to inspect, examine, observe atten-
tivelg: penitus in omnis rei p. partes: penitus
ceteroruin mentis : fortunam suam, Ta.
in-trudo, — , — , ere, to thrust in, force in: se.
in-tueor, itus, 6rl, dep., to look upon, look close-
ly at, gaze at : imagines, S. : capite demisso ter-
ram, Cs. : solem : ornamenta rei p. : hue atque
illuc : ora omnium atque oculos : me, H. : faciem
alicuius, N. : nutura illius diligenter, wo/cA : in te
intuens. — Fig., to regard, observe, contemplate,
oonMder,give attention to: tota mente Crassura :
voluntatem eorura : potius, quid se facere par
esset, intuebatur, quam, etc., had more regard for,
N. : tempestatem irapendentem : quo intuens : tu
in ea intuens te continebis : ad finiendum bellum,
L. — Pass. : non tarn veteranos intuendos nobis. —
To regard with admiration, admire, iconder at : te :
sicut aliquem de caelo delapsum.
in - tumesoo, mul, — , ere, inch., to swell up,
rise: Amnis . . . inquit ' Intumui,' 0. — To rise, be
elevated : nee intumescit viperis humus, H. — Fig.,
to swell up, grow louder : quo plenior vox reper-
cussu intumescat, Ta. — To become angry: Intu-
muit luno, 0.: vati, O. — 7'o be inflated, swell in
pride : Intumuit numero turba, 0.
in-tumulatiiB, adj., unburied, 0.
Intnor, — » I [ 1 in+tuor, rare for tueor], to
gaze upon: qui intuitur nos, T.
in-torbiduB, adj., undisturbed: extemis rebus
annus, Ta. : iuventa, Ta. — Not turbulent: vir, T.
IntOB, adv., on the inside, within : intus est ho-
Btis* estne frater intus? T. : Format natura nos
intns, H. : in animis : in nede, L. : extra et Intus
hostem habere, Cs. : clausi (tauri), in the stalls, V.:
intus Digna geri, i. c. in private, H. : adductos in-
tus agere equos, closer to the goal, 0. : tali intus
templo, V, — ^Prov. : omnia intus canere, on the
inner side (of the citliara), i. e. to oneself: hoc car-
men non vobis sed sibi iutus canit, i. e. seeks his
own interest. — To the inside, into, within, in: duci-
tur intus, 0. — I*Vom within : obsera ostium, T. :
unde nisi intus Monstratum f i.e.by instinct, H.
in-tutUB, adj., unguarded, unsafe, dangerous :
castra Gallorum, L. : intuta moenium, insecure
parts, Ta. — Untrustworthy : amicitia, Ta.
inula, ae,/., elecampane, H.
in-ultU8, adj,, without satisfaction, unavenged,
unrevenged, not vindicated: perire, S. : Marius ne
inultus esset! ne inultos imperatores sues iacere
siucrent, L. : numquam moriemur inulti, V. : ne
coropellarer inultus, H. : dolores, 0. : preces, un-
availing, H. : mortem suam ne inultam pateretur :
iniuriae. — Giving tio satisfaction^ unpunished:
cur Asellium esse inultum tarn diu siuia ? : hosils
inultos abire sinere, S. : scelus, S. — Unharmed,
unhurt, safe, with impunity: inulto Dicere quod
sentit permitto, H. : At ne illud baud iiiultum, si
vivo, ferent, T. : et catulos ferae Celent inultae, H.
— F i g., unsated, unappeased, insati<ible : odium, H.
in-umbr5, ftvX, atus, are, to overshadow, dark-
en: vestibulum, V. : toros obtentu frondis, V.
inunctuB, P. of inunguo.
in-undo, ftvl, &tus, &re, to overflow, inundate:
qua fluvius solito magis inundaverat, L. : hanc
(terram) inundet aqua: agros, L.: cuius mihi san-
guis inundet Guttur, 0. : sanguine fossas, V. — Of
a throng, to spread, overrun : inundant Troes,
cover (the plain), V. : multitudo inundaverat cam-
pos, Cu.
in-onguo (-ungo), — , anctus, ere, to anoint:
Non contemuas lippus inungui, H. : oculis inunc-
tis, H.
inurbane, adv. [inurbanus], inelegantly, with-
out wit: non inurbane.
in-orbanUB, adj., rustic, ungraceful, unman-
nerly : habitus orationis. — Of stjle, inelegant : in-
urbanum lepido seponere dicto, H.
in-ur5, ilssi, ilstus, ere, to bum in, bum : notas
et nomina gentis, V. : volnere sanguis inustus, 0. :
inustis barbararum litterarura notis, Cu. — Fig.,
of persons, to brandy mark: censoriae severitatis
nota inuri. — To brand upon, brand, imprint, affix,
attach indelibly: ne qua nomini suo nota turpitu-
dinis inuratur: acerbissimum alcui dolorem: mihi
superbiae infamiam : alqd istuc, L. : nota turpitu*
dinis inusta vitae tuae. — To curl by heat ; hence,
of style: ilia calamistris inurere, />o/mA off with
curling-irons.
Digitized by
Google
Inoaitate
441
inventum
inoflitate, adv. with comp. [ inusitatus ], im-
wmtedly^ unusually^ strangely : epiBtulae scriptae :
iousitatius contruhere.
in-usitatus, a^. with c(mip.y untMuol, uneom-
moHy extraordinary^ very rare: belli ratio: nostris
oratoribus lepos : ezit inusitatum regem reum esse:
quid Uim inusitatum, quam ut, etc. : species (na-
▼ium) bai-baris inusitatior, Cs.
inuatua, F, of inuro.
in-Utilia, e, adj, with comp.^ tueUsSj unservice-
able^ unprofitable : homo: ille, V. : dum meliorem
ex ducibus inutilem volnus faceret, L.: ad rem
gerendam, Cd. : rei p. : rami, H. : non inutilis ad
capiendum consilium tempestas, a Jit occasion^ Cs.:
impedimenta, L. : ferrum, V. : lingua, 0. : alga, H.
— Hurt/iil, injurious: civis: Sed sibi inutilior, 0.
— Inesqtedienty nnprofitable^ unavailing^ hurtful:
haec inutile est subire, etc. : orado sibi, L. : arbi-
trium, 0. — With supine abl : hoc inutile factu, H.
inutilitaa, atis, / [inutilis], hurt/tUness, inju-
rioumess: facti.
inutillter, adv. [inutilis], to no purpose^ useless-
ly: responsum non inutiliter esse, L. — Disadoan-
tageotmy^ injuriously: alqd senatui suadere.
Inuna, l, m., an old name of Lupereus (Pan), L.
In-Tadd, vasi, v&sus, ere, to go into^ enter : ig-
nis, quocumque invasit : urbem, L. : viam, enter
upoHy V. : tria millia stadiorum, to accomplishy Ta.
— To enter violently ^ move against^ rush upan^ fall
upoti, assail^ assault^ attack^ invade : in transversa
latera invaserant cohortes, L. : in coUum (mulie-
ris) invasit,/^ u/xm her neck: in Caecinam cum
ferro: Romanos, S. : aciem, L. : Pompei copias,
N. : portQs, V. : in lecto cubantem, N. : madida
cum Teste gravatum, V. : sperans, hostis invadi
posse, S. : undique simul invaditur, S. — Fig., to
fall upon^ seize^ take possession of us^trp : in mul-
tas pecunias : in eius viri fortunas : in arcem illius
causae: regnum animo, S. — To make an attack
on, seizCy lay hold of attack^ befall: contagio inva-
siti ci vitas immutata, S. : tantus repente terror
invasit, ut, Cs. : cupido Marium, S. : Me tremor
invasit, 0. : in philosophiam : in corpus meum vis
morbi, L. : furor invaserat improbis. — 7b take
hold of undertake^ attempt : Martem clipeis, V. —
To assail with words, accost: continuo invadit, V. :
alqm minaciter, Ta. : consules, cur, etc., Ta.
in-valeaco, valul, — , ere, inch.^ to become
strong, grow powerful : haec defensurus, prout in-
valuissent, Ta.
in-validua, adj., not strong, infirm, impotent,
weak, feeble: ad miinera corporis senectA, L. : vol-
nere, Ta. : senes, V. : quidquid tecum invalidum,
v.: corpus, 0. — Weak, inadequate, wmiitable:
Btationes pro castris, L. : ignes, low^ Ta.
invaaua, P. of invado.
inveotio, dins, f [ VAQ- ], an importing, <m-
portation: (rerum) quibus egeremus. — A sailing
in, arrived: eodem flumine.
in-Teho, veil, vectus, ere, to carry in, bring to,
introduce: tantum in aerarium pecuniae: quae
(opes) mare litoribus invehit, Cu. — Pass., to be
carried in, ride into, drive to, be borne in, enter :
dictator urbem invehitur, L. : mare invecta (lyra),
carried into the sea, 0. : in portum ex alto invehi :
classls invectas Tibridis undam, V. — To ride on^
drive upon, be carried by, drive over: equo invec-
tus, L. : Quattuor est in vectus equis, V. ; domitis
invecta leonibus, 0. — To fall upon, assail, make
an assault: equitum acins invecta in dissipatos,
L. : cum utrimque invehi hostem nuntiaretur, L. :
ordines . . . mult& caede hostium invehitur, Cu. —
With se, to assault, assail, fall upon : invehebant
se hostes, L. : quantum se invexit acies, L. — Fig.,
to introduce, bring in, bring upon: quae (mala)
tibi casus invexerat : ut quemcumque casum for-
tuna invexerit, ftrtw^a with it: divitiae avaritiam
invexere, L. — Pass., to attack with words, inveigh
against: invectus est copiosius in istum: vehe-
mentius in causam principum: multa in Theba-
nos, N. : aperte in te invehens.
In-venid, veul, ventus, ire, to come upon, find,
meet with, light upon : in agro populabuudum ho-
stem, L. ( navis ) paratas ad navigandum, Cs. :
oratores. — Pass.: rex Inventus focis, /ouni, V. :
Scis, Pampbilam meam inventam civem? turns
out to be, T. : ipsis durior inventus est, proved to
be, Cs. : Primus invenior circumposuisse, etc., H. :
unus inventus qui id auderet — F i g., to find out,
invent, effect, discover, devise, contrive: quandam
(fallaciam), T. : dolis casum victoriae, S. : Inventae
artes, V. : neque quid ponis dicere invenio, make
out: quo modo crimen confirmaret: quid agat,
non invenit, is at a hss, 0. : animis inventum poe-
ma iuvandis, H. — To find out, discover, ascertain,
learn: ex captivis, flumen abesse, etc., Cs.: inve-
nitur ea serrula pervenisse, etc, it is ascertained
that, — To acMiire, get, earn, reach: Sine invidift
laudem, T. : hoc cognomen : ex quo illi gloria
opesque inventae, S. : manu mortem (i. e. puiman-
do),V.
inveiitio, ftnis,/ [BA-J, the faculty of inven-
tion : ilia vis quae investigat occulta, etc. — In
r h e t, invention : excogitatio rerum, etc.
inventor, oris, m. [in+BA-], a contriver, au-
thor, discoverer, inventor: voluptatum, T. : olei:
omnium artium, Cs. : scelerum, V. : legis Volero,
proposer, L. : Stoicorum,/oM»kfcr.
inventriz, Icis,/. [inventor], she that finds out,
a discoverer: omnium doctrinarum inventrices
Athenae : legum : oleae Minerva, V.
inTontam, I, n. [P. n. of invenio], an aequitir
Digitized by V^OOQ IC
inventos
442
In'vldeo
Hont InventU abstinet, H. — A device^ contrivance^
invention : te omnes di cum istoo invento perduint,
T. : inventa Zenonis : medicina meum est, 0.
inveiitua, P. of invenio.
in-venuatas, adj^ without eharm^ unpractful^
unattractive : actor : res, Ct — Without vinvut^ un-
forttmate in love : homo, T.
in - TrerecunduSi adj.^ ioithout shame^ unre-
tervedj shametesa^ immodat : deus, i. e. Baeekus^ H. :
aniroi ingenium, Poet. ap. C.
in-vergo, — , — , ere, to indine^pour upon : in-
▼ergens charchesia mellis, 0. : front! vina, V.
InTersio, Onis,/. [VERT-], an invasion : ver-
borum, i. e. irony,
InTersuB, P. of inverto.
In-vertd (-▼orto), veiH, Tereus, ere, to turn
uptide doton^ turn abouty uptetj invert^ revene : so-
lum, plough up^ V. : Allifanis vinaria, empty^ H. :
alveos navium invorsos pro tuguriis habere, S. :
submovere Euros Pellibus inversis, turned inaide
outj lu. : ioversum contristat Aquarius annum, re-
curring cycle (of the sun), H. : cum in locum anu-
lum inverterat : loca satis deiitibus (i. e. ad dentes
serendos), V. — Fig., to invert^ transpone^ change^
reverse: ut invertatur ordo. — To pervert^ abiue:
inversi mores, corrupt^ H. : virtutes, mitrepretent^
H. : quae invertere supersedeo, i. e. to paraphraae,
Ta. — Of words, to misapply^ use ironically : inver-
tuntur verba, ut, etc. : Inversa verba, ambiguout^
T.
in-TesperaBClt, — , ere, tmpere., it heeomee
evening^ evening is approaching : cum invespera-
sceret : iam invesperascebat, L.
inTestigatid, On is, /. [investigo], a searching
into, investigation : rerura : veri.
investigator, 5ris, m. [ investigo ], he that
searches intOy an investigator: rerum : antiquitatis.
in*Testig5, Svl, atus, ftre, to track, trace outy
search after : ad investigandum sagacitas narium.
— F i g., to trace outy find outy discovery investigatCy
search into: neque ille investigatur. Qui est eius
pater, T. : canes investigabant omnia : de Lentulo
diligentius : ubi Lentulus sit : illorum conatQs.
in-veterascd, rftvl, — , ere, inchy to grow oW,
become Jixedy be establishedy continue long: quibus
quisque in locis miles inveteraverit, Gs. : exercitum
inveterascere in Gallift moleste ferebant, establish
themselves, Cs. : (fabulas) feci ut inveterascerent,
had a long nmy T. : aes alienum inveterascit. — To
become /ucedy grow inveieratey be rooted : ut banc
inveterascere consuetudinem nolint, Cs. : invetera-
vit opinio perniciosa rei p. : spes est in primis
diebus, nam si inveterarit, actum est : intellego in
nostra civitate inveterasse, ut, etc., has become a
sustom : inveterascet hoc quoque, Ta.
inveteratio^ onis, /. [invetero], an kwetermte
diseasCy chronic evii
inveteratua, adj. [P, of inveteror], vweleraUf
oldy of long standing : odium : invidia : licentia, N.
invetero^ ftvl, atus, are [in+vetus], to make
oldy give age to: peregrinam novitatem, Cu. —
Pcus.y to grow old, become rooted: una cum saeclit
hominum inveterari : inveteratA gloriA, N.
in-vioem or in vicem, adv.y by tumsy in tum^
one after another y alternately : hi nirsus in vieem
anno post in armis sunt, Cs. : cum timor atque ira
invicem sententias variassent, L. : nos oantabimus
invicem, in my turn, H. — One another y each oiher^
mutuallyy reciprocally: Aricini atque Ardeatea
multis invicem dadibus feasi, L. : multum Bangui-
nem invicem hausimus, Cu. : se anteponendo, Ta. :
inter se gratantes, L.
in-victua, acf;, with sup.y uneonqueredy untub^
duedy uneonquerabUy invincible : Germani, Cs. : ex.
ercitus : gentes, V. : invictus morior, N. : invictis*
simus civis : res p. : adamas, impenetrabUy 0. :
Medea, inexorabUy H. : invictum se a labore prae-
stare : a civibus animus, L. : ab hostibus, S. : cor-
pus a volnere, 0. : advorsus divitias animus, S. :
armis : viribus, V. : caestibus, 0. : nihil invictum
sic ad bellum venientibus, Ta. — Plur. n. as aubst. :
invicta sibi quaedam civitas fecerat, inviolable
limitSy lu
invidendoa, acfj. [P. of invideo], enmabU:
aula, H.
invidena, entis, a^. [P. of invideo], rnvtont.*
nocere invidenti.
invidentia, ae,/. [invideo], envyyjealouiy.
in-video, vidl, visus, ere, to look askeuiee at^
cast an evil eye upon : florem liberUm medm ? Attw
ap. C. — F ig.y to be pr^udieed against, be injlueneed
by prejudice: index, qui invidet: cui nisi invidia-
set is, etc. — To envyy grudge: mihi : Non equidem
invideo, V. : invidit Clytie, 0. : Caesari : bonis, S. :
invidet ipsa sibi, 0. : suae virtuti, Cs. : huic meae
gloriae : Arabum Gazis, H. : honori, V. : Omnia
tunc quibus invideas si lividulus sis, lu. : in qua
(purpur&) tibi invideo, quod, etc. : neque ille Se-
positi ciceris invidit, H.~: non inviderunt laude
SU& mulieribuB viri Romani, L. : spectaculo proe-
lii, Ta. : id quod multi invideant : usum lignomm
tibi, H. : filiam f ratri, L. : mihi senectus Invidet
imperium, V. : id quod multi invideant, feel envy
on account of N. : Liber invidit ooUibus umbras,
is niggardly of V. : ego cur, acquirere pauca S
possum, invideor ? (i. e. cur mihi invidetur), am I
envied f H. : in eo, cui invidetur: Liburnis ^uavi*
bus) invidens deduct triumpho, refusing with die-
dainy H. — To hindery preventy refusCy deny: Pluri*
ma, quae invideant pure apparere tibi rem, H.:
tene invidit fortuna mihi, ne, etc, V.
Digitized by V^OOQIC
in^ldla
4i8
InTltiiB
loTldla, ae,/. [inyiduB], envy.grudgt^^ealauiy,
ill'WiU^ prejudice : inTidi& abducti, Cs.: invidiam
sequi, S. : Tirtua imitatione digna, non invidia :
Sine invidift laudem invenire, ungTrudgingly^ T. :
invidift ducuro perfidiique militum Antigono est
deditus, N. : nobilium, L. : invidia atque obtrecta-
tio laudis suae, Cs. — Person^ Envy^ 0. — Envy^
ill-will, odium^ unpopularity : glorift invidiam vi-
dati, Sb : ull& esse invidiA, to incur: mortis illius :
res in invidia erat, S.: habere, to be hated: in
Bummam invidiam adducere: in eum . . . invidia
quaesita est: Non erit invidiae victoria nostra
fereodae, i. e. vill bring me intolerable hate, 0. :
venire in invidiam, N. : cumulare invidiam, L. :
invidiae nobis esse : pati, 0. : intacta invidia me-
dia sunt, L. : Gioeronis invidiam leniri, unpopu-
larity, S. : absit invidia verbo, be it eaul without
hoaating, L. : vita remota a procellis invidiarum.
— Fig., envy, an envioiu man: Invidia infelix
metuet, etc., V. : invita fatebitur usque Invidia,
etc, will reluctantly eonfeee, H. — A cause of envy:
aut invidiae aut pestilentiae possessores, I e. of
landi whether desirable or pestilential : summa in-
vidiae eiuB, L. : Quae tandem Teucros considere
. . . Invidiae est ? i. e. why is it odious, etc, V.
iawidiSme, adv. [ invidiosus ], enviously, hate-
fully: criminarL
inTididsus, a^. with comp, and sup, Rnvidia],
fiiU of envy, invianous : vetustas, 0. — Piur. m. as
smbst.: omnium invidiosorum animos frangere.
— Ekeitinp envy, envi4Mble, envied, causing odium :
poesessiones : nee caris erat (Pactolus) invidiosus
harenis, envied for, 0. : invidiosior mors, 0. : spes
prooomm, lonaod for, 0. : solacia, lu. — Exciting
\tUred, hated, hateful, odious : damnatio : lex : no-
mina, L. : laudatrix Venus mihi, 0. : neque id
dico, ut invidiosum sit in eos, etc, to excite preju-
dice against: quod fuit in iudicio invidiosissimum.
invidoB, <idj. [in+VID-], envious, envying:
imperator : invida me spatio nature coercuit, 0. :
populus, N. : aegris, H. : laudis inviduH. — As
suost,, an envious person, hater : Invidus alterius
macrescit rebus opimis, H.: istos invidos di per-
dant, T. : ea agere inter invidos, S. : mei : nox
eoeptiB, unfavorabUy O.: fatum, Ph.: St iam
dente minus mordeor invido, H.
in-vigUo, ftvl, atus, ftre, to watch over, be de-
wcied, be intent : rei p. : mails, 0. : Namque aliae
▼ietn invigilant, Y. : nostris pro casibus, O.
in-vioIabOia^ cu^.^ inviolable: pads pignus,
Y, ^Invulnerable: alqs,Ta.
imrlolata^ adv, [inviolatus], inviolably: memo-
nam noatri senrare.
tn-'ytolitn% a^., unhiurt, inviolate: involne-
imti inTiolAtique : amidtia : Yisam inviolatus am-
BMiiy H. : fama, without reproach^ S. — Inviolable:
legati, nomen ad omnis inviolatum : templum, U :
fides publica, S.
in-visitatua, adj,, unseen, unknown: forma:
acies, L. : alienigenis, L. — Extraordinary, uncom-
mon, new, strange : supplicia : formae hominum,
L. : simulacra, Cu.
in-viad, si, — , ere, to look after, go to see, visit :
sacrificium : res rusticas : urbis, V. : simul haeo
invisent lumina colics, ^e^ sight of, Ct
1. inToaua, o^;. with comp, [P. of invideo],
hated, hateful, detested: persona: alios in visos em-
cere, L. : penates, 0. : (Helena) aris invisa sede-
bat, V. : invisos nos esse illis, T. : omnibus, S. :
hominibus in visius animal : Minervae,V.: invisum
plebei Claudium facere, L. : quo quis versutior
est, hoc invisior : vobis mea vita, T. : cupressua
(i. e. funebris), H. : dis oratio : regna dis, V. : filix
aratris, trouliesome, V. — Hostile, malicious: invi-
sum quem tu tibi fingis, V.
2. in-Toaua, aafj., unseen : res, Cs. : sacra ma-
ribus in visa.
invitamentam, l, n. Hnvito], an invitation,
allurement, incitement, inaucement : invitamenta
urbis, attractions: (honos) non invitamentum ad
tempus est : ad luxuriam, L. : temeritatis, L.
invitatio, onis, /. [ invito ], an invitation, in-
citement, challenge: fit invitatio, ut biberetur: ad
dolendum : benigna, i. e. to a banquet, L. : invita-
tiones adventilsque nostrorum hominum.
(invitataa, Us), m. [invito], an inviting, timto-
tion. — Only abL : invitatu tuo.
(invite), adv. with comp,, against on^s will^
unwillingly : cepi Gapuam : invitius accedere.
invito, ftvl, &tus, ftre [for ♦invodto,/re9. of
invoco], to invite, treat, feast, entertain : hominem,
T. : suos in castra invitandi causa adducunt, /or
entertainment, Cs. : te domum suam : alius ahum
domos suas invitant, S. : senatorem tecto ac domo :
moenibus hostem, V. : aliquem ad prandium : ad
consulem, L.: utrumque in hospitium, L.: eum,
ut apud me dlversetur. — To invite, summon, chal-
lenge: a Caesare liberaliter invitor in legationem
illam: praemiis. — To ask, request, urge: Germa-
nos, uti, etc., Gs. : eum per litteras, ut, etc. — F i g.,
to incite, allure, attract : quibus rebus invitati, Gs. :
ad te improbos : invitat hierops curasque resolvit,
V. : ipsaro ( adsentationem ), encourage flattery :
somnos, court, 0. : culpam, allure to transgression,
0. : pretiis animos, arouse, V. : cum te fortuna ad
dignitatem invitet: Vicina invitet deoedere ripa
calori, V.
invitua, a<fj, with sup., against the will, unwill-
ing, reluctant, perforce, on compulsion : Invitus
feci, lex coegit, T. : neque senatus provindam in-
vitus dederat, S. : invitus feci, ut, etc : ut viatores
invHos oonsistere oogant, Gs. : eum ego a me in-
Digitized by V^OOQIC
invlua
444
ipse
▼itissimas dimisi, much against my tnitt: nihil in-
Titis fidere divis, i. e. against their wUl^ V. : invito
patre, in spite of, T. : se invito transire, against
his wi7/, Cs. : invitissimis eis: invila Minerva,
against one's natural bent, C. H. : quod et illo et
ine invitisaimo fiet, altoaether against his inclina-
tion and mine, — As siwst. m. : elicere verara vo-
cem ab invito. — Beluctant, untoilling: invita in
hoc loco vereatur oratio : Invitae anni apein cre-
dere terrae, V. : verbaque provisam rem non in-
vita sequentur, H. : ignes, 0. : ope, i. e. furnished
involuntarUg, 0.
inviuB, adj, [2 in -f- via], without a road, im-
passable, not to be traverwd, insuperable: lustra,
Y. : saltas, L. : maria Teucris, V. : virtuti nulla
est via, 0.: nil virtuti inviura, Ta. — Plur. ti. as
subst., impassable places : per in via iter, L. — Inae-
eessible, impenetrable: regna vivis,V.: templa, 0.
1. invocatuB, P. of invoco.
2. iii'VOOatUB, adj., uncalled, without a turn-
motis: ad dormientem veniunt (imagines) invoca-
tae. — Uninvited, without an invitation: ut mihi
. . . invocato sit locus, T. : ut quos invocatos vi-
disset in foro, omnes devocaret, N.
in-vood, ftvl, fttus, ftre, to call upon, invoke,
appeal to: in pariendo lunonem Lucinam: deos
testis, L. : agmina matrum, summon, 0. — To call,
name, address: quem invocant omnes lovem: ali-
quern dominum, Cu.
(Involatas, Os), m., a flging, flight ; only oW. /
ex alitis involatu auguror.
Involitd, — , — , ikre,freq. [involol, to fly over,
float over : umeris involitant comae, H.
in-volneratuB (Invnl-), adj., unwounded.
in-vol5, avi, itus, ftre, to fly at, rush upon: in
capillum, /y at his hair, T. : in possessionem,
make a forcible entry,
involucrom, I, n. [8 VOL-], a wrapper, cov-
ering, case, envelope: candelabn. — Fig^ a cover,
mask: simulationum.
involutus, adj. [P. of involve], involved, intri-
cate, obscure: res.
in- volv5, VI, Qtus, ere, to roll, roll upon : Ossae
involvere Olympum, V.: montes, 0. : armenta se-
cum, sweep away, V. — To roll about, wrap up, en-
velop, involve : Involvfire diem nimbi, V. : prodire
involute capite : sinistras sagis, Cs. : involvi fumo,
0. — To cover, overwhelm: aquft navem, V. — ^Fig.,
to inwrap, wrap, infold, envdop, surround: se lit-
teris, devote : pacis nomine bellum involutum : Ob-
scuris vera, V. : meft Virtute me, H. : fraudibus in-
voluti, Ta.
invozto, see inverto.
In-vulneratoB, see invol-.
16, tn/«7.— Expressing joy, ho I hwaa I hurra I
10 triumpbe! H. — In a sudden call, hoXla! looki
quick I succurrete, io ! cives, H. : io ! matres, au-
dite, V.
iooatid, 6nis,/. \\ocoT],a joking, joke, jest,
locor, atus, art, dep. [iocus], to jest, joke : tu
banc iocari credis ? T. : duplex iocandi genus ;
voluit Fortuna iocari, lu. — To say in jest: haeo:
in faciem permulta, H. : nescio quid, Ct.
loooBO, adv, with comp., jestingly, jocosely:
eumque lusi iocose satis: iocosius scribere.
looosns, adi. [ iocus ], fuU of jesting, jocose,
humorous, droll, facetious, sportive : Maecenas, H. :
Musa, 0. : res : verba, 0. : f urtum, H. : Nilus (i. e.
of the merry Egyptians), 0.
looularis, e, adj. \\oq\i\vls], faeetious, jocular,
laughable, droll? audacia, T,—Plur. n. as subst.,
jests, jokes, H.
ioonlarliis, acfj. [ioculus], ludicrous, droll:
malum, T.
looulator, 6ris, m. [ioculor], a jester, joker :
senex.
(iooulor), — , art [ioculus], to jest, joke ; only
P. praes. : quaedam militariter ioculantes, L.
looond-, see iacund-. loour, see iecur.
looUB, I (plur. also ioca, iocorum, n.), m, [lA-l,
a jest, joke : iocum movere, S. : ioci causa, /or the
sake of the joke: ioca atque seria cum humillimis
agere, S. : seria ac iocos celebrare, L. : conviva
ioco mordente facetus, lu. : agitare iocos cum ali-
quo, 0. : Seu tu querelas sive geris iocos, H. : ne
ioco qnidem mentiretur, N. : ioco seriove, L. : neu
sis iocus, a laughing-stock, EL : extra iocum, bellus
est, joking aside. — Person.: quam locus circum-
volat et Oupido, the god of jests, H. — A trifle Jest :
Ludum iocumque dicet fuisse ilium, child's play,
T. : ne tibi ludus et iocus fuisse Hispaniae tuae
videbunturl L.
iota, n. indee., = l&ra, the name of the Oreek «,
iota : ut iota litteram tollas.
ipse (old ipBUS, T.), a, um, gen. ipslus (rarely
ipsius, v., disyl. T.), dat. ipsi, pron. demonstr. I.
In gen., to express eminence or emphasis. A.
Self in person (often rendered by an emphatic he,
or by very, just, precisdv): adest optume ipse f ra-
ter, T. : ille ipse MarceUus : ipsa virtus : rex ipse
Aeneas, V. : in ipsa arce habitare, L. : naturas
quas luppiter ipse Addidit, V.: AudenUs deus
ipse iuvat, 0. : ego enim ipse cum eodem isto non
invitus erraverim: eaque ipsa causa belli fuit,
the very cause, L, : cui tutor is f uerat ipse, L. :
iam id ipsum absurdum: Tullius eos ipsos de-
duxit, L. : eorum ipsorum facta : quid iuvat quod
... si ipsum, quod veni, nihil iuvat? the mare
fad. — As whfA. : atque ipsis, ad quorum oommo-
dum pertinebat, durior inventus est Caelios, Ob. :
Digitized by V^OOQIC
ipse
445
iratus
ex ipsft quaeram : agrum dare ipsi, qui accepissct,
L. : ipsi omfiia, quorum neg6tium est, ad nos de-
ferunt. — B. To emphasize one of the subjects of a
common predicate. — With e<, he too^ himadf in
person^ even he: deseret eos, cum habeat praeser-
tim et ipse cohortis triginta ? : credo ego vos, so-
cii, et ipsos cernere, L. — With neque (cf. ne . . .
quidem) : pauca, neque ea ipsa enucleate dicta :
primis repulsis Maharbal missus nee ipse erup-
tionem cohortium sustinuit, L. — With etiam: ipse
etijira Fufidius in numero fuit. — With quoqne:
quia plebs SC solvit, ipsi quoque solutiim voltis,
L. — He for his part, he too, also^ cu well : litterae
adlatae sunt a Clodi&, quae ipsa transiit, also in
person : tris ipse excitavit recitatores, he too : Hoc
Rhipeus, hoc ipse Dymas omnisque inventus Laeta
facit, V. — II. Es p. A. As siAet., of an eminent
person : ipsus tristis, the mastery T. : Pythagorei
respondere solebant, ipse dixit, i. e. Pytluigoras:
lectica Mathonis plena ipso, the areat tnan, lu. :
anseris ante ipsum iecur, before the host, lu. — B.
Of oneself sjxmtaneousli/ : de manibus delapsa
arma ipsa ceciderunt : Ipsae lacte domum referent
distenta capellae Ubera,V. — C. Excluding others,
by oneself alone^ mere, very : haeo ipse suo tristi
cum corde volutat, V. : ipso terrore ordines per-
turbant, Cs. : qui ipso nomine ac rumore defende-
rit: aestimando ipse secum, L. : ipsam aequitatem
et ius ipsum amare,/ar its own sake: nunc ipsum,
jttst now : turn ipsum, just then. — D. With numer-
als, jim^, exactly, precisely : triginta dies erant ipsi,
cum, etc. : ipsas undecim esse legiones : ipso vi-
gesimo anno. — ^B. In a reflexive clause. — With the
subject emphat opposed to other agents: non
egeo medicin&, me ipse consolor: Artaxerxes se
ipse reprehendit, X. : ipsa se virtus satis ostendit,
S. : ut non modo populo K., sed etiam sibi ipse
condemnatus videretur: qui ipsi sibi bellum in-
dixissent. — With the object : omne animal se
ipsum diligit: Lentulum, quem mihi ipsi antepo-
no. — In place of se or suus. — For emphatic dis-
tinction : cum omnes se expetendos putent, nee
id ob aliam rem, sed propter ipsos : quos, quid-
quid ipsis expediat, facturos arbitrabimur : pra-
▼itas consulum disoordiaque inter ipsos, L. — To
avoid ambiguity in the use of 8e or suus : ne aut
suae magnopere virtuti tribueret aut ipsos despi-
ceret, Cs. : legatos mittit, qui tantum modo ipsi
liberisque vitam peterent, S. : nihil uroquam au-
divi . . . nihil de re p. gravius, nihil de ipso mo-
destius. — For ae or sibi : inexperta remedia baud
iniuria ipsis esse suspecta, Gu. : rox propius ipsum
considere amicos iubet, Cu. — With abL absol.:
cum dies venit, causa ipse pro se dicta, damnatur
(i.e. cum causam ipse pro se dixisset), L. : amisso
et ipse Pacoro, Ta. — With abl. of gerund: depo-
nendo tutelam ipse, in se unum virls convertit,
L. : agendo ipse, L.
ipsemet, see -met lp8a», old for ip9e.
ira, ae,/., anger, wrath, rage, i'e, passion, itidig
nation : ira infiammatus : Ira furor brcvis est.
H. : irae suae parore, N. : ir& <.onmotus, S. : iram
in eos evomere, T. : in hostilla domos Iram verti-
te, H. : quorum non sufficit irae Occidisse aliquem,
lu. : irae indulgere, L. : iram j)onere, H. : dum de-
fervescat ira : ira inter eas intercessit, T. : in Ro-
manos, propter obsides nuper interfectos, L. : ira
deorum, 0. : victoriae,/Mry: diremptae pacis, L. :
ereptae virginis, V. : dicti sibi criminis, 0. : Aman-
tium, quarrels, T. : pro levibus noxiis iras gerunt,
T. : veterea in populum R., L. : horribills exerce-
re iras, Y. : inde irae et lacrimae, lu. : irae impe-
ratorum, against, L. — An indignant desire : subit
ira cadentem Ulcisci patriam, V. — A cause of an-
ger, provocation : Quibus iris inpulsus ? T. : die ali-
quam, quae te mutaverit, iram, 0. — An oMect of
anger : iustae quibus est Mezentius irae, V . — An
expression of anger : Pestis et ira deum (Harpyiae),
V. — Person.: Iraeque Insidiaeque, dei (Mavor-
tis) comitatus, V.
iracande, adv. with comp. [iracundus], angrily^
passionately : agere cum aliquo: iracunaius expo-
stulare.
iracundla, ae,/. [iracundus], a proneness to
anger, hasty temper, irascibility: permitto aliquid
iracundiae tuae. — Anger, wrath, rage, passion, vio-
lence: prae iracundia non sura apud me, T. : ooti-
die aliquid iracundiae remittebat: suam rei p.
dimittere, sacrifice to the state, Cs. : iracundi& exar-
descere : indiligentiae suae ac doloris, excited by,
Cs. : sine iracundift dico omnia, dispassionately :
iracundiae inplacabiles.
iracundus, adj. with comp. [ira], irascible, ir-
ritable, passionate, choleric, angry, ireful, easUy
provoked: proterve, T. ; homo, Cs. : senes: leo-
nes, 0. : iracundior est paulo, H. — Of things : vic-
toria: Iracunda lovem ponere fulmina, the thun-
ders of his wrath, H.
irascor, Iratus, I, dep, [ira], to be angry, be in a
rage: minume decet,S.: numquam sapiens irasci-
tur : Irasci celer, U. : irascens, quod, etc., 0. : qui
nesciat irasci, lu. : taurus irasci in cornua discit,
gather his rage into his horns, V. : nostram vicem,
on our account, L. : tibi iure, T. : huic : graviter
inimicis, Cs. : patriae, N.
irate, adv. [iratus], angrily. Ph.
iratas, adj. with comp. and sup. [P. of irascor],
angered, enraged, angry, violent, furious: animus,
T. : nihil feci iratus, in anger: quid iiati sentire
possunt ? in their wrath, Cs. : tibi graviter, T. : ad-
versario index : Grals Achilles, H. : vilico iratior:
in ilium, T. : Cuesar illis fuenit iratissiraus: mare,
raging, II. : venter, ravening, H. : preces, i. e. curses,
H. : sistrum, lu.
Digitized by
Google
ire
446
Utdnc
ire, in, in/in. af eO.
Irla, idia {ace, Irim, V., voc Iri, 0.), /., ='If>ic»
t/ie godd&is of the rainbow^ metunger of the goda^
V.,0.
irdzua, ae,/., = tipiaviia, irony : sine ull& iro-
nift loquor.
irr-, see inr-.
ia, ea, id, geti, eius (sometimes monosyl. in poe-
try), dot, 61 (rarely el or monosyl. ei), /won. de-
mofutr. [2 I-]. I. As a weak demonstr. in simple
reference. — As subat., he^ she^ it^ the one mentioned
(without emphasis) : f uit quidam senex Mercator :
navem is f regit, T. : veuit mihi obviam tuus puer ;
is mihi litteras abs te reddidit : sine eius offensio-
ne animi, hurting his feelings^ Cs. — As adj., this,
that, the: ea res est Helvetiis enuntiata, Cs. : flu-
men est Arar . . . id flumen, etc., Cs. : ante eam
diem. — II. Special use s. — Attracted to the fol-
lowing mbst. : exsistit ea quae gemma dicitur (i. e.
id, quod) : quae pars maior erit, eo stabitur consi-
lio (1. e. eius), L. — Pleonast, — After an obj.
tuhti. : urbem novam, conditam vi et armis, iure
eam condere parat, L. — In the phrase, id quod,
referring to a fact, thought, or clause : ratus, id
quod negotium poscebat, cu the sUtiation required,
S. : id quod necesse erat accidere,ytiB< a< toaa un-
avoidable, Cs. : si nos, id quod debet, nostra patria
delectat, and it niutt be the case ; cf. id de quo, L.
— With tt, que, atque, neque, in explanation or cli-
max, and that too, and in fact : inquit • . • et id
clariore voce, and tJiat, Cs. : cum un& legione
eftque vacillante : vincula et ea sempitema : legio,
neque ea plenissima, and not even, Cs. — In place
of the reflexive pronoun: persuadent Rauracis, uti
un& cum iis proficiscantur (i. e. secum), Cs. — With
emphasis, as correlative to qui, he, the, it, that, the
one, theU one : is, qui erit adductus : haec omnia
is feci, qui sodalis Dolabellae eram : qui magister
equitum fuisse tibi viderere, is cucurristi, etc. —
Neut. as eubet., that : idne estis auctores mihi ? do
you advise me to that ? T. : quibus id consili fuisse,
ut, etc., who had formed the plan, Cs. : quando
verba vana ad id locorum fuerint, hitherto, L. : ad
id quod natura cogeret, i. e. death, N. : id temporis,
at that time : homo id aetatis, of that age. — Abf.
with a comparative, eo much, by so much: eo plus,
ijuo minus, etc., the more. — Ace. adverb., therefore,
for that reason, on that account : id ope ram do, ut,
etc, T. : id ego gaudeo. — In phrases, aliquid id ge-
nus scribere (i. e. eius generis), of that sort: ad id
quod sua quemque mala cogebant, evocati,/or thcU
purpose, L. : ad id, quod . . . erat, accendebatur,
etc., besides the fact, that, etc., L. : in id fide a rege
accepta, to that end. L. : quod ad me de Lentulo
Bcribis, non est in eo, is no* come to (hat : cum iam
in eo esset, ut, etc,^*t«/ on the point of, etc., L. : to-
tum in eo est tectorium, ut sit concinnum, depends
on that: ex eo, quod, etc., /rom (he fact that : ci-
vitas data, cum eo, ut,£tc., with the stipulation that,
etc., L. — HL Praegn., that, such^ of such a sort,
of the character, so great : in id redactus sum loci,
ut, etc., to such a pass, T. : neque is sum, qui ter-
rear, Cs. : itaque ego is in ilium sum, quem tu me
esse vis : is status erat rerum, ut, etc., L. : quae
causae sunt eius modi, ut, etc. : ea mecum consue-
tudine coniunctus est, quod, etc., siich intimacy.
ifltao, adv. [abl.f. of istic, sc vift], there, thai
way: Abi istac, T. — Fig., in that way, in such
wise: Nequaquam istuo istac ibit; magna ineat
certatio, £nn. ap. 0.
istaeo, see istic.
iate, a, ud, gen. istXas (poet istius, V. ; istius,
disyl., T. ; istl, T.), pron, demonstr. I. Referring
to that which is at hand or present to the person
addressed, this, that, he, she: At tu pol tibi istas
comprimite manQs, those ofyours,T. : istae minae,
those threats of yours, L.: de istis rebus exspecto
tuas litteras, th^e affairs of yours: ista subaellia,
those seats near you : quae est ista praetura ? thai
prcetorship of yours .* tuus iste Stoicus sapiens.
— H. In g e n., as a strong demonstr., thai, this,
the very, that particular, he, she, it : erat enim ab
isto Aristotele, a cuius inventis, etc. : ista divina
studia : nee enim ab isto officio abduci debui : cre-
dis quod iste dicat, T. : istius ipsius in dicendo fa-
cultatis. — m. Tr&egn., such, of such a kind:
qua re cum ist& sis auctoritate, etc. : animo isto
esse, N. : Egon quicquam cum istis factis tibi re-
spondeam? T. — That (in irony or soom): non erit
ista amicitia, sed mercatura : animi est ista molli-
tia, non virtus, Cs. : iste tuus vates, O.
lathmia, Orum, n., = rd "la^fita, the Isthmian
games (every five years near Corinth), L.
lathmua or -oa, I, m., = 'la^fid^, the IsUtmus
of Corinth, Cs., C, L., 0.
iata, old for 2 istic, there, V. (Ribb.).
1. iatic, aec, oc and uc (with -ne, istucine),
pron. demonstr. [iste+ce]. — Referring to that
which is at hand or related to the person ad-
dressed, that of yours, that mentioned by you:
istaec res, T. : circum istaeo loca commorari. — As
subst. : istuc quidem considerabo : istoc vilius, T. :
istuc fractum: Istucine interminata sum hino
abiens tibi ? T. : Ego istuc aetatis, T. — As a strong
demonstr., this same, this, the very : quid istic nar-
rat, that fellow, T.
2. iatic, adv., there, in that place, where you are:
quid istic tibi negotist ? T. : quoniam istic sedes :
quocumque istic loco constitisti, L. — Herein, in this
affair, on this occasion : Neque istic, neque alibi,
T. : Istic sum, /am with you, T. : istic sum, inquit,
lam listening.
iatlno, <idv. [i8te],/rom there, thence,from whers
Digitized by V^OOQ IC
ifitiua modi
447
iter
you are: istinc excludeie, T. : qui istinc veniunt:
Fare age iam istinc, i. e. wit?iout moving^ V. : si
Utinc fraus et audacia est, hinc pudor, en the other
tide . . .on thie : fortassis et istinc Largiter abstu-
lerit aetas (i. e. de his vitiis), H.
ifltias modi, see modus.
iBt5, adv, [iste], thUhery to yoik, to vhere you
are: si rniniroa causa est properandi isto mihi. —
ThereintOy in that matter : Trabatium isto admi-
■cere.
iitoo, adv. fistic], thither ^ that toayy yonder :
accede illuc ; Nunium istoo abisti, T.
iitorsiim, adv. [isto+versum], thithenoartbyT.
istuo, adv. [istic], thither^ to you^ to where you
ore, in that direction : Concede istuc paululum, T. :
ifltuc sunt delapsi: istuc mens animusque Fert,
H. — To that thing, to that subject: istuc ibam, T.
ita, <tdv. [2 I-]. I. In gen., referring to what
precedes, in this manner, in this wise, in such a
way, 90, thus, accordingly, as has been said: des
operam ut investiges sitne ita: Ita aiunt, T. : his
rebus ita actis, S. : factum est ita : ita digerit omi-
na Calchas, such is his interpretation, V. : quae
cum ita sint, and since this is so, and accordingly:
quod cum ita sit. — Referring to what follows, Mim,
in the following manner, as follows, in this way:
ita censes ; publicandas pecunias, etc., S. : is ita
cum Oaesare egit ; si, etc., Gs. : ita constitui, for-
titer esse agendum. — In affirmation, yes, it is so,
Just so, true: quid istic tibi negotist? Dav. mi-
hin* ? 8i. Ita, T. : an laudationes ? ita, inquit An-
tonius : Davusne ? ita, H. : itast, T. : non est ita :
ita prorsus : ita plane. — In interrogations, expect-
ing an affirmative answer: itane? really? truly?
is it 90? : Itan credis ? T. : itane est ? : itane tan-
dem ? — In the phrase, quid ita ? implying reproach
or surprise, why so? how is that? what do you
mean? : accusatis Sex. Roscium. quid ila ? : quid
ita passus est Eretriam capi ? L. — H. E s p., in
comparisons, so, thus, just, in the same way: ita ut
res sese habet, T.: ita vero, Quirites, ut precaraini,
eveniat: ut homo est, ita morem geras, T. : ita lo-
quor, quasi ego fecerim, etc. : me consulem ita fe-
cistis, quo modo pauci fact! sunt : castra ita posita,
tamquam procul abesset hostis, L. — C o r r e 1. with
ut, in parallel clauses: in pace ita ut in bello,
alike in peace, etc., S. : ut Eurysthei filios, ita suos
configebat, his own, as well cut, etc. — In oaths or
emphatic wishes, so, if it be true: Ita me di ament,
non nil timeo, i. e. so help me, T. : soUicitat, ita vi-
yam, me tua valetudo : ita roe referat tibi luppiter,
v.: tecum esse, ita mihi omnia quae opto contin-
gant, ut vehementer velim. — III. P r a e g n., of
kind or quality, so, such, of this nature, of this
kind: ita sunt res nostrae: ita inquam (i. e. hoc
dioo). — Of a natural consequence or inference, so,
thus, accordingly, under these eircumstaneeSy in this
manner, therrfore : ita sine periculo, etc., Cs. : ita
praetorium missum, L. : ita lovis illud saoerdo-
tium per banc rationem Theomnasto datur : ita fit
ut animus iudicet, etc., thus it comes to pass: ita fit
ut deus ille nusquam prorsus appareat, henee it
follows. — In restriction, on the condition, on the
assumption, in so far, to such an extent, only in so
far : haec ita administrabat, ut, etc., Gs. : cuius
ingenium ita laudo, ut non pertimescam : pax ita
convenerat, ut Etruscis Latinisque fluvius finis es-
set, L. : ita admissi captivi, ne tamen iis senatus
daretur, L. — Of degree, so, to such a degree, so very,
so much: ita fugavit Samnites, ut, etc, L. :«iudice8
ita fortes tamen fuerunt, ut . . . vel perire nuilue-
rint, quam, etc. : ita acriter . . . itaque repente, Ob.
— With negatives, not very, not especially: non ita
roagnus numerus, Os. : non ita lato interiecto
man : accessione utuntur non ita probabili : post,
neque ita multo, N.
Italions (C, a, Cs., L., Ta.) or Italia, idis,/.
(V., 0.), or Italua (H.) or Italtia (H., V.), aeff.,
of Italy, Median.
ita-que, conj., and so, and thus, aand according-
ly: Si cetera ita sunt ut vis, itaque ut esse ego
ilia existumo, T. : ita constitui, itaque feci. — In
inference, and so, accordingly, therefore, for that
reason, consequently: falsa existumans . . . itaque
censuit, etc., S. : itaque ipse mea legens, sic adfi-
cior interdum : itaque rem suscipit et a Sequanis
impetrat, Gs.: versis itaque subito voluntatibus,
L. : nunc itaque, H. : itaque ergo amantur, T. —
In resuming an interrupted thought, aeeordinglyy
thus, and so : itaque tum Scaevola, etc.
item, adv., likewise, besides, also, further^ more-
over, too, as well : Unus et item alter, T. : Lentulus,
itemque ceteri, S. : Romulus augur cum fratre
item augure : Gontemplator item, cum, etc., V. —
In the phrase, non item, but not, but by no means:
maxumas Mihi agebat (gratias); aliis non item,
T. : corporum offensiones sine culpft accidere pos-
sunt, animorum non item. — In comparison, just
so, in like manner, after the same manner, likiBwise,
also: si sis Natus item ut aiunt Minerram esse,
T. : fecisti item uti praedones solent: uti optio
item esset, quasi dedisset, etc., L.
iter, itineris, n. [I-], a going, wcUk, way: dioam
in itinere, on the way, T. — A going, journey,
passage, march, voyage: cum illi iter instaret et
subitum et longum : ut in itinere copia frumenti
8uppeteret, Cs. : in ipso itinere confligere, L. : ex
itinere litteraa mittere, S.: iter ingressus: tantum
itineris oontendere, hasten: in Italiam intendere
iter, L. : iter, quod constitui, determined upon: iter
in pronnciam convertere, direct, Cs. : agere in rec-
tum, 0. : flectere, change the course, V. : iter ad
regem comparare, prepare for, K. : snpprimera
Digitized by V^OOQ IC
iterati
448
iucimdns
break off^ Cs. : chisse tenerc, V. : die ac nocte
oontinuato itinere, Cs.: ruiitpere, U. : Boi ex iti-
nere nostros adgresei, Cs. : terrestri itinere ducere
legioues, by land^ L. : Unde iter Italian), V. — A
journey^ march (as a' measure of di^^tance) : cum
abessem ab Amano iter uiiius dieif a day*t jour-
ney: quam maximis itineribus contendere, /orcecf
marchesy Cs. : confecto iusto itinere cius diei,/u//
day* 8 march^ Cs. — A toay^ passaffe^ pathy road: iti-
neribus devils proficisci in provinciam: erant iti-
nera duo, quibus itineribus donio exire possent,
Cs. : in diversum iter equi concitati, L. : ut devii«
itineribus milites duceret, N. : vocis, pauage^ V. :
neque iter praecluserat unda, aU o/f,0. : iter pate-
fieri volebat, opened, Cs. — A right of way: aquae-
ductus, haustus, iter, actus a patre sumitur : iter
alcui per provinciam dare, Cs. — F i g., a road,
pathj way : declive senectae, 0. : vitae diversum,
lu. — A way, course^ ctutoni, method^ means : patia-
mur ilium ire nostris itineribus: verum gloriae:
amoris nostri': salutis, V. : fecit iter sceleri, 0.
Iteratio, onis,/. [itero], a repetition! verbo-
rum.
iter5, avi, Atus, ftre [ iterum ^to do a second
time, repeat: cum duplicantur iteranturque verba:
saepe eadem, L. : iterata pugna, retiewed^ L. : ubi
Phoebus iteravent ortQs, has risen a second time,
0. : cursQs relictos, H. : aequor, embark again
upon, H. : Muricibus Tyriis iteratae vellera lanae,
dyed twice, H. : nullis iterata pnorum lanua, reached
again, 0. : agro arato . . . iterate, ploughed a sec-
ond time: truncis Lapsa cavis iterarc mella, cde-
brate,H.
iterum, adv., again, a second time, once more,
anew: hue revorti iterum, T. : duxit iterum uxo-
rera : Lepidus, imperator iterum : Pennus, iterum
(consul), L. : bis rem p. servavi, semel glori&, ite-
rum aerumnft mea: cum his semel atque iterum
armis contendisse, Cs. : iterum atque tertium tri-
buni, L. : iterum et saepius : iterum atque iterum
spectare, again and again, H. : iterumque iterum-
que vocavi, V. — In turn, again, on the other hand:
sinu effuBo, having loosed again the fold, L. : iterum
accusandi causae, Ta.
itidem, adv, [ita], in like manner, so, just, in
the same way: tibi quae dixi, dicam itidem ilH,
T. : temperantia in suns itidem res, et in communes
distributa est : itidem in hac re, ut in aliis, T.
itio, onis,/. [I-], a going, walking, travelling:
itiones crcbrae, T. : reditum ac domuni itionem
dari.
ItO, — , — , kve.freg. [eo], to go: ad cenas
itUB, ils, m. [I-], a going away, departure : uo-
8ter.
iuba, ae,/. [DIV-], a mane, flowing hair on the
neck : equus ille iubam quatiens, C. poSt. : iubae
equoruro, Cs. : luduntquc iubae, etc., V.: equinae,
0. — A crest: triplici crinita iuba galea, V. : iubas
Divini adsimulat capitis, i. e. the helmet, V. — A
beard: mullorum, lu.
iubar, arts, n. [DIV-], rcuUanee, light, splendor,
brightness, sunshine : iubare exorto, V. : Quintus
nitidum iubar extulit Lucifer, 0.: Hanc animam,
Fac iubar, i. e. make into a constellation, 0.
iubatUs, adj. [iuba], crested: anguis, L.
lubed, iussi ( iasti, for iussisti, T. ; iQssd, for
iusscro, V. ; iOsse, for iussisse, T.), iQssus, ere, to
order, give an order, bid, tell, command: iube-sne ?
iubeo, cogo, T. : non iubeo : defessa iubendo, O. :
sic iiibeo, stat pro ratione voluntas, lu. : reverti
iubet : Flores ferre iube, give otders, H. : iubes
renovare dolorem, V. : hunc iubet sine curi esse :
eos suum adrentum exspectare, Cs. : alquem ne-
cari, S. : pontem rescindi, Cs. : ut haec quoque
referret, etc. : ut classem traiceret, L. : senatus
decrevit populusque iussit, ut, etc.: iube, mihi
denuo Respondeat, T. : iubcntes in Af ricam traice-
ret, L. : litterae non quae te aliquid iuberent, sed,
etc. : Nero iussit scelera, Ta. : Iliud ad haec iubeo,
H. : lunoni iussos adolemus honorcs, V. : uti iussi
erant, S. : quod iussi sunt faciunt, Cs. : pcndere
poenas iussi, V. : Stellae sponte 6u& iussaene va-
gentur, II. — To wish, desire, entreat, bid: sperare
nos amici iubent: Dionysium iube salvere, salute
him for me : iubeo Chremetem (ec. salvere), T. —
Of a proposed law, to order, decree, ratify, approve,
enact: quae scisceret plebs aut quae populus iube-
ret : dicere de legibus iubendis aut vetandis: cives
prava iubentes, H. : rogationem promulgavit, ' vel-
lent, iuberent Philippo regi bellum indici,* etc.,
put it to vote, did they decree, etc. — To dangyiate,
appoint, assign : Tullum regem populus iu^^sit, L. :
alquem imperatorem, S. : ci provinciam Numidiam,
allot, S. : luFsa mori, as a sacrifice, V. : perirc ius-
sus, fl. : si volucres habuissem regna Iubentes, 0.
— In medicine, to prescribe, order: Quod iussi ei
dari bibere, date,T. : aegrotus, qui iussus sit vinum
sumere.
iucunde (ido-), adv. with comp, and sup. [iu-
cundus], agreeably, delightfully: vivere: cenam
producere, H. : bibere iucundius : iucundissime
vivere.
iuciinditas (ioo-), atis, /". [ iucundus ], agree-
ablcness, pleasantness, delight, enjoyment: agri:
epistula plena iucunditatis : dare sc iucunditati,
to enjoyment .• ea est in homine iucunditas, ut,
c/ieerfulness : plurimae tuae iucunditates, good
offices.
iucundus (ido-), adj. with comp. and sup,
[ D1V-], pleasant, agreeable, ddightftU, pleasing:
est mihi iucunda vestra erga roe voluntas: id
vero militibus fuit iucundum, Cs. : praemia, H. :
Crispi iucunda seuectus (i. e. senex iucundusX lu.:
Digitized by V^OOQIC
ludaicus
449
iugulo
epulis iuoundiora, S. : officia iucundiora : bonum
iucundius viti, lu. : conspectus vester est mihi
multo iucundissiraus. — Plur. n. as subat. : et m-
cunda ct idonea diccre vitae, U.
ludaicua or ludaelcus, adj.,JewMh : aurum :
bellum, Ta. : ius, lu. : panis, unleavened^ Tu.
iudez, icis, m. and/. [ius+DIC], a judge,
juror: verisainius: nequam et levis: severisaimi
atque integerrimi: te ipsum habebo iudicem:
quern si ferrera iudicem, />ro;cxMe(/; ferre Volscio
iudicem, L. : iudicem dicere, i. e. submit to trials
L. : dare iudicem, to grant a judge (of the prae-
tor); optimum quemque in selectos iudices re-
ferre, the jury. — Fig., a judge^ decider, umpire :
iniqui sunt patres in adulescentis iudices, T.:
aequissimus eorum studiorum : me iudice, in my
judgment^ 0. : Grammatici certant et adbuc sub
iadice lis est, H. — A critic, connoisseur, scholar:
Indicia argutum acumen, H. : subtilis veterum,
H. : morum, i. e. a censor^ lu.
iudlcatid, dnis, /. [iudico], a judging^ investi-
gating: Longi subselli. — A judicial examination :
ludicatio est, etc. — F i g** a judgment^ opinion :
iudicatio se scire quod nesciat.
ludioatuxn, I, n. [ P. n. of iudico ], a decision,
judgment, decree: iudicatum facere, to carry out.
— An award, fine: solvere.
1. iudioatua, adj. [P. of iudico], decided, deter-
mined: res iudicata, a i7r«<;e(/6n^ ; infirmatio rerum
iudicatarum. — As subst.^ a condemned person :
iudicatum duci.
2. iudicatUB, Qs, m. [ iudico ], a judgeship,
office of judge: isti ordini iudicatus non patebit.
ludlclalls, e, adj. [ indicium ], of a court of
justice, judicial : ius: tabella: genus (dicendi),
juridical pleading.
iudiciariuB, adj. [indicium], of the courts^
judiciary: lex: quaestus: controversia.
ludioiuxn, I, n. T iudez ], a judgment, judicial
investigation, trial, legal process, sentence: omnia
indicia reperta sunt, etc. : dignitatis meae, coiir
eerrUng: de meft fide: inter sicarios, /or assassi-
nation : vocare in iudicium, summon into court :
in Lurconis libertum iudicium ex edicto dedit,
granted a trial: iudicium accipere, undertake a
trial : pati, submit to : iudicium summum habere,
jurisdiction, S. : damnatus inani iudicio Marius,
lu. : in iudicium yenit, came into court, X. — A
judgment, decision, opinion, conviction : eius iudi-
cio permitto omnia, T. : animi, S. : omnium mor-
talium: de alquo optimum facere, Cs.: iudicium
facere, quanti quisque sibi faciendus esset, de-
cide : de quo bomine tanta et tarn praeclara indi-
cia fecistis, i. e. have conferred so great honors:
ut iudiciis fniar Isdem, prtndi;>/e», H. — TJu power
of judging, judgment, discernment : subtile, H. : si
quid mei iudici est, if I can judge of it : meo
iudicio, in my judgment .* id iudicio facere, 1. e.
tpith discretion : copias iudicio conducere, C^.
iudico, fivl, atus, ftre [ iudex J, to examine ju-
dicially, judge, be a judge, pass judgment, decide :
cum magistiatus iudicassit: ordo alius ad res iu-
dicandas postulatur: iudicandi potesUis, jurisdic-
tion : iudicantem vidimus Aeacum, H. : recte et
ordine: causa iudicata: inclytum iudicium. — 7o
condemn : quoad vel capitis vel pecuniae iudicas-
set privato, L. : iudicati pecuniae, L. : Horatio
perduellionem, convict of treason, L. — To judge,
judge of, form an opinion iwon, pronounce judg-
ment .' illos ex tuo ingenio, T. : aliquid oculoruiu
fallacis^irao sciisu: ex quo iudicari posse, quan-
tum, etc., be inferred, Cs. : sibi me non esse inimi-
cum : eos contra rem p. fecisse, S. : love aequo,
i. e. sanely, H. — To declare, proclaim : te fortuna-
tam, T. : alquos hostis, S. : indicetur non consul
Antonius: cuius rei exemplum pulclierrimum iu-
dicarem, Cs. — To determine, resolve, conclude: de
itinere, Cs. : mihi iudicatum est deponere, etc.
iugalia, e, adj. [ iugum J, of a yoke, yoked to-
gether : equi iumentaque, Cu. — Plur. m. as subst,,
a team: gemini, V. — Matrimonial, nuptial: ne
cui me vinclo sociare iugali, V. : dona, O.
lugarius, a^j., of luno luga (goddess of mar-
riage) : vicus (in which stood her altar), L.
ingatio, dnis,/ [iugo], a binding.
iugatUB, adj. [P. of iugo], connected, dependent :
virtutes inter se : verba, kindred.
iagenim, l, n. ; gen. plur. iagerflm ; dat. and
abl. iQgeribus, n. [IV-], an acre,juger (containing
28,000 square feet): decumanum: quatcma in
singulos iugera, Cs. : nescio quotenorum iugerum :
per tota novem iugera Porrigitur, V. : immetata
quibus iugera Fruges ferunt, i. e. lands, H. : novem
lugeribus distentus, 0.
1. iuglB, e, adj. [IV-], joined together: auspi-
cium. I.e. of a yoke of oxen.
2. iugia, e, adj. [VIV-], fresh, limng, perennial :
putei : aqua, S., H.
iuglana, glandis, /. [ lovis+glans ], a valniU,
wcUnut-tree : iuglandium putamina.
iugo, ftvl, fttus, are [iugum], to bind, marry :
alcui intactam, V. : decreta super iugandis Femi-
nis, H.
iugdaua, <idj. [iugum], mountainous : silvae, 0.
iugulo, ftvl, atus, are [ iugulum '\, to cut the
throat, kill, slay, muider : finis iugulandi, S. : civis
iugulari iussit : homines, H. : tum rite sacratas In
flammam iugulant pecudes, slaughter and throw,
V. — F/g., to destroy, overthrow: Pompeianorum
causa toliens iugulata : Memnona, murder (in bad
verse), H. — To choke off, cotifute, convict, ailerue:
Digitized by V^OOQ IC
iugulum
450
lunouigena
hominem, T. : iugulari sua confessione : Suo sibi
gladio huQC iugulo, foil with his ovm devices^ T. :
gladio plumbeo, i. e. without difficulty.
iugulum, I, n. ( iugulus, I, m., lu.), dim. [iu-
gutn], the collar-bone^ hollow part of the neck : iu-
gula coQcava habere. — 7%^ throat, neck : mucro-
nes a iugulis vestris deiecimus : recludere stricto
ense, 0. : iugulos aperire susurro, lu. : dare iugu-
lum Clodio, offer. — Fig., a daughter, murder:
Electrae iugulo se polluere, lu.
iugfum, I, n. [IV-], a yoke, collar: in iugo in-
Histere, Cs. : bestiis iuga imponirous : (bos) iuga
detractans, V. : iuga demere Bobus, H. —A yoke,
pair, team: ut minus multis iugis ararent: in-
missa iuga, /Mir ofhorM»,N. : curtum temone iu-
*^um, lu. — A yoke ( of spears, the symbol of de-
feat): legionibus nostris sub iugum missis: sub
iugum abire, L. : Hesperiam sub iuga mittant,
n2jtigate, V. — The constellation Libra : in iugo
cum esset luna. — 77^ beam of a weaver's loom:
tela iugo vincta est, 0. — A bench in a nhip (for
passengers) : per iuga longa sedere, V. — A height,
summit, ridge, chain of mountains: in inmensis
iugis, 0. : montis, V. : iugis j)ervenire, Cs. : sepa-
TAtAA in iugis, H. : suspectum iugum Gumis, lu. —
Fig., a pair: iugum impiorum nefarium. — A
yoke, bonds, burden, fetters : cuius a cervicibus iu-
gum servile deiecerant: aSneum, H. : exuere,
nhake off, Ta. : ferre iugum, the yoke of marriage^
II. : iactare iugum, le.tobe restive, lu.
luleUB, a(fj. I. Named from Iidus : lulei avi,
0. — II. yarned from Julius Ccesar ; hence, of the
month of July: Ealendae, 0.
luliua (poet, sometimes quadrisyl.), a<(^'., «/ti/t-
an, of Julius : domus, V., 0. : lex, (i., C. : edicta,
of Augustus, H. : unda, a harbor of Campania,
built by Augustus, V.
iumentum, I, n. [IV-l, a beast for hauling,
draught-animal, beast of Burden, horse, mule, ass:
iumenta onerat^ S. : iumento nihil opus est (i. e.
equo) : sarcinaria, beasts of burden, Cs. : servi ut
taccant, iumenta loquentur, lu. — Sing, collect. : iu-
mento et canibus relictis, lu.
iunoeufl» a^. [iuncus], made of rttshss : vincu-
la, 0. — F i g., Jim, slender : alquam reddunt iun-
ceam, T.
iunc58U% adj. [iuncus],/ii// o/rus^.* litora, 0.
iunctid, Onis,/. [IV-], a joining, vmting,
lunctura, ae,/. \lV-'\, a joining, uniting, junc-
ture, joint: tignorum, Cs. : iuncturae verticis, sut-
ures, 0.: laterum iuncturas fibula mordet, the
united ends of the girdle, V. — Fig., a connection:
generis, i. e. consanguinity, 0. — Of words, a join-
ing together: callida, i. e. a happy phrase, B.
lunctua, adj. with comp. and sup. [F. of iungo],
united, connected, associated, kindred: iunciis Fron-
tibus, in a line, V. : Per dies et iunctas noctia,
following, 0. : causa cum exitu iuncti«r : iunctis.
si m lis illi comes, most attached, 0. : ad iunctissimos
pertinere, the nearest of kin, Ta.
iuncus, I, m., a rush : Limosus, V. : acutA cu-
spide iunci, 0.
iungo, unxl, Gnctus, ere [IV-], to join together,
unite, connect, attach, fasten, yoke, harness: Narcis-
sum et florem anethi, V. : oatia, shut, lu. : iunctas
quatere fenestras, H.: oscula, exchange, 0.: da iun-
gere dextram, clasp, V. : Ticinum ponte, span, L. :
ratibus fiumen, bridge, L. : iunctae umbone phalan-
ges, lu. : pontis et propugnacula, i. e. connect the
bulwarks by bridges^ V. : hoc opus ut aedificio iun-
gatur, Cs. : Humano capiti cervioem equinam, H. :
mortua corpora vivis, V. : se Romania, L. : Ne ca-
stris iungant (i. e. se), V. : tigna bina inter se, Cs. :
corpora inter se iuncta : erat cum pede pes iuno-
tus, 0. : digitis medio cum pollice iunctis, 0. — To
harness, yoke, attach: angues ingentes idites iuncti
iugo, Pac. ap. C. : iunge pares, i. e. in pairs, V. :
grypes equis, V. : curru Equos, to the car, V. :
raeda equis iuncta: iuncta vehicula raille, L. — In
P. pass., adjoining, continuous with : iuncta phare-
tratis Sarmatis ora Getis, 0. — Of troops, etc., to
join, unite: cum fratre oopias, L. : agmina, V. —
To add, give in addition : Gommoda praeterea
iungentur multa caducis, lu. — To make bv join-
ing : camera lapideis fomicibus iuncta, buut with^
S. — 7b bring together, join, unite: cum hominibus
consuetudines : an virtus et voluptas inter se iungi
possint — Of persons, to join, unite, bring together,
associate^ attach, ally : nos sibi amicos, T. : se te-
cum omni scelere : se Romania, make an alliance
with, L. : (eam) oonubio, give in marriage, V. : me
sibi, marry, V. : variis aibae iungunturcolumbae,
0. : si populus R. foedere iungeretur regi, L. : ho-
spitio cum iungeret absens (i. e. se), V. — To make
l»/ joining, enter into : cum hominibus amicitiaa:
societatem cum populo R., L. — Of words, to join,
unite, make by joining, compound: iuncta verba :
carmina, compose, V.
iunior, comp. of iuvenia.
iunipema^ I,/., the juniper-tree, V.
luno, Onia,/., a daughter of aatum, sister and
wife of Jupiter, goddess of marriage, 0., V., H., 0. :
luno Lucina, T. : urbs lunonis, i. e. Argos, 0. —
P r o V. : lunonis sacra ferre, L e. to walk as tn
solemn procession, H. — luno infema, L e. Proser-
pine, V. ; called Avema, 0.
lunonalls, e, a^,, of Juno : tempos, L e. HAtf
month of June, 0.
lundnicola, ae, m. [luno+COL-], a woraA^
per of Juno, 0.
lundnlgena, ae, m. [luno+GEN-], bom of
Juno, i. e. Vulcan, 0.
Digitized by
Google
lunonlus
451
liuMtim
Kkndnlus, cuff.y of Juno, Jitrumian, V., 0.
lupplter (lupi-), lovis, m. f DIV- 1, Jupiter,
Jove^ son of Solum, tnrother and htubana of Juno,
chief of the go<h, god of the sky, Cs., C, L.,* H., V.,
0. : lovis Stella, the planet Jupiter. — Heaven, sky,
air : sub love frigido, H. : metuendus (i. e. plu.
vius), V. : sub love, in the open atr, 0. : loci, tern-
perature^ 0. : luppiter Stygius, L e. Muto, V. :
lovis auribus ista ftervas, i. e. of Augtutus, H.
iorator, dris, m. [iurol, a swearer ^ assistant of
the censor, sworn census-clerk, L.
luratua, adj. [F. of iuror], swom^ under oath,
bound by an oath: qui iuratus apud vos dixit:
homines, ,/uror9; testis, lu. : in eadem anna, 0. —
As subst, m. .- huiuB iurati testimonium, untness. —
As sitbst. ft. .' iurata, solemn vows.
lore, see 2 ids.
lore-oonsultaa, see consultus.
iurgliini, I, ft. [ius + 1 AQ-], a guarrely strife^
dispute, altercatioti, eofitention : inde ad iurgium,
T. : iurgiis trabendo tempus, S. : benevolonim
oonoertatio iurgium dicitur : iurgia iactare, quar-
rely V. : vicina refusrere iurgia, H. : pavidus contra
mea iurgia, reproameSy V. : altema iurgia, lu.
largo, avi, atus, are [♦ iQrigus ; IV-], to ^r-
relj brawl, dispute, scold: Cedo, quid iurgabit te-
cum ? T. : iui^re vicinos, non litigare : haec iur-
gans agebat, with esmostulationy L. : istis lurgatur
verbis, is reproachea, H.
ioridicialis, e, ac{j. [ iuridicus ], relating to
right, of justice : genus: quaeetio.
iuris ooiuiiiltu% a lawyer ; see oonsultus.
luris diotio, see dictio.
luris paritua, learned in the law ; see peritus.
lord, &v!, Stus, are [ 2 ius ], to swear^ take an
oath : si aram tenens luraret : ex animi tui sen-
tentia, vnthout reservation: Boeotum in crasso
iurares aiSre natum, H. : f alsum, stoear falsely :
vere : testari deos per quos iuravisset, S. : per lo-
vem, by Jupiter : aedilis, qui pro se iuraret, in his
steady L. : idem omnis exercitus in se quisque iu-
rat, i. e. each soldier individually, L. : Numquam
ducturum uxorem, T. : se eum non deserturum,
Cs. : verissimum ius iurandum. — With in and ace.,
to swear to observe, swear allegiance, vow obedience,
adopt under oath : in legem : in leges, L. : in haec
verba iurat ipse, takes diis form of oath, Cs. : cur
in certa verba iurent : in haec verba iures postulo,
tft this form of words, L. : in verba magistri, echo
the sentiments, H. — To swear by, attest, call to unt-
ness: Terram, Mare, Sidera, V. : lovem lapidem :
quaevis tibi nuroina, 0. : Samothracum aras, lu. :
lurandae tuum per noraen arac, H. : dis iuranda
palus, the 8tyz^ by which the gods swear ^ 0. — To
$wear to, attest by an oath : morbum, to the fact of
sickness: id (nomen) iurare in litem, swear to a
debt, — With person, obj,, to swear, bind by an oath,
cause to swear ( only perf pass. ) : iudici demon-
strandum est, quid iuratus sit: lex, in quam iurati
sitis: iuratus se eum intereropturum, L. — To con-
spire : In me, 0. : in facinus, 0. — In the phrase :
iurare calumniam, to swear that an accusation is
not malicious, L.
(iuror, atus, arl, dep.), see iuro and iuratus.
1. ius, iflris, ft. [IV- ], broth, soup, sauce: he-
sternum, T. : fervens : tepidum, H. — In a pun :
Verrinuin, Jiog-broth (the justice of Verres).
2. ius, iQris (dot, iflre, L. ; plur. only ftofn. and
ace), n. [IV-], that which is binding, right, justice,
duty: ius horainum situm est in societate, etc:
obtinere, maintain : de iure alicui respondere, lay
down the law : clienti promere iura, H. : qui Ro-
mae ius dicit, sits as judge: iura populis dare, V. :
publicum, common right, T. : iura communia, eqwU
rights : gentium, universal law : si ab iure gentium
sese (populus BL) prohibuerit, the law of nations,
S.: civile, civil law: coniugialia, 0.: iuris nodos
solvere, lu. : hoc iure molesti Quo fortes, i. e. oft
the same principle as, etc., H. — Abl. adverb., by
right, rightfully, with justice, justly : tibi iure ira-
sci, T. : iure ac merito: Optimo iure: iusto iure,
L. : non agam suramo iure tecum, i. e. with the
utmost rigor: *summum ius, summa iniuria.* — A
place where justice is administered, cottrt of jus-
tice : in ius ambula, before a magistrate, T. : in ius
ire, N. : ad praetorem in ius adire : in ius acres
procurrent, H. : raptus in ius ad regem, L. : de
oontroversiis iure disceptare, Cs. : Iura magistra-
tOsque l^nt, judges, V. — Jttstice, justness : cau-
sae, L. — £^al right, power, authority, permission,
prerogative : omnia Pro meo iure agere, exert my
authority in, T. : scio meum ius esse, ut te cogam,
/ have the right, T. : nullius earum rerum consuli
ius est, S. : materiae caedendae, L. : civitatis,
citisenship : capiendi, lu. : testandi, lu. : patrium,
the power of life atui death over one's children, L. :
(homo) sui iuris, Am otoit mctster, independent. — .^ft
oath : iuris peierati poena, H.
ius lurandmn (often as one word, lusiur-),
iuris iurandi, aft oath : Dabo ius iurandum nil
esse, T. : ad ius iurandum popularls adigere, S. :
idem ius iurandum adigit Afranium, made him
take, Cs. : iure iurando civitatem obstringere, bind
under oath, Cs. : iure iurando teneri, be bound by
an oath,
lusso, for inaserO ; see iubeo.
losBum, 1, ft. [ P. neut. of iubeo ], aft order,
command, ordinance, law: deonim immortalium
iussa : iussis vostris oboediens, S. : horrida iussa,
V. : iussis carroina coepta tuis, V. : eflScere, exe-
cute^ S. : capessere, accept, V. : flectere, divert, V. ;
Digitized by V^OOQ IC
iUBSUB
452
luvo
minister iussonim meorum, Q. : populi nostri ius-
Bum. — A physician's prescription : iossa medico-
rum ministrare, 0.
1. iusBUS, P. of lubeo.
2. (luBBUS, tla), m., an order ^ command^ decree^
ordinance (only abl sing.) : vestro iuflsu coactus :
lecti iussu populi, L. : sine populi iussu, S. : dei,
V. : Nerouia, lu.
luste, adv. with oomp. and sup. [iustus], righi^
ly^ justly, equitably y duly : accusare : Ambo miseri,
sed iustius ilia, vnih better cause, 0. : oraare hunc
iustissime.
lOstificus, adj. [iustu8+2 FAC-], thai acts
justly : mens deorum, (X
luBtitia, ae,/. [lUBius], justice, equity, righteous-
ness, uprightness: labore atque iuBtiti& res p. cre-
vit,S. : surama bominis: erga deos. — Person.,
v.: potens, H. — Clemency, compassion: pro eius
iustitift impetrare, Cs. : tua, T.
Ifkatitium, n. [2 ius+STA-l a suspension of
the courts, judicial vacation, holiday : iustitium
edici oportere : quadriduum, L. : iustitium remit-
titur, L. — A public mourning, Ta.
luBtua, adj, with comp. and sup. [2 ius], just,
uprigfU, righteous: iudez: insocios: qui omnium
iustissimua fuisse traditur. — In cuxordance toith
law, right, equitable, just : lex : supplicia : bella,
0. : iustissimos triumphos videre. — Lawful, right-
ful, true, proper: uxor: hymenaei,V. : iustft ma-
tre familiae ortus (opp. paelice), L. : iustissiroa
(causa transeundi), Cs. : iustissiroum imperium, Gs.
— Plur. n. as subsL, rights, privileges : noscere Tua
iusta, T. : servis iusta praebere. — Due ceremonies,
formalities: omnia iusta in deditionem perfecta,
L. : iuatis omnibus hospitalibus fungi, L. — Funeral
rites, obsequies: illi iusta magnifice facere, S. :
iustis funebribus confectis, Cs. : omnia paterno
funeri iusta solvere. — Proper, perfect, compile,
reasonable, suitable, sufficient, right: excusatio:
proelium, fair, L. : iter, a regular day's mar(^
Cs. : duo iusti exercitas, complete, L. : eloquentia,
true : po6ma, H. : querellae Haud iustae, unfound-
ed, V. — Moderate, mild, gentle, easy: ut iustioribus
utamur iis, qui, etc. : Apud me servitus, T. — ^As
subst. n., that which is right, the just, justice : sen-
tentia iusti ac veri legendi : plus iusto, more than
is right, too much, H. : (tellus) iusto Laetior, too
exultant, V. : gravius iusto dolere, 0. : iustorum
iniustoruraque distinctio.
lutUB, P. of iuvo.
luvenalis, e, adj. [iuvenis], youthftd, juvenile,
suitable for young people: amor, V. : ludus, L. :
anni, O.—Plur. n. as siibst., youthful games, Ta.
iuvenaliter, adv. [ iuvenalis ], in a youthful
manner, youthfully : lecit aurum, 0. — Bashly, im-
providently, 0.
iuvenca, ac,/. [iuvencus], a young cow, heifer:
formo8a,V.: TotiTa,H. — A girl: Graia, I e. ife^
0. : tua, H.
iuToncus, I, m. [iuvenis], a young bullock:
aratra iugo referunt suspensa iuvenci, V. : fessi
iuvend, 0.: Te suis matres metuunt iuvencis,
young men, H.
luvenesoo, — , — ^ ere, inch, [iuvenis], to at-
tain youth, grow up: vitulus . . . largis iuvenescit
herbis, H. — To grow young, regain youth : Pjliua
iuvenescere posset, 0.
luvenilis, e, adj. with comp. [^iuvenis], of
youth, youthful, juvenile : dicendi impunitas :
membra, lu. : suis semper iuvenilior annis, 0. :
sidus iuvenile nepotes, a youthful constellation, 0.
— Plur. n. as subst. : iuvenilia lusi, 0.
invemliter, adv. [iuvenilis], after the manner
of youth: exsultare.
iuvenis, is, adj. with comp, iQnior (once iuve-
nior, Ta.) [DIV-J, young, youthful: filius, Ta.:
iuvenes anni, 0. : iuvenes premere Medos, lu. :
toto iunior anno, H. : dis iunioribus perraisit ut,
etc : quamvis iuvenior, adligari se patitur, Ta. —
As siibst. m, and /., one in the Jlower of age, a
young person, youth (i. e. between twenty and
forty years): infirmitas puerorum, et ferocitas
iuvenum : simul ac iuvenes esse coeperunt : iuve-
nes fervidi, H, : Si iuvenis vetulo non adsurrexe-
rat, lu.: Telluris iuvenes, sons, H.: iuvenes ipsius
consulis, sonSf lu. : edicitur delectus : iuniores ad
nomina respondent, L. : iuuiorura centuriae (under
forty-six years of age). — Fern. • pulchra, Ph.
iuvenor, — , — , art, dep, [iuvenis], to act with
youthful indiscretion, wanton : teueris versibus, H.
iuventa, ae, /. [iuvenis], the age of youth,
youth : membra decora iuventft, V. : prima a parte
iuventae : ita se a iuventa gessisse, L. : citra iu-
ventam, in boyhood, 0.— Youth, young folk : do-
cilis, H. — P e r 8 o n., <A« goddess of youth, 0.
iuventaB, atis, /. [iuvenis], the age of yofUh,
youth, V. ; of the eagle, youthful vigor, H. — Per-
8 o n., youth, the god&s of youth, C. : comis, H.
iuventuB, utis, / [iuvenis], the age of youth,
youth (from twenty to forty) : quae iuventute ge-
runtur et viribus : iuventutem suam exercuit, S.
— Young persons, youth : pleraque, S. : omnis ;
Troiana, V. : Alcinoi, i. e. Phaeacians, H. : alios
caedit sua quemque iuventus, /m/>t/«, lu.: fa via
emissa, brood (of bees), V. : princeps iuventutis,
first among the knights.
iuvo, iQvi, iiitus (iuvatarus, S.), are [DIV-], to
help, aid, assist, further, serve, support, benefit: aut
couHilio aut re, T. : non multum ad summam vic-
toriae, Cs. : alqucm commeatu: domum atque
liberos, H. : te portuque locoque, by affording
harbor and house, 0. : Audentls Fortuua iuvat, V.'
Digitized by V^OOQIC
iuxta
458
labo
nostros commeatQ:) periculo suo, further: qui
salutari iuvat arte fessos, H. : deis iuvaDtibus,
}BiltK the help of S. : me, dis iuvantibus, exspecta :
quid te iuvat iudicium ? : Nos aliquid, a lUtU, V. :
quorum opibus iuvantur, Cs. : viatico a me iuva-
bitur, L. : iuvat Ismara Baccho Conserere, it is of
uttj v.: quid docuisse iuvabat? 0. — To ddight-^
greUify^ pUase : quod iuvat, id faciant, S.: Non
omnia arbusta iuvant, V. : neo me vita iuvaret,
L : Multos castra iuvant, H. : iuvit me, tibi tuas
litteras profuisse, I uxu deligkui: haec dim me-
minisse iuvabit, wiU be a pleasure^ V. : thure iuvat
Placare deos, H.
1. iuxta, adv. Ffor * iQgista, aU. f. gitp. from
iugis], near to^ nia\ near at handy fwar, near 6y,
hard by, elose to, by the side of: legio, quae iuxta
coDStlterat, Cs. : sellam iuxta ponere, S. : furianim
maxima iuxta Accubat, V. : accedere iuxta, 0. —
In like manner, equally, alike on a par: eorum
ego vitam mortemque iuxta aestimo, S.: ceteri
iuxta insontes, L. : res parva nc iuxta magnis dif-
ficilis, L. : iuxta earn rem aegre passi patres, quam
cum viderent, etc., i. e. wa'ejust as indignant, L. :
iuxta mecum omnes iutellegitis, S.: absentium
bona iuxta atque interemptorum divisa f uere, L. :
iuxta ac si mens f rater esset, just as if: iuxta ac
si hostes adessent, S. : •litteris Qraecis atque La-
tinis iuxta eruditus, S.
2. iuzta, />ra«p. with aee. [1 iuxta], very near,
dose to, near to, hard by: iuxta eum castra posuit,
Cs. : iuxta focum agunt, Ta. : banc (aram) iuxta,
N. : vicina Ceraunia iuxta, V. — Next to, immediately
aftery beside, on a par with : iuxta divinas religio-
ncs. bumana fides colitur, L. — Near, approaching
to, like, almost the same as : velocitas iuxta formi-
diiicm, cunctatio propior constantiae est, Ta. —
Along with, together with : inimicitiae iuxta liber-
tatem, among a free people, Ta. — In consequence
of in accordance with: buic consuetude iuxta vi-
cinitatem cum Aebutio fuit, L.
Kalendae (Cal- ; often written K), ftrum, /.
[1 CAL-J, the day of proclamation. Calends, first
day of the month : Kalendis Decembribus, ofi De-
cember 1 : pridie Kalendas Maias, the last day of
April: tristes Kalendae, i, q. pay-day, H. : celeres,
0. — The Kalends were sacred to Juno, and the
first day of the year, Kalendae Martiae, was the
festival of married women, the Matronalia : Mar-
tiis caelebs quid agam Kalendis, H. : fcmineae,
lu. : Sextae, die Calends of June, 0. : Neo totidem
veteres, quot nunc habuere Kalendas, i. e. montlts,
0.
labaaoo^ — , — , ere, inch, [ labo ], to waver,
yield : Labascit victus uno verbo, T.
labeoula, ae,/. dim. [labes], a slight stain, re-
proach : viro labeculam aspergere.
labefaoid, feci, factus, ere ; pass. labeflO, fac-
tus, fieri [labo + frtcio], to cause to totter, shake,
loosen, make ready to fall : dentis mihi, T. : par-
tem muri, Cs. : Charta a vinclis non labefacta
suis, opened, 0. : labefacta iugera, i. e. deeply
plottghed, V. : calor labefacta per ossa cucurrit,
relaxed, V. — Fig., to cause to waver, shake: al-
quem: animus vario labefactus volnere, 0. : pri-
mores, to shake in allegiance, Ta. : magno animuro
labefactus amore, disquieted, Y. — To shake, weak-
en, overthrow, ruin, destroy: (res p.) labefacta:
quo iura plebir* labefacta essent, L.
labefaoto, Svl, atus, (im, freq. [labefacio], to
cause to totter, shake, overthrow : signum vectibus.
— F i g., to sJiake, throw down, overthrow, destroy,
ruin, weaken : illius digiiitateui : ad iudicem cau-
sam labefactari animadvertunt : labefactarat ara-
torcs superior annus: fidem pretio. — To weaken
tn purpose, move: ab eft astute labefaotarier, T.
labefactus, labefid, see labefacio.
1. labellum, i, n. dim. [1 labrum], a little lip:
Platonl cum apes iu labellis consedissent : calamo
trivisse labellum, V. : extcndere,/x)ti/, Iu.
2. labellum, I, n. dim, [ 2 labrum ], a small
basin (for libations).
labes, is, /. [2 LAB-], a falling, sinking in,
subsidence: ut inultia locis labes factae sint :
tf rrae, L. — A fall, stroke, ruin, destruction : inno-
centiac: prima maW, first stroke of misfortune, V ,
— A spot, blot, stain, blemish, defect (poeU): tractata
notam labemque remittunt Atratuenta, H. : Vic-
tima labe carens, spotless, 0. — Fig., a stain, blot,
stigma, disgrace, discredit : domestica : labem in-
tegris inferre: domus sine labe, Iu.: vita sine
labe peracta, O. : consciciitiae lablg in animo ha-
bere. — A cause of ruin, disgrace, scandal, re-
proach: (Verrea) provinciae, scourge: civitatis
(of a bad law): labca illu at<iue caeiium, filthy
wretch,
labium, I, n. [I LAB-], a lip: treraulus labiis
demit»si8, T.
labo, ftvl, &tus, ftre [2 LAB-], to totter, be readt
Digitized by V^OOQIC
labor
454
laboro
to faJl, begin to gink, give way, be loosened: lllud
(signura) lababat : labat ariete crebi-o lanua, V. :
labant naves, roU^ 0. : littera labat, is unsteady,
0. : tarda trementi Oenua labant, sink, V. : egress!
labant vestigia prima, V. — F i g., to wavers be un-
stabU^ be undecided^ hesitate: scito, labare meuro
consilium : labamus mutamusque sententiam : ap-
paruit labare plebis animos, L. : labantes consilio
patres, H. : socii labant, waver in fidelity^ L. : ex
nimiS mentem pietate labare Sensit, 0. : memoria
labat, becomn weak, L. : acies labantis restituere,
Ta. — To Unk^fali to pieeeiy go to rtUn : omnis rei p.
partis labantis confirmare : labante egregi& quon-
dam disciplinft, L. : cum ree Troiana labaret, 0.
1. labor, lapsus, I (labier, H.), dep, [2 LAB-],
to glide, tlide^ move, dip, Jtoat^pass, flow : Per sintLs,
infold*, 0.: Ille inter vestis et levia pectora lap-
sus Volvitur, v.: Ut rate feliti |)icata per aequo-
ra labar, 0. : sidera, quae varra rutione labuntur:
Labere, nyrapha, polo, /rom heaven^Vr. e mani-
bus custodientium lapsus, escaped, Cu. — To rink,
fall: Labitur exsanguis, V.: super terram, 0. :
in rivo: levi sanguine, slip, V.: pede lapsus,
Btumbling, H. : umor in genas Furtim labitur, H. :
Perque genas lacrimae labuntur, 0. : multa in
silvis Lapsa cadunt folia, V.: labentes oculos
condere, falling, 0. — F i g., to move gently, be led
insensibly, glide, pass, elapse : sed labor longius, ad
propositum revertar, am led: ad opinionem : in
vitium, H. : oratio placide labitur: labi soronum
sensit in artOs, 0. : nostro illius tabatur pectore
voltus, be lost, V. : Eheu fugaces Labuntur anni,
H. : lostris labentibus, V. : forte lapsa vox, Ta.
— To rink, incline, decline, begin to fall, go to ntin,
perish,' quibus de rebus lapsa fortuna accidat,
Rnu.ap. G. : equltem Romanum labentem excepit:
eo citius lapsa res est, L. : fides lapsa, 0. : lapsis
quaesitum oracula rebus,/or our ruined condition,
V. : hac spe lapsus, decrived in, Cs.— 7b fall into
error, be mistaken, err, mistake, commit a fault :
rex lugurthae scelere lapsus, S. : in aliqul re :
propter inpnidentiam, Cs. : in officio.
2. labor (old labos, T., S., Gt), Oris, m. [8
LAB-], kibor, toil, exertion: ingenium ab labore
proclive ad lubidinem, T. : quanto labore partum :
non interroissus remigandi, Gs. : res est magni
iaboris: ad incertum casum labor impenditur:
multum operae laborisque consumere: laborem
exanclare: se in magnis laboribus exercere: pa-
tieus laborum, S. : summi laboris esse, capable of
great exertion, Gs. : magni formica laboris, U. :
Tiotus suppeditabatur sine labore: quantum me-
ruit labor, lu. : numerentur labores, be vahied, lu. :
quae (loca) capere labor erat, a hard task, L. —
Drudgery, hardship, fatig^te, distress, trouble, pain,
suffering : ex eo quern capit Laborem ! T. : Mox et
fmineiitis labor additus, V. : secundis laboribus
pubes crevit, ttueetmful battles, H. : castronim labo-
res, lu. : Lucinae labores, V. : iaoimdi aoti labores :
labores soils, eclipses of the wmn, V. : lonae labores,
V. — Of plants : hunc perferre laborem, the work
of growth, V. — A work, product of labor : ita
multorum mensiam labor interiit, Gs. : Hie labor
ille domtls, V.: Polvcliti Multus, lu.— Person.:
Lab6s, Toil, the genius of toil, V.
labdrlfer, fera, Ut\xm,a^. [2 labor +1 FER-],
labor-bearing, toil-enduring : iuveucus, 0.
labdrioae, adv. with eomp. and sup, [laborio-
sus], laboriously, with fatigue: est alcm laborioee,
it goes hard with, Ot : docere laboriosius : laborio-
sissime acousare.
laboridsus, <xdj. with eomp. and itq>, [2 laborl,
full of labor, laborious, toilsome, wearisome, dim-
cult, troublesome : deambulatio, T. : nihil laborio-
sius : op>erum laboriosissimum, L. : fabula, hard
to enact, T. — Inclined to labor, laborious, industri-
ous : aratores laboriosissimi : cohors Ulixei, H. —
Troubled, harassed : quid enim nobis duobus la-
boriosius ?
labord, &vi, fttus, Sre [2 laborj, to labor, take
pains, endeavor, exert onesdf, strtve: ne labora,
T. : sibi : frustra laboret Ausus idem, H. : in spem,
O. : quid est, in quo se laborasse dicit ? in durft
humo, 0. : in omni gente, in behalf of, lu. : pro
salute meft : laborabat, ut reliquas civitates adiun-
geret, Gs. : id laborare, ut deberent, etc., S. : at
honore dignus essem, laboravi : te ut miretur tur-
ba, H. : et sponsio ilia ne fieret, laborasti : quern
perspexisse laborant, H. : si sociis fidelissimis pro-
spicere non laboratis : brevis esse, H. : ne quae-
rere quidem de tantfi re, N. — With ace., to work
out, work at, produce by toil, elaborate, form, make,
prepare, cultivate: quale non perfeotius Meae la-
borarint mantis, H. : Arte laboratae vestes, V. : la-
borata Geres, bread, V. : frumenta oeterosque f mo-
tfls, Ta. — To suffer, labor under, be oppressed, be
afflicted, be troubled: sine febri : e dolore, T. : ex
pedibus : ex renibus : ex inscientift : ex aere alie-
no laborare, be oppressed with debt, Gs. : a re fm-
mentaria, Gs. : laborantes utero puellae, H. : ho-
rum morborum aliquo : pestilentiA laboratum est,
L. — To grieve, be in trotMe, be vexed, be concerned,
be solicitous, be anxious: nihil laboro, nisi ut salvut
sis : sponsio ilia ne fieret laborasti : de quibus ego
antea laborabam, ne, etc. : his de rebus eo magis
laboro, quod, etc. : tu& causa : Neglegens ne qui
populus laborat, H. : in re familiari : in nno, I e.
love, H. : cuius manu sit percussus, non laboro, do
not concern myself, — To be in distress, be in di^
culty, undergo clanger: suis laborantibus snccur-
rere, Gs. : laborantibus suis auxilio fore, S. : at
utraque ( triremis ) ex concursu laborarent, Cs. :
cum luna laboret, is eclipsed: laboranti sucoarrere
lunae, la. : Silvae laborantes, groaning, H.
Digitized by
^oogle
labos
455
lacrima
Uboi^ Oris, see % Ubor.
1. labnun, l, fi. [1 LAB-], a Hp: apes, in la-
bris PUtonis oonsedisse : discidit labrum, T. : sa-
perius, the upper lip^ Cs. : (poculis) labra admoTe-
re, V. : Ubra incana situ, 0. : CJompressig labris,
H. — Pro V. : priinis labris gustasse physiologiam,
1o have got a amaUering of, — An edge^ margin^
brim : summae fossae labra, Cs. : interiore labro
(fossae) munim obiecit, L.
2. Iftbrum, I, n. fS LV-], a basin, tub, bathtub,
9at: labrum si in balineo non est: aSna, V.: mai^
morea duo labra ante fomicem posuit, L. : spumat
plenis Tindemia labris, in the full vats, V. : labra
Dianae, 6aM, 0.
lafarnsoBt fte,/., the wild vine: SiWestris, V.
labyiinthena, a<^'^ labyrinthine, intriccUe : fle-
ZU8,Ct.
labyrlnthas, f, m., = Xafivptv^oi, a labyrinth,
building with winding pasaages. — E s p., that built
by Daedalus, near Onassus, in Crete, V., 0., lu.
lao, lactis, n., milk: nutricis : lacte vesci, S. :
lacte vivere, Cs. : lactis Cantare rivos, H. : lac
pressum, cheese, V. : coactum, 0. : Qui plus lactis
quam sanguinis habet, of tender age, lu. — A milky
juice, milk ( of plants ) : herbae nigri cum lacte
▼eneni, Y. : herlMirum, 0. : cetera lactis erant, i. e.
white, 0.
Zaaoaena, ae,/., ac^., Spartan, Zaeedcumofiian:
▼irgines, Poet ap. C. ; V. — As md)st., a Spartan
woman, C, V.
laoer, era, enim, atff. fS LAC-], mangled, lacer-
ated, torn : corpus, L. : Deiphobum lacerum cru-
deliter ora, mutilated, V. : funus, mangled corpse,
V. : laoerum oomu caput, i. e. deprived of a horn,
0. — Rending, lacerating: morsus, 0.
laoeratio, dnis,/. [laoero], a tearing, rending^
mangling^ laceration, mutHatum : corporum, L. —
Flur.: genarum.
laoema, ae,/. [S LAG-], a cloak worn over the
toga, hooded shawl, laeema, travelling-cloak, milita-
ry doak: cam nullis nee Oallicis nee lacemft:
caput obecurante laoemft, EL : scissa, lu. : nostra
facta mauu, 0.
laoamatnSy adj. [laoema], wearing a lacema,
doaied: arnica, lu.
laoero, IvI, Wus, are pacer], to tear to pieces,
mangle, rend, mutilate, Uuirate: Quin laceres quem-
quam nacta sis, T. : lacertum Largi : membra
aUena, lu : tergum Tirgis, L. : Quid roiserum la-
oeras f V. : ferro, H. : Lacerari morsibus saevis
canum, Ph. — To break up, wreck, shatter: navem
Ulizis, 0. : navts, L. — To waste, plunder : orbem,
lu. — F I g., to wound, hurt, distress, torture, pain,
o^ltd.* intolerabili dolore lacerari : fame, 0. : mens
me maeror lacerat — To ruin, destroy, dissipate,
squander, waste: patriam scelere: pecuniam : bona
patria manu, ventre, S. — To ^sensure, tear to pieces,
dander, asperse, abuse, rail at: invidia, quae solet
lacerare plerosque : laceratus probris tribunus, L. :
me vosque male dictis, S.
lacerta, ae,/., a lizard: virides, H., 0., lu. —
P r o V. : Unius sese dominum fecisse lacertae, i. e.
of the smallest home, lu. — A sea-fish
lacertosUB, adj, [ 1 laccrtus], muMru^r, brawny,
powerful: ceiituriones: coloni, 0.
1. laoertUB, I, m. [2 LAC-], the muscular part
of the arm from the shoulder to the elbow, upper
arm: subiecta lacertis Bracchia sunt, 0. — An
arm (esp. as brawny, muscular) : nam scutum in
onere non plus numerant quam lacertos : lacertos
Impouere coUo, 0. : adducto lacerto, V. : secto re-
quiem sperare lacerto, lu. — Of bees : aptant lacer-
tos, i. e. make trial of, V.—Fig., musde, strength,
vigor, force : in Lysia saepe sunt lacerti : arma
Caesaris Augusti non reaponsura lacertis, H.
2. lacertaa, I, a limrd, Y.—A sea-fish, lu.
laoesBO. Ivi, itus, ere [lacio (obsol), 1 LAa],
to excite, provoke, challenge, exasperate, irritate:
ferro vinim : virum voce, V. : me amabis et scripto
aliquo lacesses, i. e. force me to write in return: si
non lacessisset prior, T. : hostis proelio, i. e. assail,
Cs. : te iniuria : Saguntini nee lacessentes nee la-
cessiti, L. : leonem, H. : aera Sole lacessita (i. e.
percussa radus solis), struck with the sunbeams*
glitter, V. : taurus ventos lacessit ictibus, tosses
defiance, V. — To urge, arouse, excite, stimulate,
shake, move: ad philosophas scriptiones: ad pug-
nam, L. ; aurigae manibus lacessunt Pectora plau-
sa cavis, pat their breasts, V. : bella, V. : deos (pre-
cibus), importune, H. : pelagus carina, defy, H.—
To callfortJi, arouse, produce : sermones: ferrum,
V.
ZaacheaiBy is, /., = KaxmQ, one of the three
Fates, 0., lu.
laoinia, ae, / [ 8 LAa ], a lappet, flap, edge,
hem: illud genus obtinent, atque id ipsum laciuia,
by the hem, i. e. hardly at all.
Laoo or Laoon, Onis, m., = A4K«v, a Laco-
rdan, Lacedaemonian, Spartan, C, H., 0., N,, L. :
fulvus, i. e. the Spartan dog, H.
Laoonicaa, adj., = Aokcui/ucoc, ofLaeonia, La-
conian, Lacedaemonian : ager, L. : purpurae, H.
As subst. n. (sc. balnium), a sweating-room, sweat
ing-bath.
Iiaodnls, idis, / adj., = Aacwvcc, Laconian,
Lacedaemonian : mater, 0.
lacrima (old, laoruma), ae,/., a tear: cito
exarescit lacrima : lacrimam dare ignoto, shed a
tear for, 0. : homini lacriraae cadunt gaudio, he
sheds tears of joy, T. : lacrimis oculos suflfusa ni-
tentls, her eyes moistened with tears, V. : neque
Digitized by V^OOQ IC
lacrimabilis
456
laetltia
prae racrimis iam loqui possum, cannot speak for
tears: lacrimas vix ten ere, res/ratn ; multis cum
lacrimis obsecrare, Gs. : lacrimis opplet os lotum
sibi, T. : lacrimas mitte, away toith tearSj T. : lacri-
mas profundere: ciere, to catue tojlow^ V. : lacri-
mas excussit m\h\^ forced from mc, T. : quis talia
fando Teraperet a lacrimis, V. : his lacrimis vitam
damus, (moved) by this lament^Y. — Pro v.: hinc
illae lacrimae, T. : inde irae et lacrimae, lu. — A
tear^ gum-drop (from plants) : Narcissi, V., 0.
lacrimabilis, e, adj. [lacrimal, worthy oftean^
lamentable^ moving y mournful : nil lacrimabile cer-
nit, 0. : gemitus, V.
laorimabundus, adj. [lacrimo], bursting into
tearSy L.
lacrimo (old, lacmmo), &vr, fttus, are [lacri-
ma], to shed tearSy weep: nequco quin lacrumem,
T. : Quid lacrumas? T. : lacrimans mater, in tears:
oculis lacrimantibus : Multa super natfi lacrimans,
V. — To bewaily lament: Num id lacrumat virgo?
T. : Lacrumo quae posthac f uturast vita, T. — Of
plants, to weepy dropy distil: mille locis lacrimavit
cbur, 0. : lacrimatae cortice myrrhae, 0.
lacrimosuB, adj. [lacrima], full of tearSy tear-
fuly weeping : luraina vino (i. e. oculi), 0. — Caus-
ing tearSy moving to tearSy lamenicibhy doleful:
fumus, H., 0. : Troiae funera, H. : po^mata, H. :
voces, plaintivey V.
lacrimula, ae, dim. pacrima], a little tear, tear-
let : una falsa, T. : lacrimulara videre.
lacruma, see lacrima. lactana, P. of 1 lacto.
lactens, adj. [P. of ♦ lacteo from lac], taking
milky suckling : Romulus: vitulus, 0. : hostiae, L.
— As subst. : lactentibus rem divinam facere, L. :
viscera lactentia, i. e. sucklings, 0. — Yielding milk,
full of milk: uber, L. — MUh/y sappy , juicy : sata
teneris lactentia sucis, O. : (annus) lactens Vere
novo, i. e. tender y juicy y 0.
lacteolus, adj. [lac], milk-white: puellae, Gt.
lacteaco, — , — , ere, inch. [♦ lacteo], to turn
to milk : cibus matrum lactescere incipit
laoteus, adj. [lac], of milky milky, full of milk:
umor, 0.: ubera, V. — MUk-whitCy milk - colored,
milky : colla, V. : circus, the Milky Way : via, 0.
1. (laoto, — , — , fire) [lac], to give milk, give
suck. — Only P.praes,: Ubera lactantia, 0.
2. Iact5, avi, — , are, freq, [lacio; 1 LAG-], to
allurCy wheedlcy flatter, dupe, cajole : animos, T. : me
amantem, T.
lactuca, ae,/. [lac], lettuccy H.
lacuna, ae, /. [lacus], a ditchy pity hoUy pooly
pond: cavae, V. : tenet ima lacunae salix, 0. : cae-
cas lustravit luce lacunas. — F i g., a gap, void, de-
fect, want : rei familiaris : in auro.
laconar, Sris, n. [ lacuna ], a wainscoted and
gilded ceiling, panel-ceiling, ceiled roof : aureom
Mea in domo, H. : gladium e lacunari demitti ius-
sit. — P r o V. : spectare lacunar, i. e. be unobservant,
lu.
laciino, — , — , are [lacuna], to panel, chequer,
0.
lacunoBUS, adj. [\&cuu&]yfull of hollows: nihil
lacunosum, no gap.
lacus, Qs, m. [2 LAG-], an opening, hoUoWy lakcy
pondy pool (of living wator) : apud ipsum lacum
Est pistrilla, T. : Albanus : ad spurcos lacQs, lu. :
lacu Fluviua se condidit alto, in the watery V. :
Quo te cumque lacus Fonte tenet, thy body of
water, V. — A reservoir, tank, cistern (for storing
water) : lacQs sternendos lapide locare, L. : a fur-
no redeuntes lacuque, H. — Pro v.: siccus lacus,
i. e. something useless, Pr. — A bcuin, tank, tub, vat,
reservoir : de lacubus proxima musta tuis, 0. : alii
tingunt Aera lacu, cooling-trough, V.: gelido la-
mina Tincta lacu, 0. — Fig.: quasi de musto ac
lacu fervida oratio, i. e. still in its fresh fervor.
laedo, 81, BUS, ere, to hurt, wound, injure, dam-
age : f rondes laedit hiemps, 0. : bominem vol-
nere, 0. : me dente, Ph. : robigine ferrum, V. :
collum, i. e. hang oneself, H. — F i g., to trouble, an-
noy, vex, injure, insult, offendy afflicty grievCy hurt :
quia laesit prior, T. : verba laedendi : iniuste ne-
minem laesit: Gaecinam periurio suo, attack: Pi-
sonem, rail at: nulli os, insult^ T. : tua me infor-
tunia laedunt, H. : quo numine lacso, V. : numen
deorum, H. : ego la^or, 0. — To break, violate, be-
tray : fidem : Laesft praenitere fide, H. : laeei te-
status foederis aras, V. : laesus pudor, 0.
laena, ae,/., = xXaTva, a woollen mantle, shawl,
cloaky v., G., lu,
laesio, Onis,/. [laedo], a hurting, injuring, per-
sonal attack,
laesus, P. of laedo.
laetabilis, e, adj. [ laetor ], joyful, glad, glad-
some: nihil: factum, 0.
laetans, autis [ P. of laetor ], joyful, glad:
animus.
laetatio, onis,/. [laetor], a rejoicing, exulta-
tion, joy : diutina, Gs.
laetatus, adj. [7'. of laetor], vnth joy, glad.
mentem laetata retor:*it, V.
laete, adv. with comp. \\tiQt\ia], joyfully, gladly,
cheerfully : auctorem exstinctum laete tulit : quo
faciant id laetius.
laetifioo, avI, &tus, &re [ laetificus ], to cheer,
gladden, delight : sol laetificat terram : Indus agros
iaetificat, i. e. fertilizes.
laetificus, adj. [laetus + 2 ¥AC-\ gladdening,
glad, joyful, joyous : vites, Enn. ap. C.
laetitda, ae,/ [laetus],^©^, exultation, rejoicing,
Digitized by V^OOQ IC
laetor
457
lamia
s
gladnenf pUoiure^ delight : magna lactitia nobis
est, quod, etc., S. : laetitia f lui : diem in lat'titi^
degere, spend joyfully^ T. : laetitiae dator, i. c.
Bacchus^ V. : comitia me laetitift extulerunt, have
transported: laetitiaro capere oculis, en/oy ; altera
circensis turbae, outbreak of joy, L. : Ut banc lae-
titiam nee opinanti primus obicerem domi, this
cause ofjoy, T. : omnibus laetitiis laetus, Po6t. a p.
C. : torpor expellit ex omni pectore laetitias, Ct.
— P e r s o n. : vana, 0.
laetor, atus, irf, dep. [ laetus ], to rejoice^ feel
joy, be joyfvl^ be glad : nuptiia, T. : bonis rebus :
pueri fato, 0.: iuvenis specie, lu. : in omnium
gemitu: de communi salute: ex perfidia laetati,
S. : etiam quod laetere habeo : illud mibi laetan-
dum video, quod, etc., because that : laetandum puto
casum tuum, S. : Istuc tibi ex sententia tua obti-
gisse laetor, T. : quae perfecta esse laetor : Alci-
den me Acoepisse, V. : se laetari, quod eftugissem,
etc, : incolumis laetor quod vivit, H. : nee veterum
memini laetorve malorum, V.
laetoo, adj, with comp. and «#/>., joyful^ cheer-
W, fflady gay, joyous^ rejoicing, happy, pleased, de-
lighted, full of joy : Laetus est nescio quid, T. :
alacres laetique: ludi laetiores: dies laetissimi:
servatam ob navem, V, : de arnica, T. : laborum,
V. : f ratri obtigisse quod volt, T. — Cheerful, ready,
willing^ eager : scnatus subplementum etiam lae-
tus decreverat, S. : Vela dabant laeti, gladly, V. :
fatebere laetus Nee surdum esse, etc., lu. — De-
ligfUifig, taking pleasure : Et laetum ^quino san-
guine Concanum, H. : munere, 0. : plantaribus
horti, lu. : classis pracdft, satisfied, L. : Glande
sues, filled, V. — Giving joy, conferring delight,
plecuing, pleasant, gratefiU, prosperous, beautiful,
ehanning: omnia erant facta laetiora: vitium
laetissimi fnictQs : si laeta aderit Venus, propi-
tious, H. : saecula, V. : vite quid potest esse fructu
laetius ? : pabulum, L. : colles f rondibus laeti, Cu. :
pascua, fertile, H. : lucus laetissimus umbrae, V.
— Plur. n. as subst. : Sollicitum aliquid laetis in-
tervenit, prosperity, 0. — Of style, rich, copious,
agreeable: genus verborum.
laeva, ae,/. [laevus], the left hand {bc, roanus) :
petit dextra laevique Serestum, V. : Cognovi cli-
peum laevae gestamina nostrae, 0. — 7%« left side,
left (sc. pars) : Laevam cohors petivit, V. : laevam
pete, go to the left, O. — AbL as cuiv., on the left
side, on the left: dextra montibus, laeva amne
saeptus, on the left, L.
lae've, adv, [laevus], left-handedly, awkwardly:
non laeve, cleverly, H.
laevlBk laevitas, Bce 2 levis, 2 IgviUls.
laevus. adj., = Xoioc* left, on the left side :
manus : auris, 0. : Pontus, to the left, 0. -.iter, V.:
habena, 11. : laeva parte, on the left, 0. — As subst.
n., the left : fleximus in laevum cursQs, O. : In
laevum conversus, lu. : in laeva Italiae flexit iter,
L. : Laeva tenent Thetis et Melite, the left, V. —
Xcut. as adv., on the left : Intonuit laevum, i. e.
propitiously, V. : laevum extendere comas, lu. —
F i g., awkward, stupid, foolish, silly: mens, V.: o
ego laevus, H. — Of ill omen, unfavorable, incon-
venient, unfortunate, unlucky, bad, pernicious : Si-
rius laevo contristat lumine caelum, V. : Teque ncc
laevus vetat ire picus, H. : Numina, unfavorable
gods, hostile deities, V. — In the language of augurs,
fortunate, lucky, propitious (because the augur
faced the south, and the east or propitious side
was on the left ; see sinister) : omina : tonitru, O.
laganum, I, n., a cake of flour and oil (eaten
by the poor), H.
lageos, I|/-, = Xdycioc* a species of vine, V.
lagoena and lagona (not lagSna), ae, /., =
\ayyvoQ, a vessel of earthenware with rounded
body, Iiandies, and narrow neck, flask, flagon, bot-
tle: inanes: fracta, H., lu.
lagois, idis,/., = Xaymg, a kind of bird, heath-
cock, grouse : peregrina, H.
lagona, see lagoena.
lama, ae,/. [2 LAO-], a slough, bog, fen: Viri-
bus uteris per lamas, H.
lambo, — , — , ere [ 1 LAB-], to lick, lap,Xouch :
hi canes, quos tribunal meum vides lambere : la-
gonae coUum, Ph. : manQs, 0. : crustula, lu. : vol-
nera, V. — To flow by, wash, bathe, lick, play upon :
quae loca Lambit Hydaspes, washes, H. : Aetna
Attollit globos flammarum et sidera lambit, V. :
Cluviam,/on(i/M, lu.
lamenta, drum, n. [1 CAL-], a wailing, moan-
ing, weeping, lamentation, lament: velle mortem
suam lamentis vacare: lamentis lacrimisque ex-
tinctos prosequi, L. : lamenta ac lacrimas ponunt,
Ta. : in lamentis luctuque iacSre : Lamentis gemi-
tuque Tecta fremunt, V.
lamentabilia, e, cuij. [lamentor], mournful,
lamentable, full of sorrow: vox: mulierum com-
ploratio, L. : regnum, V. : tributum, deplorable, 0.
lamentatio, 6nis, /. [ lamentor ], a wailing,
moaning, weeping, lamenting, lamentation: lugu-
brls: cotidianae lamentationes virginis: multia
cum lamentationibus.
lamentor, Stus, arl, dep. [lamenta], to wail,
moan, weep, lament: praetor ceteras, T.: audic-
bam lamentari uxorem. — To bewail, lament, be-
moan: matrem mortuam, T.: vita, quam lamentari
possem: ad lamentandam tanti imperi calamita-
tem : non apparere labores Nostros, H.
(lamentum, l, n,), see lamenta.
lamia, ae,/., =X4^ia, a witch, sorceress, vam-
pire : lamiae vivum puerum extrahere alvoi, H.
Digitized by V^OOQIC
458
lanlsta
lamina or lammlna or lanma, ae,/, a thin
alice^ plcUty leaf^ layer^ lamina : cum lamina esset
inventa : tigna laminis clavisque religant, Gs. :
aenea, L. : Laminae ardentes, red-hot plcUes (for
torture) : candens, H. — A blade : argutae lamina
serrae, V.: Lamina dissiluit, the blade of the mjoord^
0. — Money^coin: argenti, 0. : i\i\vA^ a gold piece^
0. : inimicus lamnae,/o« to moneys H. — The tender
shell of an unripe nut^ 0.
lampaa, ftdis,/., = Xa/iiract « %^, torch, flam-
beau: iulatae lampades, Att ap. G. : argenteus
Gupido cum lampade : Salmoneus lampada quas-
sans, v. : coruscae, torches^ 0. : aenea, lamp^ lu. :
praecinctae lampades auro, 0. : Phoebeae lampa-
dis instar, the sun^ V. : cum prima lustrabat lam-
pade terras dies, early davon^ V.
lamyruB, I, m., a Bea-fith (unknown), 0.
lana, ae, /., wool : quid lanae abstulerit ? : la-
nam trahere, lu.: Ian as ducere, spin wool^ 0.: lanas
tingere murioe, dye^ 0. : lanam f ucare veneno, V. :
medicata f uco, H. : aurea, the golden fleece, 0. :
Tenuia lanae vellera, i. ^.fleecy chuda, V. — P r o v. :
rixari de lanft caprinft, i. e. dispute about trifles^ H.
— A working in wool^ winning : lanft ac telft vio-
tum quaeritans, T. : Lucretia lanae dedita, L. :
lanam facere, 0. : Te lanae . . . non citharae de-
cent, H.
lanatUB, adj. [lana], bearing wooly woolly: anl-
malia, lu. — Plur.f. as subst.^ sheep, lu.
lanoea, ae, /., a Spanish lance, ligfU spear,
lance, spear: lanceiis portare, S. : lata, i. e. with a
broad head, V. : duas lanceas dextra praeferens,
Cu. : miles lanceis adsultans, Ta.
lanoes, see lanx.
lancino, — , atus, are, to squander, dissipate:
bona lancinata sunt, Ct.
laneus, adj. [lana], wooUen, of wool: pallium :
inf ula, V. : effigies, H. — F i g., soft as wool, velvety :
latusculum, Gt.
languefaclo, — , — , ere [ langueo+facio], to
makefaifit, weary: excitatos.
languens, entis, adj. [ P. of langueo ], faint,
weak, feeble, inert, powerless, inactive, languid: in-
citare languentis: manus, 0.: vox: hyaciiithus,
drooping, V. : cor, heavy^ Ct.
langueo, — , — , ere [ LAG- ], to be faint, be
weary, be languid: nostns languentibus, Cs. : e
via, to be fatigued: per adsiduos motQs, to be
wearied, 0. : Inachia minus ac me, H. : flos lan-
guet, droops, Pr. : tristi languebant corpora morbo,
were faint, V.—F \ g., to be languid, be dull, sink,
be heavy, be listless: languet inventus: nee earn
solitudinem languere patior, pass in idleness :
paulolum, to be without ^ergy, S. : recursus Lan-
guentis pelagi, i. e. ebbing, V.
langaesoo, gul, — , ere, inch [langaeo], to be-
come faint, grow weak, sink, be enfsMed: corpore
languescit: luna languescit, u oMcurecf, Ta.: cam
flos Languescit moriens, droops, V. : Bacchus in
amphora Languescit, mellows, H. : Nee mea Ian-
guescent corpora, languish, 0. — Fig., to grow
languid, become listless, sink, decline, decrease : con-
sensus populi, si nos languescimus, debilitetur
necesse est: crescunt ignisque dolorque, Langue-
scunt iteruro, 0.
langulde, adv. [ Utnguidus ], faintly, /eebly^
slowly, spiritlessly. — Only comp. : languidius m
opere versari, Cs. : dictum languidius.
languidulos, adj., somewhat feeble: somnas,
of faintness, Ct
langoidus, adj. with comp. [LAQ-Xfaint, weak,
dull, sluggish, languid : vino languidi : labore et
aestu, S. : uxor, languishing, lu. : boves Collo tra-
hentes languido, H. : flumen, sluggish, H. : aqua,
L. : aura Noti, gentle, 0. : hostes languidioribus
nostris vallum scindere, while our troops grew
weaker, Cs. : vina, i. e. more mellow, H. — WecUceiu
ing : voluptates. — Fig., faint, feeble, powerless,
inactivej listless, sluggish: senectus: languidiores
facti sumus: animus, Cs.: languidiore studio in
causft esse : nihil languidi neque remissi pati, S. :
quies, V.
languor, oris, m. [LAQ-], faintness, feebleneea^
weariness, sluggishness, languor, lassitude : me de-
ambulatio ad languorem dedii, has fatigusd, T. :
corporis: IfLnguore mill turn periculum augetur,
Cs. : ficto languore, feigned illness, 0. : aquosua,
dropsy, H. : Languorem peperit cibus imperfectus,
lu. — ^F i g., dullness, apathy, inactivity, Ustlessness :
exspectatio quantum adferat languoris animis:
bonorum : amantem languor Arguit, melancholy,
H.
1. laniatus, P. of lanio.
2. lanlatUB, Qs, m. Ranio], a tearing in pieces,
lacerating : ferarum. — F i g., anguish, remorse, Ta.
(lanlcium), see lanitium.
laniena, ae,/. [lanius], a butcher* s staU, L.
lanificuB, adj. [lana +2 FAC-I, that works m
vDool, spinning, weaving : ars, 0. : rarcae, lu.
lanlger, gera, gerum, adj. [lana+GES-l, looo^
bearing, fleecy: pecus, Att ap. C. : greges, V. — As
subst. m. : effetus, a ram, 0. : timens, a lamb. Ph.
lanlo, ftvl, fttus, ftre [lanius], to tear in pieces,
rend, mangle, lacerate : hominem : oorpora a f eris
laniata: lanianda viscera praebere, L. : vestero,
0. : laniatus corpore toto, V. : Lavinia roseas
laniata genas, V. : comas, 0. : flamina mundum
laniant, O. — F i g. : laniarunt carmina linguae, 0.
laniata, ae, m., a trainer of gladiators, fencing-
matter: clemens: regia verba lanistae, lu. — An
Digitized by V^OOQIC
lanitium
459
Lar
meiieTf tnMHgatar^ offiiator^ ringleader : acieSf lani-
8ti Cicerone, dimicantes: lanistis Aetolis dimi-
care, L.
lanitium (lanio-), I, n. [lana], 1000/, V.
lanius, I, m. [3 LAC- J, a butcher : ab lanio
cultro adrepto, L.
lantama ( not l&terna ), ae,/, = XafAVTrip, a
lantern^ lamp, torch : linea : caulis olere Lanter-
nam, lu.
lantemarlua, I, m. [lanterna], a lantern-bearer,
guide: Catilinae.
lanugo, lois,/. [lana], 1000% finance, dbum;
flayens prima lanugine malas, V. : dubia, 0. : te-
nera, V.
lanx, lands,/. [8 LAC-], a plate, platter, charger,
dieh : in filicatis lancibas : caelata, 0. : oneratae
lances, V. : rotundae, H. : squilla distendat pectore
laooem, lu. — Of a balance, a ecale : cum in alteram
lancem animi bona inponat, in alteram, etc. : duas
aequato examine lances Sustinet, V.
lapathum, l, n. ( H. ) and lapathus, I, m.
(Lucil. ap. C), = Xaira^ov, eorrd.
lapicnda, ae, m. [lapis + 2 SAC-], a quarryman,
etofie-cutter, L.
lapicidinae, arum,/ [lapicida], etone-^ttarries.
lapidat, see lapido.
lapidatio, dnis, /. [ lapido ]; a throwing of
ttonee, atoning: magna, fall of atones: lapida-
tiones persaepe vidimas.
lapidator, dris, m. [lapido], a thrower ofatonea,
lapideus, acfj. [lapis], of atone, conaiating of
atonea, atone- : fornices, S. : imber, a ahoioer of
atonea : murus, L.
lapido, avl, fttus, ftre [lapis], to atone, throw
atonea; class, only 8d pera. tmpera., it raina atonea :
de caelo, L. : imbri, L. : quod de caelo lapidatum
eeset, L. — F. neut. as auhat. : propter de caelo la-
pidatum, L.
lapiddaus, adj. [lapis], yWtf of atonea, atony:
montes, O. — Hard aa atone, atony: panis, H. :
coma, V.
lapiUus, I, m. dim, [lapis], a little atone, pebble :
lapillos Tollunt (apes), V., 0. — A voting pebble,
baUot (white for acquittal, black for condemna-
tion) : nivei atrique lapilli, 0. — A precioua atone,
gem, jewel: inter niveos yiridesque lapillos, i. e.
pearla and emeralda, H. : Libyci, biia of Nttmidian
marble, H.
lapis, idis, m., a atone: undique lapides in
murum iaci ooepti sunt, Cs. : eminus lapidibus
pugnare, S. : lapides omnis flere ac lamentari
ooegisses : Ossa lapis fiunt, 0. : bibulus, ptimice-
atoMj V. : Parius, Parian marble, V. : lapides va-
rios radere, moaaiCf H. : lapide diem candidiore
notare, to mark aa a lucky day, Ct.— As a term
of reproach : i, quid stas, lapis ? Quin accipis ? T.
— A monument to mark diatanee, mile-atone (at
intervals of 1000 paces): sextus ab urbe lapis,
0.: intra vicensimum lapidem, L. — The auction-
eer^a atone at a alave sale, platform : praeter duoa
de lapide emptos tribunos. — A landmark^ boun-
dary-atone: sacer, L. — A grave-atone, tomb-atone:
his scriptus notis, Tb. : ultimus, Pr. — A precioua
atone, gem, jewel, pearl : gemmas et lapides, H. :
clari lapides, U. — A atatue: lovem lapidem iura-
re, the atatue of Jupiter: albus, a marble table,
H.
lappa, ae,/^ a bur, V., 0.
lapaio, onis,/ [2 LAB-].— Prop., a eliding;
hence, f i g., readineaa to fall.
lapao, — , — , kve^freq. [1 labor], to alip, alide,
fall: in sanguine, V. : lapsantibus equis, Ta.
1. lapsus, P. of 1 labor.
2. lapsus, Qs, m. [2 LAB-], a falling, fall, alip-
ping, eliding, gliding, running, flowing, flight:
equi lapsu iacens, V. : lapsQs Teciorum adsiduos,
lu. : locus recenti lapsu terrae abruptus, a land-
alide, L. : (stellae) certo lapsu spatioque feruntur,
eourae: medio volvuntur sidera lapsu, V.: volu-
crium lapsus, flight : celeri per aCra lapsu, O. :
rotarum, i. e. rolling wheela, V. : morari fluminum
lapsOs, H.— Fig., a failing, error, fault: ab orani
lapsu continere temeritatem, i. e. refrain from
blundering credulity: populares multi variique
lapsQs, waya of loaing popularity.
laqueazia, ium, plur. n. [laqueus], a panelled
ceiling, fretted roof: aurea, V.
laqueatus, adj. [ laqueus ], panelled, fretted,
ceiled in panels : TecU, H. : tectum pulcherrime :
templum auro, with gilded panda, L.
laqueus, I, m. [1 LAC], a noose, anare : saxa
laqueis vinciebat, S. : laqueia falces avertebant,
Cs. : collum in laqueura inserere : inicere laqueum,
throw upon, L. : laqueo gulam fregere, strangled,
S. : Fortunae Mandare laqueum, bid go and be
hanged, lu. : laquei, quos callidua abdidit auceps,
0. : laqueis captare feras, snares, V. : raetuit acci-
piter Suspectos laqueos, H. ; dabit in laqueum
vestigia, step into a anare, lu.— Fig., a snare, gin,
trc^ : Non mortis laqueis expedies caput, H. : iu-
dici laqueos declinans : laquei Stoicorum, aubtU-
tiea: verbi laqueo capere.
Lar, Laris, m. ; plur. LarSs, um, rarely ium (L.)
[LAS-]. I. Plur., the goda of placea, protecting
deitiea, Larea (local tutelar deities): praestites,
guardian gods of the city, 0. : permarini, tutdar
deities of the sea, L. — Es p., the household goda,
guardiana of the houae, domeetie deitiea, Larea:
aedes Lamm : immolet porcum Laribus, H. : La-
ribus tuum miscet numen, H. — IL Sing, and plur.,
Digitized by V^OOQ IC
lardum
460
late
a hearth^ ?iouse^ dwelling^ houieholdy family, abode :
ante suos Lares familiarls, cd his very hearth:
Lar familiaris, C, S. : mutare Lares, H. : avitus
apto Cum lare fundus, H. : parvo sub larc, H. :
deserere larem, 0. : pelli lare, O. : avis in ramo
tecta laremque parat, a home^ 0.
lardum, f, n. [old Uridum ; cf. \apiv6g], cured
smne^s flesh, bacon, lurd: pingue, U., lu. : pinguia
larda, 0.
Larentalia, ium, n., a festival celebrated Dec.
2Zdy in honor of Larentia, nurse of Jiomulfts
and Remus, O.
Lares, see Lar.
large, adv, with eomp. [largus], abundantly,
plentifully, bountifully, liberally : large dare : par-
tiri praedam, L. : ligna super foco Large repo-
nens, H. : dare largius, T. : largius suo usi, S. :
potus largius aequo, H.
largifiouB, adj. [largu8 + 2 FAC-], bountiful:
Grando mixta imbri largifico, Pac. ap. C.
la'^gior, Itus, Irl, dep. [largusl, to give bounti-
fully, lavisJi, bestow, dispense, distribute, impart:
de te largitor, be generous with your oion, T. : bona
aliena, S. : alqd aliis : praedam munifice, L. : utri-
que fortuna regnum est largita: quidquid sola-
men bumandi est, Largior, V. : Gallis multa ad
copiam, Cs. — To give largesses, bribe: largiundo
pollicitando magis incendere, S. : largiendo de
alieno popularem fieri, L. — F iQ.,to grant, concede,
yield : plusculum amori : mihi, ut repuerascam.
largitas, atis, /. [largusl, abundance, bounty,
liberality : nimia, lavuhness, T. : tui muneris : quae
cum maxim& largitate (terra) fundit.
largiter, adv. [ largus ], in abundance, much :
apud civitates largiter posse, fiave great influence,
Cs. : auferre, H. — For comp., see large.
largitio, onis, /. pargior], a giving freely,
granting, bestowing, dispensing, generosity, largess :
largitio, quae fit ex re familiar! : largitione rede-
roit militum voluntates, Cs. : maximas largitiones
fecit, Cs. : civitatis, grant of citizenship : aequita-
tis, distribtttion: largitiones inde praedaeque, L.
— P r o V. : largitio fundum non habet, there is no
end of giving. — Bribery, corruption: per largitio-
nem mugistratiis adipisci : pemiciosa.
largitor, Sris, m. [largior], a liberal giver, be-
slower, granter, dispenser, distributor: pecuniae,
S. : minime largitore duce, liberal, L. — A spend-
thrift, prodigal : Lentulum largitorem non putat.
— A briber, giver of bribes : tribQs.
largitus, P. of largior.
largUB, adj. with comp. and sup., abundant,
copious, plentiful, large, much : viaticum : odores,
0. : largiore vino usus, L. : amicum Largiora fla-
gito, more, H. : fletus, floods of tears, V. : opum.
abounding in, V. — Giving abundantly, bountiful,
profuse, liberal: duo genera largorum, quorum
alteri prodigi, alteri liberales : largissimus esse :
ingenii fons, lu. : Spes donare novas largus, U.
Lars, Lftrtis [LAS-], the Etruscan title of the
elder son (opp. Aruns), C., L.
larva, ac,/, a mask, H.
laaanum, I, n., = \aaavov, a cooking-pot, H.
lasarpicifer (laserp-). fera, ferum, adj. [la-
serpicium (assafoetida)H- 1 ¥^K-\, producing assa-
foetida : Cyreniae, Ct.
lascnvia, ae,/. [lascivus], sportiveness, playful-
ness, frolicsomeness. Jollity : lascivift Diffluit, T. :
hilaritas et lascivia: per lusum atque lasciviam
currere, L. — Wantonness, licentiousness: quos li-
centia atque lascivia corruperat, S. : lasciviam a
vobis prohibetote, impious exultcUion, L.
lasoivio, — , — , Tre [lascivus], to be wanton,
sport, frisk, frolic : licet lascivire: agnus Lasci-
vit f ug&, wantonly frisks away, 0. : lascivieutes
pisces, L.
lasoivuB, adj. with comp. [LAS-], wanton, pet-
ulant, sportive, playful, frolicsome, roguisli: ca-
•pella, V. : pueri, H. : tenero lascivior haedo, O. :
iiederae, luxuriant, H. : verba, sportive, H. — Licen-
tious, lewd, lustful, O., Ta., Cu. — Fig., of style,
licentious, luxuriant: illud lascivum, etc., lu.
lassitudo, inis,/. [lassus],/atn/n«M, weariness,
heanness, lassitude: militum, S. : nulla lassltudo
inpedire officium debet: nostros vires lassitudine
deficiebant, Cs.
laaso, fivT, fttus, are [ lassns ], to make faint,
tire, weary, fatigue, exhaust: laevam lassaverat,
Cu. : in molli lassor htLvenSi, fatigue myself, 0.:
lassata gravi bracchia massa, lu.
lassolaBi ac(J. dim. [lassus], worn out, weary^
Ct
laBBUS, culj. [LAQ-], faint, languid, weary, tired,
exhausted: animus, T. : ab equo indomito, H. :
marris ac yomere, lu. : lassus maris et viarum,
H. : FrucUbus adsiduis lassa humus, exhausted,
0. : verba onerantia lassas aurls, H. : collum,
drooping, V.
late, adv. with comp. and sup. [1 latiis], broadly,
widely, extensively : populus late rex, V. : victrix,
H. : latius quam caedebatur ruebat (murus), L. :
possidere latius (agros), 0. : ager latissime conti-
nuatus : quam latissime possint, ignes faciant, N.
— In phrases with longe, on all sides, far and
wide, everywhere.' late longeque diffusus: omni-
bus longe lateque aedificiis incensis, Cs. — Fig.,
widely, extensively : ars late patet : latius loquun-
tur rhetores, more diffusely : latius perscribere,
laith exaggeration, Cs. : latius uti opibus, mon
lavisMy, H. : sibi indulgere latius, to excess, lu. :
fidei bonae uomen latissime manat.
Digitized by V^OOQIC
latebra
461
latro
latebra, ae,/. [LAT-], a hiding-place, lurking-
hole, covert^ retreat : non invenio quae lat<'bra esse
possit, etc. — Usu. plur. : latebris aut saltibus se
eripere, Cs. : te in latebraa impellere: latebras
animae recludit, hidden seat of life, V. : teli late-
braa Rescindant penitus, i. e. cut out the arrow-
head, V. — F i g., a lurking-place^ hidden recess^ re-
treat: adhibuit etiam latebram obscuritatis : in
tabellae latebra: latebras suspitionum peragrare.
— A subterfuge^ ihift, doak, pretence, feigned ex-
ewe : latebram haberes : ne quaeratur latebra
periurio : latebras dare vitiis, 0.
latebroens, adj. with cmnp. [latebra], full of
lurking - holes, hidden, retired, secret: latebrosior
via : locus, L. : pumex, i. e. porous, V.
latens, entis, adj. [/*. of lateo], lying hid, hid-
den, concealed, secret, unknoum : saxa, V. : arbuti,
H. : rem latentem explicare definiendo: causae,
V. : flamma, 0.
latenter, adv. [latens], in secret, secrdly, pri-
vately : eflScere : amare, 0.
lateo, ul, — , 6re [LAT-], to lurk, lie hid, be
concealed, escape notice, shdk : in occulto : sub no-
mine pads bellum latet : non latuit scintilla inge-
ni: naves latent portu, H. — Pro v.: latet anguis
in herbft, V. : bene qui latuit, bene vixit, remained
in obscurity, 0. — To be hidden, be in safety, seek
shelter: in tutela ac praesidio bellicae virtutis:
Bub umbra amicitiae Roroanae, L. : tutft arce, V.
— To keep out of siglU, avoid a summons : frauda-
tionis causfi. — To be concealed, retnain unknovon,
escape notice: aliae (causae) latent, are obscure:
quae tantum accenderit ignem Causa latet, V. :
ubi nobis haec auctoritas tamdiu tanta latuit?:
Nee latuere doli fratrem lunonis, escape^ V. : nil
ilium latet, 0.
later, eris, m. [PLAT-], a brick, tUe, S., Cs., C. :
simplex laterum ordo, L.— Prov. : laterem lava-
re, wash a brick, i. e. labor in vain, T.
laterouluB, see latericulus.
laterioiua, adj. [later], made of bricks: turns,
Cs. — As subst, n., brickwork, Cs.
latericulus or laterculus, l, m. dim. [later],
a tUe, brick. — Sing, collect. : contignationem late-
riculo adstruxerunt, Cs.
(latema), see lantema.
latesoo, — , — , ere, inch, [lateo], to hide one-
self, be hidden : Hie Equus latescit, C. poet.
latex, icis, m., a liquid, fluid. — Rare in sing. :
Lyaeus, wine, V. : men, 0. — Plur. : latices simu-
latoe fontis Avemi, toaters, V. : Desilit in latices,
O. : occulti, hidden springs, L. : laticum honor, a
libation, V. : Palladii latices, oil, 0.
laatialia. e, adj., of Latium, Latin, 0.
laatiar, iris, n,, thefestivcU of Jupiter Latiarit.
Latiarla, e, adj. [for Latialis], of Latiwn:
luppittT.
latibulum, I, n. [LAT-], a hiding-place, lurk-
ing-hole, covert, den: ferae latibulis se tegant:
latibula occultonim looorum. — Fig., a hiding-
place, refuge: doloris mei.
Latinae, ftrum,/ [Latinusi (sc. feriae), the fes-
tival of the Latins, Latin holidays, Cs., C, L.
Latine, adv, [Latinus], in Latin, in the Latin
language: publice loqui, L. : scire, understand
Latin: reddere, trantlaJte into Latin, — In good
Latin, properly, degandy: pure et Latine loqui. —
In plain Latin, plainly, opetdy, outtpokefdy (cf.
Romano more): plane et Latine loqui: poscere,
lu.
Latinitaa, atis,/. [Latinus], imre Latin style,
Latinity: auctor Latinitatis. — In law, the civil
nghts of Latins (i. e. ius Latii).
LatinuB, adj, of Latium, Latin: genus, the
Romans, V. : lingua (opp. Oraeca) : (fabulae), in
Latin, T. : litterae, S. : nomen, Latin eitixenship,
C, S. : res, 0. — As subst. n. ; in Latinum ilia con-
vertere, the Latin language.
latio, Onis, /". [TAL-], a bearing, bringing:
auxili, a rendering of assistance, L. : suffragi latio,
a voting, L. : latio \e^s, proposal of a law,
latiBBlme, adv., sup. of late.
Iatit5, avi, fttus, Are,freq. [lateo], to be hid, be
concealed, lie hid, hide, lurk : latitans Oppianicus :
latitans aper, H.: rupe, 0. — To hide from legal
process: fraudationis causft.
latitudo, inis,/ [1 latus], breadth, vfidth: in
hac inmensitate latitudinum, longitudinum : fos-
sae, Cs. : beluae, L. : declivis, a broad slope, S. —
Breadth, extent, size, compass: possessionum. — A
broad pronunciation : verborum.
1. LatiuB, adj., ofLatium^ Latin^ Roman, 0.
2. latiuB, adv,, comp. of late.
latomiae, see lautumiae.
Latonigena, ae, m. and /. [Latona+OEN-],
child of Latona, 0.
lator, oris, m. [TAL-], a bringer: suffragi,
voter : legis Semproniae, proposer : rogationis, L.
latrana, antis, m. patro], a barker, dog, 0.
latrator, ons, m. [1 latro], a barker, dog, Y., O.
latratUB, Qs, m. [ 1 latro], a barking: apros
Latratu turbabis agens, V. : latratils edere, 0. :
latratibus Rumpuntur somni, lu.
1. latro, avI, atus, &re, to bark: si canes la-
trent : ne latret cania, H. : latrasse Dymantida,
i. e. has beeti changed to a dog, 0. : canino rictu,
lu. : Scit cui latretur cur solus obambulet ipse, 0.
— To bark at, bay: Senem, H. — To rant, roar,
bluster: latrant quidam orttores, non loquuntar:
Digitized by V^OOQ IC
latro
462
lando
Rumpei-is et latras, H. : multis latrantibus undis,
v.: Latrantem stomachum len i re, rojrin^, H. — To
hark at : Obprobriis digi^uin, H.
2. latro, ouis, m. [2 LV-].— Orig., a mercenary
8oldia' ; beiice, a freebooter, highwayman, robber,
footpad, bandit, brigand, L. : niultitudo latronura,
Ca. : viator a lutroiie occiditur : Cantabit vacuus
coram latrone viator, lu. : leges latronum esse di-
cuntur, etc. : latroiiis tehim, the hunter's dart^ V.
— Of a wolf. Ph. — A chessman, pawn : latronum
proelia, 0.
latrocinlum, I, n. [ latrocinor ], freebooting,
robbery, highway - robbery, piracy : apertum : do-
mesticuiu : latrociuium potius quam bellum : la-
trocini modo caeca militia, etc., L. : in latrocinio
comprehensi, robbery, Cs. : latrocinii imago, i. e.
the game of war (chess or draughts), 0.— Villany,
rogtteryy outrage : furtim et per latrociuia ad in-
peria niti, S. : latrocinium, non iudicium, futurum.
— A band of robbers : si ex tanto latrocinio iste
unus toUetur.
latrdoinor, — , ari, dep. [ 2 latro], to practise
freebooting, plunder, rob on the highway : inpune :
maritumi, alteri mercandi causA, alteri latroci-
u&mW, piracy.
latninoulUB, I, m. dim, [2 latro], a highway-
man, brigand: mastrucati latruncuU : Tbraces, L.
1. latUB, adj. with eomp. and sup. [ STER- ],
broad, wide, extensive: fossa: via: amnis latior,
L. : latissiraura flumeii, Cs.: rana bove latior, Ph. :
Moenia, V. : latos finis parare, Cs. : orbis, H. : ter-
rae, O. : Polypherai acies, wide eye, lu. : latus ut
ill Circo spa tic re, spreading t/ie toga wide, H. —
Broad, in breadth, extending (with expressions of
disuince) : fossae xv pedes, Cs. : palus non latior
pedibus quinquaginta, Cs. — As subst. n. : crcscere
in latum, in width, 0. — F i g., of utterance, broad,
— Plur. n. as subst.: cuius tu ilia lata imitaris,
broad pronunciation. — Of style, diffuse^ copious:
oratio latior.
2. latllBp eris, n. [PLAT-], the side,fiank:
cuius latus mucro petebat: lateri adcommodat
ensem, V. : si tetigit latus acrior, nudged, lu. : la-
teris dolore consumptus, pleurisy: lateris vigili
cum febre dolor, lu. : utiie tegam Damae latus,
walk besidCy H. : servi claudit latus, gives the wall
to, lu. : negotia circa saliunt latus, encompass, H. :
a senis latere numquam discedere, never leave his
gidff^ — The tide, body, person: latere tecto absce-
dere, unharmed, T. : Penna latus vestit, tenet, 0. :
fessum longft militia, H. — Of speakers, the lungs :
nobilitatus ex lateribus et lacertis tnis : legem
bonis lateribus suadere.— Of tilings, the side, flank,
lateral surface: terra angusta verticibns, lateri-
bus latior: latus unum castrorurn, Cs. : Illyricum,
coast, lu. : castelli, S. : turn prora avertit et undis
Dat latus, the ship's side, V. : ubi pulsarunt acres
latera ardua flucttls, 0. : Nudum remigio, H. — Of
an army, the flank, wing, side: equites ad latera
disponit, on the wings, Cs. : latere tecto abscedere,
with flank protected, i. e. safely, T. : latere aperto,
the flank exposed, Cs. : ne in frontem simul et la-
tera pugnaretur, Ta.: latere inde sinistro petit,
farther to tJu left, 0. : a tergo, a fronte, a lateri-
bus tenebitur, on the sides: ab utroque latere, Cs. :
ah latere adgredi, L. : ex lateribus ceteros adgre-
ditur, S. — F i e., the person, life : regi latus cinge-
bant, attached themselves closely, L. : lateri adhae-
rere gravem dominum, was pressing upon them, L. :
addit eos ab latere tyranni, the intimates, L.
3. latus, P. of fero.
latUBCOlum, I, n. dim, [2 latus], a little side:
luneum, Ct.
laudabilia, e, adj. with comp. [laudo], praise-
worthy, commendable, estimable, laudable : hone-
stura natur& est laudabile : oratores : nomen, lu. :
vitae ratio laudabilior.
landabillter, adv. [laudabilis], praiaeworlhUy,
laudably, commendably : vivere.
laudandus, cufj. [ P. of laudo ], praiseworthy,
glorious, commendable : (Miltiadis) ratio, N. : (ver-
sQs), 0. : continenter vixisse laudandum est
laudatio, onis, /. [laudo], a praising, praise,
commendation, eulogy, panegyric, encomium: tua,
eulogy from you: laudationes eorum, qui sunt ab
Homero laudati. — In a court, a favorable testi-
mony, eulogy: gravissima : falsa. — A funeral
oration, eulogy : est in raanibus laudatio, quam
cum legimus, etc. : mortuorum : matronanim, L.
— A laudatory address (from a province to the
Roman Senate, in praise of a retiring governor).
laudator, oris, m. [laudo], a praiser, eulogizer,
panegyrist: integritatis : laudatores voluptatis:
Derisor vero plus laudatore movetur, H. — In a
court, one who bears favorable testimony, a eiUa.
gizer, approving witness: ad hoc iudicium missu
— A eulogist of the dead, funeral orator : idem in
utroque laudator, L.
laudatriz, Icis,/. [laudator], she who praises:
vitiorum fama : Venus est mihi, 0.
laudatUB, adj. with sup. [P. of laudo], extolled,
approved, praiseworthy, esteemed, excellent : laudari
a laudato viro : artes : virgo laudatissima formae,
Dote, 0.
laudo, ftvi, atus, are [laus], to praise, laud, com-
mend, honor, extol, eulogize, approve: coram in os
te, to your face, T. : rationem : sententiam elus,
S. : laudantur exquisitissimis verbis legiones :
Agricolara laudat iuris peritus, extols his happiness,
H. : volucrem equum, praise for swiftness, lu. :
laudataque Ora lovi, 0. : depositum pudorem, ap-
prove, H. : Dumquam praestantibus viris laudata
Digitized by V^OOQIC
Ifturea
468
laze
mt permansio, etc. : in quo tuum oonsiliam lau-
dare: Extinxisse nefaa Laudabor, V. : quod viris
fortibua honos habitus est, laudo: lamne igitur
laudas, quod alter Ridebat, etc., lu. : te, cum isto
anirao es, laudare. — Colloq.: Sy. Nil pepercit.
De. Laudo, / am glad of it, T.— '/b eulogize, pro-
nounce a funeral oration over : alquein supremo
eius die. — To compliment^ dimuM with a compli-
ment, turn from : laudato ingentia rura, Exiguura
colito, V. : probitaa laudatur et ulget, lu.— ^ ckd-
duce, name, quote, cite, refer to: alquera rerum
Romanarum auctorem : auctores.
laurea, ae, /. [laureus], the laurel • tree : in
puppi navis enata, L. : spissa ramis, H. : factis
mode laurea ramis Aduuit, 0. — A laurel garland,
erovm of laurel, laurel branch, bay wreath (a sym-
bol of victory): in litteris, in fascibus insignia
laureae praeferre, Cs. : Phoebi, V.: laureft donan-
dus Apolliuari, H. : concedat laurea linguae: ge-
stata est laurea nobis, 0.
laureatus, adj. [laurea], crowned with laurel,
laureate, laurelled.' imago: fasces: litterae, an-
nouncing a victory (bound up with bay -leaves),
L. : tabellae, L.^Plur.f as tubtt. (sc. litterae), Ta.
laureola (lor-), ae, / dim. [ laurea ], a Hale
triumph : quod esset ad laureolam satis. — P r o v. :
loreolam in mustaoeo quaerere, i. e. to seek fame
in trijlea.
lanrens, adj. [laurus], of laurel, of bay-leaves,
laurel-: corona: in nitidft serta comft, 0.
laarlger, gera, gerum, adj. [ laurus + GES- ],
laurel - bearing, decked with laurel: Phoebus, 0.:
man us, Pr.
laums, I (abl. laurtl and lauro, H., O. ; plur.,
nam. and ace. laurus, V., Ct., Tb. ; voc. laurus, 0.),
/., a bay-tree, laurel-tree, laurel {s&cred to Apollo):
Phoebo sua Munera, lauri, etc, V. ; its branches
were the crown of poets : Pindanis Laurea donan-
duf», H. ; of the flamens : coronatus laureS corona,
L. ; and of ancestral images in festivals ; generals
in triumph wore laurel crowns, carried laurel
branches, and the fasces of their lictors were
bound with laurel, C. : nitida incingere lauru, 0. :
incurrit haec nostra laurus non solum in oculis.
Bed, etc., i. e. triumph: ornari lauro secunda, lu.
lauB^ laudis, gen. plur. laudum (once laudium,
C.),/ [CLV-], praise, commendation, glory, fame,
renown, esteem : recte factorum : laudem capere,
T. : te snmmis laudibus ad caelum extulerunt :
sibi ipse peperit maximam laudem ex ill& accusa-
tione: neque e^;o hoc in tua laiide pono: rei mili-
taris, Cs. : laudis titulique cupido, lu. : vitiata me-
moria funebribus laudibus, L. — A title to praise,
merit, superiority, achievement, excellence: Fabio
laudi datum est, quod, etc., regarded as a merit in,
etc. : magna est laus, si superiores consilio vicisti :
sunt hie sua praemia laudi, V. : maxinam putant
esse laudern, vacare agras, etc., Cs.: Conferre no-
stris tu potes te laudibus ? Ph. : conscientia laudis
worth. Ph. : pedum, i. e. swiftness, 0. *
laute, adv. with confip. and sup. flautus], neatly,
splendidly, sumptuously, %n style: dever-
elegantly,
sari: accipi, H. : vivere, N. : res donoMticaa lau
tius tueri. —Fig., excellenUy, beauHfuUy, findy :
munus administrasti tuum, T. : me inluseris lau-
tissime. Poet. ap. C.
lautla, orum, n. [ lautus], the public entertain-
metit of eminettt strangers ( usually of ambassa-
dors) : locus lautiaque legatis praeberi iussa, L.
lautltla, ae, /. [lautus], elegance, splendor, mag-
nificence, luxury: mea nova: ilia tua.
lautumlae or latomlae, anim, /., = Xaro-
fiiat, a quarry (in which condemned slaves were
yrorked), prison, place for convict labor: Syracu-
sanae. — E s p., the state prison, northeast of the
capitol: in Lautumias coniecti, L.
lautus, adj. with comp, and sup. [P. of lavo],
Tieat, elegant, splendid, sumptuous, fuxurious: nihil
apud hunc lautum : praetor, lu. : patrimonium,
splendid: valde iam lautus es, qui, etc., veiy grand:
homines: lautiores (liberti): orborum lautissiraus,
lu. : ilia (liberalitas) lautior, more glorioujt: nego-
tium, honorable r lautus habetur, a gentleman, lu.
lavatio, 6nis,/. [lavo], a bathing, bath, bathing
apparatus: parata: argon tea, Ph.
Laverna, ae,/ [2 LV-], the goddess of gain,
patroness of rogues and thieves : pulchra, H.
LaviniuB (V.) or Lavinus (Pr.), acfj., of La-
vinium (a city of Latiiim).
Iav5, lavi, lautus or lotus (sup. lavatum, rarely
lautum), ere or u.e [3 LV-], to wash, bathe, lave:
ilia si iam laverit, unhl nuntia, -T. : lavanti regi
nuntiatum, L. : lavatum dum it, T. : raaiifls: bo-
ves in flumine, V. : pedes aero, in a basin, H. : cum
soceris generi non lavnntur, bathe: lavantur in
fluminibus, Cs. : Lautis manibus, Ff, — To bathe,
wash, wet, moisten, bedew, drench: lacrimis voltum]
0. : lavit corpora sanguis, V. : quam (villam) Ti-
beris lavit, H. : mare lavit harenas, 0.— Fig., to
wash away: Venias precibus lautum peccat'um
tuom, T. : dulci Mala vino, H. : inde cruorem, V.
lazamentum, I, n. [laxo], a relaxation, mitt-
gation, alleviation, respite: si quid laxamenti a
bello Samnitium esset, L. : dare laxamentum legi,
tndrUgeTtre: leges nihil laxamenti habere, L.
lazatuB, P. of laxo.
laze, adv. with comp. paxus], widely, spacious-
ly: hah'iiare. — Loosely : (manQs) vincire, F..—
Fig. of time, amply, long: laxius proferre diem :
volo laxius (sc. rem curari), i. e. by and by, Free-
ly, wiihoiU restraint: hostico laxius rapto sueti
Digitized by V^OOQIC
laxitaa
464
legens
viyere, L. : remoto metu Uxius lioentiusque futii-
ri, le88 viffilarUj S.
lazitaa, fttis,/. [laxus], toidlh, apaciouanen : In
domo adliibeuda cura est laxiuitis.
lazo, ftvl, atus, &re [ laxus ], (o extend, make
wicfa, opeu, expand : forum : manipulos, Cs. : ubi
laxataa sensit custodias, L. — To open^undo, un-
looaef release : vincia epistolae, N. : pedem ab nodo,
L. : claustra portarum, lu. — To slacken, relax, un-
bend: arcura, Ph. : excussos rudenti8,V. : laxatis
habenis invehi, Cu. : se cutis arida laxet, lu. —
F i g., to lighten, relieve, free, unbend, recreate: iu-
dicum animos: animum ab adsiduis laboribus,
L. : Hbidinum vinculis laxati. — To relax, mitigate,
moderate, weaken : sibi aliquid laboris, L. : quies
laxaverat artOji, V. : laxata pugna, interrupted, L.
— To lessen, abate, reduce: annonam, L.: annona
laxaverat (sc. ae), L.
laxus, acfj. with corr^. and sup. [LAG-], wide,
loose, open, spacious, roomy : casses, V. : In pede
calceus, H. : spatium, L. : conpages, yielding, V. :
arcus, unbent, V. : laxo arcu Cedere cam pis, H. —
F i g., loose, free, wide : laxissimas habenas habere
annicitiae : hostis, in quo neglegentiae laxior locus
ensei, greater .latitude, L. : laxius imperium, more
indulgent, S. : laxior annona, i. e. low-priced, L. :
diem statuo satis laxam, sufficiently distant.
lea, ae,/. [cf. leo], a lioness: Pectus leae, 0.
leaena, ae,/., = Xeoivo, a lioness: cum prole,
0., V , H., Ct.
lebea, Stis, m., = XtfitjCi a copper basin, kettle,
caldron (to wash hands or feet, or boil water;
often a prize in the Grecian games) : dona facit
geminos ex aere lebetas, V. : curvi lebetes, 0.
lectica, ae,/ [2 lectus], a litter, sedan, portable
couch, palanquin, so/a, lounge : octophoros : lectica
gestare agnam, H. : lecticft introferri, L. : facit
somnum clau8& lectica fenestra, lu. — Sing, col-
lect. : densissima, a throng of litters, lu.
leoticarlus, I, m. [lectica], a litter-bearer, sedan-
bearer.
leotictila, ae, /. dim. [lectica], a small litter,
sedan chair: lecticulft esse delatum : lecticulft in
aciem inlatus, L. — A bier : elatus in lecticulft, N.
lectio, 6nis,/ [1 LEG], a picking ofit, select-
ing: iudicum: Semproni (as princeps senatus),
L.—A reading, perusal, reading out, reading aloud:
librorum : sine uUft delectatione. — In the phrase,
lectio senattis, a revision of the roll of senators (by
the censor) : invidiosa senatQs lectio, L. ; lectio-
nem senates tenere, delcty, L.
Iecti8temium,l,n. [2 lectus -fSTER-], a feast
of the gods (the imases of the gods were set on
couches, with food), L.
lectito. avi, fttus, kre,freg. [1 lectus], to read
often, read eagerly, peruse: Pyrrhi libros: Plato-
nem.
lectinncula, ae, / dim. [lectio], a short read-
ing: tempora lectinnculis consumere.
lector, oris, m. [1 LEG], a reader: aptius ad
delectationem lectoris : se lectori credere, H. : ad-
siduus, lu.
lectuluB, I, m. dim. [2 lectus], a small couch,
bed : in suis lectulis luori : liber, single : testis
mihi lectulus, lu. — A jmall couch at table, eating-
couch: lectulos iube stemi nobis, T. : lectuli Puni-
caui. — A funeral bed, Ta.
1. lectUB, adj. with comp. and sup. [P. of 2
lego], chosen, picked, selected, choice, exodlent : Leo
tumst (argentura), of full weight, T. : neque lectior
femina : lectissimi viri : boves, 0. : verbis lectis-
simis dicere. — Plur. as subst., picked men : viginti
lectis equitum comitatus, Y.
2. lectua, !, m. [3 LEG ], a couch, bed, lounge,
sofa : in lecto quiescebat, S. : lecto teiieri, be con-
fined: e lecto surgere, T. : lectus Procula minor,
too short, lu. : posito lecto, bier, 0. — A bridal bed:
genialis ; iugalis, V. : Nou Hymenaeus adest illi
lecto, marriage, 0. — A couch at meals, dining-
couch: lectos sternere, T. : lecto recumbere, H.
legatio, Onis,/ [1 lego], the office of ambassa-
dor, mibassy, legation: cum legatione in provinciam
profectus : legutionis officium conficere, Gs. : in
legationem proficisci, L. : legationem renuntiare,
report an anbassy : obire: negotiorum SHorum
causft legatus est in Africam legatione liberft, i. e.
with the privileges, without the duties, of an ambas-
sador : legationes sumere liberas : Legatio votiva,
a free en£assy, undertaken to pay a vow in a prov-
ince.— A lieutenant-generalship, deputy-command:
qu& in legatione duxit exercitura : legionis, Ta. —
The persons of an embassy, embassy, legation : le-
gationis princeps, Cs. : legationes ad se reverti
iussit, Cs.
legatoiiU8,<M&*. [legatus],©/ a <i?pu/y: provin-
cia, the office of a deputy.
legatum, I, n. [P. of 1 lego], a bequest, legacy:
digito legata delevit : Hortensi : Cymbala pulsan-
tis legatura amici, lu.
legatUB, I, m. [ P. of 1 lego ], an ambassador,
legate : legatos mittcre : missitare aupplicantis le-
gatos, S. : missi magnis de rebus uterque Legati,
IL : Legati responsa ferunt, V. — A depiUy, lieuten-
ajit, lieutenant-general (the second in command) :
qui M. Aemilio legati fuenint: Caesaris, Cs. : hi-
berna cum legato praefectoque tradidisses : quae-
storius : magnitudo et splendor legati, L. : in mag-
na legatum quaere popinft, lu. — In the Empir*^
an imperial legate, governor of a province, Ta.
legena, entis, m. f P. of 2 lego], a reader, L., O.
Digitized by V^OOQ IC
Jeglfer
465
legifer, fera, ferum, a((i. [lex + 1 FER-l, law-
giving: Minos, 0. : Ceres, V.
Iegi6,0ni8,/. [1 LEG-], a body of soldiers, le-
gion (conUiiniug 10 cohorts of foot-soldiers and
800 cavalry, in all between 4200 and 6000 men.
These were Roman citizens ; only on pressing ne-
cessity were slaves admitted. The legions were
numbered in the order of their levy, but were often
known by particular names) : cum legione secundS
ac tenia, L. : Mania. — P/ur., legions, soldiers:
Bruttiae Lucanaeque legiones, L. — An army, large
body of troops: Cetera dum legio moratur, V. : de
colle videri poterat legio, V.
legionarluB, adj, [legio], of a legion, legionary :
milites legionis deciiuae, Cs. : cohortes, S. : equi-
tes, L,—Plur. as snbat. (sc. milites), Cs.
legitime, adv. [ legitimus], according to law,
lawfidly, legitimately, regtUarly : imperare : nube^
re, lu. : fixis libelli.s/wopw/y, lu.
legitimUB, adJ, [\ex],^/ixed by law, according to
law, lair/nl, legal, legitimate: dies comitiis haben-
dis: potestas: ad petondum KetA^, of eligibility,
L. : hone, allowed by law : coniunx, 0. : Legitimis
pactara iunctamque tahellis araare, lu. — Plur. n.
as subst,: legitimis quibusdam confecti8,/^a//or-
malities, N. — Of the law, relating to law, legal:
controversiae : impedimentura. — Regular, right,
just, proper, appropriate : numerus: poema, H. :
verba, O. : hostis, regular (opp. pirates).
legiuncula, ae,/. dim. [legio], a small legion :
male plena, L.
1. lego, avi (Iggassit for iSgiverit, XII Tabb.
ap. C), atus, fire [lex], to send wit/i a commission,
tend as ambassador, depute, commission, despatch :
ut lepiti ex eius ordinis auctoritate legarentur:
eos privatae rei causa legari: iuste pieque legatus
venio, L. : in Afdcam legantur, qui reges adeant,
S. — To appoint as deputy, commission as lieutenant :
eum (Mesaium) Caesari legarat Appius: me lega-
tum iri non arbitror : me sibi legavit, chose me for
his lieutenant: sibi homines nobills, S.— 7b be-
queath, leave by will: Nuraitori regnum, L.: usum
et frucium omnium bonorura Caesenniae : Nil sibi
legatum, H. : uxori grandem pecuniam a filio, to be
paid by t/ie soft.
2. lego, legl, Igctua, ere [1 LEG-], to bnng to-
gether, gather, collect : herbas collibus, 0. : mala,
nuces, V. : spolia caesorum, L. : quos (asparagos),
lu. : horoini monuo ossa : ficus apta legi, to be
piucked, 0. : Parcae fila legunt, i. e. spin out, V. :
Ore legam ( extremum halitum ), receive the last
breath, i. e. give a parting kiss, V. : Umida vela, to
furl, V. : tenera vela manu, 0— 7b take, carry off,
steal: sacra divum, H. — 7b go over, traverse, pass,
wander through : salttts, 0. : pontum Pone legit,
ioc^t through, V. : Aequora Afra, 0. : presso vesti-
lenlmen
gia gresflu, track, O. : tortoe orbis, wander through,
v.— 7b saU by, skirt, coast along: Inarimen Pro-
chytenque, 0. : navibus oram Italiae, L. ; cf. primi
htoris Oram, i. e. of my theme, V.— 7b choose, pick
out, single out, select, elect, appoint: indices : condi-
ciones : civis in patres, L. : viros ad bella, 0. • ge-
minas de clas86 biremis, V. : legit virum vir, man
singles out man (in battle), V. : omnis longo ordine
Adversos legere, pass in review, V. — E s p., of the
censors : in senatu legendo, making up the roll
of the senate.— ¥ i g., to read, peruse, scan : legi ipse
animoque notavi, 0. : libros : acta maiorum, S. :
liber tuus et lectus est et legitur a me diligenter •
Ore legar populi, 0. : sepulcra, epitaphs: ut scrip-
turn legimus, find written : relatum legere, quis
docuerit, etc, N. : nee Cynicos nee Stoica dogmata,
lu. — 7b read o\U, read aloud, reciU: convocatis
anditoribus volumen : Obturem impune legentibus
aurls, H. : alqm occidit legendo, toith recitation,
H. : acta, the news of the day, lu.
^®.f^®*^ ^' '»• [ *ex], a peUifogging lawyer,
P^"V^9^ ' cautus et acutus.
legumen, inis, n. [1 LEO-], pulse, a leguminous
plant: varium leguminum genus: ventri indul-
gere omne lemimen, lu. : laetum siliqua quassante
\egnmen, the bean, y.
/u ^fj^l^^"* ^' '"•' = ^Woc, a pinnace, yacht, euUer
(built for speed); lembi biremea, L. : lembum Re-
migiis subigit, v.: piratic! lembi, Cu.
LemniaB, ad is,/., a Lemnian woman, 0.
Lemnicola, ae, m. [Lemnos+COL-l a dweller
tn Lemnos: Lemnicolae stirps, son of Vulcan, 0.
lemniacatUB, adj. [ lemniscus ], adorned with
pendent ribbons : palma, a decorated palm-branch
(the prize of a victor) : banc primam esse lerani-
scatam (Vi^\mfim), first grand triumph.
lemniscuB, I, m., = XimvioKOQ, a pendent rib-
bon : turba coronas lemniscosque iacieutium, i. e.
crowns decorated toith colored ribbons, L.
Ifemnius, a^., of Lemnos, Lemnian, C, 0. :
pater, i. e. Vulcan, V.— As subst. m., Vulcan, 0.
lemureB, um, m., shades, ghosts, spectres : lemu-
res animas dixere silentum, 0. : noctumi, H.
Lemuria, drum, »i., the festival of the Lemures,
lena, ae, /. [LAG], a bated, procuress, 0., Tb.,
lu. — She that allures, a seductress: quasi sui lena
natura.
Lenaeus, adj., = Affvaioc, Lenaean, Bacchic:
laticee, i. e. wine, V. : pater, i. e. Bacchus, V., 0.—
As subst. m., Bacchus, V , H.
line, adv. [lenis], softly, gently: spirans, 0.
lenimen, inis, n. [lenio], a soothing remedy, al-
leviation, mitigation, solace: testudo laborum Dulce
lenimen, H.: senectae, O.
Digitized by VjOOQ IC
lenlmentnm
466
lepus
ISnXmontnm, 1, ft. [lenio], an aUeviatum^ Ta.
leniS {imperf, ISnlbat, iGnlbant, Y. ; fut. leni-
bunt, Pr.), M, Itus, Ire [lenis], to ao/tm^ mollify,
moderate, aamtage, soothe, calm : fluvium tumentem,
y. : liatrantem stomacbum, H. : inopiara f rumenti,
S. — Fig., to render mUd, appease, alleviate, miti-
gate, calm,p<icify: mibi miseriam, T. : ilium ira-
tum : te ipsum dies leniet : tigrls, tame, H. : um-
bras, 0. : seditionem, L. : saepius f atigatus lenitur,
8. : dolentem Solando, V.
lenis, e, adj. with comp. and fnip., soft, smooth,
mild, gentle, earn/, calm: aliud (vinuin) lenius, T. :
lenissimus ventus : spiritus, Tb. : volatus, 0. : som-
nus, H. — Oende, gradual: clivus, L. : iugum paulo
leniore fastigio, Cs. — F i g., gentle, moderate, mild,
calm, kind, favorable : animus, T. : populus R. in
bostis lenissimus: lenissima verba: lenissimum
ingenium : lenior sententia, Cs. : lene consilium
dare, H. : Non lenis predbus fata recludere Mer-
curius, H.
lenitas, 5tis,/ [lenis], eoftneee, smoothness, gen-
tleness, mildness: Arar in Rhodanum influit incre-
dibili lenitate, Cs. : vocis. — F i g., mildness, gentle-
ness, tenderness, lenity : inepta patris, T. : dare se
ad lenitatem : legum. — Of style : elaborant alii in
lenitate : genus orationis cum lenitate qu&dam
aequabili profluens.
lenlter, adv. with comp. and sup. [lenis], softly,
mildly, gently : adridens : atterens Caudam, H. :
lenius equites lacessere, with less fury, Cs. : coUis
leniter acclivis, gently, Cs. : editus oollis, L. : tor-
rens lenius decurrit, 0. — Fig., quietly, calmly,
gently, moderately, leniently: id ferre: lenissime
sentire: multa leniter multa aspere dicta sunt:
consulto lenius agere, S. : dicis lenius quam sole-
bas. — Remissly, indolently: si cunctetur atque
agat lenius, Cs.
lenitudd, inis,/. [lenis], softness, mildness, gen^
Heness, calmness : orationis, Pac. ap. C. : nimia in
istum.
lend, Onis, m. [LAG-]i a pimp, pander, procurer :
leno sum, fateor, T. : improbissimus : Verba facit
leno, H. — A seducer, allurer: Lentuli.
lenooinlnin, I, n. [leno], the trade of pander,
bawdry: lenocinium petere: lenodniis confectus.
— An allurement, enticement, charm: se cupidita*
turn lenociniis dedere. — Adventitious omatnent,
finery: corporum. — Flattery, Ta.
lenooinor, fttus, ftrl, dep. [leno], to pander, flat-
ter, humor, wheedle : tibi *. f eritati arte, i. e. stim*^-
late, Ta,
lens, tis,/., a lentil: Pelusiaca, V.
lente, adv. with comp. [tentus], slowly, without
haste, leiwrdy : procedere, Cs.: corpora augesount,
Ta. : ipse lentius siibsequitur, Cs. — F i g., calmly,
dispassionately, indifferently * id ferre : haec cum^
lentius disputantar : eum (librum) probare, delib-
erately.
lente8o5, — , — , ere, itich. [lentus], to become
viscous, grow sticky , soften : picis in morem ad di-
gitos, adJiere, V. : in picem resinamve, Ta. — F i g.,
to slacken, relax : Icntescunt tempore curae, 0.
lentiocifer, fera, ferum, cuij. [ lentiscus + 1
FEE], bearing mastic-trees : Liternura, 0.
lentisouB, I,/., the mastic-tree: viridis, C. poet
lentitudo, inis,/. [lentus], sluggishness, dul-
ness, apathy, insensibility : vitiosum nomen : non
irasci est lentitudinis.
lento, — , — , fire [ lentus ], to make flexible,
bend: lentandus remus in undft, i. e. to be plied, V.
laentulitas, fttis,/. [Lentulus], the nobility of
a Lentulus, Lentulity (a word coined in jest).
lentulus, adj. dim. [lentus], rather shw.
lentus, adj. with comp. and sup. [of. lenis], pli-
ant, flexible, tough, tenacious, sticky, viscous: vibur-
na, V. : flagellum, Ph. : pituita, H. : Lentior salicis
vii-gis, 0. : gluten visco lentius, V. : Lentis adhae-
rens bracchiis, tenacious, H. : prensare manu len-
tissima bracchia, senseless, H. — At rest, slow, slug-
gish, immovable: in umbr&, V. : in lento luctantur
marmore tonsae, motionless, V. : asinus. Ph. : re-
media, Cu. : fori harena, lu. — F i g., ddayed, linger-
ing, slow : f unus niatris, lu. : Spes, 0. : uteri pon-
dera, Pr. : amor, H. : iu dicendo, drawling : ira
deorum, lu. : risus, indifferent, H. : lentos Pone
fastQs, reluctant, 0. : infitiatores, bcuJcward: nego-
tiura, tedious: ubi lentus abes? where do you
loiter / 0. — Easy, calm, indifferent, unconcerned,
phlegmatic: genus ridiculi patientis ac lenti : speo-
totor, U. : lentissima Pectora, i$hsensible (to loveX
0. : in dolore suo, Ta.
lenunculus, I, m. dim. pembus], a small sail-
ing-vessel, bark, skiff, Cs. -
led, dnis, m., ^ Xiutv, a lion : unus : fulvus, Y. :
domitis invicta leonibus, 0. : leo alumnus, lu. —
The constellation Leo : momenta Leonis, U. : yio-
lentus, 0.
lepide, adv. [ lepidus ], pleasantly, agreeably,
charmingly, wittily, T. : furari.
lepidus, adj. with sup. [LAF-], pleasant, agree-
able, charming, fine, elegant, neat : Lepida es, T. :
dictum, witty, H. : Pater lepidissume, T. : o capi-
tulum lepidissumum, T. — Nice, effeminate : pueri.
lepos, Sris, m. [LAP-], pleasantness, agreeable-
ness, charm, grace, politeness: adfluens omni lepore:
specimen leporis. — Pleasantry, wit, humor : tantos
in iocando: scurrilis: inusitatus nostris oratori-
bus : verborum, sententiarum lepores.
lepus, oris, m. ( once /., H. ) [ LAP- ], a hare:
leporem gustare, Cs. : Auritosque sequi lepores,
v.: Semesus, lu. : Fecunda, H. — Prov. : Lepus
Digitized by V^OOQ IC
lepuBculus
467
leTitaa
tute es et pul men turn quaeria ? a Kare^ and after
game, T. — The cofisteUation Zepus.
lepoBCulus, m. dim, [ lepus ], a young hare,
little hare, leveret.
LesbiuB, adj., = AhPioCt of Zeibos, Letbian:
civis, Alcaeuf, H. : plectrum, Alcaic^ H. : pes, the
Sapphic meter, H. : vinum, H.
LesbduB, adj., of Lesbos, Lesbian: barbiton
(i. e. of Alcaeus and Sappho), H.
(lessus), — , ace. um, m. [cf. 1 latro], a voaUing,
funeral lamentation : funeris, XII Tabb. ap. C.
letalia, e, adj. [ letura ], deadly, fatal, mortal:
volnus, V. : ensis, 0. : ferrum, lu. — Flur. n. as
tubst., means of death, L.
LethaeuB, adj., =Afi^aioQ, of Lethe, Letheati:
ainnis, V : vincula, i. e. of death, H. : 8omnuB,/>ro-
found, V. : ros, sopoHfic, V. : sucus, 0.
lethargiciis, adj., =\rj^apyiK6g, affected with
lethargy, — As subst. m., a lethargic person, H.
lethargUB, I, m., = X^^apyoc, drowsiness, leth-
argy: letliargo grandi opprcfesus^ H.
Lethe, es, /.. =r A^^iy, a river in the lovoer
world, river of obliviofi : aqua Lethes, O.
letdfer, fera, fenim, adj. f letum + 1 FER- ],
death-bringing, death-dealing, deadly, fatal: arciis,
V. : ictus, 0. : locus, a mortal part, 0.
^ leto, fivl, atiis, are [letum], to kill, slay: Lycur-
giden, 0. : letata corpora, 0.
letum, r, n. [LI-J, death, annihilation: Milia
multa dare leto, v. : turpi leto perire: leto ster-
nendus, V. : calcanda semel via leti, H. : sine san-
guine, O. : puellas adimis leto, save from death,
H. : pari leto adfectus est, N. : novo genere leti
mergi, L.— Person. : consanguineus Leti Sopor,
V. — Ruin : tenuis TeucrQm res eripe leto, V.
leucaspis, Mis, adj. f, = XevKaamc, armed
with a white shield.- phalanx, L.
levamen, inis, n. [1 levo], an alleviation, miti-
gation, solace, consolation: in te uno: eius mali,
L.-3-Of a person : curae casusque, V.
leTamentnm, I, n. [ 1 levo ], an alleviation,
mitigation, consolation: miseriarum: mihi illam
rem fore levamento.
levatio, onis, / [ 1 levo], an alleviation,
mitigation, relief: tibi levationi esse: ea, quae
levationem habeant aegritudinum, may alleviate:
doloris. — A lessening, diminishing: vitiorum.
levatUB, P. of 1 levo. levatus. P. of 2 levo.
levictUuB, adj. dim, [1 levis], somewhat light,
« little vain : Demosthenes.
levidenais, e, adj. [ 1 levis ], lightly wrought,
slight, poor: munusculura.
levipeB, ped\8,adj. [1 levis+pes], light-footed:
lepus,
1. levlB, e, a<f;. with eomp. and sup. [2 LEG-].
—Of weight, light, not heavy: terra, liglU soil, V. :
levis armaturae Numidae, light-armed, Cs. : miles,
L. : nudi, aut sagulo leves, lightly clad, Ta. : Per
levis populos, shades, 0. : virgaque levem coerces
Aurea turbam, H. — Of digestion, light, easy to
digest: malvae, H.— Of motion, light, swift, quick,
fleet, nimble, rapid: venti, 0.: pollex, 0.: ad
motiSs leviores, N. : Messapus cursu, V. : Quaere
raodos leviore pleutro, gayer, H. : hora, fleeting,
0,— Slight, trifling, small: Ignis, 0. : tactus, gen-
tle, 0, : querellae, 0.— F i g., itithout weight, of no
consequence, light, trifling, unimportant, inconsider-
able, trivial, slight, little, petty: labores, T.: haec
leviora fortasse: verba: auditio, unfounded re-
port, Cs. : cui res et pecunia levissima fuit, insig-
nificant : proelium, skirmish, Cs. : leviore de causa,
Cs. : praecordia levibus flagrantia causis, lu. : ver-
stis, H. : Flebis levis, neglected, H. : rati, leviorem
futurum apud patres reura, lu— Easy, light: non
est leve Observare, no easy matter, lu. : quidquid
levius putaris, easier, lu. : leviora tolli Pergama,
H. — Of character, l^ht, light-minded, capricious,
fickle, inconstant, untrustworthy, false: mulieres
sunt levi sententift, T. : homo : tu levior cortice,
H. : iudices : quid levius aut turpius, Cs. : auctor,
L. : spes, empty, E.— -Light, not severe, mild, gentle,
pleasant: alquos leviore nomine appellare : audire
leviora, milder reproaches, H. : eo, quod levissimum
videbatur, decursum est, mildest, L. : Sithoniis non
levis Euhius, i. e. hostile, H.
2. leviB, e, adj., smooth, smoothed, not rough :
corpuscula : pocula, V. : amite levi tendit retia,
H. : coma pectine levis, 0.: Levior adsiduo detri-
tis aequore conchis, 0.: inimicus pumice levis,
rubbed, lu. : argentum, not chased, lu. : levi cum
sanguine Labitur, slippery, V.— As subst. n. : Ex-
tern i ne quid valeat per leve morari, smoothness,
H. — Without hair, smooth, beardless : luventas,
H. : Crura, lu. : caput. lu. — Youthful, delicate,
tender: pectus, V. : colla, 0. — F i g., of speech,
smooth, flowing : oratio: verborum coucursus. —
As subst. n. : sectans \Qy\% polish, fl.
1. levltaa, itis,/. [ l levis], lightness', armo-
nim, Cs. : sua, 0. — Poet.: nimia levitate cadu-
cus (flos), mobility, 0. : libera, power to move, 0.
■;— ^ • Sm light-mindedness, cJiangeableness, fickleness,
inconstancy, levity : Graecorum : quid est incon-
stantia, mobilitate, levitate turpius?: mobiiitas
et levitas animi, Cs. : amatoriis levitatibus dediti,
frivolities. — As subst. n. : in levi habere, i. e. to
regard as trifling, Ta. — Of speech, shallowness,
superfiinnlity : opinionis.
2. levitaB, atis,/. [2 X^vxs], smoothness : in
tactu cs.sc modum Icvitntis. — Fig., of speech,
smoothna^, fluency, facility : nihil levitate Aeschini
J c^dere,
Digitized by
Google
leviter
4I»
Ubenter
leviter, adv. with eomp. levius and tiip. levis-
nme [1 levis], lightJy^ not heavily: armati, liffhi-
armea^ Cu. : levius casura pila, with leaaforee^ Cs.
— Fig., ilighily^ a little^ not miich^ tomewhat : in-
flexum bacillum: sauciu:*: lucra ligurriens: velle,
0. : tanto levius miser, so much 7etf, H. : levius
dolere, 0. : levius strepcrei lew loudlyy S. : ut levis-
sime dicam, wUh extreme moderation. — Easily^
lightly y without difficulty^ with equanimity : sed le-
vissime feram, si, etc. : nimis leviter lata iuiuria,
L. : levius torquetis Arachiie, more nimbly^ lu.
1. levo, avi {o\d fut. per/. levassS, Eun. ap. C),
&tu8, &re [1 levis], to lift upy raise, elevate: sese,
y. : Se de caespit^, m«, 0. : levat aura cycnum,
H. : cubito levatus, 0. — To make lighter^ lighten,
relieve, ease : iumenta sarcinis levari iubet, S. : te
fasce, V. : scrpentum coUa levavit, i. e. relieved (of
his weight), 0.: Fronde nemxia, strip, V,: sed nee
Damna levant, lighten the ship, lu. — To take away,
take : furca levat ille bicorni Sordida terga suis,
takes down, 0. : viro manicas levari iubet, V. —
F i g., to lighten, relieve, console, refresh, support :
me levant tuae litterae: luctum solacio: Auxilio
viros, v. : curam animi sermone : fonte sitim,
slake, 0. — To lighten, lessen, alleviate, mitigate:
siimptum Hibi, T. : inopiam, Cs. : sulutari arte fes-
sos Corporis artds, H. : poenam hooore, 0. : vario
viam sermone, V. : calamitatem innocentium : vol-
nerum metura : paupertatem propinqui, lu. — To
lessen, diminish, weaken, impair : inconstantia le-
vatur auctoritas: Multa fidem promissa levant,
H. — To relieve, release, discharge, free : quod hiber-
Bis (civitas) levetur, Cs. : me hoc onere: Volsci
levati metu, L. : qui hac opinione opera levandi
sunt : pectora sollicitudinibus, H. : cura levata, 0.
— To avert: omen, V.: ictum dextra, H.
2. Iev5, &vl, fttus, are [2 16 vis], to make smooth,
polish : levato ferro Spicula, V. — F i g., to polish,
smooths : nimis aspera sano cultu, H.
lez, legis,/. [8 LEQ'], a formal proposition for
a law, motion, bill (offered by a magistrate to the
people): legem ferre: antiquare: rogare: legem
proraulgavit pertulitque, ut, etc., L. : a dictatore
comitiis lata : scivit legem de publicanis : populus
R iussit legem de civitate tribuend i : repudiare. —
A bill adopted by the people in the comitia, enact-
ment, law : civitati legem constituere : leges ac iura
labefactare : legem condere, L. : decern tabularum
leges, the ten (afterwards twelve) tables, composed
by the decemvirs, L. : f raudem legi facere, evade the
law,lt. : omnia lege fticXA, legally : ut legibus fieret
iudicium, according to law,S. : lictorem lege agere
iubere, do his office, L. : Lege agito, bring an ac-
tion, T. — A law, precept, regulation, principle, rule,
mode, manner: mea lege utar, T. : haec lex in
amicitia 8anciatur : veri rectique: prima historiaci
ne quid falsi dicure audeat : lex amicitiae, ut idem
amid semper velint : leges Epicuri : ultra Legem
tendere opus, H. : lex et ratio loquendi, lu. : equi
sine lege ruunt, in disorder, 0. : banc dederat Pro-
serpina le^^em, had prescribed this order, V. — A
contract, agreement, covenant: in roancipi lege, a
contract of sale: Manilianas venalium vendendo-
ruin leges ediscere,/«7a/ybnw«. — A condition, stip-
ulation : hac lege tibi adstringo meam fidem, T. :
legibus dictis, L. : fata Quiritibus Hac lege dico,
ne, etc., H. : leges captis inponere, conditions, 0. :
sed vos saevas imponite leges, lu. : pax data Phi-
lippo in has leges est, terms, L. : se sub leges pacis
iniquae Tradere, V.
leidfl, eos [ace. plnr. -eis], /., = XUtCi « word^
Lucil. ap. C.
libamen, inis, n. [libo], a portion offered to the
gods,first-fruits, libation,0. : libaraina prima, Aat'rt
offered in beginning a sacrifice, V. — F i g. : nova
servatae libamiua famae, i. e. tJie first delights, 0.
Ubamenta, drum, n. [libo], a portion offered
to the gods, libation: sacrificiorum libamenta:
praed arum, first fruits.
Ubitio, Snip, /. [libo], a drink-offering, liba^
turn. — Plur., C.
libella, ae,/. dim, [libra], an as, the tenth of a
denarius: ecquis Volcutio unam libellam dedis-
set? a single cent: ad libellam, to a farthing:
fecit te (heredem) ex libella, me ex teruncio, i. e.
sole heir, on condition of giving me one fourth,
libelluB, 1, m. dim. [3 liber], a little booh,pam-
phUt, manuscript, meriting: scripsi illud quodam
in libello : libellis operam dare, to books, L. : comls
garrire libellos, clever comedies, H. : no!<tri farrago
libelli, lu. : te quarere in libellis, i. e. in the book-
sellers' shops: mens (a satire), H. — A memoran-
dum-book, journal, diary: si quid memoriae caus&
retulit in libellum. — A memorial, petition: libel-
lam composuit : vitem pof^ce libello, lu. — A notice,
programme, placard, handbill: gladiatorum libelli :
libellos deicit, auction handbills: vcstitur tota li-
bellis Porticus, lu. — A letter: libellum ipsius ha-
beo in quo, etc. — A written accusation, indictment,
complaint: SulciusAmbulatcum libellis, H. : Com-
ponunt libellos, lu. — A lawyer's brief: magno
in fasce libelli. In.
libens or lubens, entis, adj. with sup. \P. of
libet], willing, with readiness, with good wilt, with
pleasure, glad: ego illud vero item feci ac lubens,
T. : utrum libentes an inviti dabant ? : tecum
obeam libens, H. : me libeute eripies milii huno
errorem, to my satisfaction : animo gaudcnti ac
libenti : libentissimis aniniis eum recipiunt, Cs. :
fecit animo libentlssirao populus R, — Olad, happy,
joyful, cheerful, merry : gnati in nuptiis, T.
Ubenter or lubenter, adv. with comp, and
sup. [ libens ], willingly, cheerfully, gladly, with
Digitized by
Google
Libentina
469
Uberl
jfUoiure: cum ilU vivis, T.: Terentiano verbo
Gti^libentius (cenuvisse), wiiA better appetite: W-
bentiua responsura, O. : libentisaime dare.
Libentina (LnW, ae,/. [libens], a tumanu
of Venua as godden of jlwxwre.
(Ubeo), see libet
1. liber, era, erum, adj. with comp. and wp.
FLIB-l/rw, unrextrided, unrestrained, unwipeded,
LenJarra^, unshackled: ad scnbendi hcen-
tiara: integro animo ac libero cauaam defendere,
unbiassed: liberi ad causas solutique veniebantj
under no obligations! vox.L.: libera Verba animi
oroferre, lu. : tibi uni rexatio direptioque 80Cio-
ram impunita fuit ao libera: liberum est alcm
non ad^>«/ree.- libero, quid firmaret (oW.
absolX i. e. wUhfidl power to ratify, Ta. : mandata,
ufdifnUed authority. L.: faenus, unrest^-uUed, L.:
custodia, i. e. surveiUanee withotU tmpruonmeni,
L.. in liberie custodiis baberi,a: suflfragia, t/i«
right ofvoHng fredy, lu. : aedes./m quarters (for
libaiadorT in Rome), L.: lectulus, i. e. «tu7& .•
toKa i e. a mun% 0.: liberas fruges ferre, >.e.
^Ltaneous, H. : agri, ii«W; neque Tumo jnoni
Ubera mortis, i. e. nor « A« free to dday death,
v.: Yinfijreeing from care, E.: hoc libenores et
Bolutiores sumus, quod, etc: poeta, verborum h-
oentialiberior. libenores litterae: amicitia, fiior«
unrestrained: (flumina) Liberioris aquae, less im-
veded, 0.: (Tiberinus) campo liberiorenatat, more
inrn/o.: liberrime Lo\\\, most frank, H.: mdigna-
tio^ most outspoken, H. : ab omni sumptu, exempt :
(consul) a deliciis, uninfluenced: ab ob^ervando
homine perverse, i. e. /rom aU regard for, etc, :
animus a partibua rei p., S.: an.mus omni curft,
free: animus religione, L.: (equus) liber habenis,
V • liber laborum, E.—Free, not subject, not slave:
DMue vendendam censes Quae libera9t,T.: dis
habeo gratiam Quom aliquot adfuerunt liberae (as
competent to testify), T.: populus: (civitat^) h-
bera!e atque inmune8,/m/rom wrtm», ^-'-^^
lu.: DevoU morti pectora hbetn, u e. dehvertng
from servitude, H.-As stM. m. : (adsentatio) ne
libero quidem digna, a /reeman.-As ^^'/
libera meliore iure sunt quam serva, i. e. Ihe^^Jf
on the side of freedom, -- UnbruUed, «ncjec*^,
free, unrestrained, lieentio^is: adulescens, T.: sit
idulescentia Uberior, wmewhat freer : hbero men-
dacio abuti, L. , ,. . . ^
. 2. Uber, eri, m. [LIQV-]» «»» ^^T ^^ ?i
plaguing and fr.^ificaHon(\MeA with the
Greek Bacchus), T., C, V, E.-^Wxne, T., C, H
3 liber, bri, m.— Of a tree, the inrur bark:
obducuntur libro aut cortice trunci : udoque do-
cent (germen) inolescere libro, V. : cum alU hber
aret in ulmo, i. c the elm ts parchf through, V.--
Because dried bark was anciently used to write
on a book, work, treatise: Platonm de raorte:
caerimoniarum, ritual, Ta. : quaa (aententiaa) hoc
libro exposui: llbros pervolutare: libri confectio:
libri carmlnum valentiutn, of charms, H. : libroa
adire decemviri iuasi, i. e. Sibylline book*, L. : libri
Etruscorum, religious books,— A division of a work,
hook ' trea libri de Naturft Deorura : dictum est iii
libro superiore: legi tuum nuper quartum de Fini-
bus (sc. librum).— ^ list, catalogue, register: littem-
rura adlataruiii libri.— ^ letler, epistle: grandis, N.
Liberalia, ium, n., a festival of Liber, C, 0.
Uberalis, e, adj. with comp. and sup. [1 liber],
of freedom, relating to freedom: nam ego liberah
illara adaero causa mvinw, formally assert that she
is free-bom, T. : Coniugium, of free persons, T.—
Befitting a freeman, dignified, honorabU, ingenuous,
gracious : forma praeter ceteraa, T. : liberalissiina
atudia : spes liberalioria fortunae, <f a higher sta-
tion, L.: responsum, gracious.— Bountiful, gener-
ous, munificent, liberal: libeiales (sunt), qui aea
alienum suacipiunt amicorun^: libcralisaimi et
beneficentiaaimi : ex aocioruin fortunia, S. : pecu-
niae, 8.: viaticum, ampfe .• epulae, Ta.
liberalitaa, atia,/. [Uberalis], a characteristic
of a freeman, ingenuousness, frankness, affability :
liberalitate liberoa Retiiiere, T. : homo non libera-
litate popiilana. — Generosity, liberality: bona
aliena largiri liberalitaa vocatur, S. : benetieentia,
quam liberalitatem appellari licet: in aorores.—
A gift, present, Ta.
liberaliter, adv. with comp, and sup. [libera-
lia], like a freeman, nobly, ingenuously, liberally,
courteously, graciously: edueatiis: vivere : serviie,
i. e. properly, T. : reapondere, Cs. — Bountifully,
profusely, generously, liberally: beiiigne ac libera-
liter : inatructua, Ca. : vivo puulo libemliua : libe-
ralissime polliceri.
llberitio. Snis, /. [libero], a freeing, releasing,
release, liberation : omnia molestiae : libidinosis.-i-
mae liberationes, acquittals.
liberator, Oria, m. [ libero ], a freer, deliverer,
liberator: patriae Hberatores : urbis, L.: liberator
pupulus, L.
Ubere, arfw. with comp. [1 Whev], freely, unre-
strictedly, without hinderame: animus inovvtur:
Liberius vivendi potesta*, T. — Optnly, boJdhj,
frankly: consilium dare: nt insre«ii libero (ora-
tio) videatur: liberiua loqui: liberius hI Dixeio
quid, H.: tellua Omnia liberius ferebat, s;)o»<a«t'-
oudy, Y.— Like a freeman, liberal ty : edueti, T.
liberi, erorum or erftm [1 liber ],/m persou.s ;
hence, the children of a family, child rat : cum
coniugibua et liberis: ex quibus (uxunhus) lil.. ros
habere, Ca. : Per liberoa te precor, 11. : h:il)itiH m
liberum loco: Ingenio esse in liberos leni (>>|- "'
filium), T. : a praedonibus sublati (of one ehiM) :
pax per eum et per libeios eos confirmata.
Digitized by
Google
llbero
470
libra
Cbero^ *vT, Stus, are [1 liber], to ul frte^ free^
liberate, manumit : servos, Cs. : sese. — To free,
releatey extricate^ delivery acquit : vectigalls multos
ac stipendiarios libera v it, exempted from taxes :
amotus terror animos liberaverat homiDum, L. :
ab eo: se a Venere, /rom his duty to Venus : me
metu, T. : civitatem aere alieno, S. : servos sup-
plicio: tenebris Hippolytum, H.: liberandi peri-
culo, Q9. : se aere alieno, to pay a debt : aliquera
culpae, L.: voti liberari, Cs. : multos ex iucommo-
dis pecunift : eae (liDguae) scalpello resectae libe-
rarentur, vfould be set free : fidem, discharge a
promise: promissa, cancel: nomina, settle, L. :
templa liberata, cleared of buildings obstructing
the view, — To absolve, acquit: Sopatrum illo cri-
mine: liberatur Milo, non eo oonsilio profectus
esse, of having started with the design, etc
liberta, ae,/. [libertus], afreedwoman: Veoe-
ris, C^ H.
libertaflt fttis,/ [1 liber], /rwcfom, liberty, ab-
sence of restraint,* permission : vitae, Cs. : dare
populo earn libertatem, ut, etc.: praecidere sibi
libertatem rivendi : fandi, V. : omnium renim, L.
— CivU freedom, liberty : aequa omnibus, T. : ser-
vo libertas data est : omnes homines natura liber-
tati studere, Cs. — Political freedom, liberty, inde-
pendence : adept& libertate quantum civitas creve-
rit, S. : popull R. est propria libertas : in libertate
permanere, Cs. : conditor Romanae libertatis, L.
— 77^ spirit of liberty, consciousness of freedom:
innata: timefacta. — Freedom of speech, frankness,
boldness, candor : Hoc mihi libertas, boo pia lingua
dedit, 0. : ingeni, S. — License : nimia. — ^P e r s o n.,
the goddess of Liberty, C, L., 0.
libertina, ae,/. [ libertinus ], a freedwoman:
libertinam ducere uxorem : merx Libertinarum, H.
libertmuB, a^. [libertus], of the condition of
afreedman: ordo, ll : homo, afreedman: mulier,
of a freedwoman, L. : libertino patre natus, H. —
As siibtt, m.,.a freedman : libertini filius: libertini
centuriati, L.
libertna, I, m. [liber], afreedman, emaneipated
person: feci, ex servo ut esses libertus mihi, T. :
Caesaris.
libet or lubet, libuit or libitum est, Sre, im-
pers. [ LIB- ], U pleases, is pleasing, is agreeable :
*ge, age, ut lubet, T. : Ut lubet, as you will, T. :
adde, 9\ libet, velocitatem 1 faciat quidlubet, T. :
siquid lubet, T. : efficere, ut id non liberet quod
non oporteret : Scribendi, quodcumque animo fla-
grante liberet, Simplicitas, lu. : cui persuasi, mihi
id non libSre: sin poterit id quod libet: ipsam
despoliare non lubet, T. : quid exspectem non lu-
bet augurari : libet expectare quis impendat, etc.,
/ should like to see who, etc., lu. : non libet mihi
deplorare vitaro : Insanire libet quoniam tibi, Y.
Libethrls, idis, a<ifj, f,, = Aitfii^pig, of Libs
thrus (on Mt Helicon): Njmphae, the Muses, ^.
libidinose (lub-), adv. [libidinosus], at pleas-
ure, by caprice, wilfully, wantonly: quae iUe fece*
fit : in humiliores consulebatur, L.
libidinosus (Itib-), adj. with comp. and sup,
[libido], full of desire, passionate, wilful, licentious,
sensual, lustful, voluptuous, libidinous : homo libi-
dinosisHimus : nihil (isto^ libidinosius : caper,
lecherous, R,: voluptates: libidiuosissimae libera-
tiones, arbitrary: adulescentia. — As subst.: libi-
dinosis servire.
libido or lulndo^ inis, /. [LIB-I, pleasure, de-
sire, eagerness, longing, fancy, indination: ulci-
scendi : delendi urbem, L. : in decOris armis libi-
dinem habere, ddight, S.: tant& libidine volgi
Auditur, lu. — Inordinate desire, passion, caprice,
wilfulness, wantonness : ingenium proclive ad lubi-
dinem, T. : ad libidinem suam nobilium bona
vexare : fortuna res cunctas ex lubidine celebrat,
6^ caprice, S. : vitiosa, H. : instruitur aciea ad libi-
dinem militura, L. — Sensuality, lust: vicit pudo-
rem libido: libidine adcendi, S. : Lucretiae per
vim stuprandae, L. : venas inflavit libido, H. : sal-
tante libidine, 1. e. passion goading on, lu. — Plur.^
lavish display, voluptuous representations : f rangere
eorum libidines.
Iiibitina, ae, /., the goddess of corpses (in her
temple were kept the funeral apparatus and the
registries of death): acerba, H. — TTie apparatus
of funerals: pestilentia tanta erat ut Libitina vix
sumceret, \,e,the dead could hardly be buried, L.
— Death: vitare Libitinam, H., lu.
libita, drum, n. [P. n. of \ibet], pleasure, liking:
sua libita exercebant, Ta.
libo, ftvl, &tus, &re [LIQV], to take out as a
sample, take a little of: quodcunque cibi digitis,
0. — To take a taste of, taste, sip: iecur, L. : flumina
summa, V. : vernas Pasco libatis dapibus, i. e.
remnants, H. — 7b pour out, offer as a libation,
spill, sprinkle, make a drink-offering : in mensam
laticum honorem, V. : mero libans carchesia Bac-
cho, of pure wine, V. : Ooeano libemus, V. : Hoc
auro (i. e. hac patera aureft), V. : libato (i. e. post-
quam libatum est), V. — 7b besprinkle: pateris
altaria, V. — 7b offer, dedicate, consecrate (esp. of
first-fruits): certasque fruges: diis dapes, L. :
tristia dona cineri, V. : Celso lacriinas adempto,
0. — 7b totUih lightly, graze : summam celeri pede
harenam, 0. : oscula natae, kissed lightly, V. — 7b
impair: virls, L. : virginitatera, 0. — F I g., to take
oiU, cull, extract, gather, compile, collect : ex van is
ingeniis excellentissima quaeque: neque ea, ut
sua, possedisse, sed ut aliena libasse.
libra, ae, /. [CLI-1, a balance, pair of scales :
altera librae lanx: tibrft et aere, by 9cale and
Digitized by V^OOQ IC
llDramentam
471
Uoet
haUtnee^ ue. in due form, L. : qtiod quia libr& merca-
tur et aere, H. : sine libra atque tabulis, i. e. wiih-
oiu iepal formaiitiet. — Libra, the Balance (a con-
stellation), v., H., O. — A plummet^ level: ad librani
fecerat turrla, by the level, i. e. of etpjuU heighl^ Cs.
— As a weight, a pound, Roman pound: corona
aurea libra pondo, L : una Farris, H
libramentiun, I, n. [libro], a weighty load:
plumbi, L. — A tneana of balancing : tormentorura,
Urap^ Ta. — A geometrical plane^ eur/ace,
libraxla, ae,/. [libra], she who weighs out tasks^
foreicoman^ lu.
librailolas, I, m. dim. [2 librarius], a copyist^
transcriber, scribe : ex librariolia Latinis.
libraxiua, adj. [3 liber], of books^ belonging to
books : scriba, copgist : taberiia, bookseller's shop :
.<criptor, transcriber of books^ H. — As subst. m., a
ropyisty scribe^ secretary: librum tuis librariis dare:
librarii mendum, L. — As subst. n., a book-case^
book-chest : librarium illud legum vestrarum.
librator, see llbritor.
libratua, adj. with eomp, [P. of Hbro], bran-
dished, vnth impetus: ictus, Ta.: pondere ipso
libratior ictus, with more impetus, L.
librilis, e, adj. [librani, of a pound: fundae,
throwing stones of a pound's weigfU^ Cs.
llbritor ( -ator ), Oris, m. [ libro ], a hurler,
thrower, Ta.
libro, &vl, atus, ftre [ libra ], to poise, balance,
hold in equilibrium : terra librata ponderibus : in
alas suum corpus, 0.: Vela dubia librantur ab
aura^ are swayed, 0.: imperi corpus, sway, Ta, —
To swing, sway, brandish, hurl, dash, cast, launch,
fling, throw : telum, V. : caestQs, V. : dextra libra-
turn fulmen ab aure Misit, 0. : librata cum sederit
glans, L. : corpus in herbft, stretch, 0.
libom, T, n., a cake, pancake (flour, made up
with milk or oil, and baked): rustica liba, 0. :
adorea liba per herbam Subiciunt epulis, V. : liba
yenalia, lu. : patulum, lu.
Itlbumus, adj., of Libumia (in Illyria), Pr. —
As subst, m. : Liburni, the Libumians, L., V. : Li-
burnuM, a Libumian slave, lu. — As subst. f, a fast
vessel, Libumian galley, brigantine, H., Cs., Ta.
licena, entis. adj. with comp. [P. of Ucet],/r«tf,
unrestrained, bold, Pr. : licentior dithjrambus. —
Phir. n. :i9 subxt. : multa licentia Dicere, 0.
lioenter, adv. with comp. [Iicen3],/r«!/y, tnth-
put restraint, boldly, impudently, licentiously: at
quan) licenter I : id facere, L. : scribere, H. : licen-
tius cum dominft yivere: Romanos laxius licen-
dusque futuroe, more remiss in discipline, S.
Ilcantia, ae,/ \\\cex\9\ freedom, liberty, license,
^eave: nobis nostra Academia magnam ficentiam
dat, ut, etc. : tantum licentiae dabat gloria : samp-
ta pudenter, H. — Boldness, presumption, license :
(militum) licentiam reprebendere, Cs. : a Demo-
crito omnino haec licentia : iuyenilis quaedam di-
cendi. — Unrestrained liberty, license, dissoltUeness,
licentiousness, loantonness : detcriores sumus licen-
tift, T. : omnium rerum : malle licentiam soam
quam alionim libertatem, L. : militum, N. : magna
gladiorum est licentia, i. e. murder is prevalent :
inmensa ponti, 0. — Person., the goddess of Li-
cense: templum Licentiae: lasciya, H.
1. lioeo, cu!, — , fire [LIC-J, to be for sale, be
priced, be valued: quanti licuisse tu scribis (hor-
tos). — Poet: unius assis Non umquam pretio
pluris licuisse, esteemed a whit the more, H.
2. (lioaoX see Uoet
lioeor, licitus, 6rl, dep. [LIC-], to bid, make a
bid: licetur Aebutius: digito, 6y raising ajitiger:
quod, illo licente, contra liceri audeat nemo, Cs. :
bortos, bid on: hostium capita, Cu.
licet, cuit and citum est, §re, impers. [LIC-].
I. // is lawful, is allowed, is permitted, with or
without dat. of person. — Without subject : immo,
aliis si licet, tibi non licet, T. : Dum licitumst ei,
T. : si per yos licitum erit : f mare, dum licet, T. :
sic Ut quimus, aiunt, quando, ut yolumus, non
licet, T. : ut id, quod liceret, daret. — With neut,
pron. as subject : si illud non licet. Saltern hoo
licebit, T. : mihi id ne licere quidem : quid deceat
vos, non quantum liceat yobis, spectare : id quod
non licet : Cui tantum de te licuit ? who had stich
power over you f V. — With inf. : inpune optare
istuc licet, T. : Modo liceat yivere, T. : licet hoo
videre : poscere ut perculsis instare liceat, L. :
hie cognosci licuit, quantum, etc, Cs. : cooptari
sacerdotem licebat: licet nemini contra patriam
ducere exeroitum, no man is at liberty to, etc. :
meamet facta mihi dicere licet, S. — With ace. and
inf. : Non licet hominem esse, etc. T. : eodem ut
iure uti senem Liceat, T. : cum non liceret Romae
quemquam esse, etc. : liceat esse miseros : medios
ease iam non licebit : mihi esse piam, 0. : is erat
annus, quo per leges ei consulem fieri liceret, Ca.
— With dat. predic. and esse (rarely with other
verbs) : liceat his ipsis esse aalvis : ut iis ingratia
esse non liceat: quibus otiosis ne in communi
quidem otio liceat esse: illis timidis et ignavia
licet esse, L. : cui tribuno fieri non liceret : cum
postulasset . . . ut sibi' triumphant! urbem invehi
liceret, U: atqui licet esse beatis (sc. iis), H.: licet
eminus esse Fortibus, 0. : Hannibal precatur decs
ut incolumi cedere atque abire liceat, L.— With
ut : neque iam mihi licet neque est integrum, ut,
etc. — With subjunct. : ut lubet, ludas licet, you
may, T. : f remant omnes licet, dicam, etc, let them
all rage: studium deponat licebit: cantantes licet
eamus, V. : licebit curras, H. — II. Introducing a
Digitized by V^OOQ IC
Ucitatio
472
limen
f v'ucession, be it that^ granted that^ eoneecUnp that^
rven if, although, notwithstanding (passing into a
'•«»njunction): licet imdique onnnes niihi terrores
intundeant succurram: licet me desipere dicatis:
I/, rt sujioibiis amhules, H., V.: isque, licet caeli
I. jioiie rt'Miotos, Mente deos adiit, 0.: licet tibi
- ^Miifioaiim, lit ad me venii-es, tamen, etc. : licet
ii )(; (luivis nprehendat . . . certe levior reprebensio
t St : (juamvis licet insectemur istos (i. e. licet in-
^:ct<'Mnir, quantum vis, etc.).
Iicitati5, onis, /. [licitor; freq. of liceor], a
hid'iliug, 'offering of a price : palam licitationibus
faiti^/ '
licitator, oris, m. [licitor ; freq. of liceor], a
bidder: licitrttoribus defatigatis.
licitus, adj. [P. of licet], permitted^ allowable^
lawful : Hermo, V. — Plur. n. as subtt,^ lawf\d
thifffs, T;i.
licium, I, n. [2 LAC], — In weaving, a eron
thread ; plur.^ the woof: iicia telae Addere, i. e.
wt?a/'e, V. — In gen., a thread: Licia dependent,
longa- velantia saepes, 0. — In charms and spells:
Tauc cantata li^^at cum fusco licia rhombo, 0.
lictor, oris, m. [2 LIG-], a lictor, official attend-
ant upon a magiMrate .' se augustioiem lictoribua
duodt'cim 8umptis fecit, L. — Twenty-four lictors,
with the fasces, walked in single file before a dic-
tator, twelve before a consul, six before a praetor:
consularis, H. ; they scourged or beheaded con-
demned criminals, C., L.
ligamen, inis, n. [1 Hgo], a tie^ bandage^ Pr., 0.
ligamentum, T, n. [1 ligo], a bandage^ Ta.
lignarius, I, m. [lignum], a voorker in v)Ood,
joiner : ititcr liii^narios, tJie carpenters^ quarter^ L.
lignatio. oiiis,/. [lignor], a procuring of wood :
lignaiionis causa in silvas discedere, Cs.
lignator, Oiis, m. [lignor], a wood- cutter^ one
Kent to get wood : oppressis lignatoribus, Cs., L.
ligneolus, adj. dim. [ ligneua ], wooiien^ of a
small piece of wood: lychnuchus.
ligneuB, adj. [lignum], of loood^ wooden : vasa,
S. : signum: tuircj*, Cs. — Vrg^ wit)iered : coniunx,
Ct.
lignor, fttu«, arl, dep. [lignum], to fetch wood,
collect wood: li^nandi causft progredi, Cs. — Supin.
ace. ' lignatnuj pabulatumque progressi, L.
lignum, I, n. [ 1 LEG- 1, gathered wood, fire-
wkk/ (only ill plur.) : ligna circumdare, ignem subi-
cere : i.nnnu ex lignis viridibus fieri iussit : ligna
super foco reponeiii*, H. — Pro v. . In silvam ligna
ferre, i. e. carrg coals to Newcastle, H. — 7\nd>er,
wood: hos lignum siabat ad usfis, i. e. to make
tables^ lu. — A piece oj wood, something made of
wood: fisso ligno, sptarshaft^ V. : leges incidere
ligno, a wooden table^ H. : mobile, a puppet^ H. :
superracuum, writing-tablet^ lu. : dolato Confisus
ligno, planky lu. — A tree : nautis venerabile, V. :
tri8te,H.
1. ligS, avi, fttuR, ire [2 LIG-l, to tie, bind, bind
together, bind up, bandage, bind fast : roands post
terga ligatae, O. : crus fascia. Ph. : laqueo Guttu-
ra, 0. : veste Volnera, bandage, 0. : dum raula li-
gatur, is harnessed, H. : vinculo ligatus, in bonds,
Ta. : ipsum spiris, enwind, V. : digitosque ligat
iunctura, connects, 0. — Fig., to bind up, bind to-
gether, unite: Dissociata locis concordi pace liga-
vit, 0. : vinclo tecum propiore ligari, 0. : pacta,
i. e. conclude, Pr.
2. Iig5, 5niB, m., a mattock, grub-axe, hoe: Li-
gonibus duris humum Exbaurire, H. : longi, 0.,*
Tar : aetas patiens ligonis, i. e. of husbandry, lu.
ligula, ae, /. [2 LIG- ; confounded with lin-
gula], a shoe-strap, shoe-latchet : ligulas dimittere,
to leave untied, lu.
ligurrio (ligiir-), IvI, Itus, Ire [1 LIG-], to lick
up: piscis tepitlumque ius, H. — Fig., to be dainty,
be nice, T. — To enjoy by stealth: furta, H. — To
long for, desire eagerly : lucra: agrariam curatio-
nem.
Hgurritid (llgur)-, Onis, / [ligurrio], a fond-
ness for dainties, dainiihess, niceness.
liguatrum, !, n., privet (a plant bearing grape-
like cluster.-* of white flowers), V., 0.
iniwm T, n., a lily: Candida, V. : candens, 0. :
breve, short-lived, H. — In war, a series of ditches
armed with low stakes, Cs.
lima, ae,/. [1 LIG-], a file: vipera limam mo-
mordit. Ph. — Fig., of literary work, polishing, re-
vision: Defuit scriptis ultima lima, 0.: limae
labor, H.
limfitnlos, adj. dim. [limatus], somewhat pol-
ished: opus est hue limatulo tuo iudicio.
limatus, adj. with comp. [P. of limo], /»/ti»A«i,
refined, elegant, fine, accurate .• vir oration e : genus
librorum liraatius : fuerit limatior idem, H.
limbna, I, m., a border, hem, edge, selvage,
fringe: pictus, V., 0.
limen, inis, n. [2 LAC-], a cross-piece, threshold,
head-piece, lintel, sill: primo Limine, at the outer
threshold, lu. : Ter limen tetigi (an omen), 0. :
hacc limina. Intra quae puer est, lu. — A door, en-
trance: limen exire, T. : intrare: marmoreum, H. :
fores in liminibus aedium ianiuie nominantur:
templi, Ca. : in limine portQs, the very entrance,
V. : Ausoniae, border, V. — A house, dwelling,
abode : contineri limine, a^ home, L. : limine pelli,
V. : deorura Limina, temples, V. — The barrier fin
a race-course) : limen relinquunt, V. — F i g., a be-
ginning: belli, Ta. : in limine Tictoriae,<m the eve,
Cu.: mortis, Ct
Digitized by
Google
limes
473
linteatuB
limes, itis, m. [2 LAG-], a pathy panage^ road,
way y track: eo liQiite Digna extuleruntf L. : lato te
limite ducam, v.: acc1ivi8,0.: IraDsversi, ^rocuii,
L. : Appiae, the line of the Appian way^ L. : solito
dum flumina currant Liraite, channel, 0. : trahens
spatioso liniite crinem Stella, tracks 0. : Sectus iu
obliquo est lato curyamine limes, the zodiac^ 0. —
A boundary^ limits land-mark (between two fields
or entates): partiri limitc campum, Y. : effodit
medio de limite saxum, Iu. : certi, H. — A fortified
boundary-Hne, boundary-wall: limite acto, Ta. —
F i g., a boundary, limit : angustus mundi, Iu. — A
way, path : quasi limes ad caeli aditum : idem
limes agendus erit, i. e. t?ie same means, 0.
limo, ftvl, fltus. Are [lima], to file, polunh, finish :
stilus hoc maxime ornat ac liroat: vir urbanitate
limatus. — To investigate accurafe^y, clear up: Ve-
ritas limatur in di^putatione : nv ndaciun Siibti-
liter. Ph. — To file off, take away from, diminisJi:
tantum alteri adfinxit, de alieio limavit: mea
commoda, H. : se ad minutarum causarum genera,
i. e. limited himself
limosus, adj. [3 limus], full of mud, slimy,
miry, muddy : planities, S. : iuncus, i. e. growing
in muddy places, V. : flumina, 0.
limpidus, adj., limpid, transparent : lacus, Ct
1. limus, adj. [2 L.4G-], sidelong, askew, aslant,
askance f ocelli, 0.: limis specto (sc. oculis), T. :
ut limis rapias quid, etc. by a side glance, H.
2. limus, T, m, [2 LAG-], an apron crossed with
purple (worn by attendants at sacrifices), V.
3. limus, T, m. [LI-], slime, mud, mire: limum
saxa trahunt, S. : frumenti acervos sedisse inlitos
limo, L. : limo Turbata aqua, H. : Limus ut hie
durescit igni, day, V. : limumque inducere mon-
strat, O. — F i g., filth, pollution : Pectora limo vi-
tiata malorum, O.
linea (linia), ae, /. [lineus], a linen thread,
string, line, plumb-line : perpendiculo et linei uti :
ferri suo deorsum pondere ad Wne&m, perpendic-
ularly: saxa, quae rectis lineis suos ordines ser-
vant, in horizontal courses, Gs. : (ignis) rectis lineis
Bubvolat, vertically. — A line, mark, bound, limit,
goal : extrema linea A mare baud nil est, i. e. to
see the loved one at a distance, T. : cogit nos litiea
iungi, i. e. the boundary of the seats (in the the-
atre), O. — Fig.: est peccare tamquam transire
lineas, to pass the mark : mors ultima linea rerum
est, H.
lineamentum (Unia-), l, n. [ linea ], a line,
stroke, mark : in geometria lineamenta, formae,
etc. : liniamentum, longitudo latitudine carens. —
A feature, lineament : conformatio liniamentorum :
habitum oris lineamentaque intueri, L. : animi
liniaroenta sunt pulchriora quam corporis.— iYur.,
desigfis, drawings, delineatiotis: adumbratonim deo-
rum. — Fig., a feature, Uneament : nuroerus quasi
extrema liniamenta orationi attuIit,^m«A.* Gato-
nis liniamenta, outlines.
lineus, a^. [ linum ], of fiaz, of lint, flaxen,
linen- : lantema : vestis, Gu. : vincula, V. : terga,
lining (of a shield), V.
lingo, — , — , ere, to lick : crepidas carbatinas,
Ct.
lingua, ae, /. [old dingua, cf. Germ. Zunge;
Engl, tongue], the tongue: lingua haerct metu, T. :
exsectio linguae: lingua titubante loqui, 0.: lin-
guam exserere (in derision or contempt), L. — A
tongue, utterance, speech, language: ignara, S. : ver-
borum copia in nostrft lingua : Largus opum, lin-
gua melior, V. : Latium beare divite lingua, H. :
ut vitemus linguas hominuin : Aetolorura linguas
retundere, check, L. : Favete Unguis, i. e. give at-
tention, H. : nam lingua maii pars pcssiraa servi,
Iu. : mercedem imponere linguae, i. e. speak for
pay, Iu. — Tongue, speech, dialect, lavguage : La-
tins, Graeca: qui ipsorum lingua Celtae, nostrft
Galli, appellantur, Gs. : dissimili lingua, S. : lingua
utrSquc, i. e. Oreek and Latin, H. — Of animals, the
voice, note, song, bark : linguae volucrum, V. :
linguam praecludere (of a dog), Ph. — A tongue of
land: eminet in altum lingua, L. — Tongue, garru-
lity, itisolence : lingua promptus hostis, L. : mag-
na, H. : materna, boasting, 0. — Fluency, eloquence,
readiness of speech : quibus lingua prompia, L. :
Est animus tibi, est lingua, H.
lingula, /. dim. [lingua], a tongue of land:
oppida in extremis liugulis, Gs. ; see ligula.
linia, liniamentum, see line-.
liniger, gera, gerum, adj. [ linum + GES- ],
clothed in linen : turba, 0. : grex, Iu.
lino, levl, litus, ere [ LI- ], to daub, besmear,
anoint, spread, rub over: ceia Spiramenta, V.:
spicula vipereo felle, 0. : Sabinum quod ogo ipso
tenta Gonditum levi (sc. pice), sealed with pitch, 11. :
dolia, Iu. : plurima cerno, digna lini, i. e. that de-
serve erasure, 0.: paribus lita corpora jiutiis,
adorned at regular intervals, V. — To beduab, be-
mire: ora luto, 0. : carmine foedo SplendiUa facta,
degrade, H.
linquo, llqui, — , ere [LIG-], to go away, leave,
quit, firsake, depart from : Linquebat comite an-
cilla, Iu. : terrani: Nil intentatum nostri liquerc
poetae, H. : nil inausum, i. e. try everything, V. :
trepidantem liquerunt nervi, stretigth forsook him,
0. : Linquor et cado, siDOon away, O. : Linqucbaiit
dulcis animas, died, V. : Soolos, abandon, V. : pro-
missa procellae, i. e. not to keep, Ct. : alqueni So-
minecem, V. — Fi g., to leave, give up, resign, aban-
don, relinquish: haec: Linque severa, II.
linteatUS, a<(j. [ linteum ], clothed in linen
legio, i. e. of picked men, L. : cohort e.**, L.
Digitized by
^oogle
linter
474
Ub
linter (lanter), tris,/. (once m., Tb. ), =
wXwrriPf a trough^ vat^ tub: cavat arbore lintres,
y. — A iioat, ikifft uiherry: luntribus materiem in
insulam convehere : flumeD lintribus iunctis tran-
Bire, Cs. : Naviget hiuc alift iam mihi linter aqua,
i. e. let me turn to tomebody else, 0. : in liquidft nat
tibi liuter aqu&, i. e.you have a favorable oppor-
tunity, Tb.
lintemn, i, n. [linteus]^ a linen doth : linteis
et vitro delatis : inscripta lintea, i. e. curtains (as
a sign), lu. — Linen: poUiceri lintea in vela, L. —
A sail: dare lintea retro, V. : integra lintea, H. :
inplere lintea ventis, 0. — A kerchief, Gt.
linteos, adj. [ linum ], of /tnm, linen- : lintea
Testis : tunica, L. : libri, an ancient chronicle on
linen, kept in the temple of Juno Moneta, L. : tho-
rax, a linen breaetplate. It. : loricae, N.
lintrioulus (lunt-), !, m. dim. [linter], a small
boat, wherry.
Hyiiim^ I, n. [ cf. \ivov \flax: lini inopit^, Cs. :
reticulum tenuissimo lino. — A thread: linum
ostendit non una cicatrix, lu. : linum incidimus,
legimus, the fcLstening ( of a letter ). — A fishing-
line: moderabar barundine linum, 0. — A linen
doth, linen : Massica liuo vitiata, strained through
linen, H. — A rope, cable : subducere carbasa lino,
0. — A net, hunter*s net, toils f positarum lina pla-
garum, 0. : umida, a fuher*s net, V. : oymbae lini-
que magister, i. e. the fisherman, lu.
lippio, — , — , Ire [lippus], to have watery eyes^
be bUar-eyed: leviter.
lippittido, inis, /. [lippus], blearedness, rheum^
inflammation of the eyes : diuturna: molestior.
lippus, adj., blear-eyed, bleared, inflamed: Non
conteranas lippus inungi, H. : fuligine, blinded^
lu. — P r o y. : Omnibus et lippis notum et tonso-
ribus, i. e. to the whole world, H. — Of mental blind-
ness : oculis lippus inunctis, H.
liquefaoio, — , factus, ere, pass, liquefld, fac-
tus, fien [ liqueo 4- facio ], to make liquid, melt,
dissolve, liquefy: legem aera liquefacta: flamm&
tura, 0. : saxa (Aetnae), i. e. lava, V. : caeca me-
dullae Tabe liquefactae, putrid, 0. i liquefacta
bourn per viscera, V.: liquefacta rursus unda,
cleared, 0. — F i g., to weaken, enervate: quos nul-
lae laetitiae liquefadunt voluptatibus : Uquefiunt
pectora curis, 0.
1. liqQona, ntis, <m&'. [P. of liqueo ], ,/lbi(n9t^,
fluid, liquid: campi, I e. ocean, V, : fluvius,y/u/tn^,
V. : undae, 0.
2. liquens, ntis, adj. [P. of liquor ], /owtw^,
fluid, liquid : mella, V. : fluroina, V.
liqueo, licul, — , ere [LIQV-], to be fluid; see
1 liquens. — F i g., to be dear, be manifest^ be appar-
ent, be evident ( only third pers. sing. ) : de deis
habere, quod liqueat : corpus esse liquebat, 0. :
liquet mihi deierare non vidisse, etc., I am free to
swear, etc., T. — With non, it does not appear^ is
not evident ^ is doubtful: non liquere dixerunt (iudi-
ces) : cum causam non audisset, dixit sibi iiquere.
liquoBCO, — , — , ere, inch. [liqueo], to become
fluid, mdt, liquefy: tabes nivis liquescentis, L. :
haec ut cera liquescit, V., 0. : Corpora dilapsa
liquescunt, i. e. putrefy^ 0. — To grow soft, become
effeminate: voluptate. — To meU, waste away: tot-
tuua liquescit, 0.
liquet, pee liqueo.
liquido, adv. with oomp, [liquidus], dearly,
plainly, evidently, toith certainty : iurare, i. e. truth"
fuUy. T. : audire : confirmare : liquidius iudicare.
liquidus, adj, with comp. and eup. [ LIQV- J,
flowing,fluid, liquid: venenum, 0. : odores, liquid
unguents, R.i sorores, fountain - nymphs, 0, : iter,
a voyage, Pr. — As subst. n. : liquidi urna, wcUer^
H. : Cum liquido mixt& polentft, 0. — Clear, bright,
transparent, limpid, pure: fontes, V. : Faleriuim,
H. : aer, V. : liquidior lux, Cu. : ros, 0. : liquidis-
simus amnis, 0. : nox, V. : iter, serene uray (through
the air), V. — Of sounds, dear, pure : voces, V. :
vox, H. — F i g., flouring, continuing without inter-
ruption : genus sermonis. — Unmixed, unadulter-
ated: alqd purum liquidumque haurire: voluptas.
liquo, — , fttus, ftre [ LIQV- 1 to make liquid,
mdt, dissolve, liquefy: liquatae (juttae, C. poet —
To strain, filter, clarify: vina, H.
1. liquor, — , llqui, dep. [ LIQV- 1 to be fluid,
be liquid, flow, mdt, dissolve : huic ( arbori ) atro
liquuntur sanguine guttae, V. : Liquitur in lacn-
mas, 0. ; see 2 liquens.
2. liquor, Sris, m. [LIQV-]^tt«toy ; aquae. —
A fluid, liquid: de paterft Fundens liquorem,
wine, H. : spissus, 0. : liquores amnium : fluidus
(i. e. tabes), V. : quft medius liquor Secemit, etc.,
the sea, H.
lis, litis (old form stlls, stUtis), /., a strife, die-
pute, quarrel, altercation: Lites inter eos maxu-
mae, T. ; aetatem in litibus conterunt : adhuc sub
iudice lis est, H. : inter vos componere lites, V.:
de terrae nomine, 0. : exemplum litem quod lite
reaolvit, solves a difficulty by raising another, H. —
In law, anu7, action, process, litigation^ cotitroversy :
Litis sequi, T. : in inferendis litibus: litem con-
testari : orare : secare, H. : arbitri, qui litem aestu-
ment, assess damages, Cs. : aeslimatio litium : in
litibus aestimandis, ffuito/or damages: lis capitis,
a capital charge .• litem tuam f acere, i. e. plead for
yoursdf. — T/ie subject of an action, matter in dis-
pute: quanta surama litinm fuisset: lites severe
aestimatae: quo minus secundum eas tabulas lis
detur, non recusamus : in suam rem litem vertere,
L. : interceptor aliaenae litis, L.
Digitized by
Google
UtaUo
475
livens
litatio, 6nis,/. [lito], a propUiation, tueceaa in
sacrifice: maioribus hostiis usque ad litationem
sacrificari, Ij.
(litera), see littera.
litioexi, inis, m. [lituua+1 CAN-], a player on
the clarion.
litigator, Oris, m. [Htigo], a party to a latosuit^
litigant, C, Ta.
litigioaas, ad^. [ litigium ], full of disputes,
quarrSsome: fora, 0. : dxsipntAiio, persistent: homo
mininie, contentious, — In controversy^ disputed:
praediolum : ager, 0.
litigo, ftvl, atus, are His+l AG-], to dispute,
quarrS, strive: mecum, T. : cum Quinto. — To sue^
go to law, litigate: aliquot in causis: Respicit
liaec qui litigat, lu.
lito, avi, atuB, are, to make an acceptable saeri-
Jice, obtain favorable omens .* nee auspicato nee
litato, mthciut favorable omens, L. : non facile li-
tare, L: ut litetur (diis) aliis, aliis non litetur:
prozuroa hostia litatur saepe pulcherrime: hu-
manis hostiis, Ta. : exta ovis, Pr. : sacra, to per-
form acceptably, 0. : sacris litatis, V. — Of a vic-
tim, to give favorable omens: Victima nulla litat,
0. — To make atonement, propitiate, appease, satisfy:
I^ntulo : anima litandum Argolica, V.
litoralis, e, cuij, [2 litus], of the sea-shore : dil,
that guard the shore, Gt.
litoreus, adj. [litus \of ^ sea-shore^ shore-,
beach barena, 0. : aves, V.
Uttera (Utera), ae,/. [LI-], a letter, alphabet-
iced sign, written sign of a sound: (epistula)
Graecis conscripta litteris, Os. : sus rostro si humi
A litteram inpresserit : maximis litteris incisum :
alqd litteris mandare, commit to writing, Gs. : sa-
lutaris, tristis ( i. e. A and 0 on the ballots of
jurors, for absolvo, condemno) : provocatis osten-
tata inanibus litteris, as a pretence, L. : ad me. lit-
teram numquam misit, not a line, — A handwriting:
accedebat ad similitudinem tuae litterae : Arguit
ipsorum quos littera, lu. — A writing, document,
record: iunget nos littera, inscription, 0. : littera
poscetur, acknowledgment in writing, 0. — Usu.
plur. : litterae publicae, records, C, Gs. : ratio
omnls et omnes litterae, accounts : praetoris, edict.
--Plur., a letter, epistle: raittuntur ad Gaesarem
ab Cicerone litterae, Gs.: meas acceperat litteras:
uuUas lis praeterquam ad te dedi litteras : per lit-
teras mandare, ne, etc., Gs. : invitare alqm per lit-
teras : liber litterarum roissarum et adlatarum, a
book of correspondence ; cf. sing. : Quam legis a
rapta Briseide littera venit, 0. — Plur., written
monuments, literature, books, literary works : litte-
ras Graecas discere, S. : abest historia litteris no-
stris, is wanting in our literature: Graecae de
philosophia litterae, /)Ai^o«>p^'ca/ literature: dam-
num Hortensi Interitu Latinae litterae fecerunt:
paryae et rarae per eadem tempora litterae fuere,
L. : cupidissimus litterarum, N. — F i g., learning,
the sciences, liberal edtuMtion, scholarMp, letters :
fac periclum in litteris, T. : erant in eo plurimae
litterae : scire litteras, to be educated: homo sine
ingenio, sine litteris : nesdre litteras : litterarum
cognitio : in litteris vivere.
litterarina (liter-), ac^. [ littera ], of reading
and writing : ludus, an elementary school, Ta.
litterate (liter-X <^' ^th eomp, [litteratus],
learnedly, intelligentlv : scriptorum yeterum litte-
rate peritus, criticaUy skUUd : dicta, clever say-
ings : Latine loqui litteratius quam, etc, accurate-
ly.— To the letter, literally: respondere.
litterator (liter-), Oris, m. [ littera], a gram-
marian, philologist, Gt.
litteratura (liter-), ae,/. [litterae], a writing,
G. : Graeca, the Greek q^phabet, Ta.
litteratus (liter-), ac^. with sup. [littera], Ut-
tered, learned, liberally educated: Cinius satis lit-
teratus: homines litteratissimi : otium, learned
leisure: senectus.
littemla (liter-! ae, /. dim. [ littera ], a little
letter: epistula vacillantibus iitterulis. — Plur., a
short letter, note: hoc litterularum exaravi. — Lit-
erary learning, liberal studies : meae, mv bit of
authorship: Litterulis Graecis imbutus, H.
litora, ae, /. [LI-], a smearing on a writing-
tablet, blotting out, erasure, correction: unius no-
minis: tabularum. — A passage erased, ercLsure:
pars nominis demersa in litura: carmen mult&
liturft co^rcere, H. — A blot^ blur: Littera quod
habet lituras, 0.
1. litus, P. of lino.
2. litus, Oris, n. [ LI- ], the sea-shore, sea-side,
beach, strand: molle atque apertum, Gs. : esse in
litore: praetervolare litora, H. : Gircaeae litora
terrae, V. : petere, 0. : Litus arant, V. : iuncosa
litora Boebes, 0. — P r o t. : litus arare, i. e. labor
in vain, 0. : litus sterili yersamus aratro, lu. : in
litus harenaa fundere, carry coals to Newcastle, 0.
— A river-bank: hostias constituit omnia in li-
tore : percussa fluctu litora, V.
lituus, m., a crooked staff borne by an augur,
augur's crook, crosier, augural wand: baculus sine
nodo aduncus, quem lituum appellarunt, L. : lituus,
insigne auguratOs : Quirinalis, V. : lituo pulcher
trabeaque Quirinus, 0. — A crooked wind-instru-
metit, curved trumpet, comet, clarion : lituos pati,
v.: lituus pugnae signa daturus erat, 0.: lituo
tubae Permixtus sonitus, H. — A signal: meae
profectionis.
livens, entis, adj, [ P. of liveo 1, bluish, lead-
colored, black and blue, livid : plumbum, V. : pru-
na, 0. : crura compedibus : margarita, Ta.
Digitized by V^OOQ iC
liveo
476
loons
liveo, — , — , ere [LIV"-], to be black andblue^
/>■ !'n>i,l: livoiit nil>i.cine dentes, 0. — To envy: iis,
'I ii rU) |ij.'iiti:ini exercent, Ta.
lividulua, adj. dim. [lividus], inclined to envy^
lividus, adj. with s>ip. [ LIV- \ of a leaden
C'tfor, btniith, blue: vada, V.: racemi, H. : lividis-
-ii:iii vorago, Ct. — Black and blue, livid, bruised:
unnis Bracchia, H.: Ora livida facta, 0. — Making
livid, iieadly : Livida materno fervent adipata ve-
iicno, III. — Fig., envious., invidioiin, spiteful^ mali-
cious: roalcvoli et lividi : nos lividus odit, H. :
obliviones, i. e. destructive of praise, H.
livor, oris, m. [LIV-], a bluish color^ black and
blue spot, bruise: Uva livoretu ducit ab uva, a
taint, lu. — Fig., envy, spUe^ malice, iU-wiU: auro-
motuin patria proscindere, Livor, Desine, 0. : cu-
pidtis, Pr. : obtrectatio et livor, Ta. — P e r s o n., 0.
lixa, ae, m. [LIC-], a sutler^ camp-follower:
lixae permixti cum militil>us, S. : non lixa seqiie-
batur, L. : lixne ao ne^otiatores, Ta.
locatio, onis, /. [ loco], a letting outj leasing:
(porticus) consulum locatione reficiebatur: ope-
rtiin: loesitionea prnedionira, /ar/n»M^ om<, L. — A
contract of letting, hiring, lease, L.
locator, oris, m. [loco], a lessor: fundi
looatum, T, n. [ loco ], the subject of a lease :
iudicia, quae ex locato ^unt, grow out of leases.
locito, — , — , are, freg. [loco], to let, hire out :
agelli paulum, T.
looo, avi (lociissint, for locaverint, C), itus, are
[ locus ], to place, put, lay, set, dispose, arrange :
cohortes in fronte, S.: cadavera in arcft, N. : crates
adversas locari iubet, Cs. : euro sol ita locatus fuia-
set, ut, etc. : Fundamenta (urbis), V. : litore Moe-
nia, V. : vicos, Ta. : stipendium, S. — F i g., to place,
put, set, lay, fix, establish, constitute: inter recte
factum atque peccatiim media locabat quaedam:
eo loco locati sumus, ut, etc. : prudentia est locata
in delectii bonorum et malorum, consists in, — To
place in marriage, give away, give in marriage,
marry : filiam suam, T. : nuptum virginem adule-
scenti, T. — To let, lease, hire, farm out: vectigalia:
agrum frumento, L. : fundum : vocem, i. e. rant
for fxii/ (on the stage), lu. : disciplina (histrionis)
locabat se non minus HS CCCIOOO, yielded.^ To
give o^U on contract, contract for making, have done
by contract : statuara faciendam : anseribus ciba-
ria publice locantur (sc. praebenda) : lunoni tem-
plum (ac. exstruendum), L. : secanda marmora, H.
— 7b put out, place profitably: beneficia apud
gratos, L. : Bene facta male locata male facta ar-
bitror, Enn. ap. C.
loouli, orum, m, dim. [locus], a receptacle with
compartments, coffer, casket, satchel, pocket : num-
mum in loculos demittere, H. : ebumi, 0. : inanie-
simi : neque loculis comitantibus itur, with purses,
lu. : laevo suspensi loculos lacerto, H.
locuples, eiis (abl. -plgtl or -plStc; plur. gen.
-pletium and -pletum), adj. with comp, and sup.
[locus +PLE-], rich in lands, substantial, opUent:
pecuniosi et locnpletes. — Rich, wealthy, opulent:
egebat ? imnio locuples erat : aquila, i. e. the lucres
tive post of centurion, lu. : locupletem optare po-
dagram, the rich man*s, lu. : praed& locuples, S. :
frugibus annus, H. : urbs locupletissima. — As
subst. : agros locu pletium plebi colendos dedit, the
rich : proscriptiones locupletium, S. : locuples
quae nupsit avaro, lu. — F i g., well stored, provided,
richly supplied, rich: doraus: oratione: Latina
lingua locupletior quam Graeca. — Bespottsible,
trustworthy, trusty, safe, sure : reus, that can fulfill
his engagement, L. : locupletissimi auctores : tabel-
larius.
looupleto, avl, &tu8, &re [ locuples ], to make
rich, enrich : homines fortunis : Af ricam equis,
arrois, N. — F i g. : sapientem locupletat natura :
templura picturis, i. e. adorn,
loons, I, m. (plur. loci, single places ; loca, n.,
places connected, a region), a place, spot : coacto in
unum locum exercitu, Gs. : locoruro situm nosse,
L. : Romae per oronis locos, S. : loci communes,
pubhe olaces, parks : de loco superiore dicere, i. e.
from the judicial bench : Celsior ipse loco (i. e. cel-
siore loco), 0. : et ex superiore et ex aequo loco
sermones habiti, i. e. orations and conversations :
ex inferiore looo, i. e. before a judge : primus
aedium, a dwelling on the ground-floor, N. — An
appointed place, station,post, position : loco move-
re, dnve from a post, T. : loco deicere, H. : loco
cedere, give way, S. : legio locum non tenuit, Cs. :
loca senatoria secernere a populo, L. : loca iussa
tenere, V. — Place, room : ut locus in foro ^aretur
amicis : locum sibi fecit, 0. : non erat liisN^^cus,
right place, H. — A lodging, quarters: locu^'nde
lautiaquc legatis praeberi iussa, L. — A place, spot,
locality, region, country: non hoc ut oppido prae-
posui, sed ut loco: e^t locus, Ucsperiam dicuut,
V. : locos tenere, L. : occupare, S. : venisse in ilia
loca : ea loca incolere, tluit region, Cs. — F i g.,
place, position, degree, rank, order, office : summo
loco natuB, Cb. : infimo loco natu.<) : lei;:)tionis prin-
ceps locus, head, Cs. : tua dignitas suuu) locum ob-
tinebit: voluptatem nullo loco numen\t: qui locum
tenuit virtute secundum, V. : de locis contendere,
i. e. precedence, Cs. : signiferos loco movit, degraded,
Cs. : duo consularia loca, L. : omnia loca obtinue-
re, ne cui plebeio aditus esset, L. — Place, position,
sittiotion, condition, relation, stcUe : in eum iam res
rediit locum, ut, etc, T. : Peiore res loco non potis
est esse, T. : Quo res summa loco? In what state f
v. : missis nuntii.s, quo loco res essent, L. : primo
loco, first in order, lu. : se (eos) eodem loco quo
Digitized by V^OOQ IC
locuBta
477
longus
HelTetioB habiturum, toauld treat aa^ etc., Cs. : pa-
rentis loco esse: reliquos ohsidum loco ducere,
Cs. : crimiiiis loco esse, quod vivam, Mrves /or;
in uxoris loco habere, T. : in libcrQm loco esse : se
in hostium habiturum loco, qui, etc., Cs. : nescire
quo loci esset, in what condition : erat causa in eo
iam loci, ut, etc., in such a condition. — A topic^
matter^ mibject^ pointy head, division : tractat locos
ab Aristotele ante tractates : hie locus, de naturfl
usuque verborum : ex quattuor locis in quos divi-
simus, etc. : locos quosdam transferaro, shall make
some extracts : speciosa locis Fabula, quotable pas-
sages, H. : loca iam recitata, H. — In r h e t. : loci
communes, passages of a general import (see com-
munis).— Of time : interea loci, meanwhile, T. : po-
stea loci, afterwards, S. : ad id locorum, till then,
S. — In alti, at the right time, seasonably, appropri-
ately, suitably • posuisti loco versfis : et properare
loco et cessare, H. : Dulce est desiperc in loco, H. —
A fitting place, room, opportunity, cause, occasion,
place, time: et cognoscendi et ignoscendi dabitur
peccati locus, T. : probandae virtutis, Cs. : aliquid
loci ration! dedisses : Interpellandi locus hie erat,
H. : nee vero hie locus est, ut, etc., the proper oc-
casion: Est locus in yolnus, room for injury, 0. :
meritis vacat hie tibi locus, opportunity for ser-
vices, y. : in poetis non Homero soli locus est aut
Archilocho, etc. : vita turpis ne morti quidem ho-
nestae locum relinquit, i. e. renders impossible : re-
secandae libidinis : si est nunc ullus gaudendi
locus.
looQSta, see lucusta.
looutio (loquu-), onis,/. [4 LAC-], a speaking,
speech, discourse : ex locutione, ex reticentiu : unius
oratoris. — Way of speaking, pronunciation : eraen-
data et Latina.
loOQtua, P. of loquor.
15duc, Icis,/., a coverlety counterpane, lu.
logeam, I, = Xoydovy archives, C. dub.
logioa, drum, »., ^ rd Xoyuco, logic.
logos (-ub), I, m., = \6yoc, a word. — Plur.,
mere words, empty talk, T. — A witty saying, hon-
mot,jest.
151igo, see lolligo.
loliiizn, I, n., darnel, cockle, tares: Infelix, V. :
ador loliumque, H., 0.
lolligo (151i-), inis, /, a cuttle-fish, 0. : nigra,
H.
longaevns, adj. [longus+aevum], of great age,
aged, ancient: parens, V. — As suM. m., the old
man, V. — Fern,, 0.
longe, adv. with comp. and sup. [longus], a long
^'^y <J^i /«*•> /<»»• of, at a distance: ab eo oppido
non longe fanum est: longe absum: longe late-
que conlucere, far and toUe : longe gradi, take
long steps, V. : Rhenum non longe a man transire.
Cs. : longius prodire, Cs. : fontes longius a praesi-
diis aberant, Cs. : a cultu provinciae longissime
absunt, Cs. — Away, distant : tria milia passu um
longe ab castris, Cs. : minus V et XX milibus longe
ab Uticft, Cs. — F i g.,far away, out of reach, of no
avail: longe iis fraternum nomen populi R. afu-
turum, Cs. : Longe illi dea mater erit, V. : Quam
tibi nunc longe regnum dotale Creibae, 0. — Long,
for a long period: longe prospicere futuros ca-
sQs : stupet Dares, longeque recusal, V. : Varro
vitam Naevi producit longius : longius anno rema-
nere, Cs.: longissime respicere: haec dixi longius
quam, etc., at greater length, — Widely, greatly,
much, very much, by far : errat, T. : nobilissimus,
Cs. : doctissimus, H. : longe plurimum ingenio ya-
luisse videtur: quod longe secus est: dissimilis
oontentio : longe mihi alia mens est, S. : longissi-
me di versa ratio est : longe omnis multumque su-
perare: Sed longe cunctis longeque potentior ilia,
0. : longe melior, V. : minor, L
longinquitas, &tis,/. [longinquus], distance,
remoteness : locorum : regionum, Ta. — Length,
long continuance, duration : aetatis, T. : temporis,
Cs. : bellorum, L.: (dolores) longinquitate pro-
duct!.
longinqutui {-monB),aefj.with comp. [longus],
far removed, far off, remote, distant : nationes, Cb. :
hostis : cura, /or distant things, L. : longinquiores
loci, Cs. — As svbst. n. : quid ego longinqua com-
memoro? remote events: longinqua imperii, remoto
parts, Ta. — living far off, foreign, strange: homo:
piscls, 0. — Long, of long duration, prolonged, last-
ing, continued, tedious : dolor : oppugnatio, Cs. :
consuetudo, Cs. : longinquiore tempore bellum
confecturum, N. — Remote, distant: in longinquum
teropus differre : tempore longinqua victoria, L.
longittido, inis, /. [longus], length : inraensi-
tas longitudinum : pontis, Cs. : longitudinee et bre-
vitates in sonis. — Length, long duration : noctis :
orationis: consulere m longitudinem, look far
ahead, T.
longius, longissime, eomp. and sup. of longe.
longinsculns, adj. dim. [longior, -ius], rather
long: versUs,
longule, adv. [longulus], rat?ierfar, T.
longulus, adj. dim. [longus], rather long : iter.
longnm, adv. [longus], long, a long while : neo
longum laetabere, V. : Clamare, H.
longurios, I, m. [longus], a long pole, Cs.
longus, adj, with comp. and sup. [2 LEG-],
long, extended: via : longissima epistula : proficisci
longissime agmine, Cs. : navis longa, a war-ship,
man-of-war (from its shape), Cs. : versus, the heroic
hexameter : honorum Pagina, lu. : vestis, V. : lon-
gioris fugae consilium, /ur/W, Cs. : mantis, /ar-
reaching, 0. — In length, long: musculus pedes LX
Digitized by V^OOQ IC
loquacitaa
478
luoeo
longus, Cs. : ferrum tres longum pedes, in Unffth^
L. — Oreat^ vcut^ spacious : pontuB, H. : classemque
ex aethere longo prospexit, V. : caelum, 0. — Lonff^
of long duration, lasting^ prolonged^ tedious: in tarn
long& actate : vita longior : uno die longior men-
sis : longa interiect& mora, Cs. : spatium (sc. tern-
poris), L. : roenioriam nostri longam efficere, S. :
Ion so tempore, after a long interval^ V. : anni, a
great age, V. : dies, length of days, lu. : syllaba :
voces, V. : senectus, lu. : mors, slow, V. : quam
im probe feoerit, longum est dicere, it woiUd be
tedious : ne longum sit, to speak briefly: Ne lon-
gum faciaro, H. : exemplis hoc facere longius, to
spin out: nolo esse longus, tedious: respondit, ni-
hil sibi longius fuisse, quam ut me videret, i. e. that
he voas impatient : nee mihi longius quicquam est
quam, etc., nothing is more tedious: fatigat edendi
Ex longo rabies, since long ago, V. : spem incohare
longam, looking far ahead, H. : longus spe, slow to
hope, H. — Distant, remote, long delayed: in longio-
rem diem conferre, Cs. : dies, V. — As subst. n. ; in
longum dilata res, long postponed, L. : Causando
nostros in longum ducis amores, delay, V.
loquaoitas, atis,/. [loquax], talkativeness, lo-
quacity : Macri : mea : ministrorum, L.
loquaciter, adv, [loquax], talkativdy, loquaei-
ouslt/ : litigiosus : Scribetur tibi forma, l e. cU
Unsith,U,
loquax, ftcis, adfj. with comp, and sup. [4 LAC-],
talkative, prating, chattering, loquacious, full of
words : orator : senectus est naturft loquacior :
homo loquacissimus obmutuit : itinae, croaking,
V. : nidus, i. e. of chirping young, V. : stagna, re-
sounding with croakings, V. : voltus, L e. expressive,
0. : lymphae, babbling, H^
loquela or loquella, ae, /. [loquor], speech,
wordu, iliscourse : funditque has ore loquelas, V.
— A lafignage: Graia, 0.
loquor, cQtus (quatus), I, <i*p. [4 LAC-], to speak,
talk, say, tell, mention, utter : male, T. : mihi sane
bene iuqiii videtur : Latin e : ali& Iingu&: pro al-
quo: apud ira peri tos, 6e/bre; advorsum hunc, be-
fore him, T. : cum prole, 0. : horribile est, quae
loquantur : ne singulas loquar urbis, mention, L. :
pugnantia, to contradict oneself: proelia, H. : quem
tuum negotium agere loquebantur. — To talk of,
speak about, have ever on the lips : semper Curios :
nil nisi classTs : reges atque tetrarchas. Omnia
magna, H. : de magnis maiora, lu, — Plur. with
indef, subj., they say, it is said, they talk of the talk
is of: hie mera scelera loquuntur: luppiter, ho-
spitibus nam te dare iura loquuntur, V. — F i g., to
speak, declare, sliow, indicate, express clearly: oculi
niimi, quem ad modum animo adfecti simus, lo-
quuntur: ut consuetudo loquitur, as is usually
said: cum chartft dextra locuta est, lias written
upon it, 0. — To rustle, murmur : pint loquentes, Y.
lorica, ae,/. [lorum], a leather cuirass, corselet
of thongs: lata insignisque : graves loricis, L. : tri-
lix, v. : serpens Loricae modo squamis defensus,
0. : Libros Mutare loricis, i. e. exchange studies for
arms, H. — A defence, breastwork, parapet : pinnae
loricaeque ex cratibus attexuntur, Cs. : loricam
strucre, Ta.
loricatua, adj. [lorica], clothed in mail, har-
nessed: statua, L. : equites, L.
Idripea, pedis, adj. [lorum + pes], club-footed,
crook-footed, bandylegged: iuvenis, lu.
lomm, I, n. [8 VOL-], a thong, strap, strip of
leather : quin tu adducis lorum ? L. : Qui lora re-
strictis lacertis Sensit, H. : signum de paupere
loro, lecUher, lu. — Plur., the reins, a bridle : loris
ducere equos, L. : lora dare, slacken, V. : lora re-
misit, 0. : lora tenere, lu. — A whip, lash, scourge:
ad necem operiere loris, T. : loris uri, H. : euili
servi loris ceciderunt — A leathern bulla, lu.
1. lotua and lotoa, I,/., =Xa»roc, the African
lotus, edible nettle-tree, V., O.— The fruit of the
htus, 0. — A flute (of lotus-wood), 0.
2. lotua, P. of lavo.
lubena, lubenter, lubet, lubido, see lib-.
lubilco, — , — , are [lubricus], to make slippery,
lubricate: Lacedaemonium orbem, lu.
lubrlcua, a*fj. [GLA-], slippery : fastigium, L. :
terga (colubri), V. : concnylia, slimy, H. — Plur. n,
as subst. : per lubrica surgens, slippery ground, Y.
— Easily moved, sliding, gliding : (natura) lubricos
oculos fecit: anguis, V. : amnis, gliding, 0. — F i g.,
slippery, uncertain, hazardous, dangerous, critical:
via (vitae): cupiditas dominandi : defensionis ra-
tio: Ai\nw9, fleeting, 0.: patrias tentasti lubricus
artis, tricky, V. : Voltus nimium lubricus adspioi,
seductive, H. — As subst. n. : in lubrico versari, in
danger.
lucanica, ae,/. [Lucanus], Lucanian sausage,
smoked sausage : delectari lucanicis tuis.
Lucanua, adj., of Lucania (a district of Low-
er Italy), Cs., C, H., L., lu.
lucar, aris, n. [ lucus ], money paid to actors
(orig. proceeds of a forest-tax), Ta.
lAca, adv., by daylight, see lux.
luoellum, 1, n. dim. [ lucrum ], a small gain,
slight profit : Apron io aliquid lucelli dare : dulce,
H. : al(|d refero datum lucello, Ct
lAoeo, iQxi, — , ere [LVC-], to be light, be dear,
shine, beam, glow, glitter: globus lunae, V. : faoes,
0. : (Stella) luce lucebat aliena: luceat igne ro>
gus, 0. : Rara per occultos lucebat semita calles,
glimmered, V. : taeda lucebis in illft, i. e. shaU
bum, lu. : lucens. ad imum Usque solum lympha,
transparent, 0. — Impers., it is light, is day, da^ens:
nondum lucebat: simul atque luceret. — Fig., to
Digitized by V^OOQ IC
Luoeres
479
Inotufl
tifunejarthy he conspiaunu^ he apparent ^ be clear ^ be
evident: imperi splendor illis gentibus luccm ad-
ferre coepit: mea studia, quae parum antea luxe-
runt : virtus lucet in tenebris.
LncereB, ura, m., one of three tribes of free
eUizem in the old Roman state (see Ramnes, Ti-
lies), C, L., 0., Pr.
luoerna, ae,/. [LVC-], a lamp, oil-lamp: lu-
cerna me deserit, goes out : Vino et lucemis, i. e,
evening entertainments, H. : Accessit numerus lu-
cemi**, t?ie lights are seen double, H. : ante lucer-
naa, before candle-light, lu. : lucemam accendere,
Ph. : Haec ego non credam Venusina digna lu-
cerna ? lucubration, lu.
luoeaco and lticiac5, iQxl, — , ere, inch, [lu-
ceo], to begin to shine : sol lucescit, V. : eras lu-
oescere nonas Dicinaus, dawn, 0. — Impers. : Luci-
Bcit hoc iara,'»^ grows light here, T. : ubi luxit, at
datvn, Cs. : cum lucisceret, at break of dag.
lucet, impers., see luceo.
Inoi, adv., by daylight, see lux.
luoide, adv, [lucidus], clearly, distinctly: ver-
bum definire.
Itioidas, adj. with oomp. [LVC-], full of light,
dear, bright, shining, brilliant : sidera, H. : gemma,
0. : Lucidior domus, 0. : Lucidior glacie, 0. : se-
des deorum, H. : aethra Siderea polus, liglUed, V.
— Neut. as adv. : lucidum Fulgentes oculi, H. —
White : ovis, Tb. : lilia, Pr. — F i g., dear, perspicu-
ous, lucid: ordo, H.
lucifer, fera, ferum, a^. Hux + l FER-], light,
bringing: Diana: equi, the horses gf Luna, 0. —
As subst. m., the morning-star, the planet Venus, C. :
prae diem yeniens, V. — The son of Aurora and
Cephalus, 0. — Day: omnis, 0. : tot Luciferi, 0.
liioifagus, adj. [lux +2 FVG-], light -shun-
ning : blattae, V. : (homines), shy.
Lucina, ae, /. [lux ; sc. dea], she thcU brings
to light, goddess of childbirth, T., H., 0. : Lucinam
pati, pains of childbirth, V. : Lucinae labores, V.
— The goddess of frightful dreams : (Hecate), Tb.
luoiaoo, see lucesco.
lucratiTua, acfj. [lucror], attended with gain,
gainful: sol.
luorl faoi5, see lucrum.
LucrinensiB, e, adj., of the Lucrine Lake:
res, i. e. oysters.
lucror, atus, &rl, dep. [lucrum], to gain, win,
acquire, get, make : auri pondo decem: emuncto
Simone talentum, H. : lucrandi perdendive teme-
ritas, Ta. — Fig., to acquire, gain, win : domita
nomen ab Africft, H. : lucretur indicia veteris in-
famiae, i. e. / will not mention.
lucrosus, adj. [ lucrum ], gainful, profitable :
Toluptas, 0. : paucis lucrosum fieri, Ta.
lucniin, I, n. [2 LV-], gain, profit, advantage i
hoc paulum lucri quantum ei dnmni adportet,T. :
unius anni: ex publicis Tectigalibtis luera facere:
iroprobissima lucra liguriens: Inori bonus est
odor ex re qualibet, lu. : omne id deputare esse
in lucro, count as gain, T. : alqd lucro apponere,
H. : lucri fieri tritici modios centum, jnade ( as
profit) : alqd facere lucri, to reap the benefit of, N. :
in lucro est quae datur hora mihi, 0. : de lucro
prope iam quadriennium vivimus, i. e. as by mira-
cle: de lucro tibi vivere me scito, L. — The pursuit
of gain, avarice : te demovere lucro, H.: domus ob
lucram Demersa exitio, i. e. avarice, H. — Wealth,
riches: Ck>ntra lucrum nil valere ingenium, H. :
Omne lucrum tenebris alta premebat humus, 0.
luotamen, inis, n. [ luctor ], a wrestling, toil,
exertion : remo ut luctamen abesset, V.
luotaiiB, antis, adj. [P. of luctor], struggling,
rductant : luctantia oscula carpere, 0.
luotatio, 5ni8, /. [luctor], a wre^ing: sine
adversario nulla est. — A struggle, contest, fight :
taetra, L. : cum Academicis incerta.
luctator, oris, m. [luctor], a wrestler : in f ulva
haren&, 0.
luotifiotiB, adj. riuctu8 + 2 FAC-], causing sor-
row, doleful, bcUeful: cladcs, C. poet. : Alecto, V.
Itiotisonas, acfj. [luctus + SON-], sad^sounding,
doleful : mugitus, 0.
luotd, — , — , ftre [lucU, a wrestling], to wrestle,
struggle : dum luctat, T.
luctor, fttus, &r!, dep. [ lucta, a wrestling ], to
wrestle: luctabitur Olympiis Milon: fulva luctan-
tur harena, V. : Achivis doctius unctis, H. — To
wrestle, struggle, strive, contend : in pestilent! solo,
L. : Luctandum in turba, H. : Inter se adversis
cornibus, V. : de nomine temporis huius, 0. : te-
lum Eripere, V. : liberiore frui caelo, 0. : in lento
luctantur marmore ton^ae, V. : Tristia robustis
luctantur funera plaustris, H. : luctantes venti, V.
— Fig., to struggle, strive, contend: tecum: cum
ardore regionis, Cu. : luctata diu ait, after a (men-
tal) struggle, 0.
luotu6ae» a<lv. wkh eomp. [luctuosus], h»nrnt-
ably, mournfully: luctuosius nobis quam vobin
perierunt, L.
luctUOBUS, adj. with comp. and sup. [luctus],
full of sorrow, causing sorrow, sorrowful, lament-
able, mournful: victoria, S. : nox meis omnibus:
luctuosum est tradi alteri, luctuosius inimico:
luctuosissimnm exitium patriae : arma, H. — Feel-
ing sorrow, sorroipful, sad : Hesperia, H.
liictuB, ft3, m. [LVG-], sorrow, mourning, grief ,
affliction, distress, lamentation: filio luctum paras,
T. : cum niaerore et luctu vitam exigunt, S. : suuro
luctum patris lacrimis augere: tantus luctus
Digitized by V^OOQIC
lucubratio
480
Indus
excepit (muItitudinemX ut, etc, Cs. : lactuB suub
▼estis mutatione declarandus : muliebris, H. : luo-
turn inportare sibi, Ph. : dare animum in lucttis,
0.: multia in luctibus senescere, lu. — Sufna of
aorroWf mouminff^ mourning appard^ toeeat: erat
in laotu senatus: diebus triginta luotus est 6ni-
tu8, L. — A aource of griefs t^fUdion : levior, 0. :
lucttls 8U08 tradit, 0. — Person., Orie/^ V.
luoubratid, onis, /. [luoubro], a working by
kunp-light^ nighiworky nocturnal ttudy : luoubra-
tiones detraxi: vix digna lucubratione anicula-
nim, evening gomjK — Something eompoted by nigftt,
a luctibration : mea.
lucubro, &vl, fttus, are [ LVC- ], to teork by
lamp-light^ work at night: (Lucretia) inter lucu-
brantes ancillas, L. : opusculum lucubratum, com-
poeed by night.
Iftoulante, adv. [luculentus], epUndiMy, well :
Bcripsenint : alqm calefacere, i. e^Jlog well.
luoulanter. eulv. [luculentus], very well : sane
luculenter, very well said: Qraece scire.
luonlentos, adj. with eomp. and «i^. [lux],
full of light, bright, aplendid : caminus, burning
brigluiy. — Fig., distinguished, excellent, superior:
forma, T. : verba luculentiora : legio luculentinsi-
ma : oratio, perspicuous, S. : plaga, severe. — Be-
spectable^ considerable, rich : patrimonium.— C&ar,
satisfactorily proved- res indiciis. — Trustworthy,
weighty: auctores: scriptor.
Inouxno, onis, m. [Etmsc lauchme, one pos-
sessed], an Elntscan priest; hence, as a proper
name, the son of Demaraius of Corinth, afterwards
king Tarquinius Friseus, L.
1. luooB. I, m. [LVC-], a sacred grove, cotise-
crated wood, park surrounding a temple: Albani
luci : frequenti silva saeptus, L. : virtutem verba
putas et Lucum ligna, H. : laetissimus umbrae,
V. — A wood, grove, V., 0.
2. (luous, Qs), m., light (old for lux): cum
primo lucu, ai daybreak, T. (al. luci).
Inonsta (loo-), ae,/. [4 LAC-], a grasshopper,
locust: lucustarum nubes, L. : vis locustaruro, Ta.
IQdia, ae,/. [ludius], a gladiator'* b wife, lu.
Iftdlbrinm, 1, n. [ludus], a mockery, derision,
wantonness: ne per ludibrium interiret regnuro,
by ioantonness, L. : fortunae : casQs, L. : ad ludi-
brium stolidae euperbiae, L. : fratris, L. : sive lu-
dibrium oculorum sive vera species, Cu. — An ob-
ject of mockery, laughing-stock, butt, jest, sport:
ludibrio haberi, T. : ne ludibrio simus inimicis :
(Brutus) ludibrium verius quam comes, L. : nisi
ventis Debes ludibrium, H. : nee dubie ludibrio
esse miserias suas, Cu. — A dishonoring : ludibria
meonim, Cu.
ludibondus, adj. [ludo], playful, sportive, frol-
icsome, jMlant : milites ita ludibundi, ut, etc., 1^.
— Flaying, easily, without effort, without danger,
ad Hydruntem ludibundi pervenimus: omnia la-
dibundua conficies.
(IftdioerX era, crum, adi. [ludus], belonging to
play, serving for sport, done in sport, sportive:
exercitatio : Praemia, awarded in the games, Y. :
res, the drama, H.
ItLdiomm, I, n. [ludicer], a sport, toy, means
of sport, game: iuvenes, quibus id ludicrum est,
Ta. : et versQs et cetera ludicra pono, trifles, H.
— A show, public game, scenic show, ^age-play:
Olympiorum solemne, L., H.
ludifioatio, Onis,^. [ludifico], a making game,
rallying, jeering, derision, mocking : cum fudifica-
tione senattls auctoritas impediretur : veri, L.
Iftdifioo, avi, Stus, ftre [ludus +2 FAC-], to
make game of, delude, cozen, deceive,' si diutius
ludificare videatur : ludificati inoerto proelio, S.
lAdifioor, fttus, ftrl, dep. [ludus +2 FAa], to
mock, make game of, make sport of, turn into rid-
icule, delude, deceive : aperte : me, T. : inter se, L.
— To thwart, frustrate, baffle: morft consulem,
S. : ea, quae hostes agerent, L.
liidi magister, see ludus.
ludlo, onis, m. [ ludus ], a stage-player, panto-
mimist : ludioues ex Etrurift acciti, u
IfidiuB, I, m. [ludusl a stage-player, paniomim-
ist: si ludius constitit (interrupting the play):
Ludius ter pede pulsat humum, 0. — A gladiator,
lu.
Iud5, si, BUS, ere [LVD-], to play, play at a
game: tesseris, T. : aleft ludere : pilft et duodecim
scriptis: trocho, H. : posita luditur arcft, with his
cash-box staked, lu. : alea : par impar, H. : proelia
latronum, 0. : scriptae, quibus alea luditur, artes,
0. — To play, appear in a public game: ludis cir-
oensibus elephantos lusisse, L. — To play, sport,
frisk, frolic s honesta exempla ludendi: in nu-
merum, dance, V. : in exiguo cymba lacu, 0. —
Fig., to sport, play, practise as a pastime, do for
amusement: ilia ipsa ludens conieci in communis
locos : Syracosio ludere versu, V. — To play, make
music, compose: quae vellem calamo agresti, Y. :
Talia luduntur roense Decembri, 0. : carmina, Y.
— To sport, dally, wanton: Lusisti satis, H. — To
play, mock, mimic, take off: opus, imitate serious
business in sport, H. — To make game of, ridicule,
rally, banter : eum lusi iocose satis : omnium ki-
risione ludi : an prudens ludis me ? H. : caput
aselli, Ad quod ludebant, lu. — To delude, deceive
me, T. : non ludo, am in earnest, H. : natum falsis
imaginibus, V. : hoc civili bello, quam multa (ha>
ruspicum responsa) luserunt, i. e. gave deceptive
responses. — To baffle, elude: (canes) sequentis, 0.
ludaa, I, m. [LVD-], a play, game, diversion.
Digitized by V^OOQ IC
mea
481
lupatuB
pastime: novum fiibi excogitant ludnm: oampe-
stria : Nee lusisse pndet, sed non incidere ludum,
H. •. pueri Intent! ludo, Y.^-Flur.^ public games,
plays, spectacles J sfiows, exhibitions: delectant ho-
mines ludi: festi dies ludorum: ludos aspicere,
0. : ludi Olympiae : ludi Gonsualia, L. : ludi Ce-
rialia, L. — Rarely sing. : haec ultra quid erit, nisi
ludus, III. — A place for exercise, place for practice,
school: In eodem ludo doctae, T. : litterarum ludi,
L. : discendi : Isocrates, cuius e ludo principes
exierunt: gladiatores in ludo habebat, in train-
ing, Gs. : militaris, L. : quem puerum in ludo
cognorat, N. : sic veniunt ad miscellanea ludi, lu.
—-Play, sport, child s play: oratio ludus est homini
non hebeti : quibus (Graecis) ius iurandum iocus
est, testimonium ludus. — Sport, jest, joke, fun :
ad honores per ludum pervenire: amoto quaera-
mus seria ludo, H. : Nil per ludum simulabitur,
lu. : narrare, quos ludos praebueris, how you made
yourself ridiculous, T. : mihi ludos reddere, play
tricks on, T. : f rui ludo aetatis, L. — A play, enter-
taining achibiiion, playf%U writing, satire: veteres
in^unt proscaenia ludi, V. : ut est in Naevi Ludo.
lues, is,/. [1 LV-l, a plague, pestilence, infec-
tion: dira,0.: lues et letifer annus, V. — A spread-
ing evil, calamity ; asperrima in Sardianos (of an
earthquake), Ta. : belli immensa, Ta. — As a term
of abuse, a plague, pest : haec lues impura.
lugeo, iQxT (iQxtl for laxistl, Cu), lactus, 6re
[LVG-], to mourn, lament, betrail, depiore: melius,
0. : mortem Treboni : interitum rei p. : annum,
ut parentero, eum, L. : lugebere nobis, Lugebisque
alios, 0. : luget non sic lugendae fata sororis, i. e.
not as deady 0. : Matronis lugcndus, lu. : ad rogum
filii lugetur, Ct. : urbem e suis faucibus ereptam
esse. — To be in mourning, wear mourning appar-
el: luget senatus: te arbos Tonsa comam luxit,
0. : nee lugentibus id facere fas est, L.
lAgubre, adv. [ lugubris ], mournfully, porten-
tously: eometae mbent, V.
lugubris, e, adj. [LVG-], of mourning, mourn-
ing-: lamentatio, over the dead: vestis, mourning
apparel, T. : cantus, a dirge, H. : domus, a house
of mourning, L. : gen i tor, sorrowing, 0. — Plur. n.
as subst, : lugubria indue, p^U on mourning, 0. :
mea lugubria ponam, my weeds, 0. — ThcU causes
mourning, disastrous : bellum, H. : seelus, 0. —
Mournful, doleful, plaintive : verbum, expressive of
desolation : verba, 0. — Mean, pitiable : sagum, H.
Iambus, I, m., a loin: tener, lu. — Usu. plur. :
Lumborum tenus : nautae lumbos Fuste dolat, H.
lumen, inis, n. [LVC-1 light : Quasi lumen de
suo lumine accendat : solis : Leucotho^n ad lumi-
na cerni, by lamp-light, 0. — Plur., of a building,
> the outlook, prospect : cum aedls venderet, in man-
cipio lumina ita recepit: se luminibus eius esse^
obstmetururo, obstruct the light by building. — A
light, source of Ught, lamp, torch : lumine adposi-
to : insigne nocturnum trium luminum, L. : sub
lumina prima, at early candle-light, H. — DayligfU,
day : Si te secundo lumine hie o£fendero, Moriere,
Enn. ap. C. : lumine quarto, V. — The light of life,
life : quem cassum lumine lugent, V. : quod in
tot lumina lumen habebas, which served so many
eyes (of Argus), 0,—The light of the eye, eye, look,
glance: luminibus amissis : torvum, V. : plaeidum,
H. : timidum, 0. : Luminibus tacitis, V. : Ad cae-
lum tendens lumina, Y. : mentis quasi lumina. —
Fig., a light, distinguished person, ornament,
glory, luminary, beauty: maiorum gloria posteris
quasi lumen est, S. : praestantissimi viri, lumina
rei p. : lumen exercitas, Gimber : Lumina tot ceci-
disse ducum, V. : dicendi lumina : Gatonis lumini-
bus obstnixit haec oratio, obscured the reputation.
— lAghi, clearness, perspicuity: ordo memoriae
lumen adfert: nisi litterarum lumen aceederet,
celebrity.
luminosus, adj. [lumen], full of light, lumin-
ous, conspicuous : partes orationis.
liina, ae, /. [LVG-], t?ie moon : nova, Gs. : ple-
na, Gs. : cum luna laooret, is eclipsed: lunae de-
fectus, L. : Siderum regina bicornis, H. : aurea,
0. : minor, waning, H. : oblati per lunam, by moon-
light, V. : laborans, an eclipse of the moon, lu. : sol
lunaeque sequentes, phases of the moon, V. — A
night: roflcida, V. — An ivory badge, shaped like a
half moon, worn by patrician senators on the shoes,
lu. — P QT%oii.,the Moon - goddess, identified with
Diana, 0., L., Ta.
lunazls,»e, adj. [luna], of the moon, lunar:
eursus : currtis, 0. : comua, 0.
lunatUB, adj. [ P, of luno ], half-moon-shaped,
crescent-shaped, lunated, falcated: peltae, V.
Lunensis, e, a4j., of Luna (a city of Etniria) :
legati, L.
luno, fivl, &tus, lire [lunaj, to bend like a half-
moon, crook: arcum, 0.: acies geminos in arcQs,
Pr.
luo, luT, — ^ere [1 LV-], to loose, free, pay off:
— Fig., of punishment, to nijfe,'.
oes aliennm, Gu,
undergo : poenas parrieidi : Supplicium, V. : Exsi
lium dira poenam pro cacde luebat, wcu undergo
ing banishment as a punishment, 0. — To cUonefo. \
expiate : morte, V. : noxam pecunia, L. : Bangui ii<,
periuria, V. : Delicta maiorum, H. : perieula pu-
blica, i. e. avert by expiation, L.
lupa, ae, /. [lupus], a she -wolf: sitiens, L..
Rava, H. : nutrix, V. — A prostitute, G., L., lu.
lupanar, aris, n. [lupa], a house of ill-repute,
lu., a.
lupatua, ac(j. [ lupus ], furnished with wotr »
teeth: Gallia neo lupatis Teroperat ora frenj%
Digitized by V^OOQIC
Lnperoal
482
Intttni
eturU ttudded with lagged poinU, H.— i^ur. ik as
iub$i,^ a curb armed with tharp teeth : duris parere
lupatis, v., 0.
Lupercal, alis, n. [Lupercus], a grotto on the
Palatine Hilt, tacred to the Lycean Pan, V., C, 0.
^Thefettival of the Lycean Pan, L.— U8u./>/wr. ;
ad Lupercalia.
Lupercus, 1, m. [ lupus + ARC- J, protector
against wohea, a title of the Lycean ran ; hence,
a priest of (he Lycean Pan, C, V., lu.
lupinUB^ atfj. [lupus], of a wolf, wolfs : ubera;
luba, Pr. — As subst. m. and n., a lupine, wolf-bean,
v., lu. : quid distent aera lupinis (lupines were
used for money on the stage), H.
lupus, 1, m., a wolf: Totra leaena lupum se-
quitur, lupus ipse capellam, V. : f ulvus, O. : Mar-
tialis, sacred to Mars, H. : Ambigui, l e. men in the
form of wolves, 0. — It was said that a man seen
by a wolf before he saw the wolf lost his speech :
Tox quoque Moerim lam f ugit ipsa ; lupi Moerim
▼idere priores, V. — P r o t. : lupus in fabul&, talk
of the devil, and he appears, T., G. : auribus teneo
lupum, i. e. am in great difficulty, T. : Hac urget
lupus, hac canis, between two fires, H. : ovem lupo
commisti, intnist a sheep to a wolf T. : tantum
ouramus frigora, quantum numerum (ovium) lu-
pus, L e. care not at all, V. — A voracious fish, wolf
fish, pike, H., V. — A bit armed with points like
wolves^ teeth (see lupatus) : (equus) accipit ore lu-
poa^ 0. — A hook, grappling iron : lupi ferrei, L.
lurldus, adj., pale yellow, sallow, wan, ghastly,
lurid: Orcus, H. : lumina, 0. — Turning pale, mak-
ing ghastly: horror, 0. : aconita, 0. ^
luaoiuia, ae,/., a nightingale, H.
lusoinluB, \,m.,a nightingale. Ph.
luaoUB, adj. [LYC-], with closed eye, with one
eye dosed: sUtua, i. e. aiming, lu. — One-eyed:
familiaris mens : dux, lu.
lusio, 6nis,/. [LVD-], a piayinn, iplay : Indus
discendi, non lusionis: lusio (pilae), 6a/^/>/aytn^;
lusiones deorum.
lusor, 6ri8, m. [LVD-], one who plays, a player :
non cessat perdere lusor, 0. — ^F i g., a humorous
writer : araorum, 0.
lustralla, e, adj. [2 lustrum], of purification,
lustral: sacrificium, a propitiatory offering, L.:
aqua, lustral water, 0. : exta, V. — Quinquennial,
happening every five years : certamen, Ta.
lustratio, Snis, /. [ lustro ], a purification by
sacrifice, lustration : lustrationis sacro peracto, L.
— A going ctbout, wandering: lustration es (f era-
rum): municipionim.
lu«tro» &vT, &tu8, are [2 lustrum], to light up,
illuminate, make bright : lampade terras (Aurora),
V. To review, survey, obsante, examine: lumine
corpus, V. : tua vestigia, search for thee,Y. : omnia
eundo, 0. : exerciium apu 1 Iconiuro. — To go
around, encircle : Tt%('\ii clioreis, V. — To go round,
wander ootr, traverse : ^lerrae) tuid victoriis lustra
tae sunt: latitudineni oiiiis: navibus aequor, V. :
pede barbaro LustraU Rhodope, H. : fuga hare-
naro, lu. — F i g., in religion, to make bright^ p^^fg
by a propitiatory offering : in lustranda colon i&:
exercitum suovetaurilibus, L. : senem flamm&, O. :
Lustramur, purify ourselves, V. : se centum ovis,
lu. — To review, consider: omnia ratione animoque.
1. lustrum, 1, n. [8 LV-], a slough, bog, haunt,
den of bcaxts : ferarura Lustra, V. — A wood, for-
est, wHdemess : horrentia lustra, V. : per devia
lustra, 0. — A house of ill-repute : tenebrae lustro-
rum. — ¥ i g., tlebauchery : vino lustrisque oonfeo-
tus: mala lustra Obiciet mihi, H. : omnibus lu-
stris confectos, L.
2. ItLstrum, i, n. [8 LV-], a purificatory sacri-
fice, expiatory offering, lustration (for the whole
people by the censors at the end of their term of
five years): lustrum condidit, made the lustral
sacrifice: sub lustrum censeri, at the dose of the
census. — A period of five years, lustrum : octavum,
H. : hoc ipso lustro : superioris lustri reliqua. —
A period of four years (of the Julian calendar), 0.
1. lOsus, P. of ludo.
2. lusuB, as, m. [ludo], a playing, play, gamx:
per lusnm, for sport, L. : fugio lusum trigonem
(i. e. trigonalem), H. : virgineis exercent lusibua
undas Naides, O. — Dalliance, 0., Pr.
Iftteolus, adj. dim. [1 luteus], yellowish : cal-
tha, V.
1. IftteuSy €uij. [1 lutum], colored with yellow-
weed, golden - yellow, saffron - yellow, orange-yellow :
pallor, H. : sulphura, 0. : palla, Tb. — Rose-colored,
rosy, rose-red : Aurora, V., 0. : soccus, CL
2* luteus, adj, [ 2 lutum ], of mud, of day :
Rheui caput, H. : opus, of a swallow^s nest, O. —
Besmeared, bedaubed: Volcanus, lu.— F i g., dirty,
vile, worthless : homo : negotium, a poor affair.
lutulentUB, adj, [2 lutum], muddy: sus, cov-
ered with mud, H. : diiuvio tellus lutulenta recenti,
0. — F i g.yfUthy, dirty, vile : persona : vitia : turba,
lu. — Of style, turbid, impure : (Lucilius) cum flue-
ret lutulentus, H.
1. lAtum, I, n., a plant yielding a yellow dye,
yellow-weed, dyer^s weed, weld: croceum, V. : lute
corpora tingere, i. e. with yellow, Tb.
2. lutum, i, n. [8 LV-], mud, mire : volutari
in luto : crates luto mteguntur, Cs. : imbre lutoque
Adspersus, H. : Pinguia crura luto, lu. : te pervol-
vam in luto, T. — Pro v.: in eodem luto haesitas,
you are in the same difficulty, T. — In reproach : o
lutum, o sordes, offscouring of t/ie earth, — Loam,
clay, jpotter's day : caemeuta interlita luto, L. :
Digitized by V^OOQ IC
lux
483
lyriotiB
qnibus roeliore luto finxit praecordia Titans i. e.
of better material^ lu.
libE, lucis, /. [LVC-], lights brigJUnen : solis ac
lychnoruiQ : Stella facem ducens multft cum luce,
V. : auctor Lucis (i. e. Sol), 0. : siderea, heavenly^
0.: donee lux occidat, tUl ntuset^ lu. — The light
o/dag^ daglighty day: usque ad luoem vigilare, T. :
lux ubi adventabat, S. : ante lucem : prima luce,
at daton^ Cb. : luce sub ipsft, at the point of day,
v.: Dormiet in lucem, till day is advanced, H. :
luce reverse, lu. : luce occidi, m open day: luci
adgredi. — Plur., the heavenly bodies: Illae, quae
fulgeut luces. — A day: centesiroa lux est haec
ab interitu P. Clodi : longiore luce opus est, L. :
anxia nucte, Anxia luce gemit, 0. : Natali die mihi
dulcior haec lux, lu. : vocat lux ultima victos, I e.
death, V. : aestiva, summer, V. : bnimalis, winter,
0. — Life : me reducem in lucem facere, T. : cor-
pora luce carentum, i. e. of t/ie dead, V. : siraul
atque editi in lucem sumus: aeterna, 0. — An eye,
the eyesight: damnum lucis adcmptae, 0. — A
light : 0 lux Dardaniae, i. e. Hector, V. : Luce ni-
hil gestum, nihil est Diomede remoto, 0. — Fig.,
the sight of men, public view, the public, the world:
in luce atque in oculis civium magnus: forensi
luce carere : res oocultissimas in lucem proferre.
— Light, encouragement, help, succor : lux quaedam
videbatur oblata, regno sublato: lucem adferre
rei p. : Lucem redde patriae, H. — A light, orna-
ment: urbs, lux orbia terrarum. — Light, illustra-
tion, elucidation : historia lux veritatis. — That
which enlightens, source of illumination: ratio
quasi quaedam lux vitae.
luxuiia, ae, and luzoriea, — , ace. em,/, [lu-
xus], rankness, luxuriance: segetum, V : falx Qua
luxuriem premit, 0. — F i g., riotous living, extrava-
aanee, profusion, luxury, excess: animus, qui nunc
luxuria diffluit, T. : nimiam luxuriam designare,
Cs. : homo tantae luxuriae: in urbe luxuries crea-
tur, ex luxuria ex.sistat avaritia : Luxuriae sordes,
lu. : luxuriem addidit arti Tibicen, delicacy^ H. —
Of style : in summa ubertate inest luxuries.
Ifbnirid, avi, Itus, &re [luxuria], to be rank, be
luxuriant, abound to excess: Luxuriat sanguine
humus, O. : Ut seges in pingui luxuriabit humo,
0. — To wanton, sport, skip, bound, frisk : (equus)
Luxuriann, V. : serpens Luxuriare solet, 0. — To
abound in: luxuriat toris pectus, V. : Deliciis no-
vis, O. — To swell, enlarge, prow rapidly : Membra
luxuriant, O. — Fig., of style, to be luxuriant, rym
riot: Luxuriautia eompesoet. H. — To he wanton,
indulge to excess, revel, run riot, be dissolute: ne
luxuriarent otio auimi, L. : libertato, Cu.
luxurior, &tu8, Sri, d^p.^ to wanton^ revel: meo
malo. 0.
loxarioBe, adv. with comp. [luxuriosusl, luxu-
riously, voluptuously: vivere: exercitum habere,
S. : luxuriosius epulari, N.
luzorioBua, adj, with eomp. [ luxuria ], rank^
luxuriant, ezi*berant : f rumen ta: seges, 0. — Fig.,
immoderate, excessive : luxurioso otio esse, S. : lae-
titia, L. — Excessive, profuse, luxurious, voluptuous :
reprehendere luxuriosos : nihil luxuriosius : cena,
lu. : non luxuriosus homo, sed abundans.
lilzuB, as ( dot. laxa, S. ) [LIC-], excess, indul-
genre, luxury, debauchery : adulescens luxu perdi-
tus, T. : in vino ao luxu: omnia luxu antecapere,
S. : per luxum aetatem agere, i. e. luxuriously, S. :
turpi luxu, lu. — Splendor, pomp, magnificence,
state: domus regali luxu Instruitur, V.: erudite
luxu, Ta.
LyaatlB, I, m., = Avacoct Lyaeus, deliverer from
care, a surname of Bacchus : pater, V., H., 0. —
Wine, H. — As adj., of Lyaeus: latex, i. e. vnne, V.
Lyceum, I, n., see Lycium.
lyohnuohua, I, m., = Xv^vovxcc* o lamp-stand,
candlestickf chandelier : ligneolus.
lychnas, I, m., = XvxvoQt o light, lamp .* lux
lychnorum : dependent lychni laqucaribus, V.
Lyciuxn or Lyoetim, i, n., = Avkhov, a gym-
nasium near Athens, C, L., 0.
Lycius, atfj., of Lycia, Lyeian, V., H., 0.
lympha, ae, /. [ LAP- ], water, clear wetter,
mring water . fluvialis, V. : f ugax, H. : liquidae,
0. : Lymphae, i. e. Nymphae, H.
lymphaticus, adj. [lympha], distracted, fran-
tic: pavor, panic, L.
lymphataa [ lympha ], distracted, frantic, be-
side oneself: exercitum pavor invasit: lymphati
et attoniti, L. : furit lymphata per urbem, V. : pec-
tora, 0. : mens, H.
Lynoeua, adj,, = Avyxaoc^ of Lynceus ( one
of the Argonauts) : ensis, 0. — Sharp-sighted: quia
est tarn lynceus, qui, etc.
lynourlon or -iuin, T, n., ^ Xvyicot/piov, Ivnx-
stone, transparent stone, said to be the crystallized
urine of the lynx, 0.
lynx, lyncis, m. and /., = XwyC, « lynx : lynces
Bacchi variae (Bacchus was drawn by a team of
lynxes), V. : Colla lyncum, 0. : timidos lyncas, H.
Ijrra, ae,/., =Xvpa, a lute, lyre, a stringed in-
strument invented by Mercury and presented to
Apollo : curvae lyrae parens, H. : pulsa manu, 0.
— Lyric poetry, song: imbellis, H. : opus est le-
vioro lyra, 0. — The constellation, the Lyre: exo-
riento l^ ra, 0.
lyricuB, adj., = Xvpucdc* of the lute, of the lyre,
lyric : soni^ 0.: vates, H. : senex, i. e. Anaermm^ 0.
Digitized by
Google
macellum
484
maculosas
M.
maoelliiiiiY I, n. [I MAC-], a huleher's ddU^
thanMet^ meeU-nujirket, provinon- market : porticus
apud macellum, T. : annona in macello carior:
barathrum macelli, H. : oinne macellum, all the
hucksterSy H. : Fercula nuUis ornata macelUs, lu.
maoer, era, crum, €ufj. [2 MAC-], Uan^ meagre^
thin^ emaciated: taurus, V. : turdos, H. : mustela,
H. : me macrum reducit, m€LkeB me pine away^ H.
— 7*Atn, pooTy barren : solum : imago, lu,
maoerla, ae,/. [2 MAC-], a wall of toft clay,
enclosure, wall : in horto, T. : nulla maceria, nulla
casa : sex in altitudinem pedum, Cs. : paulum ex-
Btans a fundamento, L.
maoero, avl, atuB, &re [2 MAC-], to make toft^
make tender, soften^ aoak^ ateep^ macerate: salsa-
menta, T. — To weaken, waste, enervate: nos fame,
L. : macerari ignibus, H. : siti maceratus, Cn. —
To /ret, vex, torment, distreae, torture, pain : quor
me macero ? T. : vos desiderio, L. : Maceror inter-
dum, quod, etc., am vexed, 0.
machaerophoma, l, m., ^= fiaxaipo^SpoQf a
Mword-bearer, satellite: centum.
maohina, ae, /., = firixaviit a machine, engine :
columnae machina apposite : Torquet lapidem roa-
cbina, H. : Trahunt machinae carinas, H. — A mil-
itary machine, warlike engine: oppidum macbinis
omnium generum ezpugnare, S. : in nostros fabri-
cata muroa, V. — Fig., a device, contrivance, trick,
artifice, stratagem: legem tamquam macbinam
comparari : omnibus macbinis oppugnari.
znachlnamentum, I, n. j^macbinor], a ma-
chine, engine : quatiendis muns, L. : nutans, Ta.
maohlnatio, 5uis, /. [machinor], a con/rtvan^e,
mechanism, mechanical artifice : macbinatione qua-
dam moveri aliquid. — A machine, engine: tantae
altitudinis macbinationes, Cs. : navalis, Cs. : tale
macblnationis genus, L. — F i g., a trick, device, con-
trivance: (iudex) tamquam macbinatione aliquA
contorquendus.
znaohlnator, dris, m. [macbinor], a contriver,
designer, engineer, architect: tormentorum, L. —
F i g., a contriver, inventor : rerum : scelerum.
maohlnor, atus, arl, dep. [macbina], to contrive
skUfiUly, devise, design, frame, invent: quanta ope-
ra macbinata natura sit: baec ad voluptatem. —
To contrive artfully, scheme, plot : senatoribus per-,
nitiero, S. : mibi insidius : Turno necem, L. : pe-
stem in nos : indicium a P. Autronio macbiuatum,
devised,^
znacies, — , ahl. macie, /. [2 MAC-], leanness,
thi-^ness, meagreness, atrophy : bomo grandi macio
torr^dus: sedet in curjjoie loto, O. : conrupti equi
made, Cs. : macies Occupet malas, H. : made te-
nuant armenta, i. e. privation of food, V. : macies
aegri veteris, lu. — Of tbe soil : (seges) neque de-
ficiat mucie, 0. — Of language, />ov«*/y, Ta,
macreso5, — , — , ere, inch, [maoer], to grow
lean, pine away : rebus opimis, H.
maorooolmn and maoroooUum, 1, n., =
fuucpSKuikoVf large-sized paper, royal paper,
maote, maoti, see mactus.
znaoto, avi, atus, are [ mactus ], to magnify,
extol, honor, glorify, devate: puerorum extis deos
manis : lacte Latinas, make splendid, C. po^t. : eo8
bonoribus, hcul with Tumors. — To offer, sacrifice,
immolate, devote : bidentis Cereri, V. : Lentulo vie-
timam : Mactata veniet lenior bostia, H. : bostium
legiones mactandas Telluri dabo, L. — To kiU,
slaughter,put to death: summo supplicio mactari:
alqm, V., 0. — To overthrow, ruin, destroy : nisi
cessissem, mactatus essem, should have been sacri-
ficed: ius civitatis illo supplicio mactatum. — To
afflict, trouble, punish : tali mactatus atque bic est
infortunio, T. : bostis patriae supp1icii8,/nir<Ke.
maotus, adj. [ 1 MAC- ]. — Of tbe gods, wor-
shipped, honored: bence, in tbe pbrase, macte
virtute, be increased in your merit I go on in your
excellence f good luck I well done I C. : Macte vir-
tute esto, H. : Macte nova virtute, puer, V. : macte
virtute diligentiaque esto, L. : macte virtute mili-
tes Romani este, L. : vos macti virtute estote, Cu.
— Alone: mticte, well done / good /
maoula, ae,/., a spot, mark, stain: (bos) ma-
culis insignis et albo, i. e. white spots, V. : in ma-
culis (terra) ubi babitatur, i. e. small places : parcit
cognatis maculis similis fera, lu. : Conbibit os
maculas, contracts, 0. — A mesh, hole (in network) :
reticulum minutis maculis : retia maculis distincta,
0. — A spot, stain, blot, blemish, mole : est corporis
macula naevus : maculas de vestibus aufers, 0. —
Fig., a blot, stain, stigma, blemish, favU, defect,
disgrace: banc maculam Effugere, T.: delenda
est vobis ilia macula: vitae splendorem maculis
aspergis?: flagitiorum: iudiciorum: Claudiaegen-
ti inusta, L. : in carmine Offendar maculis, H.
maoul5, avI, atus, are [macula], to spot, stain,
defile, pollute : terram tabo, V. : sanguine rupem,
O. : solum sanguine, Ct. — F i g., to defile, dishonor:
rem p. : parricidio partfis sues, L. : neinora stu-
pro : tuum crimine nomen, V.
maoaldaua, adj. [ maoula ], spotted, speckled,
dappled, mottled, variegated: tegmine lyncis, V.:
tigris, 0. — Spotted, blotted, stained, defiled: vestia:
Littera, 0. — F i g., defiled, polluted, filthy : sena-
Digitized by V^OOQ IC
madelaoio 485
tores, in bad repute : aedes, lu. : nef as, abcminable^
H. : omni dedecore, lu.
madefooid, feci, factus, ere; pass, madefid,
factus, fieri [madeo+facio], to make wet^ moisten^
$oak, steepy arench^ water: sanguine gladii made-
facti : humum, V. : terram suo odore, 0.
madeiiB, entis, adj. [P. of madeo], wet^ moist :
' com&^Jhwinff : crinis, V.: More nivis sole madentis,
i. e. melting^ 0. : Lamiarum caede, reeking with^ lu.
madad, ul, dre [MAD-], to he wet^ be moiety
drip^Jhw: vino madebant parietes : fuse Sanguine
terra madet, Y. : TeDsis) cniore Phrygum maduit,
0. — To be boiledy be sodden: igni eziguo, V. : nati
Sinciput Pbario madentis aceto, lu. — To be fuU^
overflow^ abound : pocula madent Baccho, Tb. :
Socraticis Sermonibus, H.
madeaoo, dui, — , ere, inch, [madeo], to become
mcitt, be wet : madesount Robora, V. : oculi lacri-
mis maduere, 0.
madldua, atf;. [MAD-], moist, wet, soaked,
drenched: fasciculum epistularum aquS: Testis,
V. : genae, i. e. bedewed with tears, 0. : comas,
moistened with unguents, 0. : ver, rainy, lu. : auro
glaebae, saturated, 0. — Drunk, intoxicated: Ta-
rentum, fuU of drunkenness, lu. — Soft, boiled,
sodden, soaked: siligo, lu.
Maeander or Maeaudroa, drl, m., = Mat-
avdpo^, a river of Ionia and Phrygia, famous for
its winding course, C, L., 0. — A crooked wag, vnnd-
ing, maze: quos tu Maeandros quaesisti? — In
embroidery, a winding border, V.
Maeoenaa, atis, m., an Etruscan family name :
G. Cilnius (a knigbt, friend of Augustus, noted as
a patron of letters, and as luxurious), H., V., lu.
maena (znena), ae,/., ^zfiaivij, a small sea-
fish (eaten salted by the poor).
Maenaa, ad is, /., = fuuvdg, a priestess of Bac-
chus, Bacchante, Pr., 0. — A priestess of Cybde, Ct.
Maenaliua, adj., — yiaivakioq, of Maenalus,
Maenalian, 0. — Arcadian : versus, V.
Maenalua (-oa), l, m. (V., 0.), and Maenala,
drum, n. (V.), ^ McuvaXov, a range of mountains
in Arcadia, sacred to Pan.
Maenianum, l, n., a projecting gallery, bal-
cony (devised by a Maeuius).
Maeonia, ae, / P r o p., a district of Lydia ;
hence, Etruria (settled by Lydiana), V.
Maeonides, ae, m., ^=^^aioviZi\z,a Maeonide,
native of Maeonia ; hence. Homer, 0. — Plur., the
Etrurians, V.
Maeonius, adj., of Maeonia, Lydian^ V., 0. —
Of Homer, Homeric, epic: carmen, H., 0. — Etru-
ria$i: nautae, O.
maerena, entis (gen. plur. maerentum,*V. X
magls
a4j, [P. of maereoj, mourning, lamenting, moum*
ful, sad: Sullam maerentem videre : pectora, V. :
fletus, mournful lamentation : domus, in mourn'
ing: femur maerenti plangere dextra, 0.
maered, — , — , ere [MIS-], to be sad, be mourn-
ful, mourn, grieve, lament : cum maereret Mene-
laus: alienis bonis: genero, Tb. : nihil profici
maerendo: domo vacuft, V. : Quod cadat, 0.: talia
maerentes, thus lamenting, 0. : sono tenui, 0. — To
mourn over, benwan, lament, bewail: fill mortem:
rei p. calamitatem: illud: penatis iniquos, H,:
raptam deam, 0. : eam (patriam) concidere.
maeror (not moer-), oris, m. [MIS-], a mourn-
ing, sadness, grief, sorrow, lamentation: maeror
(est) aegritudo flebilis: gravis, H. : funeris: in
maerorest, T. : iacet in maerore: nee loqui praev
maerore posse : deponere maerorera : perpetuo
maerore senescere, lu. : mihi maerores (dabo), Enn.
ap. C: maerores, qui exedunt animos.
maeatitia (not moest-), ae, /. [maestus], sad-
ness, sorrow, grief, dejection, melancholy: domus
adflicta maestitia : maestitiam pellere ex animis :
oralionis quasi maestitia, a gloomy manner.
maeatua ( not moest- ), adj. with sup. [ MIS- ],
full of sadness, sad, sorrowful, dejected, melancholy,
gloomy, despondent: cum maestus errares: senex:
maestissimus Hector, V. : morte Tigelli, H. : mae-
stam videre urbem, lu. : voltus, V. : maestae ma-
nus, 0. : maestas sacra vim us aras, V. — Gloomy,
severe: Hie neci maestum mittit Oniten, V. : vestis,
a mourning garment, Pr. : avis, of ill omen, 0.
magalia, ium, n. [Punic], liUle dwellings, huts^
tents: Miratur molem, magalia quondam, V.
mage, adv. comp. [for magis], more : penetra-
bile telum, V., 0.
ma^oua, adj., = uayiKd^, of magic, tnagiccd:
artes, V. : lingua, aX-t/W in incantations, 0. : chor-
dae, mysterious, lu. : terroras, superstitious, H.
1. magia, idis,/., a plate, dish ; disut nil hac
magis ilia, thai dish differs in nothing from this^
H. ; better illam ; see 2 magis.
2. magla, adv. comp. [ 1 MAC- ], more, in a
higher degree, more completely. ^With adjj. : ma-
gis iuris consultus quam iustitiae: beatus, H.:
vis magis neoessaria recte ad vivendum: magis
verum atque hoc responsum, T. — With adw.:
magis aperte, T. : magis inpense, T.— With verbs .•
magis honorem tribuere quam salutem accipere,
Cs. : turn magis id diceres, Fanni, si, etc. : quod
magis vellera evenire ( i. e. mallem ), T. : magis
Pugnas bibit volgus, is more eager for, II. : magis
aodilis fieri non potuisset, better. — Vflth abi.:
videntur omnes errasse, sed alius alio magis, in
different degrees: alii aliis magis recusare, L. : quid
philosophfa magis colendum ? : qua fluvius solito
magis inundaverat, L.: hac magis illam peter«
Digitized by V^OOQ IC
masister
486
magnificentla
(i. e. quam hanc\ H. : magis solito Inoantf, L. — In
phrases, with negatives : ius apod eos non Ie^ibu8
magis quam Datur& valebat, as much by natural
tUtpoaitionj etc., S. : nee magis dolo capi quam ar-
mis ▼inci posse, jti«/ cu littUy L.: domus erat non
domino magis oroamento quam dvitati, i. e.jutt cu
much to the city as to iU owner: animus in morbo
non magis est sanus quam corpus, i. e. is jmt as
far from being sound: hoc non pro Lysone magis
quam pro omnibus scribere, i. e. less than : hunc
ego me Non magis esse velim, quam vivere, etc.,
H. — With aU. of difference : illud ad me, ac multo
etiam magis ad tos, /ar more! quanto ille plura
miscebat, tanto hie magis convalescebat : eoque
magis, quod, etc. : hoc vero magis properare Var-
ro, ut, etc., Cs. : aliud (malum) multo tremendum
magis, v. : deus paulo magis adfabre factus : ni-
hiio magis descendere, Cs. — With adv. of degree :
nihilo minus . . . baud scio an magis etiam, even
moi'e : Tam magis ilia f remens . . . Quam magis
crudescunt pugnae (i. e. eo magis . . . quo magis),
y. : magis raagisque in dies, more and more^ S. :
cottidie magis magisque : de Graecift cottidie ma-
gis et magis cogito. — P o e t. : magis atque magis,
y . — With more eause^ more truly, with better reason,
rather, in preference: magis ratione quam virtute
Ticisse, Cs. : timori magis quam religion! consule-
re, Cs. : amoris magis quam honoris grati& : cor-
pora magna magis quam 6rma, L. : Quae poscenti
magis gaudeat eripi, H. : neque uti aetemi forent
optavit ; magis ut, etc., but rather, S. : forma Aut
f uit aut visa est : sed fuit ilia magis, O. : Non
equidem invideo, Miror magis, V. : pem& magis
Flagitat (stomachus) refici, H.— In the phrase,
magis est, with quod or ut, there is better reason
to, etc. : magis est quod gratuler tibi, quam quod
te rogem, / have more reason to, etc. : magis est
ut ipse moleste ferat, quam ut, etc., he has cause
rather.
maglBter, trl, m. [ 1 MAC- ], a master, chief,
head, superior, director, president, leader, command-
er, conductor : populi (dictator), chief of the people :
dictatoris magister equitum, master of the horse :
equitum cum dictatore magistri, lu. : (censor) mo-
rum, master of morals : sacrorum, duef priest, L. :
scriptiirae, comptroUor of revenues from farmed
lands: pro raagistro esse, deputy eomj^roUor: in
e& societate, manager : pecus magistri Perf undunt,
herdjtmen, V. : cui magistri fiunt et domini consti-
tuuntur, trustees and guardians, — A captain, mas-
ter, pilot : navium onerarium magistri, captains,
Cs. : navis, H. : magistri navium, L. : spoliata ma-
gistro ( navis ), piht, V. — A teacher, instructor,
master: tuus: pueri apud magistros exercentur:
te uti in hac re magistro : peragere dictata magi-
stri, i. 0. rules for carving, lu. : stilus optimus di-
cendi magister: si usus magister est optimus. —
A tutor, guardian, pedagogtie : aenea me fiUis Re-
Hnquont quasi magistnim, T. : saevus, H. : Fingit
equum docilem magister, trainer, H. — F i g., an
adviser, instigator, author: ad cam rem inprobus,
T. : ad despoliandum Dianae templum.
magisteriiim, I, n. [magister], a directorship,
Kuperintendency : morum, i. e. censorship: roe roa-
gisteria delectant (sc conviviorum), the custom of
appointing a master, — Instruction : vana, Tb.
magifltra, ae,/. [magister], a mistress, direct-
ress: lu<io magistram esse, school'mistress, T. —
F i g., a directress, conductress, instructress : vita ru-
stica parsimoniae magistra est: historia vitae:
arte magistri, with the aid of art, V. : culpA potare
magistra, U. : artes magistrae, O.
magistratUB, tls, m. [magister], the office o/
master, magisterial office, civu office, magistracy:
magistratds, imperia: in magisiratibus mandan-
dis : magistratum habere : ingredi, enter upon, S. :
magistratu abire, resign : abdicate magistratu, S. :
in magistratu manere, remain in office, L. — A mag-
istrcUe, public functionary : magistratas adi. Indi-
cium ut reddant tibi, T. : cum multitudinem horai-
num magistrattls cogerent, Cs. : legum ministri
magistratas (sunt) : seditiosi, S. : bis magistrati-
bus, in their consulate, N. : lura roagistratQsque
legunt, V. — C o 1 1 e c t., ^A« body of magistrates, the
municipal administration: potestas magistratu!
permittitur, S. : unum magistratum cum ipsis ha-
here, Cs. : ad mapiHtratura seuatumque Lacedae-
moniorum, N. — Military command, office: in classe
qui in magistratu erant, N.
magmentaxiuBt adj. [1 MAC-], /or additional
sacrifices, — As subst. n. (sc sacellum) : Telluris.
magnanimitas, &tis, /. [magnanimus], great-
ness of soul, magnanimity.
magnanimua, adj. [magnus+ animus], great-
souled, highmindcd, magnanimous: homo: yiri:
equi, high-spirited, V. : duces (of bees), V.
magnea, etis, adj., = UdyvtiQ, of Magnesia (in
Thessaly) : lapis, a magnet, loadstone,
magnifioe, adv. with oomp. magnificentius, and
sup. m&gnificentissim6 [magnificus], nobly, mag-
nificently, generously, grandly, sumptuously, richly,
splendidhf, excellently: te tractare, T. : convivium
apparat: vinceve, gloriously : magnificentius resii-
tutum (templum): consulatum roagnificentissima
gerere. — Pompomly, proudly, haughtily, boastful-
ly : alqd dicere, T. : loqui, L. : iactare se.
magnlfioentia, ae, /. [ magnificus ], loftiness,
grandeur, noblenesx^ hiah - mindedness : liberalita-
tis. — Of thing?, grandeur, magnificence, splendor,
sumptuousness : liidorum : extra roodum magnifi-
centii prodire: publicomm operum, L. — Diiplay,
pomposity, boastftdness: vevhor\\m,bombast: istaec,
T. : composita in magnificentiam oratio, Ta,
Digitized by V^OOQ IC
magnifico
487
magna
mignifioov — , — , Are [magnificus], to make
much o/,9d a high value on: illam . . . se, T.
magnifloiUK ^'* ^i^ eomp, magnificentior,
and auo, maznificentissimus rmagDUB+2 FAC-],
arecU^Mvatei, noble^ distinguished^ eminent^ august :
incedaiit per ora vestra roagnificif S. : factis vir
magiiificuB, L. : animus: civis in suppliciis deo-
rum, /am/ of disj^y^ S. : elegane, non magnificus,
fondof show^ N.-^Splefididy rich, fine, costly, sump-
tuouSy magnificent : ci vitas, S. : aedilitas inagiiifi-
centissima : ornatus : fuuera, Cs. : res gestae, L.
— Of speech, of high strain, lofty, sublime: genuis
(dicendi): nmguiticentiu8 genus dicendi. — Boast-
ful, pompous : verba, T. : edicta, Ta.
magniloquentia, ae,/. [magniloquusl elevat-
ed language, lofty style : bcxametrorum : Homeri.
— Pompous language, magniloquence, boasting :
alcuius, L. : magno stat mugniloquentia nobis, 0.
magniloquuB, adj. [magnus+4 LXC-], vaunt-
ing, boastful: post eventum, Ta. : os, 0.
magnitiidd, inis, /. [ roagnus J, greatness, size,
bulk, magnitude : raundi : flurainis, Cs. : regionum
magnitudines. — A great nwnber, large quantity,
abundance : aeris alieni, S. : f ructuum. — Fig.,
greatness, vastness, extent : sceleris eorura, S. : amo-
ris : odi : anirni, greatness of soul.
magnopere (Os., L.) or magno opere (T.,
C), culv. with sup. maxima opere \abL of magnum
opus], very much, greatly, exceedingly, particularly :
nulla magnopere clade accepts, L. : niagno opere
iucundum (i. e. valde). — Earnestly, zealously, vehe-
mently, heartily, urgently: magno opere velle:
magnopere cohortatus, Cs. : suadere, L. : quft de
re magno opere vobis providendum est : mihi ma-
xumo opere edicire, T. : a te maximo opere quaeso,
ut, etc., mo.Ht partindarly.
magnuB, adj. with comp. maior, oris, and sup.
maximus [1 MAC-]. — Of size, large, great, big,
high, tall, long, broad, extensive, spacious : fons, S. :
aedificiurn : urbs : solitudines, S. : simulacrum fa-
cere mains : oppidum non maximum maximis lo-
cis decora vit : aquae magnae fuerunt, inundations,
L. : Maior (belua) dimidio, by half, H. : maior vi-
deri (.Scyila), statelier, V, : Calceus pede maior, too
large for, H. : onus parvo corpore mains, H.—Of
number or quantity, great, large, abundant, con-
siderable, much : numerus f rumenti : copia pabuli,
Cs. : maiorem pecuniam poUioeri: tibi praeda ce-
dat Maior an illi, i. e. the victor^ s spoils, H. : popu-
lus, V. : tribunorum pars maior, the majority, L. :
turba clientium maior, more numerous, H. : maxi-
mum pondus auri: Si maiorem feci rem, increased
my estate, H. — Of yhIuc, great, large, considerable:
magni preti servi : ager preti maioris, T. : magna
munera et maiora promissa, S. : cuius auctoritas
magni habebatar, was highly esteemed, Cs. : qui | magorum, of magicians, 0., H., lu.
auctoritatem m^^m ^\xiQi, esteems highly : quem tu
Xon magni pendis, H. : multo maioiis venire,
dearer. Ph. : quorum longe maximi conailia fue-
runt, most valuable : haec te semper fecit maxumi,
prized most highly, T. : conduxit non magno do-
mum, at no high price: magno illi ea cunctatio
stetit, cost him dear, L. — Of force, strong, powerful,
vehement, loinl: rnanu magna euntcm Inpulit, V. :
magna voce confiteri : strepitus, H. — Of time,
great, long, extended: annum, V. : annum, i. e. the
Platonic cycle of the heavens. — Early, high, long
past : iam magno natu, c^ed, N. : magno natu non
sufficientibus viribus, through old age, L. : maximo
natu filius, N. : maior patria, original, Cu. — Of per-
sons, aaed, old, advanced ; only in comp. and sup.,
elder, ddest : omnes maiores natu, elders, Cs. : maior
natu quam Plautus : frater suus maior natu, elder,
L. : maximus natu ex iis, the oldest, L. : ex duobus
filiis maior, Cs. : Maior Neronum, tJie elder, H. :
(homo) annos natus maior quadragiuta, more than
forty years old: annos natast sedecim, non maior,
T. : non maior annis quinquaginta, L. — Plur. m,
as suhst. : maiores, the fathers, ancestors, ancients,
men of old: maiores vestri: nostri : more maio-
rum.— Fi g., great, noble, grand, mighty, important,
weighty, momentous : rebus maximis gestis : missi
magnis de rebus, important business, H. : in agro
maiora opera: c&us&, weighty : omen, significant,
v.: spectaculum, tm;>r«Mtw,'H. : aliquid invadere
magnum, enterprise, V. : hand magna memoratu
res est, L. — As std>st. n. : id magnum est, a great
thing: magna di curant, parra negleguut: maiora
audere, V. : ad maiora properat oratio : magnum
loqui, loftily, H. : Omnia magna loquens, of every-
thing magnificent, H. — Of rank or station, great,
high, eminent, powerful: potestas: dignitas: di,
Enn. ap. C. : rex Olympi, V. : maximus Ilioneus,
V. : maiorum ne quis amicus, one of your great
friends, H. : luppiter optimus maximus : pontifex
maximus, chief: maioribus uti, associate with supe-
riors, H. — Of mind or character, great, elevated,
noble, lofty: vir acris animi magnique : magno
animo est : vir magnus : Cato magnus habetur, S. :
magnus hoc bello Themistocles fuit, N.: invidii
maior, above, H. : maior reprensis, greater than
tltose criticised, H. : nebulo, thorough-paced, T. : fur.
— In force or degree, great, severe, strong, intense :
morbi: dolor, Cs. ; minae: amor, V.; gemitus luo-
tusque : quid potuere mains ? more heinous, H. :
Mari virtutem in mains celebrare, magnify, S. :
his in maius etiam acceptis, L. : incerta in mains
vero ferri solent, be exaggerated^ L. — Proud, boast-
ful, lofty, assuming : nobis ut res (lant sese, ita
magni atque humiles sumus, T. : lingua, H. : verba,
V.
1. magUB, I, m., = payog, a Magian, learned
man and magician (among the Persians), C. : artM
Digitized by V^OOQIC
maguB
488
maligziitas
2. magus, adj. [1 magus], mo^, nuiyfca/.* ar-
tes. 0. : Venena maga, H., dub.
maialia, is, m., a barrow hog ; as a term of re-
proach, C.
maiestas, atis,/. [maior], ^«a/ness,^ran<2rur,
diffnitj/f majesty^ elevaiion: nou esse suae maiesta-
tis, etc. (of the gods) : regia, Cs. : tuorum, V. :
patria, cMlhority^ L. : sauctissima divitiarum. In.
— Of the state, the sovereign power^ tovereignty :
populi R. : (crimen) maiestatis, highrtreaaon : quae
res lege maiestatis tenetur, against treason. —
Honor ^ dignity^ ezcelUncef splendor : singularum
(mulierum), L. : tua, H. : temploruin, lu. : quanta
in oratione maiestas I
maior, eomp. of magnus.
1. MaiuB, a({/., of May, of the month of May :
Kalendae : mensis. — As »uj>st. m. ( sc mensis ),
May, 0.
2. mftiUB, neut. comp. of raagnus.
maiuBOUlnB, ae{J. dim. [maior], somewhat great-
er, considerable : cura : Thais, quam ego sum, ma-
iusculast, a little older, T.
mala, ae, /. [2 MAC-], the cheek-bone, jaw:
meos malis mandere natos, G. po^t. : malis absu-
mere mensas, V. : ( Ganis ) Increpuit malis, V. :
leonis horribilis, H. — A cheek: quin pugnus in
mal& haereat, T. — Usu. plur. : decentes, H. : im-
pubis, V. : sine volnere, lu.
malaoia, ae,/., =:fidKcucia, a calm at sea, Cs.
male, adv. with comp, peius, and sup. pessi-
me [see malus], badly, wrongly, ill, wretchedly:
homines male vestiti: animo malest? are you
vexed f T.: hoc male habet virum, v«w«, T. : L.
Antonio male sit, iU betide: audire, be ill-spoken
of. — Badly, wickedly, cruelly, maliciously, hurt/ul-
ly, injuriously: quod mihi re male feceris, T. :
male agendi causfl : loqui : pessume istuc in ilium
consulis, T. : Garthagini male iam diu cogitanti
bellum denuntio : agmen adversariorum male ha-
bere, harass, Cs. — Badly, awkwardly, unskilfully,
unsuccessfully, unfortunately, ruinously : male g*e-
rendo negotio : res suae male gestae : pugnare,
8. : Nee vixit male, qui, etc., failed in life, H. :
quae res tibi vortat male, turn out ill, T.: ven-
dendum, too cheap: empta, too dear: cui male si
palpere, awkwardly, H. : defendit pampinus uvas,
to no purpose, V. : salsus, impertinetdly, H. : se-
dula nutrix, unseasonably, 0. — Badly, excessively,
extremely, greatly, very much: male metuo, ne,
etc, T. : quo neminem peius oderunt : cane peius
Yitabit chlaraydem, H. : rauci, miserably, H. : dis-
par, sadly, H. — Badly, imperfectly, scarcely, not at
all: (domum) male tuetur: sanus, deranged: pa-
rens asellus, refractory, H. : male numen amicum,
hoatiie, V. : statio male fida carinis, unsafe, V. :
pi9nae legiunculae, L. : male viva caro est, O.
maledioe, adv. [maledicu.s], slanderously, a6tf-
sivefy, scurriloftsly : dici : loqui, L.
maledioentissimuB, sup. of maledicus.
maledio5 or male died, dixT, dictus, ere, to
speak ill of, abuse, revile, slander, asperse : aliud
est male dicere, aliud accusare: alcui, T.: utrique,
H. : qui nobis male dictum velit, T.
malediotid, onis, /. [maledico], evU-speaking,
reviling, abuse.
malediotumi, I, ti. [maledico], a foul saying,
abusive loord: vemens, T. : maledictis increpabat
bonos, S. : coniecta maledicta in eius vitam : ma-
iedictorum clamor.
malediouB, adj. with sup. [maledico], abusive,
scurrilous, slanderous: oonviciator: ci vitas: in
maledicentissim& civitate.
male faoio, see male.
malefaotum or male faotmn, I, n., an evil
deed, injury, T., G. : Bene facta male locata male
facta arbitror, Enn. ap. C.
malefiolmn, I, n. [1 maleficus], an evil deed,
misdeed, wickedness, offence, crime: conscientia
maleficiorum : admittere, commit t in maleficio
deprehensus : convictus malefici. — Mischief, hurt,
harm, injury, wrong: Pro maleficio beneficium
reddere, T : sine uUo maleficio, Cs. : malefici oo-
casione amissft, L. — Enchantment, sorcery, Ta.
malefioos, atfj. [male + 2 FAC-], nefarious,
vicious, wicked, crimtnalt homines. — Hurtful, tn-
jurious, noxious: malefici generis animalia, &:
natura, unpropitious, N.
malesuadna, a(fj. [male+SVAD-], iU-advis-
ing, seductive : Fames, V.
(male-volens or malivolena, entis), atfj.,
Hi-disposed, spiteful, malevolent ; only sup. : male-
▼olentissimae obtrectationes : quisque malivolen-
tissimus.
malevolentia (maliv-), ae, /. [malerolens],
ill ' will, dislike, hatred, malevolence : deprecandae
malevolentiae causa : malivolentia et inridia, S.
malevoluB (maliv-), adi. [male -1-1 VOL-],
ill-disposed, disaffected, spiteful, malevolent . in om-
nia : in me turpiter : rumores, T. — As subsL m.,
an ill-disposed person, foe, enemy: omnes.
malifer, fera, ferum, adj, [2 malum + 1 FER-],
apple-bearing : Abella, V.
malifiona, see maleficus.
maligne, adv, with comp. [malignus], ill-nat-
uredly, HpUefuUy, enviously, malignantly: loqui,
L. : Detrectare, 0. : malignius habitum esse ser-
monem, Gu. — Stiugily, grudgingly: ager plebi
divisus, L. : laudare, H. : non mihi tarn fuit m*-
ligne, / was not so badly off, Gt.
malignitaa, Stis, /. [ malignos ], ilUrill, stpiii.
Digitized by V^OOQ IC
mallgnus
4dO
MamertinuB
malice^ envy^ malignity : maligoitus et livor, Ta. —
Stingineu, niggardlinaa : patrum, L. : maliguitatis
auctores, the niggardly distribution^ L.
malignnB, atfj, |^malus+GEX-], ill- disposed^
wicked^ maliciotia^ spUefiU^ enviotu^ mcdignant^ ma-
lign : volgus, H. : numina, unkind^ lu. : hoc ma-
ligno dente carpunt : leges, 0. : oculi, V. — Stingy,
niggardly : caupones, H. : Maligna facta ilico e^t,
L e. reaervedy T. : fama, alanderoua^ O. : colles,
barren, V. : aditus, narrow, V, : lux, scanty, V.
maHtitt^ ae, /. [ malus ], ill-will, spile, malice :
iud suiDinuni saepe summast malitia, T. : malitiae
illorum occurrere: consilia malitiae: virtute nun
roalitia Sdpioni placuisse, S. : everriculum mali-
tiarum omnium: a maliti& non discedis, /rom
your roguery.
malitiOBe, adv. with comp. [malitiosus], wick-
edly, knaviahly : nihil facere : rem malitiosus go-
rere.
malitiOBiiay adj. [malitia], full of vnckedness,
knavish, crafty, malicious : malitiosum (to appel-
lemus) ? : iuris interpretatio : Silva, a forest in the
Sabine territory, L.
malivol-, see malevol-.
malleolua, I, m. dim, [malleus]. — In garden-
ing, a short, set. — In war, a fire-dart, fire-brand :
ad inflammandam urbem: malleoli stupae inliti
pice, L.
malleiUK 1, m. [MAL-], a hammer^ maul: Tem-
pera discussit maUeus, 0.
malo, mftlul, m&Ue (old m&TolO for mftlO, T.)
[magis+voloj, to choose rather, prefer : sicut ego
malo : Quid est quod mihi malim quam, etc., T. :
omnia malle quam victi abire, S. : pacem quam
bellum, S. : quin omnia malit, H. : accepta iniuri&
ignoscere quam persequi malebant, S. : rem obti-
nere, Cs. : quae cum audire mallem quam videre :
nisi mavis Carpere pensura, H. : Mori me, T. : ho-
mints peccare quam deos: esse quam vidcri bo-
nus malebat, S. : fraterculus esse gigantis, lu. :
Sis licet felix ubicumque mavis (sc. felix esse),
U. : hos mallem secum milites eduxisset : Bjblida
mavult Tooem sororem, etc., 0. : Nullos his mal-
lem ludos spectasse, rather than these, H. : se ab
omnibus descrtos potius quam abs te defenses
esse malunt: mature vincere quam diu imperare,
L. : de flumine Quam ex fonticulo sumere, H. :
meo iudicio multo stare malo quam omnium reli-
querum, much rather. — To incline, prefer, be more
favorable: in hac re male universae Asiae : quam-
quam illi omnia malo quam mihi, i. e. would
rather ?u had them,
malobathron (-tlinim), i, n., = ftaXofia^pov^
a costly ointment, betel, malobathrum (from an
Indian plant) : Syrium, H.
X. malum, t, n. [1 malus], an evd^ mischief
misfortune, calamity: nescis quantis in malls
Terser, T. : in tunta mala praecipitatus, S. : subi-
tum, Cs. : dolor est malum : aurum, Summi ma-
teries mali, H. : ignari ante malorum, misfortune
past, y. : quod nescire malum est, H. : nihil mali
acfidisse Scipieni puto : externum, i. e. bellum, N.
— Punishment, hurt, harm, severity, injury: malo
demandam tribuniciam potestatem, L. : male excr-
citum coCrcere, S. : Sine malo fateri, T. : vi, malo,
plagis adductus est ut, etc., ill-usage: clementiam
illi malo f uisse, tin/or/Mna/tf. — Wrong^doing: fama
veterum malorum, V, — As a term of hhwse, plagvs,
mischief, torment: qui, malum, alii? T. : quae,
malum, est ista tanta audacia ?
2. malum, I, n., = /i^Xov, an apple: (ura) cum
malis, H. : sapor Felicis mali, lemon, V. : cana te-
nerA lanugine mala, quinces, V. — P rev.: ab evo
usque ad mala, L e. from beginning to end (be-
cause fruit was the last course at dinner), H.
3. Twalum^ adv., see 1 malus.
1. inalUB, cufj* [MAL-] ; it adopts as comp. and
sup. peior, us, gen. dris, and peasimuB [FED] ;
bad, not good: philosophi : leges : mores, S. : con-
suetude, improper, H. : opinio de vobis, unfavor^
able: pugna, unsuccessful, S. : pudor, false, H. :
cms, deformed, H. : Laurens (aper), unsavory, H. :
via peior, H. : pessima munerum Ferre, H. — Mor-
ally bady wicked, criminal, depraved, mischievous^
malicious: mater, Quod nil praeter pretium dul-
cest, T. : auctor : f ures, H. : repudiatus malis sua-
soribus : libido, L. : mala vitis incidere falce, V.
— Flur, m. as subst. : regibus beni quam mali su-
spectiores sunt, S. — Bad, unfortunate, injurious,
destructive, pernicious : Peiore rex loco non potis
est esse, T. : pestis : mala cepia soUicitat stoma-
chum, overloadina, H. : virus, V. : cicuta, H. : lup-
piter, i. e. unwhwesome, H. : avis, ill-boding, H. — In
imprecations: Abin hinc in malum rem? to the
mischief T. : in malam crucem, T. : raalarum quas
amor curas habet oblivisci (i. e. curarum, quas,
etc.), H. — As subst, n. : peius victoribus quam
victis accidi8se,^«i/«* evil, Cs. ; see also 1 malum.
— Neut. sing, as adv. : malum responsare, unac-
ceptably, U,
2. malus, I, /., = /xijXia, an apple-tree, V.
3. malus, i, m. [ 1 MAC- ], an upright pole,
beam, mast: antemnus ad males destinare, Cs. :
malum erigi imperavit: altus, V.: saucius, in-
jured, H. : summo malo, 0. — A standard, prop,
staff: in circo instabilis, L. : turrium mali, Cs.
malva, ae, /^ ^:zfidKdxfii mcUlows: a malvi
deecptus: salubriit, U., 0.
MamertinuB, adj. [Mamers, Oscan name of
yLars], of Mars, Mama-tine: civitas, i. e. Messana.
— Plur. as subst., the Mamertines, sons of Mars (a
name assumed by the people of Messana), C, L.
Digitized by V^OOQ IC
mamilla
490
maneo
tnamnift, ae,/. dim. [mamma], a breast, pap,
nipple, teat, lu.
wiamma^ ae, /., = fi&fifia, a brecut, pap : filio
maramam dare, T. : puer maramam appetens :
Tvri mammae.— -Of animals, a teat, dug,
manoepB, ipis, m. [manua+CAP-], one who
takes formal possession, a legal purchaser : man- j
ceps fit (^hrysogonus.— ^ purchaser by lifting the '
hand, buyer at auction : pecuniam mancipibus |
dedi. — A public contractor, farmer of revenue: I
roancipes a civitetibus pecuniam exegerunt : uul-
lius rei, N. — A contractor: si res abiret ab eo
mancipe, contractor for building.
manoipium (mancnpium), i, n. [manceps],
a taking by hand, formal acceptance, taking pos-
session, seisin, legal purchase: hoc in mancipio non
dixerat, at the sale: in mancipi lege, in the con-
tract of sale. — A possession, property, right of
ownership : mancipio dare . . . accipere, give . .
take formal possession. — In the phrase, res manci-
pi (opp. res nee mancipi), property, the legal title
to which teas only transferred by formal delivery
before witnesses (see mancipo): quae (res) man-
cipi sunt: quaero sintne ista praedia necne sint
mancipi. — A slave obtained by legal transfer:
mancipia, quae dominorum sunt facta nexo ant
aliquo iure civili : mancipia haec ducam ad Tha!-
dem, T. : pecoris et mancipionim praedae, S. :
Mancipiis locuples, H. : argento parata mancipia,
purchased slaves, L. : Se fore mancipio tempus in
omne tuum, thy servant, 0.
mancipo (manonpd), ftvl, &tus, ftre [man-
ceps], to make over by a formal sale, dispose of,
transfer, alienate, seU: Quaedam mancipat usus,
gives title to, H. : si nemini mancipata est (senec-
tus), i. e. enslaved. — F i g., to surrender, abandon :
luxu et saginae mancipatus, Ta.
mancup^ see mancip-.
xnanouB, adj, [3 MAN-], maimed, infirm, crip-
pled^ lame-handed: mancus et membris omnibus
captus : mancorum ao debilium dux, L. : irata
Pallade mancus erit, 0. — F i g., if^rm, defective,
imperfect: virtus: fortuna, H.: Talibus officiis
prope mancus, H.
mandatum, I, n. [P. n. of 1 mando], a charge,
commission^ injunction, command, order ; manda-
tum curasse, nave performed the commission : a
senatu dantur mandata legatis, ut, etc. : ad eos
Caesaris mandata deferre, Cs. : nostra exhaurire :
deferre, deliver : f rangere, H. : publicis mandatis
servire: dare alcui mandata ad alqm: occulta
mandata, Ta. : dabit mandata reverti, command
him to return, 0.— In law, a trust, agreement gra
tuitously to transact for another : mandati consti-
tutum iiidiciiim, i. Q.for breach of trust.
1. mandatUB, P. of mando.
2. (mandatas, fis), m. [1 mando], a command,
mandate. — Only abl. sing. : mandatu Caesenniae :
mandatu meo.
1. mando, &vl, atus, are [manu8 + 2 DA-], to
put in hand, deliver over, commit, consign, intrust,
confide, cotnmisnon : Bona nostra tuae fidei, T. :
Hunc mandarat alendum rej;i, V. : his magistrattls,
Cs. : novo homini consulatus inandatur, S. : fugae
sese, betake himself to flight, Cs. : vitam istam
fugae solitudinique : me Immo, Ai/ry, V.: Fortu-
nae cetera, 0. : litteris, commit to loriting : (f ru-
ges) conditas vetustati, i. e. suffer to grow old:
senilis iuveni partis, H. — To send word, pass the
word, enjoin, commission, order, command: ita
mandatum est: haec, lu. : siquid velis, Huic man-
des, T. : L. Clodio mandasse, quae ilium mecum
loqui velles : Fortunae mandare laqueum, bid go
and be hanged, lu. : ut exploratorea in Suebos
mittant, Cs. : mandat, quibus rebus possent, opes
confirment, S. : huic mandat, Remos adeat, Cs. :
mandat fieri sibi talia, V.
2. mand5, dl, sus, ere [ MAD- ], to chew, mas-
ticate: dentibus manditur cibus: (eqni) fulvum
niandunt sub dentibus aurum, i. e. champ, V. : tri-
stia saevo Volnera dente, i. e. the flesh of slaugfUer-
ed animals, 0. — To eat, devour : membra, V. :
humum, to bite the ground, V.— F i g., to gnaw, lay
waste: rostra ipsa.
mandra, ae, /., ^ fiavSpa, a drove of cattle,
cattle train : stautis convicia mandrae, lu.
1. mane, indecl. n., the morning, mom : noctes
vigilabat ad ipsum Mane, H. : mane novum, V. :
multo mane, very early in the morning: mane
erat, 0.
2. mane, adv. [1 mane], in the morning, early
in the morning : poatridie eius diei mane, Cs. :
hodie mane, this morning: eras mane, to-morrow
morning, T. : mane Kalendis Dec: bene mane,
very early: salutantes, V.
maneo, mftnsi, mftnsus, 6re [1 MAN-], to stay,
remain, abide, tarry: mansum oportuit, T. : in
loco, Cs. : ad urbem, L. : uno loco, N. : omnia ex-
cogitantur, qua re nee sine periculo maneatur, Cs. :
fixus manebat, V. : hie maneri diutius non potest
— To stay, tarry, stop, abide, pass the night: apud
me : in tabernaculo : sub love frigido, H. : extra
domum patris, L. : Casilini eo die niansums, L. :
triduom hoc, T. — To remain, last, endure, continue,
abide, persist : boni fidelesque manaere, S. : Ma-
nere adfinitatem banc inter nos volo, T. : si in eo
manerent, quod convenisset, abide by, Cs. : in vita,
remain alive : in sententia, adhere to : in condi-
cioue,ftUfll: in voluntate: Tu raodo promisais
maneas, abide by, V. : at tu dictis maneres ! would
thou hadst kept thy word, V. : te vocanti Duram
diflScilis manCjH. : maneat ergo, quod turpe 8it>
Digitized by V^OOQIC
491
mazuito
id aumquam esse utile, be it a tettUd principle :
mansura urbs, ubiding^ Y. : quia nihil semper suo
statu roaneat: muiiitiones, Cs.: semper laudes
( tuae ) manebuDt, V. : Laudo manentem ( fortu-
nam ), H. : manent ingenia senibus : manere iis
bellum, ffo an^ L. — To stay for^ awaits expect .•
mansurus patniom pater est, T. : hostiura adven-
tum, L. : te domi, H. : aulaea, i. e. the end of the
play, U. — To await^ be abotU to befcdl^ be destined
to: Sed terrae graviora (pericla) manent, are in
reserve, V. : cuius quidem tibi fatum manet : qui
si manet exitus urbem, 0.: quae (aoerba) manent
▼ictos, L. : inmatura manebat Mors gnatum, V.
manoB, ium, m., a departed spirit, ghost, shade :
patris Anchisae, V. : Verginiae, L. inde (i. e. ex
fossa) Manes elicere, H. : quisque suos patimur
ManL4, i. e. each his own character as formed in
life, v.— With di, the deified souls of the departed,
thades of the decid, gods of the Loieer World, in-
femal deities^ manes (as benevolent spirits) : deo-
rum maniura iura: ab dis manibus Furiae. — The
Lower World, infernal regions: profundi, V.: Esse
aliquos Manis, lu. : fabulae Manes, H. — A corpse,
remains : nudatos manes, L. : accipiet manes testa
meos, ashes, Pr.
mang5, onis, m. [ 1 MAC- ], a monger, slave-
dealer : Nemo mangonum, H. : a mangone petitus,
lu.
manicae, arum,/, [manus], long sleeves, tunic-
tleeves, gloves : Et tunicae inanicas (habent), V. :
purieni vestitQs in manicas extendere, Ta. : acci-
pere manicas (an effeminate habit). — Armlets^
gauntlets ( worn in battle ), lu. — Handcuffs, man-
acles : in manicis et Compedibus, H., V.
manioataa, adj. [ manicae ], ufilh long sleeves:
tunica.
manifested adv. with eomp., palpably, plainly,
distinctly : hac re coropert& : manifestius ipsi ap-
p«rere, V.
1. manifestd, adv. [ manifestus ], palpably,
openly, evidently, manifestly: ut res a vobis de-
prehenderetur : facinus compertum.
2. manifesto, — , — , are [manifestus], to
discover, disclose, betray : (Ithacum) latentem, 0.
manifestos ( manuf estus ), adj. [manus+
FEN-], palpable, clear, plain, apparent, evident,
manifest : causa : scelus : (Penates) multo mani-
fe^^ti lumine, V. : obsequium, H. : Nondum mani-
festa sibi est, understood, 0. : phrenesis, lu. : sapor
indicium faciet manifestus (i. e. indicium manife-
stum faciet), V. : ne manifestus ofifensionis esset,
should betray his resentment, Ta. : manifestus dis-
sentire, evidently, Ta. — Plur. n. as svhst. : vera ao
manifesta canere, palpable things, lu. : manifesta
videre, clearly, 0. — Of offences, exposed, brought to
Ughi, proved by direct evidence: scelus: peccatum.
— Of offenders, convicted, anight, exposed: eos (sc.
coniuratos) manufestos habere, i. e. expose, S. : rea,
caught in the act, 0. : lugurtha tanti sceleris, S. :
doloris, 0. : coniu ration is, Ta.
maniplaris, manlplns, see manipul-.
manipretinm, see manupretium.
manlpularis or manupulaxis (poet, ma-
nnpl-), e, adj. [manipulus], belonging to a man-
iple of a company, maniputar: miles, 0.: iudices,
i. e. selected from the common soldiers. — As subst.
m., a soldier of a maniple, common soldier : tam-
quam unus manlpularis : tris suos nactus manipu-
lares, comrades, Gs.
manlpulatim, adv. [manipulus], by maniples:
dispersi aliis alia manipulatim, in squads, L.
manipulas (poet manipl-), I, m. [manus -f-
PLE-], a handfiU, bundle: filicum manipli, V. :
maniplos solvere, bundles ofhay,Iu. — Of soldiers,
a company, maniple, one third of a cohort (its
standard originally bore a wisp of haj) : manipu-
Ids circumiens, S. : manipulos laxare, Gs. : conti-
nere ad signa manipulos, Gs. : Volscorum manipli,
forces, V. : furum, a band, T.
Manlianns, acfj., of a Manlius: supplicium,
L. — Severe (because of the proverbial harshness
of L. Manlius Torquatus, dictator) : imperia, L. :
Manliana vestra (sc. imperia).
Manlins, a, a gentile name.
mannas, \,m.[ Geltic ], a small Oallic horse,
coach-horse, cob: ( serpens ) Terruit mannos, H. :
Appiam (viam) mannis terit, H.
mano, ftvl, — , Are [MAD-], to flow, run, trickle,
drop, drip : toto manabat corpore sudor, V. : ma-
nant ex arbore guttae, 0. : lacrima, H. — To be
drenched, flow, drip, overflow: simulacrum multo
sudore manavit: signa Lanuvi cruore manaver^,
L. : roanantia labra saliva, lu. — To give out, shed,
pour forth, dittil: lacrimas marmora manant, 0. :
fidis poetica mella, distil poetic honey, H. — To flow,
extend, be diffused, mreaa: a^r, qui per maria ma-
nat : multa ab e& (lunA) manant — F i g., to extend,
be diffused, spread, get abroad: cum malum mana-
ret in dies latius : manat tota urbe rumor, L. :
manat per compita rumor, H. — To flow, spring,
arise, proceed, emanate, take origin, originate: ex
uno fonte omnia scelera manare: ab Aristippo
Gyrenaica philosophia manavit — To escape, be
forgotten: Omne supervacuum pleno de pectore
manat, H.
mansid, Onis,/. [1 MAN-], a staying, remain-
ing, stay, continuance : de tua mansione commu-
nicat: Formiis: cautior certe est mansio: man-
siones diutinae LemnI, T.
mansito, avi, — , are, freq. [ maneo ], to stay,
tarry, abide: sub eodem tecto, Ta. : unft, Ta.
Digitized by V^OOQ IC
maiiBuefaoio 4
mansuefaoio, feci, factus, ere ; pats, mansue-
f!5, factus, fieri [raaneuetus+facio], to make tame,
tame: (uri) roausuefieri poss unt, ^row tame^ Cs. —
F i g., to make gcfUU, soften, civilize, pacify : a qui-
bus (noa) mansuefacti : plebera, L.
xnanBuesoo, suSvI, suetus, ere, inch. [manu8 +
suescol, to be used to the hand, grow tame, become
genile, be softened : Nescia humanis precibus man-
suescere corda, V. : fera mansuescere iussa, lu.
mansnete^ adv. [ mansuetus ], gently, mildly,
calmly, quietly : factum: inaperio oboediens, L.
mansuetudo, inis,/. [mansuetus], tamenest,
mildness, gentleness, clemency: sua mansuetudine
in eos uti, Ga. : morum : in Testrft mansuetudine
causam repono.
xnansuetuBi o^/. with comp. and sup. [P. of
mansuesco], tamed, tame: bus, L. — Fig., mild,
soft, gentle, quiet : animus, T. : in senatu : malum,
L. : me refero ad mansuetiores Musas : mansuetior
ira, 0. : ut mansuetissimus viderer.
mansna. L P. of 2 mando. — ^U. P. of maneo.
mantele (-tile), is, n. [manus+TEG-], a towd,
napkin: tonsis mantelia villis, voith clipped nap,
V.,0.
mantica, ae, /. [manus], a bag for the hand,
cloak-bag, portmanteau, H. — P r o v. :' non videmus
manticae quod in tergo est, Ct.
mannalia, e, adj. [ manus 1, for the hand:
saza, that can be thrown by hand, Ta.
mannbiae (manib-), &rum,/. [manus], booty,
money obtained by the sale of booty, prize-money :
ex praeda ac ipanubiis donatio: (rostra) censor
imperatoriis manubiis ornarat : aedem Fortis For-
tunae de manubiis iaciendam locavit, L. — Official
StrquisUes, booty : qui manubias sibi tantas ex L.
etelli manubiis fecerit.
mannbriiim, \, n. \^ loanus ], a handle, hilt,
haft: aureum: cultellorum, Ju.
manufeatuay see manifestu3.
manumiasio, Onia,/. [manumitto], a setting
free, manumission : ista.
manuxnisaua, P. of manumitto.
maniimittd or manii mitto, mlsl, missus,
ere [manus -hmitto], to release, set at liberty, man-
umit, enfranchise, emancipate, make fre^: servos:
servi de cognatorum sententia manu misy^i : manu
vero cur miserit? : manu non mittere, L.
mannpretium (manipr-) or man^l pre-
tlum, I, ft. [manus4-pretium], a workn^an^s pay,
artisan's hire, wages: in auro, praete^ manupre-
tium, nihil intertrimenti fit, L. — F i g.ypoyt reward:
perditae civitatis. — Hiref rent : manu preti machi-
na (quantum tulit).
mannH, fls {dat. manu, Pr.),/ ['2 MA-], a hand:
12 manna
puerum in manibus gestare, T. : Vinxerat post ter.
ga mantis, V. : Gaelo si tuleris manfls, H. : vas in
maiiiiis sumere: de manibus deponere, lay down :
unde roanum continuit ? refrained, U. : hominem
tibi trado de manu, ut aiunt, in manum, i. e. with
great care : manum ferulae subduximus, i. e. out-
grew the rod, lu. : plena manu, liberaUy: (Sex tins)
per manOs tractus servatur, i. e. by careful nursing,
Gs. : per mands senrulae, bv the assistance: tradi-
tae per manQs religiones, /rom hand to hand, L. :
magna lovis, ^n^A/, H. : mihi Veritas manum ini-
cit, arrests. — The hand, as a symbol of near-
ness : ut iam in manibus nostris hostes viderentur,
dose upon us, Gs. : In manibus Mars ipse, cU hand,
V. : proelium in manibus facere, at dose quarters,
S. : res ad manOs vocabatur: quod Romanis ad
manum domi supplementum esset, %nthin reach,
L. : seryum habuit ad manum, as private secre-
tary: aliquid paulum prae manu Dare, ready
money, T. : est in manibus oratio, accessible: inter
manQs sunt omnia vestras, j^^tn and palpable, V. :
indicia mortis manu tenere, palpable proofs : ma-
nils inter parentem £cce, etc., dose to, V. — As a
symbol of occupation: habeo opus magnum in
manibus, am engaged on: Naevius in manibus non
est, is not read, H. : sic in manibus ( inimicum )
habebant,^id attentions to: agger inter mands
proferebatur, by manual laboTf Gs. : inter mantis e
convivio auferri, i. e. bodily: (eplstulae) tu& manu,
by your hand: manu sata, artiJiciaUy^ Gs. — ^As a
symbol of control : Uxor quid f aciat^ In manu noa
est mea, under my control, T. : id frustra an ob
rem faciam, in manu vostra situm est, rests with
you, S. : neque mihi in manu fuit, lugurtha qualis
foret, / could not determine, S. : (feminas) in manu
esse parentium, virorum, subject, L. : hostem ex
manibus dimitti, suffered to escape, Ga. : dum occa-
sio in manibus esset, while they had the opportu-
nity, L. : inimicorum in manibus mortuus est. —
As a symbol of force : manibus pedibusque omnia
Facturus, with might and main, T. : per mantis
libertatem retinere,/orct6/y, S.: aequa manu di-
scedere, a drawn battle, S. : Erymanta manu ster-
nit, a blow, V. : ne manum quidem versuri, turn a
hand: cum hoste mantis conserere, try conduaions,
L. : manum committere Teucris, Jight, V. : manu
fortis, brave in battle, N. : urbis manu ccperat, by
force, S. : oppida capta manu, stormed, Y. : Ipse
manu mortem inveniam, by suicide, V. : usu ma-
nuque opinionem fallere, actual Jight, Gs. : plura
manu agens, compulsion, Ta. : dare manOs, give
himsdf up, Gs. : manfls dedisse, yielded: neque
ipse manOs f eritate dedisset, consented, V. : mantis
ad Gaesarem tendere, i. e. to supplicate^ Gs. : tendit
ad vos virgo mantis. — ^As a symbol of skill : ma-
nus extrema non accessit operibus eiuB,fiu8ht
manus ultima ooeptis Inposita, 0. : Quale manfls
addunt ebon decus, skiUed hands, V. — Pro v.:
Digitized by V^OOQ IC
mapalia
498
inannor
manum de tabulft, i. e. the work is Jiniihed. — A
hand, handwrUing, $tyU, work, worhnanthip: li-
brarii : manum suam cognovit : Artifioum mantis
inter se WMHur, the comparative ekiU, V. — A side
(cf. pars) : Est ad banc manum sacellum, T. : a
laevi conspicienda manu, 0. — Of animals, a hand,
trwik, claw : manus etiam data elephanto : uncae
manOs, claws (of the Harpies), V. — In the phrase,
ferreae manOs, grappling-hooks, grappling-irons:
mantis ferreas atque harpagones paraverant, Gs. :
in hostium navis ferreas manOs inlcere, L. — A
body, band, company, host, eolUdion, troop, corps:
nova, Gs. : panra, S. : cum manu haudquaquam
oontemnendk, force, L. : Dolopum, V. : manum
facere, oopias parare: coniuratorum : bicorpor,
le,the Centaurs: servilis, E^—Plur., labor, hands,
workmen: noe aera, manOs, navalia demus, V.
mapalia, ium, n. [Punic], huts, cottages, porta-
ble dwellings (of nomads), S., Ta. : cum mapalibus
pecoribusque suis persecuti sunt regem, L. : raris
habitata mapalia tectis, V.
mappa, ae,/. [Punic], a napkin, table-napkin,
towel: mappa compescere risum, H.: rubra, lu. —
A signal-doth,Jlag (in the circus as a signal for
the racers): Megalesiaca, lu.
marathraa (-os), I, m., = fidpa^poy, fennel, 0.
maroed, — , — , 6re [1 MAR-], to be faint,
droop, be feeble, be languid: luxurift, L. — F,praet, :
Potor, H. : pax, Ta. : guttura, 0.
maroeaoo, — , — , ere, inch. [ maroeo ], to be-
come weak, grow feeble, pine away, waste, languish :
Tino, O. : desidia, L. : oti situ, L.
Blarcianna, acfj., of a Marcius : oarmina, L. :
fbedus.
maroidns, a^, [marceo], withered, wilted:
lilia, 0. — JBnervatedy exhausted: somno aut Ubidi-
nosis vigiliis, Ta.
mare, is {obL mare, 0.), n. [1 MAR-], the sea:
o maria Neptoni, T. : ut adluantur man moenia :
▼entoBum, H. : placidum, V. : angustum, straits :
numquam es ingressus mare, T. : remenso ire
mari, V. : eo mari uti, navigate, Gs. : ros maris
(i. e. ros marinus), rosemary, 0. : terrft marique
omnia exquirere, everywhere, S. : homines terrft et
mari missums, in all Erections : terrftque marique
acquirenda, I e. at all hoMirds, lu. : in reliquis
maribus, Gs. : maris pontus, depths of the sea,y.:
maria omnia caelo Miscuit,V. — ProvT. : Omnia
Tel medium fiant mare, le.let the world be over-
whelmed, y. : chimes licet, et mare caelo Gonf un-
das, L e. bluster, lu. : maria montisque polliceri,
i. e. make extravagant promises, S. : in mare fun-
dat aquas, u e. carry coals to Newcastle, 0. — Of
siogle seas : mare nostrum, i. e. the Mediterranean,
Ob.: mare superum, the Adriatic: Africum, S. :
infemm, the Etruscan Sea: Aegeum, lu. — iS^
water, stUt- water: Ghium maris expers, i. e. un-
mixed, H. : acceptum mare naribus efSant, 0.
Mareotioaa, adj., of Mareota, Mareotic: (vi-
num), B.— Egyptian: ar?a, 0.
Mareotis, idis, Mareotic, of Mareota : palua.
Lake Mareotis (in Lower Egypt), Cu. : vites, V.
/m°^^*"**' *®' •^* t^)* '^^^ margaritmn, i, n.
(Ta.), = lAopyap'iTtiQ, a pearl.
margino. — , — , are [margo], to border, en-
dose: vias marginandas locare, i. e. with kerb-
stones, L.
margo, inis, to. (late also /.), an edge, bnnk,
border, margin: Margine grammeo (sc. fontis),
O. : terrarum, shore, 0. : viridis, lu. : scuti, L. :
imperii, boundary, 0. ; plenft margine libri, lu. :
partem modioae sumptam de mai^e cenae, L e.
the side-dishes, lu.
marinua, at^. [mare], of the sea, sea^, marine:
umoree : monstra, V. : Thetis, H. : di, 0. : roe,
rosemary, H. : vituli, sea-calves, lu.
marlaoae, ftrum, /. [mas ; sc. ficus], the piles .•
tumidae, lu.
marita, ae,/. [1 maritus], a married woman,
wife, E., 0. ^
maritalla, e, aefj. [1 maritus], of married peo-
ple, matrimonial, nuptial: vestis, 0.: capistrum,
the marriage-halter, lu.
maritimna or marltomas, adj. [ mare ], of
the sea, sea-, marine, maritime: ora, S. : homines,
mariners: hostis : urbes, on the sea-coast: civitas,
Ca. : agri, L. : cursQs, voyages: res, maritime af-
fairs: n&vea, sea-going, L,: helium, with pirates,
S. : silvae, on the coast : nuptiae, i. e. of Pdeus
with Thetis.^Flur. n. as subst^ maritime parts,
places on the sea: in maritimis sum: marituma
Aetoliae vastare, L.
marito, — , — , 8re [1 maritus], to wed, marry:
maritandum principem suaderent, Ta.-— Of plants:
Titium propagine pCpuloa, i. e. binds fast, H.
maritna, a<y. [mas], of marriage, matrimoni-
al, cor^ugal, nuptial, marriage- : faces, 0. : foedus,
the conjugal tte, 0. : Venus, vtedded love, 0. : lex,
marriage - law, E. : per maritas demos, i. e. of
married people, L. — ^As subst. to., a married man,
husband .• noros Fiam, T. : quam optimae (mulie-
ris) : iuvenis, H. : patrius, V. : Phrygio servire
marito, V. : Unico gaudens mulier marito, H. — A
lover, suitor (poet) : aegram (Dido) nuUi quondam
flexere mariti, V.— Of animals, the male: olens,
i. e. he-goat, H. : Quem peoori dixere maritum, V.
marmor, oris, n., = fiapfiapoct marble, a block
of marble: mensae e marmore: Parium, H. : tem-
plum de marmore ponam, V. : nomen in marmore
lectum, gravestone, 0. : Marmoribus rivi properant,
on the marble floor, lu. : sub eodem marmore, slab
Digitized by V^OOQ IC
marmorens
494
materia
(of a table), lu.— ^ piece of wrauffhi marble, mar-
ble monument, ttatue : incisa notis marraora pnbli-
cis, H. : voltus in marmore supplex, 0. : lacrimiis
marmora manant (of one statue), 0. — A stone:
marmor erant (corpora), 0. : flumen inducit mar-
mora rebus, incrmta, 0. — The ahining turf ace of
the sea, sea, ocean : lento luctantur marmore ton-
sae, V. : marmora pelagi, Ct.
marmoreoBy ac{j., ^ ftapfidpioQt made of tnar-
hie, marble-: signum : Bo\um, Jloor : te marmo-
reum fecimus, thy statue, V. : te Ponet marmoream,
E..—Be^mbling marble, marble-like, marble- : cer-
vix, white as marble, V. : poUex, O. : palmae, 0. :
aequor, V. — Abounding in marble : Paros, 0. —
Adorned with statues : horti, lu.
marra, ae,/, a hoe for rooting out weeds, weed-
ing-hook: marrae et sarcula, lu.
Mara, M&rtis, m. [ 8 MAR- ], Mars, father of
EomiUus and god of war, with whose month. Mar-
tius, the Roman year began, 0., Cs. : durus, V. :
cruentus, H. : ferox. 0.: Stella Martis, th^ plawi
Mars.— War, battle, conflict, engagement : Martem
aocendere cantu, incite to battle, V. : apertus, in
the open field, 0. : equitem suo alienoque Marte
pugnare, i. e. both on hors^ack and on foot, L. :
Mars forensis, a legal contest, 0. : si patrii quid
Martis babes, martial spirit, V. — In the phrase,
suo Marte, ituiependently, by his own efforts : rex
ipse suo Marte res suas recuperavit: cum vos
vestro Marte his rebus omnibus abundetis. — 7%e
isfue of battle, fortune oftoar: omnis belli Mars
communis : communis adhuc Mars belli erat, L. :
aequo Marte, indecisively, Cs. : verso Marte (i. e.
versa fortuna), L.
Marsyas (poet. Marsya), ae, m., = Mapfrvas,
a satyr, fayed by Apollo, h., 0., lu.— ^ statue of
Marsyas in the forum, H.
MarduB, adj., of Mars : lupus, sacred to Mars,
V. : legio, named for Mars : genus, descended from
Mars, L. : gramen, i. e. the Field of Mars, H. —
WarlUe, martial, V., E.— Of the month of March
(mensia Martins): Kalendae, the first of March,
the festival of the matrons in honor of Juno Lucina,
H.: Id^B, of March.
maa» maris, adj. [1 MAN-1, male, masculine, of
the male sex : dii : vitellus (i. e. that produces a
male chick), H.— Of plants : Ure mares oleas, 0.
— As mbst. (opp. femina) : femiiiae marisque na-
tura, Cs. — Masculine, matdy, brave: maribus Cu-
riis, H. : anirai, H. — Choice, superior: olea, 0.
maaoulinaa, adj. [masculus], mo^, masculine:
membra. Ph.
uaaoulas, adj. dim. [mas], male, masculine :
Inoertus masculus an femina esset, L. : genus, Ph.
— Worthy of a man, manht, vigorous : prolea, H.
^^Choice, superior : iMT9^\ .
massa, ae, /, = iiala^ kneaded dough ; henoe^
a lump, mass : picis, V. : lactis coacti, cheese, O. :
versantque tenaci forcipe massam, V.: ardens,
lu. : contactu glaeba potenti Massa fit, Icofgold,
0. — A heavy weight, mass, load, burden : pressa
massa sub ilia, etc. (of Chaos), 0. : gravis, lu.
MaasicnB, adj., of Mount Massicus in Cam-
pania, C, L. : vina, H. : Bacchi umor, V. — Ab
subst. : Massici radices, of Mount Massicus : Mas-
sica (sc. iuga), V. : veteris pocula Massici, Mame
mne, H.
xnastigla, ae, m., = fiaeriyiag, a scoundrel,
rascal, rogue, T.
maatruoa, ae,/. [Sardinian], a sheep-skin, coat
of skin : Sardorum.
nia8truoata% adj. [maatruoa], clothed in
skins: latrunculi.
matara, ae, /. (Cs.), or matarla, is, /. (L.)
[Celtic], a javelin, pike, Celtic lance.
matella, ae,/. dim. [matula, pot], a chamber-
pot, lu.
matellio, Onis, m. dim. [matula], a pot, vessel.
mater, tris,/. [2 MA-], a mother: pletas in
matrem : quae matre Asteria est, daughter of
Asteria : lambere matrem, foster-mother, V. : Pi-
lentis matres in mollibus, matrons^ V. : Matres
atque viri, ladies, V. : mater familias or familiae,
lady of the house ; see familia. — A nurse, mother
(as a title of honor) : Vesta, V. : deftm, Cybele, 0. :
Matris Magnae sacerdos, i. e. mother of the gods,
Gt^e : terra, quam matrem appellamus, mother
country, L. : Populonia, mother city, V. : petere
antiquam matrem, 0. : cupidinum, i. e. Venus, H.
—-Of animals, a mother, dam, parent : prohibent
a matribus haedos, V. : ova adsunt ipsis cum ma-
tribus (i. e. pllinis), lu. : simia, lu.— Of plants, a
parent, stock: plantas abscindens de oorpore ma-
trum, v.— F i g., a mother, parent, producer, nurae,
cause, origin, source: philosophia mater omnium
bene factorum : avaritiae mater, luxuries.
materonla, ae,/ dim. [mater], a little mother :
sua : Dum pueris matercula pallet, H.
mater femiHait, see familia.
materia and materlea, ae, aec. am and em,
/. [mater], stuff, matter, matisrial, timber, sub-
stance: earum (navium) materia ad reliquas refi-
ciendas uti, Cs. : rerum, ex qua et in qua sunt
omnia: materiam superabat opus, 0.: si nihil
valet materies: consumpserat omnem Materiam,
means of subsistence, 0.— Fig., a subject, matter,
subject-maUer, topic, ground, theme: artis: bdla
ad iocandum: materies crescit mihi, the subjed
grows on me: aequa Viribus, stiited to your powers,
H. — A cause, oceoiion, source, opportunity : gloriae
suae : seiiitionis : ratio cui et fortuna ipsa prae-
Digitized by V^OOQIC
materiatas
4d5
Matuta
bait materiam, L. : criminaodi» L. : materiam in-
vidiae dare : iooorum, lu. — A resource, ttore : con-
sumpserat omnem Materiam ficti, 0. — NtUurai
abilitiea^ capacity^ dispontum: fac, fuisse in isto
Catonis materiem: ingentis publico privatimque
deooris, L. : ad oupiditatem, L. : materia digna
perire tuS, unfeeling diapoeiHon^ 0.
materlatoa, atfi- [ materia ], built of wood:
aedes raale.
materlor, — , an, dep, [ materia ], to procure
wood: erat materiari necesse, Cb.
matemos, adj. [mater], of a mother, mater-
nal: auimuB, T. : aanguis : genus, S. : mens, ma-
temal affection^ 0. : tempora, of pregnaney, 0. :
Caesar cingens i^aternA tempora myrto, i. e. of
Venue (mother of Aeneas, ancestor of the Caesars),
V. : arma (Aeneae), i. e. obtained for him by Ve-
ftitf, V. : aves, i. e. eacred to Venue, V. : avus, on
the mother'e tide, V. : Delum matemam invisit
Apollo, i. e. native, V. : aequora, i. e. from which
Venue sprang, 0.: rebus matemis absumptis,
etiaie, H. : nobilitas, on the mother's tide, V.
matertera, ae,/ [mater], a mother's sitter,
C.,0.
mathematioas, I, m., =: fio^fiarticSc, a math-
ematician, C. — An astrologer, lu.
matralia, ium, n. [mater], the festival of Mater
Matuta^ held on the lUh of June, 0.
matricnda, ae, m. [mater +2 SAC-l a mother^s
murderer, matricide : certissimus, C, N.
matrloidinm, I, n. [matricida], the murder of
a mother, matricide : accusari matricidi.
matrlmoniiim, I, n. [ mater ], wedlock, mar-
riage, matrimony ; si ex usu esset nostro boo ma-
triraonium, T. : Metelli raatrimonium tenuisse, had
been the wife of: ei filiam suam in matrimonium
dat, gives in marriage, Cs. : Sarsiam in matrimo-
nium duoere, marry: te in matrimonium conlo-
care, to give in marriage : in matrimonio conloca-
y\X,gaveinmarriage.^Wives: matrimonia praedae
destinare, Ta.
matrimoB, a^. [mater], with a living mother :
puer : ingenui, L.
matrona, ae, /. [ mater 1, a married woman,
wife, matron : nulla in aedibus, T. : convocatis
plebis matronis, L.: partOs matronarum tueri:
tyranni, wife, H. — A woman of rank^ woman of
character, lady, matron : matronae opulentae, opti-
mates, Enn. ap. C. : laris, lady of the house, lu. :
matronarum sanctitas : capitis matrona pudici, lu.
matrdnalia, e, <idj. [ matrona ], of a married
woman, of a matron, womanly, matronly : decus,
womanly honor, L. : genae, the matron's cheeks, 0.
matflre, adv, with comp. roaturius, and sup.
maturissime and maturrime [matunis], seasonajbiy.
opportunely, at the proper time: sentire: satis
mature occurrit, Cs. : ubi consulueris, mature fao-
to opus est, S. — Betimes, early^ speedily, quickly,
soon : mature fieri senem : venire : matunus pro-
fioiscitur, Cs. : maturius pervenire : tempus quam
res maturius me deserat, S. : (res^ maturissime
▼indicanda est, as quickly as possible : quibus re-
bus quam maturrime occurrendum putabat, Cs. —
Prematurely, untimely : pater decessit, N.
maturesoo, rul, — , ere, inch, [maturua], to be-
come ripe, ripen, come to maturity: cum mature-
scere frumenta inciperent, Cs. : partus mature-
scunt : nubilibus annis, 0. : maturescente irirtute,
matmltas, &tis,/ [maturus], ripeness, maturi-
ty : f rugum : f ruroentorum, Cs. — F i g., the fuU
time, perfection, ripeness, maturity : aetatis ad pru-
dentiam : temporuro, the proper time, L. : habere
maturitatem suam: temporum maturitates, ,^i/{>
ness of the seasons,
matord, ivi, atus, &re [maturus], to make ripe,
ripen, bring to maturity: omnia raaturata,rt/)mM;
uva maturata dulcescit, ripe. — F i g., to make haste,
hasten, accelerate, quicken, despatch, expedite: at
matura, T. : ita maturare, ut, etc. : legati in Afri.
cam maturantes veniunt, S. : maturandum sibi exi-
stimavit, Cs. : maturavit, ne, etc., L. : quam matu-
rato opus erat, L. : nuptias, T. : ad coepta matu-
randa redire, L. : iter, Cs. : huic mortem : insidias
consuli, S. : fugam, V. : flumen Axonam exerci-
tum traducere, Cs. : venire : iter pergere, S. : Multa
quae mox caelo properanda sereno, Maturare da-
tur, i. e. do deliberately, V. — To hurry, precipitate :
sign urn dare, i. e. give too soon, S.
maturua, atfj. with comp. matarior, and sup,
matarissimus, or mftttlrrimus, ripe, mature: poma:
uva, v. : seges messi, ripe for harvesting, L. — As
subst. n. ; quod maturi erat, all the ripe (com), L.
— Ripe, mature, of age, proper, fit, seasonable,
timely: virgo, H. : infans, 0. : aetas, of manhood,
V. : omnia matura sunt, ready to be seized, S. : ani-
mi, of ripe judgment, V. : aevi, of mature years, V. :
animo et aevo, 0. : tempus, seasonable .* scribendi
tempus maturius: mihi ad Nonas bene maturum
▼idctur fore, just at the right time: filia matura
Tiro, marriageable, Y. : (progenies) militiae, L. :
▼itulus templis maturus et arae, old enough for
sacrifice, lu. — Of mature years, advanced in Ixfe:
se maturum oppetere mortem : senex, H. — OffuU
strength: soles, V.: maturae mala nequitiae,yW^
grown depravity, lu. — Tliat takes place early, early,
speedy : hieraes, Cs. : aetas maturissiraa, Her. : ho-
nores, 0. : iudicium, quick : robur roaturrimum,
Ta. : ego sum maturior illo, was there earlier, 0. :
Maturior vis, i. e. prematura death, H.
Matuta, ae,/. [1 MAJ, the goddess of
called also Mater Matuta, C., U, 0.
Digitized by
Google
matutiniis
496
medicamentum
matutinuB, adj. [Matuta], of the morning^
morning-^ early: tempora, Ou morning hxmrn: fri-
gopa, H. : equi, i. c of Aurora^ 0. : harena, i. e. tha
morning hunt in the Circus, 0. : Aeneas se matu-
tiniis agebat, toas up early ^ V. : pater, i. e. Janut,
the early god o/ business^ H. : Tiberis, In.
mavol5, see malo.
Mavora, vortis, m., Mars, the god of war (old) :
urbs Mavortis, i. e. Borne, V. : Iliae Mavortiaque
puer, i. e. Romulus, H., C, 0.
MavortiuB, adj.f of Mavors^ of Mars : moenia,
t e. Rwne, V. : tellua, i. e. Thract, V. — As gvhst,
m., son of MarSy Meleager, 0.
(maxilla, ae),/ dim. [2 MAC-], the jaw.
maxime (or maxmne), adv. [maximus], in
the highest degree, most particularly, espeeiaUy, «-
csedingly, cUtogether, very: florere: quid laudem
maxume ? T. : egredi non poBsiro, si maxime velim :
huic legioni Caesar confidebat maxime, Cb. : nata-
rails amieitia : plebi acceptus, Cs. : quae maxime
liberalissima : ut dicatis quam maxime ad verita-
tem accommodate. — In phrases with unus, omr
mum, multo, vet, quam : qui proelium unus maxime
accenderat, in the very highest degree, Cu. : unus
omnium maxime, most of ally's,: maxime omnium
belli avida, above all others, L, : multo maxime, by
far most effectually^ T. : ut quam maxime perma-
neant diutuma corpora. — With qui in the phrases,
quam qui maxime, and ut qui maxime, as any one
whatever : tam enim sum amicus rei p., quam qui
maxime: grata ea res, ut quae maxime senatui
umquam f uit, L. — With ut quisque . , . ita : ut
quisque animi magnitudine maxume excel lit, ita
maxume, etc., the more . . . so much the more : ut
quisque maxume ad suum commodum refert . . .
ita minime est vir bonus, the more . . .the less, —
In gradations,/r«< of all, in the first place: maxime
quidem . . . secundo autem loco : maxime . . . pro-
ximo.— With non: quibus si ingenium non ma-
xime def uit, not utterly. — Especially, particularly,
principally: quae ratio po^tas maxumeque Ho-
merum inpulit, ut, etc. : cognoscat etiam rerum
gestaruro ordinem, maxume scilicet nostrae civita<
tis. — In the phrases, cum . . . tum maxime ; turn
. . . turn maxime ; ut . . . tum maxime, but more
especially: plena exemplorum est nostra res p.,
cum saepe, turn maxime bello Punico secundo:
longius autem procedens, ut in ceteris eloquentiae
partibua, tum maxime, etc. — With tum or c?*m,
just, precisely, exactly : consulem tum maxime res
agentem avocare, L. : tum cum maxime, at that
precise moment, L. : nunc cum maxime. — With
modus, just cdMut, very mttch : hoc maxime modo
in Italiam perventum est, L. : ruinae maxime
modo, L. : in hunc maxime modum locutus est,
much to this effect, L. — To emphasize assent or
dissenti certainly, by all means, very well, yes : Or.
doc me ad cam. My. maxume, T. — With imimo,
certainly not, by no means: Immo maxume, T.:
immo vero maxume, S.
maxlmd opere, see magnopere.
maxlmns (maxom-), sup. of magnus.
masonomos, \, m^ z=fuilov6fioc, a dish, charg-
er, H.
me, ace. and abl. of ega
mea-met, mea-pte, see mens, -met, -pte.
meatoa, lis, m. [meo], a going, passing, moHon,
course: caeli,V. — A tsay, path, passage: Danuvius
donee in Ponticum mare sex meatibus erumpat,
by six channels, Ta.
me-caator, interj. [so. adiuret], so help me Cas-
tor, by Castor (old) : SaWe mecastor, T.
meoum, L e. cum me, see 1. cum.
meddix (medix), ids, m. [Oscan] ; among the
Oscans, a magistrate: meddix tuticus, the highest
magistrate (of the Oscans), L.
medena, ntb, m. [ P. of medeor ], a healer,
physician: in medentes Erumpit clades, 0. : artes
medentum, 0.
medeor, — , Sn, dep. [8 MA-], to heal, cure,
remedy, be good for: cui (morbo) mederi (volet):
volneribus : medendis corporibus, L. : ars meden-
di, the liealing art, O.—F i g., to remedy, succor, re-
lieve, amend, correct, restore : violentia Tumi aegre-
scit medendo, I e. 6y opposition, V. : invidiae, S. :
capiti Rosci, i. e. defend the life : dies stultis quo-
que mederi solet : inopiae f rumentariae, Cs. : igno-
rantiae Iectorum,/7rovt<2e against, N.: quas (cupi-
ditates) mederi possis, T.
medlaatinna, I, m. [medius], a common serv-
ant, drudge, ^ve of all work, menial, H.
medioa, ae, /., = uriiuni. Median dover. Bur-
gundy-clover, lucem, V.
medioabilia, e, adj. [medioor], to be healed,
curable : amor non est medicabilis herbis, 0.
medioamen, inis, n. [medico], a drug, medica-
ment, remedy, antidote, medicine : violenta medica-
menta curari: facies medicaminibus interstincta,
plasters, Ta. : validum, 0. — A drug, poison: me-
dicamen habendum est, lu. : noxium, Ta. — A
paint, wash, cosmetic: vestrae medicamina formae,
0. — F i g., a remedy, antidote : iratae medicamina
fortia praebe, 0.
medioamentum, I, n. [medico], a drug, rem-
edy, antidote, physic, medicine, medicament : modi-
camentum alcui dare ad aquam intercutera : sum&
re, Cu. : raedicamenta salubria, L. : raedicamcntis
delibutus. — A drug, potion, poison : coquere medi-
camenta, L. : medicamentis partum abigere. —
Fig., a remedy, relief, antidote : multorum medi-
camentum maerorum : doloris : panchrestum (i. &
Digitized by V^OOQ IC
medlcandns
497
medium
pecunia). — An emMluhment : medioamenU fucati
candoris et ruboris.
medioandiiB, adj, [P, of medico], in need of
heeding, — Ab evbet^ H.
1. medioatii% adj, [ P, of medico 1 healing^
fnedicinal^ magic: fruges, V. : virga, 0. : potio,
Gu. : ingaen, lu.
2. medioataa, ds, m. [medico], a charm, 0.
medloina, ae,/. [medicusl the healing art,
medicine, surgery (bc. are) : medioina (are est) va-
letudinis : medicinae exercendae c9,uBSi, premising :
iDTentum medicina meum est, 0. : repertor medi-
cinae, V. — A remedy, medicine (sc res) : accipere
medidnam. — Fig., a remedy, relief, antidote: sin-
gulis medicinam consili adferam : laboris : f uroris,
V. : ourae, 0. : his quattuor causis totidem medi-
cinae opponuntur : tuae figurae, i. e. means of ren-
dering beautiful, Pr.
medloo^ &?I, &tus, are [1 medious], to imbue
with healing power, medicate, drug : hoc amnem
Inficit, occulte medicans, V. : semina, steep, V. :
medicatae sedes, sprinkled with juices, V. : medi-
catus Bonmus, drugged, 0, — To color, dye, stain,
tinge: Lana medicata fuco, H. : capillos, 0.
medloor, atus, an, dep. [1 medicus], to heal,
cure: senibus anhelis, V.: cuspidis ictum, V. —
Fig., to curve, relieve : mihi, T.
1. medicos, adj., of heeding, healing, medici-
nal: manOa, V. : are, 0.
2. medious, I, m. [1 medicus], a meduxd man,
physician, surgeon: nemon medicum adduxit ? T. :
non ignobilis: quod medicorum est Promittunt
medici, H. : medico ridente, lu.
medietas, fttis, /. [ medius ], the middle, place
in the middle, midst.
medlmnnin, l, n. (C), and medimnos, l, m.
(N.), a Greek dry measure, Greek bushel: tritici:
septem milia medimnQra.
mediocria, e, adj. [medius], of middling size,
medium, middling, moderate, ordinary: castellum,
S. : spatium, Gs. : lacum mediocris aquae prospe-
zit (i. e. mediocrem), 0. — F i g., moderate, mean,
mediocre, inferior, inconsiderabU: oratores: homi-
nes : poSta, H. : amicitia : artes : ingenium : ex-
cusare . . . mediocris est animi, narrow, Gs. : ut
mediocris lacturee te mergat onus, lu. : primo
mediocria gerebat, S. — With nw., not insignijicantf
not common, superior, extraordinary : non medio-
cris animus, I e. ardent, S. : baud mediocris vir :
non mediocris diligentia, Gs.
medlooritas, atis, /. [ mediocris ], a middle
state, medium, mean, moderateness, moderation :
quae eat inter nimium et parum : Aurea, H. : cum
omnis virtus sit mediocritas (of style) : mediocri-
tates ilU probabant, moderate passions. — Moderate
mdowment, mediocrity,' in dioendo : mea mgenl
mediooriter,ac/t;. with con^. [mediocris], m#J*
erately, tolerably, ordinarily, not very, not remark-
ably, slightly, somewhat : ordo annaUum mediocri-
ter uoB retinet : res mediocriter utiles, H. : vestita,
unostentatiously, T. : hoc vellem mediocrius : non
mediocriter, in no moderate degree, Gs. : ne medio-
criter quidem disertus, not in the leasL — With
moderation, calndy, tranquilly: non mediocriter
fei-endum : alqd Telle.
meditamentum, l, n. [meditor], a thinking
of, preparation. — Plur, : belli, Ta.
meditatid, onis,/. [meditor], a thinking over,
contemplation, dwelling upon : futuri mali. — Study,
preparation, rehearsal, practice : naturae ritium
meditatione sustulerunt: obeundt muneris: nulla
meditationis suspicio.
meditatos, P, of meditor.
mediterranens, o^/. [medius + terra], itUand,
remote from the sea, mediterranean, continentcU:
regiones, Gs.: homines maxime. — Plur. n. as
subst. : Galliae, the interior, L.
ineditor. Iltus, ftn, dep. [8 MA], to reflect, muse,
consider, meditate, give attention: meditando extun-
dere artis, V. : causam tuam, i. e. how to defend
yourself T. : ea para, meditare, quae, etc. : Medi-
tata mihi sunt omnia mea incommoda, / have
thought over, T. : ad ea : ad huius vitae studium
meditati sunt labores tui, i. e. have prepared you :
de rei p. libertate. — To meditate, plan, devise, con-
trive: iam desi^atus alio Toltu esse meditabatur :
animo proficisci, N. : capere dolis Reginam medi-
tor, V. : quo modo cum illo loquar : quibus verbis
illius cupiditatem comprimas : meditatum et cogi-
tatum scelus. — To meditate, study, exercise, practise,
rehearse : meditati ad dicendum venimus, pre-
pared: Demosthenes perfecit meditando, ut, etc. :
quid Grassus ageret meditandi causft: medttans
in proelia taurus, V. : ea, quae meditata et prae-
parata inferuntur: meditatum cogitatumque ver-
hum, sttidied: verba, 0.: muTmun,rehearMd mum-
blings, lu. — To sing, celebrate in song : omnia, quae
Phoebo meditante Audiit, V.
meditulliiui, I, n. [medius +*tullus for tel-
lus], the middle: in meditullio, Serr. ap. G.
medium, I, n. [medius].— -In space, the middle,
midst, centre, interval, intervening space : in medio
aedium sedens, L. : in agmine in medio adesse, S. :
medio viae ponere, L. : medio stans hostia ad aram,
V. : medio tutissimus ibis, 0. : in medium sarcinas
coniciunt, L. : Horum unum ad medium Transadi-
;it (hasta), through the middle, V.— Of time : iam
liei medium erat, the middle, L. : Nee longum in
medio tempus, cum, etc., interval, Y.—The midst,
public, community: m medio omnibus Palroa est
posita, qui, etc., open to all, T.: rem totam in me-
dio ponere, pu6/u^y .* dicendi ratio in medio posita.
Digitized by V^OOQ IC
§i:
mediUB
498
mellifer
opm to all: Transvolat in medio posita, what ia
obviout, H. : rem in medium proferre, /m6/t«A .-
rem in medium vocare coepenint, be/ore the pub-
lic : in medio relinquere, leave undecuied : cum ia-
centia (verba) Bustulimus e medio, adopt common
words: ex medio res arcessit eomoedia, common
life, H. : removendae de medio litterae, done away
with : hominem de medio tolli posse, be put out of
the way: e medio excessit, is dead^ T. : toUite lu-
men E medio, lu. : recede de medio, ^o away: in
medio esse, be present^ T. : venient in medium, come
forward : consulere in medium, for the general
goody v.: in medium quaerebant, to mpply the
wants of ally \.: laudem in medium conferentes,
ascribing to the whole bodu (of magistrates), L. : In
medium disoenda dabat.^or all to leamy 0. — Fijj.,
a meany middle course . medium ferire, i. e. strike
out a middle theory : mediis copulare concordiam,
by a compromisey L. : Virtus est medium vitiorum,
H. — Plur.y a moderate fortunCy middling circum-
stances : intactu inridift media sunt, L.
mediuB, adj, [MED-], in the middUy in the
midsty midy mean, middle : mundi locus : tempus :
solk) medius consedit, in the middlcy V. : medius
Polluce et Gastore ponar, betweeuy 0. : medios ig-
nis testor, i. e. on tlu altar between ttf, V. : medium
iurba Hunc habet, surrowtdsy V. : Discessere om-
nes medii, from the midsty V. : caelestes medio
love sedent,0. : medium ostendere unguem, jMn'n/
with the middle fngery lu. : cum inter bellum et
paoem medium nihil sit, no middle course: locus
medius regionum earum, half- way betweeny Cs. :
locus medius iuguli sumraique lacerti, betweeny 0. :
medius ex tribus, S. : in foro medio, in the middle
of the forum: in mediis aedibus: de media nocte,
midnigfUy Cs.: medift aestate, a/ muinimm^ : me-
dios dilapsus in hostis, V. : Phoebus, the sun at
noony 0. : (ilium) medium adripere, by the middlcy
T. : iuvenem medium complectitur, L — F i g., of
the mieldle, middlingy medialy moderate: aetatis
mediae vir, of middle agCy Ph. : nihil medium, sed
inmensa omnia volventes animo, L. : gratia non
media, extraordinarvy L. : ingenium, Ta. : sermo-
nes, commony 0. — undeterminedy undecidedy neu-
tral : medium quendam cursum tenere : medios
esse : responsum, ambiguouSy L. — Indifferenty not
imperative: officium (opp. perfectum), — Interme-
diate: medium erat in Anco ingenium, et Numae
et Romuli memor, like each some respectSy L. : con-
silium, avoidina both extremeSy L. — Centraly inti-
matCy profoundy essential : quae sunt ex medift
laude iustitiae, essential claims to honor : in medio
maerore et dolore, buried in: in medio ardore
belli, L. : media inter pocula, lu. : Pacis eras me-
diusque belli, equally ready foTy H. — ^As subsi, m.,
a medicUor: paci medium se offert, V.
medius fidios, see fidius.
medix, see meddix.
medulla, ae, /. [MED-], marrow: medullaa
Intravit calor, V. : Exsucta, H. : albae, 0. : hu-
manae, spinal marroWy 0. — Of plants, pith : bibula
( virgae ), O. — F i g., the marroWy kernel, centre,
hearty inmost part : in medullis populi R. haere-
bant: Haec mihi semper erunt imis infixa me-
dullis, 0. : qui mihi haeres in medullis, in my
heart : nondum iraplevere medullas Maturae mala
nequitiae, lu. : damnum propius medullis, the
hearty H. : suadae, the marrow of doqueneCy Enn.
ap. C.
medullula, ae, /• dim, [ medulla ], marrow :
anseris, Ct.
Medusa, ae,/., a Oorgofty 0. ; see Ck>rgo.
Medusaeus, adj,y of Medusay Meduseatiy 0.
Megaera, ae, /., = M^yaifm, one of the /W-
rieSyY.
Megalensia (Ta.) or MegEdesia (C, L., 0.,
lu.), ium, n.y an annual festival in honor of Cybele.
Megalesiaous, acfj.y of the Megalesia^ lu.
megistajies, um, m., = fuywravtc, grandeeSy
magnates : Armenii, Ta.
meherole, meheroule, mehercnlea, see
hercle, hercule, Hercules.
meio, — , — , ere, to make watery Ct., H., lu.
mel, mellis, n. [MAL-], honn/: yilla abundat
caseo, melle: roscida mella, V. — Fig., honeyy
sweetnesSy pleasantness : po^tica mella, H. : Hoc
iurat et melli est, is pleasanty H. — P r o ▼. : e medio
flumine mella petat, i. e. where there is nonCy 0.
melanoholious, a4;., = fuKayxoXiKS^, with
black bilcy melancholy,
melanurus, i, m., =/ieXdvov/}oc> a black -tail
(a sea-fish), 0.
melious, adj,y = /icXucoc, musicaly lyric : poema.
melUotos, l,/., = ficXtXwroc, a kifid of clover y
melilot : pars meliloton amant, 0.
mellmela, 5rum, n. plur.y = fukifuiXa, honey-
appleSy mtut-appleSy H.
melior, a^'. comp.y see bonus.
melisphyllum, !, n., = fukifvXKov, balm-gen-
tie, balm : Trita melisphylla, V.
Melltensis, e, adj. [Melita], of Malta, Mal-
tese: Testis: rosa. — Plur. n. as subst, (sc. vesti-
menta), Melitan garments.
melius, adj. and adv.y comp, of bonus, bene.
meliusoule, adv. [meliusculus], rather better,
pretty well: cum meliuscule tibi esset
meliusculus, adj. dim. [melius], somewhat bet*
tery rather bettery T.
mellifer, fera, ferum, a^. [mel+1 FER-],
honey-bearing, melliferous: apes, 0.
Digitized by V^OOQIC
mellitas
499
memoriola
fi
mellitas a^j. [mel], of honey, t/wett with
honey: placenta, H.-— Fig., honey-sweet, darling:
Cicero : oculi, Ct.
melo% — , dot. d, n., s= uiXoc, a fun^ air, strain,
eong, lay: melo Gonsimilis cantus, Att. ap. C. :
longum, H.
Melpomene, ^, /., ^ McXTo/i/yi|, M^ miwe
of tragic and lyric poetry, H.
membrana, ae,/. [mem brum], a akin, mem-
brane: membranae tenuissiroae : chelydri, «^at^A,
O. — A akin prepared for writing, parchment:
Membranam poscere, H. : oroceae membrana ta-
bellae, lu.
membranula, ae,/. dim. [membrana], /Nir<;^
ment,
membratlm, adv. [memhmm], piecemeal, nn-
'ly, severally : gestum negotium. — Of speech, tn
little clauses, in short sentences : dicere.
membrtmi, I, n. [3 MAN], of the body, a
limb, member: Membra metu debilia aunt, T. :
simulacra, quorum membra, etc., Cs. : membra,
id est partes corporis: fractus membra labore,
H. : membra toro reponunt, bodies, V. — A part,
portion, division : membra f racta ratio, 0. : phi-
fosophiae, branches : congeriem in membra rede-
git, i. e. organized, 0. — Of persons, a member, part :
Poiiticus, Bassus . . . dulcia convictfls membra
fuere mei, 0. — An apartment, chamber: cubicula
et eiusmodi membra. — Of a sentence, a member,
dattse,
me-xnet, see ego and met.
memini, isse (only perf, form) [1 MAN-], /
remember, recoiled, think of am mindftU of, bear
in mind: cui dolet meminit: Ipse ego (nam me-
mini), etc., 0. : ut ego meminisse videor: Ut ver-
beres latus memento fluctibus (I e. memento yer-
berare), H. : ut sui iuris meminisset : hoc : patriae
beneficia: numeros, V,: de exsulibus: quanta
esset hominum admiratio: olim ut fuerit vestra
oratio, T. : cum mihi desipere videbare : virginem
forma bona videre, T. : dextram cohibere memen-
to, be sure to, lu. : decedere nocti, V. : Non aper
irasci meminil, i. e. u inclined^ 0. : Gatonem me-
cura disserere: Pamphylum mihi narrare: fieri
senatQs consultum referente me : mementote hos
esse pertimesoendos : roemineris te virum esse,
S. : peto, ut memineris, te omnia mihi cumulate
recepisse: me de oratoris facilitate dixisse: me
vidisse senem, V. — To make mention of, mention :
meministi ipse de exsulibus: cuius supra raemi-
nimus, Cs.
Menmon, onis, m., =Me/iV(tfv,«on of T\lhonus
and Aurora, V., H., 0. — His broken statue gave a
musical sound at sunrise, Ta., lu.
memor, oris, adj. [1 SMAR-], mindful, reman-
bering, heedful : Qiens : apud njemoree stat gratia
f aoti, v. : ut memor esses sui, T. : eorum faoti,
Cs. : generis, S. : neo aurae Nee sonitOs memor,
V. : vale nostri memor, lu. : Vive memor, quam
sis aevi brevis, H. : cadum Marsi memorem duelli,
I e. as old as, E.: aevum, I e. fame, V. : tabellae,
inscribed, 0. : saevae lunonis ira, relenUess, V. :
exemplum parum memor legum humanarum, re-
gardless, L. — TTuit remembers, of a good memory:
nomo. — Recalling, bringing to mind, suggestive,
commemorative : ingenium Numae, L. : nostri me-
morem sepulcro Scalpe querelam, H. : indicii me-
mor poena, 0. : versus, 0.
xnemorabiliB, e, adi, with eomp. [ memoro ],
that may be told, heard of , credible: Hocine cre-
dibile aut memorabile? T. — Worth repeating,
memorable, remarkable, worthy of remembrance:
vir bellicis quam pacis artibus memorabilior, L. :
nomen,V. : virtus: facinus,S. — Plur. n. as subst. :
multa memorabilia efiPecerat, notable achievements,
memorandns, €ulj. [P. of memoro], worthy
of remembrance, memorable, noteworthy: proelium,
v>orth mentioning, L. : iuvenis, V. : acta, 0.
memorator, dris, nu [ memoro ], a narrator,
rdater : Homerus, Pr.
memoratos, adj. [P, of memoro], memorable,
renowned, celebrated: pugna, L.: locus Italiae
fama, V. — Flur. n, as subst,: deae memorata, say-
ings, 0.
memorla, ae, /. [ memor ], memory, remem-
brance: oratio memoria digna: memoriae prode-
re, eum liberatum (esse), hand down to posterity :
memoriam prodere, transmit, Cs. : traditur memo-
riae prolapsum cecidisse, is related, L. : quorum
memoria iucunda fuit: immortalis, N. — The fac-
ulty of remembering, memory, recollection: haec
habui in memorift, T. : Hortensius memoria tantft
fuit, ut, etc.: in memoriam redigere, recall to
mind: memoria comprehendere, commit to mem-
ory : Q^usam memorift complecti : memorift cu-
stodire : habere in memorift, remember, T. : hoc
est mihi in memoria, tn my recollection : ex me-
moria insidias deponere, /on/e/ ; iniuriarum me-
moriam deponere, forget, Cs. : Carthaginem exci-
disse de memoria, L. : ut mea memoria est : ex
memorift exponam, /rom memory. — Tlie time of
remembrance, perioa of recollection, time : illimqu©
ad nostram memoriam, S. : paulo supra banc me-
moriam, not long ago, Cs. : superiore memorift, tn
earlier times: princeps huius memoriae philoso-
phorum, of our time: post hominum memoriam,
since the memory of man. — An historical account,
relation, narration, record: liber, quo iste omnem
rerum memoriam breviter complexus est : memo-
ria ex annalibus rcpetita, L. : carmina, unum me-
moriae et annalium genus, Ta.
memQilola, ae,/. dim. [memoria], the memxir%
Digitized by V^OOQ IC
memorlter
500
memoriter, ain. [memor], from memory^ hy
penonal recoUectian: oratio est habita memori-
ter : multa narrare de Laelio. — With a good mem-
ory^ by rtady reeolUdion : ista ezpoeuisti ut tarn
multa memoriter. — J\Uly^ aecuriuely^ correctly:
cognoscere, T. : respondere.
memoro, ftyl, fttus, ire [memor], to bring to
remembrance^ mention^ recount^ relate^ epeak of^ eay^
tell: mihi cauaas^V. : patriam rhombi, lu. : cuius
oonditor Hercules memorabatur, wu taid to have
been^ S. : ut quidam memoratur contemnere, etc.,
H. : nondum memoratus omnibus, 0. : de gloria
bonorum, S. : de naturi nimis obscure : Herculem
bovee abegisse, L. : ubi ea, quae dioo, gesta esse
memorantur : quo patre natus uterque Gontulerit
lites, H. : sic memorat, V. : incredibile memoratu
est, quam, etc, S. : parva et levia memoratu, Ta. —
To apeak, utter, make u»e of: Tocabula memorata
Gatonibus, H. — To name, eaU: Carmentalem no-
mine portam, V.
men, for mSne, see 2 ne.
menda, ae,/. [8 MAN-], a fauU, bUrmth: in
eorpore, 0.
mendaoiuni, I, n. [mendax], a He, untruth,
falsehood^ fiction: nulla mendad religione ob-
strictus, Gs. : impudens: mendacio fauere: in-
mensa spirant mendacia, lu. : pi& mendacia fraude
latebant, 0. : po^tarum, Gu.
mendaolanoiilani, I, n. dim. [mendadum], a
little untruth, fib, white lie,
mendax, dftcis, adj, with eomp. [1 If AN-], of
men, given to lying, false, menaactoue : homo :
amicus, pretended, H. : aretalogus, lu. : Parthis
mendacior, H. : Saepe f ui mendax pro te mihi, 0. :
in parentera, H. : quidquid Oraecia mendax Audet
in historia, lu. — As subat. m., a liar: quid interest
inter periurum et mendaoem? — Of things, /a/«f,
deceptive, feigned, fictUioua, counterfeit, not real:
▼isa : fundus, disappointing, H. : infamia, slander,
H. : somnus, Tb. : pennae, 0.
mendicitas, fttis,/. [mendicus], beggary, pau-
perimi, indigence: in summa mendicitate esse:
consortes mendicitatis.
mendioo. — , &tus, &re [mendicus], to be^, ask
alma,' eiectis mendicat aiWa Gamenis, L e. ufuU
of beggars, lu. : mendicatus panis, lu.
mendiona, (ulj. with sup., beggarly, needy, in
want, indigent: ex mendicis fieri dtvites: solos
sapientis esse, si mendicissimi (sint), divites. — As
subst. m., a beggar, mendicant, T., G. : mendici, i. e.
the priests of Cybele, H. — Poor, paltry, sorry ^ pit-
iful: instru men turn.
mendose, adv. with sup. [mendosus], fuU of
fcndts^ faultily, wrongly: libri scribuntur: ars
mendosissime scripta.
mendoaoa, adv, with comp. [mendum], full of
faults, faulty, blemished: equ! fades, 0. — ^F i g.,
erroneous, incorrect, defective, wrong: mendosum
est, etc : vitiis pauds natura, blemished, H. : mores,
0. : historia mendosior. — In writing, that commits
faults, blundering : semper in Verrud nomine.
mendnm, I, n. [8 MAN-], a fatdt, error, blun-
der: quod mendum ista litura conrexit t : librario-
rum. — A blemish, defect : Rara mendo fades caret,
0. — F i g., a mistake, omission : Idfis Martiae mag-
num mendum continent
mens, mentis, /. [1 MAN-], the mind, eUsposi'
tion, feeling, character, heart, soul: mala, T. : con-
▼ersae sunt omnium mentes, Gs. : mentis ferox,
0. : mollis ad calamitates perferendas, Gs. — 7*he
eonscienee: adhibere testem, id est mentem suam :
diri consda facti, lu. — The intellectual faculties,
mind^ understanding, intellect, reason, judgment,
discernment, considereUion, refieetion: animoe vi-
▼entls mente complecti, comprehend: mens sana
in corpore sano, lu. : mentis suae esse, in his rigid
mind: captus mente, beside himself: mente pau-
lulum inminuta, S. : mentem amittere, lose one's
mind: male tuta, H. : huic ex tempore dioenti effluit
mens, his recollection vanished: quae tanta mente
fiunt, intelligence : dictis adioe mentem, attention,
0. — In the phrase, venire in mentem, to come into
mind, be thought of, occur: quotienscumque pa-
tria in mentem veniret, L. : numquam ea res tibi
tam belle in mentem venire potuisset: ubi venit
in mentem eius adventi, bethought himself, T. : ei
venit in mentem potestatis: fac tibi legis veniat
in mentem : in mentem tibi non venit quid negoti
sit?: veniat in mentem, ut defenderimus, etc,
L. : quid venit in mentem Gallistheni, dicere, etc. ?
— Mind, thought, plan, purpose, intention, design :
senatus un& voce ac mente restiterat: nostram
nunc aodpe mentem, V. : classem eft mente oom-
paravit, ut, etc : mentes deorum scrutari in fibris,
0. : hac mente laborem ferre, H. — Spirit, boldness,
courage: tua,quaarcem recepisti, L.: addere men-
tem, otv^ courage, H. : demittunt mentes, lose cour-
age, y. — Passion, impulse: dolor quod suaserit et
mens, H. : Gompesce mentem, H. — P e r s o n., (Ad
goddess of thought, L., G., 0.
menaa, ae,/ [mensos, P, of metior], a table:
ad mensam consistere, wait at table: Qui dapibus
mensas onerent, V. : acemft, 0. : cari piscis aver-
tere meiiB^ fishnonger*s board, H. — A tcAle, meal,
course: Italicae mensae : lucis pars ultima mensae
Est data, supper, 0. : un& mensi, at a single meal,
lu. : secunda, an after-feast^ L e. thank-offering,
V. : secundas nux omabat mensas, dessert, H. :
secundamque mensam servis dispertiit, N. : men*
sae tempore, meal-time, lu. — A money-changer's
counter: mensam poni iubet, H. : publica, a /n(6/M
bank. — A sacrificial table, altar: mensae deorum,
y. : super tnmulum mensam statuem.
Digitized by
^oogle
menaarlua
601
merces
mensarlns, I, m. [ mensa ], a monej^hanger^
hanker^ public hanker^ G. : quinque viri, quos men-
sarios appellaruDt, irecuurers^ L.
mensio, 5iiis,/. [metior], a measure: vocum,
quantity.
menslB, is (gen. plur. mensium, mensam or
mensuum), m. [ 1 MA-], a month: mensis tris
abest, T. : qointum iam mensem obsessus, S. : lu-
nae curetis qui menses nominantur : Veneris ma-
rinae, i. e. of Vemu^s WrtA, Aoril^ H. : primo mense,
at the beginning of the month, V . : regnavit paucos
mensis : magni menses, i. e. gtoHous, Y.
menaor, 5ris, m, [1 MA-], a measurer^ turvey-
or: maris et terrae, H., 0.
menstmas, oc^'. [mensis], of a month, of every
months monthly: usura. — Of a month, kuiing a
month, monthly : vita : cibaria : Luna, i. e. in her
monthly course^ V. — As eitbet. m, : menstruum se-
cum ferre, a month^e provtsions, L.
menstbra, ae, /. [metior], a meamring, meas-
urement : mensurae itinerum, Cs. : certae ex aquft
mensurae, \. e, by the water-clock, Cs. : quicquid
sub aurium mensuram aliquam cadat, numerus
Tocatur. — A measure, standard of measurement :
cumulatiore mensurS uti: qui modus mensurae
medimnus appellatur, N. : de mensura ius dicere,
lu. — Measure, extent : roboris, girth, 0. : parvft
minor mensura lacertft est, size, 0. : sed deerat
pisci patinae mensura, was too smaU, lu. : mensura
censQs, /orhm*, lu. — Fig., a Umit, capacity, power,
extent, degree : tibi dabitur mensura bibendi, 0. :
qui tanti mensuram nominis imples, i. e. art worthy
of, 0. : sui, i. e. capacity. In.
mensns, P. of metior.
menta (mentha), ae,/., =fi/t^a, mint, 0.
mentieii% entis, m. [P. of mentior], a fallacy,
sophism.
mentio, 5nis, /. [1 MAN-], a calling to mind,
making mention, mentioning, naming, mention:
Pbaedriae, T. : casu in eorum mentionem incidi,
happened to mention them: tui: eius rei facta:
oratio accusatorum mentionem habet, mentions,
L. : mentio incobata adfinitatis, the subject intro-
duced, L. : de furtis, H. : caput legis, de quo ante
feci mentionem : facere mentionem, placere statui,
si, etc. : secessionis mentiones ad volgus militum
■erere, suggestions, L.
mentior, Itus, Irl, dep. [ 1 MAN- ], to invent,
assert falsely, lie, clieat, deceive, pretend : Si quic-
quam invenies me mentitum, T. : Hoc iuvat, non
mentior, H. : plurimis de rebus : ne ioco quidem,
N. • ille, satum quo te mentiris, pretend, V. : cer-
tam me sum mentitus habere Horam, quae, etc.,
0. — Of things, to deceive, impose upon: frons,
oculi, voltus persaepe mentiuntur : in quibus nihil
ttmqoam vetastas mentita sit — To lie about, assert
falsely, make a false promise about, feign, counter*
feit, imitate: tantam rem, devise such a falsehood,
S. : auspicium, L. : titulum Lyciscae, assume false-
ly, lu. : ita mentitur ( sc. Homerus ), fables, H. —
Fig.: Spem mentiu seges, disappointed, H. : Nee
varies discet mentiri lana colores, to assume, V.
mentitaSy adj. [P, of mentior], imitated, coun-
terfeit, fe^ed : tela, v.: figurae, 0. : nomen, 0.
Mentor, oris, m., = Mivrtap, an artist in em-
bossed metalsy C. — A Mentor, embossed cup, lu.
mentnla, ae./. .• membrum virile, Ct.
mentum, I, n. [2 MAN-1, the chin: paulo at-
tritius : incana, beards, V., H.
med, Svl, — , &re,togo,pass: quo simul me&ris,
H. : qu& sidera lege mearent, 0. : spiritus, Gu.
mephitis, is, /., a noxioiu exhalation, mephitis,
malaria : saeva, V. — Person., a goddess who
averts malaria: templum, Ta.
meraoue, a^. with comp. [ merus \pure, un-
mixed: vinum meracius: belleborum, H. — Fig.,
pure, unadulterated, genuine : libertas.
mercabilis, e, adj. [mercor], that may be
bought, purchasable : meretrix, 0.
mercana, antis, P. of mercor.
meroator, Cria, m. [ mercor ], a trader, mer-
chant, wholesale dealer : ea mutare cum mercato-
ribus vino, S. : venalicii mercatoresque : multi ad
eos mercatores ventitant, Cs. : Af ricum metuens,
H. — A dealer, speculator: mercatores provincia-
rum : sacci olentis, lu. — A buyer, purchaser :
signorum: veneni, lu.
mercatura, ae, /. [mercor], trade, traffic, com-
merce: tenuis: quaestOs mercaturae, Cs. : merca-
turas fsiceve, the pursuits of trade: Aversus mer-
caturis, H. — F i g. : bonarum artium, the purchase.
mercatuSy fls, m. [mercor], trade, traffic,
bargaining, buying and selling: eo ad mercatum
venio, /or a market,^. : domesticus. — A place for
trade, market-place, market, mart: frequens, L. :
mercatu indicto. — A festival, assemblage for games :
is qui habetur maxirao ludorum apparatu : Asiae
Graeciaeque is mercatus erat, L.
mercednla, ae,/. dim. [1 mQTces],smaU wages,
poor pay: mercedula adducti: constituere mer-
cedulas praediorum, paltry revenues.
mercennarius (mercena-), adj. [1 merces],
serving for pay, hired, earning xoages, paid, mer-
cenary : comes : mileS, L. : testes, bribed : arma,
L. : liberal itas : vincla, i. e. tniperative business
engagements, H. — As subst, m., a hireling, hired
servant: a villa, T. : quaestQs mercennariorum.
1. meroes, Sdis,/ [2 SMAR-],;5n><?, hire,pay^
wages, salary, fee, reward: mercedem Coegi, T.
manuum mercede inopium tolerare, of manua
Digitized by V^OOQ IC
im
merldianns
labor, S. : operae : ApoUonius cum mercede doo6-
ret : meroede diuma Oonductua, H. : posoere mer-
oedes, vfork/or hire, lu. : pro qua meroede pavere,
etc., v. — An vnrighteout reward, bribe: Baebium
roagni meroede parat, S. : paciscitur roagn& mer-
cede cum principibua, ut, etc, L. : a quibus mer-
cedem acoepisti: lingua adstricta mercede, tied
toith a bribe. — A price, reward, wages, recompenae,
puniahmerU, cost, injury, detriment, ttipulation^
condition: mercedem lacriroarum oonstituere:
mercedem imponere linguae, set a price on, lu. :
mercedem soWere, make payment, lu. : non alia
bibam Mercede, condition, H. : temeritatis, jDvnuA-
ment, L. : non sine magna meroede, only at great
cost : Hac coQant mercede suorum, i. e. at this sac-
rifice of their people, V. — Pro?.: unfi mercede
duas res adsequi, kill two birds with one stone. —
Rent, re9ent$e, income, interest: praediorum: ex
fundo: mercedes habitationum annuae, house-rents,
Gs. : Quinas hie capiti mercedes exsecat, takes out
as discount, H.
2. meroM, plur. of merx.
meroimoniuin, l [merx], merchandise, Ta.
maroor, atus, &rl, dep. [merxl to trade, tragic,
deal in, buy, purchase : agrum,T. : (eunuchum)
Thaldi, /or Tnais, T. : fundum de pupiUo: hortos,
H. : banc (segetem), lu. — F i g. : of&cia meroanda
vita, to be purchased with life: Hoc magno mer-
centur Atridae, would pay Mghly/or, V.
Merourlalis, e, aclj. [Mercurius], of Mercury,
H. : viri, i. e. lyric poets, H. — Plur. m. as subst., the
tradesmen, corporation of traders,
MerouxiuB, I, m. [merxl. Mercury, the messen-
ger of the gods, the god of dexterity and of elo-
quence, of traders and thieves, Cs., C, V., H., 0. —
The planet Mercury, 0.
merda, ae, /., dung, ordure, excrement : corro-
rum, H.
mereii% entis, adj. [ P. of mereo ], deserving,
meriting: optime merentes socios deserere, Cs. :
laudare et increpare merentis, S.: rite merenti
Venit laurea, 0. — As subst. m. : sumpsisse meren-
tis poenas, i. e. ptmished the guilty one, Y. : Dignus
pro laude merentis, of my benefactor, H.
mereo, ul, itus, ere, dep. [2 SMAR-], to deserve,
merit, be entitled to, be worthy of: nee minimum
decus, H. : supplicium, 0. : cur pereat, 0. : Nil
suave meritum est, no kindness has been deserved,
T. : qualem meruit, Pallant^ remitto, as he deserves,
i. 6. dead,\. : ut decoraretur : DanaHro ut caderem
manu, V. : Quae merui vitio perdere cuncta meo,
0. — To earn, acquire^ gain, obtain: non amplius
duodecim aeris : stipendia in eo bello, i. e. served
as a soldier : diadema Quirini, lu. : odium, Cs. :
aera, H. : scelus, incur, V. — To get by purchase,
buy, purchase: <juid arbitramini Rheginos merere
velle, at, etc., what price do you think they would
takef — 7\> serve for pay, serve as a soldier: com-
plarls annos, Cs. : triennio sub Hasdrubale, L. :
equo, serve in the cavalry: pedibus, serve in the
infantry, L, — To confer a favor, render service:
de re p. optime : Si bene quid de te merui, V.
mereor, itus, en, dep, [SMAR-], to deserve,
merit, be entitled to : dignitatem meam, si mereor,
tuearis, if 1 deserve it: Pa, quid meritu's? Da.
cruoem, T. : stipendia, serve in the army: laudem,
Cs. : gratiam nullam, L. : sanctus baberi, lu. : ut
memor esses sui; T. — To deserve well, be merito-
rious: eane meritos bostis sine causft factoef
after deserving so well, L. : Qui sui memores alios
fecere merendo, V. : Hac (arte) te merentem Ve-
xere, etc., H. — To deserve a return, merit recom-
pense, b^ve: erga me saepe (illam) meritam
quod vellem solo, treated me as I desired, T. : re-
oepto Supplice sic merito, deserving this reception,
v. : optime de communi libertate meritus, Cs. : de
re p. bene, i. e. to serve well: melius de quibusdam
inimicos mereri quam amioos, have treated better :
pemiciosius de re p. merentur prinoipes, i. e. act
ruinously: urbs quoque modo erit merita de me,
has treated me : optime eum de se meritum iudica-
bat,Cs.
meratrioias, adj. [ meretrix ], of harlots, of
prostitutes, meretricious: ar8,T. : domus, T. : quae-
stus: disciplina.
maratrioula, ae, /. dim. [meretrix], a prosti-
tute, courtesan, C, H., L.
meratriz, Icis,/. [mereo], a prostitute, courts-
san, T., C, H.
merges, itis, /. [mergae ; MERG-], a sheaf, Y.
mergo, mersi, mersus, ere [MERG-], to dip, dip
in, immerse, plunge, sink, bury: se in man: pu-
tealibus undis, 0. : mersa nayis, Cu. : te sub aequo-
re, V. : Ter matutino Tiberi mergetur, bathe. In.
— To engulf, swallow up, overwhelm: te mersu-
rae aquae, 0. : mersft rate, lu. — To plunge, thrust^
drive, bury: mersisque in corpore rostris, 0. — To
cover, bury, hide: suos in oortice voltQs, 0. — Fig.,
to plunge, sink, overwhelm, cover, bury, immerse,
rutn : quae forma viros fortunave mersit, V. :
quern funere mersit acerbo, brouglU to a painful
death, v. : se in voluptates, L. : Quosdam mergit
longa honorum Fagina, draos doien, lu. : mersus
secundis rebus, overwhdmea with prosperity, L. :
vino somnoque mersi, buried in drunken sleepy L. :
rebus mersis in ventrem, suxdlowed up, lu. : mer-
gentibus Bortero usuris, sinking his capital^ L.:
mersis fer opera rebus, to utter distress, 0.
mergus, I, m. [MERG*], a diver (a water-fowl):
aprici, v., 0.
meridianue, adj. [ meridies ], of mid-day, of
noon : TempuB. — Southerly, to the south : vallis, It,
Digitized by V^OOQIC
meridUtlo
008
in6tlor
meridiatio, Onis,/. [meridio], a mid-dcnf nap^
aietia,
meridies, — , aee. em, abl, S, m. [for * medidies ;
medius + dies ], mid-day, noon: Meridie ipso, <U
high noon, T. : ante meridiem. — Themmth: flumen
oriens a meridie, S. : inflectens oursum ad meri-
diem.
meridlo, — t atum, are [ meridies ], to take a
mid-day nap, have a eieeta, — 8upin. aec., Ct
1. meritd, €uiv. with eup. meritissimo [abl. of
meritum], according to daert, deeervedty, jutUy :
ne id merito mi eveniret, T. : homines necati, SL :
pulsus, v. : iratus Metello : laudari : alquem amare
meritissimo.
2. meritd, ftvl, — , fire, freq. [mereo], to earn,
yield: fundus, qui sestertia dena meritasset.
meritoriua, aefj. [ meritum ], earning money :
pueri, eamina money by prostitution. — Plur. n, as
tubet., hired lodgings, lu.
meiitom, l, n. [P. n. of mero], a merit, eervice,
kindnete, benefit, favor : pro merito ab illo tibi re-
ferri gratia, T. : nobis ob merita sua cams, S. :
pro singulari eorum merito: merito tuo feci, ae
you deserved: ex merito, Ta. : recordatio ingentium
meritorum, L. : meritis pro talibus, V. : magna in
me. — Demerit, blctme, fault, offence: merito hoc
meo yidetur factum t T. : a me nullo meo merito
alienus,6y no fault of mine: nullo meo in se me-
rito, no offence against him, L. : Leniter, ex merito
quicquid patiare, ferendum est, 0. — Merit, worth,
value, importance: quo sit merito quaeque notata
dies, O. : same superbiam Quaesitam meritis, H.
meritiui, a^. [P. of mereor], deserving: merit!
iuyenci, V. : lingua, guilty, 0. : nihil meritum
saxum, unoffending, 0. — Due, deserved, fit, just,
proper, right: ignarus, laus an poena merita
esset, L. : iracundia merita ac debita: honores,
V. : nomcn, H. : poenae, 0.
merops, opis, m., := /Aipo^, a bee-eater (a bird),
V.
merso, &▼!, atus, toe, freq. [mergo], to dip, im-
merse : gregem fluvio, V. : mersor civilibuB undis,
plunge into, H.
marstis, P. of mergo.
memla, ae, /., a blackbird, ousel, merle, 0., H.
— A sea-carp, 0.
memm, I, n. [merus], unmixed wine, wine with-
out water : multf Damalis meri, i. e. given to, H. :
vis meri, 0., V., lu.
merus, adj. [3 MAR-], pure, unmixed, unadul-
tercUed: vina, 0. : lac, 0. — Bare, naked, uncovered:
pes, lu. — Bare, nothing but, only, mere: nil nisi
spem meram, T. : mere roonstra nuntiare : pro-
scriptiones : nugae.— F i g., pure, true, real, genu-
ku: prindpes : aermo, plain prose, H. : Cecropis,
a rttd Aihman, In. — Undiluted, strong,
meram haurientes libertatem, L.
merx, cis,/. [2 SMAR-], goods, wares, eommod-
ities, merchandise: fallaces eC fucosae: meroes
commeatttsque, Cs, : femineae,/or women, O. : neo
nautioa pinus Mutabit meroes, V. : nayem merd-
bus implere, lu.
messlB, is, /. [ MET-], a gathering of crops,
harvest: quid sit messfs nescire: triticea, v.:
seges matura messi, L. — Of honey, Y. — Fig.:
Sullani temporis, t e. slaughter. — Harvest, harvest'
ed crops: Illius inmensae ruperunt horrea mes-
ses, v. — The standing crops, harvest : Spioea cam-
pis cum messis inhorruit, V. — F r o t. : adbuc tua
messis in berbi est, i. e. you count chickens before
they are hatched, 0. — 7^ time of harvest, harvest"
time: poet messem, V.
mesaor, 5ris, m. [MET-], a reaper, C, V. : da-
ms, 0. : dura messoram ilia, H.
mesBorios, atfj. [messor], of a reaper: corbie
meosos, P, of 2 meta
-mat, an enclitic suffix, added to any iubstan-
tiye personal pronoun, except the nom, tu, and the
gen. plur. of ego and tu ; rarely to the adj. forms
mea, sua, and iuis, self, own : egomet : mihimet :
▼oemet: vobismet: meamet, my otofi, S. : suamet,
L. : suismet, L. ; see also ego, tu, mens.
meta, ae,/., a cone, pyramid : collis in modum
metae fastigatus, L. : petra in metae modum erec-
ta, i. e. in the shape of a cone, Gu. — A conical col-
umn at the end of the circus, tuming-post, goal:
metaque ferridis Evitata rotis, H. : strmgam me-
tas interiore roti, O. — A goal, winning-post, mark:
optatam cursu oontingere metam, H. : metam
tenebant (in a boat-race), V.: metas lustrare
Padiyni, to sail around the turning-point (prom-
ontory), V. — An end, period, extremity, boundary,
limit: longamm haec meta viarum, V. : His me-
tas remm ponere, of dominion, V. : vitae, O. :
umbra terrae, quae est meta noctis, the limit of
night: sol ex aequo meta distabat utrftque, i. e. it
was noon, 0. — Fig.: fama adulescentis paulum
haesit ad metss, failed at the critical point,
metallum, I, n., = fiirdXXov, metal: auri, V. :
potior metallis libertas, I e. gold and silver, H. :
acris, Y. — A place where metals are dug, mine:
metalla Tetera et nova, L. : inexhausta, Y.
metamoxphoala, is, /., = iurafi6p^<iMnc,
transformation, metamorphosis, — Plur., a pot
of Ovid.
metator, Cris, m. [metor], one who marks off,
fixer of boundaries : castromm urbis.
metatuSy P. of metor.
metlor, mSnsus, Irl, dep. [1 MA-], to measure,
mete: magnitadinem mundi: nommoib Le. have
Digitized by V^OOQIC
a
poem
meto '
604
mioana
in great abundance^ I].: pedes syllabis, meuuure
by tyUables : annum, i. e. divtcU^ 0. : Hesperian)
metire iacens, i. e. with your dead body, V. — To
metuure ovU^ deal out^ distribute : f rumentum mill-
tibus, Cs. : exercitui si metiendum esset : Gaecu-
bum, H. — To measure^ pass over^ traverse: Sacram
viam, pace off, H. : aequor curru, sail throughy V. :
carin& aquas, 0. — F i g., /o measure, estimate, judge,
value : suo metu pencula, S. : sonantia metin
auribus: oculo latus, H. : omnia quaestu,6ypro/{^. *
homines virtute, non fortuna, N. : se suo modulo
ac pede, H. : nee se metitur ad ilium modum, i. e.
accommodates herself, lu. : quanto Metiris pretio,
quod, etc., lu.
1. (met5, — , — , are), see metor.
2. met5, messul, roessus, ere [MET-], to reap,
mow, crop, gather, collect, harvest : in roetendo oc-
cupatos, Gb. : pabula falce, cut down, 0. : Falcibus
messae herbae, V. — P ro v. : ut sementem feceris,
ita metes, as you sow, so shaU you reap. — Of the
YintHii^c, to gather : Postremus metito,V. : purpu-
reos flores, i. e. gather the pollen (of bees), V. — To
c*U off, pluck, crop : virgft lilia summa, O. : farra
metebat aper, laid waste, 0. : barbam, lu. — To
mow down, cut down, destroy: Proxuma quaeque
gladio, V. : metit Orcus Grandia cum parvis, H. :
▼ita omnibus metenda, ut f ruges, G. po^t
metor, atus, uri, dep. [meta], to measure, mete,
measure off, mark out, lay out : caelum, 0. : castra,
i. e. pitch his camp, S., Gs. : agrum, L. : metarique
sub ipso templo . . . iussit, to encamp, L. — P. pass. :
metata castra, L. : agellus, H.
metreta, ae, /., = ftirprirTic, a tun, cask. Jar
(orig. an Athenian liquid measure, about 9 gal-
lons), lu.
metuendus, aifj, [P. of metuo], fearful, terri-
ble, dreadful: metuens magis quam metuendus,
S. : roetuendoB vos praebere, L. : maturis metuen-
dus luppiter uvis, V. : belli, in battle, 0. — Plur.
n. as subst. : multa ac metuenda minatur, makes
many tej^rible threats, 0.
metuens, entis, adj. with comp. [P. of metuo],
fearing, afraid, fearful, timid, apprehensive, anx-
ious: homines legum metuentes: futuri, H. : vir-
gae, lu. : me metuentem expendere casos, anxious-
ly, V. : metuentius ingenium, 0. : metuentior deo-
rum, more god-fearing, 0.
metuo, ul, — , ere [metus], to fear, be afraid,
stand in fear, be apprehensive: de suft vitfi, /or
his life : metuens ab Hannibale, afraid of Hanni-
bal, L. : inopi metuens formica senectae, anxious
about, V. : suis iiivencis, H. : ne morbus adgrave-
scat, T. : metuit ut eam (calamitatem) ipse posset
sustinere, that he cannot bear: ut sis vitalis, H. :
metuis ue non, quom velis, convincas esse ilium
tuom? T. : metui, quid futurum denique esseti
awaited with fear, T. : quid agam, T. : quem me-
tuunt oderunt, Enn. ap. G. : metuebant (senem)
servi, verebantur liberi : Deos, T. : nihil nisi tur-
pem famam, S. : nocentem corporibus Austrum,
shun, H. : quis Rex metuatur, H. : a me insidias :
supplicia a Tobis, fear from you : pericalura ex
illis, S. : temptare spem certaminis, shrink from
putting to the test, L. : reddere soldum, be averse,
H. : nil iurare, Gt : aequore tingui, shrinkitig
from, V. : tantam molem sibi ac posteris, L.
metuSy ds (old gen, metuis, T., G. ; dat. metu,
v., Ta, ), m., fear, dread, apprehentum, attxiety :
animus commotust metu, T. : in metu esse, be
fearful : mihi unum de malis in metu est, a sub-
ject of fear : metum habere, be afraid : concipere,
O. : in futurum metum ceperunt, L. : facit Oraecis
turba metum, puts in fear, 0. : Germanis metum
inicere, Gs. : metu territare, eUarm greatly, Os.:
metus omnis invadit, S. : ademptus tibi, removed,
T. : hunc remove metum . . . exonera civitatem
metu, take away . . . relieve, L. : metum Siciliae
deioere : metQs Tradam ventis, H. : Solve metOa,
away with, V. : praesentis exiti : dictatoris : ne
popularls metus invaderet parendi sibi, S. : Gae-
saris rerum,/or Caesar's fortune, H. : quod sena-
tui metum iniecit, ne, eta, L. : Quantum metuist
mihi, Yidere, etc., T. : metus ab oive, L. : poenae a
Romanii), L. : pro universft re p., L. : laurus mul-
tos metu servata per annos, awe, V. : mens trepi-
dat metu, H. — A terror, alarm, cause of fear: loca
plena metus, 0. : nihil mettls in voltu, Ta. : nulli
nocte metOs, lu. — P er son., the god of fear, V.
meus, pron. possess, [me], of me, my, mine, be-
longing to mCf my own : carnufex, T. : discriptio,
made by me: iniuria, done to me, S. : non mea est
simulatio, not my way, T. : Tempestate me&, in my
day, lu. : (me) vixque meum firmat deus, hardfy
myself, 0. : facerem, nisi plane esse vellem meus,
quite independent : Vicimus', et meus est, 0. : Nero
meus, dear : homo meus, i. e. the fellow J n>eak of,
Ph. : mea tu, my darling, T. : o mi Aeschme, o mi
germane! my dear I my beloved I T. — Plur. m. as
subst^ my friends, my relatives, my adherents, my
followers: ego meorum solus sum meus, T. —
With gen. in apposition : noroen meum absentis :
cum mea nemo Scripta legat timentis, etc., H. —
As subst. n., mine : quid vobis istic negoU in meo
est? ofi my land: non est mentiri meum, my cus-
tom, T. : puto esse meum, quid sentiam, exponere,
my duty: Non est meum Decurrere, etc., my way,
H. : aut quicquam mihi dulce meorum Te sine
erit ? V. — For me& with interest, refert, see inter-
sum, refert.
mL I. For mihi, see ega — IL Voe. of meua.
nuca, ae, /. [ 2 MAG- 1, a crumb, bit, morsel,
grain: saliens mica (sc sails), H.
micans, antis, adj. [P. of mice], twinkling.
Digitized by V^OOQ IC
mioo
606
miluinns
tparkiinff, glittering^ gUaming^ Jlathing, glowing :
Stella radiia, C. po^t : stellae, 0. : voltus, L.
mioo, ul, — , &re, to move quickly to and fro^
vibrate^ quiver ^ Mhake^ tremble^ beat^ pcUpitate: ve-
nae et arteriae mioare noD desinunt : linguis micat
ore trisalciB, V. : corque timore micat, palpitcUeSy
0. : micant digiti, twitch^ Y. — In the finger game
( Ital. mora ), tuddenly to stretch out Angers, the
number to be instantly guessed by the other player :
quasi sorte, aut micando. — P r o v. : dignua est,
qiiicum in tenebris m ices, i.e. /Mr/dc//yAona/. —
To flask, gleam^ glitter^ beam, shine^ be briaht : f ul-
mina etiam sic undique micabant, /{<uA«a in every
direction, L. : turn micent gladii, L. : micat inter
orones lulium sidus, H. : oculis micat ignis, ^r0
flctshesfrom his eyes, V. : nubila flamraft, 0.
miotiirlo, — , — , Ire, detid [cf. mingo], to^o to
make water, with to make water, lu.
migratio, Onis, /. [ migro ], a removal, change
of abode, migration : nobis misera, L. : in eas
oras, quas, etc. — Fig.: cai verbo migrationes in
alienum multae, i. e. metaphorical uses.
migro, &▼! (migrassit for migraTerit, C), fttus,
ftre, to remove, depart, flit, migrate : ^ ex urbe riis
habitatum, T. : ad generum : in tabefnas, H. : mu-
res migraverunt : migrate, coloni, be off, V. : cum
tota Earthagine migra, lu. : in alium quendam
locum ex bis locis morte migretur : relicta quae
migratu difficilia essent, of transport, L. — F i g., to
go away, depart, pass over, change, turn : ex hac
TitA, i. e. die: equitis migravit ab aure voluptas
ad oculos, H. : in varias migrare figures, O. — To
leave, abandon, transgress, violate: ius civile.
mihi or mihi, dat. of ego.
miles, itis, m. and /. [MIL-], a soldier : ut for-
tls decet Milites, T. : milites scribere, enlist, S. :
ordinare, form into companies, L. : mercede con-
ducere, hire, L. : dimittere, dismiss, — E s p., afoot-
soldier, infantry : milites equitesque, Cs. — A com-
mon soldier, private (i. e. miles gregarius) : strenui
militis et boni imperetoris officia, S. : volgus mill-
tum, L. — Collect, soldiery, army : Macedoniam
sine ullo milite reliquisse : loca milite complent,
v.: multus, H. — A chessman, pawn: Discolor, 0.
— Fem., of a woman in her first childbed : rudis
ad partOs, 0. — Of a njmph of Diana : miles erat
Phoebes, 0.
miliaxliim (mill-), I, n. [mille], a mile-stone :
tertium : aureum, the golden mile-stone placed by
Augustus in the forum, Ta,
milia, plur. of mille.
miliens or mllies ( milli- ), adv. [ mille ], a
thousand times, innumerable times : audi re eadem,
T. : genere iuris mutata sunt: non miliens perire
est melius ? a thousand times better.
militari% e, oifj. [miles], of a soldier, of war.
of military service, military, roarlike, martial : tri.
buni : homines, S. : militarls Inter aequalls, H. :
institutum, Cs. : disciplina, L. : signa, military ei^
signs : leges : aetas, of tervice in the army (from
17 to 46), L. : via, a military road, L.
mflitariter, adv. [militaris], in a soldierly man-
ner : oratio militariter gravis, L. : loqui, Ta.
militia, ae,/. [miles], military service, warfare,
war : cogere ad militiam cos, S. : cedat otium mi-
litiae : militiam discere, S. : ferre, H. : tolerare, V. :
detrectare, 0. : militiae vacatio, exemption from
military service, Cs. : f rateriia, civil war, Tb. : Mi-
litia tall lacessere Teucros, V. : piae Pars sis mili-
tiae, share in, 0. : militiae bonorem, military hon-
ors, lu. : militifl, in war (opp. toga), lu. : militiae,
in war, in the army. — In phrases with domi, at
home and abrocuL, at home and in the army: virtus
domi militiaeque cognita : militiae domique, L. :
militiae et domi, T. — The soldiery, military : Hie
pars militiae, 0. : magister militiae, general, L. —
A service, laborious em^oyment : urbana respon-
dendi, scribendi, etc. : Haec mea militia est, 0.
milito, avi, itum, are [miles], to be a soldier,
perform military service, serve as a soldier: In
Asiam militatum abiit, T. : in alcuius exercitu :
sub signis tuis, L. : apud Persas, Cu. : ea militando
didici, S. — Of war, to make, wage, carry on : liben-
ter omne militabitur Bell urn, H. — To serve, per-
form service, labor : non sine glorift, H. : militat
in silvis catulu.% H.
milium, X, n,, millet, V., 0.
mille, plur. mllia or mlUia, num. adj. [MIL-], a
thousand, ten hundred : mille non araplms equi-
tes, S. : civium capita centum quadraginta tria
milia, L. : sagittarios tria milia numero habebat,
Cs. : tot milia gentea Arma ferunt Italae, V. — As
subst. with gen, : mille nummftm : hominum mille
versabantur : militum, N. : sescenta milia roundo-
rum : inulta avium milia, V. : argenti mille dede-
ret mutuom, T. : in miUia aeris asses singulos, on
every thousand, L. — In the phrase, mille passuum,
a thousand paces (a Roman mile, about 1618 Eng-
lish yards) : abest a Larino XVIII milia passuum.
— As subst. n., a mile (sc passuum): quot milia
fundus abesset ab urbe : aberat mens ferme milia
viginti, S. — A thousand, innumerable, inflnite :
mille pro uno Eaesones extitisse, L. : Mille tra-
hens colores, V. : mille pericula saevae Urbis, lu.
mnieeimnm, adv. [millesimus], for the thou-
sandth time: nihil sapit.
millesimus ( -lensimus ), adj, [ mille ], the
thousandth : pars : puppis, i. e. ultima, 0. : pagi-
na, lu.
milliarium, see miliarium.
miluinus (milvi-), acff. [miluus], resembling a
kite, rapacious : puUus.
Digitized by
Google
milnns
606
mlnisterinm
milaiiB (milyaa), i, m., a bird of fretfy kUe,
ffUd$^ C, H., lu. — P r o V. : non rete accipitri ten-
nitur Deque miluo, T,— A fish of prev^ gurnard:
(metuit) roiluus bamum, H. — A conatmation: atel-
la MiluuB, 0.
iwima, ae, /. [mimuB], a femaU mtmte, mtme,
C, H. : a mimft uxore.
mimioe^ ac(j. [mimiouB],/araca%, like a mime:
ridere, Ct
mimioos, a<^'., = /u/uc^, of mmMy fardeal^
ntravagant: nomen: iocus.
mimwift, ae,/ dim. [mima], a UUle mimet
rapta.
mimuB, I, m., = fUfioc, a mimic aetor^ mime^ lu.
— A mimic play^mime^ farce: mimi exitus: per-
sona de mimo : mimos scribere, 0. : Laberi, H. :
mimus Quia melior plorante gul& ? lu.
pifnn, tue, f*, = fiva, a silver mina (a Greek
money of account, about $18.06 or £3 lAs. 4d,) :
Emit Yiginti minis, T. : triginta minas aocepit
minaoiter, adv. witb eomp. [minax], thretUeiu
inglyy menacingly : adyersarios terrere: minacius
dicere quam facere, to hark worse than bite.
minae^ arum, /. [2 'M.AS-'UprojeeHnff points^
pinnacles: minae murorum, V. — Fi ^ Areats,
mmaces: huius minas (timeo^ T. : graves, S. : re-
gum, H. : minas iactare, throw oiU threats : Tolle
minas, away with, V. : nullae in fronte minae (of
a bull), O. : tollentemque minas, rising in menace
(of a snake), V. : ineentis parturit ira minas, 0.—
Person., Threats (of consoienceX H.
wi4nnnii, ntis, m. [P. of mluor], one who threat-
ens: similis minanti, 0.
minanter, adv, [1 minor], threateningly: multa
agat,0.
mlnatid, Onis,/. [1 minor], a threatening,
Twina'g, acis, adj. with comp, [2 MAKJ , jutting
cut^ projecting^ ouerhangina : soopulus, V.—F i g.,
threatening^ menacing^fuU of threats: minax at-
que adrogans : vituli fronte, 0. : fluvii, V. : pesti-
lentia minacior, L. : litterae: vox, H. : verba, 0. :
fortuna, lu. — Ajb subst. m. : arma minacis, V.
Minerva, ae,/. [1 MAN-], the goddess of wis-
dom^ sensey and reflection, of the arts and sciences,
of poetry, and of spinning and weaving, identified
with the Grecian Athette, T., H., O.—P r o v. : aga-
mus pingui Minervft, i. e. vnthout art, ruddy : ru-
sticus crasss Minerva, H. : inviia Minerva, against
one's bent, H. : causam egi non invita Minervft, npt
unaptly: sus Miner vam (docet), i. e. the fool in-
structs the wise. — A working in wool, spinning and
weaving: tolerare colo vitam tenuique MinervS
(i. e. tela), V : Intempestiva, 0.
mingo, Inxi, ictum, ere [MIG-], to make water :
in patrios cineres, H., lu., Ct
minlataloa, adj. dim. [miniatus], somewhtd
red: oerula.
miniatuSy adj. [minium], colored with redhead,
painted with cinntAar, colored red * cerula sint, a
red-lead pencU : luppiter, the statue of Jupiter.
minime or minume, adv. sup. (for pos. and
eomp. see parum, minus) [minimus], least of all,
in the smtUlest degree, least, very little : quom mi-
nime vellem minimeque opus f uit, T. : quod mini-
me miserum putabis : saepe, very rarely, Gs. : quam
minime dedecore, vfith the least disgrace possible :
ad te minime omnium pertinebat — By no means,
not at all, not in the least, certainly not: resistens
ad calamitates perferendas, Cs. : M. An tu haec
non credis ? A, Minime vero : Gontinuo sanus t
minime, H. : minime multi (i. e. quam paucissimi),
T. : minume irasci deoet, S. : Quod minime reris,
y. : Minume gentium, by no means in the world
minimnm or fiiinniiinin, adv. [neui. of mini-
mus], very little, slightly : praemia apud me mini-
mum valent: quam minimum credula postero, <u
little €u possible, H. : non minimum Aetolorum ope-
ra f ugati, i. e. mainly, L.
minimus or minumua, adj. sup. [3 MAN-1,
least, smallest, very small, minute, trifling, insignii-
cant (used as sup. of parvus, comp. minor) : ninil
in reruro natur& minimum, quod dividi nequeat:
ne minimo quidem casu locum relinquere, /or Iks
slightest mishap, Gs. : qu& minima altitudo flumi-
nis erat, Gs. : licentia, S. : in minimis rebus, trifles,
— P r o V. : minima de malis, the least among evils,
— As subst. n. : minimo contenti : minimum vi-
rium : unde minimum periculi erat, L. : pro mini-
mis debere, trifles, L.--Of time, least, shortest, very
short : pars temporis, a moment, Gs. — Of age,
youngest, smallest : ex illis, S.: filius minimus ex
tribus, L. : minimus natu borum omnium : ex bis
natu. — Of price and value, as subst, n., the least,
lowest price, minimo (emere) : minimo aestimare :
minimo me provocat, /or a trifle, H.
minister, tra, trum, adj. [ 8 MAN- 1, subordi-
nate, that serves, ministering : Luroina (i. e. oculi)
propositi facta ministra tui, furthering, 0.: raini-
stro baculo, with the aid of a staff, 0. — As subst.
m., an attendant, waiter, servant, aider, furtherer,
promoter, helper : quibus ministris ea egerit, by
whose agency, S. : me ministro, by my aid, lu. : mi-
nistri public! Martis : minlstri imperi tui, under
officers: ministros se praebent in iudiciis oratori-
bus, i. e. prompters : legum, acbninistrator : minl-
stri ac satellites cupiditatum : Galchante ministro,
with the help of Caldias, V. : ful minis ales, L &
the eagle, H. : calidae gelidaeque (aquae), one who
serves, lu. : sit anulus tuus non minister alienae
voluntatis.
ministerium, I, n, [minister], an office, attend-
Digitized by V^OOQ IC
ministra
507
wili^fia
once, $ervieey minutry, occupation^ vfork^ labor, em-
ployment^ administration: adsuetos ministeriis ta-
uum facinorum, L. : aquila velut ministerio missa,
L. : diurna, 0. : foeda, V. : Verna ministeriis ap-
tus, H. — A train^ body o/helpert: scribarum, L.
ministra, ae,/. [minister], a female attendant^
maid-eervanty auietant : una ministrarum, 0. : pa-
riente ministra, i.e.the Vestal Sylvia^ 0. — F i g., «
tervani^ handmaid, acceeeory, abettor : res familia-
ris, ministra corporis : pacisque bellique ministrae,
v. : buic facinori esse.
ministrator, dris, m. [ministro], an attendant^
helper^ prompter : quasi ministrator aderat.
' ministratxiz; Icis, /. [ministrator], a female
attendant^ handmaid : ministratrioes oratons.
minlatro, &▼!, Stus, ftre [minister], to attend,
wait upon, serve : serri sordidati ministrant : cum
mazimis poculis ministraretur: tibi. — To take care
of, manage, govern, direct : res omnia timide, H. —
To provide, furnish, supply^ give, afford, serve, at-
tena: velis, V. : Baccbum, serve wine, V, : iussa
medioorum, execute, 0. : (naves) velis, Ta. : Gena
ministratur pueris, H. : faces funis Glodianis : lovi
bibere : (vinum) Terba ministrat, H. : furor arma
ministrat, V. : caelo sol ministrat, Pr.
minltabnndiia, adj. [minitor], threatening:
rex, L. : Arminius, Ta.
minltor, &tu8, firl, dep.fren^, p minor], to threat-
en, menace : gravius, T. : mmitando exdtare, S. :
arma: absent!: imperio: fratri mortem: virgas
secuilsqae omnibus, L. : buio urbi ferro ignique :
Caesari gladio, S. : nayem se oppressuros : Exci-
surum urbem minitans, V. : alqd facere, T.
twlnlnm I, n. [Spanish], redrlead, V., Pr., Tb.
1. minor, fttus, iri, dep. [minae], to jut forth,
project • minantur In caelum scopuli, V. — To
wreaten, menace; homini : militibus seryitium, S. .
omnibus omnia : saxum undis, holds over, V. : urbi
yincia, H. : ferro, S. : Abitururo se abs te esse mi-
nabitur, T. : mutaturam (se) esse testamentum :
(ornus) usque minatur, i. e. threatens to fail, V. —
With cux. : quodcumque minabitur arcus, threatens
(to strike), H. — To promise boastfully: multa et
praeclara, H. : magna. Ph.
2. minor, minus, dris, atfj. comp. (for posit, and
sup. see parvus, minimus) [8 MAN-], smaller, less:
navigia, Gs. : pecunia minor facta : inter ignis
Luna minores, H. : Hibemia dimidio minor quam
Britannia, less by half, Gs. : genibus minor, i. e.
kneeling, H. : Neve minor sit quinto actu Fabula,
shorter, H. : luna, waning, H. — As subst. n. ; minus
praedae quam speraverant fuit, L. : sociis dimidio
minus quam civibus datum, lets by half, L. : minus
opinione suft ef&cere, Gs. — Of time, letSy shorter,
briefer : tempus, 0. : dies sermone minor, too short
for^ O. — Of age, younger ^ jv$dor : minor nata :
filia minor regis, Gs. : aetate minores, 0. : minor
uno mense, H. — Ptur. as subst., posterity, descend-
ants: nostri minores, V.: Et fessae referunt se
minores, the young, V. — F i g., inferior, less im-
portant : res : sapiens uno minor est love, H. :
sunt notitia multa minora, tua, unworthy of, 0. : in
certamine, beaten, H. : tanto oertare, ti[/u to cope
with, H. : capitis minor, see caput — Aa subst. n.
genit., in expressions of value or price, at a lower
price, of less value : minoris vendere : (suam fidem)
non minoris quam publicam ducere, S. : minores
facere filium quam, etc, care less for,
Mlnotanma, T, m,, ^ Mivuiravpoct a monster
with a buWs head, born of Pasif^, wife of Mi-
nos, v., 0.
minumd, minnmna, see minim-.
minuo, ul, atuB, ere [S MAN-1, to make small,
lessen, diminish, divide tnto smalt pieces: Mullum
in singula pulmenta, H. : ligna, chop into small
pieces, 0. : minuendo corpus alebat, hy feeding on
tt, 0. — To diminish, ebb : minuente aestu, at ebb-
tide, Gs. — F i g., to lessen, diminish, lower, reduce,
weaken, abate, restrict . Ut aliqua pars laboris mi-
nuatur mlbi, T. : meum consilium, change, T. : ne-
que oupido lugurthae minuebatur, S. : (rem fami-
liarem), H. : gioriam Pompei : auctoritatem, Gs. :
minuunt ea corporis artOs, grow less, diminish in
sise, 0. : proelio uno et volnere suo minutus, dis-
couraged, L. : controversias, settle, Gs. : minuenda
est haeo opinio, to be refiUed : magistratum, re-
strict, L. : censuram, limit, L. : malestatem populi
R per vim, offend against : religionem, N. : ne
quid de dignitate generum minuatar.
1. minnfs a^.^ neut. of minor.
2. mlnnfs adv. comp. (torpos. and sup. see pa-
nim, minime) [neiU. of 2 mmor], less: Ne quid
plus minusve laxit, T.: pauperiem metuere mi-
nus, H. : metOs ipsi per se minus valerent, nisi,
etc. : imperium semper ad optumum quemque a
minus bono transfertur, not so good, S. : respon-
debo minus vehementer, quam, etc. : minus hoc
iucundus amicus, less agreeable for this, H. : Bis
sex oeoiderunt, me minus uno, all but me alone^
0. : qui peccas minus atque ego? H. — Ellipt;
madefactum iri minus XXX diebus Graeciam san-
guine: cum centum et quinqua^ta non minus
adessent, L. : minus horis tribus, tn less than three,
Gs. — With a negative, not less, no less, just as
much: existumans non minus me tibi quam libe-
ros carum fore, S. : laudes, quibus baud minus
quam praemio gaudent militum animi, L. i Hand
minus ac iussi faciunt, V. — As a negation, not at
cM, by no means, not : quod intelle:d minus, T. :
non numquam ea quae praedicta sunt, minus eve-
niunt : si id minus vellet, Gs. : quod si adsecutus
sum, gaudeo ; sin minus, eta : /^. at tu apud nos
hie mane. Ok nil minus, by no means, T. : nihil
Digitized by V^OOQ IC
miuusoulns
608
misceo
profecto minus: roihi iam minas miDOsque oh-
temperat, laa and Usb^ T.: minus et minus, 0.—
With quo (often written quominus), that not,
from, after verbs of hindering or preventing:
qutcquam in his nuptiis conari, quo tiant minus,
T. : prohibuisse, quo rai^us de te certum habere-
mus : stetisse per Trebonium, quo minus oppido
potirentur videbatur, Cs. : Ne revereatur, minus
iam quo redeat domum, T. — With nihilo (often
written nihilominus), nevertheUss, no less : nilo mi-
nus ego hoc faciam, T. : poeniendum (est) eerte
nihilo minus.
minasculiis, adj. dim. [1 minus], reUher less,
rather small: villa: epistula.
minntal, &lis, n. [minutus], minced meatf hash,
lu.
tnlnntatim, adv. [minniua^, piecemeal, little by
little, gradually: aliquid additur: Ossa morbo
conlapsa, V. : interrogare.
minute, adv. with eomp. [minutus], pettily, in
a paltry manner: grandia dicere: res minutius
tractare.
minutiiis, adv., camp, of minute.
minutUB, adjAP. of minuo], littU, small, mi-
nute: pisciculi, T. : maculae: facies minutae,
miniatures, lu.: res, trifle8.^¥ ig., petty, paltry,
insignificant : imperatores : animus : plebes, Ph. :
genus sermonis : minuti anuni voluptas, lu.
mirabiliB, e, adj. with comp, [miror], wonder-
ful, marvellous, extraordinary, amazing, admirable,
strange, singular : facinora : pugnandi cupiditas,
N. : Hie tibi sit potius quam tu mirabiHs illi, H. :
Cuneta, quibus est mirabilis, 0.: mirabile est,
quam non multum differat: esset mirabile quo
modo, etc. : mirabile auditu : mirabile dictu Tru-
ditur, etc., wonderful to tell, V. : quo ista maiora
ac niirabilioi-a fecisti: magna atque mirabilia
portendi, great wonders, S.
mirabiliter, <idv. with comp. fmirabilis], toon-
derfully, astonishingly, marvellously, surprisingly :
mirabiliter volgi mutata est voluntas, N. : mdra-
tus est, a strange fellow : mirabilius augere.
mirabnnduB, ac^. [miror], wondering, aston-
ished, fidl of wonder: mirabundi, unde, etc, L.
miraculum, I, n. [miror], a marvellotts thing,
wonder, marvel, miracle: miracula philosophorum
Bomniantium, wonderful imaginations: adiciunt
miracula huic pugnae, relate wonderful things, L. :
esse miraculo, excite wonder, L. : speciosa miracula
promere, H. : Omnia transformat sese in miracula
rerum, V. : magnitudinis, extraordinary size, L. :
Sparsa in vario miracula caelo, strange forms, 0.
miranduB, adj. [P. of miror], wonderful,
strange, singular : mirandumne id est? T. : quo
minus mirandum est homines oonsuluisse, S. : al-
titudo : mirandum est, unde, etc., the wonder u,
etc., III. : mirandum in modum, wonderfully.
mirans, ntis, m. [P. of miror], an admirer:
voltus mirantis, expression of wonder, 0.
mirator, oris, m, [miror], an admirer : rerum,
0. : virtutis in hoste, Cu.
miratrix, Icis,/. [mirator], an admirer: turba,
wondering, lu.
mire, adv. [ mirus ], wonderfUly, marvellously,
strangely, uncommonly, exceedingly: ea mire scite
facta : fallere hospites, H. : gratum, L. — With
quam, it is strange how, incredibly: mire quam
illius loci cogitatio delectat
mirifice, adv. [mirificus], wonderfully, mantd'
lously, extraordinarily : moveri : laudare.
mirifioos, adj. with sup. [mirus +2 FAG-],
wonderful, admirable, marvellous, extr€U>rdinary,
strange: voramus litteras cum homine mirifioo
. . . Dionysio: turris mirificis operibus extructa,
Cs. : pugnae : studium : f acinus mirificissimum, T.
minniUd, see mjrmillO.
miror, fttus, arl, dep. [mirus], to wonder, marvd^
be astonished, be amazed, admire: quae causa esset,
miratus quaesiit, Cs. : homo mirari visus est : Non
invideo, miror magis, V. : hoc in aliis minus mira-
bar : signa, S. : illos homines, quod, etc : ripas
et nemus, H. : a nobis hoc did : nasci potuiase
Golumbam, 0. : quod adest, sunt qui mirentur :
quod non rideret haruspex: miraris Si nemo
praestet amorem ? H. : noli mirari, si tu hoc non
impetras : quod nisi esset factum, magis miran-
dum videretur: ne miremini, qua ratione hio
tantum potuerit : eius rei quae causa esset, Cs. :
Quid velint flores, miraris, H. : (te) lustitiaene
prius mirer belline laborum, V. : (arbos) Miratui^
que novas f rondes et non sua poma, V. — F i g., to
regard, esteem: amici nostra mirantes: tam se
ipse miratur, is in love with, Ct.
xmruo, €tdj. [2 MI- ], wonderful, marvelhus^
astonishing, extraordinary, amazing: populi R.
aequitas : miris modis odisse Sostratam, exceeding'
ly, T. : visenda modis animalis miris, wonderful to
the view, V. : mirum in modum, surprisingly, Cs. :
quod vos ignorare non mirum est: sibi mirum
videri, quid esset, etc., Ct. : quid istuc tam mi-
rumst, si, etc., what is so strange in that / T. : nisi
hoc mirum est, si, etc. : id mirum quantum profuit
ad, etc., i. e. extraordinarily, L. : Mirum ni cantem ?
Is it strange I don't sing, Naev. ap. C. — As suhsL
n, : si quid miri faciat natura, H. : Mira loquar, 0.
misoellanea ( miBoil- ), drum, n. [ MIC- ], a
hash of broken meats, hodge-podge (food for gladi-
ators), lu.
miooeo, miscul, mixtus, Sre, to mix, mingU,
intermingle, blend: picem sulpbure, S. : (8ort«a)
Digitized by V^OOQ IC
mlsellnB
609
miserioordia
pueri manu miscentur : mella Falerno, H. : neo-
tare aqums, O. : Fulgores open, V. : fletum cruori,
0. : cum undis miscentur aquae, 0.: mixtos in
sanguine dentis, scattered^ Y. — To unite^ have in-
tereoune: sanguinem ac genus, irUennarry^ L. :
corpus cum aliquft: per conubia Gaetulos secum,
S.: se tibi, 0. — To mix, prepare : alteri mul^um:
misoenda Gum Styge vina bibas, i. e. you shall dUy
0. : nullis aoonita propinquis, lu. — To mingle^
unite^ auemble^ attociatejoin : (se) viris, V. : circa
regem densae Miscentur (apes), ^o/A^r thickly^ V. :
mUtis lustrabo Maenala nymphis (i. e. permixtus
njmphis), V. : tres legiones in unam, Ta. : deser-
tos sibi, I e,fraiemixe withy Ta. : volnera, inflict
on one another, V. : certamina, L. : proelia, V. :
manOs, Pr. — To throw into eonfusiony disturb^ con-
found, embroil: magno misceri murmure pontum,
Y. : miscent se maria, Y. : mixto agmine, in dis-
orderly. : ignes murroura miscent, confound their
thunden, V. : incendia, scatter, Y,—To overturn,
confound, make a disturbance in, move, tq)turfi :
caelum ac terras, L. : caelum terris et mare caelo,
lu. — F i g., to mix, mingle, unite, join, associate :
cuius animum cum suo misceat: aliquid de no-
stris moribus, add, lu. : haec ita mixta fuerunt, ut
temperata nullo fuerint modo, mixed . . . by no
means harmonixed: utile dulci, H. : mixtus aliquo
deus, transformed into, Pr. — To throw into confu-
turn, embroil, disturb, confound: fortuna miscere
omnia coepit, S. : rem p. mails contionibus : plura,
to cauae more disturbance: plurima, N. : sacra
profanis, H. : fors et virtus miscentur in unum,
contend together, V. — To stir up, excite, concoct :
Ita tu istaec tua misceto, ne me adraisceas, T. :
nova quaedam misceri et ooncitari mala videbam.
wila^ilna, atfj, dim, [miser], poor, wretched, un-
fortunate: homo. — ^As subst. m^ a wretch, lu.
miser, era, erum, atfj. with comp. miserior, and
sup. miserrimus [MIS-], wretched, unfortunate, mis-
erable, pitiable, lamentable, in digress: me mise-
rior, T. : mortales, V. : multo miserior quam ille,
quem tu miserrimum esse Toluisti: quibus (mo-
lestiis) te miserrimam habui, tormented. — As eubst.
m. and /. ; quo se miser Tertet ? the wretch : Mi-
lerarum est neque amori dare ludum, etc., i. e.
wretched are the girls who, etc., H. — Afflicting, sad,
wretched, pitiable, melancholy: bellum: mors: cae-
des, V. : misera ambitione laborare, H, — Violent,
exeeesive, extravagant: amor, V. : cultOs, in dress,
H. — Vile, poor, worthless: soladum: fortunae reli-
quiae.— As an exclamation : miserum ! alas ! Y.
mlBerabile^ adv, [miserabilis],/M/ta6/y, wretch-
edly : caesis insultans, V. : longum, lu.
mlBerablliSi e, a<fj. with comp, [miseror], pit-
iable, mieerable, deplorable, lamentable, wretched,
md: faciee, S. : nihil est tam miserabile, quam ex
ezitiumi V. : vox, plaintive : elegi,
mour7iful, H. : miserabilior causa mortis, L. : bao
facie miserabilior Pollio, lu. : miserabile yisu, a
wretched sight, Y.
miserabilitar, tuh., pitiably, wretchedly, pa-
thetically, mournfully, sadly : emori : scripta epi-
stula : ro^tantes, L.
miserandoB, a<(^'. [P, of miseror], lamentable,
deplorable, pitiabU, touching, affecting : aliis mise-
randus, aliis inridendus : Heu ! miserande puer t
V. : haec mihi videntur misera atque miseranda :
manus Priamo, V. : fortuna, S. : miserandum in
modum, pitiably : haec miseranda auditu, L. : mi-
serande iaceres, Ni, etc. (i. e. miserandus), V.
mifterans, P. of miseror.
miaeratio, onis, /. [miseror], pity, eompastion,
sympathy: miseratione mens iudicum permoven-
da : miseratio sui animos cepit, L. — A paihetie
speech, appeal to compassion : miserationibus uti :
partes miserationis, claims for sympathy, Cs.
miaeratus, P. of miseror.
miaere, adv. with comp. [miser], wretchedly,
misercAly, pitiably : vivere: ut miserius a vobis
recipiatur quam ab illo capta est, L.— Vehemently,
desperately : nimis cupio, T. : cupis abire, H.
(miaeraoX see miseret
miaeraor, itus, 9rl, dep. [ miser ], to feel pity,
have compassion, pity, conmassionate, commiserate :
Faune, precor, miserere, Y . : misereamini censeo,
S.: roei: sociorum: deos miseritoe nominis Ro-
mani, L. — Sdpers^impers. : ut supplicum miserea-
tur, that we should pity: neque me tuorum libe-
rQm misereri potest, nor can I pity : ut me tuarum
miseritumst fortunarum, T.
miaereaoo^ — , — , ere, inch, [misereol, to feel
pity, have compassion : ultro, V. : regis, V. — Im-
pers. : nunc te miserescat mei, T.
miseret; uit, — , §re, impers. [miser], it diatress-
es, excites pity in : nonne te miseret mei ? don^t
you pity mef T. : eorum nos miseret : si te lapso-
rum miseret, y.
niseria, ae, /. [miser], wretchedness, unhappi-
nes», misfortune, mtsery, woe, suffering, affliction,
distress: mihi lenire miseriam, T. : eis diritiae
oneri miseriaeque f uere, S. : satis diu fuit in mi-
seriis. — TVouble, weariness, irksomeness, anxiety :
miseriam capere, T. : solUcitudine et miserift :
miseriae plebis crescebant, L. — P e r s o n., 0.
miserloordla, ae, /. [misericors], tender-
heartedness, pity, compassion, sympathy, mercy:
animus misericordi& Derinctus, T. : ir& aut mise-
rioordi& inpulsi^ S. : usus misericordia, exercising,
Cs.: vestram miserioordiam implorat: ei tribuere,
bestow : adhibere in hominis fortunis, show: alie-
n& miserioordift viyo, on the compassion of others :
I ad miserioordiam inducere, move .* misericordiam
Digitized by V^OOQIC
miserioors
510
mitto
magDam habere, entertain : haec manift cum mi-
sericordi& fletuque pronuntiantur^/xi^/uw, Gs. : pue-
ronim, for the children,
misericors, curdis, adj. with comp. [ini8ereo +
oorl, tender-hearted, pitiful^ compassionate^ merci-
fid: iti suoh: ia re: in furibus aerari, S. : ani-
mus: in ilia Victoria quis P. Sull& misericordiur
inventus est?: mendacium, charitable. — Mean^
pitiful : iracuudi aut misericordes.
xniBoriter, adv, [miser], piHftdy, 9adly^ Ot.
zniBeritufl, P, of misereor.
miseror, fttus, arl, dep, [nnser], to lament^ de-
plore, commiserate : Galliae fortunam, Cs. : com-
munem condicionem : sortem animi iniquam, Y. :
eos miserando casum suum confirmat, S. — To
fed eompcusion, pity, compassionate .* ab humo
miserans attoUit amicum, V. : nil miserans, piti-
less, H. : hostibus ipsis palJorem miserantibus, lu. :
iuvenem animi raiserata, in her heart, V.
wiiMtnin, e, acfj, [mitto], that may be hurled,
thrown, missile : lapides missiles, sling-stones, L. :
ferro, quod missile libro, a javelin, V. : sagittae, H.
—Plur. n. as subst. (sc tela), missiles, darts,javelins :
tnissilibus pugnabant, L. : missilibus lacessere, V.
mi8Bi5, onis,/. [mitto], a sending, despatching :
litterarum : legatorura. — A release, setting cU lib-
erty, liberation: munus pro missione dare. — A
discharge from service, dismissal : mission em pe-
tundi gratift rogat, S. : praemium missionis ferre,
Cs. : gratiosa ante emerita stipendia, a discharge
obtahied by favor, L. : nondum iusta, L. — Of glad-
iators, quarter : sine missione, to tfie death, L. —
A cessation, end: ludorum.
missitd, 4vl, — , fire, freg. [mitto], to send re-
peatedly : supplicantis legatos, S. : auxilia, L.
missor, dris, m. [mitto], a thrower, archer:
missore vaeans sagitta, C. po^t
1. missuB, P. of mitto.
2. (miBSUS, Qs), tn. [ mitto ], a sending away,
sendittg, despatching ( only abl. sing. ) : missu Cae-
saris ad Ambiorigem ventitare, sent by, Cs. : regis
missu, V. — A throwing, hurling: vehementius mis-
su telum, i. e. giving a more effective blow, L.
(mite), adv., only comp, and sup. [mitis], mild-
ly, gently : Mitius ista feres, 0. : mitissime legatos
appellare, Cs. : mitius alqm adloqui, Ta.
mitella, ae,f,dim. [mitra], a headband, turban,
mitesod (mitilBod), — , — , inch, [mitis], to be
softened: sunt (herbae) quae mitesoere namma
queant, 0. — To grow mild, become gentle, be tamed .-
hiemps, L.: frigora, H. : ferae quaedam numquam
mitescunt, are tamed, L. — Fig., to grow mild, be-
earns gentle, be civilized: Nemo adeo ferns est, ut
Don mitesoere possitj H. : malis bominum, be moved
mitifico, ~, fttus, ftre f mitis + 2 FAC-], U
ripen : mitificato cibo, weU aigested.
mitigatid, onis,/. [mitigo], a soothing.
mitigd, ftvl, 4tu8, ftre [mitis +1 AG-], to soften^
make tender, ripen, mdlow, tame : fruges : cibum,
soften (by cooking): agros, make fruitful: flam-
mis et ferro agnim, clear, H. — Fig., to make gen-
tle, pacify, soothe, calm^ assuage, appease, mitigate:
istorum animos : te aetas mitigabit : iras, 0. : le-
gis acerbitatem : perfidiam meritis, disarm, Cu. :
Lampsacenos in istum, appease the anger of.
mitis, e, acff. with comp. and sup., mild, mellow,
mature, ripe: sunt nobis mitia poma, V.: Bacchus
(i. e. vinum), mellow, V. : suci, 0. : solum Tiburis,
kindly, H. : (fluvius) in morem stagni, /72a<;td^ V. —
F i g., mild, soft, gentle, lenient, kind: iam mitis
est, pacified, T. : homo mitissimus : quis est me
raitior ? : Nee animum mitior anguibus, in spirit,
H. : mitis ac magnificus hostibus, L. : paenitentiae
mitior, towards the penitent, Ta. : consilium, 0. :
lex : mitius exilium, 0. : ingenium, lu. : mitibus
Mutare tristia, kind words, H. : mitiora, gentler
feelings (opp. duriora). — Of speech : Thucydides
si posterius fuisset, multo maturior fuisset et mi-
tior, riper and mellower.
mitra, ae,/., ^=fiirpa, a headband, coif, turban
(an Asiatic head-dress), C., V., Pr., lu.
mitratUB, acff. [mitra], wearing a turban, tur-
baned * chori, Pr.
mitto, mIsT (misti, for misisti, Ct.), missus, ere
[MIT-], to cause to go, let go, send, send off, despatch :
ad Troiam ob defendendara Graeciam, £nn. ap. C:
alquem ad hoc negotium, S. : ilium pro consule
mittere : legatos de deditione ad eum, Cs. : Ta-
naim neci,y. : in possessionem, ^ni/ in possession:
filium foras ad propinquum mittit ad cenam,Mn<ii
out : sub iugum, send under the yoke, Cs. : sub iugo,
L. : legatos qui dicerent, esse, etc., Cs. : miserunt
qui emerent, etc. : legatos rogatum auxilium, Cs.:
DelphoB consultum, N. : legati missi postulantes,
etc., L, : Eurypylum scitantem oracula Mittimus,
y. : in Oceanum me quaerere gemroas, Pr. : misit
orare, ut venirem, T. — To send word, awiottnee,
tell, report, advise, send orders: tibi salutem, send
greeting, O. : nuntios ad eum, velle, etc., S. : lega-
tos ad me, se venturum, seiid me toord that: ad
conlegam mittit, opus esse exercitu, L. : in Sid-
Ham misit, ut equitatus mitteretur, Cs.: Cuiio
misi, ut medico honos haberetur: mitti ad prin-
cipes placuit, ut secemerent se ab Etruscis, L. —
To send as a complimetU, dedicate, inscribe : liber
ab eo ad Balbum missus : librum ad te de seneo-
tute. — To send, yield, produce, furnish, export :
India mittit ebur, V. : ( PadusJI electra nuribuB
mittit gestanda Latinis, 0. — To dismiss, forget,
put away: odium, JL: leTis apes, H. : misttin
Digitized by V^OOQIC
mitolnB
511
modestia
iram facere, T. : oertamen, md^ V. — In speaking,
to pans over^ pom 6y, dmnisSy omt/, ffive over^ emse,
forbear: mitte id quo«i Bcio, die quod rogo, never
mind what^ etc., T. : niitio proelia : initio ea, quae,
etc., V. : mitte sectari, etc., do not^ H. : Cetera
mitte loqui, H. : illud dieere : pro nobis mitte pre-
oari, 0. : mitto, quid turn sit actum : mitto, quod
fueris, etc. : mitto de amissft maximft parte exer-
citQs (so. dieere) : roissos facere qaaestas trienni.
— To Ut go^ let loose^ quUy release^ dUmut: carce-
ribua missi currQs, H. : cutem, H. : mitte me, let
me alone^ T. : nos missoa face, have dofie with u«,
T. : missus abibis, scot-free^ H. : misso senatu, Cs.:
ex oppido mitti, be let outy Ca. : missum fieri, be set
at Itberiy^ N. : amicos in negotium, to set up in
buMtneu: sub titulum \&Tes,p»t a bill on the hotue,
i. e. offer for saie, 0. : in consilium, i. e. send the
judges to make their verdict : se in foedera, enter
tnto, v. : me in iambos, drive^ H. : missos faciant
Ijonorea, renounce. — To let oiU^mUforthy send out^
emit: sanguinem provinciae, 6/«a, i. e. exhaust:
serpens sibila misit, 0. : vocem pro me nemo mit-
tit,«pMub a word: vooem WYyerain, speak with free-
dtrniy L. : Tliyesteas preces, H. : Afranianos sui
timoris signa misi8se, showed eigne of fear^ Cs.
— 7b sendy throw, hurl^ cast, launeh: tanta caelo
missa vis aquae, S. : piia, Cs. : fulmina, H.: se
saxo ab alto, cast down, O. : se in aquas, 0. : retia
misit, cast, lu. : talos in phimum, H. : panem cani,
Ph. : panem, throw away, Cs. : aquas, sprinkle^ 0.:
rosa missa, Ut fall, O.—To attend, guide, escort:
(animas) sub Tartara, V.
nuttdoSi 1, m., :=/iirvXoCi an edible mussel, H.
mixtUB, adj. [P. of misceo], hybrid: genus, V.
mnemosyxiam, I, n., = ftvTifi6<Tvvov, a memo-
rial, CL
mobUiOy e, adj. with eomp. and sup. [1 MY-],
easy to move, movable, loose, not firm : turres, Cu. :
pinna, 0. : mobilissimus ardor. — Fig., pliable,
pliant, flexible, eusceptible, nimble, quick, fleet: ae-
tas, v. : populus mobilior ad cupiditatem agri,
L. : agmen, Cu, : Tenti, 0. : hora, H. — Changeable,
inconstant, fickle : in te animus: in consiliis ca-
piendis, Cs. : gens ad omnem auram spei, L. : res
humanae, S. : Quirites, H. : caeli umor, V.: natura
malorum. In.
m5bilitaa, fttis, / [ mobilis ], activity, speed,
rapidity, quickness, mobility: animal mobilitate
celerrima: linguae, vohihility: equitum, agility,
O&.i Mobilitate viget (Kama), V. — ¥\%.,Jiange-
mbleness, fickleness, inconstancy: quid est mobili-
tate turpius ? : fortunae, N. : ingeni, S.
mobillter, <idv. [mobilis], rapidly, quickly:
palpitare : ad helium excitari, promptly, Cs.
moderabUis, e, <idj. [moderor], moderate:
nihil moderabile suadere, 0.
moderamen, inis, n. [ moderor ], a meant of
managing, rudder, helm: Innixus moderamine nft-
vis, O. — Management, control: equorum, 0. —
Fig.: rerum, the helm of the state, 0.
moderans, P. of moderor.
moderate, adv, with eomp. and sup. [modera-
tus], with moderation, moderately: agere: aucto-
ritate uti: ius dieere, Cs. : moderatius fieri: res
moderatissime oonstituta.
moderatio, 5nis, /. [ moderor ], a controlling,
guidance, government, regulation: tempestatum:
omnia in unius moderatione vertentur: eflfrenati
popuH, restraint. — Moderation, temperateness, self-
control: (terrarum) moderatione sublatA, temperate
state : dum modo ilia moderatio teneatur : dicendi,
in speaking: Animi : imperii, L. : regis, Cu.
moderator, Oris, m. [moderor], a manager,
ruler, governor, director : tanti opens et muneris :
neque legatus moderator adfuit, Ta. : equorum,
0. : harundinis, an angler, 0.: Nee moderator
adest, i. e. one to limit the evil, 0.
moderatrix, Icis,/. [moderator], she who rulee,
a directress, guide, controller: temperantia com-
motionum : curia offici.
moderatns, a^j. with eomp. and mp. [P. of
moderor], within bounds, observing moderation,
moderate: senes: Catone moderatior: consul mo-
deratissimus : cupidine victoriae haud moderatus
animus, S. — IHur. m. as svbst,: cupidos moderatis
anteferre. — Within bounds, moderate, modest, re-
strained: oratio: convivium: doctrina: ventus,
0. : amor, 0. : parum moderatum guttur, 0.
moderor, fttus, ktl, dep. [modus], to set a meas-
ure, set bounds, put restraint upon, moderate, miti-
gcUe, restrain, allay, temper, qualify: moderari
uxoribus : quis illi finem statuet aut quis modera-
bitur ? S. : orationi : irae, H. : fortunae suae, L. :
amori, 0. : cursui, to sail slowly, Ta. — To manage,
regulate, rule, guide, govern, aired : Ex sua libi-
dine, T. : in utroque magis studia partium quam
bona aut mala sua moderata (sunt), were control-
ling, S. : recitat, ita moderans, ne, etc., controlling
(his voice), Ta. : corpus : equos, Cs. : babenas, 0. :
fidem blandius Orpheo, strike more harmoniously,
H.: mens quae omnia moderetur: frena theatri,
lu. : funiculo navi, with a rope: gentibus, S.
modeste, adv, with sup. [modestus], with
moderation, temperately, discreetly, modestly: alqd
ferre, T. : rebus secundis uti, L. : parere : mode-
stissurae parendo, S. : munificus, H.
modestia, ae, /. [ modestus ], moderation .*
hiemis, Ta. — Unassuming conduct, modesty : yitae :
avaritia sine modestia, S. : Mea pertinacia factum,
haud tua modestii, T. — Discretion, moderatum^
I sobriety : militaris, L. : disciplinae, Ta. : tanti In
iniuria: ab milite modestiam desiderare, Cs.: no*
Digitized by V^OOQ IC
modestns
512
modulator
que modum neque modestiam victores habent, S.
— Shame^ thamefastness, modenty: virginalis, Pac
ftp. 0. — Sense of hanor^ honor ^ digrUty: neque mo-
destiae suae paroere, S. — Correetneee of conduct^
propriety,
modestuSy adj. with comp. aud tup. [modus],
keeping due measure^ moderate, modest, gentle, for-
bearing, temperate, sober, discreet : sermo, S. : adu-
lescentis modestissimi pudor: plebs modestissiroa :
epistula modestior : voltus, T. : verba, 0. : mulier,
modest, T. : modestissimi mores : toUus modesto
sanguine ferrens, lu. — As subst, : modestus Occu-
pat obsouri spedero, the reserved man passes for
gloomy, H.
modice, adv. \mfi^\Q\i%\,v)ith moderation, mod-
estly, discreetly : disserere, ».: agere: se recipere,
ffi good order, L. : uti re aliquft. — In moderation,
slightly, not much: minae Clodi modice me tan-
gunt : vino usi, L. : locuples, /air/y voeU off, L.
modioUB, a^. [ modus ], in proper measure,
moderate, modest, temperate : potiones: se Veritas:
corpus (historiae), of a toleralde size : strepitus, 0. :
modici munera Liberi, i. e. moderation in drink,
H. : animus domi, unassuming, S. : voluptatum, in
jieasuren, Ta. ^Middling, ordinary, mean, scanty,
small: modicis regni terminis uti: ea, valde et
modlca et inlustria aunt, few in number : Gkuecis
hoc modicum est, not frequent: pecunia, little:
rem pateris modicam, a trifling affliction, lu. :
amici, humble, lu. — As subst, n., a lUtle: modico
oontentus, lu.
(modifioo), — , atus, Sre [modus +2 FAC-], to
measure off.^-On\y P. perf : membra modificata,
regulated {}n length): verba, modified
modluB, I, m. [modus], a corn-measure, measure,
peck (containing sixteen sextarii, or one sixth of a
Greek medimnus ) : tritici : pro singulis modiis oc-
tonos HS dare : modium populo dare asse : pleno
modio, infuU measure: ventres modio castigat iui-
quo, toith short measure, lu. : (anulorum) super tris
raodios, /Mcib, L. : argenti, a peck of money, lu,
P r o V. : multos roodios salis simul edendos ee
ut amicitiae munus expletum sit
modo (roodo, Cpo^t.), adv. (sometimes passing
into a conj.) [ahl. of modus]. I. In gen., 2^ a
measure, with a limit ; hence, only, merely, soudv,
simply, but, no more than: unum modo: oppido
modo potiti, the bare town, S. : parvam modo cau-
sam tirooris adferre, Cs. : delectationem modo
habere, nunc vero etiam salutem: circi modo
spectaculum fuerat, L. : modo ut haec nobis loca
tenere liceat ; see also dum, solum, tantum. — I**!
urgent commands or wishes, only: modo facito^lt
illam serves, only be sure to, T. : modo fac, ne quid
aliud cures : tu modo . . . impende laborem, V. :
T08 modo animos mihi adhibete, Cu. — In the
esse,
phrase, roodo non, only not, almost: modo nott
mentis auri pollicens, T. — In the phrase, non
modo, much less: quos clientid nemo habere velit,
non modo illorum cliens esse. — Usu. followed by
sed or verum, not only . . . but: non modo oeteii,
sed tu ipse : ne non modo intrare, verum aspioere
possim : non modo non credibiliter, sed ne suspi^w
close quidem: non modo honeste, verum etiam
communi luce. — But non modo usu. stands for
non modo non, before ne . . . quidem, when both
clauses have the same predicate : non modo pro-
ditori, sed ne perfugae quidem locus fuit: ut id
non modo neglegentiae meae, sed ne occapAtioni
quidem tribuas. — II. In conditions, with ut and
rubj., if but, provided only, on condition that: scies
Modo ut tacere possis, T. : concede, at impune
emerit, modo ut bona ratione emerit — As eonj.,
if only, provided that, on condition that : maneni
ingenia senibus, modo permaneat industria: ea
mihi probantur, modo ne ilia exceptio incurrat,
etc. — Elliptic, but, but yet, if only, however:
deceme, modo recte: bonis viris faciendum est,
modo pro facultatibus : veniam quo vocas, modo
adiutore te. — With relatives, in any degree, at aU,
only, merely, even : servus, qui modo tolerabili ooq-
dicione sit servitutis : philosophus, in quo modo
esset auctoritas : primi, qu& modo praeirent duoeA,
tamen signa sequebantur, wherever, L. — With m,
if only, %f but : tu si modo es Romae : sois, si
roodo meministi, etc. : Persequar inferius, modo si
licet ordine ferre, 0. — HL Of tirae,yt«< now, just:
La, advenis modo ? Pa. admoduro, T. : roodo nunc,
V. : modo iam, Tb. — Just now, but this moment, a
little while ago, lately, recently : quid dico nuper * :
immo veW) modo ac plane paulo ante : quae modo
consulem osculata filium suum, nunc omdatiir:
si hodie bella sint, quale Gallicum modo, L. —
Presently, immediately, directly, in a moment : do-
mum modo ibo, T. : modo prohiberi etiam se sena-
tOs consulto diceret, L. — In correlation, with modo
repeated, or with another adv. : modo . . . modo,
now . . . now, <U one moment , . . at another, somo-
times . . . sometimes: modo ait, modo negat, at
times he says yes, at times no, T. : Ckitta meoa
modo hoc, modo illud : citus modo, modo tardus
incessus, S. : nunc . . . modo, L. : modo . . . Nunc,
0. : nobilitas perculsa modo per socios, interdum
per equites, S.: saepe cum anellis, modo laeri
inani, H. : modo . . . modo . . . saepe, S. — With
tum or deinde, at first . . . then, at one time . . . ol
another : sol modo accedens, tum autem reoedoia :
dicere modo unum, tum autem pluris decs : ilex,
paulum modo prona, deinde flexa, S.
modulate, adv. [ modulatus ], measuredfy^ iit
time, melodiously : canentes tibiae.
modulator, dris, m. [modulor]. — ^In music, a
director, mueician: optumas,H.
Digitized by
Google
modulor
618
mole6te
modulor, fttus, ftrl, dep, rmodulus], to tmamre,
NMOtttrff rhythmieaUy^ modulate : hominum oratio-
nem : carmina voce, 0. — P. pan. : ipso modulata
dolore Verba fundebat, 0. — To accompany: so-
num yods pulsu pedum modulantes, i. e. dancing
tfi tvne^ L. : Terba fidibus Latinis, H. — To play :
( cannina ) paatoria Siculi roodulabor avena, V . :
banindine carmen, 0. — 7b play upon : banc (ly-
ram), Tb. — P. pau. : Barbite, Lesbio modulate
ciTi,H.
modulus, I, m. dim, [modus], a small mmsure :
Somo) moduli bipedalis, twoftet high, H. — ^P r o v. :
etiri se quemque suo modulo ac pede, i. e. eon-
tmt hknudf with hu own /tmite , H.
modus, I, m. [8 MA-], a measure^ extent^ qttan-
tiiy : agri: numerum modumque carinis Praeci-
piant, v. : trunci, girth^ 0. : longo Dullua lateri
modotf (sit), i. e. ^ the flank exeemvdy long^ Y. —
A proper mMture^ due measure: suus cuique (rei)
modus est : modum haberi uuUum placet, fnoder-
oHon : serrare modum, V. : vox quasi extra mo-
dum absona, immoderatdy : cum lacus praeter
modum crevisset, exeettively: in dicendo: sine
modo modestiftque, S. — A meature^ rhythm^ melo-
dy, harmony^ time : yocum : fidibus Latinis Tbe-
bianos aptare modoa, H. : saltare ad tibicinis mo-
des, the muaic of the flute, L. : modum Voce dabat
remis, time, 0. : Terae numerosque modosque edi-
soere vttae, moral harmonietj H. — A meaeure,
botmd, limit, end, reetrieOon * sumptOs Cotidianos
fieri neo fieri modum, T. : lubidini modum facere,
S. : modum aliquem et finem orationi facere,
bomtde : cum modum irae nullum faceret, L. :
modum transire : modum Exit, O. : modum lugen-
di aliquando facere, make an end. — A way, mamf
fMT, modie, method, faahion, ttyle: Sine meo me
Tivere modo, T. : oratoris modo mandata def erre,
a> an ambauador, Gs. : vitae, way of life : id qui-
bos modis adseqneretur, i. e. by what meane, S. :
Baud ignara modi, L a wdl knowing how, V. : si
qaii modus fest), i. e. if it iepouible, V. : serrorum
modo, Uke uavee, L. : minim in modum, wonder-
fully, Os. : ad bunc modum distributis leg^onibus,
tkue, Os. : si bumano modo peccasset, after the
manner of men : multa Oameadeo more et modo
dispntata : apis Matinae More modoque, H. : tali
modo, in tucA wiee, N. : nullo modo, by no meana :
omni modo egi cum rege, m every way, i. e. urgent-
ly : omnibus modis miser sum, every way, T. : lau-
dare miris modis. extravyantly, L. : modis inole-
■eere miris, wonaroualy, v . : eum tibi commendo
in maiorem modum, very greatly : Nee modus in-
•trereatqueocoloe imponere simplex, V. — InaeniL
with eiue or cwim : eius modi, ojt that aori, ofeueh
a kind, eueh ( ofieu written eiusmodi ) : in eius
■kmU caso, Os. : eius modi litteras misit : cuiusaue
modi genus hominuot, S. : cuius modi, of wuU
sort : cuicuimodi, of what eort soever : buius modi
casOs, tuch, Gs. : illius modi, of thai kind.
moecha, M,f^=funxhi <>^ adulteress, H. , Gt, lu.
moeohor, atus, ftri, dep. [rooechus], to commit
tuluUery, H., Ct.
moeolius, I, m., := /«otxoc> a fortiicator, adul-
terer, T., H., lu.
moenia, ium, n. [2 MY-], defensive walls, ramr-
parts, bulwarks, city walls : moenium def ensores,
S. : (urbs) moenibus portuque omata : inaedificata
in muris ab exercitu noetro moemti, fortiflcations,
Cs. : Diyidimus muros et moenia pandimus urbis,
y. — Walls, enclosure : moenia navis, 0. : caeli, 0.
— A city endosed by voalls, walled town: in una
moenia convenere, S. : nulla iam pemicies moeni-
bus ipsis intra moenia oomparabitur, city : cuncta
malis habitantur moenia Grais, €Ul the towns, Y. :
Gatili, H. — A mansion, palace : Ditis magni,y.
moenimentum, moenio, see muni-.
(moer-, moest-), see maer-, maest-.
mola, ae, / [MAL-I, a milUtone, grindstone :
digni molam versare Nepotis, lu. — Mur., a mill :
pumiccAe, of lava, 0.— Grits, spelt coarsely gronnd
and mixed with salt ( strewn on yictims at sacri-
fices) : spargis mola caput salsft, H. : sparge mo-
lam, V. : molam et vinum inspergere.
molarls, is, m. [mola], a millstone, large stone:
ramis vastisque molaribus instat, V., 0., Ta. — A
grinder, molar (sc. dens), lu.
moles, is, /. [1 MAG-], a shapeless mass, huge
bulk, weight jjpile, load: rudis indigestaque, 0. : in-
genU mole dnimaera, V. : taurus ipsa mole piger,
lu. : tantas moles tollere, seas, V. : in mole sedens,
thff, 0. : magna unius exercitus, L. : Nemeaea, i. e.
the lion, 0. — A massive structure, pile, dam, pier,
mole, foundation : moles atque aggerem ab utra-
que parte litoris iaciebat, Gs.: moles oppositae
fluctibus : exstructa moles opere magnifico, monu-
ment: insanae subetructionum moles, enormous
piles: molem aggeris ultra venire, lu. — A batter-
ing-ram, munitions of war: oppugnat molibus
urbem, V. : belli, Ta. — F i g., greainae, might, pow-
er, strength, QT^ quantity : pugnae, L. : curarum,
Ta. : mali : Vis consili expers mole ruit sui, H.
dens& ad muros mole feruntur, a vast throng, V.
ingens rerum,/a6rte, 0. — Difficulty, labor, troiMe
transveham naves baud magn& mole, without great
diffletdty, L. : Tantae molis erat Romanam condere
gentem, so much labor did it cost, Y. : quanta mole
parentnr Insidiae, 0.
molests^ adv. witb eomp. and sup. [moleetus],
with trouble, with difficulty, with vexation : inoede-
re, with a forced gatt, Gt : pati : non moleete f ero,
si, etc., I am not annoyed: exercitura hiemare in
Qalli& moleste ferebant, vexed them, Gs. : moleitit'
I sime fero, quod, etc : molestius ferre.
Digitized by
^oogle
molesua
514
mollis
molestia, ae, /. [ molestus 1, trouble^ irhtome-
rusa, unecuifiesBy annoyance^ mmeatation^ vexation,
distress : sine moles tia tua, withotU trouble to your-
self: molestiam ezhibere, cause: fasces habent
molestiam, eatue : ex pernicie rei p. molestiam
trahere,/c<rf troubled: capere, 6e vexed: mihi epi-
stula ho^adspersit roolestiae, yave occasion : mihi
<iemere molestiam, T. — Of speech, stiffness^ ^ff^o-
tation : diligens elegantia sine molestift : si nihil
liabere molestiarum Atticorum est
molestuSy a^. with comp. and sup. [ moles ],
Iroftblesome^ irksome^ grievous^ annoying^ unman-
ageable : labor : hoc sunt omnes iure molesti, Quo
fortes, H. : nisi molestum est, exsiirge, if it mil
not incormnode you : nihil molestius : adrogantia
ingeni est molestissima : otium, dangerous^ Ct :
tunica, a dress of pitch (in which a malefactor was
burned), lu. — Of speech, labored^ affected: simplex
in agendo Veritas non molesta : verba, 0.
mdlimexi, inis, n. [ molior 1 a great exertion^
efforty endeavor^ attempt, undertaking: divellere
pinum magno molimine, 0. : quanto molimine cir-
cum Spectemus, H. : res, suo ipsa molimine gravis,
L. : molimine vasto tabularia, of massive structure^
0. : magna molimina renim, burdens ofstate^ 0.
molimentum, I, n. [molior], a great exertion^
troubUy effort : sine magno moHmento, Cs. : parvi
molimenti adminicula, of little power^ L. : eo mino-
ris molimenti ea claustra esse, toould cost the less
lahor^ L.
molior, Itus, Irl, dep. [moles], to make exertion,
exert oneself endeavor y struggle^ strive^ toil : in de-
moliendo signo: Dum moliimtur annus est, T. —
To labor upon, set in motion, work, ply: nulla
opera: validam in vitis bipennem, iweW, V. : anco-
ras, weigh anchor, L. : terram aratro, till, V, : por-
tas, try, L. : clausum aditum domQs, Gu. : habenas,
guide, Y,: fulmina dextra, hurl,V. — To set out,
start, depart : dum (naves) inoliuntur a terrft, L.
— To set in motion^ bestir, rouse, cause to remove,
displace, start : montes suft sede, L. : classem, V. :
corpora ex somno, L. — To build, makcy erect, con-
struct : muros, V. : atrium, H. : locum, prepares,
V. — F i g., ^o endeavor to do, undertake, attempt, set
about, be busy with: multa simul, S.: ea, quae
agant, cum labore operoso, perform : (hasta) viam
clipei molita per oras, made its way, V. : inde da-
tum molitur iter, V. : animum, /orm, 0. : laborem,
undertake, V . : aliquid calamitatis fi\\o, contrive :
pestem patriae nefarie : insidias avibus, lay snares,
V. : triumphos, 0. : moram, occasion, V. : de occu-
pando regno moliens, striving to usurp : apud iu-
dices oratione molienda sunt amor, odium, etc.,
are to be excited: fidem moliri coepit, disturb, L. :
redire molientem (Antonium) rcppulistia : Reicere
vestem molibar, 0. : ad versus fortunam, to strug-
gle, Ta. : oonsiliiB res extemas, Ta.
molitio, dnis, /. f molior ], a removing, demo-
lition: Talli, L. — A building^ making: renim (of
the creation).
molitor, dris, m. [molior], a framer^ contriver:
mundi : ratis, 0. : caedis, Ta.
1. molituB, P. of molo.
2. molituB, P. of molior.
moUescd, — y — , dre, inch, [mollis], to become
soft, soften: ebur, 0., Ct. — Fig., to become mildy
grow gentle: pectora, 0. — To become effeminate^
grow utmianly : in undis, 0.
mollioellus, adj. dim, [mollis], soft, delicate:
manQs, Ct.
molliculaa, aclj. dim. [mollis], voluptuous:
versiculi, Ct.
moUio (moUlbat for mollidbat, 0.), Ivl, Itus, Ire
[mollis], to make soft, make supple, soften : umor
mollitur tepefactus : lanam trahendo, oy spinning,
0. : artQs oleo, L. : dum ferrum molliat ignis, H. :
glaebas, 0. : agri moUiti. — F i g., to pacify, concili-
ate, moderate : hominem his verbis sentio inollirier,
T. : lacrimae meorura me njolliunt, overcome me.
— To soften, moderate, mitigate, tame, restrain^
cheeky ease, lighten: Hannibalem patientia sua:
ira8, L. : poenam, 0. : clivum, make the ascent
easier, Cs. : verba usu : fructQs feros colendo, ren-
der milder, V. — To soften, render effeminate^ make
unmanly : legionem : membra, 0.
znoUipeB, pedis, adj. [mollis + pes], soft-footed:
boves, C. poet.
mollis, e, adj. with comp. and sup. [MAL-],
yielding, pliant, flexible, supple, soft, tetider, delicate^
gentle, mild, pleasant : iuncus, V. : comae, V. :
aMTum,JlexU>le, V.: tiliae, 0. : flumen, Ct : cervix,
0. : commissurae: in litore moUi, of soft sand^
Cs.: harena, 0.: castaneae, V. : molllssiraa vina,
V. : lana, 0. : arcus, unstrung, 0. : feretrum, mads
soft by a layer of leaves, V. : mollissima. cera : ge-
nae, delicate, 0. : manus, 0. : Zephyri, gentle, O. :
Euphrates moUior undis, calmer, V.': litus, accessi-
ble, Cs. : fastigium, gentle, Cs. : clivns, V. : iug^um
moutis, Ta. — P r o v. : me moUi braocbio obiur-
gare, i. e. toith forbearance. — F i g., tender, delicate,
susceptible: moUibus annis, in tender youth, 0.:
OS, «<»t{y blttshing, 0. : mollissiroa corda, Iiu —
Softy effeminatCy unmanly, weak : philosophus :
Sabaei, V. : Tarentum, H. : disciplina : vita, O. :
querellae, H. : mens, Cs. : sententiae : Romanos
molliores facere ad paciscendum, L. : in dolore
molliores: viri, given to lust, L. — Plur. m. aa
Kttbst : vos pellite moiles, the effeminate, 0. — Soft,
pleasant, mild, easy, getitle: lex mollior: oratio:
verba, H. : iussa, easy, V. : versus, amatory, 0. :
ridere moUia, smile gently, 0. : pilenta, having a
gentle motion, V. : molliasi'ma fandi Tempora, most
favorable, V. : bora mollior, more favorable, 0. :
Digitized by
Google
molllter
515
monlle
alqd quam raollissiiua vift consequi, with the utmost
forbearance^ L. — k& aubst. n., aofttiess^ tmoothnesa:
molle atque facetum Vergilio aanuerunt Gamenae,
H. — IFeoA:, urUrmtworihy : consul, L. : voluntas
erga noe cWium.
moUiter, adv. with eomp, and tup. [ mollis ],
•ofUy^ ffentlt/y agreeably : te ourasti, T. : aves nidos
mollissime substeraunt: membra movere mollius
( in the dance ), H. : ossa cubent, 0. : Excudent
spirantia mollius aera, more agreeably^ V. : Versi-
culi euntes Mollius, smoothly^ H. — Fig.: quod
ferendum est moUiter sapieuU, patiently: vivere,
voluptuouiiy : aegritudinem pati, without fortitude^
S. : ne quid per metum mollius consuleretur, too
eompliarUlyy L : amici mollius interpretantur, too
favorably f Ta.
mollitia or mollltiefl, ae, ace. am or em,/.
[ mollis ]« pliability^ flexibUity^ eoftness : teneritas
ac mollitia quaedam. — Fig., woftnew^ tendemeea^
weakneae^ irretolution^ effeminaeyy voluptuoumeee,
wantonness : animi, T. : viri, S. : naturae, sensitive
disposition: animi est ista mollitia, non virtus,
weakness, Os. : civitatum mores lapsi ad moUitias:
per mollitiam agere, i. e. indulge onesdf 8. : cor-
poris, uncfkostiiyy Ta.
mollitudo, inis,/. [mollis], suppleness, jUxibU-
ity, softness : adsimilis spongus. — Fig., softness^
weakness: humanitatis.
moUitus, P. of moUio.
mold, ul, itus, ere [mola], to grind: ego pro te
molam, T. : molita cibaria, meal, Gs.
Molorchliflt I, m., a poor vinedresser who en-
tertained Hercu^s : lucos Molorchi, i. e. the Ne-
mean Forest, V.
m51y, — , n., = fiiikv, a magic herb, moly, 0.
mdmentum, !, n. [1 MY-], a movement, mo-
tion : astra figurft sua momenta sustentant : mo-
menta pacva sequi, 0.: animus momenta sumit
utroque, i. e. fluctuates, 0. — An altercttion, change,
disturbanse, movement, revolution: perleve fortu-
nae : annonae, alteration in the price of com, L.
— A make-weight, over-weight, that which turns the
scales: eo (bello) quantumoumque virium momen-
tum addiderint, rem omnem inclinaturos, L. — An
expenditure of strength, decisive effort^ exertion:
baud maiore momento fusi Galli sunt, quam, etc.,
L. — A short time, brief space, moment, instant :
parvis momentis multa natura adfingit : momento
temporis, in a moment, L. : horae momento, on the
instant, H. : momento unius horae, L. : momentum
ut horae pereat, that a short hour be lost, Ph. — A
little toay : parvo momento antecedere, Cs. — F i g.,
a catuCf circumstance, weight, influence, importance,
moment: saepe in belio parvis momentis magni
casiis intercederent, by trifling circumstances, Cs. :
I)DomeD^ ompia observare^ all the circumstances :
unam quamque rem momento suo ponderare, ac-
cording to its importance: magnum in utramque
partem momentum habere, influence, Cs. : nullum
momentum in dando regno facere, decisive influ-
ence, L. : magnum attulit nostris ad salutem mo-
mentum, contributed largely, Cs. : cave quicquam
habeat momenti gratia, influence: perpendens
momenta officiorum, motives: parva momenta in
spem metumque inpellere animoe, trifling occa-
sions, L. : momenta potentia, motives, 0. : praebe
nostrae momenta aaluti, promo^ 0. : levi momen-
to aestimare, prise lightly, Cs. : nullius momenti
apud exercitum futurum, N. : levioris momenti
consultatio, unimportant, L. : res maximi ad om-
nia momenti, L. : invents, maximum momentum
rerum civitatis, a power in the state, L.
monedula, ae, /., a jackdaw, daw, 0. — P r o v. :
non plus aurum tibi quam monedulae committere.
moneii% ntis, m. [P. of moneo], one who coun-
sels, an adviser: bene monenti oboedire, L.
moneo, uL itus, Sre [1 MAN-], to remind, put
in mind of, admonish, cutvise, warn, instruct, teach :
Faciam ut mones, T. : principes monendo movere :
monuit (dea) tbalamoque recessit, 0. : id quod
res monebat, as the situation suggested, S. : ooniu-
gis aurls Vocibus his, 0. : nos Zenonis praecepta
monent, lu. : de discordift : alqm temporis, Ta. :
hoc te moneo, T. : vos pauca, S. : ea hominem :
ea, quae ab eft (natura) monemur : te ut in rem
p. incumberes : ut suspiciones vitet, Cs. : moneo
obtestorque uti, etc, S. : vos, ne omittatis, etc, S. :
moneo abstineant mantis : monuit omnes res ad-
ministrarentur, etc., Cs. : (Caesar) monuit eius
diei victoriam in virtute constare, Cs. : monete
eum modum quendam esse, etc. : ratio monet
amicitias conparare: alio properare, S.: moneo,
quid facto usus sit, T. : ut moneat Apronium,
quibus rebus se insinuet, etc. : res ipsa monebat
tempus esse : caecos instare tumultOs, V. : pue-
rili verbere moneri, to be punished, Ta. : canes,
Pr. — To teach, instruct, tell, inform, point out, an-
nounce, predict, foretell : vatem, tu diva, mone,
inspire, V . : velut divinitus mente moniti, L. : hoc
moneas precor, 0. : vates cum multa horrenda
moneret, foretold, V.
monerlB, is,/., = fiovfiptiQ, a vessel with a sin-
gle bank of oars, galley, L.
Moneta, ae, /. [ moneo ], the mother of the
Muses, C. — A surname of Juno, as the goddess of
recollection, C, L., 0. — (Because money was coined
in the temple of Juno MoneUi), a place for coin-
ing money, mint, C. — Coined money, coin, money,
0. — A stamp, die (late) ; hence, Communi carmen
monet&, of the common stamp^ lu.
monetalis« e, adj. finoneta], of the mint, of
money. — As subst, m., the money-man, dun
niOiU^e) IB) n., a necklace^ collar: ex auro 9$
Digitized by V^OOQ IC
monimenttim
516
monumentiim
gemmis: Bacatum.V.: totoposuere monilia collo,
jnoeb, lu., O. : aurea (of horses), V.
moDlmentum, see monumeDturo.
monltio, 5ni8, /. [1 MAN-], a warning^ admo-
nition : monitio aoerbitate careat : amici, L.
monitor, Oris, m. [1 MAN^i of^ v>ho remineU^
a mtmUor^ tuggetter: nil opus niit monitore, T. : te
monitore penrenire, at your instance: offlci, &:
monitoris egere, H. — An auittant who prepares
a brief for a pleader^ attorney^ 0. — A nomendator^
secretary: per monitorem appellandi sunt. — An
overseer^ instructor^ gmdcy teacher : iuvenis moni-
toribus asper, H.
monltum, I, n. [moneo], an admonition^ advice^
eounsely suggestion^ oracle : deorum monitis duci :
Nymphae, V . : monitis parere paternis, O.
1. monltUBi P. of moneo.
2. monltUBi Qs, m. [moneo], a reminding ^
warning, admonition : finierat roonittls, 0. : laevo
monitu pueros producit avaros, lu. — An admoni-
tion by the godsy omen^ warning : fortunae monitu :
venis monitu divOm ? V.
monogrammoa, on, adj.^ ^ ftovoypafxfioCf of
a mere line^ outlined, sketched: di, shadowy.
monopodlumf I, n., = fioyoiro^iov, a standi
table with one foot, L.
mona, montis, m. [2 MAN-], a mountain^
mounts range of mountains: altitudine montium
defendi: altissimi, Gs. : praeceps, S.: summus,
. mountain-top^ Os. : radices montis, foot^ Gs. : ini-
quus, steep, 0. — P r o ▼. : Parturiunt montes, na-
soetur ridiculus mus, grecU cry and little wool, H.
— A mountain, mass, heap: aquanim, V. : Fertur
in abruptum mons, mass of rock, V. : mons in
Tusculani monte, i. e. a lofty, splendid buUdinq
near Thtsculum : scrobibus concedere montis, hU-
locks, V. : eversum f udit super agmina montem,
load of stones, lu. — Pro v.: montis auri polliceri,
i. e. extravagant promises, T. : maria montlsque
pollioeri, S.
monBtratio, onis, /[monstro], a showing, di-
rection, guidance : tua, T,
monstrator, dris, m. [monstro], an introducer,
inventor, teacher: aratri, i. e. 7Viptolemus,y, : sacri
iniqui, of human sacrifices, O. : bospiti, Ta.
monatrattia, adj, [P. of monstro], conspicuous,
remarkable: et hostibus simul suisque, Ta.
monstro, ftvl, atus, are [monstrum], to point
out, exhibit, make known, indicate, inform, cuivise,
teach, instruct, tell : (alqd) Indice digito, H. : er-
ranti viam, Enn. ap. G. : via, qu& semtta monstrat,
V. : iter, Gu. : palmare : scio ubi sit, verum num-
quam monstrabo, T. : res gestae Quo scribi pos-
sent numero, monstravit Homerus, H. : monstrate,
Yidistis si quam sororom, V. : Summos posse vi-
ros nasci, etc., lu. : inulas aroaras inooquere, H. :
Quod monstror digito praetereuntium, H. : alii ab
amicis monstrabantur, were betrayed, Ta. — To ot'
dain, institute, appoint : monstratus fatis Yespa-
sianus, Ta. : monstrataa excitat aras, appoinUd,
V. : ignis, 0. — To advise, urge, stimulate: mon-
strat amor patriae (so. ut boo faciant), V. : oon-
ferre manum pudor iraque monstrat, Y. : undo
nisi intus Monstratum (sc. est), I e. 6y natural
insHnct, H.
monatrum, l, n. [ 1 MAN- ], a divine omen,
supernatural appearance, wonder, mirads, portent.
quoddam novum : obicitur magno futurum Augu-
rio monstrum, Y. : ingentibus exdta monstris
(regina), illusions, Y. : mera monstra nundarat,
noUdng but toonders. — An abnormal shape, unnat-
ural growth, monster, monstrosity : monstrum ho-
minis, T. : deQm monstra (the gods of Egypt), Y. :
sucoinotam latrantibus inguina monstris (t e. ca-
nibus), Y. : omnia Monstra ferre, 0. — F i g., a r»-
pulsive character, monster, abomination: nulla
iam pemicies a monstro illo atque prodigio oom-
parabitur: fatale (Gleopatra), H. — A horrible
sight, pernicious thing, object of dread, awful deed :
mene huio oonfidere monstro ? (i. e. man), Y. :
non mihi furtum, sed monstrum ac prodigium
videbatur : veteris monstrum culpae, 0.
monatruoae, culv. [moustruosus], unnaturally,
monstrously: oogitare.
( monatruoaaa X <tdj. [monstrum J, strange,
monstrous. — Only sup.: monstruosissima bestia
(the ape).
montantiai adj, [mons], of mowitains, bdong-
ing to mountains: Ligures, mountaineers: cacu-
mina, 0. : flumen, Y. : homines, Gs. — Plur. m. as
subst : Dolopes finitimique montani, mountain-
eers: inter montanos, L. — Fidl of mountains,
mountainous : loca, L. : Dalmatia, O.
monticola, ae, m. and f. [mons+GOL-], a
mountaineer : monticolae Sifvani, 0.
montivagaa» acfj. [mons+YAG-J, wandering
over mountains : curstls.
montoaoai adj. Imons], mountainous, full of
mountains ' Nersa, V.
montuoanai acfj. [mons], mountainous, fidl of
mountains : loca, Gs. : regio.
monumentnm (monlm-), l, n. [1 MAN-],
that which brings to mind, a remembrancer, me-
morial, monument : monumenti causft : roonu-
mento ut esset, L. — A monument, statue : Marcelli
et Africani. — A public work, memorial structure,
monument: in tuonuroentis maiorum suorum in-
terfectus (Glodius), i. e. on ^ Via Appia : regis,
H. : Mari, i. e. the temple built by Marius : sena-
tes, i. e. the house built for Cicero by the Senate,
— A memorial offering, votive offering: peouniaf
Digitized by V^OOQ IC
mopsopiaa
517
morlens
raonimentaque, quae ex fano Herculis conlata
eranti Ob. — A sepulchral monument^ sepulchre^
tomb: legionis Martiae militibus monuraeDtum
fieri: sepultus eet in moDumento aTunculi sui,
family tepulchre^ N. — A tradiiion^ ehranicUy ttory^
monument^ record : veterum rooDumenta Tironim,
V. : Exegi monumentum aere perennius, H. : mo-
DumeDta rerum gestarum, history: cororoendare
aliquid monumentis, black and wnite. — A remem-
hraneer^ markj ioken^ means of recognition: cistel-
lam ecfer oum moDumentis, T. — F i g., a memorial^
record: vitiorum suorum monumenta et indicia,
traces and proof s : furtorum: amoris, V.
mopsopiius adj. [ Mopsus, mythical king of
Athens], Athenian, 0.
1. mora, ae,/. [1 SMAR-], a delay, proerasHna-
tUm: comitiorum, o. : inter eas moras, Sw : rerum :
moram praeceptis inferre, tlefer : moraro ad inse-
quendum intulit, Qs. : facere dilectui, L. : facere
creditoribuB, put off payment : trahere, delay, V. :
moliri, eauae delay, Y. : moram interponere, inter-
pose delay: mora reliquomm, delay in pursuing,
Os. : mori dies extrahens, talking against time,
Os.: Keo mora ullast, quin iam uxorem ducam,
J will without dday, T. : Quosque referre mora est,
would take too long, 0. : Par?a mora est sumpsisse,
he prompUy took, 0. : per hunc nullast mora, on
Impart, T. : in me mora non erit ulla, V. : Nulla
mora est, lam ready, 0. : siue ullft mor& uegotium
susdpere, at once : moram certaminis hosti exe-
mit, L e. hastened ti on, L. : Molliri mora, with de-
lay, L e. gradually, 0. — In speech, a stop, pause:
morae respirationesque. — An obstruction, hinder-
ones, cause of delay: ne morae meis nuptiis ego-
met siem, hinder, T. : ne in mor& illi sis, T. :
magna fluminis mori interpositA, Cs. : restituen-
dae Romania Gapuae mora atque impedimentum
es, L. : quae tantae tenuere morae ? V. : Rumpe
moras, V. — In the phrase, mora temporis, an in-
terval, lapse of time : Longa fuit medii mora tem-
poris, 0. : moram temporis quaerere duro, etc., L.
2. mora, ae,/., = fUpa, a divieion of Spartan
infantry (400 or 700 men) : Lacedaemoniorum, N.
moralla, e, atfj. [mores], of morals, moral, eth-
ical: pars philosophiae.
morana, ntis, a^, [P. of moror], delaying, re-
luctant : portae, V. : ?moula, 0.
morator, Oris, m. [moror], a delayer, hinderer:
publici commodi, L. — A malingerer, loiterer : Per-
sarum moratores mille, Cu. — An advocate who
makes pretexts for delay, pettifogger : grex mora-
torum.
1. moratua, ae(j, [ P. of moror], b^iUed, ddayed,
lingering, — Ptur. as subst.: ad sexcentos mora-
tomm cepit, L. : duo roilia moratomm, loiterers, L.
2. mdratiia» acfj. [mos], mannered, of morals.
constituted, conditioned, circumstanced: (raulier)
qui bus morata moribuH ! T. : genua hominum op-
time : in tam bene moratft civitate, L. : male
venter, insatiable, 0. — Of style, eipresaive of char-
acter : po<Sma : recte morata Fabula, with aceu-
rate characterization, H.
morboaaa, adj. [morbus], debauched, Gt
morbua, I, m. [1 MAR-I, a sickness, disease, dit'
order, distemper, ailment, ulness, malady (of body
or mind) : Senectus ipsast morbus, T. : Si morbus
amplior factus siet, T. : morbo interitura vita, S. :
in morbo esse, be sick: adfecti morbis, Cs. : gravis
oculorum: morbo tabescere: oonflictari, N. : in
morburo cadere, fall sick : morbum nancisci, N. :
morbo mori, N. : homo aeger morbo gravi : ex
morbo convalescere, recover. — P e r s o n. : Pallen-
tes Morbi, V. — A diseaee, fault, vice: animi morbi
sunt cupiditates, etc. : hie morbus, qui est in re p.,
ingravescet: Maxima pars hominum morbo iacta-
tur eodem, H. : voltu morbum fateri, lu.
(mordaoiter), adv, [mordax], bitinaly. — Only
comp. : limft moniacius uti, more sharply, O.
mordaz, ftcis, adj, [ MORD ], biting, given to
biting, snappish: Memraius. — Stinging, sharp,
biting, pungent : urtica, 0. : ferrum, H. : pumex,
O. — Fig., biting, disposed to bite: €^^icus, enarl"
ing, H. : carmen, 0. : invidia. Ph. : sollicitudinee,
consuming, H.
mordeo, momordl, morsus, dre [ MORD- 1, to
bite, bite into : qui (canes) mordere possunt : (ser-
pens) hastile momordit, bit into, O. : Mordeat ante
aliquts quidquid, etc, taste, lu. : humum ore mo-
mordit, bit the dtist, V. — 7b eat, devour, consume:
ostrea, lu. — To bite into, take hold of, catch fast:
laterum iunoturas fibula mordet, datps, V. : mor-
debat fibula yestem, 0. — To cut into, wash away:
rura quae Liris quiet& Mordet aquft, H. — To nip,
bite, sting r matutina parum cautos iam frigora
mordent, H. — F i g., to bite, sting, pain, hurt : mor-
deri dictis, O. : iocns mordens, a biting jest, lu. :
mordear opprobriis falsis, shall be vexed, H. : valde
me momorderunt epifltulae tuae : morderi consd-
onti&,/e0^ the sting of conscience,
mordlcaa, adv. [mordeo], by biting, with bites,
with the teeth : premere capita : auriculam fortasse
abstulisset, ufouldhave bitten off: divellere agnam,
H. — F i g. : rem tenere, hold fist,
moretam, l,n,, a rustic dish made of garlic,
rue, vinegar, oil, etc^ O.
moribunduBi adj. [morior], dying, at the point
of death, moribund: iacentera moribundumque vi-
distis : moribundus procubuit, L. : vertex, 0. : Dex-
tera pependit, in death, V. : membra, mortal, V. :
sedes, L e, fatal, Ct
morlena. entis, adj. [P, of morior], dying, faH^
Digitized by V^OOQ IC
morlgeror
518
mortallttti
tf^, nnkmff : Toltus, 0. — Ftur. m. as tubti. : mo-
rientum aceiri, 0.
morigeror, &tus, iri, dep. rmorigenis], to com-
ply toUkf ^aiify^ humor^ yield: adulescenti, T. :
Toluptati auriuiiL
moilgeras, adj. [ mos + GES- 1, compliant^
yielding, acoommodcUing^ obliging : tibi, T.
morior, mortuus (P. fut. moritQrus), I (morlri,
0.), dep, [1 MAR-], to die, expire: ferme rooriens,
T. : Mori roe malim, tDOiUd rather die, T. : sine de-
decore, S. : f ertur moriturus Id bostis, to his death,
V. : desiderio, of desire : vigilando, lu. : in tormen-
tiSf L. : significabat interruptis atque morientibus
Tocibus, dying accents : moriar, si, etc., may 1 die,
if, etc. : quoniam moriendum videbat : morientia
luroina Tumi, in death, Y. — To die away, die out,
expire, decay, wither, pass atoay: flammas vidi nullo
ooDcutiente mori, 0. : moriens berba, Y. : ne sua-
Tissimi bominis memoria moreretur.
morlturufl, P. of morior.
mormyr, ^ris,/., = fiopfivpoQt a fish ofPontus,
0.
moror, fttus, ftri, dep. [mora], to delay, tarry,
stay, wait, remain, linger, loiier : Eamus . . . Ubi
▼is ; Don moror, i. e. J have no objection, T. : Brun-
disi : amplius morando, S. : apud oppidum, Cs. :
in quA (commemoratione^ diutius non morabor:
f Aciem capere morando, i. e. by slow degrees, 0. :
quid moror ? H. : quid raultis moror ? why make a
long story f T. : ne multis morer, to be brief: baud
multa moratus, i. e. without long delay, V. : paulum
lacrimis et mente morata, in tearful thought, V. :
rosa quo looorum Sera moretur, may linger, H. :
nee morati sunt quin decurrerent ad castra, L. :
nibil ego moror quo minus decemviratu abeam,
i. e. / will immediately, L. : cui bellum moremur
inferre : in conubio natae, brood, V. . — To delay,
retard, impede, detain, cause to wait, hinder: impe-
tum bostium, Cs. : eum : ab itinere hostem, L. :
absiste morari, detain (me) not, V. : convivas, keep
waiting, T. — To fix the cUtention of, delight, delay,
amuse, entertain: Fabula populum moratur, H. :
oculos aurlsque Caesaris, arrut, H. — P. pass, : no-
yitate raorandus spectator, H. — To hindir, prevent,
impede: non moror quo minus in civitatem re-
deaut, L. : moratus sit nemo, quo minus abeant,
L. — In the phrase, nihil morari, with ace. of person,
not to detain, let go, dismiss, YeUase : C. Sempro-
nium nihil moror, i. e. withdraw my accusation
against^ L. : negavic, se Gracchum morari, said he
had nothing against, L. — In the phrase, nihil mo-
rari, with ace. of thing, or an obj. clause, to let go,
not value, disregard, care nothing for, have nothing
to say against : profecto non plus biduom aut —
Ph. Aut ? nil moror, I donH care for that, T. : nam
yina nihil moror illius orae, H. : nihil moror, eos
ealfoa ^sse : inyisom quern tibi esse Nil moror, 7
eare not, V. : ut multum (sc. scripserit), nil i
attcu:h no value to quatUity, H.
morose, adv. [morosus], peevishly, captiously,
morosely : ferre hominum ineptiaa.
morositaBi &tis,/. [moroi&Ms'], peevishness, fret-
fulness, moroseness : odiosa.
morosaSi adi. [mos], wayward, peevish, fretful,
capricious, capttous, hypercritical: usque eo, ut,
etc. : canities, H. : morbus, stubborn, 0.
mors, tis,/. [1 MAR-], death: omnium rerum
mors est extremum : mortem obire, die : certae
occumbere morti, V. : Mille ovium morti dedit,/ni<
to death, H. : morte poenas dedit, S. : inlata per
scelus, assassination : dominum Mulcavit usque ad
mortem, T. : ad mortem duci : cui legatio ipsa
mortis f uisset, brought death : mors suprema, H. :
adpropinquante morte: sibi mortem consciscere,
commit suicide, Cs. : patiens mortis, mortal, 0. :
praeclarae mortes sunt imperatoriae : ignotis pe-
rierunt mortibus illi, H. : omnis per mortTs, modes
of death, V. — A dead body, corpse: mortem eius
(Clodii) lacerari. — Tlie blood shed by murder : en-
sem mult& morte recepit, V. — 7%at which brings
death: aderat mors terrorque sociorum lictor Se-
stius. — P e r s o n.. Death, daughter of Ertbus and
Nox, v., C.
moranm, T, n. [P.n. of mordeo ], a bit, little
piece: lanea morsG^ Ct
1. moraofl, P. of mordeo.
2. morsoai ds, m. [mordeo], a biting, bite:
avium minorum morsQs : saxum Morsibus insequi,
0. : Nee tu mensarum morsOs horresoe, the eating,
V. : vertere morstis Exiguam in Cererem, their
teeth, v. : zonam morsu tenere, by the teethj lu. :
discludere morstis Roboris, i. e. open the deft trunk
(which held the javelin), V. — Fig., a bite, sting,
pain, vexation : (carmina) morsu venerare, mali-
cious attack, H. : perpetui curarum morstis, gnaw-
ing pains, 0. : doloris.
mortalie, e, adj, [mors], subject to deaths dm-
lined to die, mortal: quid in his mortale et cadu-
cum sit— Temporary, transient : inimicitiae : leges,
L. — Of a mortcU, human, mortal: mucro, of human
workmanship, V. : condicio vitae : opera, L. : peo-
tora, 0. : volnus, from the hand of a mortal, V. :
cura, of man, V. : Nee mortale sonans, like a hu-
man voice, V. : Nil mortale loquar, i. e. uninspired,
H. — As subtt. m. and /., a mati, mortal, human be-
ing : neque mortali ouiquam credere, S.: ego,
quantum mortalis deum possum, te sequar, L. : in-
dignatus ab urobris Mortalem surgere, Y. : diu
magnum inter mortalis certamen fuit, etc., S. : de
quo omnes mortales iudicaverunt — Plur. n, as
stU>st., human affairs, V.
mortalitaa, Atis,/. [mortalis], subjection to
death, mortality: omne mortalitas oonsequatqr;
Digitized by V^OOQ IC
mortarlum
519
moveo
mortaUtatem ezplere, L e. die^ Ta. — Mortala^ man-
kmd: contra fortunam non satis cauta, Cu.
mortarlum, f, n. [ MAL- ], a mortar ; hence,
Bomething triturated^ a drug : quae sanant morta-
ria caecos, lu.
mortifer, era, erura, ac(j. [ mors + 1 F£R- ],
death • bringing^ deadly^ f<^tal^ dettructive : plaga :
morbus : volnus : bellum, V.
mortuuB, adj. [P. of morior], dead: mortuus
concidit — As subst, m., a dead penon^ dead man :
a mortuis ezcitare, a^oake from the dead : infra
mortuos amandari, even below the dead. — P r o v. :
verba fiunt mortuo, i. e. in vain, T. — Of persons,
faint, overwhdmed: cum tu mortuus conddisti. —
Of things, withered, outworn : lacerti : leges.
monim, I, n., =fjMpov, a mulberry: nigra
mora, H., V., 0. — A blackberry, 0.
moms, I,/., =:fiup6Q, a mulberry-tree, 0.
mOBi moris, m. [1 MA-], a will, way, ?iabit, man-
ner, fashion, caprice, humor : suoe quoique mos,
T. : mores mulierum, T. : alieno more vivendumst
mihi, after another^a humor, T. : suo more, Cs. :
morem alcui gerere, to accommodaie oneself. — A
custom, usage, manner, practice, wont, habit, fash-
ion: ut nunc sunt mores, T. : legi morique paren-
dum est: uti mos gentis illius est, S. : sicut meus
est mos, wont, H. : militari more, Cs. : moe par-
tium popularium et factionum, bad custom, S. :
mos obsidiandi vias, L. : more sinistro, by a per^
verted custom, lu. : Pellibus in morem cincti, after
their manner, V. : crinem de more solutae, V. : ut
mos f uit Bitbyniae regibus : quae moris Graeco-
rum non sint, L. : apis Matinae More modoque,
like^ H. : ut Domitiano moris erat, Ta. : praeter
civium morem, contrary to usage, T. : raptae sine
more Sabinae, in defiance of usage, Y. : quod in
morem vetustas perduxit, made a custom : quibus
omnia vendere mos est, S. : sciant, quibus moris
est inlicita mirari, Ta. : Moris erat quondam ser-
▼are, etc., lu. : nondum consulem iudicem appel-
lari mos f uerat, L. : mos est Syracusis, ut dicat
sententiam qui velit : quod iam in morem venerat,
ut, etc., had become customary^ L. : barbariam ex
Oaditanorum moribus delere. — Morality, conduct :
qui istic mos est ? T. : mos est hominum, ut no-
lint, etc., ncUure. — Plur., conduct, behavior, man-
ners, morals, character: quantum mei mores posce-
bant, respond!, S. : eius suavissimi mores : iusti :
naturam moresque bominis cognoscere, character:
perditi : exemplar Titae morumque, H. ; morum
quoque filius, i. e. like his father in character, lu. :
iffnarus meonim morum, i. e. my trade, T. — Of
things, quality, nature, manner, mode, fashion:
caeli, V. : elabitur anguis in morem fluminis, like,
Y. : in hunc operis morem, H. — Manner, measure,
moderation : Tempestas tine more f urit, with sin-
gular fierceness, Y. : ( terra ) supra morem densa,
uncommonly, Y. — A precept, law, rule: Quis neque
mos nequc cultus erat, V. : moresque viris et
moenia ponet, laws, Y.
motio, Onis, /. [1 MV-], a moving, motion, re-
moving: principium rootionis: corporum. — Fig.,
a sensation : suaves motiones.
moto, &vl, — , Are, freq, [moTeol, to keep mov-
ing, stir, agitate : Zepbyris motantibus (umbras),
V. : quara Stagna credunt motasse, 0.
1. motUBi adj., P. of moveo.
2. motus, as, m. [1 MY-], a moving, motion:
caeli signorumque motOs : motfls astrorum ignoro,
lu. : futuri, departure, V. : crebri terrae, I e. earth-
<fuakes, Cu. — Artistic movement, gesticulation, danc-
ing : corporis : baud indecoros motQs more Tusco
dabant, gesticidated, L. : lonici, dances, H. : Gereri
dare mot&s, dance, Y. : palaestrici, of wrestlers :
celeri motu et difficili uti, gestures (of orators) :
instabilem motum habere, Cs. — Fig., a movement,
change : motQs f ortunae, Cs. — An impulse, emo-
tion, affection, passion, agitcUion, disturbance, in-
spiration : mottis animorum duplices sunt : dulcem
motum adferre sensWiMS, sensation: divino concita
motu, 0. — A political movement, sudden rising,
tumult, commotion : in Apulia motus erat, S. : re-
pentini Galliae motOs, Cs. : Catilinae: S6r?ilis,
insurrection, L. : in re p., change: oivicus, H.
movenduBk P. of moveo.
movena, entis, adi. [ P. of moveo ], movable,
portable: res, L. : voluptas, of motion. — Plur. n.
as subst. : quaedam quasi moventia, motives.
moveo, radvl, mStus, Sre [1 MV-], to move, stir,
set in motion, shake, disturb, remove: tanti oneris
turrim, Cs. : matrona moveri iussa, to dance, H. :
moveri Cyclopa, represent by action, H. : membra
ad modos, Tb. : fila sonantia movit, struck, 0. :
moveri sedibus huic urbi melius est: loco motus
cessit, driven back, Cs. : move ocius te, bestir thy-
self T. : neque se in ullam partem, attach, Cs. : se
ex eo loco, stir from the spot, L. : caput, I. e.
threaten with, H. : castra ex eo loco, break up, Cs. :
hostem statu, dislodge, L.: hcredes, eject: tribu
centurionem, expel : signiferos loco, degrade, Cs. :
Omne movet urna nomen, H. : senatorio loco, de-
grade, h.: Verba loco, cancel, H.: consulem de
sententlft, dissuade, L. : litteram, to take away :
movet arma leo, gives battle, Y, : quo sidere moto,
at the rising of O.— P r o v. : omnls terras, omnia
maria movere, move heaven and earth f of great
exertions). — Of the soil, to stir, plough, break up,
open : iugera, V. : mota terra, 0. — To disturb, vto-
late: triste bidental, H. : Dianae non movenda
numina, inviolable, H. — To remove oneself betake
oneself move, be moved, be stirred ( so. se) : terra
dies duodequadraginta movit, t?iere was an earth-
Digitized byV^OOQlC
620
moliexoula
quakef L. : moTisse a Samo Romanos audivit, L. :
voluptas moTene, i. e. in moUon, — To exeUe, oeca-
tton, eattae^ promote^ produce, begin, commence,
undertake: fletum populo: mihi admirationem :
indignationeni, L. : Buspicionem : iam pugna se
moverat, was going on^ Gu. : canttks, V. : mentio-
nem rei, make mention, L. : priusquam movere ac
moliri quicquam posset, make any diMurbanee, L.
— To shake, cause to waver, alter, change: meam
sententiam. — To disturb, conceim, trouble, torment:
rooveat cimex Pantilius? H.: voltura movetur,
changes eoimtenance, V. : vis aesttls omnium ferme
corpora movit, L. : venenum praeoordia movit, 0. :
strepitu fora, lu. — To stir, produce, put forth: de
palmite gemma movetur, 0. — To exert, exercise:
movisse numen ad alqd deos, L. : artis opem, 0.
— To change, transform: quorum Forma semel
mota est, O. : nihil motum ex antlquo, i. e. change
in traditional custom, L. — F i g., ^o move, influence,
affect, excite, inspire: nil nos dos movet, T. : benefi-
ciis moveri, Cs. : moveri civitas coepit, S.: ut pul-
critudo corporis movet oculos et delectat, charms :
animos ad bellum, instigate, L. : feroci invent ani-
mum, stir, L. : Vestrft motus prece, H. : moverat
plebem oratio consulis, had stirred, L. : absiste
moveri, be not disturbed, V. : ut cnptatori moveat
fastidia, excites nausea in, lu. — To revolve, medi-
tate, ponder: Multa movens animo, V.
moz, adv. [1 MAC-], soon, anon, directly, pres-
ently, by and by : mox ego hue revertor, T. : quae
mox usu forcnt, S. : mox ut cum sicario disputo :
(77t.quam mox inruimus? T%r. mane, T.: exspec-
to quam mox utatur: mox ubi, cut soon cm, L. —
Soon afterwards, presently, thereupon, afterwards,
then, in the next place : f ugati, mox intra vallum
compulsi, postremo, etc., L. : nunc . . . mox, etc. :
primum . . . mox, etc., H. : ante hoc domOs pars
videntur, mox rei p., Ta. : Tegmina mox . . . Mox
umeri Exsistunt, now . . . again, 0.
muoldua (miico-)i adj. [mucus], mouldy,
musty: panis frusta, lu.
muoro, 5ni8, m., a sharp point, edge, sword^s
point : Ferreus, V. : cultri, edge, lu. : hebes, 0. —
A sword: cruentus: mortalis, V. — Fig., edge,
point, sharpness : censorii stili : tribunicius.
muoofly I [MVC-], snivel, mucus, Ct
mugienBi ntis, P. of mugio. — Plur. as subst.,
lowers, cattle : mugientium greges, H.
mugllls, is, m., a sea-fish (perh. the mullet), Ct,
0., lu.
mnglnor, — , Sri, dep. [mugio], to ponder, brood,
hesitate: dum tu muginaris.
mugio, Ivi, — , Ire [8 M V-], to low, bellow : cum
boves mugissent, L. — Pro v.: Hie bove percusso
mngire Agamemnona credit, lu. — 7h roar, rttmbls,
hray, groan: mngire pates nemus, H. : Tyrrfae-
nusque tubae mugire per aethera clangor, Y. : Sub
pedibus mugire solum, V. : si mugiat AirtciB Ma^
lus procellis, H.
mugitUB, Os, m. [muglo], a lowing, bdlowing .
Mugitasque bourn, V. : edere,fotfl, 0. — A rumbling,
roaring: terrae: lapides visi mugitOs edere, O. :
labyrinthi, lu.
mula, ae,/. [mulus], a she^mule, muUi mulae
partus, H., lu.
mulceo, si, sus, Sre [MARG-], to stroke, grawe,
touch lightly, fondle: manu barbani,0. : muloebaiit
2^phyri flores, rustle through, 0. : aristas, 0. : al-
tcriios (pueros), V. : aethera pinnis, to move. —
F i g., to soothe, soften, caress, JlaiUer, delight : tigrls,
V. : Dareta dictis, V. : canor muloendas natus ad
aurls, 0. : puellas Carmine, H. — To relieve, alle-
viate: van& vohiera ope, 0.
Mulciber, eris (G.) and eil (0.), m. TMARG-],
a surtiame of Vulcan, C, V., 0. — Fire, 0.
muloo, &vl, atus, ai-e [MARG-], to beat, cudgel,
maltreat, handle roughly, injure* dominum ad mor-
tem, T. : male mulcati clavis ac fustibus : quinque-
remis ceteras (navis) muicasset, ni, etc., would have
disabled, L. : scriptores male mulcati.
mulcta, mulotaticiuB, mulotatio, mulo-
to, see mult-.
mulctxa, ae,/. [MARO], a milking-pail, milk-
pail: Bis venit ad niulctram, V.
mulctrarinm (-txaliuxn), i, n. [mulctra], a
milking-pail : implcbunt mulctraria vaccae, V.
mulctrum, I, n. [MARQ-], a milking-pail:
▼eniunt ad mulctra capellae, H.
mulgeo, — , — , 6re j^MARG-], to milk: ovla,
V. — P r o v. : mulgere hiroos (of what ia impossi-
ble), V.
mtdiebrifl, e, aeff. [mullerl, of a woman, wom-
anly, feminine: vox: vestis, N.: venustas: armai
winded by women, V. : iura, L — Womanish, effemi-
nate, unmanly : religiones: sententia: luctus, H.
— Flur. n. as subst, : muliebria pati (of unnatural
vice), 8., Ta.
mnliebriter, adv. [muliebris], tn the manner
of a woman, like a woman : Expavit ensem, H.—
Womanishly, effeminately: se lamentis dare: al
quid facere.
molier, eris, /. [MAL-l a woman, ftmaU:
novi ingenium mulierum, T. : roulieres omnes :
nil non permittit mulier sibi, lu. — A wife : yirgo
aut mulier : pudica, H.
mulierarlafl, adj. I mulier], of a woma$i, hired
by a woman : manus, the band sent by Clodia. — Af
tubst. m., a womanrhunter, Ct.
mtdiercnla, ae, /. dim. [mulier], a Utile womatit
T. : pablicana : mulierculam Vincere moUitie, Hr
Digitized by V^OOQ IC
mulierositaa
531
multua
mulleroBitia, Stis, /. [mulierosus], an exeea-
sipe/ondnen/or womm.
mnlierdsn% adj. [mulier], devoUd to toomm.
mWnuB, atff. [mulus], of a mule: cor, lu.
mulio, onis, m. [ mulus ], a muU-keeper, muU-
driver^ muleteery Ob., C, Iu.
mulioniuBk at(j, [mulio^ of a mule-driver:
paenala.
mulluflb I, m., a mullein barbel, C, H., Iu.
mulsuin, I, ft., honey - wtne, mead, wine mixed
with honey: (veneDum) cum daretur in mulso:
frigidum.
1. multa (mulota ), ae, /., a money penalty,
fine, amercement, mulct: multae dictio ovium et
boom : multa praesens quingentum milium aeris,
L.: Flaccomultam dixit, d^r^«</; 8ubire,0. : oom-
mttevtf incur: inrogare (of the prosecutor), />ro.
pote: multa erat Veneri, for the benefit of Venue:
multa graTifl praedibus Valerianis, great damage.
^A penalty: furoris multam sufferre: banc mul-
tam feretis, L.
2. multa, adv, [plur, ace, n. of multus], much,
uwy, exceedingly, greatly, earnestly: multa Pomp-
tiuum obtestatus, S. : baud multa moratus, V. :
multa fleturum caput, H.
multaticius ( mulot- ), adj. [ 1 multa ], of
finet, of a fine : pecunia, L. : argentum, L.
multatio (mulot-), Onis,/. [2 multo], a pen-
alty, amercement, fine : bonorum.
multioavuB, atff, f multus + carus j, many-
Jmled, spongy: pumex, 0.
multiola, 6rum, n., a sofl drees, delicate gar-
" Iu.
multllarlam, adv, [multus], on many sides, in
many places: defossum aurum: in castris viaae
togae, L.
multlfidu8» a4j, [multus +2 FID-], many^ft,
divided into many parts : faces, 0.
multlformi% e, o^^'. [multus + forma], many-
shaped, multiform, manifold: qualitates.
multiforaB» adj. [ multus +1 FOIU], pierced
mth many holes: multifori tibia buxi, 0.
multilugua (L.) and multiluglBi e (C), adj.
[multus + 1 V-1, yoked many together: eqiii, L. —
¥\g., manifold, various: litterae.
multimodia, adv. [for multis modisl, in many
ways, variously : filium exspecto, eagerly, T. : re-
prehendi : iniurius, T.
multiplex, ids, adj. [rauHus+PARC-], with
many folds, much - winding : alvus. — With many
wincUngSf fidl of concealed places : vitis serpens
muliiplici lapsu : domus, the labyrinth, 0.— Mani-
fold, many times as great, far more : multiplex
caodes utrimqne facta, is exaggerated^ L. : multi.
pHci captft praediA, U : multiplex quam pro nu-
mero damnum est, L, — As subti. n.: multiplex
accipere, many times as much, L. — Of many parts,
manifold, many : lorica,V. : fettls: multiplici con*
structae dape mensae, Ct. — ¥ i g., varied, compli^
cated: res: sermones. — Changeable,' versatile, in'
explicable: ingenium: natura.
multiplioabllia, e, adj. [ multiplico ], mani-
fold: tortu multiplicabili Draconero, C. poet.
multiplioOk ^vli fttus, fire [multiplex], to mul-
tiply, increase, augment : aes alienum, Cs. : Flumina
conlectis multiplicantur aquis, 0. : multiplicandis
usuris, N. : regnum Eumenis, L. : domus multipli-
cata, enlarged.
multitOdo, inis,/. [multus], a great number,
multitude, crowd, throng: bominum : navium, N. :
scriptorum : tanta multitudo lapides ac tela coni-
ciebat, ut, etc., Cs. : hostium, a : mediocris, L. :
exquirebant duces multitudinum, S,—The crowd,
mtUtitude, common people : eadem multitudiiii ex-
ponunt, Cs. : impenta : multitudinis indicium.
multivolu% ac(j. [multus +1 VOL-], of many
desires: mulier, Ot
1. multo, adv. [ abl. n. of multus ], by much,
much, a great deal, far, by far: multo magis pro-
cax, T, : multo pauciores oratores ; facilius iter,
Cs. : Tirtutem omnibus rebus multo anteponentes :
multo praestat benefici inmemorem esse, quam
raalefici, S. : simulacrum multo antiquissimum,
far: pars multo maxima, L. : multo gratissima
lux, H. — With adw., far, greatly, very: multo ali-
ter, T. : multo aliter ac sperarat, far otherwisi
than, N. : non multo secus fieri, not far otherwise.
— Of time, with ante or post, long, much : non multo
ante urbem captam : multo ante noctem, L. : non
multo post, quam, etc., not long after.
2. multd (mulctd), avi, atus, are [1 multa],
to punish: vitia bominum damnis: imperatorem
deminutione provinciae : populos stipendio, sen-
tence them to pay : agris, Cs, : Veneri esse multa-
ium, for the Setiffit of
multum, adv. [multus], much, very much, great-
ly*, very, often, frequently, far : salve multum, T. :
uti non ita multum sorore, not very mttch : mecum
loqui, often: non ita multum moratus, not long,
Cs. : sunt in venationibus, frequently, Cs. : sum
multum cum Phaedro : gratia valere, be in great
favor, N. : res multum quaesita : facilis, H. : mi-
seri, 0. — With oomp., much, far: multum robu-
stior illo, In. : baud multum infra viam, L.
multua, acfj. (for comp. and sup. in use see plQs,
plariraus). I. Plur., with substt., or with adji.
used as subst., many, a great number: multi alii,
T. : multae sunt artes eximiae : tam multis verbis
scribere, at such length : Quid mulU verba f in
Digitized by V^OOQ IC
mulus 5i
thort^ T. : multa acerba habuit ille annus. — With
other adjj.t many: multae et magnae oontentio-
nee : multis magnisque praesidiia perditis, S. :
multi et varii timores, L.: vectigalls multos ac
stipendiarios hberavit: multae liberae civitates,
republicB : multa libera capita, /recwkw, L. : multa
secunda proelia, victories, L : multa maiores mag-
na et gravia bella gesaerunt: multis suppliciis
iustis : utebatur hominibus improbis multis : pro-
digia multa foeda, L. — As nibat. m., many men,
many: multi pecunias coegerunt: alter multos
fefellit: pro multis dicere. — The multitude, mcus,
common people, vulvar : unus de multis esse : ora-
tor unus e multis, commonplace: numerari in mul-
tis, in the herd (of orators) : e multis una sit tibi,
no better than others, 0. : sum unus Multorum, H.
— As subst. n. (only nom. and ace.), many things^
much : quam multa te deficiant vides : quid mul-
tis moror? many words, T. : ne multa, in short :
quid multa? H. — H. Sing., distributive, many a
(poet.) : trudit multa cane Apros in plagas, H. :
multa victimi, V. : multa prece prosequi, H. — Of
quantity, much, abundant, large, considerable, exr
tenrive: exstructa mensa multa came: multum
pro re p. sanguinem effudistis : multa et lauta su-
pellex : lingua Gallica, qu& multa utebatur, spoke
fluently, Gs. : multus fluens, glibly, H. — In excess^
superfluous: supellex modica, non multa, N. : qui
in aliquo genere multus est, prolix, — Frequent,
frequently, engaged, busy, diligent : ad vigilias mul-
tus adesse, S. : cum Timaeo multum fuisse : Multa
viii vii-tus animo recursat, V. — Strong, influential:
adeo teneris consuescere multum est, so strong is
habit, y . — Of time, full, late : ad multum diem,
till late in the day : multa iam dies erat, L. : multa
nocte, late at night: multo mane, very early.
mulus, I, m., = fAvicKoc, a mule, Cs., C, H.
mundanus, l, m. [2 mundus], a citizen of the
world, cosmopolite.
mundltia, ae,/. [1 mundus], cleanliness, neat-
ness, elegance, fineness: non odiosa neque exquisita
nirois. — JJsii.plur.: munditias mulieribus conve-
nire, S. : Simplex munditiis, H. : munditiis capi-
mur, O. — Of speech, neatness, elegance.
1. mundus, adj. with comp,, clean, cleanly, nice,
neat, elegant: nil videtur mundius, T. : supellex,
H. — Fine, elegant, smart : cultus iusto mundior,
too eUgant dress, L. — As siubst. m. (sc homo), an
elegant person.— -¥ \ g., neat, choice : verba, 0.
2. mundus, I, m., toilet ornament, decoration,
dress (of women) : muliebris, L. — T/u universe,
world, heavens: mundi magnitudo, Cs. : cum ipse
mundus cumque agri contremiscimt : o clarissima
mundi Lumina, V. — The world, earth, inhabitants
of the earth, mankind: Quicumque mundo ternii-
nua obstitit, H. : toto mundo, V.
2 . manlo
muneror, Atua, in, dep. [munusj, to give, he-
stow, present, honor, reward: aliud alii : ea, quibus
te rex munerari constituerat : Qua (uv&) te, H.
munia, orum, n. [2 MY-], duties, functions, of-
ficial duties : suis cervicibus tanta munia sustine-
re : belli pacisque munia facere, L. : vitae, H.
munioeps, ipis [munia + CAP-], an inhabitant
of a free town, burgher, citizen: reliqui, Cs. : Co-
sanus, a citizen of Cosa. — A fellow-citizen, fellow-
countryman : alqm municipem habere, Cs. : in
singulos municipes benignitas. — Poet^ of fishes:
vendere municipes siluros, lu. — Of things: munici-
pes lovis advexisse lagenas, i. e. botUes of Crete, lu.
munioipalls, e, ac^. [munioeps], of a munici-
pality, municipal : a matemo genere municipalis:
homines. — Of a petty town, provincial: eques (of
Cicero), lu.
munioiplum, X, n. [municeps], a free town,
town whose people were Koman citizens, governed by
their own laws and magistrates: pecuniae a muni-
cipiis exiguntur, Cs. : nullum erat Italiae munid-
pium : multi ex coloniis et municipiis, S.
munifice, adv, [munificus], bountifully, munifi-
cently : dare : adiuvisse, L.
munificentia, ae,/. [munificus], bountifulness,
liberality, generosity : munificentia magnus haberi,
S.
munificus, adj. with sup. [munua+2 FAC-],
bountiful, liberal, generous, munificent: in dando:
liberalissimus munificentissimusque : modeste, H. :
opes, 0.
munimen, inis, n. [1 munio], a defence, forti-
fication, rampart, enclosure: ad imbrls, against the
rains, V. : fossas munimine cingere, 0.
munimentum (old moen-, Enn. ap. C), i, n.
[munio], a defence, fortification, intrenchment, ran%-
part, bulwark, protection : ullum, quo cedentes ten-
derent, S. : instar muri munimentum praebere, Cs. :
regni (i. e. flumina), Cu. : lacemae, Munimenta to-
gae, lu. — F i g., defence, protection, shelter : rati noo-
tem sibi munimento fore, S. : tribuniciam potesta-
tem, munimentum libertati, reparare, L.
munio, IvI, Itum, Ire [moenia], to wall, defend
with a wall, fortify, defend, protect, secure, strength-
en: quod idoneum ad muniendum putarent, i. e.
for use in fortifications, N. : palatium, L. : locum,
Cs. : Alpibus Italiam munierat aiitea natura : ca-
stra vallo fossftque, with palisades and a trench,
Cs. : ab incendio urbs vigiliis munita, S. : multi
vi Albam, i. e. build and fortify, V. : locus hibei^
nis munitus, Cs. — To defend, guard, secure, protect,
shelter : spica contra avium morsils munitur vallo
aristarum. — Of roads, to make, make passable, open,
pave: iter, Cs. : viam : rupem, L. — Fig., to guard,
secure, strengthen, support: subsidia rei p. praesi-
diia : imperium, X. : se contra pudorem, Ta. : se
Digitized by V^OOQIC
mmiitio
628
Mnsa
contra perfidiam. — With vtom, to make a teay:
accusandi yiKm^ prepared your way: sibi riam ad
Btuprum.
munitio, dnifl,/. [munio], a defending^ fortify-
ing^ protecting : milites munitione prohibere, Gs. :
operis, erection of fortificatiom^ Cs. : rounitionis
causa in silvas discedere, go to cut wood for a
rampart^ Cs. — A defence^ fortifieation^ rampart^
bulwark^ intrenchment, toaUs: munitione a mari
(fons) disiunctus : urbem operibua munitionibus-
que saepire: intra munitiones ingredi, Gs. : per
munitionem introire, S. : multum munitionis,o//A«
walht ^' — ^ making pataabU^ opening : viarum :
fluminuin, bridging^ Ta.
munito, — , — ^ ftre, freq. [ monio ], to make
pauabUy open : viauL
munitor, Oris, m. [munio], a fortijier^ engineer,
miner : qui pro munitoribus armati Bteterant, L. :
munitorum numerus, eappert and miners, L., Ta. :
Troiae, i. e. Apollo, 0.
munittia, adj. with comp. and sup. [P. of mu-
nio], defended, fortified, protected, secured, safe:
pudicitia contra tuam cupiditatem: munitior ad
custodiendam vitam : munitissima castra, Cs.
munus, eris, n. [2 MV-], a service, office, post,
employment, function, duty: administrare, T. : rei
p., public office: munera belli partiri, L. : de iure
seppondendi sustinere : vigiliarum obire, to per-
fofm, L. : offici, performance : principum est re-
sistere levitati multitudinis : militiae, Cs. : sine
munere vestro, hdp, 0. — A duty, burden, tribute:
munus imponebatur grave civitati : munere vaca-
re, L. — A toork: maiorum vigiliarum: solitudinis,
a book written in solitude. — A service, favor, kind-
ness: infinitis cum muneribus. — 77ie last service,
burial: pro hominis dignitate amplo munere ez-
tulit, N. : cineri haeo mittite nostro Munera, V. —
A present, gift: sine munere a me abire? T. : mit-
tere homini munera : promissum, V. : munera Li-
beri, i. e. wine, H. : terrae,/rutto, H. : Cereris, bread,
0. : munere niveo lanae alqm fallere, inducement,
V. : quern munere palpat Garus, I e. a bribe, lu. :
Munera circo In medio, j^mes, V. — A public show,
spect€icle, entertainment, exhibition, show of gladia-
tors (given by magistrates) : magnis muneribus
datis, Us. : plebem muneribus placare : aedilicium:
munera nunc edunt, lu.
munuBOuluin, I, n. dim. [munus], a smaUgift,
trifling present: insulam cuidam, sicut munusca-
luro condonare : prima munuscula, V. : Non in-
▼isa pueris, H. : f urtiva, Ct.
mnraena (-renaX ae,/, a murena (a sea-fish ;
a delicacy), H., lu.
miiralia, e, adj. [murus], of a wall, waU-, mural:
pila, used in fighting from walls, Cs. : tormentum,
for battering walls^ V. : faloes,/or puUing down
walls, Cs. : corona, a mural crown (won by fint
scaling the wall), L. ^ ^
Muroia, ae,/., Venus as goddess of sloth, L.
murena, see 1. muraena.
—•A pointed rock, sharp stone : acutus, V, — A col-
trop, spiked trap (to check cavalry), Cu.
muria, ae,/. [1 MAR-], brine, pickle, H.
mnrmlllo, see myrmillo.
murmur, uris, n., a murmur, murmuring, hum,
roar, growling, grumbling, crash: populi, L. : ser-
pitque per agmina murmur, V. : pro verbis mur-
mura reddunt, roars (of lions^ O. : strepit omnia
murmure campus, hiim (of bees^ V. : maris : ven-
tosum, the rushing vnnd,y, : exanimes primo mur-
mure caeli, I e. tnunder, lu. : oornuum, so%ind, H. :
inflati buxi, i. e. of the tibia, 0.
murmuro, ftvl, — , are [murmur], to murmur,
mutter, roar : murmurans mare : flebile, 0.
murra (myrrha, murrhaX ^A = t^ppa,
the myrrh-tree, an Arabian tree, of which myrrh
was the sap .• Dum ferat et muiTam (terra^ 0.-—
Myrrh, the gum of the myrrh-tree (used as hair^
ointment) : crines murrft madentes, V., 0. P e r-
s Qu., a daughter of Cinyras, changed into a myrrh-
tree, 0.
1. murreus (myrrheus), a^. [murral on-
oitUed with myrrh, perfumed: orinls, H.^Jfaf^A.
colored, yellowish: onyx,Pr.
2. murreus, a^j, [murra, fluor-spar], of fluor-
spar: pocula, Pr.
murrlna (mvrr-), drum, n., = ftvpptva (sc
vasa), vessels of fluor-spar, lu.
murteta (myr-), orum, n. [myrtus], a myrtU-
wood, grove of myrtles : collis vestitus murtetis, S. :
Litora murtetis laetissima, V.
murtum, murtus, see myr-.
muruB (old moerus), l, m. [2 MV-], a wall,
city wall: murum arietibus feriri, S. : muri urbis :
intra muros compelli, Gs. : muros struere, N. : du-
cere, V. : aedificare, 0. : transiliro muros, L. : in
altitudinem pedum sedecim, earthwork, Gs. — ^
u)aU (of a building): de muro imperavi, etc. A
rim (of a dish) : tenuis, lu. — F i g., a wall,proteo-
tion,hulwark: Geges)muritranquillitatis: Graillm
mums Achilles, O. : hio murus aSneus esto, H.
mus, maris, m. and/ [MVS*], a mouse: murea
migraverunt: exiguus, V. : rusticus, H,
Muaa, ae,/, = Movea, a muse, one of the nine
Muses (goddesses of poetry, music, and all liberal
arts) : Sicelides, of pastoral poetry, V. : procax, H.,
C. — A song, poem : pedeatris, conversational poetry,
Digitized by V^OOQ IC
mueoa
524
muto
H. : Silvestris, V. — Plur.^ scieneety Uudia: cum
Musis habere commeroium : mansuetiores, philo-
tophical studies,
musoa, ae,/. [MVS-], a/y.
muscipalum, I, n. [mus+OAP-], a mouse-
trap, Ph.
xxkuacdsxiB, adj. with eomp. [muscus], ^ti/l of
masSf mossy : fontes, V. : nihil rnuscosius.
muBOaiofly I, m. dim. [uus], a little mouse^ C. —
In war, a shed, mantelet: pedes LX longus, Gs.
mf&floas, I, m., moss : rousoo circumlita saxa,
H. : amarae oorticis, V. : mollis, O.
muoioa, ae, /., = /Aovoucrit the art of musiCy
music (including poetry) : musicam tractans.
muBioiUS adj.^ = fiovvixo^t of music^ musical :
leges, rules of mMsie: sonus citharae, Ph. — As
si3>st. m., a musician : musicorum aures. — Plur. n.
as subst.f music : in musicis numeri. — Of poetry^
poetical: studium, the art of poetry, T. : ars, T.
mtUMitdi — f — , are, freq. [musso], to mutter,
grumble : clam, L. — F i g., to oear in silence, stom-
ach : mussitanda iniuria, T.
musso^ &▼!, &tus, &re [8 MY-], to speak low,
mutter, murmur, grumble: clam, L.: mussant pa-
tres, V. : mussant (apes), hum, Y. — To he irreso-
lute, hesitate, deliberate : mussat rex Quos generos
vocet, i. e. deliberates in silence, V. : mussant iu-
▼encae, Quis, etc, expect in silence, V.: dicere
mussant, V.
muBtaoeuin, I, n. [mustum], a must-cake, wed-
ding-cake, lu. — P r o V. : laureolaro in mustaceo
qtiaerere, i. e. fame in trifles.
mustela (-ella), ae,/., a weasel, C, H., Ph.
maatelinuB (muatell-), adj. [mustela], of a
weasel, weasel- : color, T.
mustum, I, n., fresh grape-juice, unfemiented
wine, must: dulce, V., lu. — Plur., vintages, au-
tumns: ter centum musta videre, 0. — Fig.:
quasi de musto ac lacu fervida oratio, i. e. still in
ferment,
mutabillBi e, adj, [muto], changeable, mutable :
corpus : forma civitatis : varium et mutabile
semper Femina, an inconstant tJUfig, V. : animus
volgi, L. : voitu, H. : pectus, i. e. open to persua-
sion, 0.
mutabilltas, &tis, /. [mutabilis], changeable-
ness, mutability : mentis.
mutatio, onis, /. [muto], a c/umging, change,
alteration, mutation : victds, Gs. : consili : rerum,
revoliUion, S. : huius regiae : rerum in deterius,
a turn for the worse, Ta. — An exchanging, ex-
change : vestis, T. : officiorum, mutual exercise :
ementium, traffic by exchange, Ta.
mutatua, adj, [P. of muto ], different^ succes-
sive: medicamlna, lu.
mutilo, &v!, fttus, ftre f^mutilus], to cut off, lop
off, cut shorty clip, crop, matm, mutUate: naso aun-
busque mutilatis, L. : corpora securibus, Cu.:
mutilatae cauda colubrae, 0. — To shorten, dimin-
ish, lessen : quemquem nacta sis, rob, T. : ezerci*
tum.
mutilufl^ atlj. [1 MI-], maimed, mutilated: alces
mutilae sunt comibus, without horns, Cs. : sic mu-
tilus minitaris ? i. e. after losing your horn, H. —
Fig.: rautila quaedam loqui, too briefly.
mtitid, see muttio.
1. muto, ftvl, atus, are,/r^. [moveol — Of mo-
tion, to move, move away, remove: se Non habitu
mutatve loco, quit her dress or her dwelling, H. :
coactus dvitate mutari, be forced to leave : hino
dum muter, if I can only get away, O. : haec
mutata, transplanted, V. — Of alteration, to alter,
change, transform, vary, modify: sententiam pau-
cis mutatis rebus sequi, with trifling modifcaHons,
Cs. : consilium meum: oonsuetudinem dicendi:
testamentum : tabulas, one's will, lu. : cum iUo ut
mutet fidem, T. : nature nescia mutari, incapable
of change, lu. : Mutati fremunt Tenti, shifted, V. :
faciem mutatus, transformed in appearance, V. :
facies locorum cum ventis simul mutatur, S. : mu-
tatis ad misericordiam animis, turned, L. : quan-
tum mutatus ab illo Hectore, V. : acetum. Quod
vitio mutaverit UTam, by fermentation has turned,
H. : (lupum) marmore, ifito marble, 0. — To suffer
change, alter, change: de uxore nihil mutat, T. :
quantum mores mutaverint, L. : annona ex ante
convectA copii nihil mutavit, L. — Of style, to vary,
change, diversify: an ego poetis ooncederem, ut
crebro mutarent ? : genus eloquendi . . . mutatum :
mutata (verba), used figurativdy. — To change in
color, color, dye : aries iam croceo mutabit vellere
luto, V. — To change, make better, improve: Placet
tibi factum, Micio ? Ml non si queam mutare,
T. — To change for the worse, spoil, tum: mutatum
vinum, H. — Of substitution, to change, replace,
make a change in: mutatis ad celeritatem iu-
mentis, Cs. : calceos et vestimenta : anna om»-
tumque, S. : tegumenta capitis, L. : vestitum, put
on mourning: mutatft Veste (Fortuna), assuming
a squalid garb, H. — Of place, to change,shift, alter:
mutari finibus, to be removed, L. : solum, i. e. go
ifito exile: caelum, non animum, H. : calores (i. e.
amores), Pr. — Of exchange, to interchange, ex-
change: cum amplificatione vectigalium nomen
Hieronicae legis mutare: ut vestem cum eo ma-
tem, T. : mutata secum fortuna, L. : incerta pro
certis, S. : mutatos pro Macedonibus Romanoe do-
minos, L. : pace bellum, S. : victoriae possessio-
nem pace incertft, L. : mitibus Mutare tristia, H.
— To exchange, barter, sell: Hie mutat meroef
surgente a sole, etc., H. : mutandi copia, S. : uram
FurtiTA strigill, H. : quamvis Milesia magno yel*
Digitized by
Google
muto
525
lent mutentur, are aoid dsar^ V. : eaque mutare
cum mercatoribus vino adTecticio, S. : res iDter
Be, S. — To forsake: principem, Ta,
2. muto, ODiSf m. [1 MV-], (hepeniSf H.
muttid (mutioi — , Itus, ire [3 MV-], to mui-
ter^ mvnibUy speak low: nihil, T. : neque opus est
Adeo muttito, nor must it even be whispered^ T.
mutuatio, onis,/. [mutuor], a borrowing.
matuatUB, P. of mutuor.
mtltue, adv. [ mutuus ], mtUuaUy, in return :
respwnderi.
mutud, adv. [mutuus], muhuUly^ in return.
mutnor, atus, &rl, dep. [mutuus], to borrow^ ob-
tain €u a loan: a Gaelio: mutuari cogor, am
obliged to borrow: pecunias, Cs. — F \g.yto borrow ,
take for we^ tlerive^ obtain^ gety procure: subtilita-
tem ab Academic : ab amore consilium, L.
mntua, adj. [ S MV- ], dumb^ mutey speeelileaSy
without speech: pecudes : agna, H. : aniroalia, lu. :
satius est routum esse quam dicere, etc. — Flur.
as subst. : grex mutoniro, brutes^ lu. — Not speak-
ing^ silenty mute: mutum dices, i. e. / will not sou a
word, T. : Onmis pro nobis gratia muta fuit, nas
not spoken a ward, 0. : vox, silent^ 0. : artes, the
arts of design (opp. eloquence) : artes, silent arts
(not famous), V.—Of place or time, silent, still:
forum : tempus magis routum a litteris, i. e. in
whieh there was better reason for not writing : si-
lentia noctis, deep, 0.
mutaus, adj. [muto], borrowed, lent: argenti
mille dare mutuom, T. : aes mutuum reddere, S. :
a tribunis mutuas pecunias sumpsit, borrowed,
Cs. : mutuum frumentum dare, lend. — As subst,
n.,a loan: (verbum) sumptum aliunde, ut mutuo.
•^In retuift, in exenange, reeijproeal, mutual: tra-
dont operas mutuas, T. : officia : error, on both
sides, L. : inter se auxiljum, L. : amores, H. : neo
mutua nostris Dicta refero, make any answer, 0. —
As iubst, n., reciprocity: in amicitia: pedibus per
mutua nexis, with one another, V.
myoparo, Onis, m., r= ftvowapwv, a small war-
ship, privateer : piraticus.
myrioa, ae, /., = fivpuai, the tamarisk (a
shrub) : tenues, O. — P r o v. : Pinguia corticibus
sudent electra myricae (of an impossibility), V. :
laturas poma myricas speret, 0.
myimJllo, Ouis, m., a gladiator, with Oallie
arms and a mormyr on the crest, C, lu.
jDjTTh- see murr-. mjrrteta, see murteta.
myrteua (morteua), adj. [myrtus], of myr-
tles, myrtle- : silva, V. : coma, myrtle-colored, I. e.
chestnut-brown, Tb.
myrtuxn (mur-X I* n., = pvprov, the fruit of
the myrtle, myrtle-berry: cruenta myrta, V.
myrtua (mur-), l (plur. nom, fls, V.), /., =
fivpToc^ a myrtle, myrtle-tree: viridis, H. : bioolor
(i. e. with berries red and black), 0. — A spear of
myi'tle-wood : pastoralis, V.
myatagogua, I, m., ^ ftvaroywySc^ a guide to
mysteries, verger, valet de place.
myaterium, I, n., ^ ftvarripiov, a secret ser-
vice, secret rite, secret worship, divine mystery: au
gusta ilia (i. e. sacra Eieusinia): mysteria facere,
celebrate, N. : Romana, the festival of Bona Dea.
— A secret thing, secret, mystery: rhetorum my-
steria : enuntiatis vestris mysteriis.
myatea, ae, m., = fivtrrtic, a priest of the mys-
teries, 0.
inyatiou% adj., = pvaTiK6Q, of secret rites,
mystic, mystical: vannus laccbi, V.
m^tUuBi m;^tuln% see mitulus.
N.
nabUum, T, n., a harp, Fhoenieian harp, O.
naotua, P. of nanciscor. naeniig see nenia.
naoTma, I, m. [6EN-], a birth-mark, mole,
wart : in articulo pueri : inspersos corpore naevos,
H.,0.
Naia ( once N&Ias, 0. ), — , plur. Naides or
Naiades, um,/., = Nmac or ^atc, a water-nymph,
Naiad, 0. — Addressed as Muses : puellae Naides,
V. — A nymph. Hamadryad, Nereid, U., 0.
nam* conj. [ON A-]. L Introducing an explana-
tion,/or (in prose beginning the sentence, except
when enclitic with an interrog, word) : is pagus
appellabatur Tigurinus, nam civitas in pagos di-
Tisa est, Cs. : Pauca . . . Expediam dictis ; prohi-
bent nam cetera Parcae Scire, V. : Belua multorum
es capitum; nam quid sequar? H. — Introducing
a parenthesis, /or certainly, but: colenda iustitia
est, cum ipsa per sese (nam aliter iustitia non es-
set ), turn, etc. — Resuming the thought after a
parenthesis: simul atque cognovit (audi, audi,
atque attende . . .), nam simul ac me audivit, etc.
— With illud or <piod, introducing a minor con-
sideration or an exception, for, but : bene, quod
Mens, Fides consecratur . . . nam illud vitiosum
Athenis, quod fecerunt Contumeliae fanum. — In-
troducing an example or illustration, for example,
for instance: sed vivo Catone multi oratores flo-
ruerunt. Nam ct A. Albinus . . . Nam Q. Metel-
I us, etc. — II. Introducing a reason, /or, Mfif^
that, inasmitch as : celebratote illos dies ; nam
i multi saepe honores dis inmortalibua iusti habit!
Digitized by V^OOQ IC
tuunque 6
sant, Bed, etc. : alias urbls oondidere . . . nam de
Carthagioe silere melius puto quam parum dicere,
S. : una donius erat . . . nam quid ego de studiis
dicara cognoscendi semper aliquid, etc. : luppiter,
hospltibuB nam te dare iura loquuntur, V. : Mer-
curi (nam te docilis magistro Hovit Amphion
lapides canendo), etc., H. — In replies, introducing
the reason for an implied answer, /or, /or aaattrea-
/y, certainly : Sa. tamen tibi a me nullast orta in-
iuria . . . Ae. Nam hercle etiam hoc restat, i. e.
(not yet) ; for that is to come hereafter, T. : nos
hunc Heracliensem . . . de nostrft civitate eiciemus ?
Nam si quis putat . . . vehementer errat. — In a
rhetorical climax, with im . . . quidem: in corpora
ipsorum, in liberos oontumeliae editae. Nam ava-
ritia ne sacrorura quidem spoliatione abstinuit,
nay .. .not even^ L.— In eager questions, beginning
a clause, why?: Nam quae haec anus est, ex-
animata a fratre quae egressa'st meo? T. — As
enclitic with an interrogative: quisnam igitur
tuebitur P. Scipionis memoriam mortui?: in in-
certo habuere, quidnam consili caperent, S. : num
nam haec audivit? T.: quis est nam ludos in
undis, V.
nam -que, con;., a strengthened nam, intro-
ducing a reason or explanation in close connec-
tion with what precedes. I. An explanation, /or,
and in fad : Alcibiades ad omnis res aptus ; nam-
que imperator fuit summus, N. : virgini Tenienti
in forum (ibi namque in tabeniis litterarum ludi
erant) manum inieoit, L. — H. A reason, /or, seeiny
that, inagmueh as : Caesar auxilium tulit, namque
eius adventu hostes constiterunt, etc., Os. : gradu
post me sedet uno, Namque est ille pater quod
erat mens, H.
nanoisoor, nactus or nanctus, I, dev. [NAC-I,
to yet^ obtain^ receive, meet trith, ttwnMe on^ liyhi
on, find: anulum, T. : aliquem: summam pote-
Btatem, S. : tempus discendi : locum egregie muni-
tum, Cb. : castra Gallorum intecta neglectaque, L.:
tempus dea nacta nocendi, diaceminy^ V. : nomen
poetae,iotn, H. — Of misfortune, to incur, encounter :
quod sim nanctus mali, T. — Of disease, to catch,
contract : nactus est morburo, N. — To liyht upon,
meet withy reach, find t vitis, quicquid est nacta,
complectitur: idoneam ad navigandum tempesta-
tem, Cs. : nactusque silentia runs Exulolat, haviny
reached the quiet country, O.
nans, nantis, P. of 1 no.
nanofl, %m.,=z vavoc, a dwarf, In., Pr.
Napaeae, arum,/, = vawaiai, the deU-nymphs :
facilcB, V. ,
narolBSUfl^ I, m., ^vdpKiaaoc, the nardetus:
purpnreuB, V.
nardum, t, n., =svdpiov, nard, nard-baham,
nard-oU: Achaemenium, H., Tb., Pr.
n nascor
nardofl, i, /., = vdpSo^, an Indian plant yield'
iny nard-oil: lenis, 0. — Nardrbaleam^ nard-oil:
Assyriji, H.
naris, is,/. [1 NA-], a nostril: media nare, O. :
nares recte sursum sunt. — Flur.^the note: reticu-
lum ad nans sibi admovere: mediis in naribus
Gibbus, lu.: tauri spirantes naribus ignem, V. —
77^ no8e (as expressive of sagacity or of scorn) :
naribus Duces tura, smelly H. : ne sordida mappa
Corruget naris, cause you to tum up, H. : omnis
copia narium, sweet - smdliny flowers, H. : naris
emunctae senex, I e. keen perception, Ph. : acutae
nares, H. : homo naris obesae, duU, H. : naribus
uti, tum up the nose, H.
narrabilis, e, ac(j. [narro], that may be related,
0.
narration 6nis,/. [narro], a rdatiny, narrating^
narration, narrative: Narrationisinitium,T.: nar-
rationes credibiles : exponeuda : brevis, Ph.
narrator, Oris, m. [narro], a relater, narrator,
historian : narratores laceti : rerum.
narratum, I, n. [ narro 1, that which has been
told: Hoc praeter narrata Responde, H.
1. narratoa, F. of nan;o.
2. (narratOB, Qs), m. [narro], a narration, fior-
rative: narratibus bora Tempestiva meis,0.
narro, avi, atus, are [ for * gnarigo ; gnarus ],
to make knoton, teU, rdate, narrate, report, recount,
set forth: mibi istaec, T. : initium narrandi faoere,
of the narrative, S. : rem omnibus : narrat omni-
bus emisse se : te sudavisse ferendo Oarmina, H.:
Narrat, ut virgo ab se Integra siet, T. : in oomoe-
diis res ipsa narratur : mores eius, de quo narres :
male narras de Nepotis filio, teU bad news: mibi
circa neoem Gaesaris, Ta. : si res p. tibi narrare
posset, quo modo sese haberet : de te Fabula nar-
ratur, H. : Angrivarios immigrasse narratur, Ta. :
Athamanas acoendere lignum Narratur, 0. — 7b
say, speak, tell, recite, mention, describe : narro tibi :
qui argumentum narret, T. : Regem elegantem,
describe, T. : Agricola posteritati narratus et tra-
ditus, Ta. : narrat Naevio, quo in loco viderit
Quinctium : quantum distet ab Inacho Codrus, H.
nartheoium, I, n., =r vap^Kiov,, an ointment-
box, medicine-chest: medicamenta de narthecio pro-
mere.
(nama), see gnarus.
nasoena, entis, a^, [ P. of nascor ], arisiny,
young, immature: nascentibus Athenis: comu,Ia.
nasoor, natus ( gnatus ), 1, dep, [ GEN- \to be
bom, begin life, be produced, proceed, be begotten :
uxorem duxit, nati filii Duo, T. : post homines na-
tes, since men have lived: nascendi inoerta oondi-
cio : sine sensu : huic rei p. natus hostis Antonius :
cum ex utraque (uxore) filius natus esset : ex mi-
Digitized by V^OOQIC
nassa
527
natara
litibus Romanis et Hispanis mulieribus nati, L. :
Quod tibi filia Dascitur ex me, lu. : de tigride na-
tu8, 0. : de stirpe dei, 0. : Erebo et Nocte nati :
nascetur Oedipus Laio: Ascanius CretlBft matre
natus, L. : ainpUssima faroilia nati adulescentes,
Os. : natus deft, son of a goddess, 0. : et qui na-
Boentur ab illo, V. — To rise, beffin, be produced,
derive oriain, sprvtg forth, start, proceed, grow, be
found: hami nasoentia fraga,V. : nascitur ibi
plumbum album, is found, Gb. : Nascere Lucifer,
rise, Y. : nasoens luna, H. : Cin^eis nata forent
an Lucrinum ad saxum . . . ostrea, lu. : ab eo flu-
mine coUis nascebatur, rose, Ca. — F i g., to arise,
ynring forth, proceed, be produced: qua ex re fac-
tiones naacuntur, Cs. : faoinus natum a cupiditate :
framenta nata sunt : ex hoc nascitur ut, hence it
foiiows that
nassa or naza, ae,/. [NA>], a vted, wicker-
trap for fish ; hence, f i g., « snare, net : ex hac
nasaft exire : inclusus carcere nassae (aeger), lu.
nastoroium (-urtiiim), I, n. [nasus+TARC],
a kind of cress, C, V.
nasns,!, m. [1 NA-], the nose: aduncus, T. : na-
SU8 quasi murus oculis interiectus : praFus, H. —
The nose, sense ofsmeU: non quia nasus IIUs nul-
lus erat, H. — The nose (as expressing scorn or
■atire) : naso suspendis adunco Ignotos, H. : su-
Bpendens omnia naso, H. — A name, spout: calix
nasorum quattuor, lu.
nasntos, adj, [nasus], with a large nose, large-
nosed, H. — Sarcastic, scornful: scripta, nasute,
diatringis mea, Ph.
nata or gnata, ae,/. [natus], a daughter, Enn.
ap. 0. : si quis gnatam pro muta devovet agnft,
H. : Maxnma natarom Priami, V., O.
natalicins, acfj. fnatalis], of the hour of birth,
of a birthday, natal: Chaldaeorum praendicta, a
easting of nativities: sidera: lardum, lu. — As
subst. f (sc. cena), a birthday entertainment : Dat
nataliciam in hortis.
natfills, e, acfj. [natus], of birth, birth-, natal .-
ubi erit puero natalis dies, T. : dies vere natalis
huius urbis : astrum, H. : lux, 0. : Delos ApoUi-
nis, birthplace, H.— As subst. m. (sc. dies ; abl. nft-
tftllXa birthday: ad urbem (veni) tertio Non.,
nataii men: natalis grate numeras? H. : mens,
v.: natalibus actis Bis senis, 0. — The god of
birth, Tb., 0. — Plur, m., birth, origin, lineage, f am-
Hy: tuis natalibus Inveniet quisquam sublimius?
la. : mulier natalibus clara, 0.
natans, antis, m. and /. [P. of nato], a swim-
mer, fish: genus orane natantum, V.
natatio, Onis,/. [nato], a swimming, exercise
in swimming: natationes atque cursQs.
natator, dris, m. [nato], a swimmar, 0.
nates, ium, see natis.
natio, 6nis, /. [GEN- ], a birth, origin : pater
natione Car, N. — ^P Qv%on.,the goddess of birth,
C.--A breed, stock, kind, species, race, tribe, set:
optimatium: vestra (Epicureorum) : ardelionum.
Ph. — ^ race of people, nation, people: oionea
nationes servitutem ferre possunt: eniditissima
Graecorum.
natis, is,/., the rump, buttocks: diffissS nate.
E.—JPlur., lu.
naljvns, a^;. [GEN-], that has arisen by birth,
bom: opinio est, nativos esse deoe, i. e. not eternal.
^Imparted by birth, inborn, innate, original : in
alquo lepor, N. : sensus. — Produced by nature, not
artificial natural, native : (silva) pro native rauro
obiecta, Cs. : urbis praesidia : coma, ^wiiitn*, 0.—
In grsLva., primitive .• verba.
nato, avi, itus, 5re,/r#y. [no], to swim, float:
natandi causft venire : natant pisces aequore, 0. :
Canis per flumen natans, Ph. : natat uncta carina,
floats, V. : crura natantia, webbed feet, 0. : placidis
undis, 0. : naufragus natans, tossed about : Nocte
natat serus freta, swims, V. : Tiberinum, lu. : quot
piscibus unda natatur, 0. — To spread about, broad-
en: qua Tiberinus campo liberiore natat, 0. — To
swim, overflow, be overflowed : natabant pavimenta
vino : plenis Rura natant fossis, are inundated, V.
— Of the eyes, to swim, be feAU, faU : moriens
oculis natantibus Circumspexit Athin, 0. — To
move about, waver, hover, move to and fro : ante
oculos natant tenebrae, 0. — Fig,, to fluctuate,
waver, be uncertain : in quo tu mibi natare visus
es : pars multa (hominum) natat, H.
natriz, Icis,/. [no], a water-snake,
natura, ae,/., birth: Naturft illi pater es, T. :
naturft frater, adoptione filius, L. — Nature, natu-
ral constitution, property, quality: propria natura
aniraae : qualis esset natura mentis, qni co^osoe-
rent, misit, Cs. : tigna secundum naturam miminis
prooumberent, natural course of the river, Os. :
insula naturft triquetra, i. e. in shape, Cs. : naturae
apibus quas luppiter ipse Addidit, expediam, V.
— Nature, natural disposition, inclination, bent,
temper, character : f era inmanisque : prolixa bene-
ficaque : mitis contra naturam suam esse^ L. :
raihi benefacere iam ex consuetudine in naturam
vertit, has become natural, S. : quasi altera, a sseond
nature: Naturam expelles furcft, tamen usque
recurret, H.~ The order of the world, nature, course
of things: quod rerum natura non patitur: natu-
rae satis facere, i. e. die: naturae oonoedere, S.
Person.: ratio a naturft data: omnis natura
volt esse conservatrix siii. — TTie world, universe,
nature: totiua naturae mens atque animus. An
element, thing, substance: quinta quaedam: edax,
0. — The organs of generation.
Digitized by V^OOQIC
natnralis 51
natnra]i% e, adj. f natura 1, natural, by birth,
on^9 own : filius, L. : decOris Mud us, 0. — As subat.
n./ alquid naturale habere, tnnoto capacity. — Of
the nature of things, produced by nature, according
to nature, natural: societas: lex: bonum: ma-
lum, 0. : desiderium corponim, L. : quaestiones,
concerning nature.
natnraliter, adv. [naturalis^, naturally, con-
formably to nature, by nature : divinare : alacritas
innata omnibus, Ce.
1. natus (gna-), adf. [P. of nascor], bom,
made, deetined, designed, intended^ produced by nat-
ure, fU : huic natuB rei, ferundis miseriis, T. : noD
sibi Boli : loca insidiis, L. : vir ad omnia sum ma :
oanor mulcendas natus ad aurls, 0. : in vanos tu-
muItOs gens, L. : Nos fniges consumere nati, H. :
animal tolerare labores, O. : nati in usum laetitiae
Bcyphi, H. : dira in periuria linguae, 0. : adversus
Romanos hostis, L. : animal propter convim, lu.
— Plur. n, as aubtt. : terrft nata, productions of. —
Constituted by nature : non scripta sed nata lex :
ita natus locus est, L. : versQs male, H. — In the
phrases, pro re natft, or ( old ) e re nata, under
present circumstances, as matters are: ut in iis pro
re nati non incommode possint esse: £ re nata
melius fieri baud potuit, T. — With a phrase ex-
pressing time, old, of the age of: eques annos
prope XC natus : Gato annos ootoginta natus ex-
cessit e vita, at the age of, — With maior or minor :
annos natast sedecim, Non maior, T. : minor quin-
que et viginti annis natus, N. : homo annos maior
quadraginta, over forty years old: liberi maiores
quam quindecim annos, L. — With plus or am-
plius: annos sexaginta natus es aut plus, T. : non
amplius novem annos natus, N. — As subst. m., a
son : crudelifl, V. : caritas, quae est inter natos et
parentes, children ; Cum pecore et gnatis, H.
2. ( natus, Qs ), m. [ GEN- ], only abl. sing.,
birth, age, years (in phrases expressing age) : pater
grandis natu, very old: Scaptius de plebe magno
natu, an old man, L. : maior natu quam Plautus,
older t qui sum natu maxumus, T. : maximus natu
ex iis, Ae oldest, L. : natu minimus, the youngest :
maximo natu filius. Am eldest son, N.
nauarohua, I, m., ^ vaijapxoQy a ship-master,
captain: sepultura nauarcbi.
(nauouxn), !, n. [CNV-], a nutshell, trifle ; only
gen. with a negative, of no value, good for nothing :
non habeo nauci Marsuro, value not a straw.
naufragium, I, n. [ navis + FRAG- ], a ship-
wreck: multi naufragia fecerunt. — Pro v.: isto-
rum naufragia ex terra intueri, in safety behold
their ruin. — F i g., shipwreck, ruin, loss, destruction :
fortunarum : gloriae factum : tabula ex nauf ragio,
a plank from a wreck. — The shattered remains,
wreck, remnants : naufragia Caesaris amicorum :
rei p. : Mollia nauf ragiis litora posse dari, 0.
8 nayigatio
naofragos, adj, [navis + FRAG-], that suffers
shipwreck, shipwrecked, wrecked: Marium Africa
nauf ragura vidit : corpora, V. : simulacra, of the
shipwrecked, O. — As stU>st. m., a shipwrecked per-
son : natans : naufragus assem Dura rogat, lu. —
77uU causes shipwreck, shipwrecking : mare, H. :
unda, Tb. : monstra, 0. — F i g., ruined : aliquis pa-
trimoni. — Plur. m, as subst, : nauf ragorum manus.
naalam (-Ion), I, n., z=, vavKov^ boat-fare^ boat-
hire: post omnia perdere naulum, lu.
nausea ( nausia ), ae, /., = vawria, sea - ttdt-
ness: nausea oonfecti, Ca.: navigare sine nauseA:
fluentem nauseam co^rcere, vomiting, H.
nauseo, — , — , ftre [nausea], to be seasick, C,
H. — To be squeamish, oe aualmish, vomit: modo
ne nauseet. — Fig., to bach forth, give vent to,
utter: ista. — To cause disgust : stultitii. Ph.
nauseola, ae,/. dim. [nausea], squeamiehness.
nauta, ae, m. [for navita, from navis], a sailor,
seaman, mariner, boatman : Charybdis infesta nau-
tis : nautas comparari, Cs. : pavidus, H., Y., lu.
nautious, adj., = vavrucoQ^ of ships, of sailors,
ship, naval, nautical: verbum: scientia nautica-
rum rerum, Cs. : vela, H. : pinus« i.e. ship, V. —
Plur. m. as subst., sailors, seamen, L.
navaliSy e, adj. [navis], of ships, ship-, nautical,
naval : pugnae : disciplina : castra, to protect the
ships, Cs. : in classe acieque navali esse, L. : for-
ma, the shape of a ship, 0. : corona Tfor a naval
victory), V. : navali acre columnae, of brass from
the beaks of captured ships, V. : socii, seamen, h. :
duumviri, for repairing and fitting ont a fleet, L.
— Plur. n. as subst., a place for ship-building, ship-
yard, dock, dock -yard: de na Valium opere: ubi
nunc navalia sunt, L. : deripientque rates alii na-
valibu», V, : educta navalibus pinus, 0. — 8ing.
(poet.): siccum, 0. — A ship's furniture, tackle,
rigging : navalibus, armis ad omnia parati, L. :
navalia demus, V.
(navarchus), see nauarchus.
nave (gnave), adv. [navus], diligently, zealous-
ly : cuncta a Bestia imperata facere, S.
navioula, ae, /. dim. [ navis ], a snudl vessel,
boat, skiff : praedorum naviculae : parvula, Cs.
navioularlus, adj. [ navicula ]. — P r o p., of a
small vessel. — Hence, as subst. m., a boat - owner,
ship-master. — As eubst. f (sc. ars), the business of
hiring out boats, shipping business.
navifragus, adj. [ navis + FRAG- ], causing
shipwrecks, dangerous : Scylaceum, V. : rretum, 0.
navigabilis, e, acfj. [navigo], navigable: am-
nis, L. : mare, L. : litora, Ta.
navigatio, 5nis, /. [navigo], a sailing, naviga-
tion, voyage : inpedita propter inscientiam loco-
rum, Cs. : navigationi se committere.
Digitized by
^oogle
navigium
5^
naviginm, l, n. [navis + l AG-], a vessel, ship,
bark, boat: qui essent appuisi navigiis: navigiis
incidit Eurus, V. : Fragmina navigii, 0.
navigo, avi, atus, are [navia + 1 AG], to sail,
cruise: periculum navigandi: plenissimis veils:
tUonea tempeatas ad navigandum, Cs. : quo tem-
pore ceteri praetores consueverunt navigare, go by
sea : Naviget, serve as a sailor, H. : utrum ista
classis navigarit : quae homines arant, naTlgant,
all men's achievements in navigation, etc., S. —
P r o V. : in portu navigo, i. e. am in safety, T. —
To sail over, navigate: Tyrrhenum aequor, V. :
inmensi lacils classibus navigati, Ta. : iis enim
ventis istim navigatur. — To sail, remove, proceed :
quam celeriter beUi impetus navigavit. — To svfim:
iam certe navigat, 0.
navia, is ( ace. vera or vim ; abl. ?I or ve ), /.
[NA-], a ship: naves longae, ships of war, L. :
onerariae, transports, L. : praetoria, the admiraVs,
L. : constratae, decked, L. : tectae naves et leviores
apertae, without a deck, U : auri an paleae, laden
with gold or chaff: navim ascendere, S. : adornare,
Cs. : deducere, launch, Cs. : terrae adplicare navis,
L. : subducere in aridum, Cs. : agere, work, H. :
mercibus iraplere, lu. : solvere, set sail, Cs. : cum
ad villam navis appelleretur, landed: navem is
fregit, was shipwrecked, T. : qui navem gubemas-
Hem : in navibus vehi : navium tutela, the image
of a deity as guardian (at the Htem), 0. : puppis
rostro Phrygios subiuncta leones (the image at
the prow gave the name to the vessel), V. : dura
navis, Dura f ugae mala, hardships of the sea, H. —
P r o V. : navibus atque Quadrigis petimus bene
vivere, i. e. with might and main, U. — As the name
of a constellation, Navis Argolica, or simply Navis,
the ship Argo. — F i g., of a state or community, a
ship: una navis est iam bonorum omnium : rei p. :
0 navis, referent in mare te novi FluctOs ! H.
navita, ae, m. [navis], a sailor, seaman, mart-
n«-, C. po«t. ; V.
navitas (gnav-), fttis, /. [navus], promptness,
assiduity, zeal.
naviter (gnaviter), adv, [ navus J, diligently,
actively, zealously: pertendere, T. : pugnare, L. —
Busily, utterly : impudens.
navo, &vl, fttus, ftre [ navus ], to do zealously,
perform diligently, accomplish, effect, prosecute:
operam, Cs. : tibi operam meam studiumque, reti-
der assistance: iam mihi videor navasse operam,
quod hue venerim, to have succeeded in : fortiter
in acie navare operam, tut vigorously, L. : Bruto
studium tuum : biellum. Ta.
navuB (gnavaa), adj. [GNA-], busy, diligent,
astiduous, active : homo: aratores.
naxa, ae,/., see nassa.
1. ne, adv. and cory. [2 NA-]. L As adv., no,
not ; so in many compounds, as nefas, nemo, etc.
— With a comp.: columella tribus cubitis ne
altior. — Standing before, with quidem after, a par-
ticular word or phrase, an emphatic negative, not
even : ne sui quidem id veliiit, non modo ipse : ne
in hospitis quidem . . . ne in fanis quidem : sine
quft ne intellegi quidem ulla virtus potest : neque
enim ipsius quidem regis abhorrebat animus, L. :
nulla species ne cxcogitari quidem potest ornatior:
Caesar negat se ne Graeca quidem meliora legisse.
— With quoque for quidem: quando ne ea quoque
temptata vis proficeret, L. — In prohibitions: ah
ne saevi tanto opere, T. : impius ne audeto placa-
re, etc. : Ne, pueri, ne tanta animis adsuescite
bella, V. : ne post conferas Culpam in me, T. : si
Veritas extorquebit, ne repu^etis : Ne forte ore-
das, etc., H. — Usu. with 9ubj. perf. : ne vos mor-
tem timueritis : misericordi& commotus ne sis : ne
transieris Hiberum, L. — In wishes and prayers:
ne id luppiter 0. M. sineret, might Jupiter forbid
it/L.: ne vivam, si scio, may I die, if I know. —
In concessions: nemo is, inquies, umquam fuit
Ne f uerit ; ego enim, etc., grant there was not : ne
sit sane summum malum dolor; malum certe est:
quo, ne opprimare, mente vlx constes, though you
be not crushed. — In restrictive clauses : sint mise-
ricordes in furibus aerari ; ne illi sanguinem no-
strum largiantur, etc., only let them not, S. : Quid-
vis cupio, dum ne oomperiar, etc., T. : dum ne
admoveret : modo ne nauseat. — In climax, much
less, not to mention : quippe secundae res sapien-
tium animos fatigant; ne illi oonruptis moribus
victoriae temperarint, much less could they, etc., S. :
me vero nihil istorum ne iuvenem quidem movit
umquam ; ne nunc senem, m-uch less now I am old.
— In expressions of purpose or result. — With ut,
that not, lest, so that not : haec mihi cura est maxi-
ma, ut nequoi mea Longinquitas aetatis obstet,
T. : exstiti uti ne omnino desertus esset : ut cau-
sae communi salutique ne deessent. — With qui:
Ego id agam, mihi qui ne detur, that she be not
given to me, T. — II. As conj., in clauses of pur-
pose, that not, lest, to prevent : darent operam, ne
quid res p. detrimenti caperet, S. : obsecrare, ne
quid gravius in fratrem statueret, Cs. : vide, ne
tibi desis. — After expressions of fear or anxiety,
lest, that: vereor nequid Andria adportet mali,
T. : metuebat ne indicaretur : esse metus coepit,
ne, etc., 0. : pavor, ne raortiferum esset volnus, L.
— With a negative, that not, lest not : erit verendum
mihi ne non dicat : unum vereor ne senatus Pom-
peium nolit dimittere. — After expressions of hin-
derance or warning, that not, lest: cavete, indices,
ne nova proscriptio instaurata esse videatur : de-
terrere te ne popularis esses, from being a dema-
gogs: unus, ne caperetur urbs, causa fuit, L.
2. -ne (-n' or -n),/)aW. endit. [weaker form of
1 ne]. I. As €idv., added in a direct question, a0
Digitized by V^OOQ IC
ne
530
neoesMUlo
an Inierrogatiozi mark, to the first or principal
word of the clause: meministine me in senatu
dicere? do you remember? etc.: potesine rerum
roaior esse dissensio?: quiane auxilio iuvat ante
levatos? v. — Affixed to an interrogative pro-
noun : Quone malo mentem concussa ? timore
deorum, H. : uteme Ad casQs dubios fidet sibi
certius? U. — Expecting an affirmative answer:
rectene interpretor sententiam tuam ? — Expecting
a negative answer : potestne virtus servire ? : po-
tesne dicere ? — H. As conj.^ in an indirect ques-
tion, whether: ut videamus, satisne ista sit iusta
defectio: Publiliua iturusne sit in Africam scire.
— Pleonastic with utnim, followed by an: est
etiam ilia distinctio, utrum illudne non videatur
aegre ferendum ... an, etc — In the second alter-
native of an interrogation, or (for an): Smyrna
quid et Colophon? maiora minorane fama? H. :
ut in inoerto fuerit, vicissent victine essent, L. —
Repeated, whether . , . or: neque interesse, ipsos-
ne interficiant impediroentisne exuant, Cs. : Col-
lectosne bibant irabrls puteosne, H..
3. ne, ifUerj. (not nae), tndy^ verily^ really^ in-
deed (only with pron. pere. or demonat.): iSe tu
istas insultabis trustra, T. : ne ego baud paulo
hunc animum malim quam, etc. : ne tu, etc. : ne
iile : ne iste, T. — With other words of affirma-
tion : ne ille, medius fidius : medius fidius ne tu :
edepol ne roeam operam, etc., T.
nebula, ae, /. [NEB-], mw^, vapor, fog, tmoke,
exhalation : tenuis, V . : saeptus nebul&, V. : nebu-
lae pluviique rores, clonde, H. : nebulae, quas exigit
ignis, emoke, 0. : Vellera nebulas aequantia tractu,
i. e. delicate ae miet, 0. : stellis nebulara spargere
oandidis, i. e. to thnut your gloomy company on
the girls, H. : nebulae dolia sumroa tegunt, a cUmdy
eeum, 0. — Fig^ darkneesy obscurity: erroris, lu.
nebulo, 6ni8, m. [nebulaj, a paltry fellow, idler,
scamp, T. : iste, H.
nebulSsofl, acH. [nebnlB],fuU of vapor, foggy,
cloudy, dark: caelum.
neo or neque (in nee the negation is more
prominent, in neque the connective), adv. and conj.
[1 ne+que]. I. Without a oorrel. particle, and
not, also not, nor: quia non viderunt, nee sciunt:
delubra esse in urbibus censeo, nee sequor ma-
gos, etc. — Negativing a single word : ilia se ne-
gat, Neque eum aequom ait facere, T. : Et vidi et
peni, nee notis ignibus arsi, 0. : nee dubie ludi-
l>rio esse miserias suas, L. : nee idciroo minus :
neque eo minus, L. : neque eo secius, N. — With
adversative particles, nor yet, nor however, and yet
not, but yet not : castra propere movit . . . Neque
lumen Antonius procul aberat, S. : nee despero
tamen : neque vero multum interest. — With enim,
for . . . not, and in fact . . . not, and yet . . . not:
neque enim erat cuiquam dubium : nee enim lice-
bat: Dixerat haec Tellus, neque enim tolerare
potuit, etc., 0. — With non (sometimes written
necnon), introducing an emphatic affirmation, and
€U8Hredly, and certainly, and besides, and indeed:
neque haec tu non intellegis: Tunc mihi praeci-
pue, nee non tamen ante, placebas, 0. : neque non
me tamen mordet aliquid. — Poet, as a mere
connective, also, besides, as well, too: Nee non et
geraini custodes Praecedunt, V. — With dum
(sometimes written necdum), and not yet, nor yet :
si scis, neque dum Rom& es profectus, scribaa,
etc : necdum tamen ego Quintuin oonveneram. —
Introducing a negative clause of purpose, result,
or command, ana . . . not : recordare enim . . .
nee hoc pertimueris : profanum esto, neque sce-
lus esto, L : Transque caput iace, nee respexeris,
v.: (diem) lucro Appone, nee dulds amores
Speme, H. : date munera templis. Nee timid&
gaudete fide, O. : Nee tu mensarum morsds hor-
resce, V. : nee tempera perde precando, 0. : nunc
ut ea praetermittaro, neque eos appellem^ etc. : ut
secundae classis vocarentur, nee umquam descen-
derent, L. : orare coepit, ne enuntiaret nee se pro-
deret, N. : conspirasse, ne manOs ad os cibum
ferrent, nee os acciperet datum, L. — P r a e g n., and
not even, not even, and . . . too: cum praesertim
nee nos temperemus imperils, L. : ne quid praeter
sonum linguae, nee eum incorruptum, retinerent,
L. : equi non velocitate conspicui ; sed nee docen-
tur, etc, T. — Without connective force, not : ma-
gistratus neo oboedientem civem co^rceto: alter,
qui nee procul aberat, L. — H. With a correlative
particle. — With neque or nee, neither . . . nor: nam
oerte neque turn peccavi, cum . . . neque cum,
etc : mors nee ad vivos pertineat neo ad mor-
tuos : haec si neque ego neque tu f eoimus, T. : Sed
nee Brutus erit, Bniti nee avunculus usquam, lu. :
nemo umquam neque potfta neque orator fuit,
qui, etc. — Followed by et or -que in an affirmative
clause, on the one hand not , . . and on the other
hand; not only not . . . but also : id neque amoria
mediocris et ingeni summi iudico : ut neque veeti-
tOs praeter pellls haberent quicquam, et lavaren-
tur in fluminibus, Cs. : ut neque bonus quisquam
intereat, paucorumque poenft vos salvi esse possi-
tis. — ^Preceded by et in an affirmative clause, on
the one hatid . . . on the other not, not only . . .
but also not : ego vero et exspectabo ea quae polli-
ceris neque exigam nisi tuo commodo: patebat
via et oerta neque longa.
neo-dum or neo dum, see nee
neoessarle, €ulv. [neoessarius], unavoidably:
demon8tran$>, irrefuiaoly*
neoessarld, adv. [neoessarius], unavoidably^
inevitably : coacti necessario se aperiunt, T. : di-
ccndum est : rem Caesari enuntiare, Cs. : oopias
j)arat, S.
Digitized by
Google
neoesaarliim
581
nebto
necessixlTitj adj, [neoesse], unavoidahle^ inev-
itable^ indi»pen»able^premng^ needfid^ requUUe^ nee-
enary^ eomimUory: conoluBio: leges: causa ad
proficiscendum, Gs. : locus huio disputation! ne-
oessarius de amicitiil, essential: castra pouere ne-
oessarium visum est, L. : Decessari& re coactus,
bif necessity y Cs. : tarn necessario tempore, time of
need^ Gs. : longius necessario procedere, too far^
Gb. : ut dilucide narremus necessarium est. —
Fiur, n. as wbsi. : ad necessaria ferenda, the nee-
essttries of life^ Gu. — Connected by natural tiss^
hdonging^ reUUedy connected^ hound: homo (a fa-
ther-in-law), N. — As subsL m. and /., a relation^
rdativcy kinsman^ connecticnyfriendy client^ patron :
sui, S. : meus familiaris ao necessarius : virgo
huius propinqua et neoesssaria.
necesse, €idj. (only nom. and aec. sing, n., with
esse or habere) [2 NEG-], unavoidable^ inevitable^
indispensable^ necessary: necessest accipere Thal-
dem, T. : quanto detrimento necesse sit constare
▼ictoriam, Gs. : num omne id aurum in ludos con-
Bumi necesse esset ? L. : virgis te ad necem caedi
necesse erit: quasi non necesse sit nobis conten-
dere, Cb»: homo cui necesse est mori: necesse
f uisse ut ooncursCLs ex tota Graecift fierent : haec
oratio aut nulla sit necesse est, aut, etc. : fateare
necesse est, H. : nihil fit, quod necesse non fuerit :
non habebimus necesse semper ooncludere: non
▼erbum pro verbo necesse habui reddere. — Need-
fuly requisite^ indispensable^ necessary: id quod
tibi necesse minime fuit, facetus esse voluisti.
neceMltaa, Itis (gen, plur, t&tiura, Gs. ), /.
[necesse], unavoidablenesSy inevitablenesSy necessity^
compulsiony/orcey exigency: illam a me distrahit
neoessitas, T. : necessitatis crimen, non voluntatis :
necessitati parere: necessitas huius muneris rei
p. obvenit : ezpressa necessitas obsides dandi Ro-
mania, forced upon the Romans^ L. : nescio an
maiores necessitates vobis fortuna circumdederit,
L. : tardi Let!, H. — FtUCy destiny^ law of nature:
divina : ut vita, quae necessitati deberetur : neces-
sitate, naturally : f ati, L. : suprema, death, Ta. :
mors est necessitas naturae. — Necessity^ needy toant :
Buanira necessitatura causa, Gs. : vitae necessitati-
bus servire : publicae, L. : quod pro honore accep-
tum etiam necessitatibus subvenit, Ta. — Connec-
(ton, relationshipy friendship : magnam necessita-
tem possidet paternus sanguis, fwnd of affection,
— Person., the goddess of necessity: saeva, H.
neoeMltudd, inis,/. [necesse], necessity^ com-
pulsion^ inevitablenessy toanty needy distress: puto
banc esse necessitudinem, cui nullft vi resist! po-
test: non eadem nobis et illis necessitudo impen-
det, S. : rei p., Ta. — A close connectiony personal
wfiton, rdationshipy friendshipy intimacy , bond:
liberorura : ea necessitudo, etc., S. : quocum mi hi
OOmes necessitudmes sunt, ties of friendship :
munioipium, quonim mihi magna necessitudo est*,
familiaritatis necessitudinisque oblitus. — Plur.y
persons eonnectedy relativeSy conneetionSy friends :
inter suas necessitudines flere, Gu, — F i g., a nec-
essary connection: numerus neque habebat ali-
quam necessitudinem cum oratione.
(neoessum, acfj. n., old for necesse, L., dub.)
necessUB, — , n. [2 NEC-], a necessity; only
nom. with ene, it is unavoidalley is necessary: in
eum iam res rediit locum, Ut sit neoessus, T. :
Quasi necessus sit, te uzorem duoere, T.
nec-ne, adv.y or not, in the second part of an
indirect alternative question: quaero, potueritne
Roscius suam partem petere necne: quaeram,
utrum emeris necne: utrum proelium committi
ex usu esset necne, Gs. : nunc habeam necne, in-
certum est, T. : quid interest proferantur necne ? :
fiat necne fiat, id quaeritur. — Rarely in a direct
question : sunt haec tua verba necne ?
neo-ndn, see neo.
neoo, avi (late, necul), &tus, ire [1 NEG-], to
kiUy slayy put to deathy destroy (usu. without a
weapon): Adherbalem excruciatum, S.: igni ne-
cari, Gs. : alquem verberibus : plebem fame : vir-
gis ferroque necari, H. : longft morte, V. : colubra
necuit hominem, Ph. — ^F i g. : ne ab iis ipsa (res
p.) necaretur.
nec-opinana or nee opinano, antis, acff,^
not cjcpectingy unaware: Anobarzanem insidiis
necopinantem liberavi.
neoopinat5 or neo opinato^ adv, [necopi-
natus], unexpectedly : evenire : malum exortum, L.
neo-opinatuB or neo opinatua, a<^., ..,•««.-
pected: nostium adventus: bona: fraus, L. —
rlur. n. as subst.y the unforeseen : neoopinatorum
naturam considerare. — In the phrase, ex necopi-
nato, unexpectedly y unawareSy L.
nec-opinua or neo opinaa» <u^'., unexpected:
mors, 0. — Not expectingy unsuspectingy carJess^ off-
guard: ipsom accipiter neoopinum rapit. Ph.:
hostis, 0.
neotar, aris, n., = vixrap, nectary drink of the
gods: neotare laetari : Quos (deos) inter bibit
nectar, H. : siccato nectare Volcanus, lu. : odora-
tum, 6a/m, 0. : (apes) distendunt nectare oellas,
i. e. honeyy V. : oves . . . quae f ertis in ubere nec-
tar, L e. milky 0. : quae (oscula) Venus Quint&
parte sui nectaris imbuit, i. e. sweetnesSy H.
nectareua (neotaxiua), adj,y = vncrdptoct of
nectary nectared: aquae, 0.
nect5,dxul, xus, ere [2 NEG-], to bindy tie,
fasten, joiny fasten togethcTy connect: tribus nodis
tern OS colores, V. : Lamiae coronam, weavSy H. :
sponsae laqueum, H. : flavft caput nectentur olivftj
V. : bracchia, daspy 0, : oomam myrto, 0. — Of
Digitized by V^OOQIC
neoubi
532
neglego
debtors, to detain^ imprison^ bind, feller, confine :
nectier (civls) postea desituiu : ita nexi boluti.
cautumque in posteruro, ne necterentur, L. : Dexi
ob aes alienum, L. — Fig., to affix^ atlach: ut ex
alio alia nectantur. — To join^ f oaten together^
connecty interweave: rerum causae aline ex aliis
necessitate nexae: ne cut dolus necteretur a
Poeno, contrived^ L. : causas inanis, devise^ V. : ca-
nons Eloquium vocale modis, sd to harmoniou*
nuagureSy lu. : tecum iurgio, i. e. quarrel, O.
neonbi, adv. [ne+*cubi (ubi)], that nowhere,
Uat anywhere: cavere, necubi host! opportunus
fieret, S., Cs., L.
neonnde, adv. [ne+* cunde (unde), that from
no place, lest from anywhere: necunde, etc, L.
ne-dum, conj^ by no means, much leas^ still less,
not to speak of: satrapa numquam queat . . . Ne-
dum tu possis, T. : optimis temporibus . . . ne-
dum his temporibus possimus: ne voce quidem
incommoda, nedum ut uUa vis fieret, L. : et aegre
inermem tantara roultitudinem, nedum armatam,
sustineri, L. — Affirmatively, not to say, much more:
adulationes etiam victis Macedonibus graves, ne-
dum victoribus, much more should they prove vic-
tors, L. : qui vel in pace bellum excitare possent,
nedum in bello, etc., L.
ne-fandua, adj., unmentionable, impious, hein-
ous, execrable, abominable : scelus : gens, V. : vehi-
culum, L. : f raus, lu. — As sid)st. n. : mcmores fandi
atque nefandi, i. e. impiety, V. : omnia fanda ne-
fanda, Gt
nefaxle, adv. [ nefarius ], impiously, execrably,
abominably : multa facere : pater occisus.
nefaxlus, adj. [nefasl impious, execrable, abom-
inable, nefarious : consilium, 8. : Atreus, H. : vo-
luntates : facinus : scelus, Cs. — As subst. n., a
heinous act, crime: coromemorare nefaria in so-
cios: rem p. nefario.obstringere, L.
ne-faa, n. inded., somelhiny contrary to divine
law, an impious deed, sin, crime: quicquid non li-
cet, ncfas putare debemus : officia tua mihi iiefas
est oblivisci : nefas est dictu, fuisse, etc. : quibus
nefas est . . . deserere patronoe, Cs. : fas atque
nefas, right and wrong, V. : per omne fas ac nefas,
in every way, L. : in omne nefas se parare, 0. :
Summum crede nefas animam praeferre pudori,
lu. — Of a person, a wretch, monster: exstinxisse
nefas, i. e. Helen, V. — As interj., horrid I sJwckingl
dreadful!: quatenus, lieu nefas! Virtutem inoo-
lumem odimus, H. : sequiturque, nefas I Aogypiia
coniux, V. — An impossibility: levius fit patieiiti&
Quidquid corrigcre est nefas, II. |
nefasttlS, adj. [nefas], contrary to religion, ir- '
rdiyious, impious : iniusta nefu^ta dicere, XII
Tabb. ap. C. — As subnt, n. (sc. crimen), a loicked
deedf abomination^ profanity : quid intactum ne- ;
fasti Liquirous ? H. — Of days, unhallowed, unpro^
pitious, on which courts or public assemblies must
not sit : ille (Nuroa) nefastos dies fastosque fecit,
L. : (dies) per quem tria verba silentur (I e. on
which the praetor does not utter his words of
authority : do, dico, addico), 0. — Unlucky, inau-
spicious : Ille et oefasto te posuit die, etc^ H. : oe
terra victoriae suae, L.
negano, antis, P. of nego.
negantia, ae,/. [nego], a denying, negation.
negatio, onis,/. [nego], a denial^ negation : vis
negationis eius : facti.
negatum, I, n. [F. of nego], a /or6ui(/^ thing:
cupimus negata, 0.
negito, ftvl, — , tiTe,/req. [nego], to deny stead-
fastly, persist in denying : alqd esse : rex primo
negitai*e, S. : renuit negitatque Sabellus, H.
neglectio, 6nis, /. [neglego], a neglecting:
amicorum, indifference towards.
1. negleotas, adj. [/*. of neglego], neglected,
slighted, despised : ip8i inter nos : castra, L. : reli-
gio, Cs. : capilli, dishevelled, 0.
2. (negleotua, &.««), m. [neglego], a neglecting,
neglect : res iie utiquam negiectu mihist, T.
neglegens (not neglig-, necl-), entis, adj. with
comp. [P. oi neglego J, heedless, careless, uncon-
cerned, indifferent, negligent, neglectful: neglegen-
tem (eum) feceris, T. : duces: ne qu& populus labo-
ret, H. : legum, rei p. neglegentior.-— Of property,
heedless, careless, improvident : in sumptu : adule-
scentia, L.
neglegenter (neglig-\ adv. with comp, [ne-
glegens], heedlessly, carelessly, negligently: rem tarn
Neglegenter agerc, T. : scribere alqd : neglegen-
tins adservatum.
neglegentla (not neglig-), ae,/ Fneglegens],
carelessness, heedlessness, negligence, neglect : (jocus)
praeteritus neglegentia, T. : epistularum, neglecting
to write ; cf. epistularum neglegentia . . . diligen-
tia, coldness: quaedani etiam neglegentia est dili-
gens : Nam neque neglegentia tua id fecit, out of
disrespect to you, T. : caerimonianim, L. : sui, Ta.
neglego (not negligS, neclego), Sxl (neglegisset,
S.), ecius, ere [nee + lego], to disregard, not heed,
not trouble on^f about, not attend to, slight, neg-
lect, be regardless of be indifferent to: Neglegitiir
i|)sa, T. : mundatum : rem fnmiliarem, N. : neglecti
agri, H. : hoc facere, Cs. : diem edicti obire negle-
xit: de Theopompo neiiloxitnus. — To make light
of not care for, slight, despisr, disi'egard, contemn,
neglect : segnior fit, ubi nci^l'-jia-', when you neglect
him, S. : Pecuniam, T. : periculum capitis sui prae
mca salute : cum et bellum ita necessarium sit, ut
neglegi non possit : Aeduorum iniurias, overlook,
Cs. : bao parte neglect&, i. e. unpunished^ Cs. ■ ver-
Digitized by V^OOQ IC
nego
53a
nempe
ba verbis quasi coagmentare neglegat, disdairu:
comroittere f raudem, to make light of perpetrating^
H. : Theopompum confugere Alexandrearn.
nego, avi, atus, are [8 AG-], to my no, deny^ re-
fuse (opp. aio) : Negat quis ? nego. ait ? aio, T. :
Diogenes ait, Antipater negat : nunc aiunt, quod
tunc negabant: non facile Gallos Gallis negare
potuisse, Cs. : negant quicquam esse bonum, nisi,
etc. : damnare negatur banc Yenerem pietas, 0. :
casta negor (sc. esse), they my I am no/, 0. : negat
se Nuinidam perlimescere, virtuti suorum credere
(dc. ail), S. — A second negation does not destroy
tbe 6rst: negat ne suspicari. — Not to assent, deny :
factum est ; non nego, T. : omnia, quae certa non
erunt, pro certo negato : negaturum aut me pro
M. Fulvio, aut ipsum Fulvium censetis? L. : mitto
enim domestica, quae negari possunt, i. e. the proof
of which can be supprensed: negare non posse, quin
recti us sit, etc., L. — Not to consent^ deny, refuse:
invitatus ad haec negabit, vnU decline, lu. : (oscu-
la), H. : victum, V. : uinnquara reo cuiquam tam
praecise negavi, quam hie mihi : postquam id ob-
stinate sibi negari videt, Cs. : negat quis carmina
Gallo ? V. : mea dicta deroittere in aurls, V. : Ire,
O. : adulescenti negare, quin eum arcesseret, N. :
uxorem ut ducat orare occipit . . . Ille primo se
negare, reftise, T. : Poma negat regio, i. e does not
produce, 0. : pars ventis vela negare, i. e.furl, 0.
negdtialis, e, adj. [negotium], of business, of
affairs : constitutio.
negotians, antis, m. [P. of negotlor], a whote-
sale dealer, trdder, banker, business man.
negotiatio, duis, /. [negotior], a wholesale
business, bankitiff business : Asiatica.
negotiator, Oris, m. [ negotior ], a wholesale
dealer, merchant, banker, fador, S., C.
negotiolam, T, n. dim. [ negotium ], a little
business, small matter: nescio quid negotioli.
negotior, atus, ftrl, dep. [negotium], to carry
on business, do wholesale busijiess, act as banker :
se Svracusas non negotiandi caus& contulisset: in
Gallift, S.— 7b trade, traffic, Cs., L.
neg5tio8aa» adj. [^negotium], full of business,
busy : provincia : maxime, most oceupiea, S.
negotium, 1, n. [nec+otium], a business, em-
ployment, occupation, affair: quid istic tibi nego-
list ? T. : nihil habere negoti : fcrensia negotia :
negotium municipi administrare: in negotio ver-
sari: ex negotio emergere: datum negotium est
consulibus, ut, etc., L. : negotio deaistere, Cs. : mi-
rabar, quid hie negoti esset tibi, what business you
have here, T. : ncgotiis araicorum intenius sua ne-
glegere, interests, S. : nostrum otium negoti inopia
constitutum est, affairs of state: Bmim, private af-
fairs: aes nlienum negoti gerendi studio cintrac-
lum, in trad* .* negoti gerentes, tradesmen : Bi-
thyna negotia, H. — Difficulty, pains, trouble, labor :
satis habeo negoti in sanandis volneribus : tibi
negotium face8sere,^'v6 trouble: refici raaguo ne-
gotio, Cs. : nuUo negotio, i. e. easily : quid negoti
est haec po^tarum . . . porteuta convincere ? — A
matter, thing, affair : id quod negotium poscebat,
the situation, S. : iueptum : Teucris ilia leutum ne-
gotium, a slow affair.
nem5 (rarely nemo, 0., lu.), — , dat. nSminl,
ace. ueminem ; abl. once nemine, Ta. (class, writers
borrow the plur. and the geti. and abl. sing, from
nullus), m. and/. [ne+homoT, no man, no one, no-
body: Nemost miserior me, T. : facio pluris om-
nium bominum neminem : omnium mortalium
nemo Sthenio inimicior, quam, etc. — In the phrase,
nemo non, every one, everybody, all : aperte adulao-
tem nemo non videt, nisi, etc. : nemo potest non
beatissimus esse. — In the phrase, non nemo, many
a one, some one and another, somebody : video de istis
abesse non neminem : non nemo improbus. — With
nisi, none but, no one not, only : nemo nisi victor
pace bellum mutavit, S. — The negation emphasized
by a following negative: neminem deo, nee deum,
nee hominem carum esse voltis. — With pronn. :
nemo unus, no one, L. : ad neminem unuro sum ma
imperi redit, Cs. : nemo quisquam, not a single one,
no otie at all, T. : alium enim, cui illam common-
dem, habeo neminem, no one else. — As adj., no, not
any: vir nemo bonus ab improbo se donari velit:
opifex: ut hominem neminem pluris faciam. —
F i g., a nobody: is, quem tu neminem putas.
nemoralis, e, adj. [nemus], of a grove, in a
wood, sylvan .• regnum Dianae, near Aricia, 0. :
antrum, 0.
nemorensis, e, adj. [nemus], of the grove of
Diana, near Aricia: socius, Pr.
nemoricultriz, Icis,/. [nemus +cultrix],/or-
est-haunting : sus. Ph.
nemorivagus, adj. [nemus + vagus], wander-
ing in the woods : a per, Ct.
nemoroBua, adj. [nemus], full of woods,
woody : Zacynthos, V. : Oete, 0. : inga, lii.—Fidl
of foliage, shady : silvae, 0.
nempe, eonj. [nam+-pe]. — In an assertion of-
fered as indisputable, certainlv, toithout doubt, as-
suredly, of course, as everybody knows: quos ego
omo? Nempe eos, qui, etc. : Nempe incomposito
dixi pede currere versQs Lucili, H. : Nempe omnia
haec nunc verba hue redeunt denique, T. : pater
est mihi nempe biformis, O. — In a question as to
the meaning of somothing already said, I suppose,
you mean, I am to understand : Da. Davus sum,
non Oedipus. Si. N«'mpe ergo aperte vis me lo-
qiii? T. : nempe ne-ras ad beate vivendum patis
posse virtutem ? — In a reply, certainly, obvinmhj,
of course: CA. Nostin banc? An, novi, nciupo
Digitized by V^OOQ IC
nemus
534
opinor, T. : Pompei tertius consnlatne in quibus
actifl constitit ? Nempe in legibus. — In a conces-
sion, eertainli/y indeed^ no doubt : nempe Vir bonus
et prudens dici detector, H. : sciraus nempe ; liae-
remus nihilo minus. — Ironically, forsooth^ to be
mre^ I a^ippoae: at avus nobilis. Tuditanus nempe
ille, etc : nempe ruberes, Viveret si quis, etc., H.
nemtiB, oris, n. TNEM-l, a tract of woodland^
forest pasture^ meaaow witk shade, grove : multos
nemora commovent: Quis nemori inperitet, the
pasture, y. — A voood, grove, forest : Inter pulchra
satum tecta, i. q. pleasure-garden, H. : gelidum, H. :
densum trabibus, 0. : nemorum saltus, V. — A
sacred heath, consecrated grove : nemus Angitiae,
V. : Cereale, 0. — E s p., the sacred grove of Diana
at Aricia.
nenia (naenla), ae,/., a funeral song, song of
lament, dirge, C. : absint inani f unere neniae, H. —
A mournful song, sorrowful ditty : Ceae retractes
munera neniae, H. — A magic song, incantation:
Marsa, H. — A popular song, cradle song, lullaby :
puerorum, H. : legesne potius viles nenias ? mere
songs, Ph.
neo (neunt, Tb.), §vl (ngrunt, 0.), — , ere [NE-],
to spin: annus Subteinen nebat, T. : nerunt fila
deae, 0. — To interlace, entwine: tunicam auro, V.
nepa, ae,/. [African], a scorpion, — The Scor-
pion (a constellation), Enn. ap. C.
nepOB, Otis, m., a grandson, child^s son : natus
est nobis nepos, T. : me nepotem expulit, S. : Q.
Pompei ex filia. — A descendant : de stirpe nepo-
tum, V. : in nepotum Pemiciem, H. : haec tetigit
tuos urtica nepotes, lu. — F i g., a spendthrift, prod-
igal : in popuii R. patrimonio : prof usus : discinc-
tus, H.
neptia, is,/, [cf. nepos], a granddaughter, 0. :
Veneris, i. e. Ino, 0. : doctas Cybeleia neptes vidit,
i. e. the Muses, 0.
NeptuniUB, adj., of Neptune, Neptunian^ T.,
v., H., 0.-0/ the sea, maHne, C, V.
NeptunuB, I, m. [NEB-], Neptune, god of the
sea, son of Satum and brother of Jupiter, C, V.,
E.,0.-^Thesea,y., H.
nequam, adj. indeel. with comp. nequior, and
sup. nequissimus, worthless, good for nothing: nil-
ne in mentemst ? . . . tanto nequior, T. : nequam
et cessator Davus, H. — Of character, toorthless, vile,
bad: liberti nequam et improbi : nihil nequius
est : homo nequissimus, a great rogue.
ne-quaquam, adv., in no wise, by no means, not
at all: nequuquaro dignum couatu meo: vir sibi
nequaquam par : idoneus locus, Cs. : Cetera ne-
quaquam simili ratione Aestimat, H.
neque, neqnedum, see neo.
;i9-qtieo {imperf nequlbat, S.), IvT, — , Ire, not
to be able, to be unable, cannot : hoc, 0. : satis deoer-
nere, T. : ea lazare : proelio adesse, S. : commissi
tacere, H. : te nequivi CJonspicere, V. : nequeo quin
lacrumem, T. : quidquid sine sanguine civium ul-
cisci nequitur, S.
nequioqaam ( nequidquam ), see neqai-
quam.
nequior, ius, comp. of nequam.
nequiquam (better than neqnloquam or
nequidqaam ), adv. [ne+abl, of quisquam], in
vain, to no purpose, fruitlessly : et sero et nequi-
quam pudet : ausi transire flumen, without reason,
Gs. : causas nectis inanes, V. — As an exclamation :
nequiquam ! L.
ne quia, see 2 quis.
nequlBaimua, sup. of nequam.
nequiter, adv. with comp. nSquius [ nequam ],
worthCtssly, wretchedly, badly, miserahty^ meanly:
facere : cenare : (bellum) susoeptum nequius, L.
nequitia or neqiiitiea» ae, ace. am or em,/
[ nequaui ], bad quality, worthlessness, inefficiency,
vileness, wickedness : fenestram ad nequitiem pate-
feccris, T.: me ipsum nequitiae condemno: filii
nequitiam videre : nequitiae fige modum tuae, H. :
domus haec . . . ofiBcina nequitiae: nequitiam ad-
mittere,/atWesmeM, Pr.
NerUiua, I,/, Mother Earth (a goddess of the
Germans), Ta.
nervoae, adv. with comp. [nenrosus], strongly^
vigorously, energetically : nervosius dioere.
nervosuB, adj. [ nervus ], sinewy, nervous :
poples, 0. — Of style, vigorous : quis Aristotele
nervosior ?
( nervultiA, I ), m. dim. [ nervus ]. — Only plur.^
nerve, vigor: tui mihi saepe cogniti.
nenniBk !, m. [cf. vvjpov\ a sinew, tendon,
muscle: nervi, a quibus artOs oontinentur: hoc
nervos confirmari putant, Cs. — A cord, string,
wire (of a musical instrument) : ut nervi in fidi-
bus sonant : cantu vocum et nervorum et tibiarum
personare, f^rtn^et^ instruments. — l%e leather cov-
ering of a shidd, Ta. — A bow-string: adductus,
0. : nervo aptare sag^wtas, V. — A wire, string (con-
trolling a puppet) * Duceris ut nervis alienis mobile
lignum, H. — A prison : ne istaec f ortitudo in ner-
vom erumpat, bting you into durance, T. : eximere
de nervo civTs, L. — The penis, H., lu. — ^F i g., a
sinew, nerve, vigor, foire, power, strength : digna
res est ubi tu 'lervos intendas tuos, T. : omnibus
nervis mihi conitendum est, ut, etc. : opibus ae
nervis ad pf^rniciem suam uti, Cs. : nervi belli pe-
cunia: veo'.igalia nervos esse rei p.: lod inhae-
rentes in nervis causarum, intimately connected
with: n'.rvi ooniurationis, leaders, h. — Of expres-
sion,/<?r«, energy: oratio nervos oratorios habet:
sectantem levja nervi PeQciunt, ^.
Digitized by
^oogle
ndttolaitt
686
ni
iiMCdeiift (ne aoieiiifj, entia, ocff. [P. of ne-
8oio]« iffHorani^ unaware, T.
ne'>aol5, !▼!, — , Ire, not to knoWf to be ifftwrant :
quid agam nescio, T. : de Oropo opinor, sed certum
Deaoio : animae sit (iila vis) ignisvef nescio : ne-
■oIb, Quem fugias, 0. : Tu nescis id quod scis, si
sapiea, i. e. h^ closely secret, T. : nescibaro id di-
cere iilam,T. : yincere scis, victorift uti nescis, L. :
Qtrum velit . . . nescitur: futura, 0. — With quis
or quidy I know not who, some one, somebody, a cer-
tain person, I know not what, something, some, a
certain : oblatum ab nescio quo inprobo, T. : po-
stea quam nescio quid iropendit: hoc nescio quid,
quod ego gessi, this trifle: quia nescio quid in
philosophift dissentiret, a little : nescio quid litte-
rularum, a sort of letter : Laetus est nescio quid,
imer something, T. : casu nescio quo : nescio quid
praeclanim, indefinable excdlenee,—Vf\i\i quo modo,
somehow, I know not how : fit enim, nescio quo
modo, ut, «tc. : qui, nescio quo modo, conspirant,
K. — With quando, at some time or other : roe ne-
scio quando venisse questus est — With an, I know
not whether, probably, perhaps (softening an asser-
tion) : oonstantiam dico ? nescio an meliun patien-
tiam possim dioere, perhaps 1 might better say :
nescio an moduro ezcesserint, L. — Not to know,
to be unacquainted with: Nescio alias, i. e. how
others may act, T. : eas artis : hiemem, Y. : vinum
toto nescire Decembri, i. e. abstain from, lu. — Not
to understand, to be unable: scire Latine ... ne-
scire : Btare loco ncscit (of a horse), V. : nescit vox
missa reverti, cannot be unsaitl, U. : irasci : Uxor
iuTicti lovis esse nescis, know not how to be, H.
neflOitis, adj. [iie+2 SAC-], unknowing, ^no-
rant, unaware: rlus quam quod . . . Nescius
adfectas, in your ignorance, 0.: Nescia mens
bominum fati, Y. : aurae fallacis, H. : Null& de
facie terra, 0.: quanto periculo vivam: neque
eram nescius, quantis oneribus preroerere, yet I
well knew: flumina Nescia gratenturconsoletiturne
parentem, hesitating, 0. : iratum te regi fuisse tion
erant nescii. — Not knowing how, not understand-
ing, unable, incapable : cedere nescius, i. e. indom-
itable, H. : fallere vita, Y. : vinci nescius, 0. : Yir-
tus repulsae, H. : furtivas reddere preces, Pr. —
Unknown : gentibus tributa, Ta. : neque nescium
habebat alqm invisum esse, etc., Ta.
Nestor, oris (aec. Nestora, H.), m., = Vitrrup,
a mythical king of Pyliu, who outlived three gener-
ations, C, H., v., 0., lu. — P r o V. : vivere Nestora
totum, three generations, lu.
neu, see neve.
neuter, tra, trum, gen. trTus, dat. :rl, adj. pro-
nom. [ ne + uter 1, neither the one nor the other,
i^her: neutri illorura quisquam roe carior: neu-
trum eomm contra alium luvnrc, Cs. : quid bonuro
tit| quid malum, quid oeutrum : neuter consulum.
L. : ubi neutri transeundi initium faciunt, neither
army, Gs. : neutri alteros primo .cemebant, L. —
Plur. n. as tubst. : neutra (sc. nomiiia), of the neuter
gender : in bonis rebus ... in malis . . . iu neutris,
neither good nor evil,
ne-utiquam or ne utiquam, adv., by no
means, in no wise, not at all : id veto ne utiquam
honestum esse arbitror, T. : mihi ne utiquam cor
consentit cum oculorum aspectu, Ehn. ap. G. : dic-
tatori neutiquam placebat, L.
neutro, cidv. [neuter], to neither side, in fieither
direction, T. : inclinat& spe, L.
ne-Te or neu, adv., and not, nor, and that not,
and lest : ne abs te banc segreges neu deseras, T. :
te hortor, ut maneas . . . neve pertiroescas: Hie
ames dici pater atque princeps, Neu sinas Medos
equitare inultos, H. : discedite, neve Eripite, etc.,
0. : fructOs mollite colendo, Neu segues iaoeant
terrae, Y.
nez, necis,-/ [ 1 NEG- ], death, violent death,
murder, slaughter : iniusta : usque ad necem, T. :
necem sibi consciscere: viri in uxores vitae ne-
cisque habent potestatem, Gs. : neci dare, Y. : neci
occumbere, 0. : venatorum, by the hunters, Pli. :
Glodiana, of Clodius: niultorum civium neces:
(manOs) imbutae Phrygi& nece, the blood of t/ie
slain, 0.— P e r s o n., Death, Y.
nezllle, e, wfj. [2 NEG-], tied up, bound togeth-
er: hederae, 0.
nexo, — , — , 5re, intens. [necto,] to twine, coil ;
only P. praes., V., in some edd. for nixantem.
nexum, I, n. [ P. n. of necto ], a bond secured
upon the personal liberty of the debtor, voluntary
assignment of the person for debt, slavery for debt:
ius nexi: nexum inire, L.: omnia nexa civium
liberata.
1. nexus, adj. [P. of necto], imprisoned. — As
sntbst. : nexi ab aes sWeiwim, prisoners for debt, L.
2. ( nezUB), — ( only abl. sing, and plur., and
nom. plur.), m. [2 NEC-], a binding together, fast-
ening, joining, interlacing, entwining, clasping:
raedii nexfls (anguis) Solvuntur, coiU, Y. : serpens,
baculum qui nexibus ambit, O. — The state of a
debtor under bonds, a personal obligation, assign-
ment of the person for debt, slavery for debt : se
nexu obligare. — Fig., a linking,' interweaving:
causarum latentium, Cu.
ni, adv. and conj. [2 NA-]. I. Adv., not. — Only
in the phrase, quid ni? (often quidni ? always with
subj. or ellipt. ), why not f of course : Ch. hem,
Clinia haec fieri videbat ? Ate. quid ni ? T. : quid
ni iste neget ? — II. Cor\j., in clauses of proliibition
or negative purpose, not, that not: monent . . . ni
teneant curses, Y. — As a conditional nc^atWc, jf
not, unless, but that, but: mirum ni domist, a.:
Digitized by V^OOQIC
nlcatarlam
686
NUfw
moriar ni puto, etc.: Ni frustra augarium vani
docuere pareDtes, V. : ni fallor (parenthet.), 0. :
quid ploras, pater? Mirum ni cantem; condem-
natus sura, tlrange I donH sing^ Nov. ap. C. : ni
festinem, were I not in hcute^ V. : nee Boi detrec-
tassent pugnam, ni fama . . animos fregisset, L.
— E 8 p., in covenants, stipulations, and tlireats :
cum is sponsionein fecisset ni vir bonus esset,
gave bands to prove his good char<icter : tuni illud
quod dicitur sive, nive, inrident, i. e. the for im of
pleading.
Dioeteritim, I, n., = vunir^piov, a prize of
victory^ lu.
nidor, oris, m., a vapor^ steam, smelly fume
(from something burned): galbaneus, Y. : in ni-
dore Toluptas, H. : ganearum : foedus ex adusta
plamft, L. : culinae, lu.
niduliiB, I, m. dim. [nidus], a little nest.
nidus, 1, m., a nest: effingere et constituere
nidos : tigiils nidum suspendit hirundo, Y. : facere,
0. : Maiores pinnas nido extendisse, i. e. rise^i
above on^s birth, H. : nidi loquaces, i. e. broods,
Y. — Plur.y of one nest, lu, — A nest, dwelling,
house, home . tu nidum servas, H. : dulcls reviseie
nidos, cells (of bees), Y.
niger, gra, grura, adj, with (poet.) comp. nigrior
and sup nigerrimus [1 NEC-], bl<ick, sable, dark,
dusky: quae alba sint, quae nigra, dicere: hede-
rae, V. : Silvae, ^Zoomy, H. : lucus, 0. : caelum pice
nigrius, 0. : nigerrimus Auster, gloomy, Y. : nigros
eflferre maritos, i. e. kill hg poison, lu. — With ace:
(avis) nigra pedes, 0. — P r o v. : Candida de iiigris
facere, 0. : nigrum in Candida vertere, make black
white, lu. — F i g., gloomy, unlucky, ill-omened:
huncine solem Tam nigrum surrexe mihi ? H. :
ignes, i. e. funeral, H. : hora, of death, Tb. — Black,
&d, wicked: nee minus niger, quam Phormio, a
blackleg : delectatus sale nigro, maliciouSy H.
nigrans, antis, adj. [P. of nigro, frova niger],
black, dark, dusky : alae, 0. : aegis, i. e. gathering
clouds, Y. : nigrantes terga iuvenci, Y.
nigresco, — , ere, inch, [niger], to become black,
grow dark: tenebiis nigrescunt omnia circum,
Y. : Corpore, 0.
nigror, oris, m. [niger], blackness : noctis, Pac
ap. C.
nihil, or ( poet) nil, n. inded. [ne+hilum],
nothing: nihil est agri cultur& melius: nihil ad
celeritatem sibi reliqui fecerunt, i. e. exerted them-
selves to the utmost, Cs. : sui nihil deperdere, of
what they had, Cs. : nil sanguinis, no drop of
blood, 0.: nil sui, nothing proper, 0.: tecum nil
rei nobis est, we have nothing to do with you, T. :
nihil exspectatione vestrS dignum dico: victor,
quo nihil erat moderatius : sin mecum in hac pro.
lusione nihil fueris, of no account : nihil hominis
ease, a worthless fellow. — P r o v. : Nil nimia, L e.
donU be extravagant, T. — Ace. adverb., fiottUtUlf
in no respect, not a whit : nihil se e& re oommo-
veri, Cs. : coniectur& nihil opus est : nihil ad ple-
bis causam inclinati, L. : Nil nostri miserere? Y. :
niliil sane, nisi, etc., for no reason, but, etc. : nil
ad me uttinet, T. : nihil ad Persium, in comparison
with. — In phrases : nihil agis dolor ! you effect noth-
ing: misere cupis abiro ; sed nil ngis, no, you donH I
H. : nihil non ad rationem dirigebat, everything:
nihil non adroget armis, H. : non nihil est profec*
tum, somewhat: baud nihil, T. : nihil quidquam
egregium adsequi, notAtn^ at all: nihil unum in-
sigiie, L. : Tu, quantus quantu's, nil nisi sapientia
es, are nothing but wisdom, T. : amare nihil aliud
est, nisi diligere, etc: nihil aliud nisi de boste
cogitare, on/y ; nihil tibi deest praeter voluntatem,
nothing except : nihil praeterquam, only, exclusive-
ly, L. : nihil aliud quam prendere prohibito, L. :
nihil aliud quam in popuiationibus res fuit, L. :
nihil praetermisi . . . quin Pompeium a Caesaris
coniunctione avocarem, I have omitted nothing that
might separate: nihil moror, quo minus decern vi-
ratu abeam, L. : nihil est, quod adventum nostrum
extimescas, yon have no cause to fear : nihil est,
cur adveiitibus te offerre gestias : nihil excogitem,
quam ob rem necesse sit? etc. : nihil fuit in Ca-
tulis, ut putares, etc : Die aliquid dignum promis-
sis ; incipe — nil efit, to no purpose, H. : nihil est,
quod pocula laudes, in vain, Y. : cadit in virum
bonum mentiri ? nihil profecto minus, by no means.
nihil-dom, n. inded., nothing as yet, C. L.
nihilo-minuB (nild-) or nihilo minus, adv.,
none the less, just as much: amicus, T. — No less,
nevertheless : minus dolendum fuit, sed poenien-
dum certe nihilo minus: nilo minus ego hoc faciam
tamen, yet none the less, T. : nihilo minus tamen
agi posse, etc., Cs.
nihllnm or (poet) nilam, I, n. [ne+hilum],
not a shred, nothing : ex nihilo oriri, aut in nihi-
lum occidere: venire ad nihilum : quos pro nihilo
putavit : Quoi minus nilo est, quod, etc., less than
nothing, T. : istuc nihili pendere, of no account, T. :
Non hoc de nilost, quod, etc., ^or nothing, i. e.
without cause, T. : de nihilo conripi, L. : nihilo
benevolentior, not a whit: nihilo setius, Cs. : ego
isti nilo sum aliter ac fui, no otherwise, T. : Nihilo
deterius ius, H. — Ace adverb. : nihilum metuenda
timere, H.
nil, see nihil.
NiliacnSk adj., of the Nile, Egyptian, lu.
iniigena. ae, m. and /. [Nilus+GEN-], bom
on the Nile, Egyptian: dei, V.
Nilus, I, m., = NiTXoc, Ihe Nile, the river of
Egypt, C, Y., H., 0., lu.— ^ canal, aqueduct: pi-
scina et Nilus,
Digitized by
Google
nimbifer
687
nitesco
nimbifer, fera, ferura» adj. [nimbus +1 FER-],
Btorm-bringiiig^ ttormy : tuibo, 0. : ignis, 0.
xiimboBua, adj. [nimbus], stormy, rainy: fluctu
Orion, V. : ventus, 0. : ver, lu.
XlimbUB, I, m. [NEB-], a rain - storm^ pouring
rain^ thick sfunoer: terrere animos nimbis: den-
sus, L. : ex omni nimbos demittere caelo, 0. : toto
Bonuerunt aethere nimbi, alorm-windBy V. — A black
rain-cUntd^ thunder - cloud : nimbflm nigror, Puc.
ap. C. : involvere diem nimbi, V. — A cloudy nim-
bus, cloudy splendor (around a god) : nimbo sue-
cincta, V. — A child, niase^ throng : Respiciunt in
nimbo volitare favilluro, V. : fulvae harenae, V. :
glandis, L. — Fig., a storm, tempest, calamity:
bunc nimbum transisse laetor.
nimio, adv. [abl. n. of nimius], by far, excessive-
ly.— With plus, far more, excessively, utterly: dole-
re plus nimio, H. : niinio plus quam velim, L.
Di-minun, culv., mthoiU doubt, doubtless, indis-
putcMy, certainly, surely, truly: ni mirum hisce
homines frigent, T. : non parva res, sed nimirum
omnium maxima: nimirum hie ilia Gharybdis,
etc., V. : Cui placet alterius, sua nimirum est odio
sors, of course, H. — Ironically, doubtless, to be sure^
forsooth: aperienda nimirum nocte ianua fuit, L.:
iJni nimirum tibi recte semper erunt re.«i, H.
nlmiw, adv. [ne + 1 MA-], beyond measure, too
much^ overmuch, excessively, too : Vemens es nimis,
T. : nee nimis yalde nee nimis saepe : longo satiate
ludo, H. : nimis insidiarum : Haec loca lucis ha-
bent nimis, 0. — Beyond measure, exceedingly, great-
ly: fundam tibi nunc nimis vellem dari, T. —
Prov. : neqtiid nimis, moderation in all things, T.
— Willi a negative, not much, not very much, not
especially, not very: me quidem non nimis, sed eos
admodum delectarunt: praesidium non nimis fir-
mum, Cs. : hand nimis amplum, L.
nimium, adv. [nimius], too much, too: nimium
facere sumptum, T. : impii cives, nimium multi:
nimium no crede colori, V. ; neglegens : necesse,
V. : o nimium nimiumque oblite tuorum, 0. —
Very much, greatly, exceedingly: nimium vellem,
T. : fortunati Agricolae ! V. : illud non nimium
probo, not particularly. — In the phrase, nimium
quantum, as mw^ as can be, very much indeed,
never so much: dififert inter honestum et turpe
nimium quantum.
*%4tifi4Ti« adj. [nimis], beyond measure, excessive^
too great, too much: vestitu nimio indulges, T. :
nimia pertinacta, Cs. : aquae, a deluge, 0. : nimia
caede atque cupidine ferri, excessive eagerness for
carnage, V. : nimius mero, intemperate, H. : nimius
animi, L. — As subst. n., too much, superabundance,
excess: Nimium boni est, cui nihil est mali, he has
too good fortune, Enn. ap. C. : nimium feritatis in
illo est. O. — Too migJtty, too powerful: legio lega-
tis uiiiiia ac fortMidolosa erat, Ta.
ningit (-guit), — (ere), impers. [NIGV-], it
snows, V.
nisi, conj. [1 ne + si], tfnot, unless: nomen iu-
dicum amittemus, nisi uic ex ipsis causis iudicabi-
mus: nisi ego insauio, stulte omnia. — After an
interrogative or negative clause, except^ save only,
unless, but: ne quis enuntiaret, nisi quibus man-
datum esset, Cs. : nisi in bonis, amicitiam esse
non posse: quid est pietas, nisi voluntas grata in
parentes : nihil est quod festines, nisi ut valeas,
no reason but, etc. : non aliter reducturus, nisi,
etc., on no other condition, L. — Followed by si,
quod, or quia, except, unless, save only : nisi vero si
quis est qui, etc. : nisi si id ipsum exigis, 0. : cum
Patrone mihi omnia sunt communia, nisi quod
dissentio, etc., save that : at nesciebam id dicere
illam, nisi quia Correxit miles, T. — ironically, with
vero ov forte, unless perhaps : nisi forte vos consu-
lem iudicatis Antonium : vero existimatis demen-
tem Africanum fuisse, qui, etc. — But, only: Ch,
unde haec hie rescivit? De. nescio, Nisi me
dixisse nemini certo scio, T. : quid erat quod scire
voluerit ? nescio, nisi hoc video, etc. : non id mo-
destift ducis, nisi ad conciliandos animos Tarcnti-
norum fieri, L. : volo, T. : valde me delectant, nisi
quod me obruerunt, etc.
1. nisus, P. of nitor.
2. niaiis, — , abl. Q, m. [CNI-], a pressing upon,
pressure, push, striving, exertion, labor, effort : pe-
detentim et sedato nisu, tread: Insolitos docuere
nisQs, H. : Stat nisu inmotus eodem, in the same
posture, V. : uti nisus per saxa facilius foret, S. r
quae dubia nisu videbantur, S. : rt^piduB, flight, V.
nitednla, ae, /., a small mouse, dormouse, C. :
tenuis, H. (al. volpecula).
1. nitons, entis, adj. with comp, [P. of niteo],
shining, glittering, brilliant, bright: capilli malo-
bathro, H. : oculi, V. : arma, L. — Fine, in good
condition, handsome, blooming, sleek : taurus, V. :
culta, V. : Tyrio nitentior ostro Flos oritur, 0. —
Fig., illustrious: recenti gloria nitens, L. — Of
style, brilliant, elegant : oratio.
2. nitons, entis, P. of nitor.
niteo, ul, — , ere, to shine, look bright, glitter,
glisten: unguentis: diversi niteantcum millecolo-
res, 0. : nitet herba lapillis, H. — To be sleek, be in
good condition, look bright, bloom, thrive: unde sic
nites? Ph.: quanto parcius vos nituistis, ut, etc ,
i. e. have you suffered want, fl. : miseri quibus In-
tentata nites ! who are charmed by you, H. : vecti-
gal in pace niteat, flourishes. — Plur, ti. as subst.
aetas Defodiet condetque nitentia, all that flour-
ishes, H. — F i g., to shine, be brilliant, look beauti-
ful: res eius gestae gloria niterent: ubi plum
nitent in carmine, H.
niteaoo^ — , — , ere, inch, [niteo], to bfgin to
Digitized by V^OOQ IC
nitidus
538
noceua
thine^ thine forik, glitter : iuventas umeros oleo
perfusa nitcscit, V. : quae Desperat tractata nite-
Bcere posse, deajpairs of treating effeetivdy^ H.
nitidus, adj. with cofnp. and tup, [ cf . niteo ],
thining^ glittering^ bright^ potished^ dear : nitidus
iuventa (of the serpent that has shed its li&in),
y. : aries nitidissimus auro, 0. : pisces, with
gleaming tcalet^ 0. : ocelli, lu. — Of animals, tUek^
ptumpy in good condition^ weU-favored, blooming:
lumenta, N. : quos pexo capillo nitidos videtis :
ex nitido fit rusticus, H. : vacca, 0. : campi niti-
dissimi : nitidissimus annus, rieA, 0. — ^F i g., eulti-
9cUed, polislied, refined : verba nitidiora : bilares
nltidique vocantur, lu.
1. nitor, tilxus ( usu. in lit sense ) and nisus
fusu. fig.), T, dep. [ONI-], to bear vpon^ prett upon,
lean, support on^f : niti modo ac statim conci-
dere, ttrive to rise, S. : stirpibus suis niti : mulier-
cul& nixus : hastft, V. : nixus baculo, 0.: oothumo,
ttrutj H. : nixi geuibus, on their kneet, L. : nixus
in hastam, V. : humi nitens, V. — To make way,
prett forward J advance, mounty climb, fiy : serpen-
tes, simul ac primum niti possunt: nituntur gra-
dibus, V. : ad sidera, V. : in adre, 0. : in adversum,
0. : niti corpoiibus, ttruggle, S. — To ttrain in giv-
ing birth, bring forth : nitor, am in labor, 0. —
Fig., to ttrive, put forth exertion, make an effort,
labor, endeavor: virtute et patientia nitebantur,
Os. : tantum, quantum potest, quisque nitatur:
pro libertat-e summft ope niti, S. : ad sollioitandas
ciyitates, Os. : ne gravius in eum oonsuleretur, S. :
maxime, ut, etc., N. : suroma vi Cirtam inrumpere
nititur, S. : patriara recuperare, N.: vestigia po-
nere, 0.: ad inmortalitatem : in vetitum, 0. — 7b
contend, insist : nitarour igitur nihil posse percipi.
— To rett, rdy, depend upon: coniectura in qua
nititur divinatio: cuius in vit& nitebatur salus
civitatis : qu& (auctoritate) apud exteras nationes,
Cs. : rebus iudicatis : quo confugies ? ubi nitere ?
2. nitor, oris, m. [cf. niteo], brightnest, splen-
dor, lustre, theen : diumus, the daylight, 0. : argenti
et auri, O.—Sleeknest, plumpnett, good lookt, beauty,
neatnett, degance : corporis, T. : Glycerae, H. : nul-
lus in cute, lu. : corporum, L. : habitus, lu. — Fig.,
of style, elegance, grace: orationis: domesticus
eloquii, O.—Of character, dignity, excellence : gene-
ris, 0.
nitmm, I, n., ^ virpov, native soda, natron :
Semina nitro perfundere, V. — Soap, Gael. ap. C.
nivalis, e, adj. [ nix 1, of snow, snowy, snow- :
dies, L. : vertex, covered with snow, V. : Hebnis
nivati compede vinctus, H. — Snow - like, tnowy :
equi candore nivali, V.
1. nl-ye, see ni. 2. nive, abl. of nix.
nlveus, adj. [nix 1, of snow, snowy, tnow- :
aggeres, T. — Snow-white, snowy : lac, V. : Briseis
niveo colore, H. : dens, 0. : Quiritea, in white togas,
lu. •
nlvdsos, odH. [nix], fuU of snow^ ss^owgt
hieras, L. : Scythia, 0.
nix, nivis, /. [NIGV-], snow : nigra : Liger ex
nivibus creverat, Cs. : miles nivibus obrutus, L. :
duratae solo nives, H. : Alpinas nives vides, V. :
capitis nives, hoary hair, H. : nives, i. e. a cM di-
mate, Pr.
nixor, — , &rl, dm. intens. [1 nitor], to lean vpofi,
strive, endeavor : Nixans nodis (serpens), V.
1. nixus, P, of 1 nitor. — Plur. as subst. : Nixl,
m., three guardian deities of women in labor, 0.
2. (nixus, —\ m. [GNI-], paint, throet, travaii
(only abl. sing, and plur,): fet&s nixibus edunt,
V.,0.
no, avi, — , are [1 NA-], to swim, fioat : nat
lupus, 0. : piger ad nandum, 0. : ars nandi, 0. —
P r o V. : nare sine cortice, I e. to do without a
guardian, H. : per aestatem liquidam, i. e.fiy, V. :
cymba, i. e. sail, V., Gt. : undae nantes, Gt.
nobilis, e, ac^. with comp. and sup. fGNA-l,
that is known, weU-knowti, famous, notea, cdebratea,
renowned: f rater eius, T. : rhetor: oppidum: in
philosophia : famft, Gs. : nobilior vir factis quam
genere, L. : Gorinthus aere, 0. : propter alqd, lu. :
(puer) superare pugnis, H. : e rectis fundere gaesa
rotis, Pr, — Notorious: sumptuosa, nobilis, T. : tau-
rus. — High-bom, of nohle birth, nobis (usu. of
families from which the high ofiBoes of state had
been filled) : homines (opp. novi homines) : nobili
genere nati : Garthaginiensis, L. — Noble, excellent,
superior, splendid : tres nobilissimi fundi: equae,
0. : nihil erat eA picturft nobili us.
nobilitas, fttis, /. [nobilis], celebrity, fame, re-
nown : nobilitatem despioere : repentini, L. : earn
nobilitate praecurrere, K. — Sigh birth, noble ori-
gin, nobility: sua : nobilitate sui municipi facile
primus. — The nobility, noblet, aristocracy: nobUi-
tatis fautor : omnis noster nobilitas interiit, Cs. :
nobilitas rem p. desenierat, L. : superbia commune
nobilitatis malum, S. — Nobleness, excellence, superi-
ority : florere nobilitate dlscipulomm : eloquio
tantum nobilitatis inest, 0. : nobilitas sola est vir^
tus, lu. : nobilitate ingenit&, Ta.
ndbilito, ftvT, fttus, ftre [nobilis], to make
known, render famous, make renowned: diaoiplini
militari nobilitatus est, N. : post mortem nobili-
tari : famam, \u : Lacinia templo nobilitata deae,
0. — To render notorious: stultum adulesoento-
lum Flagitiis, T. : alcuius nobilitata crudelitas.
nobis, nobisoum, see ego.
nocens, entis (gen. plur. nocentQm, 0.
with comp. and sup. [P. of noceo], hurtful, i
fid, pernicious, baneful, injurious: a pestiferis et
nocentibus refugere : taxi, V. : boletus, lo. : edit
Digitized by V^OOQ IC
noceo
589
cioutit alliam nocentius, H. : ne noceutiores vos
fadat, Ta. — OviUy^ wicked^ culpable^ criminal: no-
eeni et nefarius: homiDes nooentiBsimi : nocen-
tissima Tictoria. — Plur. m. as subst. : ne innocentes
pro Docentibus poenas pendant^ Gs.
nooed, cul, citQnis, 9re [1 NEC-], to do harm^
inflict injury^ hurt : declinare ea, quae nocitura
videantur : nihil nocet, does no harm : si grando
cuipiam nocuit : nihil iis nocituros hoates, Cs. :
quid nocere possunt, quibus, etc, what hann can
they dof'. ob eam rem noxam nocuerunt, have
been guilty of a crime^ L. (old form.) : quid nocet
haec ? lu. : ut . . . cum militum detrimento noce-
retur, Oh. : ne quid ei per filium noceretur : mihi
nihil ab istis nooeri potest : ipsi nihil nocitum in,
no harm will be/all, Cs. : verum nocet esse soro-
rem, i. e. it i» an clstacle^ 0. : Turba nocet iactis
(telis), hinderSy 0.
nooiTUS, adj. [1 NEC-], hurtful^ injurunUy noxr
ioM, Ph.
nootifer, ert, m. [nox+1 FER-], the evening-
ttar, Ct
nootilnoa, ae,/. [noz+LVC-], that thinea by
night; hence, the moon : crescens face, U.
nootlTagns, adj. [nox+VAG-], night-wander-
ing, that wanders by night : currus, V.
nootu, adv. fold abl. of *noctus, for nox], in
the uight, at nighty by nighty T. ; opp. interdiu, Cs.,
C, S.. H.. lu.
nootua, ae,/. [nox], a night-owl, owl, V., Pr.
nootuabunduB, a^j. [* noctuor, from nox], in
the night-time, by night : ad me venit tabellarius.
nootomuB, adj, [nox], of night, by night, noc-
turnal : labores : horae : tempus, Cs. : merum,
H. : bella, V. : consilia, S. : fur : lupus gregibus
nocturnu.^ obambulat, by night, V. : qui nocturnus
sacra divQm legerit, H.
nocuuB, adj. [I NEC-], hurtful, injurious, 0.
nodo, &vi, &tu9, are [nodus], to furnish with
knots, tie in a knot: crines nodantur in aurura,
y. : col him laqueo nodatus, i. e. enchained, 0.
noddsuB, adj. [nodus], full of knots, knotty •
stipes, O. : lina, nets, 0. : vitis, lu. : cheragra, H. :
Cicuta, i. e. versed in legal intricacies, H.
nodus, I, m. [see HED-], a knot : nodus vin-
culuinqne: Necte tribus nodis temos colores, V. :
Cucum Conripit in nodum complexus, clasping
him as ifi a knot, V. : nodos manu diducere, 0. :
crinem nodo substringere, Ta. : crura sine nodis,
Cs. : bnculum sine nodo, L. : telum solidum no-
dis, V. : nodoque sinQs conlecta fluentes, V. —
Pro V. : nodum in soirpo quaeris, look for a knot
m a bulrwth, i. e. make difficulties, T. — In a plant,
a joint, eye : in ipso Fit nodo sinus, V. — A xtar
tfi ths comtelUUion Pisces^ 0. — ^F i g., a band^ bond -
bis igitur singulis versibus quasi nodi apparent
continuationis : amiciliae. — A bond, obligation :
imponere nodos (i. e. ius iurandum), 0. — A knotty
point, difficulty, impediment : dum hie nodus ex-
pediatur : huius erroris, L. : nisi dignus vindioe
nodus Intersit, crisis, II. : Abas pugoae nodusque
moraque, V. : iuris, lu.
noexiiim, adv. [old for non], not, Enn. ap. C.
n51o, nolul, — , nolle [ne+volol to wish . . . fiot,
will . . . not, not to wish, to be unwilling : (mulieres)
Nolunt, ubi velis ; ubi nolis, cupiunt ultro, T. :
etiam si nolint : pluribus praesentibus eas res
iactari nolebat, Cs. : noUet carmine quemquam
Describi, H. : nolo vincat : nollem dixissem : nolo
plura : nolo ego istam in te modestiam, L. — /m-
per., with an inf.: noli putare, do not believe:
nolite, indices, existimare, etc. : noli rexare, lu. :
nolite velle (pleonast.). — Followed by a negative,
which continues the negation : nolui deesse ne
tacitae quidem flagitioni tuae: nolle successum,
non patribus, non consulibus, L. — In the phrase,
nollem factum, / am sorry for it, T. — E 1 1 i p t. :
nollem (sc. factum), T. : sed nolo pluribus (sc.
verbis rem exsequi), L. : videbis, si erit, quod no-
lim, arcessendus, ne, etc., and may heaven forbid
it. — With a negative, to be willing, have no objec-
tion: cum se non nolle dixisset. — To wish ill, be
adverse : cui qui nolunt, iidem, etc.
Nomas, adis, m., :=vofidQ. — Prop., a herds-
man, nomad; hence, a Numidian: Nomas ver-
suta, a Numidian fortune-teller, Pr. : Nomad um
tyranni, V.
nomen, inis, n. [GNA*], a means of knowing,
name, appellation : qui haec rebus nomina posue-
runt: ludi, Pythia perdomitae serpentis nomine
dicti, 0. : eique morbo nomen est avaritia : cani-
bus pigris . . . Nomen erit pardus, tigris, leo, lu. :
puero ab inopift nomen Egerio est inditum, L. :
Aeneadasque meo nomen de nomine fingo, Y. :
Nomine quemque vocans, by name, V. : nomina
dare, eidist, L. : ab re nomen habet (terra), is
named for, L. : turris quae nomen ab insula acce-
pit ( i. e. norainatur), Cs. : qui litteras exitiall$t
Demetrio sub nomine Flaminini adtulerant, in
the name of L. : me imperatoris nomine appelln-
re, hail me imperator, C». : infaustum interhiit
Allia nomen, V. : Et diversa trahunt unum duo
nomina pectus, i. e. mother and sister, O. — A gen-
tile name (the middle name of a Roman freeman) :
apud illos Fabrorum nomen est amplissimum ; cf.
tamquam habeas tria nomina, i. e. €U if you were
a Roman, lu. — In law: nomen alicuius deferre,
to bring an accusation against, accuse : nomen hu-
ius de parricidio deferre : nomen recipere, to en-
tertain an accusation: si quis Sthenium reum fa-
cere vellet, seseeiua nomen recepturum. — Meton^
a bond^ note^ demand^ claim^ debt . tibi certis do-
Digitized by V^OOQ IC
nomeuclator
540
Nouae
minibus pecuniam debere, on good bonds: falsum
perscribere nomen ? : nomina sua exigere, collect
one^s debts : in socios nomina transcriberc, aitbsli'
tnte tlte names o/socii as debtors^ L. : Qui venit ad
diibium grandi cum codice nomen, to sue for a
doubtful debt^ lu. : nomina se facturumf qua ego
vellem die, create a written obligation by a book-
entry. — A debtor : hoc sum adsecutus, ut bonum
nomen existimer, i. e. a good payer. — With a gen-
tile adj.y a dominion^ nation^ power ^ army : gens
iiifestissuma nomiui Romano, S.: concitatis sociis
et nomine Latino: Volscum nomen prope dele-
tum est, L. — Poet., of one person : Silvius, Alba-
num nomen, tua proles, V. — Fig., name^fame^
repute^ reputation^ renown: huius maius nomen
fuit: magnum in oratoribus nomen habere: qui
nomini ofiBcient meo, L.: Multi Lydia nominis,
H. : sine nomine plebs, inglorious^ V. — P o e t., of
things : Nee Baccho genus aut pomis sua nomina
serFat, V. — A title^ pretext^ pretence^ color^ excuse^
account^ sake^ reason^ authority^ behalf: alio nomi-
ne abstulisse: legis agrariae simultatione atque
nomine : haec a te peto amieitiae nostrae nomine :
eo nomine, on that account: Quocumque nomine,
for whatsoever purpose^ H. : tuo nomine gratula-
bantur, on your account: Antonio tuo nomine
gratias egi, on your behalf: quem tibi suo nomi-
ne commendo,/or his ovon sake: aetatis nomine
* filia * dixit, on account of 0. : accepta ex aerario
pecunia tuo nomine, on your responsibility : aes
alienum meis nominibus solvere, contracted by me,
S. — A name (opp. to reality) : me nomen habere
duarum legionum exilium (opp. exercitum habere
tantum): magia nomen ad praesidium quam vi-
res adferre, L. : sunt nomina ducum, L. : Nomen
amicitia est, nomen inane fides, 0.
ndmenclator, oris, m. [nomen + 1 OAL-], one
who calls by name^ a monitor (a slave who prompts
his master with names).
ndminatiixi, adv. [nomino], by name^ expressly^
especially^ particularly, one by one, in detail : non
nominatim, sed generatim : nobilissimum quern-
que evocare, Cs.
ndminatid, onis,/. [nomino], a naming, desig-
nation, nomination : eum me& nominatione coop-
tabo : nominatio in locum eius (pontificis) non est
facta, L. : consulum, Ta.
nominatOB, adj. [ P, of nomino 1 famed, re-
nowned, celebrated: Attalica tota Sicili&.
nomino, &vl, &tus, are [nomen], to call by
name, name, give a name to : tua te Thisbe Nomi-
nat, 0. : amor ex quo amicitia est nominata, takes
its name: L. Sulla, iquem honoris causft nomino,
mention xoith respect: (urbem) e suo nomine Ro-
mam iussit non^nari : Mithridatem deum. — To
render famous, inyake renowned, celebrate: praedi-
cari de se ac notninari volunt — To name for of-
fice, designate, nominate : interregem, L. : me ao-
gurem. — 7b talk of, call attention to, urge: mihi
raansuetudinem, S. — To name, mention, report,
accuse, arraign : nominari apud dictatorem, L. :
inter coniurutos me, accuses as a conspirator, Cu.
nomiama (nam-), atis, n., z=v6fii<Tfia, a piece
of money, coin : regale, H.
non, adv. [for old noenum,ne+oenum (unum)],
not, by 9io m^nt, not at all : hocine agis an non ?
T. : non erat abundans, non inops tamen : non
est ita, indices, non est profecto. — Before a nega-
tive, forming a weak affirmative: quod tamen
fortasse non nollem, si, etc., might not object to. —
After a negative, forming a strong affirmative :
nihil non ad rationem dirigebat, everything. —
Followed by ne . . . quidem, or nee . . . nee, con-
tinuing the negation : non fugio ne hos quidem
mores : non possum reliqua nee oogitare nee scri-
bere. — After a negative, repeating the negation
with emphasis : ut nemo, non lingua, non raanu,
promptior' haberetur, L. — Reversing a quality or
thought, by no means, not at all, the reverse of,
far from: non inimici mihi, Cu. : homo non ap-
tissimus ad iocandum : non digna ferens (i. e.
indigna^, V. : non Invitus, gladly, H. : veri non
dissimulator amoris, 0. — With quod or quo, not
that, not as ift non quod sola oment, sed quod
excellant: non quo sit servulus unus, idem quod
faniilia, verum quia, etc. — With ntn, only : Non
nisi vicinas tutus ararit aquas, 0. — With vero,
truly not : non vero tam isti quam tu ipse, nuga-
tor. — With modo or solum, followed by sed or
verum, not only . . . bfU also .* ut non roodo a
mente non deserar, sed id ipsum doleam, me, etc.,
not only , . . not, but, etc. : tu id non modo non
prohibebas, verum etiam approbabas : adsentatio,
quae non modo amico, sed ne libero quidem digna
est. — With ita or tam, not so very, not particu-
larly: simulacra non ita antiqua: non ita diu. —
With fere, scarcely, hardly : non fere quisquaoL
— With si, not even if: iniussu tuo nuroquam
pugnaverim, non si certam victoriam videam, L. :
non si Opimium defendisti, idcirco, etc. — Much
less .' vix mehcrcule servis hoc eum suis, non to-
bis probaturum arbitrarer. — In a question expect-
ing an affirmative answer: quid haec amentia
significat? non vim? non scelus? non latroci-
nium ? — In commands and wishes, for ne (poet) :
non sint sine lege capilli, 0. : Non Teucros agat
in Rutulos, v. : non sit, qui tollere curet, H. — In
an answer, no : aut etiam aut non respondere :
exhereditavitne (pater filium) ? Non.
nona, ae,/. see non us.
Nonaorinua or Ndnacrlna, adj., of Nona-
cris (a mountain of Arcadia); hence. Arcadian:
virgo, i. e. Calisto : Atalanta, 0.
Nonae, inim, /. [nonus], the Nones, ninth day
Digitized by V^OOQ IC
nonagesimus
541
nota
bt/iyre the ides (hence, of March, May, July, and
October, the seyenth, and of other months the
fifth) : o Nonae illae Decembres : Nonis Februa-
riis si Romae f uit : a. d. tertium Non. lanuar. si
agere ooepisset, January Zd: oonsequi postenim
diem Nonaruro Novembrium.
ndiiageaimaB, num. ord, [nonaginta], the nine-
tieih : quarto et nonagesimo anno.
nonagienB (-gieB), adv. [ nonaginta ], ninety
timee : nonagiens sestertium, ninety timet a hun-
dred thoueand eeetercee,
nonaglntA, num., ninety: anni, C, Cs.
ndnanoa, acfj. [nona (legio)], of the ninth le-
gion : miles, Ta. — As evbet. m., a aokUer of the
ninth legion^ Ta.
non-dmn, adv.^ not yet : nondom armati con-
venerant, S. : nondum arces Pergameae steterant,
y. : si nondum socius, at non hostis.
ndngenti, ae, a, num,^ nine hundred: emere
HS nongentis milibus, Cs.
non-ne, adv, inierrog. — In a direct question,
notf (expecting an affirmative answer): nonne
intellegis ? : quid ? nonne sustulisti ? etc. : nonne
vobis haec oculis cemere yidemini? non ilium
. . . Tidetis ? nonne extreroam pati fortunam pa-
ratos proiecit ? nonne sibi clam . . . ? nonne, etc.,
Cs. — In an indirect question, if not^ whether not :
quaero a te, nonne putes, etc.
ii5n nemo, non nihil, see nSmd, nihil
non-nullus or n5n nullua» adj.^ aome^ eev-
eral: Non nullam nobis facit iniuriam, T. : esse
non nullo se Gaesaris beneficio adfectum, one and
anotherf Cs. : pars militum, a eoneideraUey Cs. : in
quo est tua culpa non nulla: amid, a few. — Plur.
m. as subet. (sc. roilites), eome^ eevercU^ Cs.
n5n - nnmquam or non nnmqoam, adv.,
tometimeSy a few timee : Cibum non numquam ca-
piet cum ei^ T. : nonnumquam interdiu, saepius
noctu, Cs.
ndnns, num. ord, [for novSnus, from novem],
the ninth: ad horam nonam praesto: accedes
opera agro nona Sabino, H. — As eubet. f ( sc.
hora), the ninth hour of the day (the third hour
before sunset; hence, £ngl. * noon*), dinner time:
post nonam venies, H.
nonus - decimus, num. ord, the nineteenth:
annus, Ta.
nonna, ae,/. [GNA-], a meaeure, standard: ad
istorum (Stoicorum) normam sapientes. — A rule,
pattern, precept : yitam ad certam rationis nor-
mam dirigere : iuris : loquendi, H.
Nortia, ae,/ [for ♦Ne-vorUa; ne+VEBT-],
on Etrveean goddess of Fortune^ L., lo.
noSy nostrum, see ego.
noacitOk — , — , ire,/r«^. [nosoo], to know,
reeognise : facie consulem, L. : noscitari ab omni-
bus, Ct. — To perceive, observe, L.
nOBCO, ndvl {2dpers. often ndsti, ndstis; subj.
ndrim, for nOverim ; plup, noraro, ndasem, for n6-
veram, nSvissem), ndtus, ere [GNA-], to get hwwU
edge of, become acquainted with, come to know,
leajrn, discern : nosce te . . . nosce animum tuum :
Id esse verum, quoivis facile est noscere, T. : deus,
quem mente noecimos : omnes philosophiae partes
turn facile noscuntur, cum, etc. : nee noscitur ulli,
by any one, 0. : noscere provinciam, nosci exerci-
tui, by the army, Ta. : lam nosoes, ventosa ferat
cui gloria fraudera, learn, V. — In perf stem, to
have become acquainted with, have teamed, know,
understand: Novi omnem rem, T. : plerisque no-
tus erat, atque eos noTcrat, S. : qui non leges, non
iura noritis : si ego hos bene novi, hiow tnem well :
si tuos digitos novi : noris nos, you know me, I
think, H. : nee iungere tauros Aut oonponere opes
norant, v.: Hortos mercarier noram, H. — To ex-
amine, consider: ad res suas noscendas, L. — To
know, recognize: nosco crinis incanaque menta
Regis, v. : potesne ex his ut propriura quid no-
scere ? H. — 7b acknowledge, allow, admit : illam
partem excusationis : tuas causas.
noamet, see ego.
noater, stra, strum, pron. possess. [ nos ^, our,
our own, ours, of us: nostri mores : provincia, i. e.
of Rome, Cs. : exemplo maiorum nostrorum, L. :
Nostrapte culpa facimus, T. : qui de nostro om-
nium interitu cogitant : . quoi credas Nostram om-
nium vitam ? T. : amor noster ( i. e. nostrum ) :
conubia, with me, V. — Plur. n, as eubst. : Debemur
morti nos nostraque, we and all we have, H. — Of
us, one of ours, one of us, our friend, ours : Cice-
ronem nostrum quid tibi commendem ? : iropedi-
mentis castrisque nostri potiti sunt, i. e. our men,
Cs. : ut ait po^ta ille noster : hie noster, quem
principem ponimus, \.^he of whom we are speak-
ing: divi, quorum est potestas nostrorum hostium-
que, L. : subiectior in diem et horam Invidiae
noster, this friend, \. e. myself, H. — In address,
dear, good, my friend: o Syre noster, salve, quid
fit? T. — Convenient, favorable : nostra loca, L.
noatraa, atis, acfj. [noster], of our country,
native : verba nostratia : facetiae.
■1. noatri, gen, sing, and nom. plur. of noster.
2. nostri, noatnizn, gen. plur. of ego.
nota, ae, /. [ GNA- ], a means of recognition,
mark, sign, stamp, impression: epistulis notam
apponam cam, quae mihi tecum convenit: bar-
barus compunctus notis Tbraeciis, i. e. tattooed:
Qui notam daxit (vitulus), is marked, H. : notas
et nomina gentis inurunt (in vitulos), brand with,
V. : notam sine volnere fecit, bruise, 0. — Fhtr.,
Digitized by V^OOQ IC
notabilis
542
novaUs
ngmfieaivt marks^ written characters^ 8ign»: qui
sonos vocis litterarura notis terminavit, letters. —
A critical marky marainal note: notam apponere
ad malum vensum. — Plur.^ letters^ alphabetic writ-
ing (sc. littcrarum): Quosque legat versQs . . .
Qraudibus marmore caede notis, large Utters^ 0. :
foliisque uotas et nomina matidat, V. : Inspicit
acceptas hostis ab hoste notas, the letter^ 0. : loci,
quasi argumentorum notae, memoranda. — Of wine,
a brandy stamp^ kind^ quality: nota Falerni, H.:
hae notae sunt optimae, i. e. wines of these brands,
— A nodf beck^ sign : Innuet ; acceptas tu quoque
redde notas, 0. : Concussft manu dantem sibi nigna
▼idet, redditque notas, 0. — Fig., a marky mgn^
token : nutae ac vestigia suorum flagitiorum : in-
terspirationis enim, non defatigationis nostrae ne-
que librariorum notae, ngns (punctuation marks).
— A distinguishing mark^ characteristic^ note: cu-
iusque generis dicendi: inter conloquia insigni
nota deprendi, bt/ a marked peculiarity of dtateci^
L. : Signatum pracsente nota nomen, vnth the note
of the present time, H. : Fabella hominum discernit
notas, Ph. — Because of the mark against the name
of a degraded citizen on the censor's lists, a
censorial reproach^ Judgment of degradation ( see
censor): censoriae severitatis nota : censores sena-
tum sine ullius nota legem nt, not exchtding any
onCy L. — A mark of ignominy^ badge of infamy ^
reproach, disgrace : domesticae turpitudinis : homo
omnibus insignis notis turpitudinis : in amore tuo
cogor habere notam, i. e. am degradedy Pr. : nulla
tristi nota insignitus, reproachful surname^ L.
notabilis, e, adj. with comp. [noto], noteworthy,
eonspicHOui*, extraordinary, memorable^ notable: exi-
tus: via Lactea candore notabilis, 0.: cunctis, lu.
— Infamous, notorious : notabilior caedes, Ta.
( notabiliter ), adv. [notabilis], remarkably,
notably; only comp.: in tumultu notabiliua tur-
bantes, Ta.
notatio, dnis, /. [ noto ], a marking, noting :
tabellarura, i. e. with wax of different colors. — A
disgracing, degradation (by the censors) : ad nota-
tiones auctoritatemque censoriara. — A designation,
choice: iudicum. — Fig., a noticing, observing, ob-
servation : naturae : temporum, distinguishing. —
— Of a word, etymology,
notatUB, adj. with comp. and sup. [P. of noto],
marked, known, noted: homo omnium scelerum
maculis notatissimus.
noteaoo, u!, ere [ 1 notus ], to become known^
Ct, Pr., Ta.
■othOB, adj., = vd^oCf illegitimate^ bom out of
wedlock (of a known father) : Antiphaten . . . The-
bana de matre nothum Sarpedonis alti, V. — Of
animals, mixed^ mongrel, V. — False, counterfeit :
lumen, Ct
ndtio, onia, /. [GNA-], a becoming aequaintml,
examination, investigation^ inquiry : agri, sine po-
puli R. notione, addicentur : notionem eius differre :
pontificum. — Of the censors, a judgment upon char-
actcTy censure : censoria : ad censores notionem de
eo pertinere, L. — An idea^ conception, notion: re-
rum : deorum : alia buic verbo subiecta.
notitia, ae, /. [1 notus], a being known, celeb-
rity, note, fame : propter notitiam intromissi, N. :
plus notitiae quam fuit ante dedit, mttde me better
known than before, 0. : serae posteritatis, 0. —
Acquaifitance, familiarity : haec inter nos, T. :
nova mulieris: Notitiam vicinia fecit, 0.: feminae
notitiam habuisse, carnal knowledge, Gs. — A know-
ing, knowledge: antiquitatis : populi, L. — An idea,
conception, notion: dei : rerum, concepts.
not5, ftvT, fttus, &re [ nota ], to mark, designate
with a mark : tabellam cerft : ungue genas, 0. :
Et notat et delet, writes and ercues, 0. — F i g., to
signify, indietUe, denote: res nominibus novis : tem-
poris naturam notant : coniunz visa est . . . seque
indoluisse notatam, was pointed at, 0. — To mark,
note, single out, designate : oculis ad caedem alqm.
— To mark, observe: numerum in cadentibus gut-
tis notare possumus : cant&s avium : id caput no-
ta vi, et descriptum iibi misi : sidera, V. : ne ducem
circumire hostes notarent, L.: qualis foret aura
notare, 0. — To mark, brand, censure, reprimand:
non nuUos ignominift, Cs. : quos censores furti no-
mine notaverunt : luxuria Comeli communi male-
dicto notabatur : amor dignus notari, H. : notante
ludice, quo nosti, populo, H.
1. n5tua» acfj. with comp. and sup. [P, of nosoo],
known: mihi quidam, T. : res tam nota: haec,
quae nota sunt omnibus : latrones : tua nobilitas
hominibus litteratis est notior: nullus fuit civis
R. paulo notior, quin, etc, of any eminence, Cs. :
vita P. Sullae vobis notissima : (ulmus) Nota sedes
columbis, customary, H. : notis conpellat vocibus,
familiar accents, V. : verbura, in common use, H. :
Notum est, cur, etc., lu. : ut Aeneas iactetur . . .
Nota tibi, V. — Plur. m. as subst., acquaintances,
friends : omnes noti me deserunt, T. : hi suos
notos hospitesque quaerebant, Cs. : omnes Vicini
oderunt, noti, H. — Well knovm, famous : Lesbos,
H. : Notus in f ratres animi patemi, esteemed for,
H. — Plur. n. as subst., notorious facts : quem nota
et occulta fallebant, Ta. — Well known, of ill repute,
notorious: notissimi latronum duces : feritateLy-
caon, 0. : mulier : moechorum notissimus, lu.
2. Notus or Notoa» I, m., = N($roc, the south
wind, v., H., 0. : tendunt vela Noti, the winds, V.
novacula, ae,/ [novo], a sharp knife, raaor:
cotem novacula posse praecidi, C, L., Ph.
novalia, e, adj. \x\o^\i%\,ploughed anew, ploughed
for the first time. — As subsLf. (sc. terra), falUm
Digitized by V^OOQ IC
novatrix
648
land: tonsae novalea, V. — As tubnt. n. (sc. solum) :
vacuum, 0. : culta novalia, tiUed fiddtyW .^ lu.
novatriz; Icis, /. [novator], the who renewB^ a
renovator : rerum, 0.
novelluB, adj. dim. [novus], ycwng^ new: ar-
bor : vites, V. : novella haec Romanis oppida ado-
rn it, newly acqtUredy L. : f rena, neWy 0.
nOTom or VHU or IX, num.^ nine: novem
orbibua : milia passuum decern novem (i. e. unde-
viginti), Cs. : ix solis diebus : viiii tribOs.
NoTember, bris, bre, adj. [ novem ], of nine^
ninth : bene mensis, the ninth ( later eleventh )
month of the year. — 0/ November: ante diem xii
Kal. Novembris : Nonae.
Bovendlalia, e, ac(j. [ novem + dies], of nine
dayty that lasts nine days^ a nine -days' festival
(after a prodigy of ill omen) : sacrum, L. : feriae.
— Of nine days (of a festival for the dead, held
on the ninth day after a funeral) : oena, Ta. : pul-
veres, i. e. not yet cold^ H.
NoTen8ilea» ium, m. [ novem +SED-], newly
settled: divi, newly introduced, L. (old prayer).
nOTOni, ae, a, num, distr. [novem], nine each,
nine: virgines ter novenae, L. : Terga bodra, 0.
noveroa, ae, /. [ 1 NV- ], a step-mother, step-
dame : noverca filii : iuiusta, V. : Quid ut noverca
roe intueris ? i. e. askance, H.
nOTOroalla, e, a<fj. [noverca], of a step-mother :
novercali sedes praelata Laviuo, named for his step-
mother, lu. — Step-motherly, malevolent : odia, Ta. :
stimuli, Ta.
no^if perf of nosco.
novioiOB, adj, [novusj, new in kind, new : de
grege noviciorum, newly enslaved: puellae, T. — In
the lower world, a new comer, novice, lu.
noviens (-lea), num, adv. [novem], nine times:
Styx interf usa, V. : Ter noviens, 0.
noviaaixne, adv. sup. [novissimus], very recent-
ly, of late: novissime, memorift nostr&, S.
novlBBimaa, adj., sup. of novus.
novltaa, fttis, /. [novusl, newness, novelty : rei
novitas: regni,V. : grata, H.: dulcis, 0. : anni, i. e.
the spring, 0. — Hur.: uoVwute^, new acquaintances.
— Rareness, strangeness, unusualness: sceleris at-
que periculi, S. : pugnae, Cs. : decretorum : Adiuta
est novitas numine nostra dei, novel attempt, 0. :
in novitate fama antecedit, rumor anticipates an
unexpected event, Cs. — Newness of rank, low origin :
mea, C, S. : novitati invidere, i. e. an upstart.
noT5, ftvl, &tus, ftre [novus], to make new, re-
new, renovate : transtra, repair, V. : nulla prole
novare viros, 0. : animus defessus . . . risu novatur,
is refresh^: ardorem, L. : novat repetitum volnus,
repeats anew, 0. : agro non semel arato sed novate
et iterato, reploughed: digitis charta novata meis,
written over, 0. — To invent, coin : verbum aut
inusitatum aut novatum: Ignotum hoc aliis ipse
novavit opus, 0. — To change, alter: nihil novan-
dum in legibus: nomen faciemque, 0.: Fortuna
fidem mutata novavit, proved fickle, Y . : bis tua
fata novabis, experience change of fortune, 0. — In
public life, to make a change, effect a revolution:
novandi spes, of a revolution, S. : ne quid eo spa-
tio novaretur, S. : res, to effect a revolution, L. :
quonam modo in Graecis res novarentur. L.
novua, adj. [1 NV-], new, not old, young, fresh,
recent: civitates oondere novas: nobilitas, o. : ut
rursus novus de integro exsudetur labor, a new
task . . . all over again, L. : imperator, S. : novum
de integro proelinm, L. : banc ipsam novam (rem)
devoravit, his latest windfall: flores, new-^own,
H. : serpens, which has cast its old skin, 0. : caro,
fresh, lu. — Flur. m. as subst., the modems, our eon-
temporaries: Quae veteres factitarunt si faciant
novi, T. — Sing. n. as subst. : num quidnam esset
novi ? any news / — With tabemae, the new shops
(of money-changers in the Forum) : tabemae ar-
gentariae, quae nunc novae appellantur, arsere,
L. : sub novis (sc. tabemis) : Nova via, New street
(skirting the north-western slope of the Palatine
hill), L. — With tabulae, new account-books, a new
account (cancelling old debts) : quid enim exspeo-
tas ? bellum ? ... an tabulas novas ? i. e. an aholi-
tion of debts : polliceri tabulas novas, S. — With
homo, the first of a family to obtain a curule
office, one newly ennobled, an upstart, self-made
man : me hominem novum consulem fecistis : ho-
minibus novis honores mandare. — As subst. . Uic
novus Arpinas, ignobilis, lu. : pauci consules facti
sunt, novus ante me nemo : plebes novos extolle-
bat, men without ancestors, S. — With res, a new
thing, news, novelty, innovation, revolution: rem
ullam novam adlatam esse: Maelius novis rebus
studens, a revolution: cupidus rerum novarum,
Cs. : plebes novarum rerum cupida, S. : novarum
rerum avidi, S. — New, novel, strange, singular, un-
usual, unheard of: em nova res ortast, T. : genus
pugnae, Cs. : nova tibi haec sunt et inopinata ? :
Ignoti nova forma viri, V. : monstra, H. : nova
acies inaudita ante id tempus, L. — Sing. n. as
subst. : ne quid novi fiat. — New, unused, unaccus-
tomed, inexperienced: maritus, T. : Et rudis ad
partQs et nova miles eram, 0. : delictis hostium
novus, Ta. — Of order, only sup., latest, last, hinder-
most, extreme : novissimi histriones: novissimum
agmen, rear, Cs. : verba, parting, V. : cauda, i. e.
end, 0. — Flur, m. as subst., the rear, last line: no-
vissimis praesidio esse, Cs. : novisstmos adorti, Cs.
nox, noctis,/. [1 NEC-], night: umbra terrae
soli officiens noctem efficit : nocte et die concoqui,
in twenty-four hours: dinumerationes noctium ac
Digitized by V^OOQIC
noza
644
nndiis
dieniin : omni nocte dieque, lu. : prima nocte, at
n*ghtf<dly Cs. : de nocte, hy night : rnuMh de nocte,
late at night: multa nocte: ad multam noctem,
Gs. : intempesta nocte, 8. : noz proelium direroit,
S. : sub noctem naves solvit, Cs. : Conari noctls-
que et dies, T. : noctes et dies urgeri, night and
day: concubiS nocte: nee discernatur, interdiu
nocte, pugnent, by nighty L. : 0 noctes cenaeque
deura ! i. e. glorious late tuppers^ H. : omnis et in-
Ban& semita nocte sonat, a revelling by nighty Pr.
— A dream : pectore noctem Aocipit, V. — Death :
omnis una manet nox, H. : aeterna, V. — Darkness^
^beeurity^ gloom of tempest: quae quasi noctem
quandam rebus offunderet: imber Noctem hie-
memque f erens, V. — Blindness : Perpetua, 0. —
P e r 8 o n., ^Atf goddess of Nighty sister of BrebuSy
C, v., 0. — F i g., darkness^ confusion : in banc rei
p. noctem incidisse. — Mental darkness^ ignorance:
quantum mortalia pectora caecae Noctis habent,
0. — Obscurity^ unintelligibility : mei yeretLs ali-
quantum noctis habebunt, 0.
noxa, ae,/. [1 NEC-], hurt^ harm^ injury: quan-
doque homines noxam nocuerunt, L. (old form.) :
tristes pellere a foribus noxas, 0. : sine ullius nox&
urbis, L. — An injurious act^ fault, offence^ crime:
qui in e& noxa erant, L. : capitalis, L. : in aliquft
noxft conprehensi, Cs. : Unius ob noxam, V. : gra-
viorem noxam fateri, 0. — Punishment: noxam
merere, L. : non noxae eximitur Fabius, L. : quan-
tum noxae sit ubique repertum, 0.
nozla, ae, /. [noxius], hurt^ harm^ damage^ in-
jury: ad defendendam noxiam, T. : fides data,
baud futunim noxiae indicium, L. : sive ullius
eorum quos oderat noxia, L. — An injurious act^
faulty offence^ trespass : Hlc in noxiast, offends^ T. :
in minimis noxiis id primum quaeritur : desertori
noxiae fore, the blame would fall on^ L.
nozitis, adj, [noxa], hurtful^ harmful, injuri-
oiM, noxious : civis : tela, 0. : corpora, burcknsome,
y. — Ouilty^ culpable, criminal: nobilitas, 8. : qui
citati non adf uerant, noxios iudicavit, L. : corda,
0. : eodem crimine, L. : coniurationis, Ta.
nt&beoula, ae, /. dim. [ nubes ], a little doud:
f rontis tuae nubecula, gloomy expression,
nubes, is,/. [KEB-], a doud, mist, vapor: cae-
lum nocte atque nubibus obscuratum, 8. : aer con-
cretuB in nubis cogitur: atra nubes Condidit lu-
nam, H. : aestivis efFusus nubibus imber, V. — A
doud, thick multitude^ dense mass, swarm : locu-
Btarum tantae nubes, L. : levium telorum, L. : pe-
ditum equitumque, L. : hostem FactA nube pre-
munt, V. : (volucrum) nubem sonoram, lu. — F i g^
a doud: in illis rei p. caecis nubibus: nubis et
inania captat, phantoms, H. : deme supercilio nu-
bem, ^^oom, H. : fraudibuB obice nubem, a veilj H. :
b^thmder-doud.y.
nublfer, era, erura, ac(;. [nubes + 1 FER-], domd'
bearing : Apenninus, doud-eapped, 0. : KotUB, 0.
nubigena, ae [nubes -fGEN-], doud-bom, — Of
the Centaurs, V., 0.
nnbila, (drum), n. [plur. n. of nubilus], douds^
rain-clouds: Diespiter Igni oorusco nublla divi-
dens, H. : caput inter nubila condit, V. : nubila
disiecit, 0.
nnbilis, e, a^. [NEB-], marriageable: filia:
iam ptenis nubitis annis, V. : anni, 0.
nabilus, adj. [nubes], cloudy, overcast^ lowering^
doud-bringing : Auster, 0. — Aark, gloomy : Styx,
0. : via nubila tazo, 0. — F i g., gloomy, sad, mekm-
choly: toto nubila voltu, 0.: Nubila nascenti Beu
mihi Parca fuit, unpropitious, 0.
nnbo, n&psi, nQptum, ere [NEB-I, to veil oim-
sdf be married, marry, wed: in familiam : lectum
filiae nubenti straverat: apte, 0. : Tu nube atqne
tace, lu. : Mamilio filiam nuptum dat, L. : propin-
quas suas nuptum in alias civitates conlocaMe,
Cs. : Antipbila nubet mihi, T. : lugurthae filia
Boccho nupserat, 8. : oonsobrino suo : nube pari,
0. : cum illo nupta, T. : quocum esset nupta.
nudatuB, P. of nudo.
nndiuB, adv. [for nunc dies (est)], only in
phrases of time with an ordinal number: nudiuB
tertius, it is now the third day, i. e. day before yes-
terday : nudiuB tertius decimus, ttodve days ago.
nudo, &▼!, atus, &re [nudus], to make naked,
strt^), bare, lay bare, expose, uncover: inter civIs oor-
pore : superiore corporis parte nudat&, Cs. : bomi-
nem nudari ac deligari iubet : gladios, L. : telum
nudatum vaginft, N. : Tertia nudandas acceperat
area messis, i. e. to be threshed out, 0. : 8atyroB nu-
davit, exposed on the stage, H. — In war, to leave twi-
eovered, leave exposed^ expose, deprive: ab sinistra
parte nodatis castris, Cs. : latera sua, L. : neque
sibi nudanda litora existimabant, Cs. : praesidiis
nudatuB, 8. : terga f ug& nudant, V. — To strip,
spoil, plunder : spoliavit nudavitque omnia: nu-
datus opibus, L. : cornicula nudata colorlbus, H. :
nee nuder ab illis, 0. — F i g., to lay bare, expose:
evolutuB illis integumentis disBimulationis tuae
nudatusque. — To lay bare, make visible, expose,
betray^ disclose : defectionem, L. : Toluntates ho-
minum, L. : eius consilia adversus Romanos, L.:
ingenium res Adversae nndare solent, H. : CrudellB
aras traiectaque pectora, i. e. tdls the sacrilege, and
shows his pierced breast, V. — To deprive, strip: se
regno nudari : nudata omnibus rebus tribunicia
potestas, Cs. : quem praeceps alea nudat, impov-
erishes^ H.
nuduB, o^/m naked, bare, unclothed, stripped, w^
covered, exposed : Capillus passuB, nuduB pes, T. :
nudum (RoBcium) eicit domo: nuda pedero, 0.:
membra, V. : capite nudo, bareheaded, 8. : nudo
Digitized by V^OOQIC
niigae
645
numeratns
oorpore pugnare, without a ihuid^ Gs. : sere nudus,
without the toga, V. : nudum corpus ad hostis vor-
tere, hia defenedeu back^ S. : Gratia Nudis iuncta
Bororibus, in light attire, H. : silioe in nuda, barey
v.: Sedit humo nuda, 0.—8triped,tpoiled, vacant,
void, deprived, destitute, without : partem subselUo-
rum nudam atque inanem relinquere: urbs prae-
sidio : agris nuroinis, H. : Messana ab his rebus :
loca nuda gigneutium, S. : Arboris Othrys, 0. —
Without property, poor, needy, destitute, forlorn :
senecta, 0. : quis tam nudus, ut, etc., lu. : plane
nudus ac desertus : nil cupientium Kudus castra
peto, H. — Bare, mere, pure, simple, sole, alone, only :
nuda ista si ponas: operum nudum certaraen,
simply a rivalry in achievements, 0. — Simple, un-
adorned: Commentarii (Caesaris): dicendi faoul-
tas : nudis incompta capillis, 0. : Veritas, H.
nugae, arum,/. [C^fV-'i, Jests, idle speeches, tri-
fles: ista magnas nugas dixerit, T. : tantis delec-
totus nugis : Nescio quid meditans nugarum, H.
—Jesting, jokers, droU feUows : amicos habet me-
ras nugas : in comitatu nugarum.
nogator, Oris, m. [nugor], a jester, joker, bab-
bler, trifler, braggart, swaggerer: tu ipse, nugator :
alqm nugatorem appellare, L.
nugatdriua, adj. [nugator], trifling, worthless,
useless, futile: ad probandum res: alqd valde.
nugor, fttus, ftrl, dep. [nugae], to jest, trifle, play
the fool, talk nonsense: non inscite: positis nugari
Graeoia bellis Coepit, H. : cum illo, H.
nulltia» gen. nttlllus (m. nOlll, T., C; nflUius,
H.), dat. nflUl (m. nQll6, Ob. ; /. nflUae, Pr.), atfj.
[iie + ullus], not any, none, no: Semite nulla, Enn.
ap. C. : nufla videbatur aptior persona : elephanto
beiuarum nulla prudentior : nullo periculo perven-
*turi, safely, Gs.: nuUo discrimine, V. : nullius
earum rerura oonsuli iuB est, jurisdiction over none
of, etc., S. : nullum meum minimum dictum, not
the slightest word on my part : ( Alpes) null& dum
vift superatee, no road as yet, L.: equestris pugna
nulla admodum fuit, no fight at all, L,: nulla re
unft magis commendari, quara, etc., no single : nul-
la rerum suarum non relict&, every one, L. — As
subst. m. and /., no one, nobody: me, cum a vobis
discessero, nusquam aut nullum fore : consistendi
potestas erat nulli, Gs. : ego quidem nuUi vestrum
deero, L. : aut nullo aut quam paucissimia prae-
sentibus, S. : Gur nemo est, nulla est, quae, etc.,
0. : nullis posset esse iucundior : • nullis hominum
oogentibuB veniunt, V. — As subst, n., nothing (for
nihil): praeter laudem nullius avari, H. — Gollo-
quiallj, not, not at all: memini, temetsi nuUus
moneas, T.: Philotimus nullus venit: ea (occasio)
nulla contigerat« L. — Of no account, insignificant,
trifling, worthless, null: igitur tu Titias leges nul-
las putes f : sed vid&s nullaro esse rem p. : patre
nullo, L. : alia quae illoa magnos fecere, quae no-
bis nulla sunt, &— With esse, to be lost, be i
nullus sum, T. : Nullu*s, Geta, niai, etc., it is ad
over with you, T.
nnm, adv. [ 1 N V- ]. I. Of time, now (correl.
of tum), only in the phrase, etiam num, see etiam.
— U. As interrog, partide, A. Introducing a
direct question, iisu. expecting a negative answer,
then, now (often only rendered by the interrogative
form of the sentence): num videntur convenire
haec nuptiis ? does this look like a wedding f T. :
num expectetis, dum Metellus testimonium dicat?
are you waiting then for Metellus to give evidence f :
num est ferendum?: num non vis audire, cur?
eta, will you not, then, heart — With -ne (rare):
numne, si habuit amicos, ferre contra patriam
arma debuerunt ? — Followed by an : Num furis,
an prudens ludis me? are you mad, or 9 etc., H. :
num iratum timemus lovem ? . . . an ne turpiter
faceret.— With quis, quid (indefinite ; often written
numquis, numquid) : numquis hie est ? nemo est,
T. : num quae trepidatio ? num qui tumultus ? ;
num quid vis ? have you any commands / (usu. a
form of teking leave), T.—With nam, in eager or
anxious questioning (old): Num nam perimus?
are we ruined then! T. — B. In an indirect ques-
tion, whether: videte, num dubitendum vobis sit,
etc : speculari, num solliciteti animi essent, L. :
quaere, num permittas.
(numaxlUB, namatns), see numma-.
num-oubi, adv. interrog. [see ubil, a strength-
ened num (old): numcubi meam Benignitetem
sensisti in te claudier ? have you ever f T.
nnmen, inis, n. [2 NV-], a nod; hence, a com-
mand, will, authority: magnum numen unum et
idem Bentientis senatfls : Gaesareum, 0. : adnuite,
P. G., nutum numenque veetrum Gampanis, L. —
The divine will, power of the gods, divine sway,
supreme authority : deo, cuius numini parent om-
nia: di Buo numine sua templa defend unt: Nul-
lum numen habes, si sit prudentia (to Fortune),
l\i,^God-head, divinity, deity, divine majesty : deo-
rum inmortolium numen pUicare, Gs. : nuraina Pal-
ladis, V. : per Dianae numina, H. — A divinity,
deity, god, goddess: caeleste, L. : Numina laeva,
V. : promissaque numine firmat, i. e. ^ calling to
wittiess, 0. : Yadimus baud numine nostro, unpj-o-
pitious, V. : hospes numinis Idaei, lu. : numinis
loco habere, Ta. : violatum Augusti, Ta. — Sing,
collect. : sorores vooat, inplacabile numen, 0.
nnmerabilia, e, adj. [numeroj, that can be
counted: calculus, 0. : populus, easily numbered, H.
nmneratiui, adj, [P, of numerol, counted out,
paid down, in ready money, in cash: dos uxoris
numerate. — As subst. n., ready money, cash : nam
numeratum non erat : extra numeratum duodecim
milia pondo argentl besides coin, L.
Digitized by
google
546
numqaam
numerd, AvI, atus, are [ numerus ], to count,
enumerate, reckon, number, take account of: sin-
fulos in siugulas (civitates) : per digitos, 0.: pecus,
\ : numerentur dcinde labored, lu. : ne quid ad
senatum consule, aut numera, \. e, be sure of a
quorum. — Of money, to count out^ pay out, pay :
ut numerabatur forte argentum, T. : primam (pen-
sionem), L. : magnam pecuniam, Cs. : Quid refert,
vivas numerato nuper an olim? (money) paid just
now or long ago, H. : nuinmi numerati sunt Corni-
fiuio: stipendiuna militibus. — To recount^ relate :
Chao divom araores, V. — F i g., to reckon, number,
poseeu, own : Donee eris feliz, multos numerabis
aroicos, 0. : triumpiios, lu. — To account, reckon^
mteemj consider, regard, hold: Thucydides num-
quam est numeratus orator: Sulpicium aocusato-
rem suum : quae isti bona numerant : hos poetas,
B. : a quo mors in benefici parte numeretur : in
mediooribus oratoribus numeratus est: honestis-
simus inter suos numerabatur: (Appium) inter
decemviros, L.
numerose, adv. [numerosusl rhythmically,
melodiously : lidiculae sonantes : dicere.
nmnerostia, adj. with oomp, and sup. [nume-
rus], in fuU number, numerous, manifold : ci vitas
numerosissima, most populous, T^a. : classis, lu. —
FuU of rhythm, measured, rhythmical, melodious :
numerosos ponere gressQs, 0. : si numerosum est
. . . quod metiri possumus intervallis aequalibus :
oratio : numerosior Asinius, Ta.
nnmerus, I, m. [NEM-], a number : ad nume-
rum quattuor milium, about, Cs. : septem sonos :
qui numerus rerum omnium fere nodus est : duo
ii numeri: ezercitus numero hominum amplior,
S. : numerumque referri lussit, that they be counted,
y. : numerus argenteorum facilior usui est, count-
ing, Ta.: mille numero navium classis: ad duo
milia numero cecidisse, Cs. : obsides ad numerum
miserunt, /A« /ti// num^^, Cs. : quantum Aut nu-
merum lupus (curat), the count of the flock, V. —
A considerable number, quantity, body, collection,
class: conveniet numerus quantum debui, sum,
T. : effuse euntes numerum ampliorem eificicbant,
S. : si naves suum numerum haberent, complement:
roagnus numerus frumenti, quantity: est numerus
civium Ronianorum, many : sed illos Defendit nu-
merus, lu. : sparsi per provinciam numeri, troops,
Ta. — A mere number, cipher, nobody : Nos nume-
rus sumus, H. : ignavorum, rabble, Ta. — Plur.,
dice: ebumi, 0.: tris iactet numeros, 0. — Plur.,
the mathematics, astronomy: a sacerdotibus nume-
ros accipere. — F 1 g., nunwer, rank, place, position,
estimation, relation, clas», category: me adscribe
talem in numerum: Phraaten numero beatorum
Eximit virtus, H. : reductos in hostium numero
babuit, Cs. : Tubero fuit nullo in oratorum nume-
10, reckoned among : esse in numero nullo, of no
repute: qui aliquo sunt numero, of some repute,
Cs. : homo nullo numero : quo sunt in numero
Curiosolites, etc., Cs. : qui in eo numero f uisset :
ut civium numero simus, L. — A part, member,
category : omnes numeros virtutis continere :
mundus expletus omnibus suis numeris: deesse
numeris suis, to be deficient, 0. — Order: Quae-
cumque descripsit carmina, Digerit in numerum,
V. — An office, duty, part : ad numeros exige quid-
que suos, 0. : vcrae numerosque modosque edi-
scere vitae, H. — Musical measure, time, rhythm,
harmony, numbers: in musicis numeri et voces et
modi, etc. : Isocrates verbis solutis numeros pri-
mus adiunxit : numeros memini, si verba tenerem,
air, V. : nil extra numerum fecisse, out of meas-
ure, i. e. improper, H. — In verse, a measure, num-
ber: cum sint numeri plures: numeris nectere
verba, 0. : numerisque fertur Lege solutis, H. —
A verse: Arma gravi numero Edere, i. e. heroic
metre, 0. : impares, i. e. elegiac verses, 0.
Numida. ae, m., = No/iac» ^ nomad ; e s p., a
Xumidian, S. — i^nr., S., Cs., L., V., H., O. — As
€uij. : dens, ivory, 0.
nummarins, <idj. [nummus], of money, money-,
pecuniary: difficultas: theca, morMy-^oz .* res, Mtf
coinage: \ex, ttgainst forgery, — Bribed, vened, mer-
cenary : indices : interpres pacis.
nummatUB (not ndma-), eulj. [nummus], mon-
eyed, rich : adulescens : bene, H.
nammulaB (not nQmu-), I, m. dim. [nummus],
a bit of motley, coin: illis aliquid nummulorum
dare: nummulis acceptis, /or ^A^ lucre.
nammiui (not nQm-), I (gen. plur. -mQm ; rarely
-mSrum, T., C, H.), m., = vovfi/ioc (Doric for v6-
uoc), a piece of money, coin, money: pauxillulum
Nummorum, T. : adulterini, counterfeit : habet in *
nummis, ready money: iactabatur temporibus illis
nummus, the value of money fluctuated: crescit
amor nummi, lu. — The Roman unit of account, a
silver coin, sesterce: mille nummflm poscit, T.:
quinque ilia milia nummilm dare Apronio: bio
erit tuus nummorum millibus octo, at the price of,
H. : Denarius nummus, see denarius. — A trifle,
mere nothing, penny : ad nummum convenit, to a
farthing : hereditas, unde nummum nullum atti-
gisset, touched no penny.
nnmnam, numne, see num.
numquam or nunqaam, adv, fne+umquam],
at no time, never : numquam, dum haec natio vive-
ret: numquam ante hoc terapus, Cs. : numquam,
donee tenerentur, L. : Numquam fui usquam, quin
me amarent omnes, T. : numquam non ineptum,
always: numquam nisi honorificentissime Pom-
peiiim appellat, alu>ays. — As an emphatic negative,
not, by no means, not at all, never : satrapa num-
quam sufferre eius sumptfts queat, T. : Numquam
hodie effugies, by no means, V.
Digitized by
Google
num qaando
547
ntmtlo
nam qaando^ see quando.
nuxn-qtu, adv. interrog.^ in any toayf aiaUf T.
num-quid, adv. interrog. — In a direct ques-
tion, a strengthened num : Numquid meministi ?
eanUyou remember f T. : numquid Audiret leviora,
pater si viveret ? H. : Numquid nam amplius tibi
cum illfi f uit ? T. — In an indirect question, wheth-
er^ whether at all: scire, numquid necesse sit.
numquifl, numquid, see 2 quis.
(nOmulus, numus), see nummu-.
nuno, adv. [num+ce], of present time, now^ at
present^ at this time: de quibus nunc quaerimus:
nuno quae est, non quae olim fuit, T. : omnia,
quae sunt conolusa nunc artibus, dispersa quon-
dam f uerunt : sed erat tunc exousatio oppressis ;
nunc nulla est : arx minus aliquanto nunc munita
quam antea : aut nunc . . . aut aliquando : Cluen-
tio nisi nunc satisfecero, postea non erit, etc. :
deos nunc testis esse, mox fore ultores, L. : Nunc,
olim, quocumque tempore, V. : nunc demum intel-
lego, not till now^ T. : ut mihi nunc denique amare
videar, antea dilexisse: nunc primum, not until
now: Nunc, nunc o lieeat crudelem abrumpere
vitam, V. : hem, nuncin demum ? now at lastf T. :
quae (causae) si manebunt . . . et, ut nunc est,
mansurae videntur, in the present state of affairs:
Suaviter, ut mmc est, inquam, H.: iudiciis, qui
nunc sunt, hominum, of contemporaries : nunc ta-
men ipsum, ,/i«< now. — Of past or future time,
conceived as present, nmo^ at this time, then^ at
that time: Idem Menandri Phasma nunc nuper
dedit, T. : nunc in causa refrixit: nunc reus erat
apud Crassum : nunc Tempus erat, etc., H. : dixit,
nunc demum se voti esse damnatum, N. — Of cir-
cumstances, noWf under these circumstances^ in view
of this, as matters are .• nunc quoniam hominem
generavit et omavit deus, perspicuum sit, etc. :
vix nunc obsistitur illis, 0. : si omnia manerent,
tamen . . . nunc vero exul patriA, quo adcedam ?
S. : nee abnuitur ita fuisse, si . . . nunc baud sane,
etc., but as matters are, L. : si haec non ad homi-
nes verum ad bestias conqueri vellem . . . nunc
vero cum loquar apud senatores populi R,, eta —
Repeated in parallel clauses, nunc . . . nunc, now
. . . noWy at one time, at another, sometimes . . .
sometimes: facinora nunc in expeditionibus, nunc
in acie, L. : Nunc hos, nunc illos aditQs pererrat,
y. : nunc ad prima signa, nunc in medium, nunc
in ultimo agmine aderat, Ou. ; cf. pariterque sini-
stros, Nunc dextros solvere siniis, V. : nunc • . .
postremo, L. : nunc . . . modo, L. : modo . . .
Nunc, 0.
(nuncia), ae, see nuntia.
nuno-iam, adv., cU once, immedieUely : eamus
nunciam intro, T.
minoin, for noncine [nunc+-ne], see nunc.
(nunoid^ nunoiua), see nQnti-.
(nuncubi), adv., see numcubi.
nunoupatio, onis, /. [nuncupo], a public pro-
nu9iciation, open assumption : votorum, L., Ta.
nuncupo, &vl, &tus, Are [nomen+CAP-], to
call by name, call, name : alqd nomine dei : alquem
Indigetem, 0. — Of vows, to take publicly, offer,
fitter, vow : vota ea, quae numquam solveret : pro-
fectus ad vota nuncupanda, L. — To prodaim for-
mally : adoptionem, Ta.
nundinae, arum,/, [novem+dies], the ninth
day, market-day, fair-day, weekly market : nnndi-
narum iravqyvpiQ. — In the phrase trinCtm nundi-
nQm (sc. spatium), a period of three market-days,
till the third market-day (17 to 24 days) : ubi pro-
mulgatio trinQm nundinQm? — Since nundinum
came to be regarded later as an ace. stny, iu : oo-
mitia in trinum nundinum indicia, on the third
market-day, L. — A market-place, market -town:
Oapuam nundinas rusticorum esse voluerunt. —
F i g., trade, traffic, sale : totius rei p. nundinae :
vectigalium flagitiosissimae.
nundtnatio, onis,/. [nundinor], a trading,
bargaining, chaffering, buying and selling: fuit
nundinatio aliqua, ne causam diceret : in iure di-
cendo: iuris.
nundinor, itus, arl, dep. [ nundinae ], to hold
market, trade, traffic: in captivorum pretiis nun-
dinans, chaffering, L. : ubi ad focum angues nun-
dinari solent, i. e. to be busy. — F i g., to get by traf-
ficking, purchase, buy : senatorium nomen : ab
isto ius.
nundinum, see nundinae.
(nunquam, nunquia), see numqu-.
nuntia (not nQnc-), ae, /. [nuntius], a female
messenger, t)ie that brings tidings: fulva lovis, i. e.
the eagle: ales, eius dei nuntia, L. : historia vetu-
statis : fama veri, V.
nuntiatid (not nanc-), dnis,/ [nuntio], a dec-
laration, announcement (by an augur).
nuntio (not nQnc-), &vi, &tus, are [nuntius], to
announce, declare, report, relate, narrate, make
known, inform, give intelligence of : occiso Roscio,
qui primus Ameriam nuntiat? is the first to bring
word? : Bene, nuntias, bring good neios, T. : qua
re nuntiala, Caesar, etc., on liearing this, Cs. : si ue
sensCls quidera vera nuntiant : re nuntiatA ad sues,
Cs. : tibi hoc : nuntiare, prope omnes navis adflic-
tas esse, Cs. : regi vestro, regem deos facere testis,
L. : quem ad SuTlam nuntiatura mittit, facere, etc.,
S.: nuntiat patri abicere spem, Ta. : aquatores
prerai nuntiantur, Cs. : ruere in agris nuntiaban-
tur tecta, L.: adesse eius equitcs nuntiabantur,
Cs. : nuntiatum est nobis a M. Varrone yenisse
eum Rom& : nimtiato, when the news oamCf L., Ta.
Digitized by V^OOQ IC
nuntius
548
nvtas
— To give orden^ carry commandt, dirtet: qui
Gatilinae nuntiaret, ne eum alii terrerent, S. : mit-
tit, qui nuntiarent, ne hostis lacesserent, Gs. : nun-
tiatum, ut prodiret
nuntius, adj, [1 NV-], that announces^ making
known^ informing : rumor : littera, 0. : fibra, Tb.
— As aubat. m., a bearer of tidingt^ newn - carrier ,
reporter ^ messenger^ courier: per nuntium certio-
rem facit me: ad Lingonas litteras nuntiosque
misit, Cs. : nuntius ibis Pelidae, V. : nuntius ad-
fert rem: lovis et deorum, H.: nuntii adferunt
Darium prerai a Scjthis, N. : nuntio ipsius, qui
litteras attulerat, dici ( placuit \ L. — A meeeage^
new9j tidings: Egone te pro hoc nuntio quid do-
nem ? T. : in castra nuntius pervenit, ooniuratio-
nem patefactam, S. : de Q. Fratre nuntii nobis
tristes Tenerant: tam tristem nuntium ferre ad
Cincinnatum, L. : gravior neu nuntius aurls Yol-
neret, V. — A command, order, injunction : legato-
rum nuntio parere : hie nostri nuntius esto, Y. —
In the phrase, nuntium remittere, with dat.^toaend
a Utter of divorce, put away (a. w\(e\: uxori Oaesa-
rem nuntium remisisse. — Rarely of the wife : etsi
mulier nuntium remisit. — F i g. : cum yirtuti nun-
tium remisisti, renounced. — Flur. n. as eubei., a
menage, news : ad aurls nova nuntia referens, Ct :
habes animi nuntia verba mei, 0.
nuper, adv. with «t^. nQperrimS [1 NV-], new-
ly, kUely, recently, freehly, not long ago, just i haec
inter nos nuper notitia admodumst, T. : nuper me
in litore vidi^V.: quid enim nuper tu ipse locutus
es : in quo (terrore) nuper f uimus, cum, etc., L. :
Tam nuper picti pavones . . . Quam tu nuper eras,
etc., ae freshly, 0. : nunc naper, jutt now, T. : quod
ille nuperrime dixerit. — Recently, not long since,
lately: AUobroges, qui nuper paoati erant, Cs.:
neque ante philosophiam patefactam, quae nuper
inventa est: heros conspectus in auro nuper, H.
nupta, ae,/. [P, of nubo], a bride, wife: nova,
T. : pudica, L. : nupta virum timeat, 0.
nuptiae, arum, /. plur, [ nupta ], a marriage,
wedding, nuptials : verae, T. : scelestae, S. : plenae
dignitatis : Nuptiarum expers, unmarriedf H. : ab
eis nuptiis abhorrere: Cornificia multarum nt)p.
tiarum : soUemnia nuptiarum, ceremony, Ta.
nuptialls, e, adj. [ nuptiae], of a marriage,
wedding-, nuptial: dona : fiax, H. : tabulae, a mar-
riage-contract, Ta.
nuptUB, P. of nubo.
nuruB, <!'<*,/., a daughter-in-law: amicam fili
tsimquam nunim sequebatur: Vidi Hecubam cen-
tumque nuriis, V. — A young woman, married
woman: electra nuribus gestanda Latinis (as
ornament), 0.
nusquam, adv. [ne+usquam], nowhere, in no
place ' nusquam gentium, T. : hoc uosquam opi-
nor scriptom fuisse : ubi nosquam ad dimicatio-
nem ventum est, L. : nusquam alibi, nowhere dse.
— On no occasion, nowhere, in nothing: praestabo
sumptum nusquam melius poni posse. — No whith-
er, to no place : nusquam abeo, T. — F i g., to noth-
ing, for no purpose: ut ad id omnia referri opor-
teat, ipsum autem nusquam : plebs nusquam alio
nata, quam, etc., /or nothing dse, L.
nut5, avi, fttus, are,/r0a. [nuo], to nod: nu-
tans, Distorquens oculoe, H. : percutiens nutanti
pectora mento, 0. — To tway to and fro, totter,
stagger: omus nutat, V.: nutant circumspectan-
tibus galeae, et incerti trepidant, L : nutantem
pondere mundum, Y. : rami pondere, 0. : plaustra,
lu. — F i g., to waver, falter, doubt, hesitate : in na-
tura deorum : animus nutat, 0.
nutrioius, I, m. [nutrix], a bringer-up, tutor:
eius (pueri), Cs.
nutiioor, atus, ftrl, dep. [ nutrix ], to nourish^
sustain: mundus omnia nutricatur.
nutrioula, ac, /. dim. [ nutrix ], a nurse.-'
Fig., a preserver, fosterer : nutriculae praedio-
rum : causidioorum Africa, mother land, lu.
nutnmen« inis, n. [nutrio], nourishment, 0.
nutximentum, i, n. [nutrio], nourishment,
support : (igni) arida Nutrimenta dedit, I e.fuel,
V. — F i g. : eloquentiae.
nutrio (nQtribat, nQtrlbant, for natriebat, etc.,
Y.), ITI, Itus, Ire [1 NA>], to sudde, nourish, feed,
foster, bring up, rear : quos lupa nutrit, 0. : iligna
Dutritus glande, H. : taurus nutritus in herba, lu.
— To nourish, support, maintain, foster : Pax Ce-
rerem nutrit, 0. — To nourish, nurse, take care of,
attend to : cura corporum nutriendorum, L. : dam-
num naturae in filio, L. — F i g., to nourish, cherish,
support, cultivate, sustain, maintain : rite indoles
Nutrita, H. : Impetus sacer qui vatum pectora
nutrit, 0.; ego nutriendae Graeciae datus, treat
mildly, L. : ignis f oliis, feed, 0. : paoem, Ta.
nutrlor, — , in, dep. [nutrio], to cherish, euUi-
vate: nutritor olivam, Y.
nutriz, Icis,/. [nutrio], a vfet- nurse, nurse:
puero nutricem adducit, T. : cum lacte nutricis
errorem suxisse : nutricis labores, lu. — Fig.:
curarum maxima nutrix Nox,0.: plebis R.Sicilia:
tellus leonum nutrix, H. : nutrices, the breasts, Ct.
nutua, — , abl. d (only nom. sing, and ace. and
abL sing, and plur.), m. [2 NY-], a nodding, nod:
id significare nutu: nutu finire disceptationem,
L. : nutu tremefecit Olympum, Y. : nutu signa
remittis, 0. — A hint, intimation: an mibi nutus
tuus non faceret fidem f — A tendency, inditiation,
gravity : terrena suopte nutu in terram ferri :
terra in sese nutibus suis conglobata. — Fig.,
assent, compliance: adnuite uutum ouroenquQ
Digitized by V^OOQIC
549
obeo
▼estram invicium Caropanis, L. — Command^ wiU,
pleasure: res ad nutuin eius facta, Gs. : omnia
deorum nutu adroinistrari : contra nutum NaeTi :
ad nutOs aptus erills, H. : nutu lunonis eunt res,
y. : sub nutu atque arbitrio alcuius esse, L.
DUX, nucis,/., a nut: Sparge, marite, nuces (a
custom at weddings), V. : te cassfl nuce pauperet,
i. e. the merest tri/fe, H. : nux omabat mensas, the
detsertf H. : castaneae nuces, chestnuts^ Y. — A nut-
tree: tacta de caelo, L., lu. — Sing. eoUed,: Hio
nux, 0. — An cUnumd-tree^ V.
NyoteliUB, I, m., = NvcrcXtoc, a aumame of
Bacchus^ 0.
njnnplia, ae, and njrxnpbe, 68, /*., ^vifuprif
a bnde, mistress^ young woman, O. — Plur.f nymphs^
demi - goddeeeee, who inhabit the wa, rivers^ foun-
tains^ woods, and mountains^ Y., H., 0. : Libethri-
dcs, MuseSf V. : vocalis Nympbe, .£bAo, 0.
o.
5 (rarely, before a vowel o, V.), interj. of feel-
ing or surprise, 0/ oh! : 0 vir fortis es, T. : o
Romule, Roraule die, Enn. ap. C. : o mi Fumi ! : o
patemi generis oblite: 0 faciem pulchram, T. :
o rem totam odiosam : o pietas animi : o ego, H. :
0 multum miseri, 0. : 0 utinam possem, etc., 0. :
o si Bolitae quicquam virtutis adessetl oh! if,
etc., v. : 0 mihi tam longae maneat, etc., Y. : o
lux Dardaniae, spes o fidissima TeucrOm, Y. :
quid o tua f ulmina oessant ! 0. : 0 soror, o con-
iux, o femina sola superstes, 0.
ob, prep, with aec. — With verbs of motion, tow-
ards, to: cuius ob os Grai ora obvertebant sua,
Po«t. ap. C. : Tumi se pestis ob ora Fert, V. —
With verbs of rest, be/ore, in front of over
against: non mihi mors ob oculos versabatur?:
ignis ob os ofTusus. — On account of for, becattse
cfy by reason of for i?ie sake of: pretium ob stul-
titiam fero, T. : tibi ob earn rem bene faxim, T. :
ob rem nullara misit (me), for nothing, T. : ob
merita carui«, S. : ob aliquod emoluraentum suum :
ob rem iudicnndam pecuniam accipere: meliores
ob eam scientiara esse, /or t!iat knowledge: unius
ob iram Proiliraur, V. : Aut ob avaritiam aut mi-
ser* ambitione laborat, H. — In the phrase, qnam
ob rem (or quamobrcm), on which accouiU, where-
fore^ therefore, hence, accordingly : quain ob rem
id primum videamus, quatenus, etc. — With neut.
pron., on that account, therefore: ignaris hostibus
et ob id quietis, L. : ob haec consuli nihil cunctan-
dum visum, L. : ob ea consul senatum consulebat,
S. — In consideration of m return for, instead of:
ager oppositus est pignori Decem ob minas, T. :
pecuniam ob absolvendum accipere: tibi has
Haudquaquam ob meritum poenas Suscitat, in
proportion to, V. — In the phrase, ob rem, to the
purpose, with advantage, profitably, useftdly : An.
non pudet Yanitatis ? Do. minime, dura ob rem,
T. : id frustra an ob rem faciam, S.
obaeratUB, adj. with comp. [ob+aea], involved
in debt : plcbs, L. : quanto quia obaeratior, Ta. —
Plur. m. as sub»t., debtors : obaeratos liberare.
ob - ambulo, ftvl, — , Are, to walk before, go
{tround: iquris, U: (lupus) gregibus obambulat,
prowls about, Y. : Aetnam, 0. — 7b walk aiboui,
wander : ante vallum, L. : solus, 0.
ob-axmo, — , — , ire, to arm : securi Dextras,
H.
ob-ar5, &vl, — , are, to plough around, plough
up : quicquid herbidi terreni erat, L.
ob-do, didi, ditus, ere, to put against, shut, dose,
fasten: pessulum ostio, slip the boli,T.: nulli
malo latus apertum, expose, H.
obdorpuBOO, Ivl, — , ere, inch. [* ob-dormio],
to fall asleep : in mediis vitae laboribus.
ob-duco, dQxI, ductus, ere, to draw before, draw
forward, bring over: Curium, to bring forward
(as a candidate) : ab utroque latere collis fossam,
extend, Cs. — To close over, cover over, overspread,
surround, envelop: trunci obducuntur libro aut
cortice : pascua iunco, Y. : voltQs (of the sun), 0 :
obducta cicatrix, a closed scar : consuetudo callum
obduxit stomacho meo, has overworn. — To draw
in, drink down, swallow: venenum. — Fig., to
spread over: clarissimis rebus tenebras obducere,
i. e. darken. — To scar over, heal, cover, conceal :
obductus verbis dolor, Y. : obductos rescindere
luctas, 0. — To draw out, pass, spend : diem.
ob-ductio, Onis, /. [obduco], a covering, en-
veloping : capitis (before execution).
obduotUB. acfj. [P. of obduco], overspread,
clouded, gloomy : obducta nocte, 0. : f route, H., lu.
ob-dureaod, rul, — , ere, to grow hard : Qar-
gonis voltu, i. e. to be petrified, Pr. — To become
Jiardened, grow insensible, be obdurate : usu obdu-
ruerat civitatis patientia: animus ad doloram:
quorum (amicorum) alii obduruerunt.
ob-diiro, avi, Stus, fire, to be hard, fwld out,
persist, endure : pcrsta atquc obdura, H. : perfer
et obdura, 0. — Pass, impers. : qufi re obduretur
hoc tridiium, ut, etc.
(obedienB, obedlo, etc.), see oboed-.
obeliscas, T, m., = ofiiKioKOQ, an obelisk, Ta.
ob*eo, IvI, itus. Ire, to go, go to meet, go in op
position : infera in loca : ad omnia hostium co-
natiis, L. — Of heavenly bodies, to go down, $et .-
Digitized by V^OOQ IC
obequito
660
obiorgator
obit LepuB. — To faU^periah, die: tecum Ubens,
H. : siroul se cum illis obituroB, L. — To go to^
vitUy betake oneedf to : quantum (urbia) flamma
obire non potuisset, reach : obeundus Marsva, qui,
etc., U. — To travtl over^ wander through^ traverse^
vieii: tantum telluris, V. : tantas regiones pedi-
bua: cenas. — Of vision or speech, to run over^
turvey^ review^ recount : omnia per se, overaee in
person^ Ob. : omnia visu, V. : omnis oratione mea
civitateB, enumerate. — To go over, turround^ over-
ipread^ envelop: obeuntia terras maria, V.: chla-
mydem limbus obibat Aureus, 0. : ora Pallor obit,
0. — To addren oneeelf to, engage in, enter upon,
undertake, execute, accomplish: liereditatum obeun-
darum causft, entering upon : pugnas, V. : iudicia :
ad consularia munera ubeundu, L. : tot simui bella,
L. — To meet : vadimonium, appear at the appoint-
ed time : diem edieti, appear on the day : annum
petitionia tuae, x.e.bea candidate the'firet year the
law permits : diem suum obire, die : diem supre-
mum, N. : mortem, T. : morte obita, after death.
ob-equito, avi, — , fire, to ride towards, ride up
to : obequitando castris, L. : portis, L.
ob-erro, — , — , are, to wander among, ramble
about : tentoriis, Ta. : cum periculi imago oculis
oberraret, hovered before, Cu. — To err, mistake:
chorda semper eadem, blunder at, H.
obesus, adj. [P. of *ob-edol, that has eaten,
fat, stout, ^tlnmp : turd us, H. : fauces, swollen, V.
— F i g., gross, indelicate, dull . iuvenis naria obe-
sae, H.
(obex, obicis), m. and/. [ob + IA-], a bolt, bar,
barrier, wall (only abl. sing, and nom., ace. and abl.
plur,): obicea portarum, L. : fultos emuniit obice
postea, V. : obice firrao Clauserat, 0. : maria tu-
meacant Obicibiia ruptis, barriers, V. — A hinder-
ance, impediment, obAtaele : per obices viarum, L.
ob-f-, aee oflF-.
ob-gannio, — , — , Ire, to snarl at : ei alqd ad
aurem, T.
ob-iaoens, ntis, P. [P. praes. of ob-iaceo], ly-
ing before, lying near, in tlie way: sarcinarum
cumulus, L. : aaxa pedibus, L.
obioid (not obiicid), idcl, iectus, ere [ob+
iacio], to throw before, throw to, c(ut, offer, present,
expose : corpus feris : alcui offam, V. : legatum
hominibus feris, Cs. : si tale visum obiectum est
a deo dorm\eni\, presented : huic (sicae) oblci pro
me, be exposed. — To throw before, use as a defence,
cast in the way^ set against, oppose: Alpium val-
lum contra asc^nsum Gallorum : erat obiectus
portus ericius, Cs. : se ei, N. : mazimo aggere ob-
iecto : cum in obiecto (tela) scuto haeaissent, L. :
sese ad currum,/iiw^ himself before the chariot,
V. — F i g. , to throw before, put be/ore, present.
give up, expose: Unum ex iudicibus selectia,!
vp as an example^ H.: debilitati obiectft sped*
voluptatis: delenimentum animis agri divisionem
obici, L. : Noctem peccatis, H. : nubem oculis, 0. :
consulem morti, abandon: obicitur (consulatus)
ad periculum : me in tot dimicationea. — To bring
upon, inspire, inflict, visit (cf. inicio) : nos quibus
est obiectus labos, T. : qui sibi earn mentem obie-
cissent, ut, etc., suggested, L.: furorem Roscio:
canibuB rabiem, V. — Pass., to be occasioned, befa/t,
happen, occur : mihi mail obici Tantum, T. : tantis
difficultatibus obiectis, Cs. : obicitur animo metus.
— 7b throw out against, object, taunt, reproadi,
upbraid with : ei probris obiectis : exercitu Cae-
saris luxuriem, Cs. : id adversario, to make such
an attack on: Parcius ista viris obicienda me-
mento, V. : obiecit ut probrum Nobiliori, quod is
in provinciam po^tas duxisset: de Cispio mihi
igitur obicies? : quod obiectum est de pudicitia.
obiectatid, 6ms, f [obiecto], a reproach, Cs.
obiectd, &vT, atuB, Are, freq. [ obicio ], to set
against, oppose : caput f retia, i. e. dive, V. — F i g.,
to abandon, expose, endanger: se hostium telis, L.:
eum periculis, S. : caput periclis, Y. : pro cunctis
unam animam, V. — To throw in the way, inter-
pose, cause: moras, 0. — To throw out, charge, cast
up, impute, reproach with, accuse of: probrum mihi :
famem nostris, Cs. : Mario vecordiam, S. : natum
( i. e. fill mortem ), 0. : nobilitas obiectare Fabio
fugisse eum conlegam, L.
1. obiectaa, adj, [P. of obicio], lying before,
opposite: nee viai obiectia silvis, bemuse of the
woods in front, Cs. : insula Alexandriae, Cs. : flu-
mina, V. : obiectus fortunae, exposed: ad omnes
casas periculorum. — Plur, n. as subst., charges,
accusations : de obiectis non confiterl
2. (obiectus, as), m. [ob+IA-], a putting
against, opposing : miles tectus plutei obiectu, Cb. :
insula portum Efficit obiectu laterum, opposition,
v. : molium obiectOs Bcandere (i. e. moles obiec-
tas),Ta.
ob-iratos, adj., angered, angry : fortunae, L.
ob-iter, adv., on the way, while travelling : leget
aut Bcribet, lu. — Meanwhile, incidentally: Verbe-
rat atque obiter faciem Unit (i. e. inter rerberan-
dum), lu.
obitos (Us), m. [ob+1 I-], an approach, visit,
T. — A going dovm, setting : siderum : signorum,
V. — DownfaU, ruin, destruction, death : regis :
post eorum obitum, Cs. : Difficiles ohhiis, painful
deatli, V. : post obitum vestrum, ruin : dici beatug
ante obitum nemo debet, 0.
obiOrgatid, dnis, /. [ obiurgo ], a chiding, re-
proof, rebuke, scolding, remonstrance : ut obiurga*
tio contumelia careat : lenior.
obiurgator, 5ris, m. [obiurgo], a ehider., $eold
noster.— /W. .* beneroo.
Digitized by
Google
obinrgatorliui
651
oblivisoor
otaiurgatdrliis, adj. [ obiurgator ], chiding,
teoUUnff: epistuUu
ob-iurgo, &vl, &iu8, ftre, to chide, scold, blame,
rebuke, reprove: ad obiurgandum causa, T. : Cae-
lium: ine de Pompei familiaritate, moderately:
oum obiurgarer, quod nimio gaudio paene desi-
perem. — To urge, acfjure, exhort earnestly: (epi-
Btula) roe, ut firmior aim.
ob-langnesoo, gul, — , ere, inch., to become
feeble, languieh: litterulae meae oblanguerunt.
oblatas, P. of offero.
(obleotamen, inis), n. [oblecto], a delight. —
Only plur. : hominum, eourcee of ceintolation^ 0.
oblectamentmn, l, n. [ oblecto ], a delight,
plecuure, amusement : senectutis : oblectamenta
et solacia servitutis: renim rusticarum.
ob-lectatio, onis, /. [ oblecto ], a delighting,
delight : requies plena obfectationis f uit : vitae.
ob-leotd, ftvl, &tu8, ftre [ 2 lacto ], to delight,
divert, entertain, amuse, interest : se : populuro, H. :
animum, lu. : senectutem : se agri cultione : me
te {abl.\ T. : ludis oblectamur : te cum Cicerone :
In eo me oblecto, he is my delight^ T. : me in Cu-
mano, to be entertained. — Of time, to spend aaree-
ably, Jill pleasantly: studio tempus, 0. — To aelay,
detain, occupy : se tam diu, T. : moras, 0.
oblioufl, see obliquus.
oblido, — , — , ere [ ob + laedo ], to squeeze
together, compress : caelum digitulis : oblisis fau-
dbus, strangled, Ta.
obligatid, onis,/ [obligo], an engaging, pledg-
ing^ obligation : est gravior animi quam pecuniae.
ob-llgd, ftvl, fttus, ftre, to bind up, bandage,
swathe : Tolnus : braccbia, T. — F i g., to bind,
oblige, put under obligation, make liable: eum
militiae Sacramento, swear in again: vadcm tri-
bus roilibus aeris, bind in the sum of, L. : alquem
tu5 liberalitate tibi, bind to yourself: me Tobis
obligavit fortuna, quod, etc., L. : obligatus ei nihil
eram, was under no obligation to him .• Prome-
theus obligatus aliti, devoted, H. : obligatam redde
lovi dapem, vowed, H. : Obligor, ut tangam litora
Ponti, am compelled, 0. — To render liable throftgh
guilt, make guilty: anili superstitione obligari, be
gttilty of. — To pledge, mortgage : fortunas suas :
obligata praedia : fidem meam, to pledge my word.
— To impede, restrain, embarrass: iudicio obliga-
tum esse.
oblimo, ftvl, atu9, ftre [ob+limus], to cover
with mud, deluge, besmear: oblimati agri: sulcos,
V. — To scatter, lavvth, squander, dissipate : rem
patris, E.
ob-lino, iSvl, litus, ere, to daub, smear over,
bedsubf besmear . unguentis obliti : sanguine, 0. :
oblitos f aciem crucre, Ta. — F i g., to smear ^ be/omi^
defile: se eztemis moribus: omnia dedeoore ob
lita : alquem yersibus atris, defame, H. — 7b cover
over, fill: facetiae oblitae Lsitio, colored: (divitiis)
oblitus actor, decked, H.
obliqu^ adv. [obliquus], athwart, obliquely:
f erri. — Indireeily, covertly : alqm castigare, Ta.
obliqao, avl, atus, 5re [obliquus], to turn aside,
twist, turn awry: oculos, 0.: crinem, draw back,
Ta. : sinOs (velorura) in Tcntum, slant, V.
obliquoa or oblious, aefj. [2 LAO], sidelong,
slanting, awry, (Clique, crossufise : motus corporis :
obliquo claudicare pede, 0. : iter, Cs. : chordae,
i. e. of the triangular harp, lu. : ictus, H. : obliquo
dente tiraendus aper, 0. : (serpentem) obliquum
rota transit, V. : obliquo oculo alqd limare, a side-
long glance, H. : ab obliquo, sideways, 0. — F i g.,
looking cMkanee : invidia, V. — Indirect, covert: in-
sectatio, Ta.
obliteaoo, — , — , ere, inch. [ob+Iatesco], to
hide, conceal oneself: a nostro aspecto.
obllttero (oblit-), &tI. fttus, are [see LI-], to
blot out, erase : litterae oblitteratae, Ta. — F i g., to
blot out of remembrance, caitse to be forgotten : be-
nefici memorift offensionem : adversam prosperft
pugnft, L. : res vetustate oblitterata, L. : oblitte-
rata aerarii nomiUA, forgotten c/aimt, Ta.
1. oblitus, P. of oblino.
2. oblitii% adj. [ P. of obliviscor ], forgetful,
unmindful, not rememberina : sui : veterum hono-
rum, 0. — Forgetful, regarmess, indifferent, neglect-
fid: Ilium gementem Obliti relinquunt, V.: pectus,
Ct : mei, L e. o/* my dignity: salutis meae : deco-
ris sui, V. : obliti ad metam tendere equi, 0.
oblivlo, 6nis, /. [ LIV- ], a being forgotten,
forgetfidness, oblivion : Teteris belli : hominura r
(sacra) oblivioni dare, consign to oblivion, L. : in-
iurias oblivione contriveram, buried: in oblivio-
nem negoti \en\re, forget : nos servitutis oblivio
ceperat, we had forgotten : carpere llvidas Oblivio-
nes, H. — Forgetfulness, loss of memory: obluctans
oblivioni, Cu., Ta.
oblivloBua, adj. [oblivio], that easily forgets,
forgetful, oblivious : senes. — Producing forgetful-
ness, oblivious : Massicus, H.
obliviscor, lltus, T [ob+LIV-], to forget: cul
placet obliviscitur : Latine, forgd their mother
tongue : oblitus sum mei, have forgotten myself,
T. : sceleris eorum, S. : veteris oontumeliae, Gs. :
artificium : concilia, L. : tibi sum oblitus, ac volui,
dicere, T. : suas quatere pennas, 0. : oblivisceba-
tur, quid paulo ante posuisset. — Pass, : Oblitusque
meorum, obliviscendus et illis, H. : Nunc oblita
mihi tot carmina (sunt), 7 have forgotten, V,—' 7c
forget, disregard, omit, tieglect, be indifferent to^
eease from: temporum meonim: dissensionum
Digitized by V^OOQ IC
oblivium
552
obrogo
Ob. : sui, umoorihy of hinuel/, V. : taas iniurias :
(eos) viros esse primarioe. — P o e t : Poma buoos
oblita priores, i. e. Kavinff losty Y.
oblivium, I, n. [ obliviscor ], forffetfulneaa, ob-
livion: henteDtiam oblivio tranrimittere, T, — Usu.
plur. : longa oblivia potant, V. : Ducere oblivia
vitae, H. : Herculeae oblivia laudis Acta tibi, that
you have forgotten^ 0.
ob-long;a8, adj.y nuyi'e long than toide^ oblong:
aedificia, S. : scutula, Ta.
ob-loquor, locQtus, I, dep.^ to speak against^
interrupt^ contradict^ rail at^ abuse: ut me et in-
terpelles, et obloquare : mihi : gannit et obloqui-
tur, Ct. — To sing to, accompany^ join in singing:
Don avis obloquitur, 0. : numeris diflcrimina vo-
cum, accompany on t/ie lute^ V.
ob-luotor, &tu8, ftiT. dep., to struggle against^
contend with, oppose: genibus adveraae harenae,
V. — F i g. : animus obluctana diflScultatibua, Cu.
ob-moUor, Itus, Irl, dep., to push before^ throw
up before (as a defence or obstruction): nee in
promptu crat quod obinolirentur, L. : arborum
tninco^ et saxa, Cu. — To block up, obstruct^ L.
ob - mannuro, ftvl, fltu8, &re, to murmur
against : precibus meis, 0.
ob-muteBOO, tul, — , ere, inch. [ mutus ], to
become dumb^ lose otters speech^ be sUent: homo
loquacissimus obmutuit : aspectu, V. : dolore, 0.
— Fig., to become silent, cease: stadium nostrum
obmutuit : aninii dolor.
ob-natUB, culj., growing on, growing over : ob-
nata ripis salicta, L.
ob-mtor. nix us, l, dep., to bear upon, press
against, sti^gle with, strain cU : remi Obnixi cre-
puere, V. : obnixi urgebant, L. : obnixo genu scuto,
pressed against, N. : Arboris trunco, V. : manu ho-
stibus, Ta. — F i g., to strive against, resist, oppose :
stant obnixi, L. : stant obnixa omnia contra, all is
in obstinate conflict, V. ; adversis, Ta.
obnixe, adv., with all one's strength, strenuous-
ly, obstinately : onmia Facturus, T.
obnizuB ( not obnisus ), adj, [ P, of obnitor],
stretiuous, firm, resolute : (velim) obnixos vos im-
petura hosiium excipere, L. : curam sub corde
premebat, V. : non cedere, V.
obnoxie, adv. [ obnoxius ], stavishly, timidly :
sententias dicerc, L.
ob-noziuB, culj., liable, addicted, guilty: ani-
mus lubidini, S. : Terra nuUi obnoxia belio, exposed,
0. : Obnoxium est (with infin.), it is dangerous, Ta.
— Subject, submissive, obedient, complying, servile :
vobis, L. : pars ( hominum ) pravis obnoxia, H. :
Crasso ex privatis negotiis, under the influence of,
S. : amori uxoris, Ta. — Servile, abject, weak, timid:
facies obnoxia, 0. : obnoxius videar, L. : pax, dis-
honorable, L. — Obliged, under obligation, indebted,
responsible, answerable: uxori, T. : Graeoia bene-
ficio libertatis Romania, L. : hominum non ulU
curae, dependent on, V. : facies null is obnoxia gem-
mis, indebted, Pr.
ob-nubiltiB, a^., clouded over: tenebris loca,
Enn. ap. 0.
ob-nubo, nQpsT, nQptus, ere, to veil, cover:
caput, C, L. (old law forms) : comas amictu, V.
obnuntiatio (not obnQnc-), 6ni8,/. [obnuntio],
of an augur, an announcement of an adverse omen,
evil interpretation: dirarum. — Flur,, C.
ob-nnntio, &tI, atus, are, to tell, report, an-
fumnee (of bad news): Primus obnuntio, T. — la
augury, to announce an adverse omen, prevent by
dedaring unfavorable auspices : consul consuli oh-
nuntiasti.
oboedlens (not obed-), entis, ai^. with comp.
and sup. [ P. of oboedio ], obedient, subject, com-
pliant : Omnia oboedientia sunt, reduced to sub-
jection, S. : cuius vis omnis in consensu oboedien-
tium csset, the obedient, L. : nuUi naturae deus :
natio huic imperio: ut illis oboedientes vivamus,
S. : imperils nemo oboedientior, L. : imperils oboe-
dientissimus miles, L. : ad nova consilia gens. L.
oboedlenter, adv. with comp. [ oboediens ],
obediently, willingly, submissively: imperata fac-
turi, L. : adversus Romanos faciebat, L.: nihil
oboedientius fecerunt, quam, etc., L.
oboedientia, ae, / [oboediens], obedience:
abiciunt oboedientiam : fracti animL
oboedid (not obfidiOl Ivi, Itus, Ire [ob+ au-
dio], to give ear, hearken, listen : alquibus, N. — 7b
obey, yidd obedience, be subject, serve : ad verba no-
bis : praecepto : legi, N. : libidines voluptatibus :
pecora ventri, S. — Pass, impers,: oboeditum dic-
tatori est, L.
oboloB, I, m., = 6po\6c, a small Cheek coin,
a sixth of a drachma (about three cents, or three
halfpence) : Holcra ferre obolo, T.
ob-orior, ortus, Irl, dep., to arise, appear, spring
up : lacrimae omnibus obortae, L. : saxo concrevit
oborto, 1. e. was turned to stone, 0. : laetitia obor-
tast, T. : quanta lux liberalitatis mihi oboriatur.
ob-rep5, rgpsi, rgptus, ere, to creep up, ap-
proach stealthily, steal upon, come suddenly upon,
surprise: obrepsit dies: obrepit non intellecta
senectus, lu. : operi longo fas est obrepere som-
num, H.: ad honorcm, reach stealthily: in animos.
ob-rigeaco, rigui, — , ere, inch., to stiffen, be-
come stiff: paene : pars (terrae) obriguerit pruini.
ob-rogo, avi, atus, &re, in legislation, to repeal
by implication, supersede, invalidate by a new law :
huic legi nee obrogari fas est, etc : antiquae (legi]
obrogat nova, L.
Digitized by
Google
Ol>lllO
658
obaeoro
ob-mo, ul, utu8, ere, to ovenohdmy overthrow,
eover^ cover over, hide, bury: ibi vivi obruerentar,
be buried cUive, S. : confossus undique obruitur,
Cu. : Bese harena, hide in the sand: thesaurum,
bury. — To sink, submerge, cover vnth weUer, over-
flow : subroeraas obrue puppis, V. : me undia, H. :
obrutus adulter aquis, 0. : Aegjptum Nilus. — To
sow, plant, cover with earth: semina terra, 0. — To
cover, bury, cast down, destroy: telis Nostrorum
obrui, V. : Si mereor, tuft obrue dextra, V. — To
overload, surfeit: vino se. — Fig., to overwhelm,
bury, conceal, put out of sight, abolish: ad versa
perpetuft oblivione : omen : orationem, i. e. refute,
L. : talis Tiri iuteritu sex suos obruere consulat&s,
destroyed the glory of. — To overwhelm, overload,
weigh down, oppress : criminibus obrutus : aere
alieno : faenore, L. : qui in augend& obruitur re,
in the pursuU of wealth, H. — To overcome, over-
poww*, surpass, eclipse, obscure : successoris famam,
Ta. : obruimur numero, are outnumbered, V.
obmsaa, ae, /., = bfipvZov, a test, touchstone,
proof: tamquam obrussa ratio.
obrntOA, P. of obruo. oba, see ob.
ob-aaepio (-sSpio), psi, ptus, ere, to hedge in,
fence in, close, render impassable : itinera, L. —
¥ i g., to close, bar up : viam adipisceiidi : ut ob-
saeptum plebi sit ad honorem iter, L.
ob-saturd, — , — , are, to sate, cloy : istius ob-
saturari, have enough of him, T.
obscene (obaoaene), adv. with comp. [obsce-
nus], immodestly, indecently, obscenely : dici : ob-
scenius excitata.
obscenitaa (obsoaen-), atis,/. [obscenusl,
moral impurity, foulness, unchastity, lewdness, ob-
scenity: turpissima: si quod sit in obscenitate
flagitium.
obscenus (obsoaen-, not obscoenus), adj*
with comp. and sup, [1 SAV-], of adverse omen,
ill-omened, HI -boding, inauspicious, ominoue, por-
tentous: volucres, of illomen, V.: aniraalium fe-
tas, monstrous, L. : omen : puppis, fatal ship, 0. :
anQs, H. — Hepulsive, offensive, abominable, hatefid,
disgusting, flUhy: frons, V. : volucres pelagi, i. e.
the harpies, V. — Immodest, impure, indent, lewd,
obscene : adulterium, 0. : id dicere obscenum est :
illud Antipatri paulo obscenius : obscenissimi ver-
sOs. — As subst. m., a lewd person, lu. — ^As subst.
n., sing, and plur., the private parts, 0.
obsotlratio, onia, /. [ obscuro ], a darkening,
obscuring : solis.— F i g. : in voluotatibus, i. e. dis-
regard.— Plur,, C.
obsoure, adv. with comp. and sup. [obscurus],
darkly, obscurely : cernere, dmUy. — ^F i g., covertly,
closely, secretly : agere: alqd ferre: obscurius ini-
qui, more secretly: quam obscurissirae.
obacuxitaB» atis, /. [obscurus], darkness, ob-
scurity, indistinctness, uncertainty: latebraram,
Ta. : in obscuritate latere : naturae : obecuritates
soroniorum. — Of rank, intigniflcance, obscurity,
meanness : humilitas et obscuritas.
obscuro, avi, atus, are [obscurus], to render
dark, darken, obscure : obscuratur luce solis lu-
men lucemae : caelum nocte obscuratum, S. : vo-
lucres Aethera obscurant pennis, V. ; •bscuratus
sol, eclipsed. — To hide, conceal, cover, shroud, dark-
en, veil: neque nox tenebris obscurare coetQs ne-
farios potest : caput obscurante lacema, H. : dolo
ipsi obscurati, kept out of sight, S.— Fig., of speech,
to obsaire, render indistinct, express indistinctly:
nihil dicendo. — To render unknown, bury in ob-
livion: fortuna res celebrat obscuratque, S. — To
suppress, hide, conceal: tuas laudes. — To cause to
be forgotten, render insigniflcant : periculi magni-
tudinem : eorum memoria sensim obscurata est :
obscurata vocabula, obsolete, H.
obBciiruB, adj. with comp. and sup. [1 SCV-],
dark, darksome, dusky, shady, obsatre: umbra, C.
po«t : lucus, V. : antrum, 0. : tabernae, EL : lux,
L. : lumen, darkness visible, S. : caelum, H. : fer-
rugo, black, V. : dentes, black, lu. : aquae, i. e. tur-
bid, 0. — As subst. n., the dark, darkness, obscurity :
sub obscurura noctis, V.— Poet. : Ibant obscuri,
in the dark, V. —Fig., dark, obscure, dim, indis-
tinct, unintelligible : brevis esse laboro, Obscurus
fio, H. : ius : spes, uncertain : Rem nuUi obscuram
Consulis, v.: videre res obscurissimaa : (causae)
multo obscuriores, i. e. intricate. — Plur. n, as subst. :
Obscuris vera invol vens, Y.—Not known, unknown,
not recognized: est populo obscurior, not so well
known : Pallas, i. e. disguised, 0. : nou obscurum
est, quid cogitaret, hard to discern: neque est ob-
scurum, quin, etc., it is plain thai.— Obscure, igno-
ble, mean, low: istorura diligentia,/>/od(fi7i^, T. : \u
barbaris noraen obscurius, Cs. : fama est obscu-
rior annis, ^ time, V. : obscuro loco natus, of an
ignoble family : obscuris orti maiori bus, /rom I'n-
signiflcant ancestors, — As mbst. n. : in obscuro
vitam habere, 8.— Close, secret, reserved: homo:
modestus Occupat obscuri speciem, H. : vates, i. e.
the Sphinx, 0. : adversus alios, Ta. : Domitiani na-
tura obscurior, Ta.
Obaecratio, Onis,/. [obsecro], a beseeching, im-
ploring, supplication, entreaty : eius.— As a rhetor-
ical figure, G. — A public prayer: a populo facta,
L. — Plur., C.
obsecro, avI, atus, are [ob+sacro], to beseech,
entreat, implore, supplicate, conjure : cum raultia
lacrimis: pro fratris salute: te per senectutcra
suam, conjures you: pro salute mea populum R. :
hoc te obsecro, T. : illud unnm vos, ne, etc. : pater,
obsecro, mi ignoscas, T. : obsecro . . . adhibeatis
raisericordiam : te ut omnia perscribas: te, Ne
facias, T. : alquem, ut suis fortunis consulat,' Cs
Digitized by V^OOQ IC
otMaoondo
564
obsidio
— ' E 8 p., Itt pen.^ in oolloq. use : Ph. Prodi, male
conciliate. Do. Obsecro, / cry you merey^ T. : ob-
secro, an is est ? 1 pray^ T. : sed obsecro te, 6W /
heueeh you : obsecro tos, L.
ob-saoundo, avi, itus, are, to comply^ humors
yiddy be accommodating : in loco, seoionably^ T. :
obsecundando mollire impetum, L.: alcui: eias
Tolantatibus.
obseqaeius entis, aeff. with eomp. [P. of obse-
quor], ytdding^ compliarU^ obaequiout^ aeeommodat-
ing : patri, T. : legiones nobis : Persae obsequen-
tiores, Cu.
obseqnenter, ad/o. robseqaensl, compLianUy^
obtequiowiy : haeo a co1ieg& facta, L.
obseqaentia, ae,/. [obsequens], eomplaiaance^
obtequi outness : reliquoruro, Gs.
obsequiuxn, I, n. fSEG-], eompUance^ yielding-
lien, complaisance^ inaulgenee : Obsequium amioos
parit, T. : Antonium obsequio mitigavi : veutris,
i. e. gluttony^ H. : peritura amantis Obsequio, to
her lover^ 0. : Flectitur obsequio ramus, by its
pliancy f 0. — Obedience^ allegiance : in populum
R, L. : erga vos, L.
ob-aaquor, catus (not quQtus), I, dep.^ to com-
ply, yield, gratify, humor, sttbmit, be aeeommodat-
%ng : tibi, T. : huic : Toluntati tuae : imperio, lu. :
uti de Pompilio referrent, senatui, L. — To yidd,
give up, indkUge : animo, T. : huius cupiditati : stu-
diis suis, K. : irae, Cu.
1. obsero^ ivi, fttus, ire [1 SER-], to bolt, bar,
fasten^ shut up : ostium intus, T. : aedificia, L. :
aurls, H.
2. ob-«6ro, sfivl, situs, ere, to sow, plant : ter-
ram f rugibus. — P. per/., covered over, covered,
strewn, filed : obsiti virgultis oolles, L. : pom is
Rura, 0. : aeger pannis annisque, T. : montes ni-
Tibus, Cu. : lo iam setis obsita, V. : yariis obsita
f rondibus (arcana tua), H.
observansi antis, ac(j. with sup. [P, of obser-
Yo], wcUch/tU, attentive, respectful: homo tui: ob-
servantissimus meL
obserrantia, ae,/. [obserro], attention, respect,
regard, reverence: obsenrantiam dilexit: amicos
observantift retinere : in regem, L.
observatio, 6nis,/. [observo], a watching, ob-
servance, investigation: observationes animadver-
tebant, your searches for evidence : siderum. —
Circumspection, care, exactness: summa in bello
movendo.
observitd, ftvl, — , kte,freq. [observo], to wcUch
carefully, observe closely: motus stellarum.
ob-servo, avi, itus, &re, to watch, note, heed, ob-
serve, take notice of, attend to : filiura, Quid agat,
T. : fettts, watch for, V. : occupationem eius : tem-
pus epistulae tibi reddendae, watch for : sea^keep
a do9e watch over : observant quern ad modum sete
gerat, etc — To watch, guard, keep: greges, 0. —
To observe, take care, see, provide: ne plus reddat
quam aoceperit: quod ne accidat obserrari nee
potest, etc. — To observe, respect, regard, attend to,
heed, keep, comply with : neque signs neque ordi-
nes, S. : leges : praeceptum diligentissime, Cs. :
centesimas, adhere to: commendationes, regard:
post ilium observatum, ut, etc., i. e. it was the ree-
ognited rule, L. — To pay attention to, respect, re-
gard, esteem, honor: talem hunc yirura, S. : tribules
suos : regem, Y. : me ut patrem.
obaaa, id is {gen.plur. obsidum, rarely obsidium,
Cs., L.), m. and/. fSED-], a hostage: obsides uti
inter sese dent, exchange, Cs. : Cretensibus obsides
imperavit : multi Romanis dediti obsides, S. : alqir
obsidem retinere, as a hostage, N. : Me accepts
Obside, 0. — A surety, security, guaranty, assurance,
bail, pledge : se eius rei obsidem fore, will answer
for it, N. : (nuptiarum) obsides filios accipere :
coniugii, 0. : obsidem enim se animum eius habe-
re, L. : obsides dedit se nulla in re Verri similem
f uturum, gave no guaranty: hanc condemnationem
dederat obsidem Balbo, ut, etc
obsesaio, ^is,/. [obsideo], a blocking up, be-
sieging, blockade : mihtaris viae : nostrorum, Cs.
obaeesor, Oris, m., a frequenter, haunter, resi-
dent : aquarum (of a water-snake), 0. — A besieger,
invester, blockader : curiae: Luceriae, L.
obaeiwus, P. of obsidec
obsideo, edi, essus, ere [ob+sedeo], to sit,
stay, remaifi, abide : domi, T. — To beset, haunt,
freouent : umbilicum terrarum. — In war, to hem
in, beset, besiege, invest, blockade : quod (oppidum)
neque capi neque obsideri potcrat, S. : omuls adi-
tfls : Uticam, Cs. : consilia ad obsidendam (urbem)
versa, L. : obsessa Dion, H. : Dextrum Scjlla latus
Obsidet, V. : aedls, lu. : omnibus rebus obsessi,
hampered in every way, Cs. — Supin. ace. : profici-
scitur obsessum turrim, S. — P o e t. : obsessae fau-
ces, choked, V. : obsessum frigore corpus, 0. — To
occupy, Jill, possess : corporibus omnis obsidetur
locus, is filled: milite campos, V. : Trachas obses-
sa palude, i. c surrounded, O. : meum tempus, take
up: cum obsideri auiis a fratre cerneret, besieged,
ll — To watch closely, look out for : iacere ad ob-
sidendum stuprum.
obaldialis, e, adj. [obsidium], of a siege : gra-
mlnea corona,/or raising a siege, L.
obsidio, onis,/. [ob], a siege, investment, block-
ade: urbis, Cs. : obsidione urbis capere: Bibtilum
in obsidione habere, Cs. : spes maior in obsidione
quara in oppu<];natione, L.: obsidione Isiondensis
exemit, released from, L. : cingi urbem obsidione,
besieged, V. : totam soluturi obsidionem, wtmld end
the siege, L. : solut& obsidione, raised, L. r ad Ca-
puae liberandam obsidione ire, to raise, L -F i g.,
Digitized by V^OOQIC
obsidlum
666
obstrepo
an tmnUnent danger ^ extreme peril : obsidione rem
p. liberare.
1. obaidium, I, n. [ob+SED-], a siege, block-
ade : obsidio ojrcumdare, Ta.
2. obaldium, I, n. [obses], the condition of a
hostage, hostageship : obsidio nobis datus, Ta.
ob-sido, — , — , ere, to beset, invest, besiege,
blockade : pontem, S. : excubiis portas, V. : Italos
finXs, tcJce possession of, V. : campos, i. e. to buy, Tb.
obflignator, Oris, m. [obsigno], a sealer, one
who attests under seal: litterarum: obsignatores
adducit, witnesses (to a will).
ob-uc;no, AvI, fttus, ftre, to seal, seal up, attest
under seal: totia castris testamenta obsignaban-
tur, Cs. : qoaestionero, i. e. witness : tabellis obsig-
natis agis mecum, i. e. you hold me strictly to my
words : tabellas obsignare Telle, seal up the docu-
ments, i. e. make an end of discussion : obsignandi
grati& venire, to put seals on (the papers and ef-
fects) : contra Scaunim litteras, i. e. prefer a
charge. — To make fa^ dose safely: inane obsig-
nan nihil solere.
ob-aisto, stiti, stitus, ere, to take place before,
stand in the way : obsistens obtestansque, L. :
abeiinti Volumnio, L. — To make stand against,
oppose, resist, withstand : hostes obstetenint, S. :
Quicumque mundi terminus obsdtit, H. : Gallia,
cuius consensui ne orbis quidem terrarum possit
obsistere, Cs. : dolori : visis, to disapprove of: ob-
stitit Oceanus in se inquiri, forbids, Ta. : tibi, ne
in aedXs accederes : ceteris naturis, quo minus per-
ficiantur : facile posset obsisti fortunae : vix obsi-
stitur illis, Quin, etc., they are hardly prevented, 0.
obflitUB, P. of 2 obsero.
obflK>lefi5, — , fieri [ 1 OL- ], to wear out, be
spoiled: obsolefiebant dignitatis insignia, became
worthless.
oba-olesod, l§vl, iStus, ere, inch., to wear out,
grow old, decay, fall into disuse, lose value, become
obsolete: obsolevit iam oratio: ut alia vetustate
obsolevissent, had been forgotten, L.
(obsolete), adv. [ obsoletus 'l, in an old style,
poorly, shabbily. — Only comp. : obsoletius veetitus.
obaoletoB, adj. with comp, [P. of obsolesco],
old, worn out, thrown off: erat veste obsoletft, L. :
esse vestitu obsoletiore: homo, shabby: tectum,
ruinous, H. : verba, obsolete. — Common, ordinary,
poor, mean, low : crimina : ex victorift gaudia, L. :
0 nee paternis obsoleta sordibus, H. : obsoletior
oratio, a too negligent style.
obBonitun (ops-), I, n., = ^^tuvtov, a relish,
sauce, side-dish (with bread ; usu. fish) : Paululum
obsoni, T. : obsonia co^mere, H.
obaond, avi, atus, &re, = dtj/uviut, to buy pro-
visions, cater, purvey : cum fide, T. : Vix drachu-
mis est obsonatum decem, T. — To feasi, treat, ^^
nish an entertainment : de meo, T. — To provide,
prepare: ambulando famera,^e^ an appetite.
(obatans, ntis), n. [P. of ob^ti)], an obstriiction.
— Onlyplur. : pellere obstantia, i. e. open the body,
H. : obstantia silvarum amoliri, Ta.
obstetrix ( opst-, obstit- ), icis, /. f ob +
8TA-1 a midwife,\E.
obstinate, adv. [obstinatus], /rm/y, inflexibly,
resolutely, obstinately : operam dat, T. : negari, Cs. :"
haec credita, L.
obstinatid, Snis, /. fobstino], firmness, stead-
fastness, stubbornness, obstinacy: sententiae, ad-
herence to my principles : taciturna, obstinate si-
lence, N.
obstinatas, cuff, with comp. [ P. of obstino 1,
resolved, determined, resolute, steadfast, inflexible,
stubborn, obstinate : animi, S. : animi ad decertan-
dum, L. : ad silenduro, Cu. : pudicitia, L. : auree,
H. : obstinates mori in vestigio suo, L. : voluntas
obstinatior, confirmed: ad versus lacrimas, more
steadfast, L.
obstind. ftvl, fttus, ire [ob+STA-], to resolve,
determine, be firmly resolved, persist : obstinave-
rant animis aut vincere, aut mori, L. : quando id
obstinatum est, L.
ob-atipesod, see obstupesoo.
obstipaa, adj. [ob + STIP-], indined, bmU,
turned aside: Stes capite obsUpo, H. : caput
obstttas, a^. [P. of obsisto], opposite, oppos-
ing ; hence, in augury, struck by lightning. -^Hur,
n. as subst. : obstita pianto.
Ob-atO, stitI, — , are, to stand before, be oppo-
site: soli luna obstitit, Enn. ap. C: dum retro
querous eunti Obstitit, stopped his way, 0. — To be
in the way, withstand, thwart, hinder, oppose, ob-
struct: obstando magis quam pugnando oastra
tutabantur, L. : exercitds hostium duo obstant,
block the way, & : Fata obstant, make it impossible,
V. : Paulum negoti mi obstat, T. : res quae ob-
stent Roscio : Obstitit incepto pudor, 0. : meritia
Romuli, i. e. suppress the fame of, H. : vita eorum
huic sceleri obstat, acquits them of this crime, S. :
di quibus obstitit Ilium, was an offence to, V. :
labentibus (aedibus) obstat vilicus, i. e. keeps from
falling, lu. : ad conatOs verecundia irae obstabat,
L. : quid obstat, quo minus sit beatus ? : ne quid
obstet, quo minus de integro ineatur bellum, L. :
quid obstat, cur non (verae nuptiae) fiant? T.:
cum religio obstaret, ne non posset dici dictator,
L. : nee, si non obstatur, propterea etiam permit-
titur.
ob-Btrep5, ul, — , ere, to make a noise against^
roar at, resound, re9cho: quft violens obstrepit
Aufidus, H. : Marisque Baia obstrepentia litora.
Digitized by V^OOQ IC
obstrlnso
556
obttoeooo
H.: Fontesque Ijrmphis obstrepunt manantibus
(bc. iacenti), H. : si non obstreperetur aquis, 0. —
To bawl iigainM^ clamor at^ outbawl : male dicta
alia cum adderct, obstrepero omnes, S. : eius modi
res obstrepi clamore militum vidcDtur, to be
drowned: ut ipsi sibi in dicendo obstrepere vi-
deantur: decemviro obstrepitur, L. — To annoy y
moUsty be troublesome: tibi litteris. — To impede^
hinder^ be an obUade: nihil sensere (Poeni), ob-
strcpente pluvia, L. : oonscientift obstrepente, Cu.
ob-stringd, strinxl, strictus, ere, to shut tn,
confine: ventos, H. — F i g.,'to bind, tie^ fetter, ham-
per^ lay under obligation : ( Oppianicura ) donis :
civitatem iure iurando, Cs. : amicos acre alieno,
bring into Mt : alqm pecunia in flagitium, Ta. :
se tot sceleribus, to be guilty of: se parricidio,
perpetrtUe: iis vinculia fugae obstricti stabant,
preventives of flighty L. : clementiam suam oratio-
nibus, to atteetf Ta.
ob-8tructio, onis, /. [obstnio], an obstruction^
barrier: diuturna.
obstrudd, see obtruda
ob-atmo (opstr-X ^% Qctus, ere, to build
against, build up^ block, lUop up, bar, barricade,
make impassable: novum murum, L.: frontem
castrorum auxiliis, L. : turrls, Cs. : luminibus eius :
valvas aedis, N. : obstnicta saxa, placed in the
way, 0. — F i g., to stop up, hinder, impede, obstruct :
Catonis luminibus obstruxit haeo oratio, was a
hinderance to : \m deus obstruit aurls, renders in-
exorable, V. : huic spiritus oris obstruitur, V. : per-
fugia improbonim, shuts off,
ob-stupefacio, fScl, f actus, ere; pass, obstu-
peflo, factus, tierl, to astonish, amaze, eutound, stu-
pefy, benumb : eum timidum obstupefecit pudor,
T. : nisi metus maerorem obstupefaceret, L. : ob-
stupefactis hominibus admiratione.
ob-8tapeBo5 ( obstip- ), pui, — , ere, inefi., to
become senseless, be stupefied, be cutoundsd, be struck
dumb: Obstipuere animi, V. : animus timore Ob-
stipuit, my heart is frozen, T. : eius aspectu cum
obstupuisset bubulcus : form&, 0. : terrore obsti-
puerant animi ab omni conatu, were made inca-
pable of, L. : ad magnitudinem eius fortunae, L.
ob-aum, obful (offul), obesse, to be against, be
prejudicial to, hinder, hurt, injure : Pa. Quidquid
est id . . . profuit La. Imino obfuit, T. : eum,
ne prodigus obsit, Dede neci, V. : id obesse huic ?
T. : obese Clodii mors Miloni : obsunt auctoribus
artes, 0. : quod mi obsit locutus, to my hurt, H. :
nee obsit Agresti fano supposuisse pecus, 0. : ni-
hil obest dicere.
ob-BUO^ — , titus, ere, to sew on : obsutum ca-
put, 0.
ob - Burdesod, dul, — , ere, inch., to become
deaf: aures hominum obsurduenint. — ^F 1 g., lo 5i
dull of apprehension : obsurdescimus.
ob-tego, texl, tgctus, ere, to cover over, cover
up, protect : vineis partem castrorum, Cs. : domus
arboribus obtecta, overshadowed, V. : so serrorum
corporibus: raeliorum precibus obtectus, Ta. —
F i g., to veil, hide, concetU, keep secret : vitia multis
virtutibuB obtecta.
obtemperatio, onis, /. [ obtempero ], a com-
plying, obedience: legibus.
ob-tempero (opt-), &vl, &tus, are, to comply,
attend, conform, submit, obey: milii, T. : imperio
populi R., Cs. : auctoritati senatas, Cs. : tibi eos
(deos) scio obtemperaturos, will regard you, T. :
ad alqd : ut senatQs consulto ne obtemperetur.
ob-tendd, dl, tus, ere, to spread before, stretch
over : Pro riro nebulam, V. : obtenta nocte, i. e.
in dark night, V. : Britannia Germnniae obtendi-
tur, lies over against, Ta. — To plead cu an excuse:
matris preces obtendens, Ta.— Fig., to hide, con-
ceal, envelop : quasi veils quibusdam obtenditur
uniuscuiusque natura. — To make a cover for:
curis luxum, Ta.
1. obtentUB, P. of obtendo, and of obtineo.
2. (ob-tentUB, Qs), m. [ obtendo ], a drawing
over, spreading over. — Only dot. and abl. sing.:
obtentu frondis, V. — Fig., a cover, pretext : cog-
nominis, L. : rei p., Ta.
ob-ter5 (opt-), trivi (subj. plup. obtrlsset, L.),
trltus, ere, to bruise, crush: rana.<*, Ph.: in angu-
stiis portarum obtriti, crushed by the crowd, L. —
Fig., to crush, trample, degraele, disgrace, ravage,
destroy : calumniam : obtrectationes : militem ver-
bis, degrade, L. : volgi omne cadaver, lu.
obteBtatio, onis, /. [obtestor], an adjuration,
solemn charge: quae mulier obtestatione viri de-
buit, etc., was bound by her husband's ad{juration:
legis. — An entreaty, supplication: raatronae in
obtestationes versae, L. : Phacdri.
ob-teBtor, atus, an, dep., to call as a witness,
protest, make appeal to: vestram fidem: lovem,
ut testis adesset, S. : summam rem p. agi obte-
stans, Ta. : se moriturum, Ta. — To conjure, en-
treat, beseech, supplicate, implore : Per tuam fidem
. . . Te, T. : obtestans deum fidem testabatur, ne-
quiquam eos fugere, L. : vos per Penatis, V. : voe,
ut, etc. : id sibi ne eripiatis, vos : multa de salute
suft Pomptinum, S. : illud te Pro Latio obtestor,
Ne, etc., V. : te et senatum, consulatis, etc., S.
ob-tex6, — , — , ere, to weave over, overspread,
cover: caelum obtexitur urabrft, V.
obticeo, — , — , 6re [ob+taceo], to be silent:
Virgo obticet, T.
(obtioeBOo), ticul, — , ere, inch, [obticeo], to b$
Digitized by V^OOQ IC
obtineo
557
obvarsor
dmek $iUnt, — Only perf,^ to be nUrU : Quid obti-
cuiBti ? T. : chorus obiicuit, H., 0.
obtlned (opt-), tinul, tentus, 8re [ob+teneo],
to hold fast^ KttVff occupy^ posxen^ preserve^ keep,
maintain: quaa (regioneB) Suebi obtinerent, Ca. :
Galliam armis, L. : cum imperio Hispaniam cite-
riorem, be governor in: ex qua insuli numraus
nuIIuSf me obtinente, erogabatur, during my ad-
ministration,-' To maintain, keep, preserve, uphold :
ad obtinendos exercittls evocari, Cs. : necessitudi-
Dcm cum publicanis : pol Crito antiquom obtiues,
your old idf, T. : causam, maintain, Cs. : noctem
insequentem eadem caligo obtinuit, prevailed dur-
ing, L. : quae (fama) plerosque obtinet, is general-
ly accepted, S. : quod fama obtinuit, L. : pro?erbi
locum, i. e. to become proverbial : numerura deo-
rum, be numbered among : pontem, toould not yield,
L. — 7b assert, maintain, show, prove, demonstrate :
possumus hoc teete . . . quod dicimus, obtiuere ? :
duas contrarias sententias. — To get possession of,
gain, acquire, obtain: malas cauaas, /7ain«t/.* Ro-
mani si rem obtinuerint,^atfi«^ the victory, Cs. —
To bring about, bring to pass, obtain : ut consule-
rentur patres, L.
obtinso, tigl, — , ere [ob+ tango], to faU to
the lot of, be/all, occur : quod cuique obtigit, id
quisque teneat: agnis quanta (discordia) obtigit,
H. : cum tibi sorte obtigisset, ut ius diceres, had
faUen to your lot. — To happen, befall, occur:
istuc tibi ex sententift tua obtigisse laetor, T. :
praeter spem, T. : si quid obtjgerit, aequo animo
moriar, should befall (me).
(ob-torpaflo5), pul, — , ere, inch,, to grow stiff,
be benumbed, become insensible, lose feeling. — Only
perf : si manus prae metu obtorpuerit, L. — F i g. :
subiactus miseriis obtorpui: oircurofuso undique
paTore, ita obtorpuit, ut, etc., L.
(ob-torqneo), torsi, tortus, ere, to twisty writhe,
wrench. — Only F. perf. t collo obtorto : obtortA
gul& in vincula abripi iussit, 6y /Atf throat: obtorti
drculus auri, V.
obtrectatid, Gnis, / [obtreoto], a belittling,
detraction, disparagement : invidia atque obtrecta-
tio : adversus crescentem gloriam, L. : erga Fla-
Tianos, Ta. : laudis, Cs. : gloriae alienae, L.
obtreotator, 6ri8, m. [ obtrecto ], a detractor,
traducer, disparager: obtrectatores multa finxe-
runt : laudum meanim.
obtrectd, ftvT, atus, are [ob+tracto], to detract
from, belittle, disparage, underrate, decry : obtrec-
tantis est angi alieno bono : alteri : gloriae suae,
L : curam, carp at, "Ph.: eius laudes, L. : obtrec-
carunt inter se, decried one another, N.
obtritas, P. of obtero.
ob-trad5 (obs-t-), si, sus, ere, to thrust t^Mm,
obtrude: ea nemini obtrudi potest, T. : obstruaa
carbasa pullo, hemmed, 0.
ob-tmnco, — , &tus, are, to cut down, cut to
piece*, kill J slay, daughter : puerum : re^rra, L. :
ilium .111 ara-', V. : cer?os ferro, V. : obtruiicati
circa altaria, L.
ob-tundo, tudi, tQsus or tunsus, ere, to blunt,
weaken, ezhatut, make dull: vocem in dicendo, talk
himAtff hoarse : mentem : aegritudinem, aUei'iate,
— 7b stun, din, deafen, annoy, tease, importune,
molest: non obtundnm diutius: te epistulifl: me
de liac re, importune, T. : obtuderunt eius aurli,
te fuis^e, etc., dinned into him that, etc.
obtonstui, acfj. [P. of obtundo], see obtasus.
ob-turbo, &vl, &tu8, &re, to make turbid, diS'
order, cot*fme, trouble, disturb : hoetes, Ta. : Itane
vero obturbat? interrupts, T. : me litterae obtur-
bant, distract.
obturo, — , fttus, ftre [TVR-], to stuff, stop up,
dose: partis (corporis) obturatas esse: auiis, i. e.
refuse to listen, H.
obtOflUB or obtunsus, a(fj. with comp. [P. of
obtundo], blunt, dull, obtuse: vomer, V. — Fig.,
blunt, dull, weak, faint: cui (animo) obtusior sit
acies : obtunsa pectora, insensible, V. : ne obtun-
sior usus Sit genitali arro, too enfeebled, V. : vigor
animi, L. : quo quid dici potest obtusius? more
stupid.
(obtntUB, as), m. [2 TV-l, a looking at, gazing
upon, gaze (only oec. and abl, sing. ): ocuiorum :
obtutum in cauda figere : obtutu tacito stetit, V.
— F i g. : In obtutu malorum, contemplation, 0.
ob-uxnbrd, ftvl, atus, are, to overshadow, shade:
caespes obumbrat huraum, 0. : obumbratus amnis,
Cu. — 7b darken, obscure: aethera telis, V. : nomi-
na, Ta. — F i g., to cover, cloak, screen, protect : cri-
men, 0. : reginae nomen (eum) obumbrat, V.
ob-unooB, a4^\, bent in, hooked: rostro Toltar
obunco, V. : pedes, 0.
ob-OBtUB, P., burnt into, hardened by fire:
torre armatus obusto, V. : glaeba gelu, burnt by
frost, 0.
ob-vallatUB; P., fortified, intrenched, mtide ir-
refutable : locus omni ratioiie.
ob-vanio, vfini, ventus. Ire, to come up to, go to
meet: se in tempore pugnae obventurum,yotn tn
the battle, L. — 7b fall out, befall, happen, occur:
id obvenit vitium (at the auspices) : sin quae ne-
cessitas rei p. obvenerit. — 7b come by chance, fall
to the lot of, be allotted: Calpumio Numidia obve-
nit, S. : ei sorte provincia obvenit : cui clasais ob-
venisset, L.
ob-verBOr, fttus, ftri, dep., to make an appear-
ance, show oneself: partem eorum Carthagini ob-
versari dici, L. — Fig., to hover before, atmear:
Digitized by V^OOQIC
dbyretwnm
568
ocoido
nihi ante ooulos obveraatur rel p. dignitasi in
somDis, L.
obvemiBi adj, [P, of obverto], homed against,
direeUd towards: laciem obversoa in agmen, 0.
— Turned towards^ engaged in: militum studiis,
Ta. — Plur, m. as subst.^ opponents^ Ta.
ob-vertOt tl, sua, ere, to turn towards, turn
against, direct towards: cuius ob os ora sua:
Gornua obyertimus antemnarum, direct, V. : re-
mos,/)/y, 0. : ordines, i. e. /otf o%U of line, L. : ob-
▼ersus Contendit telum, facing (hhn), Y. : obyer-
tor ad undas, 0.
ob-viam or ob vlam, adv.^ in the wag, tow-
ards^ against^ to meet, in face of: obriam conabar
tibi, was hurrying to meet gou, T. : si obTiam con-
tra yeniretur, an adeatiee shoiUd be made, Cs. : fit
obviam Clodio, meets : obviam ire boetibus, S. :
Caesari obviam processisti, went out to meet:
exire, Cs. : se off ere, meet, T. : effundi, /xmr out to
meet, L. : de obviam itione ita fadam. — In tbe
phrase, obviam ire, to meet, oppose, resist, contend
against : periuulis, face, S. : Gracchorum aotioni-
bus, resist, S,: cupiditati hominum, oppose: irae,
L.: crimini, meet the charge, L.: obviam itum
fraudibus, Ta.
obvina, ocff. [ob+viaj, in the loay, so as to
meet, meeting, to meet: si ille obvius ei futurus
non erat, had no expectation of meeting him : se
mihi obvium dedit, met, L, : venit obvius illi, H. :
cuicumque est obvia, whomsoever she meets, lu. :
ad Martis f uit obvius aram, lu. : se gravissimis
tempestatibus obvium ferre: obvias mihi litteras
mittas, send to meet : monies, qui obvii erant iti-
neri, lay in the way, N. : undis, up stream, 0. :
Obviaque hospitiis teneat arbos, opposite, V. — As
stAsL n. .* in obvio classi hoetium esse, be in the
way, L. — Against, to meet, to encounter: quo in
loco inter se obvii fuissent, hadfought, S. : si in-
gredient! cum armata multitudine obvius fueris:
infestA subit obvius hastft, V. — Open, exposed,
liable, subject : rupes Obvia ventorum furiis, Y. :
(urbs) minus obvia Grais, Y. : comitas, L e. ready,
Ta. : rerum similitude, oUrusive, Ta.
ob-TOlT5, vt, atus, ere, to wrap round, emodop,
muffie up, cover over, enfold: obvolvendum caput
esse : capitibus obvolutis, mn/ffled, L. : oe obvolu-
turn folliculo: fax obvoluta sanguine, covered,
Bnn. ap. C. — F i g., of language, to cover, veil: yer-
bis decoris vitium, H.
oooaeoo (obo-), Svi, fttus, ire [ob+oaeco], to
make blind, blind, deprive of siafit : occaecatos
pulvere bostis, L. — To make dark, darken, ob"
seuret noctis occaecat nigror, 0. po9t.: densa
caligo occaecaverat diem, L. — To hide, conceal:
semen ocoaecatum. — Fig., to darken, make ob"
sewre, render unintelligible: orationem.— 7b make
blind, blind, ddude : animos: stuItitiA oooaecatnts
cousilia, confound, L.
oooallesoo^ lul, ere, inch. [ob+callei*oo, cal-
leo], to grow callous, harden: Os sensi occallesce-
re rostro, i. e. thicken to a snout, 0. — Fig., to grow
insensible,
oooand, ul, ere [ob+cano], to blow isiio, plag
upon : comua tubasque, Ta.
ocoaalo, 5nis,/. [ob+1 CAD-], an opportuni-
ty, fit time, occasion, convenient season, favorable
moment : tanta, T. : tua, L. : aliis occasio def uit :
pugnandi, S. : inrumpendi in urbem, Cu. : sibi ad
occupandam Asiam oblata: occasionem amittere,
let dip: adripere, seize, L. : rapere de die, E. : non
deesse occasioni, not to be unemtal to, Cs. : a for-
tunii data liberandae Graeciae, N. : intellegere oo-
casiones, discern, Ta. : occasione data, should an
opportunity offer : per occasionem, on a favorable
opportunity, S. : levia proelia ex occasione huius
aut illius partis oriebantur, L. : Summa occasiost
mihi Phaedriae curam adimere, T. — Person.,
Opportunity (as a goddess), Ph. — A pretext, excuse,
plausible explana^on: Quantulacunque est occa-
sio, sufficit irae,Iu. — In war, a dash, raid, surprise:
occasio, non proelium, Cs.
1. oooasuBt P. of 2 occida
2. ocoaauB, as, m. [ob+1 CAD-], a falling,
going down, setting: Maiae, Y. : cum occasu solis,
at sunset, & — The sunset, west: ab ortu ad occa-
sum : ager Longus in occasum, Y. : Prospicit oc-
casOs, 0. — F i g., downfall, ruin, destmction, end,
death : rei p. : in occasu vestro, Y. : post Aeli
occasum, death,
oooatid, 5ni8,/. [occo], a harrowing.
ocoecini, perf of occino.
ocoento, &vi, Stus, ftre [ob+ canto], to saUrixs
in song, lampoon, XII Tabb. ap. 0.
oooidena, entis, m. [P, of 2 occido], the sunset,
west, Occident : ab occidente, S. : ab onente ad oo-
cidentem.
ocoidl5, onis,/. [ob+2 SAC-], a massacre,
tUter destruction, extermination: in occidione vio
toriam ponere, L.: equitatus occidione occisaa,
annihilated
1. ocoid5, ddT, cisus, ere [ ob + caedo ], to
strike down, knock down: me pugnis, T. — To cut
down, cut off, kill, day: si diam (noxiam) admi-
sero, occidito, T.: fortissimo pugnans occiditur,
Cs. : exercitOs occidione occisi, annihilated^ L. : ad
nnum omnes, to the last man, L. : hominem, mur*
der: modus hominis occidendi, /orm of murder:
homines impune occidebantur, murders were con^
milled t se occidere, commit suicide, Cu. — F i g., to
plague to death, torture, torment, pester : occidii
saepe rogando, H. : legendo, H. — To ruin, undot
me tuis fallaciis, T.
Digitized by
Google
oooldo
559
oooupo
2. oooldo, cidi, casus, ere [ob-f cado], to fall
dtnns /(tU: ut alii super alios occiderent, L —
7b ffo d<nDn^ aet : iara occidente sole, Pac. ap. C. :
donee lux occidat, lu. — To /ally pertMhy aie^ be
dain : qua (securi) multi occidenint : pro patri& :
bofltium saevitia, S. : dextri suft, V. : minimo toI-
nere, 0. : unS occidendum nobis esse (cum impe-
lio), S. — F iff., to decline^ end: vita occidens, the
mtening of life: ne sacrorum memoria occideret,
he lott. — To perishj be ruined^ be hat: sin plane
oocidimus : occidi, lam undone^ T. : funditus, V. :
omnia generis insignia oociderunt: yestra bene-
ficia occasura esse.
oooldans, oA*. [ob+1 QIlD-\ going down, get-
ting : occiduo sole, 0. : dies, 0. — Western : ab oc-
ciduo sole,0. — Fig., winking, failing: senecta, 0.
oooind, cinul or cecini, — , ere [ob+cano], to
ting inautpicioutly, croak : si occecinerit avis, i. e.
gives an unfavorable omen, L. : corvus occinuit, L.
oooipio. cdpl (not coepi), eptus, ere [ob+ca-
pio], to begin, commence : dolores occipiunt, T. : a
meridie nebula oocepit, L. : quaestum, T. : magi-
stratum, enter upon, L : mecum cogitare, T. : age-
re armentum, L. : (fabula) ooceptast agi, T.
oooiaio^ Onis, ^ [ob+2 SAG-], a mauaere,
ilaughter, murder: parentis.
oooisoB, P, of 1 ocdda
ooollidd^ si, SQS, ere [ob+claudo], to shut vp,
dote : de occludendis aedibas, T. : serrus, cui
domi nihil ait occlusum. — 7b restrain, cheek :
Inbido occlusa contumeliis, T.
oood^ — , — , are [2 AC-], to harrow : segetes,
H.
ooonbOL — , — , ire [ob+cubo], to lie low, lie
prostrate, lie dead : quo ( tumulo ), V. : consul
morte occubans, L.
ooouloo, — , atus, ftre [ob+calco], to tread
down, trample: partim ooculcatis, L.
OOOiilo^ culul, cultus, ere [ob+2 CAL-], to
coner, cover over : yirgulta multa terri, V. — 7b
cover up, hide, conceal: (feminae) parietum umbris
occuluntur, are concealed: hastatos valles occule-
bant, L. : Glassem sub rape, V. : caligine terras,
0.: puncta argumentoram.
OOOultatio, 6nis, /. [occulto], a covering, hid-
ing, concealment: occultatione propositi, in the
h^ of secrecy : se occultatione tutantur, by hid-
ing t cuius ref nulla est occultatio, Cs.
OOOultator, oris, m. [occulto], a concealer,
seereter: latronum.
ooonlte, adv. with comp, and sup, [occultus],
Ml concealment, in secret, secretly, privately : nequc
id ooculte fert, makee no secret of it,T,: ea nunc
ooculte cuniculis oppugnatur : loqui cetera, S. :
profidsci, Cs. : labitur, 0. : conari occultius : paulo
occultlos consili huius participea, & t qoam potalt
occultissime cohortes duxit, Cs.
occulto, ftvl, Stus, are, freg. [occulo], to hide,
conceal, secrete: fugam, Cs.: stellae occultantiir,
disappear: incepto suo occultato, S. : ut avee se
occultent : qui hoc occultari facilius credaa dabo,
T. : se latebris : legionem silris, Cs. : alicubi : in-
tus Veritas occultetur: se inter multitudineni,
Cs. : post montem se, Gs.
ocoultOB, acff. with eomp^ and tup. [P. of oc-
culo], covered up, hidden, concealed, secret: locus,
S. : occuUiores msidiae : quo occultior esset eiua
adventus, Cs. : si quid erit occultius : cum res oo-
cultissimas aperaeris : per occultos callb, V. :
notae, 0.: Crescit, occulto velut arbor aevo, L e.
imperceptibly, H. : occulti miranda potentia fati,
lu. : saiis in laote sapor, slight favor, V. — Ptur. n.
as subst, : expromere omnia mea occulta, secrets,
T.: servi, quibus occulta credantur: in occultis
ac reconditis templi, the recesses,C8. — 8ing. : stare
in occulto, in hiding: ex occulto nostros invadit,
from ambush, S. : ex occulto intenrenire, secretly,
— Of persons, close, reserved, uneandid, secret : me
occultum fingere: ab occultis cavendum homini-
bus, L. : occultus odii, dissembling his hate, Ta. :
oonsilii, Ta.
oocTunbo, cubul, cubitam, ere [ob+*cumbo;
CVB-], to fall in death, die: honeste: ferro, 0. :
per te, by thy hand, 0. : certae morti, V. : pro p»-
trift mortem : ictus clavft morte oocubuit, L.
oooapatio, onis, /. [occupo], a taking posses-
sion, occupying, seizure : fori : vetus. — A business^
employment, occupation: publicae, Cs. : maximia
occupationibus distinebar: ab omni occupatione
se expedire : occupationes rei p., state affairs, Cs. :
tantularum rerum oocnpationes, such trivieU em-
ployments, Cs.
oocupatos, adfj. with comp, and sup. [P. of
occupo], taken up, engrossed, absorbed, occupied,
employed, busy, engagai: In alio amore, T. : in
opere, Cs. : opere, L. : non occupatoram amioorum
adsiduitas : in eo, ut, etc., N. : res in singulis litte-
ris occupatae, concerned with: occupatiorem me
habere : occupatissimus esse, extremely busy.
occapd, avT, &tus, are [ob+GAP-l, to take into
possession, seize, occupy, master, win: Italiam prae^
sidiis: opportunae ad occupandum urbes, L.t
portum, H.: tyrannidem: a potentioribus regna
occupabantur, chieftains were aiming at, Gs. : Oo
cupat amplexu, datps, 0. — 7b occupy, cover, take
Hp,fUl: quantum loci acies occupare poterat,Cs. :
urbem (sc. aedificiis), L. : caementis mare, H.—
To fall upon, attack: Latagum saxo os faciem-
que, strikes (in) thefaif, V. : Occupat hos morsu,
longis complexibus illos, O. : manicis iacentem,
fetters whUe prostrate, V. : Volteiura Villa ven-
dcntem, tuf7>rtM^ H.-~7b get the start of^ he before
Digitized by V^OOQ IC
oocnrro
560
octodecim
hand witKf antici/jate^ do firtt^ ouUtrip * egressas
rates, 0. : belluiii Tacere, begin the war Jirat, L. :
rapere oscula, H. — To hinder : profluvium Ban-
gui nis occupat Pecantes, Cu. — Fig., to teize^ take
pouewion of^fil, invade^ overtpreaa^ engroea: mora
ipsam occupat, T. : quae (tenebrae) totam rem p.
turn occuparant : timor ezercitum occupavit, Os. :
oculos iiox occnpat, are darkened, 0. : fama occu-
pat aurlo, V. — To gain^ vtn, acquire: militarem
gloriam, Ta. : obscuri speciem, paae for reserved^
H. — To take up,jUl, occupy^ employ: tree et sexa-
ginta annos aeque multa volumina occupasse mihi,
L. : in funambulo Aniraum, T. : pecuniam adule-
acentulo grandi fenore occupavisti, invested at
high interest: occupatur animus ab iracundia:
occupatus certamine est animus, L.
ooourro (obo-), currt (cucurrt. Ph.), cursus,
ere [ob+curro], to run up^ rwi to meet^go to meet^
meety fall in with : ad uudam, /ace the foe, V. :
duicis amicis, H. : quibuscumque signis occurre-
rat, Cfl. : huic (concilio), attend^ L. : ad id conci-
lium. L. : occurritur (sc mihi). — To go against^
rush upon^ attack: duabus iegionibus, Gs. : Obvius
adversoque oocurrit, V. — To lie in the way ^ meet:
in a^peris locis silex saepe occurrebat, L. — F i g.,
to*meetj/all I'n/o, be involved: graviori bello, Ca.
— To obviate^ meet^ resist^ oppose^ counteract : eius
oonsiliis : ab nostris occurrebatur, he woe resisted^
Cs. — To obviate, cure^ relieve, remedy : rei sapien-
tia: utrique lei, N. — To meet, answer^ reply, object:
huic dictis, V. : occurretur enim, sicut occursum
est. — To offer, present itself, suggest iteelf appear,
occur, be thought of: tu occurrebas dignus eo
munere: mihi multo difficilior occurrit cogitatio,
qualin, etc : Atheniensium exercitOs deleti oocur-
rebant, L. : haec tenenda sunt oratori ; saepe
enim occumint, present themselves: ne quid bo-
nestum occurreret, Ta.
oocursatid, dnis, /. [occurso], a runnina to
meet, attention, greeting, offlciousness : ilia.— /^r. .*
vestrae et vestrorum ordinum.
oooarso, avi, &tu8, hre,freq. [ocoarro], to run
to meet, throng before: alios ocoureantes interfi-
cere, S. : occursare capro caveto, beumre of meet-
ing, V. — To rush against, attack, charge, strive
against, oppose: inter occursantes, factiosos, op-
posing, S. : in ripa, L.
(ocouTBtiB, Qs), m. [ob + 1 CEL-I, a meeting,
falling in with (only sing. ace. and M and plur.
ace.): vacuis accursu hominum viis, where they
met nobody, L. : proliiberi fratrum eius occursu,
Cu. : rota Stipitis occursu fracta, by striking a
stump, 0. : occursum trepidare amici, lu. : Illius
occursQs, lu.
OoaanoB, I, m., = 'Qxtavoc, the great $ea, outer
MO, ocean : mare, quem Oceanum appellatis: Oceani
freta, i. e. the Strait of Oibraitart quae civitates
Oceanum uttingunt, Cs.: circumvagus, circufnjiu
ent, H. : pater rerura, i. e. primary element, V.—
Person., son of Caelum and Terra, husband of
Tethys, father of the rivers and nymphs, C, V,
ooellaa, I, m. dim. [oculus], a little eye, eyelet :
victis ocellis, 0. : ocelli angulus, lu. : ocelli Italiae,
villulae meae, eyeballs.
OOior, 5cius, acfj. comp. [8 AC-], swifter, fleeter :
ful minis ocior ali8, V. : aura, premature, H. : quo
non alius conscendere Ocior, 0.
dolus, adv. comp., with eup. 5cissim6 [neut. of
ocior], mare quickly, more spiedily, sooner: idque
ocius faciet, si, etc. : recreantur ocius : serius ocius
Sors exitura, sooner or later, H. : Angulus iste feret
tus ocius UV&, rather than, H. : ocius illud extor-
quebis, i. e. more easily^ lu. : ocius omnes Imperio
pftrent, on the spot, V. — In commands, the quicker
the better, immediately: more ie oro ocius, make
haste, T. : nemon* oleum fert ocius ? H. : quam
ocissume accedat, as fati eut possible, S.
oorea, ae, /., a greave, leggin (of metal, to pro-
tect the legs ) : leres, V. : sinistrum cms ocreft
tectum, L. : ocreas veudente puella, i. e. the accou-
trement of a gladiator, lu.
ooreatna, cufj. [ocrea], greaved, in leggins, H.
ootaphoroB, see octophoroe.
octavnm, adv. [octavus], /or the eighth time:
tribuni refecti, L.
octavus or Vm, num. ord, [octo], the eighth:
post diem octavum, S. : octava pars : legio, Cs. :
a. d. VIII Kal. Dec, the 24th of November: bora
VIII oonvenire : octavo decimo aetatis anno, Ta.
— ^As suJbst.f. (sc. hora], the eighth hour of the day,
lu. — As sybet, n. : ager efficit cum octavo (sc gra-
no), produces eighifM.
ootavus-deoimos, adj., the eighteenth: aeta-
tis annus, Ta.
ootiens (-as), adv. num. [octo], eight times.
ootiiigentesimiis, adj. num. [octingenti], the
eight hundredth : annus.
ootingenti, ae, a, or DCCC, num. [octo+
centum], eight hundred: studia: equites DCCC,
Cs. : medimna DCCCL, i. e. 850.
ootipes, edis, acff. [ octo + pes], eight-footed.
Cancer, 0.
ootipUcatas, see octuplicatus.
ooto or Vin, num., eight : cohortes, 8. ; milia
passuum VIII, Cs. : HS VIII milia.
October, bris, bre, adj, { octo ], of the eighth
month (later the tenth) : Kalendae : a. d. in No-
nas Octobrls, September 29th.
octodecim or XVIU, num, [octo-f dMera],
eighteen^ L J
Digitized by
Google
ootogenl
Ml
odor
OCtOgeni, ae, n, num. dUlr. [octo], eiffhttf each :
nerU ootogcni bi.ii saga, L.
octogeDsixnus (-gesixnua), adj. num. [octo-
•^'mta], thf eif;htUth : annus: solstltiu, lu.
OCtOgiens (-ies), num. adv. [octogiiita], eighty
times: sestertium (centeiia iiiilia).
OOtoginta or TiXXX, num, [octo], eighty:
annos, C, H. : HS LXXX inilia.
OCtdiugiB, e, adj. [octo + IV-], eight in a team:
octoiuges ire, i. e. eight in a body^ L.
octoni, ae, a, num. diatr. [ octo ], eight each,
eight at a time^ by eights: ordities ducti, C^<. : oc-
tona inilia peditum, L. : octonis referentes Idibus
aera, on the Ides of eight months^ H. : octonis ite-
rum natalibus actis, eight, 0.
OOtdphoros (ootaph-), adj.^ carried by eight
bearers : lectica. — As subst. n., a litter with eight
bearers: honiinem portare octophoro.
ootuplicatUB (ootl-), a€{j. Tocto+plico], rmd-
tiplied by eight, odupled : octuplicato censu, L.
OCtuplus, adj., = bgrairXovc, eightfold, octuple:
pars. — As subst, n., an eight/old penalty^ octuple:
uctupli damnari : iudiciuoa in octuplum.
(octUBslB, is), m. [octo + as], eight asses (only
abl.plur.): Quanti emptae? Octu^sibus, H.
OOUlOB, I, m. [2 AC-], an eye: (lacrimulam)
oculos terendo expresserit, T.: roagis te quam
oculoa aroo meos, T. : eminentes, prominent: oculi
taroquam speculatores : maligui, V. : oculi in Op-
pianicum coniciebantur, were turned: adiectum
esse oculum hereditati, his eye was on: ad omnia
Testra oculos adicere: oculos de isto nusquam
deicere, r^ard with fixed attention: demittere, 0. :
attoUere, V. : circuraferre, 0. : premere, V. : depo-
nere, to fix, H. : oculis sorauo coniventibus : un-
guibus illi in oculos involare.^y o^T. : quod ante
oculoa est, is in full view : ne abstuleritis obser-
vantibus ptiaro oculos, cheat out of their eyes, L. :
in oculis civium vivere, in ptd>lic: in oculis om-
nium submergi, Ou. : ab oculis concedere: ex oculis
abire, outo/nght, L. : facesserent ex urbe ab ocu-
lis populi R, L. : sub oculis accepto detrimento,
in (Caesar's) presence, Cs. : eum quoque oculum,
quo bene videret, amittere, lost the sight of: altero
oculo capitur, becomes blind of one eye, L. — A
luminary: mundi oculus, the sun, 0. — In plants,
an eye, bud, bourgeon : oculos imponere, inoculate^
V. — F i g., a principal ornament: duo illos oculos
orae maritimae eflPoderunt, i. e. Corinth and Car-
thage.— The eye of the soul, mind's eye : eius cru-
ciatu pascere oculos, feaxt one's eyes: fructura
oculis ex eius casu capere, delight their eyes, N. :
tuo viro oculi dolent, i. e. he is afflicted, T. : acies
et arma in oculis erant, in view, Cu. : si in oculis
sis multitudiuis, are beloved by: oderat turn, cum
. . . iam fert in oculis, values highly : rex te erso
in oculis gestare? held dear, T. : acquis oculis
videre, i. e. contentedly, Cu. : simul est illud ante
ocu\o», obvious : mors (ei) ob oculos versatur, u in
view: ora eorura ponite vobis ante oculos, />itf^ur«
to yourselves: pone ilium ante oculoa diem, ^
your tlioughis on: iiec a re p. deiciebam oculos,
lose sight of.
odi (odivit, Anton, ap. C), dsQrus, ddisse, defect.
[1 0D-], toAa/«; oderint dum metuant: ita amare,
ut si aliquando csset osurus : furialiter, 0. : Miris
modis Sostratam, T. : quid enim odisset Clodium
Milo : parentem, 0. : peccare, H. — To dislike, be
displeased with, be vexed: Per^icos apparatus, H. :
odi cum cera vacat, 0. : se odit senectus, is dis-
contented, lu.
odioae, adv. [odiosus], hatefully ^ vexatioudy:
cessat, T. : dicere : interpellare.
odioaoa, adj. with eomp, and sup. [ odium ],
hateful, odious, vexatious, offensive, unpleasant:
haec aetas adulescentulis, T. : motQs odiosiores :
odiosissima natio. Ph.: homines notos sumere
odiosum est — Plur. n, as subst. : hue odiosa ad-
ferebantur, annoying tales.
odium, I, n. [ 1 OD- ], hatred, grudge, ill-wtU,
animosity^ enmity, aversion : Veritas odium parit,
T. : odium (est) ira inveterata : in odium populi
R. inruere, incur the hatred: eorum odium subire:
magnum odium Pompei suscepistis : inperatoribus
odia conligere, Cs. : struere, excite : exercere, 0. :
placare, appease: quod mihi odium cum Clodio
f uit ? what Quarrel had If : tanto in odio est om-
nibus, is so nated by: tanto odio ferebatur in Cice-
ronem, was so imbittered against^ N. : in Romanos
odii regnum posuerat praemium, had offered as a
prize for hostility, L.: urbis odium me percipit,
T. : ardens odio vestri: odium ieiunum, on an
empty stomach, lu. — An object of hatred, offence^
aversion, nuisance: Antonius, insigne odium om-
nium : qui amat quoi odio ipsus est, one who hates
him, T. : odi odioque sum Romania, I hate and am
hated by, L. : tibi est odio mea fistula, V. — Discon-
tent, dissatisfaction, disgust: odio suarum renim
mutari omnia student, S. : Cui placet alterius sua
est odio sors, H. — Offensive conduct, odious lan-
guage, importunity, insolence, vexatiousness : odio
et strepitu senatOs coactus est perornre: Tun-
dendo atque odio, by insolent importunity, T. :
cum tuo istoc odio, with that hateful conduct of
yours, T, : odio vincere R^em, in insolence, H.
odor or (old) odos, 6ris, m. [2 OD], a smell,
scent, odor: omnis odor ad supera fertur : odorem
avide trahere naribus. Ph. : florum. — A pleamut
odor, perfume, perfumery, essences, spicfs: o.lore
capi : ara fumat odore, incense, H. : croceos odores
mittit, V. : Perf usu.-* liquidis odoribus, bahams, H.
— A disagreeable smelt, stench, stink : odos locum
Digitized by V^OOQIC
odoratlo
662
matare subegerat, S. : ingratos odores, 0. : taeter,
Cs. : odoris foeditaa: Volvitur ater odor tectis,
black and ttijling vapor ^ V. — F i g.* a »cerU^ inkling ^
h\ni^ presentiment^ tuggettion: odor suspicion is:
hotninum furta odore persequi: est nou nullus
odor diotaturae : lucri bonus est odor, L. : urbaui-
talis, a tincture.
odoratio, dnis, /. [odoror], a tmelling^ tmell:
delectatio odorationum.
1. odoratOB, adj. [ P. of odoro ], that has a
trnell^ odonms^ scented, sweet - smdling^ fragrant :
lignum, v.: odoratis ignibus, 0.: ros& capillos,
II. : dux, i. e. of the Assyrians^ Pr.
2. odoratus, Ob, m. [odoror], a smelling^ smell :
corum iucundus. — The sense o/smsU.
odorifer, era, eniro, cu^. [ odor + 1 FER- ],
tpreading odor ^ fragrant : panacea, V. : gens, L e.
Persae, 0.
odoro, ftvl, fttus, ftre [odor], to make fragrant^
perfume: afira funnis, 0.
odoror, atus, art, dep. [odor], to smell a/, smell
out, scent : cibum, H. — -F i g., to aspire to, aim at :
hunc decern viratum, to be sniffing after. — To search
o^, trace out, investigate : pecuuiaro: tu velim ex
Fabio odorere : odorabantur omnia et pervestiga-
bant : quid f uturum sit : Poljpus an cubet hircus,
H. — To get a smattering of: pbilosophiam, Ta.
odorus, adj. [odor], emitting odor, scented,
fragrant : flos, 0. : arbor, L e. myrrha, 0. — That
tracks by the smell, keen-scented: canum vis, V.
odOB, see odor.
oeoonomiooB, a<fL, ^oUovofwed^i ofdomeetic
economy, — As subst., 7V^ Householder (a book by
Xenophon).
Oediptli, odis, m., = Oi^tVovc* a king of TTiebes,
who solved the riddle of the i^Dhinx, C, 0. — P r o v. :
Davus sum, non Oedipus, i. e. no diviner, T.
oenophorum, I, n., = oivofSpo^, a wine-holder,
mne-basket, H., lu.
oenus (old form of unus), C. (lex).
oeatnis, I, m., s=6laTpoQ, a gad-Jig, horse-fly,
breese, V. — Frenay, inspiration, enthusiasm, lu.
oeaus (Qs), m. (old form of usos), C.
oesTOUxn, I, n., = oi<rvToc, the refuse of wool,
wool-waiiings (a cosmetic), 0.
Oeta, ae, /., or Oete, Ss, m. and /., = OIni, a
motmtain range of Theasafy, C, 0. ; tibi deserit
Hesperus Oetam, i. e. rises, V,
ofella, ae, /. dim. [ofiTa], a bite, bit, morsel:
exigua, lu.
offa, ae, /., a bit, morsel, little ball of flours
Melle soporata, V.: pultis. — A swelling, lu. — A
shapeless mcuts, untimely birth, lu.
ofFendo, fendl, fdnsus, ere [ob+fendo], to hit.
thrust, strike, dash against : latus yehementer : c^
put, L. : offenso pede, having stumbled, 0. : in 800-
pulis ofiTendit puppis, strikes on, 0. : in redeundo,
run aground, Cs. : solido, bite a stone, H. — To hit
upon, light upon, come upon, meet with, find, catch:
te hie, Enn. ap. C. : imparatum te, come upon you
unawares: nondum perfectum templum: omnia
aliter ac iusserat offendit — F i g., to suffer damage,
receive an injury: qui in tantis tenebris nihil
ofitendat: in causis. — To stumble, blunder, make a
mistake, commit a fault, offend, be offensive: sin
quid offenderit, sibi totum, tibi nihil ofiTenderit:
apud honestos homines, ^ve offence to: neque in
eo solum offenderat, quod, etc., N. — To find fault,
be displeased, take offence : si in me aliquid offen-
distis. — To fail, miscarry, be defeated, suffer mis-
fortune, be unfortunate: apud iudices, lose his
cause : primo aocessu ad Af ricam, i. e. met with
disaster, L. : si aliquid esset ofiTensum : quo (casu)
in milibus passuum tribus offendi posset, a disaster
might occur, Cs. — To trespass upon, shock, offend,
vex, displease, repel, disgust: Divltiaci animum, Cs. :
tuas auris : neminem umquam non re, non verbo
offendit: hi sermones tuam existimationem non
off endunt, injure : si non ofitenderet unum Quem-
que limae labor, H. : offendere tot caligas, tot
Milia clavorum, provoke, lu. : multis rebus mens
offendebatur animus, was hurt : fidis ofiTendi me-
dicis, H. : ut non offendar subripi (ista munera),
am not offended at the loss of. Ph.
offensa, ae, /. [ P, of offendo ], disfavor, dis-
pleasure, offence, hatred, erunity : magnft in offensft
esse apud Pompeium : Offensa mei, out of hatred
for me, 0. — A violation of law, offence, crtme: Fe-
tus atque tacenda, lu. — An if\jury, affront: offen-
sas vindicet ense suas, 0.
offenaio, 5nis, /. [offendo], a striking against,
tripping, stumbling : pedes. — A projection : nihil
offensionis habere, no roughness. — F i g., disfavor,
aversion, disgust, dislike, hatred, discredit, bad rep-
utation : offensionem yitat aequabilitate'decemen-
di : in odium offensionemque populi R. inruere :
offensionem aurium merere, i. e. deserve to be heard
with displeasure, L. : habere ad res certas vitiosam
offensionem : mi hi maiori offensioni esse quam
delectation!, give me more vexation than pleasure,
— A complaint, indisposition, accident, misfortune,
mishap, failure: corporum offensiones: habet
enim nihil quod in offensione deperdat, i. e. if ks
loses his cause: non offensiones belli, sed ▼ictoriae,
defeats : offensionum et repulsarum ignominia, I e.
rude refusals.
oflfenainnonla, ae, /. dim. [offensiol, a slight
offence, trifling hurt : animi tui. — A slight r^nusi,
trifling disappointment : in aedilitate aooepta.
offenao, a?i, atus, are, /r«^. [offendo], to strikSf
dash against : capita, against the wall, u
Digitized by V^OOQ IC
offexuraa
5M
oleiu
oflensns, adf. with eomp. [P. of offendol
offended^ dispUased^ vezed^ ineerued^ imbiiterea:
aDimus: quern cum esse offensiorem arbitrarer:
sibi offensior. — Offentivt^ odious: ordo senatorius :
ciii (populo) nos. — As subst. n., tlie offence.
offord (obf-), obtull (opt-), oblfttus, offerre fob
+ f ero], to bring before^ preaenij offer ^ show^ exhibit :
illb fore obtulerat adventum lueum, T. : me per-
ditum illi adflictumque: se consulibus ferociter,
L. : qu& no?a re oblatA, upon this unexpected oc-
eurrenee, Cs. : speciem, />r«f0n< a false appearance:
olTer Coniugis ora mihi, ehow^ 0. : oblata religio
est, a rdiffious scruple struck him : lex quaedam
▼idebatar oblata. — To offer, expose, bring forward^
adduce: nos periculis: se morti, Cs. : nos ad peri-
cula, 0. : vitam in discrimen : criminibus oblatis,
adduced. — 7b offer, proffer, bring, cause, occaaion,
confer, bestow, thrust upon, inflict : iniuriam tibi,
T. : quft oblat& potestate, Cs. : mortem hostibus :
foedus, v. : in omnia ultro suam operam, L. : quod
(boni) vobis ab dis inmortalibus oblatam est:
laetitiam, />roa«r0 ; occasio ad occupandam Asia
oblata : oblatA facultate, Cs. : offerebat se inter-
cessurum, Ta.
offloina, tie,/, [for opifidna (old), from opifez],
a workshop, manufactory : instituit officinam in re-
gift maximam, studio : armorum offlcinae in urbe :
monetae, mini, L. : Cjclopum Volcanus urit offici-
naa, H. — Fig., a workshop, factory, laboratory :
tamquam omnium artium : sapientiae : ex rheto-
rum ofBcinis : eloquentiae : comiptelarum, L.
offloio (obf-), 6cl, ectus, ere fob+facio], to
come in the way of, hinder, oppose, thwart, obstruct :
offecerat apricanti, interceptea his sunshine : umbra
tcrrae soli offlciens, intervening before: cum ipsi
sibi properantes officerent, 8. — Fig., to stand in
the way of, oppose, obstruct, be detrimental, hurt :
qnidqnid ubique Officit, H. : meis commodis : timor
animi auribus officit, S. : officiant laetis ne. fnigi-
bus herbae, i. e. shut off light and moisture, V. : id
(genus) offlcere libertati, L. : sententiis, to obscure.
offlolose, adv. with eomp. [officiosus], courte-
ously, obligingly: factum : (fecit) ilia officiosius.
offloioBUS, adj. with eomp. and sup. [officium],
ftUl of courtesy, complaisant, obliging, serviceable :
homines in civis : sedulitas, H. : voluntas, 0. : tibi
officiosior yideri : officiosissima natio candidato-
mm. — Dutiful, obligatory : dolor : labores.
oflBoinm* I, n. [for opificiuro, opus + 2 FAC-],
a service, kindness^ favor, courtesy : pro recentibus
Oallici belli officiis, hdp given in, Cs. : summo of-
ficio praeditus homo, exceedit^gly obliging : officio
te certasse priorem, V. : Officiis dilecta suis, loved
for her kindly services, 0. — A ceremonial observ-
anee, ceremony, attendance: officium eras mihi pe-
ragendum, a ceremonial visit, lu. : tempus per
offidomm ambltam transignnt, Ta. — An obiigato-
ry service, obligation, duty, function, part, office :
patris, T. : functus officio, L. : in deoa nominesque
fungi officiis, L. : a pueris nullo officio adsuefacti,
Cs.: vita cum officio ooniuncta: amicitiae: satis-
facere officio^joer/brm ; officium suum deserere,
neglect : de officio decedis : in officio manere, Cs. :
offici negl^gentior. — An official duty, service, em-
ployment, business, work : officia inter se partiun-
tur, Cs. : maritimum, navtU service, Cs. : fama aucti
officii, i. e. of extending his authority, Ta. — A sense
of duty, dutifulness, conscience: quicquid in eum
iudici officique contuleris : utrum apud eos officium
valeret, Cs.
offigo, — , — , ere [ob + figo], to drive in, fasten :
densos ramos, L.
(offinnatiui), acff. [P. of offirmol Jirm, obsti-
nate.— Onlj eomp. : yofuntas offirmatior.
oflrirmo, ivi, fttus, ftre [ob+firmo], to holdfast,
persevere: viam quam decrevi persequi, T. : ne
tam offirma te, be obstinate, T. : censen posse me
offirmare Perpeti f can persist in bearing it, T.
offolgeo, si, — , fire [ob +f ulgeo], to shine upon,
appear: lux oculis offulsit, V.
offundo (obf-), adi, Osus, ere [ob+fundo], to
pour before, pour out : ut piscibus aqua offundi-
tur, i. e. surrounds. — To cover, overspread: ut of-
funditur luce solis lumen lucemae, eclipsed. — Fig.,
to pour out upon, spread over : quasi noctem quan-
dam rebus : offusa rei p. nox : omnium renim ter-
rorem oculis et auribus, L. : tantft offusft oculis
animoque religione, L. : offusus pavore, Ta. : Mar-
cellorum meum pectus memoria obfudit, hasJUUd,
ofSuBxtm, P. of offundo.
oggannio, see obgannio.
oh, interj., of surprise or sorrow, oh/ 0/ ah/:
oh, Iniquos es, T.
5he or ohe, interj., of pain, oh/ enough / stop/:
ohe, lam satis est, H. : ohe iam (so. satis), H.
oiel, interj,, of sorrow, alas / woe ism$/T.
oinos, acf;., old for unus.
olea, ae, ^ (Kcda, an olive, olive - berry, V. :
nigra, H. — An olive-tree: olearum ordo: rami
oleae, V., L., H., 0. — An olive-branch: pacales, 0.
oleaglnas, adj. [olea], of the olive4ree: radix,
V. : virgulae, N.
olearioB, adj. [oleum], of oil, for oil : cella.
oleaster, stn, m. [olea], the wild olive-tree,
oleaster : coUis vestitus oleastro, S., C, V., 0.
olens, entis, adj. [P, of oleo], smelling, odorous:
flos bene olentis anethi, V. — Sweet-smelling, fra-
grant, odoriferous: rami, V. : mentae, 0. — Of an
ill odor, rank, musty : maritus (i. e. hiroos), H. :
Membra, V. : fornix, H. : salfure Stagna, 0. : quae-
dam, Ta.
Digitized by
Google
oleo
564
mitto
<deo^ lot, — t €re [2 0D-], to emit a tmdl, stnell
of, tmellt bene, nihil: unj]:uenta, T. : Vina, H. :
sulphure, 0. — ^Fi g., to gm^l ofy savor o/^ indicate,
betray: nonne sapercilia olere malitiara videntur? :
non olet, unde sit ? betray iu oriffin,
oleum, I, fi., s= IXaiov, oil, olivet: {nstillare
oleum lumini : luventus uineros oleo perfusa, V. :
melius, H. — P r o v. : et oleum et operam perdidi,
w€uted time and labor: ne et opera et oleum phi-
lologiae nostrae perierit: petit bio (labor) plus
teraporis atque olei plus, Iu. : oleum addere cami-
no, pour oil on the fire, H. — Fig.: palaestra et
oleum, L a (Atf training school : ego eram decus
olei, i. e. the palaestra, Ct.
olfiioio, fSd, f actus, ere [oleo + facie], to smell,
eeent : ea, quae gustemus, olfaciamus, etc. — F i g. :
non sex totis mensibus Prius olfecissem, quam,
etc., wotdd have tutpeeted^ T. : nummuro.
olidOB, adj. [2 0D-], vneUing^ rank: capra, H. :
praesaepia, Iu.
olim, adv., at that time, some time ago, once upon
a time, once, formerly^ of old : ut f uit olim Sisy-
phus, H. : sic olim loquebantur: ut erant olim:
Alium esse censes nunc me, atque olim, T. — Once
and aaain^ novo and then, at times, customarily, fre-
quently, ever: sazum tunditur olim Fluctibus, etc.,
V. : ut pueris olim dant crustula Doctores, H. : ut
olim vagantur apes, O. : Vestra meos olim si fistula
Jicat amore^ ifever^ V. — Thie long time, this good
while: Audio quid yeteres olim moneatis amici,
Iu. — Of the future, one day, some ftme, hereafter :
utinam coram tecum olim, potius quam per epistu-
las ! : non si male nunc et olim Sic erit, H. : forsan
et haeo olim meminisse iuvabit, V.
(oUtor, olitorloB), see holit-.
oliva, ae, /., = iXaia, an olive: lecta, H. — An
olive-tree: olivae inventor: numquam fallens, H. :
semper frondens, 0. — An olive-branch: Undique
deoerpta, H.: tAitB^K, e, shepherd's staff^y,
olivetam, I, n, [oliTa], an olive-grove, olive-or-
ehard
oliTlfer, era, emm, atff. [oliva+1 FER-], olive-
bearing: MutU8cae,V.: arya,0.
olivom or oliTOin, I, n. [oliva], oil: pingue,
V. : perfundere pisds olivo, H., 0. — An ointment,
unguentf Gt., Pr. — Fig., the palaestra (because
wrestlers were anointed) : cur olivum yitat ? H.
oUa, ae,/. [VC-J, a pot, jar, C, H., Iu.— P r o v. :
ipsa holera olla legit, tm pot eidls its own herbs^ Ct.
olH, oUos, oUis, see ille.
olor, 6ris, m., a swan t argutl, V. : porpnrel, H.,
0.
olorinns, a4j. [olor], of swans: pennae, V. ;
alae, 0.
(olus, olQBOulum), see hoi-.
Olympia, drum, n., = 'OX(^/tiria, ths Olymjne
games, games held every four years at Olympia^
Enn. ap. C, H.
Olympiaoos, acff., = 'OXv/imac^Ct Olympic :
palma, V.
Olympias, adis,/., = 'OXv/nrmc* o^* Olympiad^
interval of four years between Olympic games : pri-
ma. — Poet.: quinquennis, a period of five years
(cf. lustrum), 0.
Olymplcua, ac(j,^='0\vfiiru:6c, of the Olympic
games: pulvis, H.
Olympua (-pos), I, m., a high mountain on the
borders of Macedonia and Thessaly^ V., E.—The
abode of the godsy heaven, sky : invito prooessit Ve-
sper Olympo, V. : longus, &e distant heavens, V. :
(luppiter) totum nutu treraefecii Olympum, V., 0.
omasum, l, n. [Gallic], bullock's tripe: patinas
cenebat omasi, H. : pinguis, H.
omen, inis, n. [2 AY -], a forebocUng, prognostic,
harbinger, sign, token, omen .• voces hominuro, quae
vocant omina: accipio, inquit, omen, take it as a
good omen . contra omina bellum poscunt, V. : in-
gens triumphi, Iu. : id in omen terroris acceptum,
L. : ita locutus est, ut eius oratio omen fati videre-
tur: detestabile: \ secundo omine, go and good luck
be with you, H. : parrae recinentis, H. : di prius
omen in ipsum Convertant, V. : Cui (eam) primis-
que iugarat Ominibus, i. e. in her first marriage,
V. — A solemn assurance, condition : E& lege atque
omine, ut, etc., T. — A solemn usage: Hie sceptra
accipere Regibus omen erat, V.
omentum, I, n. [4 AY-], fat ; hence, the intes-
tines: porci, In.
ominor, &tus, ftrl, dep, [omen], to forbode, prog-
nosticate, augur, interpret, presage, predict, prophe-
sys suo capiti ominctur, may his evil wishes fall:
melius: quae nee luppiter nee Mars passuri sint
accidere, L. : velut oroinatae (naves) ad praedam
repetendam sese venisse, had a presentiment, L. :
male orainata verba, of evil omen, H.
omlaauB, a(fj. with comp. [P. of omitto], negli-
gent, heedless: animo esse omisso, T. : ab re Omis-
siores, in respect of property, T.
omitto, Isl, IssuB, ere Fob+roitto], to let go, let
loose, let fall : mulierem, T. : pila omittunt, giadiis
res geritur, let fall, S. : habenas, Ta. : arma, L. :
maritum, desert, Ta. — F i g., to lay aside, let go, give
up, dismiss, neglect, disregard: tristitiaro tuam, T. :
me, let me alone, T. : non omittendum sibi consi-
lium, Cs. : apparatum, L. : omnibus omissis his
rebus, laying aside, Cs. : navigationem, neglect :
tantum scelus iiipunitum, leave unpmmished, SL r
Omitte de te dicere, do not. T. : hostis non omissQ
nis, quo minus, etc., itfould not fail, Ta. — To pass
over, say nothing of omit : ut nlia omittam ; Pl^
Digitized by V^OOQ IC
onmigenus
565
opaoo
raque praesens In tempus, H. : quid iUe feoeriL —
To leave off^ give over^ eetue: lugere : mirari, H.
omnlgenoB, o^/. [omnia + genus], o/all kinds :
OmnigenQmque dettm monstra, V.
omnino, adv. [omnia], altogether^ wholly^ entire-
ly^ utterly, at all: haec nunc omnino ut crederem,
T. : omnino cuncta plebes, the whole body, S. : non
id quidem dioit omnino, i. e. expressly: omnia ar-
pimeuUitXOy of every kind: interire: philo.sophari
omnino baud plaoere, i. e. constantly: nihil dare,
nothing whatever : omnino nemo: non omnino qui-
dem, Bed magnam partem : Teucros delere, V. : ne
faciam, inquis, Omnino versQa, H. — With numer-
als, in all, altogether, only, but, just: quinque om-
nino fuerunt: erant itinera duo, only two ways,
Gs. : cum omnino non essent amplius centum, N. :
seme! omnino, Gu. — By all means, indeed, doubt-
less, yes, certainly, to be sure : aoerbum omnino ge-
nus iudieii, sed, etc. : pugnas omnino, sed cum ad-
versario facili.— /n general, generally, universally:
plurimumque po^tis nostris, omninoque Latinis
litteris luroinis attulisti : omnino omnium horum
vitiorum atque incommodorum una cautio est, ut,
etc. — In climax : non modo imperator, sed liber
habendus omnino non est, not even.
omnlparens, tis, adj. [ om n is + parens], aU-
bearing, all-producing : terra, V.
oxnnipotens, ntis, €idj. [omnis+potens], oA
miahty, omnipotent: pater, 0.: fortuna, V, — As
subst. m., the almighty, 0.
omnis, e (omnia, disyl, V.), adj. I. Plur., all,
every: studia omnia nostra, S. : nemo omnium
iraperatorum, qui vivunt, L.: cur adimi civitas
non omnibus antiquissimis civibus possit, all, even
of the oldest families : omnium auxiiia,etiam infi-
morum. — Distributively, every, of every kind, all,
aU sorts: omnes omnium ordinum homines: om-
nibus precibus petere contendit, with every form
of prayer, Cs. : erat ex omnibus castris despectus,
all parts of the camp, Cs. : a te, qui nobis omnia
Bumma tribuis, everything noble : constituit extre-
raa omnia experiri, S. : omnia ultima pati, suffer
the worst, L.--As subst. m. and /., all men, all
persons : audacissimus ego ex omnibus : Mace-
donum omnes, L. : omnes Tarquiniae gentis, L. —
As subst. n., all things, everything: omnia se amici
causi esse facturoa, make every exertion.* omnia
fore priua arbitratus sum, quam, etc, should have
believed anything, rather, etc. : omnia se cetera pati,
everything eUe: in eo sunt omnia, everything dc
pends on that : qui nobis omnia solus erat, was
my all, 0. : omnia Mercurio si mills, in aU respects,
V. : Omnia debomur vobis, all we have and are is
due,0. — II. JSing., every, all, the whole: militat
oranis amatis, every lover, 0. : sine omnl periclo
(i. e. ullo), without ant/, T. : ne sine omni quidem
sapient ia, a complete philosophy : materia ad om-
nem laudem, every kind of, L. : cenare olas omne,
H. : Gallia est omnis divisa, the whole of OaUia,
Cs. : sanguinem suum omnem profundere : omnia
in hoc sum, am engrossed, H. — ^As subst, n^ every-
thing: ab omni qui>d abhorret . . . fugiamus.
omnivagus, adj. [omnis H-VAG-], nmng ev-
erywhere: Diana.
omnlvolua, adj. [omnis +1 VOL-], tvUling oil
things: omnivoli furta lovis, Gt
onager, I, m., = ovaypoq, a wild ass, V.
onerariuB, adj. [onus], of burden, of transport,
for freight: navis: iunienta, L. — As subst. /.(bc.
navis), a merchant-vessel, transport.
onero, ftvl, fitus, are [ onus ], to load, burden,
fill, freight: celeritas oner&mW, expedition in load-
ing, Cs. : costas aselli pomis, V. : tauri cervix
oneratur aratro, is burdened, 0. : umerura pallio,
T. : epulis onerari, gorge oneself, S., 0. : dapibus
mensas, cover, V. : manQsque ambas iaculis, arm,
V. : pantheram sax is, stone, Ph. — To heap up,
stow away, store : vina cadis, V. : canistris Dona
Cereris, V. — Fig., to load, burden, weigh doicn,
tire out, oppress, overwhelm, overlxKid: te menda-
ciis : iudicem argumentis : malis, V. : eum spe
praemiorum, L. : alquem promissis, S. : iniuriam
invidia, i. e. makes odious, L. — To aggravate, in-
crease: alcuius inopiam, L. : curas, T. : dolorem, Cu.
oneroaus, adj. with comp. [onus], burdensome,
heavy, oppressive: praeda, V.: a6r est onerosior
igni, 0. — F i g. : onerosior sors, wearisome, 0.
onua, eris, n. [AN-], a load, burden : tanta one-
ra navium, ships of so great burden, Cs. : clipei
ingens, V. : minimum, 0, : gravius dorso, heavier
than he can carry, YL.—A load, lading, freight,
cargo: cum oneribus commeabant: iumentis one-
ra deponere, pacA», C%,— The burden of the womb,
foetus, embryo: gravidi ventris, 0., Ph. — Fig., a
burden, tax, expense .' quod vobis oneris imposuit
lex : munieipium maxirais oneribus pressum :
haec onera in dites a pauperibus inclinata, L. :
exempti oneribus, Ta.— ^ load, burden, weight,
charge, trouble, difficulty: Paupertas mihi onus
visumst, T. : his graviora onera iniungebat, Cs. :
onus se Aetna gravius sustinere : hie onus horret,
H. : quibus coger oneri esse, to be a burden, S.
onuatna, at^. [onus], loaded, laden, burdened,
freighted: umerus, H.: asellus auro: spoliis, V.:
ager praeda, S. : corpus hesternis vitiia, H.
onyx, ychis, m., = owl, a vessel ofotiyx, on^jx-
box: nardi parvus, H. : murrheu9,/or wWm^i/, Pr.
opaoitaa, fttis, /. [opacus], shadiness, shade:
arborum, Ta.
opaco, ivT, itUH, ftre [opacus], to make shady,
shade: ad opacandum hunc locum: opacat ramus
humum, V.
Digitized by
Google
opacua
566
opimua
opaooa, €uij.^ in the shcuk^ thaded, shady : ripa :
frigus, cool shade, V. : vallis, H. — Plur. n. as aubst. :
per opaca loconim, shady places, V. — Darkened,
dark, obscure: domus Cyclopis, V.: mater^ i. e.
earth, 0. : crepuscula, of the lower regions, 0. —
Casting a sJiade, shady : uemus, V . : Arctos, H. :
barba, thick, Ct.
opeUa, ac, /. dim, [opera], a bit of labor^ petty
pains: furensifl, H.
opera, ae, /. [ opus ], service, pains, exertion,
effort, work, labor: operam abutitur, qui, etc.,
wastes labor, T. : frustra operam sumo, take pains,
T.: res multae operae, Cs. : operam exigere: prae-
bere amicis : in eft (arte) plus operae consuraere,
bestow upon : impendere : polliceri, S. : insumere,
L. : interponere, employ : quorum operft interfec-
tus, by whose agency, Cs. : exstabit opera peregri-
nationis huius, i. e. literary activity. — A service,
rendering of service: esse in operis eius societa-
tis, in the service of the society: qui operas in
scriptura pro roagistro dat, serves as director:
musis operas reddere, serve. — In the phrase, ope-
ram dare, to bestow care, take pains, give attention,
serve, exert oneself: id dare operam, qui istuiu
amoveas, T. : dant operam simu) auspicio augu-
rioque (i. e. student), Enn. ap, C. : dare operam fu-
neri, attend: sermoni, /ut^^t .* dilectu dat operam,
is busied in, L. : dabat operam, ut Dumnorigem
contineret, Cs. : dent operam consules, ne quid
res p. detrimenti capiat, Cs. : id scire, T. — In the
phrase, mea operft, through my means, by my agen-
cy: Non mca opera neque culpft evenit, T. : meS
operft Q. Tarentum recepisti. — In the phrjt!<e,
operae pretium, something toorth the effort. — Leis-
ure, spare time: de versibus, deest mihi quidem
opera, I have no leisure: quae non operae est re-
ferre, it is not worth while, L. : si operae illi esset,
if he had time, L. — A day-laborer, journeyman,
laborer, workman, artisan: nona, a ninth laborer
(on a farm), H. : operae facessant: publico coac-
lis operis: contentio cum operis conductis ad,
etc., rabble hired,
operana, antis, P. of operor.
operarioB, adj. [opera], of labor: homines,
day-laltorers. — As nibst. m., a laborer, workman,
artisan: quidam operarii linguft celeri et exerci-
tatft, workers with the tongue: operarium nobis
quendam oratorem facis, m«re mechanic: isti ope-
rarii, i. e. secretaries.
operatOB, P. of operor.
operculum, I, n. [operio], a cover, covering, lid:
tegi opt'iculo: arcae operculis plumbo deviuctis,
L. : dolii fprreum, L.
operimentum, T, n. [operio], a covering, cover :
corpus quasi operimcnto matris obducitur.
operio (openbat, Pr.), ul, ertus, Ire [2 PAR-j,
to cover, cover over: capita operto esse: fens
fluctu totus operiretur, nisi : novis Minjeldas alia,
0. : amphoras auro, N. : reliquias pugnae, bwry,
Ta. : ad necem operiere loris, i. e. lashed soundly,
T. — To shut, dose: ostium, T. : operta lectica:
scrobibus opertis, JUled in, 0. — F i g., to hide, con-
ceal, dissemble : hoc, T. — To overwhelm, burden :
indicia operta dedecore.
(operior), see opperior.
operor, fttus, ftrl, dep. [opus], to work, labor,
toil, take pains, be busted, devote oneself: in cote
curanda, H. : rei p., L. : Conubiis arvisque novis,
V. : studio operatus inhaesi, engrossed, 0, — Of re-
ligious observances, to perform, attend, offer: ia-
stis operata sacris, H. : superstitionibus, L. : mata-
tinis festa lucemis, lu. — To serve, do honor, render
sacrifice : Cererl laetis operatus in herbis, V. : tibi
operata resolvimus era, devoted to thee, 0.
operoae, adv, [operosus],jMtn/u%, laboriously,
careftdly : fieri : vina condita, 0.
operoaoa, adj, with eomp. [opera], /W/ of
labor, painstaking, active, busy, industrious, labori-
ous : seuectus : vates operose dierum, in regard
to, 0. — Of a tnedicine, efficacious, drastic: herbae,
0. — Costing trouble, troublesome, toilsome, difficult,
elaborate: labor: 9LTie^, handicrafts: opus: res,
L. : mundi moles, artfully constructed, 0. : car-
mina, H. : sepulcrum operosius, quam quod deoem
homines effecerint triduo : Di?itiae, H.
opertua, adj. [P. of operio], hidden, concealed:
res : bella, V. : cineres, H. — As suhst. »u, a secret
place: telluris operta subire, depths, V.: Bonae
Deae. — A dark saying, secret : ApolUnis operta :
operta recludit (ebrietas), H.
opea, opum, plur. of ops.
oplcua, adj., Osean; hence, clownish, ruds,
stuptd: amica, lu. : mures. Vandals of mice, Ii.
opifer, era, erum, adj. [ops + l FER-], aid-
bringing, hdping: deus, 0.
opifex, icis, m. and/, [opus +2 FAG-],a toorh-
er, workman, mechanic, artisan: opifices atque ser-
vitia, S.: mundi, maker: coronae, H. : rerum, 0.
— Fig.: verborum.
dpilio, see upilio.
opimua, adj., fat, plump, cormdent: boves:
me reducit opimum, H. — Kich, fertile, fruitful:
regio : campi, L. : Larisa, H. — Fi g., enriched, rich :
praedft: accusatio,^atf0</; alterius macrescit re-
bus opimis, i. e, prosperity, H. — Rich, abundant,
copious, sumptuous, noble, splendid: praeda: da-
pes, V. : opus casibus, i. e. crowded with changes
of fortune, Ta. : animam exhalare opimam, victo-
rious, lu. : opima spolia, arms wrested by a general
from a general, L. : cur non daret opima spolia
▼ictus aut victor caperet, i. e. engage in single con^
Digitized by V^OOQ IC
opinabilis
507
oppilo
fid^ L. : belli decus, wMe^ Cu. : triumpbos, H. —
In r b e t., grou^ overloaded : dictionis genus.
opinabilis, e, adj, [opinor], eonjectund^ wnagi-
nary: artes: mediocritates.
opinans, P, of opinor.
opinatio, dnis,/. [opinor], a mtppontum^ con-
jteturey fancy ^ opinion, bdief,
opinato, see necopin&to.
opinator, oris, m. [opinor], a conjecturer.
Gjpinatus, adj. [P. of opinor], supposed, imag-
inedf fancied: bona, mala.
Oinnio, Onis,/. fopinor], opinion, supposition,
cof^edurey fancy, belief, ej^pedation : recens boni
praeeentis: varietas inter homines opinionis: ut
opinio nostra est, as I suppose: Romulus habuit
opinionem esse, eta, heid the bdief that: fuisse in
illi opinione, hdd the opinion: evellam ex animis
hominum tantam opinionem ? so strong a preju-
dice : eorum opinioni aocedo, qui, etc., Ta. : in earn
opinionem Oaesennam adducebat, ut, made be-
Ueve : praebere opinionem timoris, semblance, Os. :
hac opinione discessi, ut, etc., in the belief: prae-
ter nostram opinionem, expectation, T. : ut omnia
contra opinionem acciderent, Gs. : praeter opinio-
nem cadere, N. : amplius opinione, beyond expec-
tation, S. : opinione celerius, sooner than was ex-
pected— Appreciation, esteem, reputation, opinion,
edimate, expectation : opinio, quam de meis mori-
bus habebat: integritatis meae: genus scripto-
rum tuorum vicit opinionem meam, surpassed my
expectation: summam habere iustitiae opinionem,
be in great repute for, Cs. — A report, rumor :
edita in volgus, Os. : opinio sine auctore exierat,
eas conspirasse, etc., L.
Jopiniosos), atff. [opinio'], full of hypotheses.
)nlj sup, : opiniosissimi homines (dub.).
opinor, fttus, an, dep. [opinus], to be of opinion,
suppose, imagine, coryecture, dean, believe, think,
judge : sine dubio, am sure of it, T. : de vobis hio
ordo opinatur non secus ac, etc. : non opinor ne-
Stumm esse te : idem, opinor, artifex Cupidinem
sit : opinor concedes, hoc esse, etc
JopInusX <^** [ 2 AP- ], supposing, believing ;
J in in-opinus, neo-opinus.
opipare, adv. [opiparus], riehly, tumptuoutiy:
edere : apparatum conviviom.
opia, gen sing, of (ops).
opitnlor, fttus, ftrl, dep. [ops+TAL-l, to bring
aid, help, aid, assist, succor : mihi : inopiae, relieve,
S. : permultum ad dicendum.
opobalaamtim, T, n., = 6iroPd\<rafiov, the
juice of the balsam-tree, balsam, balm, lu.
oportat, uit, 6re, impers. [ob+2 PAR-], it is
necessary, is proper, is becoming, behooves : Aufer
mi * oportet,' none of yotir ' oughts,* T. : est ali*
quid, quod non oporteat, etiam si licet: alio
tempore atque oportuerit, Cs. : cum subvenire
communi saluti oporteret: oportet habere, lu. :
tamquam ita fieri non solum oporteret, sed etiam
necesse esset : oportere decreta rescindi, S. : dam-
natum poenam sequi oportebat, ut, etc, t?u pun-
ishment toas to be, Ca.: hoc fieri et oportet et opus
est : adulescenti morem gestum oportuit, T. : pe-
cunia, quam his oportuit civitatibus dari, that was
to be given: roansum oportuit, he ought to have
stayed, T. : multa oportet discat atque dediscat :
valeat possessor oportet, H. : ut familia TuUi con-
cidi oportuerit
(oportonitaa, oportunaa), see oppor..
oppedo (obp-), — , — , ere [ob+pedo], to
break wind at, deride, mock, insult : Curtis lu-
daeis, H.
opperior ( oper- ), pertus, Iri, dep. [ ob + 1
PAR- J, to wait, attend: in Arcano dura ista cog-
nosce : unam horam ne oppertus sies, wait a whole
hour, T. : simul opperiens, ut copiae traicerentui-,
L. — To wait for, await, expect, attend: ?irum inte-
rea opperibor, T. : (te) tardum, H. : fortunara, S. :
hostem, V. : tempora sua, L.
oppeto (obp-), iTl, Itus, ere [ob+peto], to go
to meet, encounter: mortem: clarae mortes pro
patriA oppetitae: eo loco mortem oppetendam
esse, L. : poenas superbiae, suffer for pride. Ph. —
7b perish, die (sc mortem) : Quis sub moenibus
CJontigit oppetere, V.
oppid&noa, o^/. [oppidum], of a town, of a
country town, provincial, rustic: senex: genus
dicendi. — As subst. m., a townsman : oppidani do-
mus, L. : ne quam oppidani iniuriam acciperent,
le.the besieged, Cs.
oppldd, adv. [abL of oppidum], very, very
much, completely, exc^ingly, exactly, precisely : ira-
tus, T. : rldiculus : inter se differunt : adulescens,
L.: oppido quam bre?e interrallum, exceedingly
short, L.
oppidulum, I, n. dim. [oppidum], a village.
oppidmn, I, n. [ob+P£D-], a town, city, col-
ledion of dwellings : toto me oppido quaerere, T. :
arx oppidi, S. : oppida publico Sumptu decorare,
H. : in oppidum intromitti, i. e. Rome, L. : is (cam-
pus) est ab oppido circiter, etc, i. e. Atliens, N. :
oppidum Yocant, cum silvas munierunt, etc, Ca. —
A provincial town: perretus in Sicilift: Roraana
per oppida, v.: Antioohiae. — 7%tf inhabitants of
a town : Oppida tota canem venerantur, lu.
oppigneroi — , — , are [obH-pignero], to give
€U a pledge, pledge, paum: libelli pro vino oppigne-
rabantur. — F i g. : filiara Meara, T.
oppilo, ftvl, atus, ftre [ob-|-pilo], to stop ffp^
shut up : scalis tabernae oppilatis.
Digitized by V^OOQIC
oppleo
668
oppuguo
oppleo, fivl, StuB, fire [ob+PLE-], to fiU com-
jdMy^ fiU up, fiU : lacrumis os totum sibi, T. :
Baucii opplent porticQs, Enn. ap. 0. : nives omnia
oppleverant, L. — F i g., tofiU^ occupy : haeo opinio
Graeciatn oppleviu
oppono, posul, positufl, ere [ob+pono], to set
against, net be/ore, place opposite, oppose : se ve-
nientibus in itinere, Cs. : novem oppositis legioni-
bus, Ob.: armatos homines ad orones introitas:
Euinenera advcrsariis, N. : (Hannibali) oppovsuit
natura Alpem, lu. : ante oculoa opposait manura,
held oiU, 0.: auriculam, present, H.: oppositas
habere fores, i. e. closed, 0. : Fortia adTcrsis peo-
tora rebus, H. — To set agaiiut pledge, wager, mort-
gage: ager oppositus est pignori ob decem minaa,
T. : villula opposita ... ad milia quindecim, Gt. —
To expose, lay bare, open, abandon: se periculis
pro re p.: queraqiiara morti, V. — Fig., to set be-
fore, bring forward, present, oppose, adduce, allege :
forroidines opponantur : armati ezercittls terrorem
opponere togatis, intimidate by an armed force:
eos opponi omnibus contionibus auctores ad per-
niciem meara, represented to all assembliett as. — To
say in opposition, object, reply, respond, adduce in
answer, oppoMC , lis opposuit sese Socrates: quid
babes quod mihi opponas? — To set against, place
in comparison: multis secundis proeliis unum
adversum, Cs. : rationibus labores : omni virtuti
vitium opponitur.
opportune, adv, with sup. [opportunus],^/y,
seasonably, opportunely : ehem opportune, well met,
T. : venisse : locus captus ad eam rem : opportune
inritandis animis litterae adiatae, L. : nuntiis op-
portunissime adlatis, Cs.
opportunitas, atis, / [ opportunus ], fitness,
convenience, suitableness : 8e opportunitatibus loci
defendebant, advantages of position, Cs. : locorum
opportunitas multum(iuvai): menibrorum: scien-
tia opportunitatis. — An occasion, opportunity : di-
vina : suae aetatis, S. : magnas opportunitates
courumpere, S. — A71 advantage: tales igitur inter
viros amtcitia tantas opportunitates habet : oppor-
tnnitate aliquft datft, if some advantage offered, Cs. :
III iritimae opportunitates, L.
opportunus (opor-), adj. with comp, and sup.
[ob+2 PAR-], ^^, meet, adapted, convenient, suit-
able, seasoncMe, opportune: tempus actionis : tem-
pore opportunissimo, in tlie nick of time, Cs. : urbs
opportunior ad res gerundas: nidis doraus volu-
crum, V. : «iift pOpulus umbra, 0. : nihil opportu-
nius accidere vidi: Romanus opportunus huic
erupiioni fuit, liable, L. : n«>cubi hosti opportunus
Herot, exposed, S. iiiiuriae, S. : loca, exposed to at-
tack, L. — Plur. n. as snbst., exposed parts, accessible
places: rooeniuin, L. : locorura, Ta. — Advantage-
ous, serviceable, useful : res singulae rebus singulis
nulla opportunior nostra amicitia, S.
1. oppoiltua, a^. [ P. of oppono ], standing
against, opposed, opposite: Mons Cebenna, Cs. :
luna soli: contra Zanclela saxa Rhegion, 0. —
Fig.: propugnaculum istis ipsis nationibus.
2. ( oppoeitus, Qs ), m. [ oppono 1, a placing
against, opposing, oppontion (only ahl. sing, and
ace. plur.): laterum nostrorum oppositiis poUice-
mur: solem lunae oppo^itu deficere.
oppresaio, dnis,/. [PRBM-], a pressing down^
suppression, overthrow: legum : Per oppressionem
alqm mi eripere, violent seizure, T. : cuiiae.
opprimo, essT, essus, ere fob +premo], to />r«n
against, press together, press down, dose: Os oppri-
me, shtU your mouth I T. : ora loquentis, dose, 0. :
flanimam in ore, repress: ouere armorum oppress!,
weiglied down, Cs. : oppri mi ruinft conolans, be
crushed: classem, n'nJt;.* Tellus Sustulit oppressos
voltCls, covered (by the sea), 0. : omnibus unum
Opprimere est animus, overwhelm, 0. — F i g., to
press upon, weigh down, burden, overwJidm: insti-
tit, oppressit, he prosecuted urgefUly, resistlessly :
insontem oblato falso crimine, L. : opprimi aere
alieno: metu, L. : oppress! somno, Cs. — To put
down, suppress, quell, check, quash : quae oratio a
oensore opprimenda est : ea f raus oppressa magnft
caede hostium, baffled, L.: litterae oppressae, m%U-
tered: hbertatem, subvert, N. : potentiam, over-
throw : quaestiooem, quash, L.-^To overthrow,
overwhdm, crush, overpower, prostrate, subdue: le-
giunis opprimendae consilium, Cs. : nationem:
Duxit ab oppressA Karthagine nomen, from the
conquest of Carthage, H. — To fall upon, surprise,
seize, catch: somnus virginein opprirait, T.: inscios
Menapios, Cs. : incautos, L. : Antonium mors op-
pressit: muscam. Ph.: rostra, occupy: quern
Fraude loci Oppressum rapit, betrayed, V. : si op-
pressa foret secura senectus (i. e. securua senex),
lu. — To hide, conceal, suppress: quod quo studio-
sius ab ipsis opprimitur et absconditur : iram, Su :
ita eius rei oppressa mentio est, L.
opprobrium (obp-), I, n. [ ob+probrum ], a
reproach, scandal, disgrace, disJionor, opprobrium :
opprobria culpae, H. : opprobrio fuisse adulescen-
tibus, si, etc. — A reproach, taunt, abuse, cdtttsive
word: morderi opprobriis falsis, H. : dicere, 0. —
Fig., of persons, a reproach, disgrace: Cecropiae
domds, H. : generis, 0.
oppti£;natid, Onis, / [oppugno], a storming,
besieging, attack, assault, siege: scientia oppugna-
tionis, Cs. : Sagunti : Gallorum, i. e. method of be-
sieging, Cs. — Fig., an assault, attack, accusation:
genus oppug!iationis huius: veatrae niaiestatis.
oppugnator, Oris, m. [oppu<.^uo]. an assaulter,
assailant: patiiaw: nieae salutLS.
oppugno. uvl, fttuR, are [ob + pugiio], to fight
against, attack, assail, assault^ storm, bmege^ wa
Digitized by V^OOQ IC
ops
569
OpUM
wtth : civitates ad se oppugnandani venisse, Cs. :
Tineis, turrlbus oppidum : molibiis urbem, V. : illi
oppuenatum venturi emnt — quem? — Fig-, fo
attack^ assauUy aasait : consulem : pecunift nos :
aequitatcm verbU : id ne impetremus, contend,
(ops), opis (no nom. or dat. 9ing.\f. \2 AP-],
Ota, nelp^ support^ amstance, suceor: opis egens
tuae : siquid opis potes adferre hnic, T. : moran-
tibua opem ferre, Cs. : aliquid opi^ rei p. tulisse-
mus: ad opem iudicum confugiunt: exitium supe-
rabat opem, i. e. baffletl medical skilly 0. : Adfer
opem ! help! 0. : sine hominum opibos et 8tudiis:
(eqiius) Imploravit opog horainis, H. — Power^
mighty strength^ ability, injlitencct weight: sum ma
nituntur opum vi, V. : suinmft ope niti, S. : omni
ope atque opera enitar, with might and main:
quScumque ope possent : Non opis est nostrae, in
our pouter^ V. : Dissimulator opis propriae, H. —
Meangy property, substance^ wealthy Hches, treasure,
resources^ might, power (rare in sing.): vidi ego te,
antante ope barbaricft, etc., Enn. ap. 0. : barbarica,
V. — F(ur. : nostrae opes contusae erant, S. : pri-
▼atae, H. : magnas inter opes inops, H. : roris
parvae, 0.: vita opibus firroa, copiis locuples:
Troianas ut opes Eruerint Danai, V. : opes amo-
Ten to, avoid aisplay. — Person., tlie goddess of
abundance^ sister and wife of Saturn^ identified
with the Earthy C, 0. : ad Opia (sc. aedem).
optabilifl, e, a^, with comp, [opto], to be
wished, desirable : alcui pax : tempus, 0. : quae ut
ooncurrant omnia, optabile est: bono viro opta-
bilius.
optandua, adj. [P. of optol desirable: otium,
diviiiae, optanda alias, S. : maxime fuit optandum
Caecinae, ut, etc.
optatio, 9nis, / [optol a wishing^ wish .* The-
seo cum tres optationes Jedisset. — In rhei,, the
expression of a wish,
optato, adv. [neut. abl. of optatus], as desired^
in /ulfiltnent of wishes : advenis, you are welcome^
T. : mihi veneris : Ttatis aestate coortis, V.
optatoa, adi. with comp. and sup, [P. of opto],
wished, desiredy longed for ^ welcome ^ destrabUy pleas-
ing: occasio, T. : maores : lovis epulae, H. : quid
est quod exteris nalionibus optatius esse possit ? :
optatissimum benWIcium, Cs. : nonne optatissi-
mnm sibi putant e«M, filios senrire, etc. — ^As svbst.
»., a wisK, desire: Di tibi omnia optata offerant,
T. : multa a dis optata consecuti sumus : praeter
optatum meum, o^airu/ my wish: inihi in optatis
est, it is my wish.
optimaa, Atis, adj. [opttmus], of the best^ of the
noblesty aristocratic t genus (rei p.). — As subsLm.^
mn adherent of the wtbilityy aristocrat, partisan of
the patricians f optiroates babebantur : in optima-
Uum dominatti.
optime, optimaa, see bene, bonus.
1. optio, oiiis, /. [2 AP- ], choice, free choice^
liberty to choose, primlege, option : optionem Car-
thaginiensium faciunt, ut vel, etc., S. : utro fnii
malls, optio sit tua : hibema legionis eligendl
2. optio^ dnis, m. [1 optio], an adjutant, Ta.
optivua^ adj. [2 AP-], chosen: cognomen, a«-
sumedy H.
Opto, ivl, fttus, are [2 AP-], to choose, select,
prefer: sapientius, 0. : m navis temos iuvencos,
three for each ship, V.: alios ad fastum parentes,
H. : ut optet, utrum malit ... an, etc. — To toish,
wish for, desire: optare hoc quidem est, non do-
cere : tua vita optanda est, T. : nihil nisi quod
honestum sit : Quod votis optastis, adest, V. : alqd
a me, demand, T. : hoc et pallidus optas, ;>ra^ /or,
lu. : Hano (coniugem), O. : tibi optumus earn rem
p., in qu&, etc. : mortem mihi, L. : neque parens
iiberis, uti aetemi forent, optavit, S. : ut amittere-
tis exercitum: Optavi, peteres oaelestia sidera
tarde, 0. : hunc videre saepe optabamus diem, T. :
mihi optandum illud est, finem facere: decorari
versibus, H. : ex Indi& sospitem ipsum reverti, Cu.
optume, optumua, see bene, bonus.
opulena, ntis, adi, [ opes ], rich, wealthy, opu-
lent: ci vitas, S. — Pfur, m. as eubst.: opulentiutn
fortune, N. — For comp. and sup., see opulentus.
opulenter, adv. with comp. [ opulens 1, richly,
sumptuously, splendidly: colore me, S. : ludos opu-
lentius facere, L.
opolentia, ae, /. [opulens], riches, wealth, opii-
lenee, abundance, affluence : habemus privatim opu-
lentiam, S. : Troiae, Y.
opulento^ — , — , &re [opulens], to make rich,
enrich : erum bacis olivae, H.
opnleatafli acH. with eon^. and eup. f opes J,
rich, wealthy, opulent: oppidum, Cs. : opulentissi-
ma civitas : opulentior Thesauris Arabum, H. :
pars Numidiae agro virisque opulentior, S. : gens
opulentissima viris, L. : templum donis, Y. : oopia
Ruris honorum opulenta, H. — Of things, rich,
abundant, prosperous : res, L. — Plur, n, as subst. :
intaotae regionis opulenta ostentans, rich tracts,
Cu. — Respectable, powerful, noble: reges, S. : opu-
lentior factio, L.
opua, eris, n. [2 AP-], work, labor, toil: Quod
in opere faciundo operae consumis tuae, in doing
your work, T. : grave Martis, military service, V. :
(Graeci) opus quaerunt, seek (literary) employment:
Sunt quibus unum opus est urbem oelebrare, H. :
magnum: dies Longa videtur opus debentibas,
H. : naturft et opere munitus, art, Cs. — Aprodud
of labor, work, structure, pubUe building, fortificch
tion t opere castronim perfecto, Cs. i opus fieri (of
I a wallX N. : M atinam operibns munitionibusque
Digitized by V^OOQ IC
opusonlum
570
otbim
Mepfit: Regis opus (of a harbor), B.-^A utork^
booky eompotUum^ enay: habeo opus magnum in
manibus: Fac opus appareat: ultra Legem ten-
dere opus, H. — Artutie teorkj worknums/Upy art :
quarum iste non opere delectabatur, sed pondere :
haec omnia antiquo opere. — A deed^ cuAioriy achieve-
ment t Hoc virtutis opus, V. — AbL in adverb,
phrases, ra&gnd opere, tautd opere, quantC opere,
•ee mAgndpere, tantOpere, quantOpere. — Rarelj
with nimio: haec opera Graecos homines niroio
opere delectant, exceuively. — A working^ effect:
opus meae bis sensit Telephus hastae, 0. — Tlu
iutjeet of work^ atuff^ material: Seu digitis subige-
bat opus, 0. — F i g., in nom. and ace. in phrases
with the verb «um, work^ bnnnetBy needy toanty ne-
ceaaily : iongius, quam quoad opus est, procedetur,
than the oooanan requires: Sic opus est, 0. : quae
bello opus erant, S. : dux nubis et auctor opus est,
we need a leader: omnia, quae tibi essent opus:
quod ipsi opus esse videretur, censere, expedient:
quorsum est opus ? what for f H. : quae curando
volneri opus sunt, L. : magistratibus opus est,
there i$ need of: Cognati, quis te salvo est opus,
to whom your safety is importanty H. : baud mihi
vitft Est opus hac, ) have no business withy etc, H.:
Plus scis quid facto opus est, what must be doney
T. : tan turn modo incepto opus est, to make a be-
qinninyy S. : maturate opus est, haste is neeessaryy
L. : ita dictu opus est, / must sayy T. : "quanti
argenti opus fuit, L. : quid opus est de Dionysio
adflrmare ? : dixit id consilium sciri non opus esse,
inexpedient: nil opus est te Circumagi, H.
oposoulum, I, n. dim, [1 opus], a little work :
minutorum opusoulorum fabricator: Gasai Par-
mensis, H.
1. ora, ae,/. [1 AS-], an extremity y border y brimy
0dgey rtm, maryiny endy boundaryy limit: omnes
speotant ad carceris oras, at the barriersy Enn. ap.
C : ( clipei ), V, : summa ( vesiis ), 0. : regiones,
quarum nulla esset ora: subiecti Orientis orae
Serae, the extreme Easty H. — The coasty sea-coast:
Asiae, N. : maritima, Cs. : ora maritima Pompeium
requisivit, the people of the coast. — A reyian, clime,
country: torrarum laiior: gelida, H. : Troiae qui
primus ab oris Italiam venit, V. : quae se toliunt
in luminis oras, the world of lifcy V. : o Calliope
. , . mecuni oras evolvite belli, tM scenes of the wary
V. — A tone: globus terrae duabus oris dittantibus
habitabiiis.
2. ora* ae, /., a cable, ship^s liney head-line : re-
soluti8 ori8, L. : trahunt scalas orasque, L.
oraculum or draolnm, r, n* [ oro ], a divine
announcfmenty oracle: oracla edere : quaercro, V. :
consulero, O. : Delphis oracula cessant, lu. — A
prophetic dedarationy prophecy : somn^ ct furoris
oracula: nullum nefas oi-acula suadent, 0. — A
place where oracular responses were giifeny oracle:
illud Delphis : angustae reserabo oracula mentia,
0. — An oracular saying, orade: physioorum ora-
cula.
dratio^ Onis, /. [ oro ], a speakingy tpeeeh, ds^-
coursCy languagSy faculty of speech, use of language :
rationis et orationis expertes : Epicurus re tollit,
oratione relinquit decs. — A mode of speaking,
manner of speech, languagey stylcy expression : Dis-
simili oratione sunt factae (fabulae), T. : mollis :
oratio Latina plenior: utriusque orationis facultaa,
i. e. in both rhetorical and philosophical discourse,
— A set speech, harangue, discoursCy oration: Hano
habere orationem mecum, T. : multa oratione con-
sumpti, S. : pleraeque soribuntur orationes habitae
iam, non ut habeantur: oratione longft nihil opus
f uisse : orationem adversus rem p. habere, Gb. :
conf ecit orationes, N. : plebi acceptior, L. : oohae-
rens : illorum, qui dissentiunt, objection. — A subject,
theme: huius orationis difflcilius est exitum quam
principium invenire. — The power of oratory, elo-
quence: omnium regina rerum oratio, Pac. ap. 0.
— Prose: et in poSmatis et in oratione: numeri,
quibus etiam in oratione uteremur. — An imperial
message, rescript t Prlncipis, Ta.
oratiunciila, ae,/ dim. [oratio], a little speech,
few remarks: ilia aureola.
orator, Sris, m. [oro], a meakery orator: tot
summi oratores: oratorem ceferiter complex! su-
mus, i. e. eloquence, — An apologist: Oratorem ease
voluit me, non prologum, T. — An ambassador,
legate, negotiator: praemissus orator, S. : oratoris
modo mandata deferre, Cs. : pacem petitum ora-
tores mittere, L. : mittor orator ad aroea, 0.
oratorio, adt. [oratorius], oratoricaUy : dloera.
oratorios, a^. [orator], of an orator, oreUor-
ical: omamenta: vis dioendl
oratrix, Icis, /. [orator], she that pr^fs, a f^
male suppliant : pacis et foederis.
dratam, I, n. [P. n. of oro], an entreaty, tup-
plication : quom orata elus reminiscor, T.
(dratua, Os), m. [ oro ], a praying, request, «»-
treaty ; only abL sing. : oratu tua
orbator, dria, m. [ orbo ], one who dtpriwes of
children, a bereaver: nostri, 0.
orbatoSt P. of orbo.
orbifl, is, abL orbe ( rarely -bl, C. X it>i a **mv«
circUy re-entering vay, dreular path, ko<^ orbits
in orbem intorquere : in orbem cnnrat (iter) euiK
dero, 0. : digitum iusto commodus orbe teras, a
ring, O. : ut in orbem consisterent,/orm a circle,
Cs. : orbe facto se defendere, a hollow a^nore, Os.:
orbem volventes suoe increpans, L.: in orbem
sese stantibus equis defendere, L. : doodedm sip
norum orbits eodiac: lacteus, Milky Way: aidera
suos orbes conficiunt, orbits: inmensis orbiboa
Digitized by V^OOQ IC
orbita
671
ordo
angues Incumbimt pelago, eails, V. — A rmmd tur-
face^ duky cirde: mensae, rowad top, 0.: de tot
pulchris orbibos comed\in% round tahlea^ lu. : luci-
dus, disk (of the sun), V. : ictus ab orbe, guoU, 0. :
(hasta) per orbem cavum Transit, shield^ V. — A
nuMaic pavement^ lu. — One tide of a balance: al-
terno orbe, Tb. — A wheel : Unda ferrates sustinet
orbes, V. : Fortunae stantis in orbe Numen, her
wheely 0. — An eye-socket^ eye: gemino lumen ab
orbe venit, eye^ 0. : oculorura orbes, V. — With
terrae or terrarum, the circle of the worlds earthy
worldy universe: orbis terrae, S., C. : terrarum or-
bis, V. — Hie earth, world, universe ( sc terrae ) :
luppiter totum cum spectet in orbem, 0. : Si f rac-
tus inlabatur orbis, H. : Roma orbis caput, 0. — A
country, region, territory: Eoo dives ab orbe redit,
the Bast, 0. : Assyrius, lu. — F i g., a circle, rota-
tion, round, circuit: ut idem in singulos annos
orbis volveretur, L. : orbis bic in re p. est conver-
Bus, the circle of political change: imperium per
oronls in orbem ibat, in rotation, L. — In time, a
cycle, round, period: Annuus, V. : Triginta mag-
nos volvendis mensibus orbis explebit, vears, V.
— Of speech, a rounding off, period, cyde: quasi
orbem verborum conficere: orationls. — A cyde
of thought : sententiae Pjrrbonis in bunc orbem
incidere non possunt: circa vilem patulumque
orbem, the trite and obvious path, H.
orbita, ae,/. [orbis], a track, rut : ex tensarum
orbitis praedari: rota in orbitam depressa, L. —
Fi g., a beaten path, rut: veteris culpae, i e. bad
example, lu.
orbltas, Atis, /. [ orbus ], destitution, bereave-
ment, childlessness, orphanage, widowhood: misera:
familiaris, L. : mea, quod sine liberis sum, Cu. :
maxima orbitate rei p. virorum talium, i. e. when
such men are extremely rare : orbitatis pretia, ati-
vantage in being chUdltss, Ta. : orbitates liberum.
orbo, ftvl, fttus, ftre [ orbus ], to deprive, strip,
spoil, rob, make destitute : Italiam iuventute : pro-
vinciae praesidio orbatae. — To bereave: mater
orbata filio : orbatura patres f ulmina, 0.
orboB, atfj., deprived, bereft, destitute, devoid:
arce et urbe: ab optimatibus oontio: forum liti-
bus, H. : regio animantibus orba, without inhabit-
ants, 0. : luminis, 0. — Bereaved, paretUless, father-
less, chadless: senex : fili mei, te incolumi, orbi non
erunt: cubile, wu/oiMcf, Ct : virgo patre, T. : Mem-
nonis orba mei venio, O. : A totidem natis orba,
0. — Plur, as subst, : ut orbae Eis nubant, orphans,
T. : centum milia praeter orboe orbasque, orphans
and widows,\i.
oroa, ae, /. [ ARC- ], a largeMlied veasd, butt,
tun: Byzantia, H.
orohae, adis,/., an olive of oblong shape, V.
orobestra, ae, /., = 6pxn<fTpa, part of the
theatre in which the senate sat, lo. — Poet, the
Senate, lu.
OrouB, i,m,[ ARC- Xthe Lower World, prison
of the dead, Orcus, V. — The god of the infernal re-
gions, Orcus, Huto, C, V., 0. — The underworld,
grave, death ( poet. ) : ab Oreo redux, T. : Orcum
morari, hesitate to die, H.
(ordeum), see nordeum.
ordlnarius, ac{j, [ ordo ], of order, usual, reg-
ular, ordinary: consules, regular, L. : consilia,
ordinary, L.
ordlnatini, adv. [ordinatus], in order, in suc-
cession, in good order: honores petere in re p.,
Serv. ap. C. — Regularly, properly : musculus or-
dinatim structus, Cs.
ordlnatUBi adj. [ P. of ordino ], arranged, or-
dained: cursus, appointed
drdlno, &vl, fttus, &re [ ordo ], to order, set in
order, arrange, adjust, dispose, regulate: copias,
N. : milites, L. : arbusta latius sulcis, H. : partes
orationis: gentem, Cu. — To ut in order, narrate,
compose, record: publicas Res, H.: magistratOs,
record chronologically, N. : cum omnia ordinaren-
tur.
ordior, orsus, irT, dep. [1 0L-], to beain a web,
lay the warp, begin, commence, make a beginning,
set about, tmdertake : unde est orsa, in eodem ter-
minetur oratio: Veneris contra sic fiUus orsus,
thus began,y.i a principio: afacillimis: reliquos,
describe, N. : querellae ab initio tantae ordiendac
rei absint, L. : bellum Troianum, H. : paulo altiua
de re : de alquft re disputare : cum sic orsa loqui
vates, V. : Dicere, 0. : sed ab initio est ordiendus
(ThemistoclesX i. e. must begin with him, N. : ab
eo nobis causa ordienda est.
ordo, inii, m. [1 0L-], a row, line, s$ries, order,
rank: arborum derecti in quincuncem ordines:
ordines caespitum, courses, Cs. : tot prcmit ordini-
bus caput, layers (of ornaments), lu. : terno con-
surgunt ordine remi, in three rows of oar-banks,
V. : sedisti in quattuordecim ordinibus, i. e. seats
of Equites: comitum longissirous ordo, lu. — A
line, rank, array : aciem ordinesque constituere :
nullo ordine iter facere, Cs. : nuUo ordine commu-
tato, S. : signa atque ordines observare, keep the
ranks, S. : multipHcatis in arto ordinibus, L. : nos-
se ordines, understand tactics, Ta. — Band, troop,
company, century : viri qiii ordines duxerunt, %cho
have commanded companies: ordinem in exercitii
ducere, Cs. — A captaincy, command: mihi decu-
mum ordinem hastatum adsignavit (i. e. centurio-
nem me decimi ordinis hastatorum fecit ), L. :
tribunis militum primisque ordinibus convocatis,
the captains of the first companies, Cs. — An order,
rank, doss, degree f equester, Cs. : senatorius : in
ampliasimum ordinem cooptare. into the mnate:
Digitized by V^OOQ IC
Oreas
572
omatua
nuLgna freqnentia eius ordinii^, S. — A dam^ rank,
Uaiion, eoncUtiim : Buperioris ordinis nonnulli, Cs. :
publicaiioruiii : homo ornatissimua looo, ordlne,
nomine. — Fig., riff hi order ^ regular sucoewUm :
fatum appello ordinem seriemque causarum : roox
referam me ad ordinem, return to order: eundem
tenere, preserve: immutare, change: perturbare,
duturb: deceinviri querenteSf se in ordinem cogi,
I. e. were degrctdtd to the ranks, L. : nee quo prius
ordine cyrrunt, in order, as be/ore, 0.: ordinem
Rectum evagans licentia, H. — In adverb, uses,
tum^ order, succession, regularity: Hegioni rem
enarrato omnem ordine, in detail, T. : tabulae in
ordinem confectae: ordine cuncta exposuit, L. :
ut quisque . . . ita sententiam dixit ex ordine : Sep-
tem totos ex ordine menses, in succession, V. : an
recte, ordine, e re p. fhctum, properlif : extra ordi-
nem ad patriam defendendam yocsLtus, irregularly :
spem, quam extra ordinem de te ipso habemus, in
an extraordinary degree.
Oreaa, adis,/., = 6puAc, a mountain -nymph.
Oread, y,
orezla, is,/, =£pf^tc, a longing, appetite, lu.
organum, T, n., = opyavov, a musical instru-
ment, lu.
Orgetorix, Igis, m., a chief of the ffelvetii, Cs.
orgia, 9rum, n., = opyux, the orgies, nocturnal
festival of Bacchus: nocturni Bacchi, V. — Secret
frantic revels, orgies, In. : Itala, tlte mysteries of
love in the Latin tongue, Pr.
orlohalcuxn or (old) aaxichalctun, T, n., =
^/yoXcoc, yellow copper ore, copper, copper-alloy,
C., H., V.
orloilla, ae, /. dun. [ auricula ], an ear-lap :
imnla, Ct.
oxiena, entis, m. [P. of orior 1, /A« rising sun,
morning sun: saevuSfV. — The East, OrietU: ab
oriente ad occidentem: spoliis Orientis onustua,
v.: Orientis ora, H. — A day: Septimus hinc, 0.
origd, inis, /. [ orior J, a beginning, commence-
ment, source, start, descent, lineage, birth, origin:
originem rerum quaerere : tyranni : principii nulla
est origo, nam e principio oriuntur omnia : ab en-
gine gentem (conripiunt roorbi), V. : fontium qui
celat origines Nilus, source, H. : Auctore ab illo
ducis originem, are descended from, H. : Mentis
malae est origo penes te, lu. — Plur. (as a title), a
work by Cato upon the early history of the Italian
cities, C., N. — A race, stock, family : Ille tamen no-
strft deducit origine nomen, Y. : ab origine ultima
stirpis Romanae generatufi, one of the oldest fami-
lies,^.— An a^icetior, progenitor, fownder: Aenea;*,
Romanae stirpis origo, V. : gentis, Ta. : mundi
melioris origo, creator, 0. : (urbes) . . . pars origi-
nibus suis praesidio fuere, Mar mother-cities, S.
Orion or Orion, dnis or onis, tn,, = 'Qoitav, a
mythical giamt, afLenoardt a comttleUatwn, 0., V^
H.,0.
orior, ortus (p. fut. oritQrus), orirl {^pers. ore
ris ; Sdpers, oritur ; subj, usu. orerCtur, orerentur),
dep. [OL-], to arise, rise, stir, get up: consul oriens
de uocte, L. — To rise, become visible, appear: stel-
lae, ut quaeque oriturque caditque, 0. : ortA luce,
tn the morning, Cs. : oito sole, at sunrise, H.— To
be bom, be descended, originate, receive life: pueros
orientis animari, at birth: si ipse orietur et nasce-
tur ex sese: ex concubinfi, S. : orti ab Germanis,
descended, Cs. — Fig-, to rise, come forth, spring,
descend, grow, take origin, proceed, start, begin, orig-
inate : ut clamor oreretur, weu raised, Cs. : ut
magna tempestas oreretur, N. : oritur monstrum,
appears, V. : quod si numquam oritur, ne occidit
quidem umquam, comes into being: orientia tern-
pora Instruit, the rising generation, H. : Rhenus
oritur ex Lepontiis, takes %ts rise, Cs. : Rhenus AU
pium vertice ortus, Ta. : prosit nostris in montibus
ortas, to have grown, Y. : tibi a me nullast orta
iniuriti, I have done you no injury, T. : ab his sermo
oritur, begins with.
orlundua <Kfj- [P.ot orior], descended, sprung,
originating, bom: o sanguen dis oriundum, Enn.
ap. C. : ex Etruscis, L. : oriundi ab Syracnsis, ex-
sule avo, L.: Alba oriundum sacerdotium, L.
ornamentum, T, n. [orno], apparatus, accou-
trement, equipment, furniture, trappings : vestra
oriiamenta : pacis. — A mark of honor, decoration,
adornment, ornament, embellishment, jewel, trinket:
omamentis alterae (minae datae), /or /nn money,
T. : omnia omamenta ex fano Herculis in oppidum
contulit, jewels, Cs. — Fig., an ornament, distinc-
tion: amicitiam populi R. sibi ornamento e^ise,
Cs.: Hortensius, ornamentum rei p., prufe.' quae-
cumque a me ornamenta in te proficiscentur : ho-
noris.— Rhetorical ornament: oratio omamentis
abundavit : ambitiosa recidet Ornamenta, H.
ornate, adv. with comp. and sup. [orno], oma-
mentally, ornately, elegantly: convivium apparare:
pars causae perorata : dici ornatius : egit omatis-
sime causam.
dmatriz, Icis,/ [orno], a female adomer, tire-
woman, maid, 0.
1. dmatoa, adj. with comp. and snp. [ P. of
orno], fitted out, furnished, provided, supplied,
equipped, accoutred: sapiens plurimis artibus:
equus, L. : elephantus, N. : iiares omni genere ar-
morum omatissimae, Cs. : Oraecia copiis non in-
Btructa solum, Bed etiam ornata, abundantly fur-
nished.— As subst. n. : in aedibns nil oniati, no
preparation, T.: Q.iid i^tnc oniaii.-it? attire,T,-^
Adorned, decorated, tmbellut/ud, fiandsome: sepul-
cnini floribns: nihil ornatiu.<*. — Ezcellent, distin-
guished, eminent, iUmh-iota : omnium hominum
Digitizeiby V^OOQ IC
omatos
678
homo ornatissume, T. : homo ornatissimus loco,
online, DomiDe, honored: versQs, embellished! ©ra-
tio : locus ad dicendum ornatissimus, admirable.
2. omatoa, as, m. [orno], splendid dress, fine
attire^ appard : venio ornatu prologi, dressed as^
T. : regalis : arma ornatumque mutaveraut, S. :
omnem ornatum flam ma cremari, head-dress^ V, :
corporis ornatum exuere, lu. — F i g., furniture,
acanttrements^ outfit^ apparatus : eloquentia eodem
instructu ornatuque comitata. — A decoration, or-
nament: urbis: adferre ornatum orationi. — The
world, universe: ut hie omatus umquam dilapsus
occidat
5mo, avi, Stus, are, to fit out, furnish, provide,
wpply, equip, get readt/, prepare :' Uig&m, T. : quos
ornaverat arrois, V. : olassls, fit out : classis or-
nandae causa, L. : consulum proyincias ornatas
esse, L e. the governors setting out for their prov-
inces: uva £t nux ornabat mensas, H. — To oma-
mentf adom^ embellish^ deck, set off: Italiam ornare
quam doraum suam maluit: scuta ad forum or-
nandum, L. : comua sertis, V. : capillos, 0. : caput
foliis ornatus, V. — F i g., to adorn, decorate, set off,
commend, praise^ extol, honor,dignify, distinguish :
magnificentius omare quae vellet: civitatem om-
oiba.« rebus, Gb. : me laudibus : eum ornasti, have
promoted: hederft po^tam, V, : ornatus esses ex
tais 7irtutibus, uiould have been revoarded, T.
omoB, \,f., the wild mountain-ash, Y., H^ 0.
oro, ftvl, fttus, are [1 os], to speak: talibus ora-
t>at luno, V. — To treat, argue, plead: matron is
ipsis orantibus, i. e, at the mediation of: causam
capitis, plead : causas melius, V. : cum eo de sa-
lute suft, treat, Cs. : ipse pro se orAv'it, pleaded his
own cause, L. — To pray, beg, beseech, entreat, im-
plore^ mpplicate: *me surpite morti,* orabat, H.:
orando surdaa aurls reddideras mihi, T. : socer
Non orandus erat, vi sed faciendus, to be made my
father-in-law, not by entreaty but by compulsion,
0. : gnato uxorem, request a wife for, T. : Quod
ego per banc te dextram oro, T.*: ill:, J te, ut, etc.,
0. : multa deos orans, V. : te oro, ut i* ieat, T. :
te etiam atque etiam oro, ut, etc: oratos v.-»^ om-
nls volo, Ne plus possit, etc, T. : quod ne fan Uis,
oro obtestorque vos: oro atque obsecro, adhib?a-
tis misericordiam : et vocet oro, V. : istam, Or»
exue mentem, V, : Per deoaoro . . . Este mei me.
mores, 0. : admittier orant (i. e. ut admittantur;*^
V. : orantes primi transmittere cursum (i. e. ai
piiml transmitterentX V. : ut Octavius orandus sit
pro salute cuiusquam civis. — Parenthet., with te
or vos, I beg, prithee: die, oro te, clarius : ne ilia
quidem, oro vos, movent ? L.
orsa, drum, n. [F. plur. n. of ordior], an under-
taking, attempt: tanti opens, L. — Words, speech:
die orsa vicissim Ore refert, V.
1. OTcmoM, P, of ordior; see also orsa.
2. (Srans. Qt«), m. [ordior], a beginning, under-
taking, attempt (only ace. plur.) : vanos pectoris
orsQs).
1. ortus, adj. [P. of orior], sprung, descended,
bom: ab illo: a liberatorlbus patriae, L. : ex
eodem loco, T. : ex coneubina« S. : ex patricio san-
guine, L. : Orte Satumo, H. : sorore eius, L. : regia
stirpe, Cu.
2. ortus, Os, m. [orior], a rising: ante ortum
solis, sunrise, Cs.: ab ortu ad occasum, /rom east
to west, solis, t?ie east: primi sub lumina solis et
ortOs, V. : rutilo ab ortu, 0. : ad umbram lucis ab
ortu,/rom morning till night, H.— F i g., a rise, be-
ginning, origin • triburjiciae potestatis : iuris ; ab
Elide ducimus ortOs, derive our origin, 0. : ortQs
nascentium, the birth: Cato ortu Tusculanus, 6y
birth : fluminis ortQs, source, 0.
oiyx (ygis), m., = opvl, a gazelle, wild goat, lu.
or^za (oriaa), ae,/., = bpvZa, rice, EL
1. OS, Oris (no gen. plur.), n., the mouth : ad
haee omnia percipienda os est aptissimum : tene-
rum pueri, H. : os loquentis Opprimere, 0. : e foliia
natos Ore legunt (apes), V. : Gallica Temperat ora
frenis, i. e. controls the horses, H. : nidum sibi con-
struit ore, beak, 0. : hostilia Ora ctknnm, jaws, 0.—
Pro v.: equi frenato est auris in ore, H. — The
organ of speech, mouth, tongue, lips: in orest omni
populo, in everybody's moutJi, T. : istius nequitiam
in ore volgi esse vei-satam : Postumius in ore erat,
was the common talk, L. : consolatio, quam semper
in ore habere debemus, to talk of constantly : po-
scebatur ore volgi dux Agricola, unanimously, Ta. :
uno ore dicere, with one consent, T. : 0no ore auc-
tores fuere, ut, etc., unanimously advised, T. : vo-
lito yivus per ora "vir^m, become famous, lS,un. ap.
C. : in ora hominum pro ludibrio abire, become a
by word of mockery, h. : quasi pleniore ore laudare,
with more zest, — The face, countenance, look, expres-
sion, features : figura oris, T. : in ore sunt omnia,
i. e. everything d^ends on the expression: concedas
hinc aliquo ab ore eorum aliquantisper, leave them
alone, T. : ad tribunum ora convertunt, looks, Cs. :
agnoscunt ora parentum, V. : ales cristati canti-
bus oris, 0, : coram in os te laudare, to your face,
T. : nulli laedere os, instdt to his face, T. : qui ho-
die usque os praebui, exposed myself to insult, T. :
\% esset posteris ante os documentum, etc. r ante
^ra coniugum omnia pati, L. ; Ora corticibua hor^
q^-nda cavatis, masks, V.— As expressing boldness
o? modesty, the face, cJieek, front, brow: os durum !
brazen cheek! T. : os durissimura, very bold front:
qu(^ redibo ore ad eam, with what face? T. : quo
ore '•stendi posse? etc., L. : In testimonio nihil
pra^ -er vocem et os praestare. — Boldness, effronte*
1^. impudence: quod tandem os est eius patroni,
q^' i, etc. : no3tis os hominis. — A voice, speech, ex-
j^tression . ora sono discordia signant, V. : rait pro-
Digitized by V^OOQIC
om
574
oatreoatui
fando Pindanis ore, H. : falsi ambages oris, 0. —
A mouthy opening^ entrance, aperture^ orifice, front:
ante oe ipsum portOs, L. : inpentem lato dedit ore
fenestram, V. : os atque aditus portQs : Tiberis,
L. : per ora novem, etc., sources, V. : ora Davium
Rostrata, beaks, H. — Fig., a mouth: ex totius belli
ore ac faucibus.
2. oa, ossis, gen.ptur. ossium, n., a bone.^Sing. :
devoratum, Ph.: fernim ex osse revolsum est,
O. : duro sudem vix osse revulsit, 0. — Plur. : cur
huiic dolorem cineri eius atque ossibus iDussisti? :
ossa legere (after buruiog a corpse), V. : condere,
bury, V. — 77u marrow, inmost part: exarsit iaveni
dolor ossibus ingens, in his bones, V. : per ima ou-
currit Ossa tremor, V. : tremis ossa pavore, H. —
F 1 g., in plur,^ t?ie bones, outlines : imitari nee ossa
solum, sed etiam sanguinem.
daoen, iois, m. [1 CAN-], a singing^rd, divin-
ing bird, bird of augury: e cantu sinistro oscinis :
oscinem conrum prece suscitabo, H.
Saoillum, I, n. dim. [1 os], a little face, little
mask (of Bacchus ; a charm to protect the vine-
yard), V.
oaoitana, ntis, €ufj. [P. of osoito], listless, dug-
gish, lazy, negligent: interea oecitantes opprimi,
T. : quae Epicurus oscitans halucinatus est, half
asleep: alites, Ot
oaoitanter, adv. [oscitans], earelesdy, negli-
gently: agere.
(oaoito, — , — , are), see oscitans.
oaoulatlo, Onis,/. [osculor], a kissing, C, Ct.
oacrdor, fttus, ftrl, (2n>. [osculum], to kiss: mitto
OBCulari, T. : filium. — To embrace, v<Uue,pirvu: ini-
roicum meum.
daoolum, I, n. [ 1 os ], a little mouth, pretty
mouth, sweet mouth: videt oscula, quae, etc., 0.:
delibare, kiss, V. — A kiss: Atticae: Multa rapies
oscula, 0.: figere, imprint, Y. : detorqnere ad
oscula Cervicem, H. : breve, hurried kiss, Ta.
oaaena, adj. [2 os], of bone, bony : manus, lu.
oatendo, dl, tus, ere [obs (old for ob) +tendo],
to stretch out, spread before, expose to view, show,
point out, exhibit, display : os suum populo R. : se,
appear, T. : hostium aciem, display, L. : equites
sese ostendunt, sfiow themselves, Gs. : Faucis ostendi
gemis, H. : * quis lUe locus ?' digitoque ostendit,
0. : vocem, make heard. Ph. : Aquiloue glaebas, ex-
pose, v. : rapinae Caelo ostenduntur, are broug^U
to light, V. — F i g., to show, hold out, disclose, ix-
hibit, manifest : potestatem, T. : turn spem, f.um
metura, now promise, now threaten: Rem tibi, fur-
nish ideas, H. : palma exstitisse ostendebatui';^ ^s. :
sed quaedam mihi praeclara eius defensio ostei. ji-
tur, is paraded as. — To sfiow, express, indicate, r'e-
dare, say, teU, make known : ut ostendimus supr.^
as we showed above, X. : innocentiam, demonstrait :
quem profugisse supra ostendimus, S. : quam sit
callidus, T. : quid sui consili sit, ostendit, Os.
oatentatio, onis, /. [ ostento ], a showing, eat-
hibition, display : ostentationis cau8& vagari, to at-
tract notice, Os. : saevitiae, open display, L. — An
idle show, vain display, pomp, parade, ostentation :
ingeni ostentationis suspicio : sui, Os. : multorum
annorum ostentationes mea, my many years' boast-
ful promises. — A false show, pretence, simulation,
deception : consul veritate, non ostentatione popu-
laris : (captivi) producti ostentationis causft, Os.
oatentator, dris, m. [ostento], a displayer,
boaster, vcmnter : f actorum, L.
oatento, ftvl, atus, are, freg. [ostendo], to pre-
sent to view, show, exfiibit : cicatricis auas, T.:
iugula sua pro meo capite Olodio, offer : campos
nitentis, V. : passum capillum, Os. — To show off,
exhibit, display, parade, make a display of, boast,
vaunt : virtutem, S. : inani simulatione sese, Os. :
quid me ostentem ? : eum ipsum aliis, S. : se in
aliis rebus, exhibit themselves. — To hold up (as an
example): Tydiden nobis, 0. — 7b hold out, offer,
proffer, promise : (largitio) verbis ostentari po-
test : praemia, S. — To hold out, threaten, menace:
caedera, servitutem : minas, L. — To show, signify,
disclose : tibi me istis esse famillarem.
oatentum, I, n. [P. n. of ostendo], a prodigy,
wonder, portent : cum magnorum periculonim me-
tus ex ostentis portenderetur : Victus ostentis,
quae plurima viderat, 0.
1. oatentUB, P. of ostendo.
2. (oatentoa, Us), m. [ostendo], a showing, dis-
P^Hi 8*9^ proof: ut lugurthae scelerum osten-
tui essem, S. — A pretence : ilia deditionis signa
ostentui credere, S.
oatiarium, I, n. [ostium], a tax upon doors,
door-tax, Os.
oatiatim, adv. [ostium], /rom door to door,
from house. to house: oppidum compilare: crimi-
na agere, to describe in detail.
Oat^enala, e, adj., of OsOa, Ostian, 0., L. : pro-
vine' , the superintendence of inmorts of com : in-
co'iimodum, the capture of a fleet oy pirates at Ostia.
'' oatium, I, n. [cf. os], a door: extra ostium, out
of doors, T. : aperire, open, T. : operire, shut, T. :
obserare intus, bolt, T. : aperto ostio dormire:
exactio ostiorum, door-tax (i. e. oetiarium) : oetia
piilsat, knocks at, H. — A mouth, entrance: aperto
ex ostio Achpruntis: alta ostia Ditis, V. : flumi-
nis, mouth : Rhodani, Os. : Tiberinaque ad ostia
venit, 0. : Oceani, i. e. the Strait of Gibraltar.
oatrea, ae, /., plur. ac, ft rum, / (0.), and a,
Orum, n. (H., 0., lu.), = oorpiov, an oyster, musBsL
(oatreosoa), adj., abounding in oysters. — Only
oomp. : ceteris ostreosior oris, Ot
Digitized by
^oogle
Ofltrlfer
576
pabulum
OBtrlfer, era, enim, a€{j. [oetra+1 TER'], pro-
ducing oysters, abounding in oysters : Abjdos, V.
ostrinua, atfj., purple : tunica, Pr. : oolores, Pr.
ootrum, 1, n., = oorptov, the blood of the sea-
snailj purple : ostro Perfusae vestes, V. : Sido-
nium, H. : Tyrium, 0. — A stuff dyed with purple,
purple dress, purple covering, purple: strato ostro,
purple couches, V. : velare umero6 ostro, V. : ce-
nae sine aulaeis et ostro, H.
oflus, oaums, PP. of odi.
otior, &tiis, arl, dep. [otium], to be at leisure,
keep holiday : otiandi, non negotiandi, causa : do-
mesticus otior, idle at home, H.
otiose, adv, [otiosus], at leisure, at ease, with-
out occupation : vivere : inambulare in foro, L. —
Calmly, quietly, without haste, gently, gradually:
contemplari unuraquodque: omnia agere, L. —
Free from fear, quietly, fearlessly: In aurem
utramvis dorraire, T.
otiosus, a(^j. with sup, fotium], at leisure, unoc-
cupied, disengaged, unemployed, idle: maneo hie,
T. : dorai. — Without official employment, free from
public affairs: vita: quern locum nos otiosi con-
▼ertimus, in an interval of leisure: numquam se
minus otiosum esse, quam cum otiosus, never
busier than when free from official business : ad
urbem te otiosissimum esse. — As subst., a private
person, one not in official life : vita otiosorum. —
Quiet, unconcerned, indifferent, neutrtU: spatium
ab hoste, ufuUsturbed, Cs. : non modo armatis, sed
etiam otiosis minari. — Plur. as subst., non - com-
batants, civilians: crudeliter enim otiosisismi mi-
nabantur : miiitare nomen grave inter btiosos, Ta.
— Without excitement, quiet, passionless, calm, tran-
quil: Animo otioso esse, T.: te venire Otiosum
ab animo, at ease, T. : quibus odio est otium. —
Of things, at leisure, free, idle, unemployed: otium :
Neapolis, H.
otium, I, n. p AV-], leisure, vacant time, free-
dom from busiMess: tantumne ab re tuftst oti
tibi ? T. : non minus oti quam negoti : otium iner-
tissimuro. — Ease, inactivity, idleness: vitam in
otio agere, T. : genus amantissimum oti : lan-
gnere otio: magna otia caeli,lu. : duc^/e otia
segnia, 0. — Leisure, time : vellem tantum hai ^rem
oti, ut poBsem, etc. : ad soribendum : Utterat'u^;. :
aoscultandi, time to hear, T. : cum est otium, le-
gere soleo, when I have time: si modo tibi est
otium, if you have time, — Rest, repose, quiet, peace:
pax, tranquillitas, otium : mollia peragebant otia,
er^oyed calm repose, 0. : insolens belli diutumitate
oti, Cs. : ex maximo bello tantum otium totae in-
sulae conciliavit, N. : studia per otium concele-
brata, in times of peace: studia ignobilis oti, V. :
spolla per otium legere, at their ease, L. : quam
libet lambe otio. Ph. — The fruit of leisure: Ex-
cutias oculis otia nostra tuis, i. e. poems, 0,
ovans, antis, euiff. [P. of ovo], exulting, joyful,
triumphant: socii comitentur ovantes, V. : ovan-
tes gutture corvi, i. e. uttering exultant cries, Y. :
patria, lu. : currfis, triumphal chariot, Pr.
ovatus, P. of ova
ovile, is, n. [ovis], a sheepfold: ciroumgemit
ursus ovile, H. : Non lupus insidias explorat ovi-
Ita circum, V. — A fold for goats : aliis In ovilibus
haedi, 0. — An enclosure in tlte Campus Martius,
where the votes were cast at the comitia, L., lu.
ovillus, atfj. [ovis], of sheep, sheep : grex, L.
ovis, is,/. [1 AV-], a sheep: multae dictione
ovium et boum : aurata, 0. : infirmae, H. : lani-
gera, V. : custoe ovium, V. : tondere oves, H. —
P r o V. : ovem lupo commtsti, made the wolf shep-
herd, T. : 0 praeclarum custodem ovium, ut aiunt,
lupum. — Poet, voo/.* niveam Tyrio murice tingit
ovem, Tb.
ovo, — , — , are, to exult, rejoice: Quo nunc
Tumus ovat spolio potitus, V. : ovantes Horatium
accipiunt, L. : successu caedis ovans, 0. — To re-
ceive an ovation, triumph: me ovantem in Oapi-
tolium ferre : ovans urbem ingredi, L.
ovum, 1, n. jrs AV-1, an egg : ovum parere, to
lay : ponere, 0. : puilos ex ovis excuderunt,
hatched: pisoes ova cum genuerunt, «pai0n .* inte-
gram famem ad ovum adfero, i. e. the beginning
of the meal (when eggs were served) : ab ova Us-
que ad mala, I e. from the beginning to the end,
H. : Nee gemino bellum Troianum orditur ab ovo
(alluding to the mythical story of the eggs of
Leda), H. : ovo prognatus eodem, t e. of the same
fnothir, H. : ova ad notas curriculis numerandus
(wooden eggs used in the circus as counters, one
being removed after each circuit made), L.
p?
pabulatid. 9nis, /. [pabnlor], a eoUeeUng of
fodder, foraging : nostrae pabulationes, Os. : pa-
bulatione intercludi, Cs.
pabulator, Oris, m, [pabulor] a forager, Cs.,
L.
pabulor, &tus, fri, dep. [pabulum], to forage:
anT^stius, Cs. : pabalandi causft mittere, Cs. : pa-
buiantes ( nostros ) profligant, Ta. — Supin, ace, :
pr^bulatum cohortes misere, L.
pabulum, I, n. [1 PA-],/oo<i, nourishment, food
Lfor cattle, fodder, pasturage, griMss : pecoris, S.:
^ jcare pabulum, Cs. : comparare, N. : hirundo Pa-
Digitized by V^OOQIC
paoalis
576
paelea
bula papva legene, V. : pabula carpsit ovis, 0. :
Pabula canescunt, i. e. the grass, 0. : caelestia, i. e.
anibrosia, 0. — F i g.jfood, iiouriithmenly stutenance :
aniinorum : dederat nova pabula morbo, O.
pacaliB, e, culj. [pax], of peace, peaceful : olea,
0. : laurus, token of peace, 0. : flammae, on the
altar of Peace, 0.
pacatua, adj. with comp. and sup. [P. of paco],
pacified, quieted, peace fU, quiet, calm, tranquil, un-
disturbed: civitutes: tempus: provincia pacatis-
gima : nee hospitale quicquam pacatumve, L. :
mare, H. : voltus, 0. — As subst. n., a friendly
tountry: vagi milites in pacato, L. : ex pacatis
praedas agere, S. — F i g. : oratio pacatior : cuius
ne pacatam quidem nequitiam quisquani ferre
posset, i. e. without enmity.
pacifer, fera, ferum, adj. [pax + 1 ¥^^\ peace-
bringing, peaceful, pacific: oliva, V.: Cylienius,
Mercury, O.
pacificatid, onis,/. [pacifico], a peace-making,
pacification: spes pacificationis.
pacificator, Oris, m. [pacifico], a peace-maker,
pacificator: Allobrogum: Athamanum, L.
pacificatoriUB, adj. [pacificator], peace-mak-
ing, pacificatory: legatio.
(pacifico), — , atus, are [ pacificus ], to make
peace, conclude peace: lugurthS pacificante, S. :
ad pacificandum stabis, L. — Supin. ace. : legati
pacificatum venerunt, L. — To padfy, appease:
caelestes pacificasset, Ct.
pacificus, adj. [pax +2 FAC-], peace-making,
pacific, peaceable : persona.
paciBCor, pactus, I, dep. [PAC-], to agree to-
gether, bargain, contract, agree, covenant, stipu-
late, transact : ut ex area, nisi pactus esset orator,
ne tolleret: magna mercede cum priiicipibus, ut,
etc., L. : votis Ne Addant, etc., H. : (provinciam)
Bibi, stipulate for: tantum ab eo vitam, S.: sti-
pendium populo R. dare, bind themselves, L. :
Anchisae renovare annos, 0. : pactos (Aetolos) in
foedere suas urbis fore, L. : quod dierura essent
paetae induciae, had been agreed upon: quidara
pacto inter se ut, etc., under an agreement, that,
etc., U — To betroth : ex qua pactus esset vir
domo, in matrimonium duceret, L. — Pass. . cuius
filio pacta est Artavasdis filia : Turnus, cui pacta
Lavinia erat, L. — Fig., to barter, hazard, stake:
vitara pro laude. V.
pac5, Svl, &tus, are [pax], to make peaceful,
quiet, pacify, subdue, soothe: Amanuin: Galliam,
Cs. : qui nuper pacati enint, Cs. : Erymanthi n6-
mora, V. : incultae pacantur vomere silvae, are
subdued, H.
pacta, ae, /. [1 pactus], a betrothed woman
bride t gremiis adducere pactas, T.
pactio, Onis, /. [paciscor], an agreeing, agree-
ment, covenant, contract, stipiUalion, bargain, pad:
de civibus cum sociis facere pactioiics: pactione
libeitatem perdere: neque uUum telum per pac-
tiones loquentium traiciebatur, Cs. : arma per
pactionem tradere, L. : talibus pactionibus pacem
facere, conditions, N.: foederis: conlegam suum
pactione provinciae perpulerat, ne, etc., by agreeing
to yield him the province, S. : uuptialis, L. : prae-
miorum, jwom/w. — An agreement between farmers
general and the people of a province: pactiones
cum civitatibus couticere. — A corrupt bargaining,
underhand agreement : pactionis suspicionem non
vitasse: Aulum spe pactionis perpulit, uti, etc^
S. — In the phrase, pactio verborum, a form of
words,
PactoluB Mob), I, m., =UaKTu\6t, a river of
Lydia, with golden sands, V., 0. — P r o v. : tibi Pao-
tolus filial, i. e. boundless wealth, II., lu.
pactor, oris, m. [paciscor], a contractor^ fiego-
tiator: societatis pactores.
pactum, I, n.[l pactus ], an agreement, cove-
nant, cofUract, stipuiaiion, compact, pact : pactum
est, quod inter aliquos convenit : in pacto manere,
L. : pacti formula : ex pacto et convento. — A
marriage-contract, lu. — Abl. in adverbial phrases,
a manner, way, means : fieri nullo pacto potest ut,
etc : quid quoque pacto agi placeat, Cs. : nescio
quo pacto erupit, etc., how : aliquo pacto verba his
dabo, T. : me isto pacto metuere : hoc pacto, V. :
Damnum est pacto lenius isto, thereby, H.
1. pactus, adj. [P. of paciscor], agreed, settled^
determined, covenanted, stipulated: pro capite pre-
tium : pacta et constituta cum Manlio dies : mer-
ees, H. : coniunx, betrothed^ V.
2. pactus, P. of pango.
Paean, anis, m., the god of healing (an epithet
of Apollo) : signum Paeanis : Paeana voca, 0. :
Parce, Paean! lu. — A hymn to Apollo, festive
hymn, hymn of triumph, paean, C. : laetus, V. :
victor canebat Paeana, Pr. — "the characterixtie
foot in the versification of paeafis (of one long
and three short syllables, in any order).
paeclagogus, I, m., = iraiSayuydc, a governor,
preci^'tor, pedagogue (a slave to guide and attend
cliiKren), C— In jest, of an attentive lover, T.
paedico, — , — , ire, to practice unnatunA
vice upon, Ct.
paedor or pedor, Sris, m. [2 PV-], natiinsss,
fiUh : barba pedore horrida, C. po«t. : exuere pae.
dorem, Ta.
paelez or pelez or pellez, icis,/., = iraKkal,
a kept mistress, concubine (as rival of a wife):
filiae pelex : matris, 0. : (Medea) ulta paelicem,
H. : horrida, lu. : virginem servo pellicem dede-
rat, Cp.
Digitized by
Google
paene
677
palam
paene (not pSne), adv., warly, tUmost, a$ I may
my: duo maria paene coniungere: hostes victi,
S. : senex paene agretitis : non suluin . . . sed
paene etiam, Cs. : Quam paene furvae regna Pro-
serpinae . . . vidiraua, H. : divini paene est viri :
ipsa paene insula : adulescens, paene potius pucr.
paemnsula (pen-), ae,/. [paene-f-insula], a
pmintula, L., Ct
paenitendus (not poen-), adj. [F. of paeni-
teo], to be repented of, Idamable, objectionable:
baud paenitendus magister, L.
paenitens, entis, atfj. [P. of paeniteo], repent-
anty penitent. — ^As rubet. m. ; optimus est portus
paenitenti mutatio consilil
paenitentla (not poen-), ae, /. [paeniteo], re-
ranee, penitence : oeler, L. : eius ( facinoris ),
sera, Ph. : mutari in paenitentiam, Ta.
paeniteo (not poen-), ul, — , 6re [of. poenaj,
to make sorry, came to repent: nihil, quod paeni-
tere poesit, facere : Paenitet et torqueor, 0. : quo
modo quemquam paeniteret quod fecisset? — To
repent, be aorry: paenitere quam pati bostilia
roalle, L. : neque mihi veniet in mentem paeni-
tere, quod, eta : adsuefacere militem fortunae
paenitere suae, L. — Impere., it repents, makes sor-
ry, grieves, rues : tanta vis f uit paenitendi, of re-
pentance: neque locus paenitendi relictus esset,
L. : reputate, num eorum (consiliorum) paeniten-
dum sit, S. : paenitebatque modo consili, modo
paenitentiae ipsius, Gu.: si eos non paeniteret:
solet eum, cum aliquid fecit, paenitere : efficiunt
ut roe non didicisse minus paeniteat: nisi forte
sic loqui paenites: valde ego ipsi, quod de sua
sententift decesserit, paenitendum puto. — It dis-
contents, diejAeases, vexes, makes angry, offends, dis-
satisfies: nostri nosmet paenitet, are dissatisfied
with, T. : num igitur senectutis eum suae paenite-
ret?: paenitere se yirium suarum, L. : Nee te
paeniteat pecoris, divine poeta, be not offended that
I call thee a shepherd, V. : An paenitebat flagiti,
te auctore quod fecisset Adulescens? were you
not content? etc., T. : an paenitet vos, quod, etc. ?
are you not satisfied? Cs. : se paenitere, quod ani-
num tuum offenderit.
paenula (pen-), ae,/., a woollen outer gar-
ment covering the body, travelling - cloak, mantle:
paenula inretitus: ita egi, ut non scinderem pae-
nulam, did not tear his cloak (i. e. press him vio-
lently to stay).
paennlatUB, adj. [paenula], wearing the pae-
nma, in travelling dress.
paeon, finis, m., = rraiCtv, a metrical foot of
^m long and three short syllables (in any order).
Paeonina, adj., of Paeon (god of phvfsicians),
k9aHng,medicinM: berbae,y. : ope Paeon ia, 0.
paetulna, adj. dim. [puetus] with a east in the
eye, slig fitly blink-eyed.
paetUB, adj., with a cast in the eye, blinking,
leering, U.
paganus, adj. [ pagus ], of the country, of n
village, rustic: foci, 0. — As subst. m., a country-
man, peasant, villager, rustic, C. — As eubst., a civil-
ian, non-combatant, lu., Ta.
pagatim, adv. [ pagus ], by villages, in every
village: templa pagatim sacrata, L.
pagella, ae,/. dim. [pagina], a little page,
pagina, ae, /. [ PAC- ], a leaf of paper, sheet,
page: banc paginam tenere: totas paginas com-
movere: paginas in annalibus magistratuum per-
currere, L. : millesima, lu. : postrema tua, letter.
— A slab, tablet : insignia bonorum, upon one's
statue, recording his claims to honor, lu.
paginula, ae,/. dim, [pagina], a little page.
pagus, 1, m. [ PAC- ], a district, canton, hun-
dred, province, region : pagos et compita circum,
the country, V. : si me toto laudet vicinia pago,
lu. — Among the Gauls and Germans, a district,
canton, Cs., Ta. — Collect., the villagers, country
people : Festus vacat pagus, H. : pagus agat f e-
stum, 0.
pala, ae,/Jfor ♦pagla ; PAC-J, a spade: palae
innixus, L. — The bezel (of a ring): anuli.
palaestra, ae, /., =: iraXai<rrpa, a wrestling-
seliool, wrestling-place, place of exercise, gymnasium,
palaestra: statuas in palaestra ponere : gramincae
palaestrae, V. — A place of discipline in rhetoric,
school of rhetoric, school: nitidum geiiUs verborum
sed palaestrae magis et olei, etc. — A wrestling, the
exercise of wrestliiig: fac perielum in palaestra,
T. : indicat motus, didicerintne palncstram an ne-
sciant : exercent patrias palaestras, V. : iiitida, 0.
— Practice, art, skill: utemur ea palaestrft, quam
a te didicimus. — A brothel, T.
palaestrice, adv., after the manner of the
palaestra : in xysto spatiari.
palaestricuB, adj., = TrakaiorpucSQ, of the
palaestra, palaestric: motus, i. e. of a dancing-
master: praetor, devoted to the palaestra.
palaestrita, ae, m., =zira\ai(rrpirT]t, a pro-
fessional wrestler, gymnast.
1. palam, adj., openly, publicly, undisguisedly,
plaimy : nihil ausurus, S. : ad se adire, Cs. : quae
in foro palam gesta sunt : agere : non per praesti-
gias, sed palam: palam et aperte dicere: Luce
palam, V. : palam duohus cxercitibus audientibu:>,
L. — In phrases with esse or facere, public, well
known T rem facias palam, disclose, T. : palam fac-
tum est: hac re palam facta, uoUed abroad, N. :
celat& morte . . . tuni demum palam factum e.^^t.
Digitized by V^OOQIC
palam
678
palma
etc., Ia : palam ferente Hannibale se ab Fabio
victom, making no secret that, etc., L.
2. palam, pnup.^ with abl, [1 palam ], before^
in the presence of: te palam, H. : Marte palam,
0. : rem creditori palam populo solyit, L.
palans, antis, P. of palor.
Palatinu% adj.^ of the Palativm^ Palatine:
Evaoder, V. : colles, 0. : Apollo (from bis temple
on the Palatine Hill), H. : laurus, before the impe-
rial palace^ 0. : cubile, lu.
palatiom, t» »; [ Pales 1, the Palatine hiU, on
which wu the reeiaenee of Augustus; hence, in
plur,^ a palace : Romana, V. : secreta palatia ma-
tris, the tetnple of Cyhde^ lu. : magni palatia caeli,
the palace of the sky^ 0.
palatum, X, n^ and (rarely) palatuB, I, tTi., ^
palate: quae (voluptas) palato percipiatur: bourn
dare membra palato, 0. : udum, V. : obserare pa-
latum, i. e. to 60 silent^ Gt.: caeli, L e. vault^ £nn.
ap. G. — ^Fig., the palate^ taste^ judgment: dum pa-
lato quid sit optimum iudicat
palea, ae,/. [1 PAL-], chaff: cum ne paleae
quidem relinquerentur : inanes, V. : homa, H.
palearia, — , plur. n. [palea], a dew-lap (of an
ox). — Only fiom. and ace, : pendulaf 0. : a mento
palearia pendent, Y.
Pales, is,/. [PA-], an Italian goddess ofshep-
herds and pastures^ V., 0.
Palicu% I, m., a son <^JupiUry worshipped at
Paiica^ in Sicilg^ V., 0. — The Pallcl were honored
us twin brothers : stagna Palicorum, 0.
Painis or Parilia» e, adj. [Pales], of Pales:
flaiuma, a fire of straw at the feaxA of Pales^ 0. :
festa, 0. — Plur. n. as subst.^ the feast of Pales, ship-
herd festival (the 21st of April), C., 0.
palimpBestnflk I, m., = «'aXi/i^oroCf a parch-
ment rewritten after erasure, palimpsest, C., Ct
paliuroB, I, m., = itdKiovpoq, a plant, Chrises-
thorn, Y.
palla, ae, /. [2 PA-], a long robe, mantle (worn
by ladies) : circumdata, H. : longa, V. : sdssa, lu.
— A mantle, outer garment: cum palla et oothur-
nis : honesta, the tragedian^ garb, H. : Tyrio satu-
rata muHoe (worn by Apollo), 0. — An under-gar-
ment : nitens, 0.
Palladium, I» «^i = TctXXddiov, an image of
Pallas, C, v., 0.
Pallantis, idos,/., Aurora, 0. — 7^ day, 0.
Pallaa, adis and ados,/., = IlaXXaCi a surname
of Athene (identified with the Roman Minerva),
v., H., 0. : Palladis ales, the oiol, 0. : Pallados ar-
bor, the olive-tree, 0. : irata Pallade ( i. e. invitft
Miuervfi),0.— Oi/; infusS Pallade, O.— TA* o/tve-
f^^gg^ V.^ 0.— 77ic PaUadiiim: Ilclcnuiu rapta cum
Pallade captum, 0. : Pallados ignes, L e. </ Veda
(in whose temple was the Palhidium), Pr.
pallena, entis, ad^. [ P. of palleo ], pale, wan s
umbrae Erebi, V. : persona, lu. : morte futura, V. :
terrore puellae, 0. : morbi, making pale, V. : fama,
bad, Ta. — Of color, faint, pale, yellowish, dark:
violae, V. : hedera, V. : lupini, 0.
palleo, ul, — , 8re [ 2 PAL- ], to 6« pale, turn
pale, blanch : sudat, pallet : pallent amisso san-
guine venae, 0. : morbo, lu. : Palleat omnis amans,
mud look pale, 0. : Ambitione mala aut argenti
pallet amore, H. : nunc utile multis Pallere (L e.
studere), Im.—To grow pale, be anxious, be fearful:
pueris, H. : ad omnia f ulgura, lu. : scatentem Be-
luis pontum, H. — To lose color, change color, fade :
Nee vitio caeli palleat seges, 0. : fastigia Palle-
bant musco, were discolored, 0.
palleaoo, pallul, ere, inch, [palleo], to turn
pale, blanch: nulll culpa, H.: super his, to turn
pale with emotion, H. : tardis curis, Pr. — To turn
pale, be yellow: saxum quoque palluit auro, 0.:
pallescunt f rondes, wither, 0.
palliatus, a^. [pallium], dressed in a pallium
(usu. of Greeks): Graeculus index: illi palliati,
i. e. Grecian statues.
pallidulus, adj. dim, [pallidus], somewhat
pale, rather colorlm, Ot., lu.
pallidus, adj. with eomp. [2 PAL-], pale, pat-
lid, colorless: ut pallidus omnis Cena deeurgat
dubi&, H. : hospes pallidior statua, Ot : ( Dido j
morte futurft, V. : recto voltu et pallidus, L e. weU
or sick. In. : Pallida mors, causing paleness : palli-
da sedi, in terror, 0. : inmundo pallida mitra situ,
unseemly, Pr. : in lenta Nalde, love-sick, 0,
palliolum, I, n. dim, [pallium], a small Greek
mantle, little cloak: sordidum, Oaea ap. 0. ; lu. —
A hood, 0.
pallium, I, n. [palla], a cover, coverlet : onero-
sa pallia iactat, fu. — A Grecian doak, mantle:
umerum pallio onerare, T. : Pone adprendit pallio,
T. : purpureum : cum pallio inambulare, L.
pallor, 6ris, m. [ 2 PAL- ], pale color, paleness,
wanness, pallor : quo tremore et pallore dixit!:
albus, H. : gelidus, 0. : pallor ora occupat, V. :
amantium, H. : tot hominum pallores, the paleness
of death, Ta. — Alarm, terror, Pr. — A disagreeable
color, unsightliness : pallorem duoere, 0. — Per-
s o n., the god of fear, L, 0.
palma, ae, /., =: iraXdfui, the palm, fiat hand:
cum manum ditataverat, palmae illius similem,
etc.: cavis undam palmis Sustinet, V.: faciem
contundere pa1m&, lu. — The hand .* palmarum
intentus : passis palmis salutem petere, Os. : am-
plexus tremulis altaria palmis, 0. — The broad end
of an oar, Ct — A palm-tree, palm : in templo pal-
ma exstitisse ostendebatur, Os. : ardua, Y. — ^ng.
Digitized by V^OOQIC
. palmaris
679
pando
0oflM. : ambroea, lu. — - The frmi of ths palm-
tree, date: Quid volt palma sibi, 0. — A broom of
pabn-twiaa: lapides lutulenti radere palma, H. —
A branch, twig, h.—A palm-braneh, paUn^voreath,
token of victory, palm, jirtMe, pre-eminence: palmae
Tiotoribus datae,L.: plurimarum palmarum gla-
diator, vietorin : cum palmam iam primus acce-
perit : Elea, H. : docto oratori palma danda est :
Huic consilio palmam do, T. : donat mea carmina
palma, 0. : subit . . . tertia palma Diorea, L e. win-
ning the thirdprite, V. : Eliadum palmae equarum,
tkebett,Y. — The topmott twig, thoot, branch: unum
oomu existit . . . ab eius summo sicut palmae ra-
mique diifunduntur, Cs. : quae cuiusque stipitis
palma sit, L. : palmae arborum eminentium, Cu.
palmarls, e, atff. [ palma ], of the pabn, n^M-
rior, excellent : statua.
palmirius, acfi. [palma], of the palm, deeerv^
ing the prize, excellent : sentenUa. — As tubst. n,, a
prize-achievement, matterpiece: palmarium reppe-
ris8e,T.
palmatns, acH, [palma], bearing palma, em-
broidered withpcumiwiga : tunica (of a triumphing
general), L.
palmes, itis, m. [palma], a young vine-branch,
vins-eprw, vine-mrout : laetus, V. : stratus humi
palmes, lu. : caelebs sine palmite truncus, vine, 0.
— A bough, branch : arborum, Gu.
palmetom, I, n. [palma], a palm-grove, —
Plur. : pinguia, H., Ta.
palmifer, fera, ferum, acff. [palma +1 FBR-],
palm-bearing, (^founding in palme, 0.
palmoaus, acfj. [palma], yW/ of palm-treee, Y.
palmola, ae,/. (itm. [palma], an oar-blade, oar,
V.
palor, Stus, &rT, dep. [ 1 PAL- ], to wander w
and down, wander, roam, eaunter, be diepereed,
etraggle : vagi palantes, S. : vagi per agros palan-
tur, L. : agmen per agros palatur, L. : palatos ad-
gressus, L. : palantes error de tramite pellit, H. :
terga dabant palantia Teucri, Y. : Palantea homi-
nes passim ac rationis egentes, 0.
palpabrae, &rum,/., the eydide,
palplto, — , — , lx^,freq. [ palpo ], to tremble,
fiiaver, palpitate : cor palpitat: radix ultima lin-
guae . . . Palpitat, 0.
palp5, — , — , are [1 PAL-], to wheedle, eoax:
alquem rounere, lu.
palpor, &tu8, ftrl, dtp. [ 1 PAL- ], to etroke,
touch softly^ pat, eareaa : pectora palpanda manu,
0. — ^F i g., to wheedle, flatter : Gui male si palpere,
recalcitrat, H.
paludamentom, I, n., a military doak, aoL
dier'edoak: sponsi, L: paludamenta (consulibus)
detracta (as the uniform of generals-in-chief), L.
paludatna, a<ff., tvith a military doak, in the
garb of a general, in fidd dren : proficisoebamini
paludati in provincias: ut paludati (consules)
exeunt, Gs. : liotores, L. : duces, lu.
paladosOB, atfj, [2 palus], fenny, boggy,
marshy: humus, 0.
palombas, is, m. and / [ 2 PAL- ], a wood-
pigeon, ring-dove : raucae palumbes, Y., H.
1. palus, I, m. [PAG-], a atake,prop, stay, pale:
ad palum adligantur : palo suspendat aratrum, 0.
— A stake, wooden poet (for young soldiers to prac-
tise on with weapons) ; aut quia non vidit volnera
pali? lu.
2. palus (once palus, H.), adis, gen, piur, paltt-
dum, rarely paladium, L., /., a twamp, marah, mo-
rcua, bog, fen, pool : planities hiemantibus aquis
paludem recerat, S. : paludes siccare : propter pa-
ludes exercitui aditus non esset, Gs. : steriUs, H. :
Stygiae paludes, 0.: propinquitas fluminum ao
paludium, L.: (cyroba) multam acoepit rimosa
paludem, water, Y.
palOster, tris, tre, adj. [2 ^\\x%\,fenny, marahy,
awampy : locus, Gs. : ager, T. : ulva, Y. : ranae, o/"
the marah, H. : calami, 0.
pampineus, adfj, [pampinus], of vine-Uavea,
of tenarila : vites, 0. : auctumnus, Y. : hastae,
wrapped with vine-leavea, Y. : odor, the perfume of
wine, Pr. : corona, of vine-Uavea, Ta.
pampinus, I, m. and /. [PAP-], a tendril of a
vine, vine-leaf, vine-foliage: uva veetita pampinis :
Omatus viridi tempora pampino Liber, H.
Pan, Panos, ace. Puna, m., = ndv. Pan, eon
of Mercury, aod of wooda and ahepherda, often rep-
resented aa half man, half goat : Panos de more
Lycaei, Y. : semicaper, 0. — Plur,, goda like Pan,
goda of the wooda andflelda, 0.
panaoea, ae, /., = iravaccia, an herb aaid to
heal all diaeaaea, all-heal, panacea, catholicon: odo-
rifera, Y.
panchrestus^ adi., = irdyxpri<rroci good for
everything, univeraauy uaeful: medicamentum,
aovereign remedy (i. e. money).
panoratiuin, I, n., = vayKodnov, a gymnaatie
eonteat, induding wreatling and boxing, Pr.
pandOk pandl, passus, ere [2 PAT-], to apread
out, extend, unfold, expand: ad solem pennas, Y. :
pictA spectacula cauda, H. : sinOs (i. e. YelaX lu. :
panditur planities, extend*, L. : dum se cornua la-
tins pandunt, open out, L. : si panditur ultra (gre-
mium), i. e. « not yH fuU, lu. — To throw open,
open, lay open : moenia urbis, Y. : bederae pan-
dunt vestigia nigrae, diadoae, Y. : rupem ferro,
mlit, L. : panduntur inter ordines viae, open, L. —
Fig., to apread, extend: alia divina (bona) tonge
lateque se pandunt, i. e. extend thetr influence:
Digitized by V^OOQ IC
pandas
580
par
vela orationis. — To open: cuiquam ad dominatio-
nem pandere viam, L. — Of speech, to unfold^ make
\nowi^ publish^ reveal, explain: res caligiiie mer-
sas, V. : oraculum, Ct. : quae nunc panduntur fa-
tifl, L. (oracle) : Fandite, Musae, Unde, etc., 0.
pandUB, adj. [PAND-], bent, crooked, curved:
carina, V. : rami, 0. : cornua, 0. : delpbiues, 0. :
asellus, aook-baeked, 0.
panegyricuB, adj., = TravrfyvptK6Qy of a public
aaxembli/, frstival. — As aubat. m. (sc. liber), a festi-
val oration of Isocrates.
pango, pepig! or p6gl (old panx!), pftctus, ere
[PAC ], to fasten, make fast, fz, drive in: ut cla-
vum pangat, L. — Fig., to make, compose, write,
record: maxuma facta patrum, celebrate, Enn. ap.
G. : po^inata, H. : de pangendo, quod me adhorta-
ris, nihil fieri potest: Temptamenta iu\, contrive,
V. — Tofix^ settle, determine, agree upon, agree, cove-
nant, conclude, stipulate, contract {only perf. stem):
terminod, quos Socrates pegerit: quos (finis) lex
pepigerat: ne medicamento uteretur: pacem no-
biscum pepigistis, ut, etc., L. : pepigere, capesse-
rent, etc., Tii. : obsides dare, L. : fraudera ulcisci,
Ta. : nt;c quae pepigere recusent, V. : pretium, quo
pepigerant, L. : tanti enim pepigerat, L. — To
promise in marriage^ betroth: alquam lecto no-
Btro, 0. : quae pepigere viri, the marriage con-
tract, Ct.
panicum, X, n. [panis], panic-grcuSf Os.
pania, is, m. [1 PA-], bread, a loaf: panem in
dies mercari, S. : cibarius, coarse bread: secundus,
black bread, H. : ater, T. : niveus, lu. : lapidosus,
H. — A loaf lump, mass : ex hoc effectos panes
iaciebant, etc, Cs.
pannionluB, I, m. dim. [pannus], a bit of doth,
rag : bombycinus, of silk (as a garment), lu.
paxmOBUB, adj, [pannus], ragged, tattered.-
homines : aedilis, lu.
paxinnB, I, m. [ SPA-], a piece of cloth, garment
of doth : albus, H. : viridis, lu. — A rag, patch :
pannis annisque obsitus, tatters, T. : tenuis, lu. :
Adsuitur pannus, H.: tincti ferrugine panni, 0.
PanomphaenB, I, m., = Ilavo/i^Toc. source
of all oracles, i. e. Jupiter, 0.
panthera, ae,/., = irav^i7p, a panther, C, L.,
H.,0.
Panthoidea, ae, m., = Ilav^ot^ijc, .wn of Pan-
thus, Enphorbus, 0. — Pytli agora.'*, who claimed
that he had been Enphorbus in a previous life, is
called Panthoidcs, II.
papae, interj,, = iravai, wonderful 1 strange I :
papae ! In^nlaras homiuem, T.
papaa (pappaa), — , m., = wamra^, a govern-
or^ tutor: timiduB, lu.
papaver, eris, n., a poppy: soporiferum, V.:
Lethaeo perf u.<<a papavera somno, V. : Bumma p*-
paverum capita, poppy-heads, L.
papavereuB, adj. [pa paver], of poppies: oo-
inae, poppy fowers, 0.
PaphiuB, adj., = Ila^c* of Paphos (a city of
Cyprus) : myrtils, i. e. acured to V^enus^ V. : heros,
Cyprian (i. e. Pygmalion), 0.
papilid, 5ni8, m. [1 PAL-], a butterfly, miOth, 0.
papilla, ae, /. dim, [ papula ], a nipple, teat,
breast : exserta, V., 0., lu.
pappaa, see papas.
papula, ae,/. dim. [PAP-], a pustule, pimpU:
ardentes, V.
pap^rlfer, fera, ferum, adj. [ papyrus + 1
PER- J, producing papyrus : Nilus, 0. : amuis, 0.
pap^ruB, I, /., = vairvpoc, the paper -plant,
paper-reed, papyrus ; hence, a garment of papy-
rus-bark: succinctus patria papyro, lu. — Paper
(of papyrus-bark), Ct, lu.
par, pans, abl. pari (rarely as 9ubst. pare, C, 0.),
a<$. [1 PAR-], equal: vita beata . . . par et simi-
lis deorum : est finitimus oratori po^ta ac paene
par : pares in amore et aequales : pares eiusdem
generis munitionee, ofeqwd size, Cs. : similia ma-
gis quam paria, L. : peccata, eqiiaUy criminal, H. :
ingenia iura : hi Requites), dum pan oertamine res
geri potuit, etc, i. c horsemen against horsemen,
Cs. : cui repugno, quoad possum, sed adhuc pares
non sumus, i. e. not equal to the task : pari proelio,
indecisive, N. : pares validaequs miscentur, Ta. :
cantare pares, peers in song, V. : quem ego parem
summis Peripateticis iudico : isti par in bello ge-
rendo : anseribus, as large as, lu. : prodigio par,
i. e. extremdy rare, lu. : Responsura par fama la-
bori, meet, U. : eflfugit imago, Par levibus Tentis,
like, V. : cuius paucos pares haec civitas tulit,
equals : vestrae fortitudinis. Ph. : In quA par fa-
cies nobilitate sua, 0. : par cum ceteris fortunae
condicio : quem tu parem cum liberis tuis fecisti,
S. : artis constituere inter se parls : cum par ha-
betur honos summis et infimis : haudquaquam par
gloria sequatur scriptorem et auctorem rerum, S. :
quos in parem iuris condicionem atque ipai erant,
receperunt, Cs. : neque mihi par ratio cum Luci-
lio est ac tecum f uit : in quo offensae minimum,
gratia par, ac si prope adessemus, S. — Equal, a
match: quibus ne di quidem immortales pares
esse possint, Cs. : quod neque se parem armis exi-
stiinabat, S. : Non sumus pares, not on an equality,
lu. : habebo parem, quem das, fiannibafem, an
adversary, L. : sequitur parem, i. e. with equal
speed, 0. — Equal, well - matched, suitable: rebus
ipsis par et aequalis oratio, adequate: ut octet
par lungaturqne pari, kindred spirits, H. : S XUk
voles apte nubere, nube pari, 0. — Prqv.r narof
Digitized by V^OOQ IC
parabilia
581
parens
cum paribus facilUme congregantur, L e. birds of
a fttUKer fioek tog0ther. — Id phrases with eaae^ju^
meet^ suitabU^ proper^ right : ita, ut constantibus
homiDibus par erat: par est ipsum esse virum
boDum : sic par est agere cum civibus : dubitans,
quid me facere par sit. — Repeated with resporuUo
or referOy like for like, tit for tat : par pari ut re-
spondeas, T. : paria paribus respondimus : Par pro
pari referto, give a» good <u you get, T. — In the
phrase, Ludere par impar, to play '^even and odd^"'
H. — As gubst, m. and /., a eompaniony fellow, eonv-
rode, mate, tpouee: adcumbit cum pare quisque
8UO, O. : edicere est ausus cum illo suo pari, ut,
etc. : paribus oonludere, H. — As mbat. n., a pair,
' eoupU: par illud simile, Piso et Gabinius: par
nobile fratrum, U. : columbarum, 0.: tria paria
amicorum.
parabilia, e, adj. [parol, eaaily procured^ easy
to be had, accessible, at hands divitiae : victus, Cu.
parapsia, see paropsis.
parauta, ae, /. f parasitus], a female parasite,
H.
paraaitaster, tri, m. [parasitus], a sorry para-
site: parvohis, T.
paraaitua, I, m., = irapoffiroc. a toad-eater,
sponge J tuft-hunter, parasite : parasitorum adsen-
tatio : edaces parasiti, H., lu.
parate, adv, with comp. [I paratus], with prep-
aration, composedly: ad dicendum parate venire:
paratius dicere.
paratid, Onis,/. [1 paro], a preparing, procur-
ing : regni, compassing the crown, S.
1. paratua, adj. with con^. and sup. IP. of 1
p^ro"], prepared, ready: loci multA commentatione :
ad omne facinus paratissimus : omnia ad helium,
Cs.: id quod parati sunt facere: omnia perpeti,
Cs. : in utrumque paratus, Sese vei-sare, etc., V. :
Yel bello vel paci, L. : ferri acies pa rata neci, V. :
▼eniae, 0. : provincia peccantibus, Ta. — Well pre-
pared, provUied, furnished, fitted, equipped, skilled:
itane hue paratus advenis ? T. : ad quam (causa-
rum operaro): quo paratior ad usum forensem
esse possim : ad omnem eventum : paratiores ad
omnia pericula subeunda, Cs. : in novas res, Ta. :
in iure paratissimus, learned: in rebus maritimis,
wersed: contra fortunam : paratus simulatione, a
master in dissimulation, Ta. — As subst. n, : parati
nil est, nothing is ready, T. : Frui paratis, i. e. con-
tentment, H.
2. paratua, as, m. [ 1 paro ], a preparation,
provision, outfit: nullum vitae paratum requl-
rens : lauto cenare paratu, lu. : omisso paratu in-
▼adendae Syriac, Ta.: venlam nuUis paratibus
orant,iMin/ of preparation, O,: Tyrios induta pa-
ratas, clothing, 0.
PHroa, ae./. [PABO], a goddess of Fatst Par-
ca non mendax, H. : dura, 0. — Plur., the Fates
(i. e. Klotho, Lachesis, and Atropos), C, H., V., lu.
parce, adv. with camp, [parens], sparingly, fru-
gally, thriftily, penurioualy, parsimoniously, stingi-
ly: vivere : Se habere, T. : frumentum metiri, Cs. :
dimidium imperavit : Num potuit parcius ? : Par-
cius hie vivit, H. : implet manum parcius, lu. —
Sparingly, moderately : scripsi de te : verba detor-
ta, H. : gaudere. Ph. : parcius de eius laude dicere:
Parcius quatiunt fenestras, seldom, H.
parcena, ntis, adj, [P. of paroo], sparing, nig-
gardly: Parcentis ego dexteras Odi, H.
(paroimdnia), see parsim-.
parc5, pepercl or (old and late) parsi, parsus,
ere [SPAR-], to act sparingly, be sparing, spare,
refrain from, use moderately: paulo longius tole-
rari posse parcendo, Cs. : non paroam operae : nee
labori, nee periculo parsurum, L.: ne cui rei par-
cat ad ea efficienda, N. : taleuta Gnatis parce tuis,
reserve for your children, V. — F i g., to spare, pre-
serve by sparing, treat with forbearance, use care-
fully, not injure : tibi parce, T. : omnibus : non
mulieribus, non infantibus pepercerunt, Cs.: Ca-
puae, L : Parcere subieotis, et debellare superbos,
show mercy, V. : eius auribus, i. e. avoid a disagree-
able topic : qui mihi non oenseret parci oportere.
— To abstain, refrain, forbear, leave off, desist, stop,
cease, let alone, omit : Parci te iam, V. : auxilio, re-
fuse: lameutis, L. : bello, abstain from, V. : parce
raetu (dot.), cease from, V. : nee divom parcimus
ulli, i. e. shrink from facing, V. : hancine ego vi-
tam parsi perdere, T. : parce fidem ac iura societa-
tis iactare, L : ne parce dare, II. : Parce temera-
rius esse, 0. : precantes, ut a caedibus parceretur,
refrain from, L. — With abl. gerund. : ne hie qui-
dem contumeliis in eos dicendis parcitis, L.
parcuB, adj. with comp. and sup. [SPAR-],
sparing, frugal, thrifty, economical, niggardly, stin-
gy, penurious, parsimonious : colonus parcissimus :
parcumque genus patiensque laborum, 0.: cui
deus obtulit rare! quod satis est maiiu, H. : vete-
ris non parous aceti, H. : donandi, II. : dies, i. e.
of poverty, Pr. — Sparing, chary, moderate: in lar-
giendft civitate : Deorum cultor, U. : verba, moder-
ate, 0. — Spare, scanty, little^ small, slight : parco
sale oontingere, V. : merito parcior ira meo, 0.
pardalia, is, /., = wapBaXic^ a female panther^
Cu.
pardoe, T, m., = wdpSog, a male panther, lu.
1. parens, cntia, adj. with comp. [P. of pareo],
obedient: pnrontiorea habere exercitOs. — Plur. m.
as subst., ttnhjects, S.
2. parens, entis (gen. plur, cntuni and en-
tiiim), m. and/. [P. of parioj, a procreator, father,
mother, parent : parenti putius quam amori obse-
qai,T.: ex parenti meo ita acoepi, S.: taus:
Digitized by V^OOQ IC
Imrentalis (S
ftmuidiis, H. : alma parens Idaea deam, Y. : cam
10 tibi parentis numero f uis.«et : sibi parentis looo
esse, i.e.to be revered aa a father^ L. : suos paren-
tis repperit, T. : (caritas) inter natos et parentes :
parentes cum liberis, Ca. — A grandparent^ pro-
ffenitar, ancestor (of recent generations ; more re-
mote ancestors are maiores): Siciliam ac Sardi-
niam parentibus nostris ereptas recuperare, L. :
more parentum, ancestral^ V. — /^wr., reUUiontf
kinn/olk^ kindred (of brothers and cousins), Cu. —
F i g., a father ^ founder^ inventor^ author : me urbis
parentem esse dixerunt: Socrates philoeophiae :
(liercurius) Ijrae parens, H. : parentis laudea, L e.
Jupiter^ H.
parentallfl» e, atff. [2 parens], of parentis pa-
rental : umbrae, of my parentis 0. — Of the fettwal
in honor of dead parents and kindred: dies, 0. :
mos, i. e. an annual obeervaneey 0. — Plur. n. as
subtt.y a feeiival in honor of dead kindred.
parento, — , atus, &re [ 2 parens 1, to offer a
solemn Mcrifice in honor of dead kindred : sepul-
crum ubi parentetur: hosti& maximft parentare.
— To bring an offering to the dead parent^ avenge
the dead: ciribus Romanis, qui perfidiA Oallorum
interissent, Os. : parentandum regi sanguine con-
iaratorum esse, L. : Memnonis umbris (»ede, 0. —
Fig., to appease^ satisfy: intemecione hostium
iustae irae parentatum est, On«
pareo, ul, — , Sre [2 PAR-], to appear^ be visi-
bUy be at hand: caeli cui sidera parent, are iniel-
UgibUy v. — Impers.y it is cUar^ is evident^ is mani-
fest : f actumne sit ? at constat. A quo ? at paret :
si paret fundum Senrili esse, if it U proved. — To
obeyy be obedient^ stibmit^ comply : meis dictis, T. :
dicto pare, Enn. ap. G. : praecepto illi veteri : ei,
ntl deo: imperio, Cs. : paret incerta duobus (ven-
tis), is swayed by^ 0. : dicto paretur, L. — To be
suijeety be dependent^ be subeervient: animus, qui
nisi paret, Imperat, must be slave or master^ H. :
nulla fuit ci vitas, quin Caesari pareret, Cs. : virtu ti
omnia parent, S. — To submit, comply ^ induigt, grat-
ify ^yidd: consuetudini : religioni potius vestrae
quam odio. — To satisfy ^ fu^Uy aeeompUshy pay:
promissis, 0.
(paxloida, piricndlom), see parridd-.
pariena, entis, P. of 2 pario. — As subst. /., a
woman in child-birth {sing, and plur,), 0.
pailea, etis ( parietibus, quadrisyl, V. ), m., a
wdul (of a building) : domesticis me parietibus vix
tueor : parietes modo urbis stant, i. e. the houses :
parietes turris lateribus exstruere, Cs. : parietibus
texturo caecis iter, V. : Et paries lento vimine tex-
tos erat, i.e. of vncker-work, 0. — P to v.: tua res
agitur, paries cnm proximus ardet, H.
pailetinae, arum, / [ paries ], fallen walls,
-- Ck)rinthl— Fig. : re! p.
13 paro
1. Parilia, see Palilis.
2. parilia, e, adj. [par], equal, liks:uiMM^O.:
letum, 0.
pariOb pepeil, partus {P.fuL paritams), ere [2
PAR-], to bring forth, bear, give birth, drop, lay,
spawn, produce : si quintum pareret mater eius :
Troica quem peperit sacerdos, H. : f ruees et reli-
qua, quae terra pariat. — F i g^ to pro£tee, create,
effect, accomplish, devise, invent, procure, acquire,
obtain: Veritas odium parit,T. : consulatus vobis
pariebatur, sicuti partus est: meis laboribos digni-
tas salusque pariatur : salutem sibi, Ca. : gratiam
apud eum oitlinem, L. : amioos officio, S. : regia
coniunx Parta tibi, V.
paxlter, adv. [par], 09110%, in an equal degree,
in like manner, as w3l, as much, alike: germanus
pariter animo et corpore, T. : laetamur amioorum
laetitia aeque atque nostrft, et pariter dolemus an-
goribus : pariter omnes viles sunt, S. : feriunt pa-
riter, all the same, lu. : Siculi meciAn pariter mo-
leste ferent : pariter cum flumine, as swift as, Y. :
voltu pariter atque animo varius, S. : pariterque
et ad se tuendum et ad hostem petendum, L. : pa-
riter ultimae (gentes) propinquis, imperio parerent,
the remotest as well as the nearest, L. — At the same
time, together, at once: plura castella pariter ten-
taverat, Cs. : decurrere, L. : angues ad litora ten-
dunt, side by side, Y. : delectando pariterque mo-
nendo, H. : studia doctrinae pariter cum aetate
crescunt : cum occasu solis, Sw — Repeated, as soon
as ... at ones : Hanc pariter vidit, pariter Calvdo-
nius heros Optavit, 0. — In Wee manner, likeieise,
also : pariterque oppidani agere, S. : postquam
pariter nymphas incedere vidit, 0.
paima,/., = ^dpfui, a smaU round shield, light
shield, target (for cavalry or light infantry): par-
mas obiciunt, L. : tripedalis, L. — P o e t, in gen.,
ashi^Y,
parmatua, cu^. F parma 1, bearing the parma,
with light shields, lighi-armeJ : cohors, L.
parmnla, ae, /. dim. [ parma ], a little shield:
relicta non bene, H.
1. paro, avi, fttus, &re [2 PAR-], to make ready,
prepare, furnish, provide, arrange, order, oofttrive,
design : contra haeo, make preparations, S. : ad
iter, make ready, L. : cui fata parent, /or whom the
Fates are making ready, Y. : omnibus rebus in-
structum et paratum oonvivium : turres, falces,
testudinesque, Cs. : ad integrum bellum cnncta,
S. : quae opus fuere ad nuptias, T. : galearo et
aegida, assume, H. : fugam, i. e, prepare for flighty
y. : filio luctum, T. : quibus insidiae parabantur,
S. : leges, introduce, S. : rictu in verba parato,
ready to speak, 0. — With reflex, pron., to prepare
onesdf get ready: se, ut, etc., T.: se ad disoen-
dum : hue te pares : se in similem casum, Os. : se
Digitized by V^OOQIC
paro
588
parsimonia
ad proelium, L. — To prepare^ intend^ reBolve^ pur-
poMy (idermifUy memtate^ be on the point o/| be
about : Quid Seres parent, H. : maledictis deterrere
(po^tam), ne scribal, parat, T. : Labienum adoriri,
Cs. : quid pares respondere scire cupio : in nemus
ire parant, V. : uxorem ut arcessat, T. : si ita na-
turft paratum esset, ut, etc., ao ordered, — 7b pro-
eure^ acquire, get^ obtain: nobis psaltriam, T. :
oommeatOs, S. : locum et sedes, Os. — To procure
with money y buy^ purchaae : trans Tiberim hortos :
iumeirta, Cn. : servi aere parati, S.
2. paro, — , &tilrus, &re [par], to make equal:
cum collegft, i. e. aaetune equal authority.
paroohua, I, m., := irdpoxoct a purveyor^ pro-
vincial officer , required to entertain travelling mag-
ittrate$yC.y H. — An entertainer ^ host, H.
paropala (parap-X idis,/., = wapo4dc, a unall
dim for delieaciee, deetert-diih^ lu.
parra, ae, /., a bird of ill omen^ 9ereeeh-owl:
parrae recinentis omen, A.
panioida (pari-), ae [pater +2 SAG-], one who
dam hi* father , a murderer of hie parent, parri-
cide: supplicium in parricidas singulare excogi-
tare : Telegoni iuga parricidae, H. — A murderer of
a near kinsman : liberflm, L. — An assassin of the
chief magistrate (as the father of the country) : si
parricidae (sunt), cur ? etc — A murderer, assassin:
civium. — A parricide, outlaw, traitor, desperate
criminal: sacrum qui clepsit parricidia esto, C.
(lex) : crudelissimi, S.
panioidlam (paxl-X I, n. [parricida], the mur-
der of a father, assassination cf parents, parricide :
aeitur de parricidio: patris. — Fig. (of reviling
philosophjX C. — The murder of a near kinsman :
fratemum: filii, L. — Parricide, treason, horrible
crime : est prope parricidium (civem) necare : pa-
triae, high treason.
para, partis {ace. partim or partemX/ [2 PAR-J
a part, piece, portion, share, division, section : ne
expers partis esset de nostris bonis, T. : duabus
partibus amplius f nimenti, twice as much : inferior
flaminis, Cs. : copias in quattuor partis distribue-
rat, S. : in partem praedae suae vocatoe deoe, L. :
in partem veniat mea gloria tecum, be shared with
thee, 0. : multa pars mei, a great part, H. : Soorpioe,
pars violentior Natalis horae, i. e. influence, H. —
Collect,, some, part, several, many (out of a greater
number): pars levem ducere equitum laoturam;
pars, etc., ll : pars triumphos suos ostentantes, S. :
maior pars populi, tlie majority : Maxima pars ho-
minum, most men, H. : minor pars populi, a minor-
ity.— Of one person : pars Niliacae plebis, Crispi-
nus, lur^A bl. sing, adverb., in part, partly : (poma)
quae Candida parte, Parte rubent, 0. : ab semisom-
Ilia ao maximft parte inermibus refringi, mostly,
L : ezerdtua magna parte pestilentii abaumptuft,
in large part, L. : nullft parte, by no means, 0. :
omni parte virium impar, utterly, L. : omni parte
laborare, wholly, H. — With pro : ut eidem pro
parte conferrent, etc., for their share : pro suft
parte, /or his own part: pro meft parte adiuri, ut,
etc., with my best efforts : pro virili parte adniten^
dum, L. : Quisquis adest operi, plus quam pro parte
laborat, 0. — With ez: onus ex parte adlerare,
partly : decemviri ex parte de plebe oreandi, L. :
ulla ex parte, in any degree: ex parte magn& tibi
adsentior, to a large extent : ne minimfi quidem ex
parte, not in the iightest degree: omnia ex alteri
parte conlocata, i. e. in opposition : ex alteri parte
ceroere, on the other hand, L. — With ab : ab omni
parte beatus, in all respects, H. : omnique a parte
placebam, wholly, 0. — Abl.plur., with muliis or
omnUnu : non multis partibus malit, by a great
deal: numero multis partibus inferior, far, Cs. :
in Hortensi sententiam multis partibus plures itu-
ros, the great majority : omnibus partibus, m all
respects, — Ace. sina., with magnam or maximamf
in great part, for the most part: maffnam partem
ex iambis nostra constat oratio : maumam partem
lacte vivunt, Cs. — Ace. sing., with m; in earn par-
tem acdpio, L e. tn that sense, T. : in eam partem
peccant, direction : moveor his robus omnibus, sed
in eam partem, ut, etc., tn such manner : has Utte-
ras scripsi in eam partem, ne, etc., to the end:
Rapere in peiorom partem, put the worst construe-
tion Oft, T. : in utramque partem, tn both directions :
id tu& nullam in partem interesse, tn no way :
Quodsi pudica mulier in partem iuvet Domum, i. e.
fllling her place, H. — Ace. plur., with tn ; Brun-
dusi iaoero in onmes partis est molestum, tn every
way. — M e t o n., a party, faction, side : nostrae ti-
meo parti, T. : studia partium, S. : nullius partis
esse : ut alius in aliam partem mente traherotur,
Cs. : erat illarum partium : in duas partis disoe-
dunt Numidae, S. — Plur., on the stage, a part,
charader, assmned person : primas partb agere,
the principal character, T. : partis seni daro quae
sunt adulescentium, a yotUhfidpart, T. : seoundae,
inferior, H. : ad partis parati, L — A part, func-
tion, office, duty: priores partis apud roe habere,
T. : legati partes, Cs. : partis accusatoris obtinero:
Antoni audio esse partis, ut de tot& eloquenti& dis-
serat : haec igitur tibi reliqua pars est ... ut rom
p. oonstituas, etc. — A part, place, region, district,
country: quAlibet In parte rognanto, H. : Orientis
partes : in extremis isnoti partibus orbis, 0.— In
enumeration, a part, fraction : tres iam copiarum
partes, /ouWAj, Cs. : agri partes duae, ^rds, L. :
mulctae novem partes, teiihs, N. — A part of the
body, member : lingua mali pars pessima send, lu.
— ^E s p., the private parts, 0., Ph.
|>ar8imonia (parol-), ae,/. [v^^eco], frugality,
thrift, parsimony ; opp. largitaa, T.: ree familia-
ria oonserratur panimoniA.
Digitized by V^OOQIC
partheoica
584
parroloB
paithenioe, e-*, /, = wap^tvucfi, a plant, par-
thaiium: alba, Ct.
Parthenope, Ss, /., = llapBivoinit Neapolis
(where the Siren Parthenope was buried), V., O.
particepfl» cipi-, adj. [pars + CAP-], tharing,
partaking, participant : Quoius (nuiitii), T. : regni,
B. : calamitat'iH tiiue : praedae ac praemiorum, Cs. :
Te Participem studii habere, 0. — Aa tubtt. m., a
partner, comrade, feUow-noldier : meus, T. : fortes
viri, quasi participes eiusdem laudis.
partiolp5, avi, atus, &re [particeps], to make
partaker : ad participandum alium alio dos Datu-
ra esse factos, i. e.for a community of interests. —
To tfiare, impart: iuvit participando laudes, L. :
laudes cum Caesone, L. — To share in, partake of,
participate in : pestem parem, Eiin. ap. C.
particula, ae,/. dim. [pare], a small part, little
bit, particle, grain, jot : tenuissimae particulae :
harcfiae, U. : cognoscis ex particul& parva genus,
specimen : malorum, lu.
partim, adv, [ aec. of pare ], partly, in part :
animus partim ujcoris miserioordia Devinctus, par-
tim victus, T. : non timore aliquo, sed partim do-
lore, partim verecundift: partim quod timeret, par-
tim quod, etc., Cs. — Es p., in place of any case of
pars, a part, some: corpora partim Multa yirum
terrae infodiunt, avectaque partim Finitimos tol-
lunt in agroB, V. : bestianim terrenae sunt aliae,
partim aquatiles, aliae quasi andpites : castra ho-
stiuin invadunt, semisomnos partim, alios arma
sumcntes fugant, S. : Bruttios Apulosque, partim
Samnitiuni defecisse ad Poenos, L. : eorum autem,
quae obiecta sunt roihi, partim ea sunt, etc., L. :
e quibus partim tecum fuerunt, partim, etc.
partid, ivl, Itus, Ire [pare], to share, part, dis-
trwute, apportion, divide : provincias inter se, S. :
ordines: pes enim partitur in tria: Caesar partitis
oopiis cum Fabio, etc., Cs. : regionibus partitum
imperium, L. : carcere partitos equos, separated
by the barriers, 0.: partiendum sibi exercitum
putavit, Cs.
partlor, Itus, TrZ, dep. [pare], to share, part, dis-
tribute, apportion, divide : (heredcm) partin cum
roatrc iussit: pupillis bona erepta cum eo: offi-
cia inter se, Cs. : (praedam) socios in omnls, V. :
iinties, 11. : Qui numquam partitur amicum. Solus
babet, lu. : in ambos caritatem.
partite, adv. [ partior ], with proper divisions,
methodically: dice re.
partitio, onis,/. [partior], a sharing, parting,
partition, division, distribution : tantae pecuniae :
rationes auctlonis el p&rihloniB, method of divid-
ing an inheritance. — In philosophy and rhetoric,
a logiecU division, partition, distribution of topics,
pardtnSi P. of partio and of partior.
partuxld ( parturfbat, Ph. ), W, — , Ire, desid.
[pario], to desire to bring forth, be in travail, la-
w>r: tu (Lucina) TOto parturienu:^ ades, 0.: par-
turiens canis. Ph. — P r o v. : Parturiunt mootes,
nascetur ridiculus mus, great cry and little wool,
U. — To be big mth, be pregnant with, brood over,
meditate, purpose: quod couoeptum res p. partu-
rit: quod diu partunt animus Tester, aliquando
pariat, L.: ingentis parturit ira minas, O. — To be
in pain, be anxious, be troubled: si tamquam par-
turiat unuiB pro pluribus. — To bring forth, pro-
duce, yield, generate: Germaoia qnos parturit Fe-
tOs, H. : nunc omnis parturit arbos, is budding
forth, V.
1. paitoa, adj. [P. of pario], ^atfMd!, acquired:
parta bona. — As subst. n., an acquisition, posses-
sion, store : Frigoribus parto f ruuntur, V. : dede-
cus est parta aniittere, S. : tantis Parta mails cur&
Senrantur, lu.: parta a LucuUo, the conquests of
Ta. : retinere parta, Ta.
2. partofly tis, m. [pario], a bearing, bringing
forth, birth, delivery : partus instabat prope, T. :
cum iam appropinquare partus putaretur: matu-
ros aperire part^ Lenis, H. — Fig.: Graeciae ora-
torum partus atque fontis videa, L e. beginnings. —
Young, offspring: bestia pro suo partu propug-
nant : plurls enisa partQs, L. : partOs Missos ad
Orcum, H. : tanti partus equae constat, /ooi^ lu.
paniin, adv. (for comp. and sup., see minus,
minime) [SPAR-], too little, not enough, insuffi-
ciently : consulitis parum, T. : quaero ex te, quae
parum acoepi : sibi credi, Cs. : sunt ea quidem
parum firma : parum multae necessitudines : tuta
probitas, S. : parum clans lucem dare, H. : nemo
parum diu vixit, qui, etc. : mature, L. : est dictum
non parum saepe, often enough: non parum libe-
raliter homines iniritarc, N. — With est, it is too lit-
tie, is not enough, does not suffice: parumne est,
quod nobis succenset senex, Ni instigemus etiam ?
is it not enough f T. : parumne est, quod tantum
homines fefellisti, are you not content? : parum
est, si in partem eius venis, etc., L. : vobis Suppli-
cium meruisse parum est, i. e. you are not satisfied,
0. — With habere, to regard as too little, be dissat-
isfied, be not content : baec talia facinora impune
suscepisse parum habuere, were not satisfied, S. :
templum violare parum habuisse, nisi, etc., L. —
Substantively, an insufficiency, too little, not enough :
magis offendit nimium quam parum : in hao satis
erat copiae, in ill& leporis parum : satis eloquen-
tiae, sapientiae parum, S. : splendoris, H.
pamm-per, adv., for a little while, for a short
time, a while, a moment : opperire hie, wait a bit,
T. : cunctatus parum per dum, L. : haec cum dix-
isset, parumper couticuit : ora Attendas, lu.
paxritas, atis, /. [parvus], smallness, littleness,
siightness: cerni non posse propter parvitatem.
parvoloB or parvuluBi adj. dim. [parrus],
Digitized by V^OOQ IC
parvus
Sbo
paatus
wery tmail^liiUe^ petty ydight : pueri
ni formica laboris, H. : impulsio : res, H.
panrola mag- 1 chertBh^ V.
res, H. : proe-
lium, Bkirmiak, Ca. — Of age, littley young : soror,
proe-
joror,
lentaiis dormisset parvula cunis, tohen a
dutd^ lu. : mausuefien ne parvuli quidem (ursi)
except! possunt, even when catipht mung^ Cs. —
Ab whet, : a parvulo, /rom chMdnood^T. : ub par-
Tulis, from their infancy^ Cjj.
parvUB, cuij. (for eomp. and «u/»., see minor,
minimus) [ PA V- ]. — Of magnitude, little, ttmail,
petty, puny^ inconnderable : argenti pondus, S. :
pisciculi : baec parva et infirma sunt : parva com-
ponere magnis, V. — Of stature, amcUl^ short, little,
young: liberi, S. : salutaria appetant parvi, the
UHle ones: soror, T.: virgo, Gt. : operosa parvus
Oarmina fingo, a little man, U. : a parvis didici-
moa, etc., in childhood: puer in doroo a parvo
edactus, /rom infancy, L. — Of time, short, brief :
parrae consuetudinis Causa, T. — Of extent or im-
portance, little, insignificant, trifling, small, petty,
unimportant : c&usa, T. : res : merces, H. : detri-
mentam, Cs. : pericula, Ta. : onus parvis auiini:*
et parvo corpore mains, H. : hoc studium parvi
properemus et ampli, both small and great, H. —
Of value or price, little, small, low, mean, vile : opera
parvi preti, T. : Nil parvom loquar, H. : pretio
parvo vendere. — As subsL n,, a little, trifle : parvo
oontentus, with little : vivitur parvo bene, H. : ita
ut parvo admodum plures caperentur, a very little
more, L. — ^Es p., in gen, or obL of price : Sed parvi
pendo, little J care, T. : parvi sunt foris arma, of
littU value: parvi refert abs te ius dici diligen-
ter, nisi, etc., it matters little: quia parvi id du-
oeret, cared little for: quanti emptus ? parvo, H.
pasoo, pavl, pastus, ere [PA-], to cause to eat,
feed,suf^y with food: bestias: plures calonee
atque caballi Pascendi, H. — To feed, nourish,
maintain, support: holusculis nos,/«M^ with veg-
etables : quos dives Anagnia pascit, V. : servos,
In.: volsis pascunt radicibus herbae (me), V. —
To pasture, drive to pasture, attend: sues : greges
armentaque, 0. : non, me pascente, capellae, cyti-
sum carpetis, V. — Pass., to be fed, feed, graze,
pasture: si pulli non pascentur, L. : pascitur in
magnS Sila iuvenca, V. : carice pastus ncuta, V. :
itenim pasto pascitur ante cibo, chews the cud, 0.
— To feed, supply, cherish^ cultivate, let grow : bar-
bam, H. : paverunt Pergaraa flam mas, fed, 0. :
polus dum sidera pascet, feeds (with vapors), V. :
Dummos alienos, pile np debts, H. — To pasture,
awe as pasture : asperrima (collium), V. — To graze,
browse: pascentes capellae, V. : saltibus in vacuis,
V. : mala gramina, V. : apes arbuta, V. — To con-
srnne, lay waste, ravage, desolate.' vestros campos,
L.— Fig., to feast, delight, satisfy, feed, gratify:
OCI1I08, T. : quos Glodi furor incendiis pavit : sup-
plioio oculoe : animum pictura, V. : spes inan^
I cherish, V. : his ego rebus pascor, his detector,
feast myself: maleticio et scelere pascuntur, live
by : Pascere nostro dolore, O.
pascor, p&stus sum, I, dep., see pasco.
paaouufl, adj. [ pasco ], for pasture, grating:
agri. — Plur. n. as subst., pastures: in censorum
pascuis : gregem in pasctia mittere, V. : Lucana, H.
passer, ens, m. [1 PAT-], a sparrow, C, lu.—
A sea-fish, turbot, U.,0.
passerculusi I, m. dim. [passer], a little spar-
row, sparrowlet.
passim, adv. [1 passus], spread, scattered about
far and wide, at different places, generally, in every
direction, at random : vagari, S. : per forum voli-
tai-e : fugere, Cs. : perque vias stemuntur inertia
passim Corpora, V. : Palantes, U. : pervastatis
passim agris, L. : sparsi enim toto passim campo
se diffuderunt, L. : pabula et ligna nee pauci pe-
tebant, nee passim, L. — Without order, promiscu-
ously, indiscriminately: Scribinms indocti doctique
po^Smata passim, H. : amare, Tb.
1. passus, adi. [P. of pando], outspread, out-
stretched, extended, open : passis manibus implo-
rare, Cs. : veils passis, uruler full sail: capillus
passus, dishevelled, T. : crinibus passis, L. — Spread
out, dried, dry : racemi, V. : lac, boiled milk, 0. —
As suhst. n., wine of dried grapes, raisin - wine :
passo psithia utilior, V.
2. passus, P, of patior.
3. passus, Os (gen. plur. rarely passilm, L.), m.
[1 PAT-], a step, pace: neo terras passibos cuius-
quam potuisse peragrari : ferens lassos passOs,
0. : sequitur patrem non passibus aequis, V. :
passu anili prooedere, 0. — A footstep, track, trace :
si sint in litore passQs, 0. — A pace, stride, double-
step (a measure of length, containing five Roman
feet), esp. in the plirase, mille passuum, a thou-
sand paces, mile: milia passuum CCXL, Cs. : milia
passuum ducenta.
pastillus, I, m. dim. [pastus], a lozenge, troche,
pastille (to perfume the breath), H.
pastid, onis,/. [1 PA-], a pasturing, grazing,
pasture : magnitudine pastionis.
pastor, bus m. [1 PA-], a herdsman, shepherd:
servos pastores armat, Cs. : pastorum stabula:
iam pastor umbras quaerit, H., 0., lu.
pastdralis, e, adj. [ pastor ], of herdsmen, of
shepherds, pastoral : auguratus f uit : habitus, L. :
inventus, O. : inyrtus, y.
pastdricius, adj. [pastor], of a shepherd, pas-
toral: fistula: sodiilitas.
pastoriuB, adj. [pastor], of a herdsman, of a
shepherd: pellis, O. : sacra, the Pcdilia, 0.
1. pastus, P. of pasco.
Digitized by
Google
pABtOS
686
pattens
2. pistnSi (iB, m. [1 VK.'\pasture^ fodder^ food:
animalia ad pastum accedunt: aniroantia anqui-
runt pastum : e pastu decedens, Y. : terra fundit
ex sese pastOs varios. — Fig., food^ tustmanee :
mendicitatis suae : animorum.
PataraeoB (0.), or Patarens (trisyl., H.),
€ulj.^ of Patara (a seaport of Ljcia), PcUaraean.
patefacidb feci, f actus, ere [pateo+facio], to
lay open^ open, throw open : per quam (Galliam)
iter: ocellos, Pr. : auris adsentatoribus : portas,
L. : presso sulcum aratro, 0. : patefactis ordini-
bus, opened, L. : iter per Alpis patefieri Tolebat,
Ob. : nostris legionibus Pontum : qua patefactum
oppidum minis erat, at the breaches, L. : loca, N. :
Postera lux patefecerat orbem, i. e. made vinble, O.
— ^F i g., to diacloee, expose, detect, bring to light : si
hoc celatur, in metu ; sin patefit, in probro sum,
T. : paucorum scelera, S. : patefactis consiliis, Gs. :
▼eritas patefacta: Lentulus, patefactis indiciis,
convicted: qui ea patefacienda curavit
patefactid, 5nis,/. [patefado], a laying open,
discovery: quasi rerum opertarum.
patefoctna, pateHOk pass, of patefaoio.
patella, ae, /. cUm. [patina], a small pan, little
diA, platter (for cooking, or serving food): mo-
dica, H., lu. — A vessel used in sacr\fices, offering-
dish : grandis : edere de patella (a sacrilege), C,
1^0.
patens, entis, adj. with eomp, [P, of pateo],
open, accessible, unwstruded, passable : caelum :
campi, S. : in locis patentioribus, Gs. : via paten-
tior, L. — As subst. n. .* ex patenti utrimque coao-
tum in angustias mare, a broad expanse, L. : per
patentia minis vadere, breaches, L. — Fig., opm,
amosed: domus: pelago da vela patenti, V. —
indent, manifest .* causa, 0.
(patenter), adv. [patens], openly, dearly ; only
comp. : patentius et expeditius.
pateo, ul, — , fire [2 PAT-], to stand open, lie
open, be open : mihi patent fores, T. : ut mihi tua
domus pateat, T. : nares semper patent : semitae
patuerant, Gs. : ne fugae quidem patebat locus,
L. : patet isti ianua leto, there lies open, V. — To
lie open, be exposed: patens Tolneri equus, L. — To
stretch out, extend: Helvetioram fines in longitu-
dinem milta passuum GGXI patebant, Gs. — ^Fig.,
to be open, be free, be aUowahle, be accessible, be at-
taindbU: si Antonio patuisset Gallia: his om-
nium domOs patent, Gs. : praemia quae pateant
Btipendiarii8.---0f the mind or senses, to be open,
be ready to hear, attend: (constat) patere aurls
tuas querelis omnium: tamquam ad contationes
pateat animus, Ta. — To be exposed, be liame: multa
patent in eomm vitft, quae fortuna feriat. — To ex-
tend: in quo vitio latissime patet avaritia. — To
be dear, be plain, be well knowny be manifest : pa-
tere tua oonsilia non aentis ? : cum pateat aeteri
num id esse, quod, eta
pater, tris, m. [ 1 PA- ], a father, sire: Tuns
hercle vero et ammo et natuii pater, T. : patre
certo nasci: captivft natus, patre nullo, matre
servft, i. e. 6^ an unknown father, L. — Of a foster-
father, T. — Poe t : Rexque patrem vicit, i. e. pa-
ternal love, 0. — Rarely of animals : virque pater-
que gregis, 0. — In the phrase, pater familias or
pater familiae, the head of t/ie household, father
of a family, householder ; see familia. — Plur.,
fathers, forefathers, ancestors, progenitors : patmm
nostromm aetas : apud patres nostros. — As a title
of reverence or respect : ipse pater Fulmina mo-
litur dextr&, L e. Jupiter, V. : Lemnius, L e. Vulcan,
v. : Lenaeus, i. e. Bacchus, V. : pater Silvane, H. :
Tiberine, L. : pater Aeneas, V. : vel aetate vel cu-
rae similitudine patres adpellabantur (senatores),
S. : patres ab honore appellati, L. : Zeno, pater
Stoicoram : Herodotus historiae : cenae, host, H. :
esuritionum (of a starving paup^), Gt — In the
phrase, pater patriae, /a/A«ro/Xu country: quem
patrem patriae nominarant : Roma patrem patriae
Giceronem libera dixit, lu. — ^For the phrase, pater
patratus, see patratus. — For the phrase, patres
conscripti, see conscriptus.
patera, ae,/. [2 PAT-], a low bowl, Jlattened
dish, saucer, lihtUion-saucer : paterfi ad res divinas
uti: sanguinem in pateris circumtuUsse, S. : de
paterft fundens liquorem, H. : pateris libare et
auro, golden cups, V.
pater famiHaii, see familia.
patemua, adj. [ pater ], of a father, fatherly^
paternal: amicus, T. : iniuria, against the father^
T. : horti : libertus : hospitium, Gs. : regna, V. :
animus, H. : patemi animi indoles, L. : genus et
nomen. — Of the fatherland, of a native country:
flumen, H. : terra, 0.
pateaoo ( -iaod ), patui, ere, inch [ pateo ], t%
be laid open, be opened, open: atria Tonga pate-
Bcunt, V. : portus patescit, V. — To stretch out, exf
tend: civitates, in quas Oermania patescit, Ta. :
latius pateecente imperio, L. — F ig.,tobe disposed,
become visible, be manifest: Danaum pateecunt
Insidiae, Y.
pathicoB, aefj., =ira^iJcoc> submitting to lust,
Ct, lu.
patibllis, e, a<f;, fpatior], tolerable, endurable :
dolores. — Capable of feding, sensitive : natura.
patibolum, I, n. [2 PAT-], a fork-shaped yoke,
forked gibbet.
patient entis, ck(;. with eomp. and «i^. [P. of
patior ], bearing, supporting, suffering, enckarhig,
permitting: amnis navium, i. e. navigable, L. : vo-
meris, Y. -— Enduring, patient, tolerant : nimium
patiens existimor: corpus incdiae, S.: pulveris
Digitized by V^OOQIC
patlenter
687
patrooininm
atque solis, H. : ad morae taedium ferundum, L. :
in laboribus patientior : patientissimae aures : pa-
tientisflimuB exercitus, Cs. — Enduring^ firm^ un-
yielding^ hard: aratrum, 0.
patienter, ctdv. with comp. [patiensj./Nx/tm^/y,
wUh endurance^ tuhmiaaively: alteruin accipere:
ferre difficultates, Gs. : prandere olus, H. : patien-
tius eorum potentiam ferre.
patientia, ae,/. [patiens], the quality ofmiffer-
inff, patience^ enduraneey aulmiisnon: in inopift
patienti&que permanent, Cs. : farois et frigoris:
paupertatis. — Forbearance^ indtdgenee^ lenity: pa-
tientiam proponit euaro, cum, etc., Gs. : quousque
tandem abutere patientia nostr& ? : levins fit pa-
tientift alqd, H. — Humility: quem duplici panno
patientia velat, H. — Submiition to luat^ C. — Sub-
mimvenat, ntbjeetioti: Britanniam uno proelio
▼eteri patientiae restituit, Ta.
patina (patana), ae,/. [2 PAT-], a broad,
ihaUoto dish, pan, atewpan: animus est in patinis,
/ am thinking of the dithe$, T. : tjrotarichi : mu-
raena In patina porrecta, H. : deerat pisci patinae
mensura, i. e. a diih large enough, lu.
(patio, — , — t ere), old coUat form of patior ;
only imper, patiunto, C. lex.
patior, passus, I, dep., to bear, tupport, undergo,
$uffer, endure : quidvis, T. : dolor ad patiendum
toTerandumque difficilis: dolorem: omnia saeva,
8.: damnum baud aegerrime, L. : servitutem: ex-
tremam fortunam, Cs. — To suffer, meet toith, be
ffieiied by, undergo : indignam necem, 0. : rem
modicara, lu. : ultima, Cu. : iniuriam: quicquid
in captivum invenire potest, Cu. : Certum est in
silvis inter spelaea ferarum Malle pati, V. — To
$uffer, endure, bear, allow, permit, let: neque dila-
tionem pati bellum poterat, L. : illorum delicta,
H. : illam cum illo ut patiar nuptam? T. : per
Buos finis eos ire pati, Cs. : ne pecudes quidem
passurae esse videntur: neque consilio priorem
alium pati, S. : ut yinci se consensu civitatis pate-
retnr, L. : Cum pateris sapiens vocari, H. : patiar
inconsultus haberi, H. : nullum patiebatur esse
diem, quin in foro diceret : nee plura querentem
Passa Venus (i. e. nee passa queri), V. — In phrases
with facile, aequo animo, or their opposites, to be
diipoeed, aegnieeee, eubmit: apud me plus offici
residere facillime patior, am quite content : consi-
lium meum a te probari . . . facile patior, <im well
pleaeed: indigne pati filiam venisse, wa» offended :
periniquo patiebar animo, te a me digredi, woe
greatly disappointed — To submit: patior quemvis
dnrare laborem, V. : Pro quo bis patiar mori, H.
patrator, Oris, m. [ patro ], an effecter, accom-
pSsher: neci8,Ta.
patratna, adj. [P. of ♦patror, for patro], only
\n the phrase, pater patratus, the fetial priest, who
ratified a treaty with religious rites, C. : pater patra-
tna ad ius iurandum patraiidum fit, L.
patria, ae. /• [ 1 patrius ; sc. terra ], a father-
land, native land, own country, native place : ca-
rens patria, in exile, T. : omnis omnium caritates
patria una complexa est : O patria, o divOm domus
Ilium, v.: patria Atheniensi^t. — A dwelling-place,
home : habuit alteram loci patriam, alteram iuris :
Italiam quaero patriam, V. : tantae aquae, the
home, L e. ^ source, 0. : nimborum in patriam,
V. : eadem est vini patria atque magistri, lu.
patricida, ae, m. [pater +2 SAC-], a murderer
of a father.
patrioiaa, a^j. [pater], of fatherly dignity, of
senatorial rank, of the patricians, patrician, noble :
gens, S. : nisi qui patricius sit. — As subst. m. and
/., a patrician, nobleman, noble lady, C, L. —
Plur., the patricians, nobility : patres ab honore,
patriciique progenies eorum appellati, L. : exire e
patriciis, to be adopted into a plebeian family.
patrimonium, I, n. [pater J, an inheritance
from a father, paternal estate, inheritance, patri-
mony: ainisso patriinonio, S.: lauta et copiosa:
luculentum : patrimonia effundere : sumroa patri-
moni, H. — Fig., an inheritance, patrimony : po-
puli R. : Mucins quasi patrimonii propugnator sul
patrimua, adj. [pater], that has a father liv-
ing : puer : ingenui, L.
patrisao, — , — , &re, = irarpidZuf, to take after
a father, act the father, T.
patritua, atff. [pater], of a father: philosophia.
1. patrius, o^;. [pater], of a father, fatherly,
paternal: animus, T. : ius et potestas: maiestas,
L. : poenas patrias persequi : mos : amor, V. :
arae, i. e. of Father Apollo, 0. : patrium mimae
donare f undum laremque, H. : acerbitas, i. e. of
his father, L. — Of ancestors, ancestral, family,
traditional: d\, household gods: hoc patrium est.
consuefacere filium, etc., T. : virtus, Cs. : mos,
hereditary: cult&sque babitOsque locorum, V.
2. patriuB, €ufj. [patria], of a native country,
of home, native : sermo, C, H. : carmen, a national
song, Cu. : palaestrae, V.
patro, ftvT, fttus, ftre, to bring to pass, execute,
perform, achieve, accomplish, bring about, effect,
finish, conclude: operibus patratis: bellum, bring
to an end, S. : abcAse, dum faoinus patratur, L. :
pacis patrandae merces, L. : ius iurandum, take the
oath confirming a treaty (see patratus), L.
patrdoinlnm, I, n. [patrocinor], protection,
advocacy, defence, patronage : orbis terrae : cuius
patrocinio civitas plurimum utebatur, S. : utraque
factio Macedonum patrociniis utebatur, N. : volup-
tas plurimorum patrociniis defenditur: causa pa-
trocinio non bona peior erit, 0. — In judicial pro-
Digitized by V^OOQ IC
patrocinor
588
pauper
ceedings, a defence^ pleading : dicendi genus ad
patroci Ilia apt urn: aequitatis: faeneratorum, L.
patrocinor, fttus, ftrl, dep. [patronus], to be a
patron^ afford protection^ defend, support. — With
d<it. : indotatia, T.
patrdna, ae, /. [ patronus ], a protectress^ pa-
troness : te mihi patronam capio, T. : lex socioruin
populi R. patrona.
patronus, l, m. [pater], a protector^ defender^
patron : nefas est deserere patronos, C». : plebis,
L.: patroni civitatis, Cs. : coloniae. — The former
master (of a freedman), C. — A defender, aavocate^
pleader: si patronus huic causae constitueretur :
foedenim ac foederatorum : iustitiae: Qui mode
patronus nunc cupit esse cliens, 0.
patruelis, e, aafj. [patruus], of a father's broth-
er^ child of a father's brother (cf. consobrinus ) :
f rater noster cognation e patruelis, amore germa-
nus, by blood my cousin^ my brother in affection. —
Of a cottsiny of cousins : patruelia regna, i. e. of
DanauSy 0. : dona, i. e. the arms of Achilles (pater-
nal cousin of Ajax), 0.
1. patruuB, I, m. [ pater ], a father's brother^
paternal uncle ( cf. avunculus ) : lunius, patruus
pueri : tutor et patruus : qui dedit tribus patruia
aconita, lu. — A censor, reprover: pertristis: ue
sis patruus mihi, H.
2. patruuB, adi. [ 1 patruus ], of a father's
brother, of an uncle : patruae verbera linguae, an
unde's, H. : ense cadit patruo, 0.
patulUB, adj. [ 2 PAT- ], spread out, standing
open, open, wide: pina duabus grandibus patula
oonchis, etc. : aures, H. : fenestrae, 0. : latitudo,
i. e. the open highway, Ta. — Spread out, spreading,
extended, broad, wide: rami: fagus, V. : pectincs,
H. : lacus, 0. : plaustra, Y. : canistra, 0. : area, lu.
— Fig., open to all, common: orbis, the beaten
round, H.
paucitaa, &tis, /. [ paucus ], a small number,
fewness, scarcity, paucity : mira : uti multitudinem
paucitaa superaret, S. : legionera propter pauci-
tatem despiciebant, Cs,: amicorum: paucitatem
eonim insignem facere, L.
(pauculusl adj. dim. [paucus], very few, very
little ; only fiur. : loquitor paucula, T. : ut ibi
pauculos dies esset.
paucua, adj. with comp. and sup. [PAVJ, feir,
little : in diebus paucis Chrysis moritur, T. : bis
paucis diebus, a /fid days ago: causae: paucorum
bominum (i. e. paucis horoinibus familiariter utens),
H. : ne pauciores cum pluribus manum consere-
rent, S. : tibia simplex foramine pauco, H. — PPur.
m. as suhst.,few, a few: ut poena ad paucos per-
veniret: calumnia paucorum, S. — The few, select
few : paucorum potentia, S. : paucorum indicium.
— ^£ 8 p., in phrases with in or inter, especially, emi-
(:
nently, extraordinarily: pugna inter paucas m^
morata, L. : Hector, in paucis Alexandre carus, Cu.
— Phtr. n. as subst., a few things, little, a few
words : pauca monere, briefly, S. : paucis te volo,
T. : pauca refert, V. : pauca respondere, H. : ce-
tera quam paucissimis absolvam, S.
paulatim (not pauU-), adv. [paulum], by little
and little, by degrees, gradually : paulatim Gennu-
nos consuescere Rhenum transire, Cs. : licentia
crevit, S. : adnabam terrae, V. : vitia exuere, lu. :
circunifusa multitudine, L. : paulatim ex castris
discedere, a few at a time, Cs.
paulisper (not puull-), adv. [paulum+per],
"or a little while, for a short time: paulisper mane,
'. : ab rege sustentati, S. : lectica paulisper de-
posits : intermittere proelium, Cs. : sedit tadtus
paulisper, donee, etc., L.
paulo (not paulU), adv. [abl. n. of paulus]. —
As abl. of difference in expressions of comparison,
by a little, a little, somewhat : liberius paulo : civia
liaud paulo melior, quam, etc : paulo magis adfa-
bre factus : paulo longius processerant, Cs. : quae
paulo ante praecepta dedimus: post paulo, ju<<
after, S. : verba paulo nimium redundantia : pau-
lo ultra eum locum, Cs. — In gen., a little, some-
whcU : paulo qui est homo tolerabilis, T. : paulo
processerant, 8. : oonsilia paulo salubriora.
paululd (not paulU), ado. [abl. n. of paululus],
by a little, a little, som/ewhat : si nequeas paululo.
at quanti queas, at a trifling price, T. : paululo
deesse.
paululum (not paull-), adv. [paululus], a little,
a very little, somewhat: concede istuc paululum,
T. : mente paululum inminuta, S.
paululus (not paull-), adj. dim, [paulus], very
litUe, very smcul: si paululum modo quid te fuge-
rit, T. : via, L. : equi hominesque paululi et gra-
ciles, L. — As siibst. n., a little bit, trifle : paululum
pecuniae, T. : paululum compendii facere.
paulum (not paull), adv. [paulus], a little, som/e-
what : concede paulum istuc, a little way, T. : pau-
lum a f ug& aberant, S. : supra eum locum, Cs. :
differre : paulum aspectu conterritus haesit, V. :
paulum praelabitur ante, a little before.
paulus (not paull-), adj. [PAV-], little, smatt :
paulo sumptu, T. — As subst, n., a little, trifle:
quasi vero paulum intersiet, T. : supplici, T. : lucri,
T. : paulum huic Cottae tribuit partium, allotted a
smaU part of his defence : ubi paulum nescioquid
superest, lu. : post paulum, in a little while, Cs.
pauper, peris, adj. with comp. and sup. [PAV-],
poor, not wealthy, of small means : homo : quae
in patria honeste pauper vivit, T. : ex pauperrimo
dives factus : horura Semper ego optarim pauperw
rimus esse bonorum, H. : aquae, li. — As subst. m.,
a poor man: Pauperis est numerare peous, 0.:
Digitized by V^OOQ IC
pauperoulQS
589
peooo
quod Aeque paiipcribus prodest, locupletibus
aeque, H. : pauperiorura turbae, H. — Of things,
pooTy scanty^ incowtiderable^ tmaU, meagre : paupe-
ris tuguri culmen, V. : ager, Tb. : et carmen vena
pauperiore fluit, 0. : pudor, Ph.
pauperculus, adj. dun, [ pauper ], poor^ poor
Utile : anus, T. : mater, H.
pauperieSi — , ace. f. [ pauper ], poverty, lim-
ited nieanM : bine abli propter pauperiero, T. :
pauperiem perferre, V. : pauperiem paU, H. : im-
muuda, H.
panperd, ^, — , ire [pauper], to impoveriah^
rob, deprive : te cassi nuce, H.
patipertaB, atis, /. [pauper], poverty, email
mean*, moderate circumstancea : paupertas probro
haberi, S. : patientia paupertatls.— JVawI^ warUyindi-
gence: Paupertaa mihi onus vi8umBt,T. : infelix, lu.
pattsla, ae,/., a superior kind of olive, V.
paiudlliilaa, adj. dim. [pauxillus, dim. of pau-
cus], very little. — As 9fd)st. n,, a little bit, trifling
remnant .• Nummorum, T.
pavefactuSi adj. [paveo+f actus], in terror,
dismayed, alarmed: ego, 0. : pectora, 0.
paveo, p&vl, — , §re [4 PV-], to be struck with
fear, be in terror, tremble, quake with fear, be
afraid, be terrified: mihi paveo, T.: quaeres,
quando iterum paveas, H. : incerto ▼oltu pavens
adcurrit, S. : admiratione paventibus cuuctis,
t^zed with astonishment, L. : speque metuque, 0. :
hoc serroone, i. e. express their fears, lu. : mulieres
omnia pavere, S. : nocteni paventes, C. poet : Par-
thum, H. : casum, Ta. : saturara aerpentibus ibin,
lu. : ad omnia, L. : Id paves, ne ducas tu illam,
T. : pavetque Laedere umbras, 0. : numerare pla-
gas, Ta. : venae pavent, shudder, Ta.
pavoBOd, — , — , ere, inch, [paveo], to begin to
fear, be alarmed: omni strepitu, S. : belliim, Ta.
pavide, adv. [ pavidus ], unlh fear, fearfully,
timorously : f ugere, L.
pavidus, adj, [ paveo 1, trembling, quaking,
fearful, timid, timorous, shy : raatres, V. : lepus,
H. : aves, 0. : ex sorano mulier, startled out of her
sleep, L. : oppidani pavidi, ne iam facta in urbem
via esset, etc., in terror leet, etc., L. : offensionura,
Ta. : ad oroncs suspicioiies, Ta. — Neut. as culv. :
pavidum blandita, timorously, 0. — Making timor-
ous : metus, 0.
pavimentatUB, adj. [pavimentum],yiimtfAeJ
with a pavement, paved: porticus.
pavimentum, I, n. [pavio], a level turf ace
beaten firm, hard floor, pavement : facere : mero
Tingere pavimentum, H. : palma ex pavimento
extitisse, Cs.
pavio, — , — , Ire [4 PV], to beat, strike: ter-
pavlto^ — > -—, ire, freq, [ paveo ], to tremblt,
quake, be fearful: prosequitur paviiana, V. — To
have a chill, T.
pavOb 5nis, m., a peacock .* oauda pavoni do-
nata. — Eaten as a delicacy, H., lu.
pavor, oris, m. [i PV-], a trembling, quaking,
shaking, terror, anxiety, fear, dread, alarm: pavor
sapieutiam omnem ml exanimato expectorat, Enn.
ap. G. : pavor oeperat milites ne mortiferum esset
volnus, L : corda stravit pavor, V. : pavore depo-
sito, 0. : captae urbis, panic, L. : haurit Ck>rda
pavor pulaana, trembling esmectation, V. — Plur.,
Ta. — P evsou., the god of fear, L.
pax, picis, /. [ PAG- ], a compact, agreement,
treaty, peace, treaty of peace, reeonctliatioti : cum eis
facta pax non erit pax : maritima : pro empti pace
bellum iiitulerunt: pacem petere, Gs. : pangere,
L. : Nulla dies pacem banc rumpet, V. : iura, bella
atque paces penes paueos erant, S. — P e r s o n., ^
goddess of peace. Peace, H., 0., N. — Concord, tran-
quillity, peace, harmony : videndum est cum omni-
busne pax esse possit, an, etc. : suscipienda bella,
ut in pace vivatur : bello ac pace, both in war and
in peace, L. : in pace, H. : in medift pace, L. : paces
bonae, i. e the blessings of peace, U. — Of the gods,
grace, favor, pardon, assistance: ab love Opt Max.
pacem ac veniam peto : pacis deflm exposcendae
causi, L. : exorat pacem divom, V. — AU. with a
possess, pron. or gen., by the good leave, by permis-
sion, with all respect to : pace quod fiat tui, with-
out offence to you, T. : paoe horum dixerim : hoc
pace dicam tui: Gtaudi pace loauar, L. — As an
exclamation, /Mace/ silence / enough / : capillus pas-
BUS prolixe . . . pax ! T. — Dominion, empire : pa-
cem nostram roetuere, Ta. — Fig., of the mind,
pecux, tranquillity: pax animi, sleep, 0,: mentis,
0. : temperantii pacem animis adfert — Of things,
peace, rest, quiet : flumen cum pace delabens, U. :
pacem voltus habet, is tranquil, 0.
peocanSi ntis, cufj. [ /'. of pecco 1, sinful, fuU
of sin : immortalitas. — Plur. *i. as subsi., offenOers,
sinners: ad officium peccantes redire oogere, N.
pecoattiin, I, n. [peooo], a fault, error, mittak-e,
transgression, sin : pro huius peccatis ego suppli-
cium RufTeram y T. : si peccato locus esset, S. :
peccatum est patrinm prodere: stultitiae: paucis
verbis tria magna peceata, blunders: peccatis poe-
nas aequas inrogare, H.
peccatUB, Os, m. [pecco], a failing, fault, tres-
pass: in manifesto )»eccatu tenerl
peooo, ivl (pet'cftris for pecciveris, Pr.), itus,
ft re, to miss, mistake, do amiss, transgress, commit a
fault, offend, sin : quid peccavi ? T. : alius magis
alio vel peccat vel recte facit : plura in hao re, T. :
multa alia: tantumilem idemque, H. : si quid in
te peccavi : quod in eo (Valerio) peocandi Germa-
Digitized by V^OOQIC
pecorosus
690
pedes
(lis causa non esset, Cs. : iu servo necando peoca-
tur : libidine, Iu. : ne Peccet (equus) ad extremum
ridendus, break doten, H. — ^E s p., of impurity, to
go astray, be licentious: peccare doceotes historiae,
H. : inlecebrae peocantium, Ta.
pecoroBUS, acfj, [pecus], rich in cattle : Pala-
i\u Pr.
peoten, inis, m. [PEC-], a comb (for the hair) :
deducit pectine crines, 0. : digitis inter se pectiue
iuDCtis, i. e. iiUerlocked^ 0. — The reed^ sley (of a
loom ) : arguto percurrens pectine telas, V. — A
wmb^ card, heckle (for wool), Iu. — A rake: pec-
tine verrit humum, 0. — An instrument for strik-
ing the strings of the lyre: eburnus, V., Iu. : Dum
canimus sacras alterno pectine Nonas, i. e. in dis-
tichesy 0. — A kind of ehdUfish.^ sccMop, H.
peoto. p6xl, pexus, ere [PEC-l, to comb : pexo
capillo : caesariem, H. : barbam, Iu. : ferum (cer-
vum), V. : ipsa comas pectar, 0.
pectus, oris, n. [PAC-], a breast, breast-bone:
pectore in adverso ensem Condidit, V. : in pectus
cadit pronus, 0. : latum demisit pectore clavom,
H. : esse vincto pectore, ut gracilae sient, tigJU-
laced, T. — Tfie stomach : reserato pectore, 0. — The
breast, heart, feelings, disposition : amari toto pec-
tore: metus insidens pectoribus, L. : laeta dcae
permulsit pectora dictis, V. : Illi robur et aes tri-
plex Circa pectus erat, H. : mollities pectoris, ten-
der-heartedness, 0. : vita et pectore puro, conscience,
H. : pectora casta, 0. — 7%« aoiU, spirit, mind, un-
derstanding: de hortis toto pectore cogitemus:
quod verbum in pectus lugurthae altius descendit,
S. : novum in Bruti pectore ingenium, L. : nova
pectore versat Consilia, V. : oculis ea pectoris
hausit, t?ie mind's eye, 0. : memori referas mihi
pectore cuncta, H. : deus qucm clausum pectore
habebat, 1. e. who inspired her, 0. — A character,
hearty person : cara sororum Pectora, V. : mihi
Thesea pectora iuncta fide, 0.
(pecn), n. [PAC-], catUe, large c««fe. — Only
c/wr. nom. and ace. : pecua captiva praeter equos,
L. : pecua relinquuntur, i. e. the pastures,
pecnaiiue, a^j. [pecua], of cattle : res, ecUile-
raising, — As subst. m., a cattle - breedeVf grazier :
diligentissimus : damnatis aliquot pecuariis, i. e.
farmers of public pastures, L. — As subst. n.plur.,
herds of cattle, V. — As subst. f ( so. ars ), cattle-
breeding : pecuaria relinquitur.
peculator, dris, m. [peculor], an mnbezder,
peculator, C, Ta.
peoulatUB, Us, m. [peculor], an embezzlement^
peculation : aerari, S. : peculatGs damnari.
peculiaiis, e, adj. [peculium], of private prop-
erty, one's own, proper, special, peculiar : tuus testis :
vestra patria peculiarisque res p., L. — Ejctraor-
dinary, special : edictum.
peouUimiy I, fk [ pecu ], property : cnpidHaa
peculi : cura peculi, L e. anxiety for gain, H. —
Private property, separate estate: fill, L. : cultis
augere peculia servis,/ee9, Iu.
pecunia, ae,/. [^pec\i\, property, riches, loealth:
pecuniam f acere, cucumulate : ut pecuniA fortunis-
que nostris oontentus sit: ea (i. e. pecora) pecunia
illis est, L. — Money : Pecuniam neglegere, T. :
publica : certa, a specified sum : pecuniam cogere
a civitatibus: credita nobis: pecunias conferre
ad statuas: gravi faenore occupare: conlocatam
habere : dare mutuam : exige pecuniam a civitati-
bus : funesta, Iu. : pecuniarum repetundarum
reus, of embezsiement, & : mutuas pecunias faenore
quaerens, L. : Et genus et formam r^gina pecunia
donat, i. e. supplies aU defects, H.
peouniiriu^ a<(/- [pecunia], ofnum£y,peeuniF-
ary : indicium : rei pecuniariae socius, in a mxmey
matter : praemia rei pecuniariae, in money, Gs.
pecunidsuB, adj. with sup, [pecunia], moneyed,
ri^ wealthy: mulier: senectus, Ta. : homo pecu-
niosissimus.
1. pecu% pecoris, n. [PAO], cattle (all do-
mestic animals kept for food or service) : pabulum
pecoris, S. : equinum, a stud, V. : setigerum, the
bristly herd (i. e. of swine), 0. : deus pecoris, i. e.
Pan, 0.: Ignavom fucos pecus a praesepibus
arcent, i. e, the drones, V. — Of sheep, a flock : Ba-
latu pecorum sonant ripae, V. — An animal, head
of cattle (poet.): pecus magnae parentis (of a
young lion), 0. — Of persons, cattle: metum et
turpe, H. : dominae pecora, Ct. : venale, Iu.
2. pecus, udis {plur. ace once pecuda, C.),/.
[PAC-], a head of cattle, bea^, bruie, animal, one
of a herd: pecudes pictaeque volucres, land ani-
mals, v.: quantum natura hominis pecudibus
antecedat, domestic animals. — A sheep: balans,
Iu. : pecus Athamantidos Hellee, i. e. the Ram, 0.
— Of a person, a beast, brute: stuporem hominis
vel dicam pecudis attendite : aurea, Ta.
pedalis, e, adj. [p^l, of the size of a foot : sol
"wis, <
latitudinem trabes, Os.
mihi videtur quasi pedalis, afoot in diameter:
pedariuB, adj, [pes], of the foot, at the foot:
senatores, senators of no eminence, who voted as
followers of others, Ta. — Plur, m. as subst, (sc.
senatores), G.
pedes, itis, m. [pes], a foot -traveller, walker:
si pedes incedat, oti foot, L. : cum pedes iret in
bostem, V. : pedes per nives ingredi coepit, Gu. —
A foot-soldier: ne quem peditem ad oonloquium
adduceret, Cs. : tria milia et septingenti peditei
ierunt, infantry, L. — Sing, collect., fooi-solcUers, m*-
fantry: occiso pedite nostro, S. : cum pedes con-
currit, L. : in pedite robur, Ta. : equituui peditum-
que prolem describunto, of horse and foot, i. e. tht
Digitized by V^OOQIC
pedester
581
pello
whole people: omnes cives Roman! eqnftee pedi-
teeque, L., H.
pedester, tris, tre, adj. [pes], on foot, pedeetri-
an^ C. : copiae, infantry: exercitus, N. : scutum,
of a foot-eokUer, L. : acies, V. — On land, by land:
pedestres navalesque pugnae: itinera, the roads
by land, Gs. — F i g., not elevated, not versified, in
proee : historiae, H. — Plain, common^ prosaic :
serrao, H. : musa, H.
pedetemptim (-tentim), adv. [pes+temp-
to], step by step, slowly: pedetemptim et sedato
nisu, Pac. ap. G. : quaerendia pedetentlm vadis in
terram evasere (elephanti), L. — ¥ i g., by degrees,
gradually, cautiously: aocessus: caute pedetemp-
timque omnia dici.
pedloa, ae, /. [ pes ], a fetter, springe, snare:
iumenta velnt pedicS capta in glacie, L. : gruibus
pedicas ponere, V.
pedlaequa, ae,/. [pes + SEC-], a female at-
tendant, waiting-woman, handmaid: ad pedisequas
aocedo, T. — Fig.: iuris scientiam eloquentiae
tamquam pedisequam adiunxisti.
pedlaequus, I, m. [pes + SEC-], a follower on
foot, footman, servant, page, lackey : clamor pedi-
sequorum nostrorum.
peditata8» as, m. [ pedes ], foot - soldiers,^ foot,
infantry : civem peditatu instniere : peditatum
cogere, Cs.
pedo, pepSdl, pSditus, ere, to break wind, H. —
P. perf. n. as subst. , Gt.
(pddor), see paedor.
pedum, I, n. [ pea ], a shepherd's crook, sheep-
hook, V.
Pegasus (-os), I, m., = n^a<roc» in fable, a
winged horse of the Muses, afterwards a eonstdla-
tion, H., 0. — Plur., of swift messengers, G.
pegma, atis, n., = ir^y/«a, a fixture of boards,
bookcase, book-shelf: tua pegmata. — In a theatre,
a movable platform, stage machine, Ph., lu.
pelero, pexiero, or perluro, avi, fttu?, fire
[per+iurO], to swear fahely, perjure oneself: ver-
bis conceptis: qufi re periuras? H. : Hie putat
esse deos, et peierat, lu. : ius peieratum, a false
oath, H. : periurati dii, offended by perjury, 0.
pelor, us, acfj. comp. ; see 1 malus.
peius, adv. comp. ; see male.
pelagiti^a^/., = ircXdyioc, «/ the sea, sea-:
cursus, Ph.
SelagUS, I, n., = irAayoc, the sea : fervit aestu
gU8, Pac. ap. C. : pelagus tenuere rates, the
open sea, V. : Commisit pelago ratem, H. : rector
pelagi, i. e. Neptwu, O, : pelago premit arva so-
VkBHiix^fiood, V.
pelamys, ydis, /., = miXafiic, a young tunny-
fish, lu.
Pelasgi, Orum, m., = ntKa<r/oi, the Pelasgians,
oldest setUers of Greece, V.— The Greeks, V^ 0.
pelez, see paelex.
pelioatos (paeli-), Qs, m., the relation of a
mistress, concubinage: matris pelicatum ferre:
pelicatQs suspitio.
pellaz, acis, adj. [per+1 LAG-], seductive, de-
ceitful: Ulixes, V.
pelleotiO) onis,/ [pellego], a ^^eruW.
pellego, see perlego.
(pelUoatas), see pelloatus.
pelliolo or perlloio, lexl, lectus, ere [B^e 1
LAG-], to allure, entice, inveigle, decoy, coax, wheedle :
senem per epistulas, T. : mulierem ad se : popu-
lum in servitutem, L. : maiorem partem sententia-
rum sale tuo, won over.
pellicula, ae,/. dim. [pellis], a small skin, little
hide : haedina : f urtivae aurum Pelliculae, i. e. the
golf ten fieece, lu. — P r o v. : pelliculam curare, to
coddle oneself , H.
pellis, is, /., a skin, hide, felt, pelt : rugosa
(ranae). Ph. : caprina : pelles pro veils, Gs. : ful-
vique insternor pelle leonis, V.: deformem pro
cute pellem aspice, lu. — P r o v. : Detrahere pel-
lem, i. e. to ea^pose one's real nature, H. : Introrsum
turpis, speciosus pelle decorft, with a showy out-
side, H. : in propria pelle quiescere, to rest content-
ed, H. — Tanned hide, lecUher, skin : rupta calceus
alter Pelle patet, lu. : pecore compulso pellium
nomine, to obtain leather (for shields): pes in
pelle natet, in the shoe, 0. — In the phrase, sub
pellibus (because the winter tents were covered
with skins ), in winter tents, in camp, C, Gs. — A
leathern sandal-tie, shoe-latchet, H.
pellitus, culj. [pellis], covered with skins, dad
in skins : oves, i. e. of very fine wool (protected by
a covering of skins), H. — Esp., of the ancient
Sardinians: Sardi, L. : testes, i. e.from Sardinia.
pell5, pepuU, pulsus, ere [1 PAL-], to beat,
strike, knock, push, drive, hurl, impel, pn^: fores,
T. : pueri pulsi: ter pede terram (in the tripu-
dium), H. : undique roagno Pulsa domus strepitu,
H. — To drive out, drive away, thrust out^ expel,
banish, repel, drive back, discomfit, rout : qui armis
pulsus est : hostes pelluntur, Gs. : exsules tyran-
norum iniuri& pulsi, banished, L. : in exsilium pul-
sus: lapidibus e foro pelli: omnes ex Oalliae
finibus, Gs. : istum ab Hispania : ilium ab ea, T. :
poesessores suis sedibus : patria, N. : regno pul-
sus, H. : pudendis Volneribus pulsus, i. e. shame-
fully wounded i»i flight, V.— 7b rout, put to flight,
discomfit : exercitus eiua ab Helvetiis pulsus, d^.
— To strike, set in motion, impel: sagitta pulsa
manu, V. : ncrvi pnh'i, struck : lyra pulsa manu,
played, 0. : classiai, Tb. — F i g., to strike, touch,
Digitized by V^OOQ IC
pelluoeo 51
mov4y affect, imprtm Hie canit, pulsae referunt
ad sidera valles, V. : acriter mentem sensumve:
species utilitatis pepulit eum: iuyenem nullius
forma pepulerat captivae, L. : pulsusque recesse-
rat ardor, 0. : Haec ubi dicta Agrestem (murem)
pepulere, H. — To drive out, drive away^ banish,
expd : maestitiam ex animis : quo tibi nostri Pul-
sus amor? what hat become of your love for mef
Y. : glande famem, 0. : tecta, quibus frigonim vis
pelleretur : tenebras, 0.
palluoed, pelluoidus, see perlac-.
peloxls, idis, /., = vtKiapic, a large theUrfith,
the giant mund, H.
pelta, ae,/., = irlXn}, a light ehield, shaped like
a half-moon, pelt, Thraeian shield, L., V, 0.
peltastae, arum, m., = frtKraffrai, soldiers
armed with the pelt, peltasts, L., N.
peltatUB, a<fj, [pelta], armed with the pelt, 0.
pel'vlSi is, /. [PLE-], a basin, laver, lu.
penariaSi a€(j. [penus], for provisions : cella.
Penates, ium,m, fl PA-], t?ie Penates, guardian
gods of the family, household gods : vos Penates
patriique di, V., H., 0. : deos penatis salutatum
domum Devortar, T. : aedes deorum Penatium, L.
— A dwelling, home, hearth (cf. Lares) : a suis dis
penatibus eiectus: nostris succede penatibus ho-
spes, V. : regis, 0. : uxoris, Ta. : suos penates re-
gere, Ta. : flammis adolere penatis, the hearth, V :
certos novere penatis, cells (of bees), V.
penatiger, era, erum, aeff. [ penates +6ES-],
carrying the household gods, 0.
pended, pependl, — , Sre [PAND-], to hang,
hang down, be suspended: sagittae pendebant ab
umero : pendebant moUes super ora capilli, 0. :
telum summo clipei umbone pependit, V. : chla-
mjdemque, ut pendeat apte, Gonlocat, hang be-
comingly, 0. : ego plectar pendens, shall be strung
up and flogged, T. : pendebit fistula pinu, V. : E
trabe pependit onus, 0. : inter merces, be exposed
for side, Ph.: Omnia sunt bominum tenui pen-
dentia filo, i. e. are held by a frail tenure, 0. — To
hang in the air, be suspended, float, hover, over'
hang : Nunc scopulus raucis pendet adesus aquis,
0. : Hi summo in fluctu pendent, V. : Dumosft
pendere procul de rupe videbo (caprosV V. : olor
niveis pendebat m a^re pennis, 0.: fitus, quod
pendeat, overhangs, 0. — To hang about, loiter,
tarry, linger : nostro in limine, V. — To hang down,
be jlabby, be Jlaccid, be weak, have no strength:
fluidos pendere lacertos, 0. : Pendentes genas
aspice, lu. — F i g., ^ hang, rest, depend, be depend-
ent: quoniam opes eius ex patre suo penderent,
S. : ex alterius voltu ac nutu, L. : spes pendet ex
fortunft : ex quo verbo tota causa pendebat : vec-
tigalia perlevi saepe momento fortunae pendere:
3 penetralia
in Bcntentiis omnium civium famam nostram pen-
dere : De te pendens amicus, devoted to you, H. :
ex te tota pendebat, Ct. : tyrannus. Gum quo fa-
tum pendebat amici, lu. — Of the attention, to
hang, give dose attention, be absorbed, g<ueJixetUy :
(Dido) pendet iterum narrantis ab ore, V., 0. —
To be suspended, be interrupted: pendent opera
interrupta, V. — To be in suspense, be uncertain,
hesitate, be irresolute, be perplexed: animus tibi
pendet ? T. : nolo suspensam plebem obscurft spe
pendere : pendeo animi exspectatione Gorfiniensi :
sollicitis ac pendentibus animi, L. : pendebat ad-
hue belli fortuna, was in doubt, 0.
pendo, pependl, pSnsus, ere [PAND-], to ft»-
pmd, weigh, weigh out : pensas examinat herbas,
0. — To weigh out in payment, pay, pay out : sti-
pendium quotannis, Gd. : pecuniam Pisoni : popu-
lo meroedem, lu. — Fig., to pay, suffer, undergo:
mihi tergo poenas, T. : poenas temeritatis : satis
pro temeritate unius hominis suppliciorum pen-
sum esse, L. : capitis poenas, 0. — To weigh, pon-
der, consider, deliberate upon, decide: cam (rem)
penditote : in philosopbia res spectator, non verba
penduntur. — To value, esteem, regard : quern tu
yidisse beatus Non roagni pendis, H. : Quae dico
parvi pendunt, esteem lightly, T. : nili, care nothing
for, T, : non flocci pendere, T. — Inirans., to weigh,
ie heavy: talentum ne minus pondo octoginta
Romania ponderibus pendat, L.
penduluB, adj. [PAND-1 hanging, hanging
down, pendent : collum, H. : libra, 0. : tela, 0. —
F i g., doubtful, uncertain, hesitating : dubiae spe
pendulus horae, U.
(pene)b see paene.
penea, praep. with ace, [1 PA-], with, at the
house of (only with ace. of pers. ; sometimes after
its case): istaec iam penes vos psaltriast? T. :
penes accusatorem fuisse: penes quem quisque
sit, Gs. : mentis causa malae est penes te, lu. —
F i g., with^ in the possession of, in the power of,
belonging to, resting wUh : quae (culpa) te est pe-
nes, ^(mra, T. : agri, quorum penes Gn. Pompeium
indicium debet esse : ius et imperium eius (regni)
penes vos esse, S. : usus, Quem penes arbitrium
est loquendi, H. : penes te es ? master of your-
self f H.
penetrabilla, e, aeff. [penetro], penetrable, vul-
nerable : corpus nullo telo, 0. — Piercing, pene-
trating: Boreae frigus, V. : fulmen, 0.
penetralia, e, adj. [pcnatTo], piercing, penetrat-
ing, inward, inner, internal, interior, innermost:
adyta, V. : foci. — As subst. n., an inner part, in-
terior, inside space, inner room : penetrale urbis,
L. — Usu. plur. : faiista (of the palace of Augus-
tus), H. : in ipsis penetralibus (Britanniae), Ta. i
veterum regum, inner chambers,^. : magni amnia,
0. : Vestae, i. e. the poefs sanctum, H.
Digitized by
google
penetro 5i
panetro, ftvi, &tu!j, &re [penus+l TER-I to
erUeTy penetrate^ betake onMetf: sub terras : aa ip-
Bos (deos) : in castra hostium, L. : per angustias :
eo, tkua far^ N. : penetrat vox ad aures, 0. : in
earn speluncam penetratum cum signis est, L.:
Illyricos sinQs, press iiUo^ V. : mediae cryptara
Suburrae, lu. — F\ g., to pierce^ tink^ enter^ pene-
trate: Romuli animus in templa penetravit: in
animos: ad sensum iudicis: quo non ars pene-
trat ? 0. : nihil Tiberium magis penetravit, quam,
etc., i. e. impreuedy Ta.
penioillaB, I, m. dim. [peniculusl a painter's
hr^isK, hair-pencil: luctum penicillo imitari: pin-
gere coloribus tuis, penicillo meo, i. e. style,
penloulUB, I, m. dim. [penis], a sponge^ T.
peninsula, see paeninsula.
penia, is, m., a tail (old) : caudam antiqui pe-
nem yocabant— 7^/>tf7iM, C, H., lu. — Lust^ wan-
tonness, dissipation : ganeo, manu, ventre, pene
bona patria laceraverat, S.
penlte, dk/v. [penitus], pro/(n«n<%, Ct.
penltUB, adv. [PA-], inwardly, deeply, far
within, into the inmost part : saxum ezcisum : de-
fossa, V. : penitus terrae defigitur arbos, V. : pe-
nitus ad extremes finis se recepisse, Cs. : penitus
in Thraciam se abdidit, N. : mare retibus penitus
acruwre, lu. — F i g., deeply, far within, from the
depths : opinio tam penitus insita, so deeply root-
ed: periculum penitus in venis rei p., in the very
heart: demittere se penitus in causam. — Through
and thro^tgh, thoroughly, completely, wholly, pro-
foundly, entirely, utterly : supercilia abrasa : re-
ugionem sustulisse?: pernoscere animorum mo-
tOs : dilecta, H. : rogare, heartily.
penna, ae, /. [PET-], a feather, plume (on a
bini; often confounded with pinna): pennarum
taurum niter, Ph.: maduere graves aspergine
pennae, 0. — Plur., a wing : quatere in aere, 0. :
pennis coruscant, V. (al. pinnis). — A feather (on
an arrow): per iugulum pennis tenus acta sagit-
ta est, 0. : feiicibus edita pennis, i. e. with a happy
omen from the flight of birds, Pr. — Sing, colleet.,
the wings : Penna latus vestit, 0.
pennatoa* €ulj. [pennh], furnished with wings,
winged: serpentes, O.
(penniger, pennipea), see pinni-.
Penninua (Peni-), see Poenlnus.
pennula, see pinnula.
penailla, e, adj. [ PAND- ], hanging, pendent,
pensile: plumae, i. e. cushions of down, lu. : uva,
hung up to dry, H. : horti, i. e. on arches, Cu.
penaio, 6nis,/. [PAND-], a paying, payment,
instalment : tribus pensioiiibus solvi, L. : tua con-
iunz nimium diu debet populo R. tertiam pensio-
fo per
nem (i. e. the death of her third husband )i—
Bent, rental, lu.
penaito, ftvl, — , s^re,freq. [penso], to weigh
out, pay: vectigalia nobis: praedia, quae pensi-
tant, i. e. are taxable.^F i g., to weigh, ponder, con-
sider : (consilia) pcnsitanda, L. : saepe pensitato,
an, etc., after often considering, Ta.
penao, &vl, fttus, are,/rey. [pendo], to weigh,
weigh out : aurum, L. : pensari eidem trutina,
i. e. judged by the same standard, H. — To counter-
balance, contrast, compare: adversa secundis, L.:
virtutibus vitia, L. — To compensate, recompense,
requite: exiguS turis impensft beneficia, Cu. :
transmarinae res quadam vice pensatae (sc. inter
se), L. : volnus volnere, 0. — lb pay, atone for :
laudem cum damno, 0.: nece pudorem, 0. — To
weigh, ponder, examine, consider : ut factis, non ex
dictis, amicos pensent, L. ? animi consuIta,Cu.
penaum, I, n. [P. n, of pendo], wool weighed
out to a slave for a day's spinning, allotment of
wool: nocturna carpentes pensa puellae, V.: fa-
mulasque ad lumina longo Exercet penso, V. :
pensa manu ducunt, lu. -^ F i g., a charge, duty,
office: meSiQ diligentiae: nominis familiaeque, L
— Weight, consideration, scruple, importance (only
gen. of price) : nihil pensi neque moderati habere,
i. e. practise no reverence or self-control, S. : neque
id qiiibus modis adsequeretur, quicquam pensi
habebat, i. e. had no scruple, S. : scii illis nee quid
dicerent, quicquam umquam pensi fuisse, they
never cared at all, h.: quibus si quicquam pensi
umquam fuisset, non, eta, had they ever had re-
gard for anything, S.
penana, P. of pendo.
(penula, penolatna, pennltimna), see paen-.
pennrla (paen-X ae, /: [SPA-J want, need,
scarcity, destitution : victQs, H. : edendi, V. : rerura
necessariarum, S. : f rumenti, L. : virorum fortium :
alcuiua generis (amioorum): argenti, L.
penua, — , m.,/, or n. FPA], a store of food,
provision, victuals: in ceUulam penum omnem
congerebam, T. : est omne, quo vescuntur homi-
nes, penus : portet frumenta penusque, H. : Ion-
gam penum struere, V.
peplum, I, n., = iri irXoc, an outer robe, robe of
state, mantle (of a woman) : Iliades peplum fere-
bant (of Athene), V.
per, praep. with ace. [ 1 PAR- ]. I. In space,
through, across, through the midst offrwn side to
side of, traversing : itinera duo, unum per Sequa-
nos . . . alterum per provinciam, Cs. : qui per agros
fluit : it hasta per tempus utrumque, V. : per me-
dics hostls evasit, L. — Through, over, throughout,
all over, along, among : per totam Italiam, S. : per
omuls partis provinciae : per viam, along, L. : aegro
per manQs tractus servatur, from hand to hand.
Digitized by V^OOQ IC
pen
694
penmsnste
Oi. : invitati hospitaliter per domoB^ Jrom house to
ktmaty L. : passim per herbam CJorpora fusa, V. :
imperium per omnis in orbem ibat, went araundj
L. : per alia atque alia pavida consilia trepidans,
from one place to another^ L. : Traustra per et re-
mos, V. — With oraj oculoe or aurU^ before^ to : in-
cedunt per ora vestrum, S. : traducti per hostium
oculos, L. : vestraa per aurls ire, V. — II. In time,
through^ during, f or ^ throughout^ in the course of:
per hosce annos: per triennium: per eos forte
dies, L. — Ai^ at the time of, during : per idem
tempus : per meridiem, at noon, L. : per ludos, L. :
per lunam, V. : per infrequentiam comitia perfi-
ciunt, L. : per tempus, at the right time, T. — IH.
Of agency, through, by, by the hands of^ by the
agency of: quae comperta sunt per me : per ho-
mines explorare, S. : per procuratores agere : quo
minus cum eis amicitia esset, per populum R. ste-
tisse, L. : oocidebantur ? per quos ? et a quibus ?
by whose hands, and at whose instanced — With
pronn, reflex,, in person, alone, of onesdf : milites
qui per se de conciliandft pace egerint, Cs. : homo
per se cognitus, by his own merit : per me tibi ob-
stiti, singte-handed : per se solus, L. — Restrictive,
by, for, as far as regards : per me vel stertas licet,
IdonH care if: per me isti pedibus trahantur : si
per sues esset licitum, N. — IV. Of means or man-
ner, through, by, by means of: id a te per litteras
petere: Tates per avis consuiti, L.: per litteras
certior fit, S. — Through, by, under pretence of by
the pretext of: nos per fidem fallere : per causa m
exercendorum remigum prodire, Cs. : per Caeci-
lium Sulla accusatur, in the name of: per speciem
alienae fungendae vicis suas opes firmavit, L.- *
Through, by, for the sake of, on account of, with a
view to: cum per aetatem nondum auderem, eic.
— E s p., in oaths and adjurations : si per ph ris
deos iuiet, by : per tuam fidem Te obtestor T. :
per ego te deos oro, T. — P o e t. in ellipsis : per, si
qua est . . . Intemerata fides, oro, V.^-Of manner,
in adverb, phrases, by, through, with, at, in : p*»r
vim, violently, T. : pc?r ludum et iocum, in sport :
per summum dedecus, mo«^ infamously: per iram,
angrily: per commodum rei p., without injury, L. :
per otium, eU leisure, L. : per commodum, leisurdy,
L : per ignaviam et superbiam aetatem agere, in
inglorious pride, S. : per turpitudinem, basely, S. :
per virtutem emori, bravely, 8. : Per facinus, wick-
edly, 0. : baud per ambages portendere, not ob-
scurely, L. : per tumultum, in disorder, L.
pera, ae,/., = iriipa, a bag, wallet, Ph.
per-absurdus, adj., very absurd.
per-aooommodata8» ac(j., very eomfement:
per fore accommodatum tibi, si, etc.
per-aoer, ftcris, acre, atfj,, very sharp, —Fig.:
indicium.
per-acerbuB, adj,, very harsh : uva gustatu.
peraotio, Onis, /. [perago], a completion : se-
nectus aetatis est peractio tamquam labulae, L ei
the last act of life's drama.
peraota8» P. of perago.
peraotkte, adv. [peracutusj, very sharply, with
great keenness : moveri : queri.
per-aoata8» adj., very clear, penetrating : vox.
— F i g., very acute, very penetrating : homo : oratio.
per - aduleacena^ entis, adj., very youn^.
homo.
per-adnleacentalas, I, m, dim., a very young
man, N.
per-aeque, adv., quite equally, uniformly: hoc
peraeque in omni agro reperietis : terna milia pe-
raeque in singulos mensis, N.
per-agito, — , atus, fire, to harass, disturb : ve-
hementius peragitati ab equitatu, Cs.
per-ago, egl, actus, ere, to thrust through, pierce
through, transfix: latus ense, transpierce, 0. — To
pass through, traverse: freta, 0. : cum sol peregit
Signa, 0. — To disturb, trouble, agitate : Sempro-
nium usque eo, ut, etc. : humum, till persistently,
0. — Fig., to go through with, carry out, execute,
finish, accomplish, complete : fabulam: concilium,
Cs. : conata, lu. : cursum, V. : iter, H. : dons., finish
distributing, V. : aevum, 0. : otia, live at ease, 0. :
facinus, lu. — To follow to the end: reum, to pros-
ecute to condemnation, L. : causam nullo labore. —
To go through, go over, set forth, relate, describe,
detail: postiUata, L. : verbis auspicia, mention, L. :
res pace belloque gestas, treat, L. : res tenuis, te-
nui sermone peractas, delivered, H. : Omnia animo
mecum, review, V.
peragratio, Onis, / [ peragro ], a wandering
through, traversing : itinerum.
per-agro, avi, fttus, fire [per+ager], to wander
througJi, travel, pass through, traverse : orbem ter-
rarum : saltOs silvasque, V. — F i g., to go through,
traverse, spread, search, penetrate: qua fines impi^ri
su: ', ea . . . Uetitia peragravit: eloquentia omnes
peragravit insulas : orator ita peragrat per animos
bominum, ut, etc
per-altna, adj,, very high, lofty: ripae, L.
per-amana, antis, adj., very fond: nostri.
per-amanter, adv. [peramensj, very lovingly.
me observant
per-ambuld, ftvT, fitus, fire, to ramble through,
go through, traverse, perambulate : viridia. Ph. :
rura, H. : frigus perambulat artQs, runs through,
0. : crocum floresque, L e. the flower-strewn stage, H. •
per-amoenuB, a^j., very pleasant : aestas, Ta.
per-amplus, adj., very large, huge: simulacra.
peranguste, adv. [ perangustus ], very near-
rowly.
Digitized by
Google
perangustas
per - angustos, a<fj., very narrow: fretum:
aditus, Gs. : ria, L. : semita, Cu.
per-antaquuB, adj,^ very atieiewL
per-appoBltus (peradp-), a<^*., very tuUabUj
highly becoming : ilia mimis.
per-arduua, ac^.^ very difficult: mihi hoc
perarduum et demonstrare.
per-argntus, ac(f., very acute, very shrewd:
homo.
per-armatU8, adj., thoroughly armed, well
equipped : exercitus, Gu.
per-arOy ftvl, atus, fire, to plough through, fur-
row: rugis anilibus ora, 0. — To furrow (a waxed
tablet with the style), write : talia perarans ma-
nus, 0. : peraratae tabellae, 0.
per-attente, adv., very attentivdy : audiri.
per-attentUB, adj., very attentive : animi.
per-baochor, atus, ftrl, dep., to carouse, revel
thi-ough : uiultos dies.
per-beata8» adj., very fortunate.
per-belle, adv., very prettily, very finely: simu-
lare.
per-bene, adv., very well: LaJine loqui : fecis-
se, L.
per-benevolus, aefj., very friendly : nobis.
per-benigne, adv., very kindly, T. : per mihi
benigne respondit.
per-bibo, bibl, — , ere, to drink in: lacrimas,
0. — ^F i g., to imbibe : rabiem, 0.
per-blandu8, adj., very courteous, charming,
engaging : successor : oratio, L.
per - bonus, atfj., very good : agri : perbono
loco res erat.
per-brevis, e, ae(j,^ very shorty Inief cojicise:
orator: perbrevi tempore: altera pars per mihi
breTis videtur. — AbL adv. : perbrevi, in a very
short time.
per-breviter, adv., very briefly, concisely:, qaae
ego nunc perbreviter attingo.
peroa, ae,/., = mpKri, a perch^ 0.
per-oalesco, calul, — , ere, inclu, to be heated
through, grow very warm, 0.
per-callesoo, callul, — , ere, inch., to become
hardened^ grow callous : civitatis patientia percal-
luerat. — F i g., to grow expert: usu rerum.
per-camB, adj.^ very dear^ much beloved: eis.
— Very dear^ too costly, T.
per-oautus, adj., very cautious.
per-celebro, — , fttus, fire, to pronounce fre-
quently, have often in one's moiUh : de qua muliere
plurimi versus percelebrantur : percelebrata ser-
tnonibus res e^t.
595 percontatio
per-celer, ceteris, atff., very quick, sudden: in-
teritus.
per-oeleriter, adv,, very quickly, very soon.
percello, cull, culsua, ere [ 1 GEL- 1, to beat
down, throw down, overturn, upset : perculeris iam
tu me, T. : eos Martis vis perculit. — To strike,
smite, hit: femur, L. : deam, 0. — Fig., to cast
down, overthrow, ruin, destroy: adulescentiara. —
To strike wUh consternation^ deject, daunt, dispirit,
discourage, dishearten : inetu perculsi, S. : haec te
vox non perculit ? : Mentes perculsae stupent, U. :
quos pavor perculerat in silvas, drove in dismay,
Li.
per-oenaeo, ul, — , 6re, to count over, reckon
up, enumerate: vestra proraerita numerando : om-
nia gentis, L. — To survey, view, review, examine:
orationes, L. — To go over, travel through: Thessa-
liam, L. : orbem, 0.
peroeptio, onis,/. [per + GAP-], a taking, re-
ceiving, gathering in, collecting : f rugum. — Fig.,
perception, comprehension: animi perceptiones,
notions.
peroeptUB, <«(/. [P. of percipio], perceived, ob-
served,— Plur, n. as subst., aoctrines, rules.
(peroieo, — , itus, 6re), see percitus.
percipio, c6pi {pluperf. percepset, old poet ap.
C.), ceptus, ere [per+capio], to take wholly, seize
entirely, take possession of, seize, occupy: neque ur-
bis odium me umquam percipit, T. — I'o take to
oneself, assume : rigorem, 0. — To get, collect, ob-
tain : serere, percipere, condere fructils : ubertas
ill percipiundis fructibus : praemia, Gs. — F i g., to
perceive, observe: oculis, auribus percipi : nunc
miJQae percipiebantur, were heard, L. : quae dicain,
i. e. fuar: ni Falamedi prudentia Istius percepset
audaciam, Po«t. ap. G, — To feel: neque maiorem
volMptatem percipi posse, etc. : gaudia, 0. — To
learn, know, conceive, comprehend, understand, per-
ceive: res peroepta et comprehensa : philosophiam :
dic(n, H. : omnium civium nomina, know : nomen
Graecum, sed perceptum usu a nostris, known.
percitua, adj. [P. of per-cieo], greatly moved,
roused, stimulated, excited : re atroci, T. : illud ani-
mo percito facere. — Mccitable: ingenium, L.
per-colo, coluT, — , ere, to deck, beautify, adorn :
quae priores eloquentin percoluere, Ta.— To honor:
coniugem, Ta. : multos praefecturis, Ta.
per-comia, e, adj., very courteous.
peroommode, adv. [percommodus], very suit-
ably, by great good-fortune : accidit : factum est.
per-commodus, adj., very suitable^ highly op*
portune : ipsis castris, L.
percontatio ( percunct- ), onis, /. [percon-
tor], a persistent asking, questioning, inquiry: dic-
tum uon percoutatione quacsitum : nihil de ^
Digitized by V^OOQ IC
percontator
596
perdltns
percontationibas reperire, Cs. : derecta, L. — As a
figure of Bpe<*ch, C.
percontator (perounct-), dris, m. JTperoon-
tor], a persisUtU askfr^ inquisitive fdlow^ H.
percontor or perounotor, utua, arl, dep.
[per+contufl, to search with a pole ; the form per-
cimctor was suggested bj a mistaken etymology
from cunctus], to oak particularly^ quettion strict-
ly^ inquire^ interrogate^ investigate: percontando
elicere opinionem : Sed quos perconter video, T. :
Porum an verum esset, Cu.: nutricem, quid hoc
rei sit, L. : tu nuroquam mihi percontaiiti aliquid
defuisti: ex aniculfi quanti aliquid venderet: ex
his Bcribis quid velint : pauca percunctatus de sta-
tu civitatis, S. : earn quoque esse quae percunctari
vellet, of her too he wished to ask some questions^
L. : meum si quis te peroontabltur aevum, H. : per-
contari Patrona causam -consilii, Gu.
per-oontomax, aois, adj.^ very obstinate^ utter-
ly contumacious^ T.
per-coquo, — , ctus, ere^ to ripen : mora per-
coquit uvas, 0.
per-orebresoo (-beso5), bnii or bul, — , ere,
ineh.y to become frequent, grow prevalent^ be spread
abroad: quae (opinio) apud extents nationes per-
crebruit : quod cum percrebuisset : cum fama per-
crebuisset, ilium obsideri, Cs.
per-orepo, — , — , ftre, to renmnd^ ring: locum
peicrepare vocibus.
perculBUB, P. of percella
perounot-, see percont-.
per-oupidns, adj^^ very fond: tui.
per-oupio, — , — , ere, to desire earnestly: Immo
percupio, tt suits me exactly^ T.
per-ouriosuB, a((/., very curious, highly inquis-
itive: servolus.
per-ouro, — , fttus, 8re, to heal thoroughly^ cure
completely: percurato volnere, L, Cu.
per-curro, percucurrl or percurrl, cursus, ere,
to run, run along^ run all the way, run through,
hasten throttgh, traverse, run over, pass over: cur-
riculo percurre (ad villa m), run quickly, T. : per
temonem (currtls), along the pole, Cs. : agrum Pi-
cenum, Cs. : aristas, speed overt 0. : pectine telas,
V. : rima percurrit lumine nimbos, V. — F i g., of
speech, to run over, go through, treat in succession:
per omnis civitates percurrit roea oratio: partes,
quas modo percucurri : multas res oraiidMe: Per-
curram quot villas possideat, In. — Of thought or
vision, to run over, scan briefly, look ova' : id brevi :
oculo, H.: paginan in annalibus magi^trHtuiim, /ooA:
aver, L. — Of feeling, to run through, penetrate : I
pectora met« percurrente, Cu. |
peroursatio, onis, /. [percurso], a travelling
through, traversing : tua : It«lia«. |
peroiirBi6, dnis, /. [per+1 CEL], a running
through, hastening over, rapid survey: animi mol-
tarum reruni.
perourao, — , — , are, freq. [percurro], to ro9S
about : finibud nostris, L.
perourauB, P. of percurro.
percuBBio, onis,/. [percutio], a beating, strik-
ing: capitis percu8siones,6«a^aii^< on^AM</.' di-
gitorum, snapping. — As a measure of time, a beat:
percuBsiones numerorum.
perouBBor, dris, m. [percutio], a striker^ mur-
derer, assassin : Caesaris, C, lu.
1. peronBBOB, P. of percutio.
2. peronaauB, Qs, m. [percutio], a beating,
striking: Percussu crebro saxa cavantur, 0.
peroutid, cussi (percusti, H.), cussus, ere [per-
+ quatio], to strike through and through^ thrust
through, pierce, transfix : gladio percussus: Mami-
lio pectus percussum, L. : coxam Aeneae, lu. : non
percussit locum, i. e. t?ie right place (for a fatal
blow). — To strike hard, beat, hit, smite, shoot : cum
Cato percussus esset ab eo, had been struck: res
de caelo percussae, struck by lightning : ab imbre
percussis soli bus, O. : manu pectus percussa, V. :
]ynLm,play, 0. : (lacernae) male percussae pectine,
i. e. poorly woven, lu. — To slay, kill : aliquem se-
curi, behead: collum percussa securi Victima, 0.
— F i g., to smite, strike, visit, overwhelm, ruin : per-
CUMSU8 calamitate: percussus fortunae volnere. —
To strike, shock, impress, affect deeply, move, as-
tound: percussit animuro, it impressed me : animos
probabilitate : amore percussus, H. : f ragor aurem
perciitit, lu. — 7b cheat, deceive, impose upon: ho-
minem strategemate.
per-depao, ul, ere, to knead, work over, Ct
per-diffloiliB, e, acfj., very difficult : defensio-
nis ratio : amnis transitu, L.
perdifflolliter, adv. [ perdifficilis ], with great
difficulty.
per-dignna, adj., very worthy: amicitift.
per-diligeoB, cutis, adj., very diligent.
per-diligenter, with great diligence: epistulae
pcriptae.
per-diBc5, didid, — , ere, to learn thoroughly,
get by heart : locus oratori perdiscendus : hominis
spt'ciem pingere, to know well how: diligentia in
perdiscendo, Cs.
per-diaerte, adv., very eloquently.
perdite, adv. [perditus], recklesslv, desperately:
se «,'ei(Te. — Desperately, immoderately : amare,T.
perditor, dris, m. [perdo], a miner, destroyer:
rei p.
perditUB, ac{j. with comp. and sup. [P. of
perdo ], lost, hopeless, desperate, ruined, past reeov-
Digitized by V^OOQ IC
peidiu
597
peregrinas
0ry: puer: aere alieno: rebus omnibus perditis:
valetudo: Quanto perditior quisque est, U. —
Morally lott^ abandoned^ corrupt^ profiigaUy JUtgi-
timuy incorriffible : adulescens luxu, T. : homines :
consilia: fluribus austrum Perditus inmisi, in my
foUy^ y. : nihil fieri potest perditius : omnium
mortalium perditissimus: mores, Cu.
per-diu, adv. ^ for a yreat while, very long.
per-diatumas, acfj., lasting very long.
per-divea, itis, adj., very rich : mulier.
perdiac, icis,/., =ivripitK, a plover, lapwing:
garniU, O.
per-do ( sfibj. perduint, T., C. ), didi, ditua, ere,
to make away with, destroy, ruin, squander, dissi-
pate, throw away, waste, lose: fruges: se ipsiim
penitus : sumat, consumat, perdat, squander, T. :
teropora precando, 0. : oleum et operam. — Freq.
in forms of cursing: te di deaeque omnes per-
duint, T. — Supin. ace. : Quor te is perditurn ? T. :
se remque p. perditurn ire, S. : Perditur haec lux,
H. — To lose utterly, lose irrecoverably: oiiinhj
fnicttis industriae: litem, lose one^s cause: cau-
sam : nomen perdidi, i. e. liave quite forgotten, T. :
ne perdiderit, non cessat perdere lusor, 0. : per-
dendi temeritas (in gaming), Ta.
per-dooed, cul, ctus, Sre, to teach thoroughly,
instruct well: res difficilis ad perdocendum : al-
quid Utile mortales, 0. : Phaeacida condere chartis
te,0.
perdoctUB, adj. [ P. of perdoceo], very learned,
highly skilful : probe, T. : homo.
(per-doleo), ul, — , fire, to pain deeply, grieve
greatly: tandem perdoluit (sc. tibi), T.
(perdolesco), lul, — , ere, inch, [per-doleo], to
fed great pain, he deeply grieved : suam virtutera
inrisui fore perdoluerunt, Cs.
per-domo, ul, itu^, are, to tame thoroughly,
subdue, subjugate, conquer, vanquish, overcome:
cives perdomiii : ad perdomandum Latium, L. :
tauros furentes, tame, 0. : Hispaniam, L.
per-duo5, ddxl, ductus, ere, to lead through,
lead, bring, conduct, guide : filium illuc, T. : dum
ad le legiones perducantur: legionem in Allobro-
ges, Ca. : bovem ad stabula, V. — To bring, carry,
lead, conduct : a lacu ad montem murum perducit,
Cs. : porticum, L. — To spread over, bedaub, be-
smear : corpas odore ambrosiae, V. — F i g., to
draw out, lengthen, prolong, continue, bring, carry,
guide: res disputatione ad mediam nootem per-
ducitur, Cs. : in nootem orationibus perductis, L. :
ad tempus tuum : noctes, to spend, Pr. : (agri co-
lendi studia) ad centcsimum annum : eo rem per-
duxit, ut, etc., brought the matter so far, that, etc^ N.
— To bring over, win over, lead, persuade, induce :
feteranoe ad suam sententiam : eos ad se magnis
pollicitationibus, gain over, Cs. : horoinem ad HS
LXXX, induce to pay : Perduci poterit tarn f rugi ?
be seduced, H.
perduotor, aris, m. [per-fDVC-], a seducer,
pimp, pander.
perductUB, P. of perduco.
perduellio, onis, /. [ perduellis ], open hostil-
ity, hostility to one's country, high-treason : perduel-
lionis reus: perduellionis se iudicare Cn. Fulvio
dixit, declared Fulvius guilty of high-treason, L. :
tibi perduellionem iudico, L.
perduelllB, is, m. [per+duellum], a public
enemy, country's foe : perduelles supemti, L. : pi-
rata non est ex perduellium numero, sed communis
hostis omnium.
per-doro, — , — , are [per+durus], to last,
endure : apud tos, T. : longum in aevum, 0.
per-ed5, 6dl, 8su8, ere, to consume, devour:
nev peredit ignis Aetnam, H. : Lacrimae peredere
umore genas, Poet ap. C. : morbo peresa Vellera,
V. — To consume, waste away: quos amor crudeli
tabe peredit, V.
peregre, adv. [per + agor], abroad, away from
home, out of the country : depujniare : dum pere-
gre est animus sine corpore velox, H. : habitare,
L. — From abroad, from foreign parts : rediens,
T. : in regnum Romain accitos, L. — Abroad, to
foreign parts : rusve peregreve exire, H.
peregnnabunduB, adj. [ peregrinor ], travd-
ling about : dux, L.
peregrinanB, ntis, P. of peregrinor.
peregrinati5, 6nis, f. [peregrinor], a sojourn
abroad, travelling, travel: nobilis tua : peregrina-
tionert communes: bestiae peregrinatiune laetan-
tur : longinqua, Ta.
peregrinator, 5ris, m. [ peregrinor ], a wan-
derer, habitual traveller.
peregrinitaB, atij>, /. [ peregrin us ], strange
ways, foreign manners : in urbem inf usa.
peregrinor, &tus, ftrl, dep. [ peregrin us ], to
sojourn in a strange laud, be an alien, travel about :
tot I Asia : in aliena civitate. — F i g., to go abroad,
travel about, roam, wander: haec studia pernoc-
tant nobiscum, peregrinantur : in infinitatem om-
nem, roam through all infinity. — To be abroad, be
a stranger, sojourn: vitam sicuti pcregrinantes
tran^iere, S. : philosophia quae adhuc peregrinari
Roniae videbatur.
peregrinUB, adj. [^evt^vii], from foreign parts,
strange, foreign, exotic, alien : mulier, H. : caelum,
0. : rtiges : a mores, /or /ore^ women, O. : fasti, of
foreign nations, 0. : divitiae, H. : mores, lu. : ter-
ror, of a foreigti enemy, L. — As subst. m., a for-
eigner, stranger: quicum res tibist, peregrinus est,
T. : neque civem neque peregrinum. — As subst
Digitized by V^OOQ IC
perelepuM
508
peifiBxo
/., u foreign woman: Pro oxore habere per^ri-
nam, T. — RdaHng to foreign retidenU : sors, de$-
ignating a praetor with jurisdiction over foreign
rendenU, L.: proTincia, jurtKiurfiim over foreign
retidenU^ L. — F i g., etrange, unversed: in agendo.
per-elegixiik anti0, a^'., verg neat, elegant.
per-eleganter, adj., veryfindy^ elegantly.
per-eloqaenSi entU, adj., very eloquent.
peremniSf e, adj. [ per + amniB ], relating to
cromng a river : aiupicia, on cromng a river,
par-amo, see perimo.
peremptxis or pereintii% P. of perimo.
perendie, ado. [1 PAR-], on the day after
to-morrow: icies eras, summum perendie.
perendinus, adj. [perendie], after to-morrow :
dies, Cs., C.
perennis, e {abl. sing, perenne, 0.), adj. with
comp. [per + annua], lasting throughout the year,
everlasting, never failing, unceasing, perpetual, per-
ennial t aquae : fons, Cs. : amnis, L. : cursus stel-
larum : adaroaa, 0. : monumenta, 0. : monumen-
turn aere perennius, more enduring, H. — Fig.,
unfailing, uninterrupted, continual, perpetual: ma-
iorum virtug : motio.
perennitas, itis, /. [ perennis ], eontisiuanee,
perpetuity: fontium perennitates.
perennd, — , — , fire [perennis], to last, endure,
be permanent: arte perennat amor, 0.
per-eo, il or (rarely) lv\ (pent, lu.; peilsti,
Pr. ; perisse, L.. 0.), itQrus, Ire, to pass away, come
to nothing, vanish, disappear, be lost: ecqua inde
perisset soror, T.: ne vena periret aquae, 0. :
Wmphae Dolium pereuntis, H. — To pass away, be
des^vyed, perish: tantam pecuniam tam brevi
tempore peri re : totum exerdtum periturum, N. :
Fac pereat vitreo miles ab hoste tuus (at chess),
let your knight be taken by a pawn, 0. : causae cur
perirent (urbes), H. : peritura regna, V. : pereunt
sole tepente nives, melt away, 0. : telum robiginc,
H. — 7b perish, lose life, die: turpiter: ut Intelle-
geros Btatim tibi esse pereundum : naufragio : ho-
minum manibus, V. : generosius, H. : a morbo, N. :
pereundi mille figurae, /ormt of death, 0.— Fig.,
to pine away, fall desperately in love: indigno cum
Qallus amore peribat, Y : quft pereat sagitti, H.
— To be lost, fail, be wasted, be spent in vain: ne
el oleum et opera perierit: quia multis actiones
ot res peribant, ^wtutto and property were lost, L. :
labor, 0. : ne nuromi pereant, H.: minae, T. — To
be tost, be ruined, be undotxe: meo vitio pereo. —
E 8 p. \st pers., as an exclamation of despair, / am
lost! Vm undone I: ingenio peril, 0.: periimus,
actum est, we are lost, it is all over wiA us, T. :
perearo, si, etc., may I die, if, etc, 0. — F i g., of
moral qualities, to be lost: virtus, 0.: clament
periiste pudorem, H.
per-eqiiit5, iTl, — , ftre, to ride through, ride
hither and thither, ride aJbinU: inter dua:^ ades
perequitans, Cs. : ei via longe, L. : adem, L.
per-erro, ivl, atus, are, to wander through,
roam over: forum, H. : locum, V. : arva pererran-
tur Peligna, 0. : (alqm) Luminibus, surveys, V,
per-eraditns, adj., very learned: homa
peresos, P. of pereda
jper-excelmiB, adj., exalted : locus.
perexigae, adv. [pereziguus], very sparingly:
praebere.
per-exigmis, adj., very small, petty, insignif
ieant: semen: dies, very short: argentum, L.:
ignes, N. : f rumentum, Cs.
per-expeditaa, adj., very ready: defensio.
perfacete, adv, [perfacetus], very wittily.
per-faoetus, adj., very witty : orator.
perfaoile, adv, [perfacilis], very easily: hunc
hominem de medio toUi posse: Signis perfadle
est (sc. designare), H.
per-iacilis, e, aclj., very easy : cursus : disci-
plina cognitu: perfacUe factu esse conata pei^-
cere, Cs. — Very courteous : in audiendo.
per-fomlliazls, e, o^/., very intimate, most
familiar : Philista — As stdtst., a familiar friend.'
mens: LucuUorum.
perfeote, adv. [ perfectos ], fully, completely,
perfectly: emditus: veritatem imitari.
perfeotio, Onis,/. [per +2 FAC-], a finishing,
completing, perfection : operum : optimi : rerum
reapse, non oratione perfectio.
perfeotor, oris, m. [per +2 FAC-l, a finisher,
perfecter : mearum voluptatum, T. : dicendi.
perfeotus, adi. with comp. and sup, [P. of
perficio ], /{nisA^o, complete, perfect, excellent, ac-
complished, exquisite: orator: philosophi: inter
Perfectos veteresque (po^tas) referri, H. : pul-
chriora etiam Poljcliti et iam plane perfecta
(signa): valvae perf ectiores : aliquid perfectius:
alod summum et perfectissimum iudicare. — As
sw^ n. : omne qu<Ki ultra Perfectum traheretur,
i. e. too highly wrought, H.
perferens, eutis, adj, [P. of perfero], bearing,
brooking, patient : iniurianim.
per-fer5, tull, Ifttus, ferre, to bear through,
bring home : lapis nee pertulit ictum, reach the
mark, V. — To carry, bring, convey : Caesaris man-
data ad Pompeium : epistulam, N. : Pansa mihi
hunc nuntium perferente : cum ad eum fama tanti
exercitHs perlata esset, had reached him, L. : per-
f ertur circa collem clamor, resounds round the hill,
L. : hinc te reginae ad limina perfer, betake your-
9e(f, V. — To convey news, announce^ report, bring
Digitized by V^OOQ IC
peifloio
599
perfunotio
Hdinffs: sennone omnium perfertur ad me, esse,
etc., / am informed: nuntius perfert incenflas
narls, V. : haec ab Roma in castra perlata movent
Romanos, etc., L. — F i g., to bring to an end^ bring
about^ carry through^ carry out^ complete^ aceam-
plish: id quod suscepi: mandata, Ta. : legem
pertulit, ut, etc., had a law passed^ L. : perficiaro,
ut possitis: perficite, ut is habeat, etc. — To bear,
eupporty endure to the end: decern annorum poe-
na m, N. : onus, U. : intrepidos ad fata novissima
voltftfl, kept, 0.— 2'o bear, sufer,put up with, brook,
evbrnit to, endure: perfer, si me amas: pauperta-
tem, T. : f rigore et fame et siti ao yigiliis per-
ferendis: pauperiem, V. : indignitates, Ob. — To
permit, auffer: cessare in teotis arma sua, Pr.
urbis cremari, Ta.
perfioid, fSci, fectus, ere [per + facio], to
athieve, execute, carry out, accompliah, perform,
detpatch, britig about, britig to an end,Hni8h, com-
plete : comitiis perficiendis undecim dies tribuit,
Cs. : iis comitiis perfectis, L. : scelus, perpetrate :
nihil est simul et inventum et perfectum : centum
annos, live through, H. : munus, execute, V. — To
bring to completion, finish, perfect : candelabrum
perfectum e gemmis clarissimis: In perficiendo
muro adiuvare, L. — To make perfect, perfect : ci-
thara Achillem, O.—To bring about, cause, effect:
perfice hoc, ut haeream, etc., T. : perfioe ut putem,
eonmncems: eloquentia perfecit, ut, etc., N. : om-
nia perfeciti quae senatus salva re p. ne fieri pos-
sent perfecerat : illud non perficies, quo minus, etc.
per-fidella, e, adj,, very trusty: homo.
perfidia, ae,/. [perfidus], /atM/owwM, treach-
ery, perfidy: perfidia deceptus.
perfidiose, a<lv.[perfidioeus],/aiMZ6t8/;y, treach-
erously, perfidiously: multa facta,
perfididauB, adi. with sup. [ perfidia ], faith-
less, treacherous, false, perfUUous : fallaz, perfidio-
Bus: omnium perfidiosissimus : nihil perfidiosum
in amicitift.
perfidas, aefj. [1 FID-], promise - breaking,
faithless, dishonest, treacherous, perfidious: yanum
et perfidiosum esse : Rutulus, V. : arma, 0. : verba,
0. — Sing, n. as adv. : perfidum ridens Venus, H.
— As subst. m., a scoundrel, 0., Pr. — Unsafe: via,
perflabilis, e, at(j, [perflo], that can be blown
through, impalpable : dil
per-flag^tidaas, adj,, very shamefvl.
per-fl5, — , — , ftre, to blow through, blow over:
perflant altissima venti, 0. : venti terras turbine
perflant, V. : cum perflantur ipsi (colles) : iam per-
flare ad ipsos auram maris, reached, Cu.
per-fla5, — , — , ere, to leak : hac atque iliac
perfiuo, i. e. cannot keep the secret, T. — To overfiow,
abound : pomis, Tb.
per-fodio, fGdl, fossus, ere, to dig throt^h,
pierce through, transfix : parietes : thorax per&s-
8U8, V. — To make by digging, dig through : f retum
manu, L.
per-ford, avi, fitus, ftre, to bore through, pierce
through, perforate : navem, in quft ipse naviget,
scuttle : uno duo pectora ictu, 0. : Stabianum, cut
through to obtain a view : duo lumina perforata,
matle by boring.
per-fortiter, adv., very bravely, T.
per-foBsus, P. of perfodio.
per-fraotai, F. of perf ringa
per-fremo, — , — , ere, to roar about, miort
perf rem unt delphini, Att. ap. 0.
per-frequena, entis, a(fj., very crowded: em-
porium, L.
per-frloo^ cul, — ., are, to ru6 a// over, scratch:
caput manu. — With os, to rub away blushes, cast
off shame: cum os perfricuistL
per-frigesoo, fnxl, — , ere, inch, to be chilled,
catch cold : si perf rixit, i. e. u hoarse, lu.
p€r'fngidaB,at(j., very cold: tempestas.
perfringo, frSgl, frSctus, ere [per+frango], to
break through, break in pieces, shiver, shatter: iu-
menta nlvem perfringebant, broke through, L.:
saxo perfracto capite. Am skull fractured, L. : per-
f racto saxo sortes erupisse : tabulationem, Cs. :
naves perfregerant proras litori inlisas, had been
wrecked, L. : domOs, break into, Ta.— Fi g., to break
through, violate, infringe: decreta senatOs: leges:
omnia repagula iuris: animos suavitate, affect
powerfully,-^ To force a way, invade violently:
haec (eloquentia) modo perf ringit, modo inrepit in
sensfls.
per-fruotOB, P. of perfmor.
per-fruor, actus, I, dep., to emoy fully, be de-
lighted: his rebus: sapientiae laude: otio: ad
perfruendas voluptates: mandatis perfruar ipsa
patris, perform gladly, 0.
perfaga, ae, m. [per+2 FVG-], a deserter: ini-
tio proditor deinde perfuga : pro perfugft ad eos
venit, Os. : de perfugis gravius quam de fugitivis
oonsultum, L.
per-fngid, ffigl, — , ere, to ^ for refuge : per
tramites occulte in Galliam, a : ad Porsinnam,
L.: Corinthum, N.— 3o go over, desert: a Pom-
peio ad Oaesarem, Os.— Pig., to take refuge: in
fidem Aetolorum, L.
pexiiigiam, 1, n. [per+2 FVG-], a resort for
eafety, shelter, asylum, refuge: quo perfugio supe-
riore anno fuerant usi, Os. : salutis: in altero
(Oaesare) miseris perf ugium erat, S. : commune :
annonae, i. e. Campania.
perfunotia, onis,/. [per+ 1 FVG-], a perform
ing, discharging: honorum : laborum, endurance.
Digitized by V^OOQ IC
pexfauctos
600
perioulmn
parfanotUB, P, of perfungor.
per-fundo, fQdl, fusua, ere, to pour over^ wet^
moiaieny bedew ^ bespritikle^ drench^ bathe: aqua f er-
ven ti perfuuditiir: gregesfluminCjV. : piscldolivo,
H. : te lacrimis, 0.: (oleo) pisoera, lu. — 7b steep^
dye: ostro Perfusae vestes, V, — To scatter over^
besprinkle, bestrew: Canitiem perfusain pulvcre
turpans, V. : penatis sanguine, O. : perfusa papa-
vera somno, V. — Fi g., to imbue, inspire, Jill' aen-
stls dulcedine omni quasi perfusi : qui me horror
perfudit ! : gaudio, L. : nos iudicio perfuiidere, i. e.
fill with apprehension.
per-fungor, f Qnctus, I, dep., to fulfil, perform^
discharge: tnuiiere quodam necessitatis: rei p.
muneribus. — To go through^ undergo^ endure^ get
through with, get rid of: iam perfunctus sum, ex-
plevi animos invidorum, have gone through itt
periculis : tarn multa pro se perfunctus : memoria
perfuncti periculi. — To enjoif: dum aetatis tem-
pus tulit, perfuncta satis sum, T. : epulis, 0.
per - furo, — , — , ere, to rage furiously, rage
on: incensus et ipse Perfurit, V.
perfiisas, P. of perfundo.
Pergama ( -niTim, Enn. ap. C. ), Crura, n., =
Uipyafia, the citadel of Troy, Troy, V., H., 0.
per-gaudeo, — , — , ere, to r^oice greatly:
Trebonium meum a te amari.
pergo, perrSxI, perrgctus, ere [per+rego], to
go on, proceed, press on, hasten, continue, go for-
ward, march, make haste: horsum, T. : eadem vi&:
in Macedoniam: qu& pergebat, agros vastare,
marched, S. : ad castra, Cs. : ad eas (virtutea) cur-
sim perrectura beata vita : quos, si pergis, mora
raanet, prosecute your enterprise, L. : perge eloqui,
speak out, T. : perge de Caesare, go on to speak :
pergam, quo coepi, hoc iter, T. : has nuptias Perge
facere, T. : ad eum ire : ipsi sententia stetit per-
gere ire, to march on, L. : pergunt interire lunae,
fl.
per-grandl8, e, adj., very large, vast, immense:
gemma : pecuniae summa : pergrandis natu, ex-
treme old age, L.
per-gratua, adj., very agreeable, extremely pleas-
ant: litterae: id militibus fuit pergratum, ut, etc.,
Cs. : pergratum mihi feceris, si, etc., you toould do
me a great favor. — In tmesi : per mihi, per, in-
quara, gratum feceris, si, etc.
per-gravis, e, adj., very weighty, higJdy import-
ant : pergravia, T. : testes.
per-graviter, adv. [ pergravis ], very gravely,
most seriously : Galbam reprehendere: oflFensu-j.
pergula, ae, /. [pergo], a school, lecture-room :
omnis, the whole school, lu. — A brothel, Pv.
perhibeo, ul, itus, Cre [pro+habeo], to bHng
for^oard, adduce- alquem suo nomine. — 7h wy.
asaert : ut Grai perhibent, V. : f ratres, qui nnntiS
fuiase perhibentur. — To call, name: vatem huno
optimum : tellus, quae perhibetur amara, V. : neo
minus est Agesilaus ille perhibendus, to be cited.
perhonorlfioe, adv, [perhonorificus], very re-
spectfully.
per-honorlficas, adj., very honorable: consa-
Intatio : tliseessus. — Shounng much honor, very re-
spectful: collcga in me.
per>horreo, — , — , §re, to shudder at: casOs
nostros, 0.
per-horresco, rul, ere, inch., to bristle up,
roughen: aequor perhorruit, ran high, 0. — To
tremble greatly, shake with terror, shudder: toto
corpore : clumore, 0. : vexationem virginura : Bo-
sporum, H. : conspicuum tollere vertioem, H.
per-horridas, adj., very dreadful: silvae, L.
perhomaniter, adv. [perhumanus], very kincL
ly, very politely : scripsit ad me.
per-homanas, a<j(j., very kitid, truly courteous:
sermo: epistula.
periclltatio, Snis, /. [ periclitor ], a trial, ex-
periment : utiUtates periclitatione percipere.
periclitor, atus, ftrT, dep. [ periculum ], to try,
prove, test, make trial of, put to the test: periclite-
mur, si placet, etc. : belli fortunara : periclitandae
vires iugeni : periclitatis moribus amicorum, tested.
— To put in peril, endanger, risk, hazard: non est
in uno homine salus summa periclitanda rei p. —
To try, make an attempt : cottidie quid nostri
auderent, periclitabatur, Cs. — To venture, be bold,
be enterprising : proeliis et periclitando tuti sunt,
Ta. — To be in danger, incur danger, be imperilled,
run risk: ut potius Gallorum vita quara legiona-
riorum periclitaretur, Cs. : quid aliud quam ingeni
fania periclitarer ? L.: si esset in perficiendis
pontibus periclitandum, Cs.
periculose, adv. [ periculosus ], dangerously,
perilously, with risk: aegrotans: dico: periculose
a paucis emi, quod multorum esset, S.
periculosus, adj. with comp and sup. [pericu-
lum], dangerous, liazardous, perilous : consuetudo:
iter.: volnera: alea, H. : populo R. periculosumf
Cs. : cum novorum fidem expcrii-rpericulosum du-
ceret, S. : periculosum est, with inf., L., Cu. : pe-
riculosiores inimicitiae, Ta.: periculossiraus locus.
— Dangerous, threatening: in nosiiet ipsos.
pericnlum or ( poet ) periclum, I, n. [ 1
PAR- ], a trial, experiment, attempt, tent, proof,
essay: fac perifiilum in litteris, T.: priusquam
periclum faceret, Cs. : meae fidei periculinn facere.
— An attempt, essay: in isto periculo veritatem
exigere (of a poetn). — Risk, hazard, d^fnger, peril :
Non fit sine periclu facinus magnum. T. : salus
sodorum summum in periculum vocatur: obire
Digitized by V^OOQIC
peridonena
pericnla ac labores, L. : periculum adire capitis,
run the rink of life: susciperOf take upon onetel/:
facessere innooenti : aliis faoere, S. : si mihi peri-
culum crearetur ab eo: periculis yobiscum adero,
8. : erat magni periculi res diroicare, etc., Os. :
noo est periculum, ne id facere non possit: in
periculum se committere, get into danger: extra-
here ex periculo, release from dattger: esse in pe-
riculo : a securi negat ei periculum esse, thai dan-
ger threatens him : meo periculo, at my risk. — A
trials action^ suit at law: meus labor in privatorum
periculis : hunc in periculis defendere, N. — A ju-
tUcial record, judgment-roll : petivit, ut in periculo
BUG iuscriberent, eta, N. : pericula magistratuum.
per-idoneua, adj., very suitable, well adapted:
locus peridoneus castds, Cs.
per-illustrls, see perinlastris.
per-imbeoillus^ adj,, very weak, helpless.
perimo or peremo, 6ml, 6mptus or Smtus,
ere [per+emo], to take away entirely ^ annihilate,
extinguish, destroy, aU off, hinder, prevent : sin au-
tem (supremus ille dies) peremit ac delet omnino :
luna subito perempta est, i. e. disappeared: Troia
perempta, datroyed, V. : corpus macie peremptum,
L. : si causam publicam mea mors pereraisset. —
To kill, slay : morte peremptus, V. : sorte, V. :
alqm inopift, Ta. : hunc perimet mea dextra, 0.
perlnoommode, adv. [perincommodus], very
inconveniently, most unfortunately : accidit.
per - inoommodas, adj., very inconvenient,
highly troublesome : regiis, L.
per - inde, adv,, in the scone manner, just as,
quite as, equally, in like manner, just so: vivendi
artera tantam tamque operosam et perinde fruc-
tuosam relinquere: ut viseret agros et perinde
dominos laudaret castigaretque, i. e. according to
circumstances, L. : perinde uxor instituta fuerat,
L. — Followed by a comparative clause with atque
or ac, C, L. ; with ac si, C. ; with tamquam, L. ;
with ut, T., C, S. ; with quasi, C. — With an im-
plied comparison : possessione et usu baud perin.
de adficiuntiir, not so much, i. e. not very much, Ta.
per-indulgena, entis, culj^ very indulgent, most
tender: in patrem.
per-infirmas, adj., very weak.
per-ingenlosuB, adj,, very clever: homines.
per-iniqans, adj., very unfair, most unjust:
▼ideant, ne sit perin iquum (with ace. and itfjin.).
— Very unwilling, utterly discontented: periniquo
pati animo, te a me digredi.
per-inluBtris, e, a(//., very brilliant, most not-
able: quod sub ipsft proscriptione perinlustre ftiit,
N. — F i g., greatly distinguished, highly honored.
per-inugnls, e, adj., most conspicuous.
per-invalidns, adj., extremely weak, Gu.
601 perlapsus
per-invisuB, adj., much hated, very odious.
per-iuvitus, cuff,, very unwilling, with great
reluctance: litteras legi perin vitus.
PeripateticuB, a<^'., = ITcfOtiraniruct^Ct of the
Peripatetic philosophy, Aristotelian: philosophi.
peripetasmata, um, n., = mpiviraaiiaTa,
coverings, hangings, rugs : Attalica: de peripetaa-
matis.
per-iratos, adj., very angry : nobis.
perisoelis, idis, /, = trfpiaKtXi^, a leg -band,
knee-band: rapta sibi, H.
perlstromata, utn, abl. matis, n., = iripurrpuh-
pa, coverings, carpets : conchyliata.
perist^luxn, I, n., = inpiarvXov, an open court
surrounded by a colonnade, jjcristyle,
pente, adv. with comp. and sup, [peritus], skil-
fully, expertly, artfully, cleverly : quod institutum
perite a Num&: fecit: nihil peiitius (dictum):
litteras peritissime venditare.
peritia, ae, /. [ peritus ], experience, practical
knowledge, skill: locorum et militiae, S. : legum,
Ta. : peritia et arte praestans, Ta.
peritUB, adj. with eomp. and sup. [ 1 PAR- ],
experieficed, practised, trained, sktlled, skilful, ex-
pert: imperator: homines usu: Iber, H. : homo
peritissimud in eis rebus : peritissimi duces, Cs. :
roultai um rerum : prodigiorum, L. : peritiores rei
militaris, Cs. : bellorum omnium peritissimus :
iuris, lu. : quis iure peritior ? : milites usu periti,
experienced, Cs. : ad usum et disciplinam peritus :
cantare, V. : obsequi, Ta. — Plnr. m. as subst. : duo-
bus peritissimis operam dare, eminent experts: de-
cede peritis, H.
per-iuounde, adv., very agreeably, most pleas-
antly: in hac suavitate versari: fuit enim periu-
cuiide, in the best humor.
per-iucunduB, adj,, very agreeable, most ac-
ceptable: alcui litterae: disputatio. — In tmesi:
id mihi pergrntnm perquc iucundum eiit.
periuriTim, I, n. [periurus], a false oath, per-
jury: Caecinam periurio laedcre: Kceleratorum
bominum : luimus periuria Troiae. V. : periuria
dictare, In. : nihil periuria curant, Ct.
periuro, see peiero.
periuniB (peiu-), adj. with sup. [per-f ius],
oath-breaking, false to vows, perjured : quid inter
periunun ct mendacem ? : periurissimus leno :
Troia, V^ : fides, H. : Pelops, Ct.
per-labor, lapsus, I, dep., to slip through, glide
over: in aodem foribus perlapsi anpnes, L. : Ad
nos vix famae perlabitur aura, V. : inde perlapsus
ad nos Hercules.
per-laetOB, adj., very joy fd : snpplicatio, L
perlapBUB, F, of pcrlabor.
Digitized by
Google
perlate
602
permisceo
par-late, oifv., very mddy: id (yerburo) patet,
is extremely broad.
per-lateo, ul, — , Sre, to remain hidden, 0.
perlatna, P. of perfera
perlectid, see pellectio.
per-leg5 or pellegd, l€gl, iSctus, ere, to view
all over y examine thoroughly^ sean, wrvey: omnia
oculis, V. : dispositas per atria cents, 0. — To read
through^ peruse : periectiB litteris, S.: periectam
(epistulam), recitat, Cs. : quando autem pelleget ? :
leges, lu. : senatum, L e. revise the roU^ L
per-levis, e, adj., very elighl, trifling: perleyi
momento fortunae pendSre, 0., L.
per-leviter, adv. [perlevisj very lightly: oom-
motus : pungit animi dolor.
per-libens, perlibenter, see perlub-.
per-liberalia, e, adj., very toeU bred, T.
per - liberaliter, adv. [perliberalis], vfiih ex-
treme courtesy, Wee a per fid gentleman: dicere:
agere.
perlloid, see pellido.
per-Uto, ftvl, atus, ftre, to offer sacrifices till
favorable omens appear : bove, L. : primis hostiis
perlitatiira est, ue, the first victims yielded favora-
ble auspices, L. : diu non perlitatum tenuerat dio-
tatorera, the long dday of a favorable omen, L.
perlonge, adv, [periongus], a long way off, T.
p^T'longOB, adj., very long: via.
per-labena or per-llbena, entis, adj., very
glad : me perlubeate, to my great ddight.
per-labenter, adv. [perlibens], very willingly,
with great pleasure.
per-luoeo (pell-), Ittxl, — , «re, to shine
through, glimmer: perluoens iam aliquid lux, L e.
in some measure piercing, L. : pelluces, L e. you
wear a transparent garment, lu. — P.prciee., trans-
parent: perlucens aether : amictiis,0.: niina,Iu.
— F i g., to shine through, gleam forth, appear, be
clear, be intellwible: illud quasi perlucet ex eis
virtutibus : pelfucens oratio.
perluolduliis (pell-), adj. dim. [perlucidus],
somewhat transparcfit : lapis, Ot.
per-luciduB (pellu-), adj. with comp., trans-
parent, peUitcid : pulvinus: membrana: fons,0. :
A.rcanique fides prodiga pcrlucidior vitro, H. —
Extremely bright ? Stella.
per-lactaosas, adj., very mournful: funus.
per-lao, uT, atus, ere, to wash off, tmuA, bathe,
lave : maniis puras undft, 0. : perluitur solita Ti-
tania lympha, bathes, 0. : in fluminibus perlui, Gs.
per-lostro, avT, fttus, ftre, to go over, wander
all through, traverse completely: hostium agros,
L. — F i g., ^o ^^icw all over, examine, survey: mate-
ria perlustranda animo : omnia oculis, L.
per-magnus, adj., very great, vast, immense:
hereditas : numerus, Cs. : tua res permagna agi-
tur, interests: negotia, H. — As subst. n,, a very
great thing: permagnum existimans fwith aec
and infin.): permagni interest, it is of vast mo-
ment : illud permagni referre arbitror, T. : decu-
mas permagno vendere, cU a very high price.
per-maneo, m&nsi, manstirus, gre, to stay, hold
out, last, continue, abide, be permanent, endure, re-
main, persist, persevere : ut quam maxime perma-
neant diutuma corpora: ira tarn permansit diu,
T. : quis oonfidit illud stabile permansurum ? :
Athenis iam ille mos a Gecrope permansit : Innu-
ba permaneo, 0. : ad longinquum tempus : ad ex-
tremos rogos, 0. : seros in annos, 0. : in suis ar-
tibus, S. : in ors mariti(u&, L. : in sententia : in
efl libertate, Cs.
per-mano, ftvl, — , are. to flow tOy penetrate,
reach: sucus permanat ad iecur: (venenum) in
omnis partis corporis. — F i g., to penetrate, reach,
extend to : ne ad patrem hoc permanet, reach the
ears of, T. : macula permanat ad animum : uno
auctore ad plures, Cs.
permanald, Onis,/. [per+1 MAN-], a remain-
ing, abiding: quodvis suppliciuro levius est hao
permansione, than abiding here. — A persistence:
in un& sententi& : in ratione.
per-znarinuB, culj., escorting through the sea:
Lares, guardian gods of voyagers, L.
per-matureaco, ml, — , ere, inch., to ripen
fully .* pomum, ubi permaturuit, 0.
per-mediooiia, e, adj., very moderate .* motus.
permenaas, P. of permetior.
per-me5, — , — , ftre, to go over, pass through,
cross, traverse : mana ac terras, 0. : longius in
hostes, Ta. — Fig., to penetrate, pervade : (intelle-
gentia) per omnia.
per - metior, mgnsus, Irl, €lep., to measure
through, measure out, measure: soils magnitudi-
nem : permcnso tempore lucis, i. e. at the end of
life, Tb. — 7b traverse: classibus aequor, V.
per-ming5, minxl, — , ere, to make water upon,
abuse, H.
per-mima, adj.^ very wonderful, amazing: il-
lud vero mihi permirum accidit, fuisse, etc. — In
tmesi : per mihi mirum visum est
per-inl8ce5. miscul, mixtus, ere, to mix togeth-
er, mix thoroftghly, commingle, itUermingle : cqui-
tes pedites permixti, S. : naturara cum materift :
permixti cum suis JFugientibus, Cs. : permixtum
senatui populi concilium, L. : generi cruorem San-
guine cum soceri, 0. : in oratione permixti pedes.
— F i g., to mix together, mingle, commingle, inter'
Digitized by V^OOQ IC
permlssio
608
pemioies
mingle: tuas sordes cum clarissimorum virorum
splendore : alcuiuB consiliis permixtus, implieated^
Ta. — To confound^ disturb^ throw into confusion:
omnia : divina huraanaque iura permiscentur, Cs. :
domum, V. : Graeciara : species sceleris tumuitu
Perraixtae, i. e. confiaed by guilty H.
permiasio, onis, /. [permitto], a yielding^ sur-
render at discretion: extra civium corpora, L. —
Leave, permission : raea permissio mansionis tuae.
1. perznissiiB, P. of permitto. — As subet. n., a
vermission : utor perminso, H.
2. (permissaB, as), m. [per+MIT-], leave, per-
mission ; only abl. : permissu legis : Lentuli, U
per-mitto, misl, missus, ere, to let pass, let go,
let loose : equos in hostem, i. e. ride at full speed,
L. — To let go, reach with, cast, hurl: saxum in
hostem, 0.— F i g., to let loose, let go : tribunatum,
exercise tpithout reserve, L. — To give up, hand over,
yield, leave, intrust, surrender, commit : qui et ami-
CO permiserit, et, etc, intrusted (the matter) : Bona
nostra tibi, T. : ea potestas magistratoi permitti-
tur, S. : ei negotium : summa ei belli administran-
di permittitur, Cs. : neque enim liberum id vobis
permittit, gives you your choice^ L. : His mundi
fabricator habendum Permisit Aera, 0. : se sua-
que omnia in fidem populi R., surrender, Cs. — To
give leave, let, allow, suffer, grant, permit: eius
iudicio omnia, T. : neque discessisset a me, nisi
ego ei permisissem : cetera, ita agant, permittit,
S. : quis Antonio permisit, ut, etc. : huio consuli
permissum, ut scriberet, etc, L. : permisso, ut, etc,
L. : Nil non permittit mulier sibi, dares, lu. : ali-
quid iracnndiae tuae, make allowance for,
permixte or permixtim, adt. [permixtus],
confusedly, promiscuously : dicere.
permixtio, Onis, /. [per+MIC-], a mixing
together, mixture, C. — A confusion, disturbance:
tcrrae, S.
permiztas, P. of permisceo.
per - modestna, adj., very modesty extremely
nhy : homo : verba sensu permodesto, moderate,
Ta.
permoleste, adv, [ permolestuB ], with much
trouble : alqd fero, am much vexed.
per-molestns, adj., very troublesome: sora-
puli.
per-molo, ' — , — , ere, to grind thoroughly:
Qxores, H.
per-moti5, Snis, /. [per+1 MV-], a moving,
exciting, excitement : mentis : permotionis causft,
to stir the feelings. — An enyotiont permotiones
animis datae.
per-moveo, roovl, motus, ere, to move deeply,
rouse, excite, agitate, influence, lead, induce, prevail
on : quem res tanta non permovet, S. : maxime
hao re permovebantur, quod, etc, were most influ-
enced, Cs. : ne animo permoverentur, should be
discouraged, Cs. : si quem fugae, calamitates non
permovent : metu permotus : permotus ad misera-
tionem, Ta. : in gaudium, Ta. : plebes dominandi
studio permota, S. : mente permotus, in an ecstasy.
— To arouse, excite: metum et iras, Ta.
per-muloed, mulsl, mulsus, Sre, to riA gently,
stroke : manu eum, 0. : barbam, L. — To touch
gently : aram flatu permuloet spiritus austri, blows
softly upon, C. poet. : medicata lumina virgft, 0. —
F i g., to soothe, charm, please, delight, flatter, fon-
dle: sensum voluptate: his verbis aurls, H. — To
soothe, appease, allay, tame: eorum animis per-
mulsis, Cs. : pectora dictis, V. : iram eius, L. : se-
nectutem, mitigate: vestigia lymphia, to wash
away, Ct.
pennolto, adv. [clbL n. of permultus], very
much, by far : clariora.
penxmltom, adv. [pennultus], very much, very
far : permultum interest, utrum, etc : permultum
ante, very often before,
per-mnltUB, adj., very much, very many : imi-
tatores: colles, Cs. — As subst. n.: permultum
erit ex maerore tuo diminutum: permulta rogatus
Fecit, H.
per-munid, IvI, Itus, ire, to finish fortifying,
fortify thoroughly: quae munimenta incohave-
rat, L. : castris permunitis, L.
pennutatio, 6niB, /. [ permuto ], a change,
alteration, revolution, crisis : magna rerum : tern-
porum. — An interchanging, barter, exchange : cap-
tivorum, L. : mercium, Ta. : quae (pecunia) mihi
ex publics permutatione debetur, a remittance by
bill of exchange. — A substitution : similis, lu.
per-muto, ftvl, atus, &re, to change throughout,
alter completely: omuem rei p.statum. — To inter-
change, exchange : captivos, L. : galeam, Y. : valle
Sabin& divitias, H. — Of money, to exchange, pay bv
bill of exchange: illnd, quod tecum permutavi,
you remitted to me by bill of exchange: curasse,
ut cum quaestu populi peounia permutaretur.
pema, ae, /., = wiftva, a haunch, ham with the
leg, gammon : f umosa cum pede, H.
per-neoessarins, adj., very necessary, presS"
ing: tempus. — Very closely connected, very inti-
mate : amicus : homo mihL — ^As subst. m. : Lep-
tae nostri : patemus.
per-neoesse, ac(j. inded., very necessary, indis-
pmsable: cum pemecesse esset
per-nego, avi, — , ftre, to deny stoutly t alqd,
T. : saepe appellati, pemegaverunt.
pemioiabilis. e, adj. [pemicies], dettruetive,
ruinous : nix oculis, Cu. : morbi, L.
pemioies (not -ties), ace. em {gen. once il, C. ;
dot. once ifi, L., once il, N.), /. [per+ 1 NEC-], de-
Digitized by V^OOQ IC
pemiciose
604
perpanlnm
structiony deaths ruin^ overthrow^ disoiteTy calamity^
mischief: iuritructa ad perniciem, T. : senatoribuB
perniciera miicliiimri, S.: opibus ad perniciem
Buam mi, Cs. : populi R. : in apertam perniciem
incurrere : in neiKJluni Perniciem, H. : cuius (ae-
statis) iosanabilis, L. — A pest, bane^ curse: leno,
periiicies adulescentium, T. : provinciae Siciliue,
i.e. Verres: Pernicicd barathumque luacelli, H.
perniciose, adv. with eomp. [perniciosus], de-
structively^ ruinously^ peniiciousty : multa perni-
ciose sciHCiiiitur in populis : perniciosius mcreri.
pemioidsuB, adj. with comp, and sup. [perni-
ciea], desii-uctive^ ruinous, balejful, perniciow : lu-
bido, S. : flarama: leges, Ca. : scnpta auctori per-
niciosa suo, 0. : morbi pernicioaiores : Obsequium
ventris milii pcrniciosius est, U. : perniciosissi-
nium fore, si, etc., N. — Plur. n. as subst,^ baneful
things : perniciosa loquebatur, talked injunously :
petuntur, lu.
pemioitas, &tis,/. [pemix], nimbleness, brisk-
ness^ agilityy swiftness : electi (milites) ad pemici-
tatem, Cs.: adde pernicitatem : pedum, L.
pemioiter, adv. [pemix], nimbly, swiftly : de-
8ilire, L. : exsilire, Ct.
per - nimiam, adv., quHe too mueh^ far too
mH<h: nimium inter vo."», pernimium interest, T.
— In tniesi : per parce nimium, T.
(pemitieB), see pemicies.
permz, Icis, cdj. [per+CNI-], persistent, per-
severing: iacet (taurus) instrato saxa cubili, V. —
NimbUy brisk, active, agile, quick, swift, fleet : cor-
pora exerciiatione, L. : virgo pernicibus ignea
planii-*, V. : puella, Ct. : amata reliuquere, H.
per-nobiliB, e, adj., very famous: epigramma.
per-nooto, ftvl, atunij*, are, to stay all night,
pass the niglU : foris, T. : ibi : extra moenia, L. :
pro me pernoctet epislula tecum, 0. : haec studia
pernoctant nobiscum.
per-noBcd, novl, nStns, ere, to examine thor-
oughly: pemof»cite, Furtumne factum existimetis,
T. — To learn thoroughly, become fully acquainted
with: uon satis alqm, T. : rem cognoscite, Ut
pernoscatis, etc., T. : inDtus aniinorum sunt ora-
tori pernoscendi: iuris Natmam, II.
pernoteBCO, tul, ere, inch., to become generally
known : ubi incolunieni esse pernotuit, Ta.
per-notUB, adj., tJu>roughly knowUy well known :
pugil regi, Cu.
per-noz, noctis, adj,, through the night, all
night: (bos) iacet pernox instrato cubili, V, (al.
pernix): luna,/u//, L. : luna pernocte, by the full
moouy 0. : luditur alea pernox, lu.
per-numero, avi, itus, ftre, to eotmt out,
reckon up : pecuniam, L.
pero, Gnis, m., a long laced boot of raw hide
(for soldiers and wagoners), V., lu.
per>obBOuraB, adj., very obscure: quaestio:
fanm, L.
(per-odi), see perosus.
per - odioBUB, adj., hateful, detestable : lippl-
tudo.
per-offlcioBe, adv,, very servtceably, with dev^
tiou : me observare.
per - Opportune, adv, [peropportunus], very
seasonably, most opportunely : venire : cum te for-
tuna attuli.'^set: bellum sumere, L.
per - opportunnB, adj., very seasonable, most
opportune : diversorium : victoria, L.
per-optat5, adv, [optatus], exactly as desired:
peroptato nobis datum est.
per-opuB, adv., very necessary: peropus est,
huuc cum ipsft loqui, T.
per6ratid, 6tm,f. [peroro], a summing up,
peroration: eius.
per-omatUB, adj., highly ornate: in dicenda
per-omo, avi, — , &re, to adorn constantly : se-
natum, Ta.
per-6ro, ftvl, fttus, ftre, to speak from beginning
to end, plead throughout, harangue at lettgth : a
Quinto causa est Sesti perorata: breviter perora-
tum esse, L. : In Proculas, lu. — To end, cUm, con-
clude, finish : strepitu senatQs coactus est pero-
rare: dicta est a me causa et perorata: est mihi
perorandum : de ceteris, N. — To bring to an end,
conclude, finish, have done with : res illo die non
peroratur : baec laudemus, cum erunt perorata.
peroBUB, P. dep. [ per • odi 1, delating, hating
greatly, weary of, disgusted with: lucem, V.: ge-
nus omne Femineum, V. : Creten, 0. : superbiam
regis, L. : decemvirorum scelera, L.
per-paco, — , 5tus, are, to quiet completely,
pacify thoroughly : omnibus perpacatis, L.
(per-parce), adv., very sparingly, T. dub.
per-parvoluB (-vuIub), adj. dim., very little,
very small : i^ignuro: sigilla.
per-parvuB ( -VOB ), adj., very little, trifling,
minute : navigium : culpa. — As subst. n. • perpar-
vum ex illis lucris.
pel 'pSLBtUB, adj., well fed: canis, Ph.
per - paaci, orum, adj., very few . homo Per-
paucorum hominum, i. e. select in his associates, T. :
patres, L. — In tmesi : per pol quam paucos repe-
rias amatores, T. — As subsL n, : perpauca dicam :
perpauca loquens, H.
per-paacnli, Orum, aef/. <ftm., very few: de*
duxit in Academiam perpauculis passibus.
per-paulum, adv., a very little .* declinarei
Digitized by
Google
perpaalus
tf05
perquam
per-pauluB,
very I it tie: loci.
very little. — As nibst, n., a
per-pauper, eiis, adj,, very poor: rex.
per- pell5, pull, — , ere, to drive, urge, force^
compel^ constraifiy prevail upon: ad deditionem,
L. : orare, usque adeo, douec perpulit, can-ied his
pointy T. : Aulum spe pactionis, ut, etc., S. : de-
cemvirofl, ut, etc., L.: perpulit tandem, ut face-
rent, etc., brought it about^ L. : conlegam pactione
perpulerat, ne, etc., S. : paelices perpulit delatio-
nem subire, induced^ Ta. — To impress de^y:
candor buius te et proceritas perpulerunt.
pexpendioulum, I, n. [perpendo], a plummet^
ptumb-line: ad perpendiculum coluunad exigere,
set by plummet: ad perpendiculum, /wyewrfirw^ir-
ly: non directe ad perpendiculum, sed prone, Cs.
pM'-pendo, pendl, — , ere, to weigh carefully^
examine, ponder^ consider: momenta officiurum:
amicitia, quae tota veritate perpenditur, is valued
altogether according to its truth,
peiperam, adv. [1 PAR-], wrongly, incorrectly,
untruly, falsely : iatoc de nomine dixi, i. e. gave a
false name, T. : facere : interpretari, L.
pexpesaio, Onis, /. [perpetior], a bearing, suf-
fering, endurance : harumrerum: labonim.
peipetdor, pessus, I, dep. [per+patior], to bear
steadfastly, suffer firmly, stand out, abide, endure,
be patient : contumelias, T. : inperia saeva, S. : o
multa dictu grayia, perpessu aspera : Bupplicium,
Cs. : mihi omnia potius perpetienda esse duco,
quam, etc. : Audax omnia perpeti Gens, i. e. to
brave all, H. : fulmina, noctem, imbrls, 0. ; inter-
fici quom perpeti me possum, T. : exscindine do-
raos Perpetiar, V. : perpetiar memorare, i. e. will
control myself so as, etc., 0.
per-petro, ftvl, atus, fire [per+patro], to carry
through, complete, effect, achieve, execute, perform,
accomplish, commit, perpetrate : ut Ilenses munere
solTerentur, Ta. — Usu. P. pass. : suo labore perpe-
tratum, ne, etc, Ta. : perpetrata caede, L. : id se
facinus perpetraturos, L. : perpetratis quae ad
pacem deum pertinebant, L.
peipetultas, atis, /. [perpetuus], uninterrupt-
ed duration, continuous succession, continuity, per-
petuity : philosophi spectandi sunt ex perpetuitate
atque constantift, i. e. general tenor and system :
ad perpetuitatem, /orewer/ in vitae perpetuitate,
throughout life: perpetuitas verborum, an un-
broken succession: dicendi.
1. perpeta5, adv. [perpetuus], constantly,
uninten-uptedly, forever: banc habere, T. : in val-
lo permanere, Cs. : loquens : virens biixuro, 0.
per-petuua, adj. [per+1 PAT-], continuous,
unbroken, unintemipted, constant, etitire, whole,
perpetual: agmen : vigiliueque stationesque, a
cofUinuous line of, etc., Cs. : Perpetuis soliti pa-
tres considere mensis, V. ; innocentia perpetuft
vita perspecta, in the whole tenor of his life, Cs.:
oratio (opp. altorcatio) : quaestiones, a permanent
court for criminal trials : historia, a general his.
tory: diem perpetuum in laetitia degere, this whole
day,T.: lex: stellarum cursQs : formido,V.: rota,
perpetuum qua circumvertitur axem (i. e. perpe-
tuo), 0. — As subst, n. : in perpetuum (sc. tempus),
for all time, forever, — Universal, general : perpe-
tui iuris quaestio: quaestio, a general principle.
per-plaoeo, — , — , 6re, to please greatly: ea
(lex) mihi perplacet.
perpleze, adv. [perplexus], confusedly, ambig-
uously: mecum loqui, T. : indicare, L.
per-plezUB, adj. with comp., interwoven, en-
tangled, involved, intricate : iter silvae, V. : carmen
perplexius, L.— Fig., intricate, unintelligible, am-
biguous, obscure, insn-utable : sermones, L. : re-
sponsum, L. — As subst. n., intricacy, perplexity ,•
quidnam perplexi sua legatio haberet, L.
per-polio, IvI, Itus, Ire, to polish thoroughly,
finish, make perfect: opus: ea, quae babes insti-
tuta : perpoliendi labor.
perpolitus, adj. [P. of perpolio], thoroughly
polished, refined : explicatio: omnibus iis artibus:
vita humanitate.
per-populor, atus, are, d^., to lay waste utter-
ly, devastate, pillage completely: Italiam, L. : per-
populato agro, L. : homines, Ta.
perpotatio, on is, /. [perpoto], a drinking-
bout: intemperantissimae perpotationes.
• per-poto, ftvl, — , are, to keep drinking, tipple,
carouse: totosdies: advesperum: perpotandi dul-
•cedo, Cu.
peiprimoi — , — , ere [per+premo], to press
hard, press perpetually: cubilia, lie upon, H.
per-propinqauB, adj., very near : commuta-
tio rerum, Att. ap. C. — As stist, m., a very near
relation : Auri.
per-pugnaz, ftcis, adj., very pugnacious.
per-puloher (-oer), chra, chrum, acf;., very
beautiful: dona, T.
per.purgo (old peipurigo), avi, atus, ftre, to
cleanse thoroitghly, purge : se quadam herbulft. —
F i g., to dear up, explain : locus orationis perpur-
gatus ab iis : de dote tanto magis, arrange.
per-pnailliiB, adj., very small, very little : per-
2. peipetao, ~, — , are [perpetuus], to cause pusiHum rogabo (in a double sense as adj. or «^.),
to continue, perpetuate: verba, tcUk without paus- 1 -^«^ ^^ *'<Ty ^*^'^t o^ l^ "^Ty ^*^^ ^f^^
ing : iudicum potestas perpetuanda. I per-quam or per quam, adv., as much m
Digitized by V^OOQ IC
perquiro
606
persequor
pomhle^ extremely^ exceedingly ^ T. : perquam grave
est dictu : pauci, L. : breviter : per pol quam pau-
C08 reperias, T.
perquiro, — , qulsltus, ere [per+quaero], to
asK dUigenUy after ^ make eager March for : vasa :
vias in Suevos, Cs. : raptam, 0. : non perquiris,
cui dixit Apronius ? : cognitionem rei, investigate.
( perquisite \ adv. [ perquisitus ], accurately^
critically.— Only comp. : perquisitius conscribere.
perquisitUB, P. of perquiro.
perraro, adv. [ perrarus 1 very addom, hardly
ever : accidit : haec alea f allit, H.
per-raruB, adj.^ extremely rare, L.
per-reconditUB, ac{;., most abstruse : ratio oon-
suetudiiiis.
perrecturuB, P. of pergo.
per-repo, — , — , ere, to crawl over : tellurem
genibus, Tb.
per - repto, avi, — , are, /r«y., to creep over^
crawl through : usque omne oppidum, T.
perridioule, adv. [ perridiculus ], very laugh-
ahly^ most absurdly : homines augurabantur.
per-ridioulUB, adj.^ very laughable^ highly ab-
surd: doctrina.
perrdgatio, Onis, /. [ perrogo ], the enactment
of a law : legis Maniliae.
per-rogo, — , — , ftre, to ask in succession^ com-
plete the roll-call: perrogari sententiae non po-
tuere, tfie voting could not be finished^ L.
per-rumpo, rQpl, ruptus, ere, to break through^
force a vay through, get across : per medios ho-
stls, Cs. : in vestibulum templi, L. : nee per castra
perrumpi posse, L.: paludem, Cs. : perrumpitur
concretus aCr : bipenni Limina, V. : Perrupit Ache-
ronta, H. — Fig., to break through, break down,
overcome : leges : quaestiones : f astidia, H.
PerBae, arum, m., = nipaai, the Persians, S.,
C, N., R.—The Parthians, H.
per-aaepe, adv., very often: quod persaepe
fit, C, H.
peraalae, adv. [persalsus], very wittily,
per-aalBUB, adj., very witty,
peraalutatio, 5nis, /. [persaluto], a general
salutation, greeting of everybody.
per-aaluto, avi, atus, are, to salute in succes-
sion : omnls : deos. Ph. : a toto exercitu persalu-
tatus est, Cu.
per-aanote, adv., very sacredly, most solemnly :
deierare, T.
per-Bapiena, entis, adj., very wise: homo.
per-aapienter, adj., very wisdy.
per-BOienter, adv.^ very discreetly.
per-BOindo, — , — , ere, to rend asunder, teai^
in pieces : omnia perscindentg vento, L.
per - BCitUB, adj., very clever, very fine, — In
tmesi : Per ecastor scitus puer, T. : per mihi sci-
tum videtur.
per - Bcribo, TpsI, iptus, ere, to write in fuU,
write at length, write out : res gestas populi R., S. :
de meis rebus ad Lollium: hoc perscriptum in
monumentis reperietis, ut, etc. : a primordio urbis
res populi R., L. : versum puris verbis, H. — In
public records, to record, enter, register : senatQs
oonsulta, Cs. : in tabulas publicas ad aerarium. —
In account books, to enter, charge: falsum nomen.
— To describe fully, recount, detail: rem gestam,
Cs. : mihi tuam orationem. — To make over by writ-
ing, assign, pay by draft : argentum alcui, T. : de
publico alqd : a quaestore persoribi, to be paid by
a draft on the quaestor, L.
peraoriptio, onis, /. [ perscribo ], a writing
doum^ entry, official record: perscriptionum et litu-
rarum adversaria : illud senatQs consultum e& per-
scriptione est, ut, etc., i. e. of such a tenor. — A
making over by writing, assignment, payment by
draft .' pactio perscriptionibus facta.
peraoriptor, oris, m. [perscribo], a book-keqt-
er, accountant : faenerationis.
per-aoriptua. P. of perscribo.
per-aorutor, fttus, &rl, dep., to search through,
examine, scrutiniu : castelli planitiem, S. : (canes)
perscrutabantur omnia. — F i g., to examine into,
investigate: rationem criminum.
per-aeoo, cui, ctus, are, to cut up, extirpate,
cut out: id (vitium), L. : rerum naturas, lay oars:
perseca et confice, cut away (obstacles).
peraecutua, P, of persequor.
per-aedeo (-aided), — , — , Sre, to remain sit-
ting, sit continuously : tot& nocte in speculis, Oa. :
in equo persedendo, L.
per-aegnia, e, acfj., very sluggish: proelium, L.
per-aentio, si, — , Tre, to fed deeply: pectore
curas, V. — To apprehend clearly, perceive distinet-
ly : eam tali peste teneri, V.
per-aentiaoo, — , — , intens., to perceive dear-
ly, detect : id, T. : Quot res dedere, T.
Peraephone, §8, /, = ntpn66vri, Proserpine,
0.— Z>ea/A, Tb., 0.
per-aequor, cfltus or quQtus, I, dep., to follow
perseveringly, follow after, follow up, pursue : oer-
tum est persequi, T. : me in Asiam, T. : exeroi-
turn : Hortensium ipsiua vestigiis : alcui us vestigia :
te, V. : Hanc persecuta mater, Ph. — With infin :
non ego te f rangere persequor, H.— To press upon,
hunt down, chase, pursue: fugientes usque ad flu-
men, Cs. : deterrere hostis a persequendo, S. : fe-
Digitized by V^OOQ IC
Penes
607
perspioio
ru, 0. : beluas, Cu. — To foUovo «/>, come up with^
weriake: te triginta diebus: Mors fugacem per-
sequitur virum, H. — To search (w«r, to search
through : solitudines. — F i g., to follow persevering-
ly, pursue, follow up : viam, T. : eas artls. — To
pursue^ hutU after^ seek to obtain, strive after:
utilia Btudiosissime : hereditates, T. : voluptates :
mcum iu9, assert , T. : bona tua lite atque iudicio.
— To follow y he a follower of imitate^ copy after:
Academiam veterem : te. — To pursue, proceed
against, prosecute^ revenge, avenge, take vengeance
upon : bello civitatero, Cs. : iniurias suas : de per-
sequendis iniroicitiis, Cs. — To follow up, foUow
otU, perform, execute, prosecute, bring about, accom-
plish: ex U8U quod est, id peraequar, T. : si idem
eztrema pereequitur qui incohavit : vitam inopem
et Tagam, lead : seel us, 0. — To take down, note
down, record: quae dicerentur. — To set forth, re-
latSj recount, describe, explain : quae Tersibus per-
secutus est Ennius : has res in libro.
Perees, ae, m., = UkpmiCi a Persian, C, N.
perseverans, antis, adj. with eomp. [ P. of per-
Beverol persevering, persistent: peraeverantior
eaedendi, L.
perseveranter, adv. with comp. [perseve-
rans ], perseveringly : tueri, L. : perseverantius
saevire, L.
perseverantia, ae, /. [ persevero ], steadfast-
ness, perseverance : eius nimia, obstinacy : senten-
tiae tuae : nautarum, Cs.
Xrsevero, avl, itus, are [perseverus], to abide,
•e strictly, continue steadfastly, persist, perse-
vere : (navis) perseveravit, k^ on its course, Cs. :
in suft sententift : in vitiis : in eo, ius publicano
non dicere : perseveratum in ira est, L. : in eo
persevcrandum putabat, Cs. : iniuriam facere :
aversari scelus, Cu. : se esse Orestem, persisted :
id perseverare et transigere: ad urbem ut non
aooederem, perseveravi.
per-aeTems, acff., very strict .* imperium, Ta.
Persictui, a^.j = ntpoucSg, Persian, of Persia :
regna, lu. : apparatus, i. e. luxurious, H. — Plur. n.
as tubst., Persian history.
peraideo, see persedeo.
per-aido, sSdl, — , ere, to sink down, penetrate :
Altios ad vivum, V.
per-ngno, — , — , ire, to register accurately,
record : triumyiri donis persignandis, L.
per-ailliilla» e, adj., very like, precisely similar:
statua istius : isti tabulae liber, H.
per - almplez, icis, adj^ very simple: victus,
Ta.
per-aiato, — , — , ere, to abide, persist: in im-
pudentiA, L.— (For perf system see persto).
per-aolvo, solvl, solatus, ere, to unravel, solve,
explain: hoc raihi. — To pay, pay out, pay over:
pretium tibi, T. : pecuniam a disci puliR suis Fufiis,
pay by a draft on, etc. : (aes alienum) alienis nomi-
nibus suis copiis, debts charged to others, S. — 7b
pay, give, show, render, suffer: poena?, Cs. : tibi
laborum praeroia pro me : gratis, render thanks-
giving, V. : dis gratiam : honorera dis, offer sacri-
fices, V. : vota, ful/U : iusta, pay honors to the
dead, Cu. : poenas dis horainibusque, suffer at the
hands of: persolvi primae epistulae, have answered.
— To render, inflict : ab omnibus esse ei poenas
persolutas.
peraona, ae,/ [per + SON-], « mask, faUe face
(usu. of clay or bark, covering the head ; worn by
actors) : tragica, Ph. : pallens, lu. : mulier videtur,
Non persona loqui, i. e. no man disguised, lu. — An
assumed character, part : parasiti, T. : potestatis,
affectation, Ta. — A part, character : aliena : per-
sonam in re p. tueri principis : persona, quam mihi
tempus et res p. imposuit : petitoris personam ca-
pere : gravissimam personam sustiuere : in Maean-
dri personA esse expressam speciem civitatis. — A
person, personage, character : ut mea persona sem-
per aliquid videretur habere populare : induxi
senem disputantem, quia nulla videbatur aptior
peraona : Laeli : altera, sed secunda, second chief
personage, N. : ut rerum, ut personanim dignitates
ferunt : foedior omni Crimine persona est, the char-
cuter you have to describe, lu.
peraonatua, adj. [personal, in a mask, masked:
Roscius : pater, i. e. in the play, H. — Fig.: cur
personatus ambulem, in an assumed charcuter.
per-aono, u1, — , Are, to sound through and
through, resound, fill with sound, reHcho: cum do-
mus cantii personaret: domus Personuit canibus,
H. : totis castris, to be heard, L, : ab aetherio per-
sonat axe f ragor, 0. : citharft, to play loudly, Y, :
haec regna latratu, V. : aiirls rocibus : aurem, bawl
in the ear, H. — To cry out, call aloud: (res) in angu-
lis : hue libidinem esse prolapsam : coram in foro
personare, Hernioos paratos, L.
perapeotua, adj. with sup. [P. of perspioio],
clearly perceived, evident, well known : res penitus
perspectae : benevolentia mihi perspectissima.
p«rapergo, — , spersas, ere [per+spargo], to
besprinkle, tinge : unde haust& aqua templum per-
spersum, Ta. — F i g. : quo tamquam sale persper-
gatur oratio.
perapioax, icis, cuij. [ per + SPEC- ], sharp-
sighted, penetrating, acute, perspicacious : pruden*
tia : homo, T. : ad has res, T. : alqd natura.
perapioientia, ae,/. [perspiciens], afuUper'
cepfion, clear insight : ven.
perapioio, spexT, spectus, ere [SPEC-], to look
through, look into, look at, see through : quo ne
Digitized by V^OOQ IC
perspioae
606
pertaxo
perspici quidcm posset, Gs. : eas (epistuUs), iook
through : ut prac densitate arborum perspici cae-
lum vix poBset, be dUcemed^ L. — To look closely at^
view, examine^ inspect : domum : opens perspiciendi
causa venire, Cs. — ^Fi g., to perceive dearly^ discern^
mark^ note, observe, prove, ascertain^ contemplate :
tuom ut se babeat animum, T. : se: sed tu per-
spioe rem et pertenta: alcuius virtutem: quern
perspexisse laborant, to see through, H. : quanti te
facerem : perspicite, quantum putetis, etc. : per-
spiciebant enim in Uortensi ^ententiam plures
ituros : perspectus est (Pompeius) de te cogitare.
perspioue, adv. [perspicuus], evidently, clearly,
manifestly: res perspicue expedire: falsa.
perspicultafl, Atis, /. [perspicuus], c/eameas^
perspiaiity.
perspioutui, adj. [SPEC-], transparent, clear :
aquae, 0. — F i g., evident, dear, manifest, perspicu-
ous: mors: consilia: hoc inter omnls.
per-Btemo, — , strStus, ere, to pave through-
out : via a silice perstrata est, L.
per-Btimuld, — , — , &re, to stimuUUe violently :
spiritus, Ta.
per-Bto, stiti, statGrus, are, to stand firmly, con-
tinue standing, remain unmoved : diem totum, L. :
in limine, Tb. : (Symplegades) inmotae perstant,
0. — To remain unchanged, last, endure, Mde: ni-
hil est toto quod perstet in orbe, 0. : toto anno,
0. : perstet hiemps, 0. — Fig., to stand faet^ be
firm, hold out, continue, persevere, persist : mens
eadem perstat raihi, V. : Persta atque obdura, H. :
si perstas indeclinatus amico, adherest fixedly, 0. :
negant posse, et in eo perstat : in iropudentift : in
incepto, L. : in Romanft societate perstandum, L. :
ad corpus ea referre : condere semen humo, 0.
perBtratUB, P. of perstemo.
per-Btrepo, — , ere, to make much noise, T.
per-Btrlngo, inxl, ictus, ere, to bind closely, press
hard, touch dosdy, graze : femur, V. : solum ara-
tro, plough slightly : vomere portam, graze against :
uterum perstrinxerat arbor, had overgrown, 0. :
murmure aures, deafen, H. — ^F i g., to touch closely,
affect deeply, wotmd, move, touch: horror spectantes
perstringit, L. : eoe vocis libertate. — Of a speaker,
to touch slightly, glance over : unam quamque rem :
quod meis litteris perstrictus est {pr^&%\x%), slighted:
cullum alcuius levibus verbis, slightly censure, Ta.
perBtudioBe, adv, [perstudiosus], very eagerly,
with great zeal : eum audire.
per-BtudioBUB, adj., very desirous^ extremdy
fond: musicorum: litterarum.
per-Buadeo, suftsl, suasus, fire, to convince,
persuade : homo factus ad persuadendum : hoc
persuadere, non interire aniroas, Cs. : velim tibi
ita persnadeas, me, eta : de paupertate : boo tibi
vere, H. : si scit et pe»^uasus est, quid irascitiir,
Gaec. ap. G. : quo (male) viso atque persuaso, when
one has seen it and been convinced of it : mihi per-
suader! numquam potuit, animos . . . vivere, etc.
— To prompt, induce, prevail upon, persuade : per-
suasit nox, amor, adulescentia, T. : huic praemiis
persuadet, uti, etc., Gs. : huic Albinus persuadet,
regnum ab senatu petat, S. : tibi Tel lu rem move-
re, V. : ei tyrannidis finem facere, N. : his persua-
deri, ut . . . non poterat, Cs. : ea loca provinciae
adiungere sibi persuasum habebant, Cs. : persua-
sus ille fecit, quod, etc.. Ph.
perBuaaio, Onis,/. [SVAD-], a convincing, con-
viction : dicere apposite ad persuasionem : super*
stitionum persuasione, Ta.
(perauaBUB), adj. [P. of per8uadeo],./Sxed^ set-
tled.— Only sup. : quod mihi persuasissimum est,
of which lam fully convinced.
per-BUbtOiB, e, adj., very ingenious : oratio.
perBulto, fivl, — , are f per + sal to ], to leap
about, prance, range through : in agro, L. : silvas,
scour, Ta.
(per-taedet), taesum est, ere, impers., it
wearies, disgusts, makes sick: Si non pertaesum
thalami fuisset, i. e. had I not come to hate mar-
riage, y. : pertaesum est enim (me) levitatis : ne-
goti eum, N.
per-tempto (-tento), avi, atus, ire, to prove
thoroughly, teat, put to teat : vos, T. : rem, weigh
well: nobilium adulescentium animos, L.: pugio-
nem, Ta. — To try severely, affect deeply, overwhSm :
dum lues pertemptat senstls, V. : pertemptant gau-
dia pectus, V.
per-tendo, tendi, — , ere, to press on, carry out,
continue : Verum si incipies, neque pertendes na-
viter, T. : ut coeperam hoc, T. : pertendens animo,
stubborn, Pr. — To push on,procied : Romam, L.
pertento, see pertempto.
per-tenniBy e, adj., extremdy alight, very weak:
spes salutis : suspicio : argumentum : ars.
per-terebro, fivI, — , are, to bore through,
par-tergeo, tersi, — , ere, to wipe off, wipe dry :
Gausape mensam, H.
perterrefacio, — , — , ere [perterreo+facio],
to frighten thoroughly: Davom, T.
per-terreo, — , itus, Sre, to frighten thoroughly,
terrify: hunc, T. : alios magnitudine poenarum,
Gs. : raetu perterriti : caede Tiri perterrita agmina,
v. : raalefici conscientiA perterritus.
perterricrepuB, adj. [perterreo+GRAP-],ro/-
tling terribly, PoCt. ap. C.
pertenltiXB, P. of pert^rreo.
par-texo, xul, — , ere, to go through with^ ao-
eompliah: locum graviter: auod exorsua ea.
Digitized by V^OOQ IC
p«rtioa
000
p«nux>
pertioa, ae,/., a poU, long staff: longa, 0.— -4
tifnalpoUy Co. — A meaturing rod^ Pr.
per-timesoo, mul, — , ere, inch,y to be fright-
enMy be alarmed, fear greatly : Catilina ipse perti-
muit: de fortunis Buis: ciruis({uam vim: legatum,
S. : nomen imperi etiam in levi persona pertime-
Bcitur : ne quid peccasset : quern habitura sit exi-
tura (contemptio legum).
pertinacia, ae,/. rpertiDax],/)er««v«rance,/)tfr-
tUteneey MtubbomneaBy obstinacy ^ pertinacity : perse-
▼erantiae finitima: hominum nimia, Gs.: pertina-
ciae finem facere, Cs. : iusta, L. — P e r s o n., G.
partinaoiter, adv, [pertinax], obstinately, stiib-
bornly : pugnare, L.
pertinaz, &cis, adj. witli comp. and sup. [per+
tenax], persevering, unyielding^ obstinate, pertina-
cious, stubborn : pertinacissimus fueris, si, etc. :
virtus, L. : ooncertationes in disputando : pertina-
cior in repugnando, L. : ad obtinendam iuiuriam,
L. : adversus impetOs, L. : fortuna Ludum iosolen-
tero ludere pertinax, H.
pertineo, uT, — , Sre [per+teneo], to stretch
out, reach, extend: venae in omnis partis corporis
pertinentes : deud pertinens per naturam cuiusque
rei : Belgae pertinent ad partem fluminis, Cs. —
Fi g., to recu:h, extend: eadem bonitas ad multitu-
dinera pertinet : caritas patriae per omnes ordines
pertinebat, jE)tfrt;a<inf, L. : partium sensu non satis
pertinente in omnia, thtU which was felt in parts
(of the city) not becoming everywhere known, L.
— 7b belong, relate, pertain, be pertinent, concern,
refer : quid est hoc ? quo pertinet ? : quorsum
baec oratio pertinet ? : nihil ad rem pertinere, is
nothing to the point : quod ad inducias pertineret,
as far as concerned, Cs. : si quid hoc ad rem per-
tinet, is to the point. — To apply, be applicable, suit,
be suitable : quod (ius) pertineat ad omnIs : ad
quem suspicio malefic! pertineat, on whom suspi-
cion should fall : ad imperatorem id pertinere pro-
digium, L. — To belong, be the right of: regnum
Aegypti ad se pertinere. — To have a tendency,
tend, lead, conduce: illud quo pertineat, videte:
Buroma illuc pertinet, ut sciatis, etc. : ille luctus ad
tui capitis periculum pertinebat, threatened your
safety: ad rem pertinere visum est, eos consules
esse, etc., to be useful, L. : Quorsum pertinuit sti-
pare, etc. ? wluU end did it serve f H.
pertingo, — , — , ere [per + tango], to reach,
extend: collis in inmensum pertingens, S.
pertractatio, onis,/. [pertracto], a handling,
busying with: poetarum: rerum p.
par-traoto (pertreotd), ftvi, Atus, &re, to
touch, handle : muUos. — F i g.f to deal with, influ-
ence: roentem cogitatione: animos iudicum. — To
be busy with, treat: ad totam philoeophiam per-
tractandam ae dare.
par-traho, trixl, trictus, ere, to draw mlong,
drag, conduct forcibly : ratem ad ripam, L. : mu-
lierem Romam ad centumviros, Ph. — To entice,
lead on : in locum iniquum pertractus, L.
partreoto, see pertracto.
per-triatlB, e, a((/., very sad: carmen, C. po«t. :
patruus, austere,
par-tomultuose, adv,, in great agitation : nun-
tiare.
par-tundo, tudi, tasus, ere, to thrust through,
bore through, perforate : posita^ tinea pertunde li-
bellos, lu. : venaro, lance, lu. : doliuro a fundo per-
tusum, L. : pertusA laenft, with a ragged doak, lu.
parturbata, adv. [ perturbatus ], confusedly,
disorderly : dici : ea emcere.
parturbatid, onis, /. [perturbo], confusion,
disorder, disturbance: exercitQs, Cs. : caeli. — Fig.,
political disturbance, disorder, revolution : tanta :
quantas perturbationes habet ratio oomitiorum ? :
civitatis. — Mental disturbance, disquiet, perturbo-
tioti: animorum atque rerum : vitae. — An enwtion,
passion, violent feeling : perturbationes, quae sunt
turbidi animorum motds, etc.
paiturbatriZjIcisy. [perturbator], a (iuhir60r.
perturbatUB, adj. with comp. [P. of perturbo],
troubled, disturbed, unquiet, agitated, unsettled: ci-
vitas vestris legibus : voltus, L — Plur. n. as subst. :
onusti cibo perturbata cernimus, confused visions.
— Of persons, disturbed, embarrassed, discomposed:
homo perturbatior metu : cum ipaius familiaritate.
par-turbo, &vl, &tus, ftre, to confuse, disturb,
confound, throw into disorder : aciem, S. : omnia,
T. : aetatum ordinem : nox perturbat omnia : reli-
quos (milites) incertis ordinibus, Cs. — Fig., to dis-
turb, discompose, embarrass, confound: mentis ani-
mosque, Cs. : de rei p. salute perturbari : magno
animi motu perturbatus : perturbatis sensibus De-
repit (bus). Ph. : qui perturbantur, copiasne ducere
... an, etc., are utterly at a loss, Cs.
par-tnzpis, e, ae{j., very shamefuL
partoaos, P, of pertundo.
per-ungo (-unguo), flnxl, flnctus, ere, to be-
smear, anoint : corpora oleo : ora manu, 0. : nardo
perunctus, H.
par-nrbamis, acfj., highly cultivated, extremely
witty: Torquatus toto genere. — Excessively polite
(opp. rusticus).
per-tkro, — , astus, ere, to bum up, waste by
fire: perusti late agri, L. — To heat, bum, inflams:
sitis fatigatoe perurebat, Cu. — To inflame, gall,
rub sore: peruste funibus Intiis, vnth your side
gaUedfE. : oneri colla perusta, 0. — To nip, pinch:
terra perusta gelu, 0. — F i g., to bum, inflame, con-
sume : homlnem perustum glorift volunt incen-
Digitized by V^OOQIC
p«nitili8
610
p«rvldeo
dere : yalido peruri aestu, 0. : intestina penirens,
i. e. 9timng wrathy Ct.
per-utillB, e, (ulj.y very useful . rea : opera.
per-vado, si, " — , ere, to go through^ pass
through^ extend^ prevail^ spread through: incen-
dium per agros pervasit : per aeqiia et uiiqua loca
pervadunt, L. : murmur totam contioiiem pervasit,
L. : Thessaliam cum exercitu, L. — Togo, come^ ar-
rive : alquo loco : in Italiam : in uares : ad castra,
L. — Fig., to extend^ spread^ penetrate^ pervade :
quo Don illius diet fama perraserit: victoriae
fama cum pervasisset in Asiam, L. : opinio ani-
mos gentium pervaserat: cum fama ea urbem
pervasisset, L.
pervagatUB, a^j. with oomp. and sup. [ P. of
pervagor], spread out^ wide-spread^ toeu knouni:
res in volgus : apud omnTs : pervagatissimus ver-
sus : sermo. — Plur. n. as subst. : ista communia et
pervagata, widely known rules, — Vcigue^ general :
pervagatior pars.
per-vagor, &tus, Sn, dfp.^ to wander over^ range
through^ rove about, overrun : hie praedonum navi-
culae pervagatae sunt: natio pervagata bello
orbem terrarum, L. — F i g., to spread out^ extend,
be known : quod usque ad ultimas terras pervaga-
tum est — To spread through, pervade: timores
omnium mentes pervagantur.
per-vagUB, adj., wandering about: puer, 0.
per-varie, adv., very variously: narrari.
per-vaato, &vi, atus, &re, to lay waste, devas-
tate : pervastatis agris, L. : Laevos, L.
per-veho, vexl, vectus, ere, to bear through,
convey through : neque commeatibus pervehendis
eft patuisset iter, L. — To carry, bring, convey: vir-
gines Caere, L. — Pass,, to reach, arrive, attain :
subsidio missus freto pervehitur, Cs.: in quern
(portum) pervehi : perrectus Chalcidem, L. — Fig.,
to carry, raise : prius quam in caelum fama (illos)
perveheret, Cu. — To reach, attain: ad exitQa op-
tatos.
per-vello, velll, — , ere, to ptdl, twitch : aurem,
Ph. — To excite^ sharpen : stomach um, H. — F i g.,
to twitch, pinch, hurt : fortuna pervellere te forsi-
tan potuerit — To revile, disparage: ius civile.
per-Tenio, v6n1, ventus, Tre, to come up, arrive :
nisi Hispanorum oohors pervenisset, L. : in fines
Eburonum, Gs. : ad portam : in summum mentis,
0. — To reach, come, fad: duodecim secures in
praedonum potestatem pervenenint: ut omnis
hereditas ad filiam perveniret: annona ad dena-
rios L in singulos modios pervenerat, had risen to,
Cs. : verba aures non pervenientia nostras, 0. :
est in thalami tecta Perventum, V. — Fig., to come,
arrive, reach, attain: sine me pervenire, quo volo,
go through with my story, T. : quoniam ad hunc
locum penrentum est, at this point, Cs. : in sena-
tum, i. e. become a senator : ad primos oomoedoB,
berome a first-rate comedian : si in tua scripta per-
venero, be mentioned in your writings: ex qu&
(deditione) ad rem p. damna pervenerint, S. : cuius
in amicitiam, N. : ad desperationcm, Cs. : ad sep-
tuagesimum (regni annum): vivi pervenimus, ut,
etc., we have lived to endure, etc., V. : pervenirier
Eo quo nos volumus, attain our object, T. : ad
quern perventum non est, whose turn was not
reached: ad manQs perrenitur.
perverse (pervorae), adv, [perversus], awry,
wrongly, ill: oficere: uti deorum beneficio.
perversitaa, fttis, /. [perversu8],/rotMir(ln«gt,
untoioardness : in hominibus tanta : opinionum.
perveraua (pervorsua), adj. with comp. and
sup. [P. of perverto], turned the wrong way, askew,
awry : perversas induit comas, puts her hair on
awry, 0. : esse perversissimis oculis, dread/uUv
8<p/iint - eyed. — F i g^ wrong, awry, spiteful, malt-
cunu, perverse : nihil pravum et perversum : quid
perversius, quam, etc.: sapientia: mos: Menal-
cas, spiteful, V.
pflr-vertd ( -vorto ), tl, sub, ere, to overturn,
overthrow, throw down : arbusta, tecta. — F i g., to
overthrow, subvert, abuse, misuse, destroy, ruin,
undo, corrupt: amicitiam: omnia iura: hostium
vim, suam : Contra fata deQm, perverso numine,
reversing their will, V. — To trip up, put down,
confute: me numquam ullo artincio: semet, Ta. :
Germanici liberos, i. e. exclude from the succession,
Ta.
per-vesperly adv., very late in the evening,
perveatigatio, onis,/. [pervestigo], a tearck^
ing into, examining, investigation : sdentiae.
per-veatigo, ftvl, fitus, are, to trace out, search
out, hunt down : omnia. — F i g., to trace, examine,
detect: quae a me pervestigata sunt: sacrilegium
pervestigatum a Minucio erat, L.
per-vetua, eris, adj., very old, most ancient:
signum ligneum : amicitia : tempora. /
per-vetuataa, adj., very old: verba.
pervicaoia, ae, /. [ penricax ], inflexibility,
stubbornness, obstinacy, C. : tua, L. : in hostem, Ta.
(pervioaoiter), adv, [penricax], stoutly, obsti-
nately.— Only eomp. : perricacius, L, Ta.
pervicax, ads, oA*. with comp. [1 VIC-l de-
termined, stubborn, obstinate, headstrong, wuful.
pervicaci esse animo, T. : virtus, L. : musa, H. :
irae, Ta. : adversos peritos, Ta. : irae, in anger,
Ta. : recti, Ta. : pervicacior ira, Cu.
perrictua, P. of pervinco.
pervideo, vxdl, tIsus, Sre, to look over, look on,
overlook, survey : omnia (sol), 0. : Conctaque mens
oculis pervidet usa suis, 0. : tua oculis mala in-
Digitized by V^OOQ IC
pervigao
611
pes
onctls, H. — To see through, discern : at neque
quae cuiusque stipitis palma sit, pervideri possit,
L. — F i g., to eonsider, examine, investigate : est pe-
nitus, quid ea (natura) postulet, pemdendum. —
To perceive, discern : meritorum meonim fieri ac-
ceHsionem : animi mei firmitatem.
per-vigeo, ul, Sre, to continue blooming, flour-
ish to the last : opibus atque honoribus, Ta..
per- vigil, is, adj,, ever watchful: draco, 0. :
torus, lu. : popioae, i. e. open aU night, lu.
pervigilatio, onis, /. [perrigilo], a devotional
Witching, vigil • nocturnae peryigilationes.
pervigilium, I, n. [pervigil], a devotional
watching, vigil : castra pemgilio neglecta, L., Ta.
per-vigilo, &tI, atus, Are, to watch aU night,
remain awake, watch : noctem : in armis, L. : ad
luminis ignes, V. : nox pervigilata in mero, spent
without sUep, 0. : longos dies, Tb.
per-vDis, e, adj., very cheap : annona, L.
pervinco, vie!, victus, ere, to conquer complete-
ly, be victorious : pervicit Vardanes, Ta. : pervicit
Gato, carried his point : dominae mores, overcome,
Pr. : quae pervincere voces £valuere sonum,
drown, H. — F i g., to effect, bring about, achieve :
his orationibus pervicerunt, ut, etc., L. : pervice-
runt rerais, ut tenerent terrara, brought it about,
L. : illara non verbera penricere, quin, etc., Ta.
pervioB, o^;. [per + via], that may be crossed,
affording a passage, passable, accessible: aedes, T. :
transitiones, thoroughfares : salt&s, L. : usus Tec-
tonim inter se, V. : rima pervia flatibus, 0. : equo
loca pervia, 0. : nihil ambitioni, Ta. — As subst, n,,
a thoroughfare, passage^ Ta.
pervolgatus (pervul-), a^j. with «ip. JP. of
pervolgo], very common, widely known: via pa-
trum, T. : consolatio.
pervolgo ( -vnlgo) , ftvl, atus, ftre, to make
common, make public, spread abroad: edicto tot&
provinces pervolgato, Gs. : illaa tabulas pervolgari
imperavi : se omnibus (mulier), prostituted,
pervolito, — , — , are, freq. [pervolo], to fly
through, flit abofU: Omnia late loca, V.
1. per-volo, avi, atus, ftre, to fly through, flit
about : aedid, Y. : rumor agitatis pervolat alis, 0. :
Flaminiam, lu. — To fly to, arrive by flight: ani-
mus velocius in banc sedem pervolabit. — To fly
through, dart through, pass quickly over : sex mllia
passuum cisiis : totam urbem, lu.
2. per«vol6, volul, — , velle, to wish greatly, be
very desirous : scire ex te : alquem videre : illud
pervelim, proditum falso esse, etc., L. — In tmesi :
te per videre velim.
pervoluto, — , — , we, freq. [pervolvo], to turn
ovfr: Xxhvw, peruse: scriptores.
per-volvo, volvl, volatus, ere, to roll over, tum-
ble about : te in luto, T. : Zmjrnam, to peruse, Ct
— F i g., to busy, engage : ut in iis locis per vol va-
tur animus.
pervor-, see perver-. pervul-, see pervol-.
pee, pedis, m. [PED-], afoot : nudus, T. : pedi-
bus aeger, S. : si pes condoluit : pede tellurem
pulsare, i. e. dance, H. : cjcnum pedibus uncis Su-
stulit, talons, V. : pedum digiti, toes, 0. : numquam
hue tetulissem pedem, toovli have come hither, T. :
Nusquam pedem (sc. feram), / wonH stir a step,
T. : pedem ferre, go, V. : si in fundo pedem po-
suisses, set foot : prof ugum ref erre pedem, return,
O. : magis pedem conferre, come to closer quarters :
ut prope conlato pede gereretur res, almost hand
to hand, L. : votis malignum Opponit nostris pe-
dem, sets her foot against (of Fortune), 0. : retra-
hitque pedem simul unda relabens, Y. : ego me in
pedes (dedi), took to my heels, T. — AbLplur. (rare-
ly sing.), of motion, afoot, on foot, marching, walk-
ing: pedibus vincere, in running, 0. : cum ingres-
sus iter pedibus sit : pedibus compensari pecuniam,
i. e. the long walk to the property makes up for its
cheapness : ut omnes pedibus mererent, serve as
infantry, L. : cum illud iter pedibus confici soleat,
by land: quod flumen pedibus transiri potest, be
forded, Gs. : in quam sententiam cum pedibus
iretur, i. e. when a division was taken on this ques-
tion, L. : cum omnes in sententiam eius pedibus
irent, voted for his resolution, L. : Quo bene coe-
pisti, sic pede semper eas, 0. : tua dexter adi pede
sacra secundo, es^n-essive of favor, Y. : Ripa felici
tacta sit pede, propitious, 0. : quid tam dextro
pede concipis, etc., auspiciously (the right foot
being associated with good omens), lu. — Ace. plur.
with ad: ad pedes descensum ab Romanis est, the
Romans dismounted, L. : magn& ex parte ad pedes
pugna venerat, mainly an infantry fight, L. : ad
pedes omnium singillatim accidente Cflodio, suppli-
cating each : vos ad pedes lenonis proiecistis : cui
cum se maesta turba ad pedes provolvisset, L. —
In expression of subjection or inferiority : servus
a pedibus, footman : Omnia sub pedibus vertique
regique, under their sway, Y. : duas urbis sub pe-
dibus tuis relinquemus, L. : Sub pedibus timor
est, is spumed, 0. — In the phrase, pedibus trahi,
to be dragged by the heds, go to the dogs : trahantur
per me pedibus omnes rei. — In the phrase, ante
pedes, before the feet, in plain view, evident: quod
ante pedes est, Videre, T. : eoa ante pedes suos
iugulari coegit. — In phrases witli caput : tuas res
ita contractas, ut nee caput nee pedes (habeant),
i. e. neither beginning nor end: ut nee pes nee
caput uni Reddatur formae, i. e. the several parts,
H. — In the phrase, manibus pedibus, with might
and main : Gonari manibus pedibus noctlsque et
dies, T. — Me ton., of a couch or table, a foot, leg.
Digitized by V^OOQIC
peBBime
612
peto
mrap : Lectuli pedes, T. : mcnsae, 0. : grabati, a
IkandU, Ct. — In navigation, a aheet^ tail-rope : pede
labitur aequo, i. e. before the windy 0. : pedibus
aequis : unft omnes fecere pedera, i.e. let out the
theety V. — In verse, afoot : herous : pedibus clau-
dere verba, to make vereea, H. : Musa per undenos
emodulanda pedes, in hexameters and pentametere^
0. : extremum seu trahat pedem, i. e. limpe (of the
choliambus \ 0. — A kind of verse, meatitre : Et
pede, quo debent acria bella geri, 0. : Lesbius, H.
— ^As a measure, a foot : intervallum pedum duo-
rum, Cs. : pedem discessisse : pede stio se metiri,
by hi* own foot-rule^ i. e. by hit own abilities^ H.
peBBime, pessimuB, mpp. of male, mains.
peBBolUB, I, m., =irdff<raXoc, a bolt : pessulum
ostio obdo, bolt the door^ T.
pesBUin, adv. [PED-], to the ground, to the bot-
tom.— With dare^ to tend to the bottom, rwrn, de-
stroy^ undo : me aut erum pessum dabunt ^nup-
tiae), T. : sin (animus) ad inertiam pessum datus
est, hoe been abandoned, S. — With tre, to be ruined :
pessum ituros caropos, Ta.
pesBoin-dd, see pessum.
pesBiune, peBBumnB, supp. of male, mains.
peBtifer, era, erum, adj. [pestis + l FER-], cfo-
struetivey baleful, noxious^ pemicioua^ pestilential :
civis : oontio : vipera : odor corporum, sickening^
L. : fames, 0. : fauces, V.
pestifere, adv. [pestifer], pemicioudy : multa
Bciscuntur.
peBtilenB, entis, cufj. with eomp. and mp. [pe-
8tis],/>et^t2en/ta/, infected^ unhealthy^ unwhoteeome:
agn: Africus, H.: aedes: annus urbi, L. : pesti-
lentior annus, L. : pestilentissimus annus. — Fig.,
pemicioue, noxious^ destructive : homo pestilentior
patri& suft : pestilens conlegae munus esse, L.
pestileiitia, ae, /. [ pestilens ], an infectious
diieaee^ plague^ pest^ pestilence : gravi pestilentia
oonflictati, Cs. : exercitds nostri interitus fame,
pestilentiA : gravis, L. — F i g. : ubi contagio quasi
pestilentia invasit, corruption, S. : oratio plena pe-
stilentiae, Gt — An unwholesome atmosphere, mala-
rial climate : autumni, Cs. : pestilentiae fines :
pestilentiae possessores, L e. unhealthy lands.
pestlB, is, /., an infectiotia disease^ f^g^*^, p«»t,
pestilence : ibes avertunt pestem ab Aegypto : alii
ali& peste absumpti sunt, L. — Destruction, ruin,
death : certa, S. : detestabilis : civitatis : servatae
a peste carinae, i. e. from fire, V. : populo pestem
minitantes, L. — A pest, curse, bane : textilis (the
poisoned shirt of Nessus), C. po^t. : coluber, Pestis
boum, y. : nee saevior ulla Pestis et ira dedm (the
Harpies), V. : clade et peste sub illft (Nero), lu. :
quaedam pestes horainum, social pests : corporeae
pestes, y.
petasatiiB, adj. [petasus], in a traweOmg-cap^
ready for a journey : petasati veniunt
petaBtmculaB, I, m. dim. [ircro^v], a little
ham : siccus, lu.
petannun, I, n., = iriravpov, a tumbler's plank,
spring-board : iactata petauro Corpora, lu.
petendaa, adj. [P. of peto], desirable. — Plur.
II. as subst, : f ugienda petendis Immiscere, H.
petesBO, — , — , ere, inten*. [ peto ], to strive
after, pursue : hanc (laudem).
petatid, onis,/. [ PET- ], a blow, thrust, pass,
cUtack, aim : tuas petitiones eflfugi ; hence, of ora-
torical fencing: orator neo plagam gravem facit,
nisi petitio f uerit apta, nee, etc. : hominis petitio-
nes rationesque dicendi, methods of attack. — A
seeking, soliciting: indutiarum, L. — A soliciting
for office, application, solicitation, candidacy ^ can-
vass: petition! se dare, become a candidate: con-
sulatQ:^, Cs. : pontificatds, S. — In law, a claim, suit,
petition, complaint, declaration : cuius petitio sit
petitor, Oris, m. [ PET- ], a seeker, applicant,
candidate: consulatQs: generosior, H. — In a suit
at law, a plaintiff, daimant : quis erat petitor ?
petituxio, — , — , Ire, desid [peto], to be eager
for office : valde.
petitUB, adj. [P. of peto]. — Plur. n. as subat^
things striven for: quantum dimissa petitis Prae-
Btent, i. e. the life relinquished excels the life
grasped, H.
peto, IvT and il {perf petit, V., 0 ; petlsti, C,
y. ; petlsse, C, 0. ; petlssem, C, L, , 0\ petltus,
ere [PET-], to strive for, seek, aim at, repair to^
make for, travel to: summum locum, Cs. : maris
oras : navl», take refuge in, N. : Troia peteretur
classibus, y. : caelum pcnnis, Jly to, 0. : Grais
Phasi petite viris, visited by the Greeks^ 0. : ille
Reginam petit, turns to, V. : campum petit amnis,
y. : mons petit astra, rises to, 0. — To fall upon,
rush at, attack, assault, assail, fy at, aim at, thrust
at: Indutiomarum, atm at,C».: cuius latus mucro
ille petebat: non latus, sed caput, aim at: Taiv
quinium spicule infeste, L. : Malu me, throw an
apple at, Y. : cui petit ungue genas, 0. : yos turba
saxis petens, stoning, H. — Fig., to attack, assail:
me epistulA: uter ab utro peiitus insidiis esset,
L. — To demand, exact, require: ex iis tantum,
quantum res petet, hauriemus : poenas ab optimo
quoque sui doloris, i. e. exact satisfaction. — To de-
mand at law, sue for, claim: unde petitur . . . qui
petit, tlie defendant . . . the plairUiff, T. : qui per
se litem contestatur, sibi soli petit: alienos fun-
dos. — 7b beg, beseech, ask, retfiest, desire, entreat :
flentes pacem petere, Cs. : Curtio tribunatum a
Caesare, ask for Curtius: a tc pro Ligario, inter-
cede with you for : reus ut absolvatur : a te, ut,
etc — Of office, to solicit, be a candidate: nemo
Digitized by V^OOQ IC
p6tOITitllIlI
618
phlloBopba
est ex iis, qui dudc petunt, qui, etc : ambitiose
regnum, L. — To woo^ courts solicit: ut viros sae-
pius peteret quam peteretur, S. : illam, 0. : virgo
ad libidinem petita, L. — To pursue^ seek^ strive
after^ aim at : f ugi salutem, Os. : praedain pedi-
bus, 0. : gloriam, S. : eloquentiae principatum :
bene vivere, H. : conubiis natara sociare Latinis,
V. : ex hostium ducibus victoriara, overy L. : ira-
perium ex victia hostibus, L. — To feiehy hring^
elicit^ obtain, wrest, draw : £ flamma cibum, T. :
custodem in vincula, V. : a litteris doloris obli^io-
nem : latere petitus imo spiritua, H. : gcmitOs
alto de corde petiti, 0. — To take^ betake oneself to,
repair to: alium cureuin, take another route:
aliam in partem fugam, betake themselves to flight,
Os. — To refer to, relate to: Troianos haec mon-
stra petunt, V.
petorritom ( petorl- ), I, n. [ Celtic petvar
(four) +nth (wheel)], an open carriage, caleche, H.
petra, ae,/., = irkrpa, a rock, crag, Cu.
petnlans, antia, adj. [ PET- ], forward, pert,
sattcg, impwknt, wanton, petulant: aduleacena:
eflFuae : Tarentum, lu. : libido in virgine.
petalanter, adv. with eomp. and sup. [petu-
lana], pertly, wantonly, impudently, petulantly : in
Pompeium invebi : iactari petulantiua : petulan-
tisaime insectari.
petnlantia, ae, /. [petulans], saucinens, freak-
iahness, impudence, wantonness^ petulance : petulan-
tia praestare, S. : adulcscentium.
petuloua, a<j{j, [PET-], buUing, apt to buU:
baedi, V.
pezilB, adj. [P. of pecto], combed, adjusted:
tunica, neat, H.
Phaeax, Acta, m., a Phaeacian ; nsu jolur., the
Phaeaciatu (who lived luxuriously), C, v., 0., lu.
— Sing, (poet.), a good liver, well-fed man, H. —
Once as adj. : Phaeax populus, lu.
phager, I, m., = paypoQ^ an unknown flah, 0.
phala, ae, see fala.
phalangae (pal-), ftrura,/., = ^dXayytQ, wood-
en rollers (for moving heavy enginea), Cs.
phalangitae, &rum, m., = ^aXayyXrat, soldiers
of a phalanx, L.
phalanx, angis,/., =z^d\ayKi ^ compact body
of heavy armed men in bcUtle array, battalion,
phalanx: Laconum, N. : Helvctii phalange fact&,
etc., Cs. : Agamemnoniae phalanges, V. : animoaa
(a band of eight brothers), V. : iunctae urabone
phalanges, lu. — E s p., of the Macedonians, men in
order of battle, a phalanx (fifty close files of six-
teen men each): cuneum Macedonum (phalangem
ipai vocant) perruropere, L., N., Cu.
phalailoa, ae,/., afir^trandy see falarica.
phalerae, &nim,/., = ra ^aXtpa^ a meteU plats
for the breast (a military decoration): ostentare
phaleras, S.: Rubrium phaleris donaati: multo
phalerae audore receptae, V. — For borsea, a mttal
decoration of the breast : equorum, L. : equua pha.
leria insignia, V., lu.
phaleratus, adj. [phalerae], decorated, wearing
ornamental plates : equi, L. — Fig.: dicta, flns
speeches, T.
Phanaeus, adj, of Phanae (in Chioa). — P o e t :
rex Phanaeiis, i. e. Phanaean wine, V.
Phantasos, I, m., = ^dvraaoQ^ a god of
dreams, 0.
pharetra, ae,/., =z^pkrpa, a quiver: aagitti-
fera, 0. : succincta pharetra, V. : venenatia gra-
vida sagittas, H. : pharetram aolvere, open, 0.
pharetratUB, adj. [pharetra], wearing a quiver,
quivered: Camilla, V. : Geloni, H. : puer, i. e. Cu-
pid, 0. : Serairamis, lu.
pharmaoopola, ae, m., = ^apfiaKOTnoXtji:, a
drugseller, quack, C. — Plur., H.
PharoB (-niB), I,/., an island near Alexandria,
with a famous light-house, Cs., 0., lu. — TTie light-
house at Pharos, Cs. — A lighthouse: Tyrrhena,
lu.
PharaalioaB or PharsaliuB, eufj., Pharsa-
lian, of Pharsalus (in Thesaaly).
phaaeluB (-Iob), i, f., =i^dori\oQ, an edible
bean, kidney-bean, phasel, V. — A bean-shaped ves-
sel, light vessel, C, Ct., V., H., lu.
phaama, atia, n., = ^aff/ia, an apparition, spec-
tre, phantom. — Aa the title of a comedy, T. — Of a
farce, lu.
pbiala, ae, /, = ^taXri, a shallow drinking-
veisel, saucer, lu.
PhilippicuB, a^., =*tXiTnri«coc, of Philip,
Philippic: orationes, Cicero's orations against
Antony (in allusion to those of Demosthenes
against Philip of Macedon): divina Philippica,
i. e. the second Philippic, lu.
PhilippOB, I, m., = *iXiir7roc, a king of Mace-
donia, father of Alexander the Cheat, C, N. — A
gold coin struck by King Philip, H.
philitia, drum, n., = ^tXi'na, the public meals
of the Lacedaemonians.
philologla, ae, /, = ^iKvXoyla, love of study,
literary adture : nostra.
philologUB, adj., = 0iX6Xoyoc, scholarly, learned:
homines.
Philomela, ae,/., =<l>tXofi//Xa, a daughter of
Pandion, changed into a nightingale, V., O. — 7Vt<
nightingale, V.
philoBophe, adv. [phiIosophus],/>Ai2aM>pAtVa/-
ly.
Digitized by V^OOQIC
philosophia
614
pictnra
philosophia, ae, /., = ^ikooo^ia, philofophy :
are est enim philosophia vitae: circulus, in quo
de philosophia sermo habetar, on philoaopkical
ndjects^ N. : duae phiiosophit^e^ pMhaophiccd sects
philOBophor, atus, &rl, dep, [philosophus], to
study phUow>phyy philosophize : iucipit philosopha-
ri : paucis, Enn. ap. C.
philoBophuSf o^'., ^^^Xoffofog, philosophical:
scriptiones. — As stibst. m. and /., a philosopher:
nobilis: praecepta philosophorum : ea villa tam-
quam philosopha videtur esse.
philtmm, I, n., = ^tXrpov, a love-potion, 0., lu.
philyra (philora), ae,/, = ^vpa, the linden-
tree: nexae philyr& coronae (the inner bark was
woven into chaplets), H., 0.
phinrns, I, m., =: 0ift<$Cy a dice-box, H.
Phlegethon, ontis, m., = ^Xeyi&wv, a river
of fire in the Lower World, V.
phoca, ae {ace. 6n, 0.), /., =04tfin7, a seal, seek-
dog, sea-calf: Stemunt se somno phocae, V.
Phoebas, adis, /., = 4>o(/3aCt a priestess of
Phoebus ; hence, an inspired woman, prophetess, 0.
Phoebe, es, /., = 4»ot/3i|, goddess of the moon
(the Roman Diana), V., 0. : tenia, i. e. night, 0.
PhoebeioB (0.) or Phoebens (V., 0.), adj.,
of Phoebw, of Apollo,
Phoebigena, ae, m. [ Phoebus + GEN -], son
of Phoebus, i. e. Aesculapius, V.
Phoebus, I, m., ^ ^oipoCf ApoUo as the god
of light, v., H. — The sun: dum fugat astra Phoe-
bus, H., 0.
Phoenices, um, m., =^oivucec» ^ Phoeni-
cians (on the eastern coast of the Mediterranean
Sea), C, S., Os., V., 0.
phoenioeuB, a<y., =i^iviK60Cf purple -red,
scarlet: vestes, 0.
phoenicopterus, I, m., = ^wKSimpoCf the
flamingo, red-wing (of water-bird), lu.
Phoenissa, adj. /., = 4oivi<rva, of Phoenicia
(on the Mediterranean Sea): DidOfV.: exul, i. e.
Anna, 0.— As subst.. Dido, ¥•
phoenix, icis (ace. lea, 0.), m., the phoenix, a
fabtdous bird, 0.
phrenesis, is, /, = * ^pivrieiCt madness, ddi-
rium, frenzy : inanifesta, lu.
phreneticus (phrenit-), I, m., = ^pcvi^rcciSct
a madman, insane permn, lunatic. — Plur., 0.
Phrygins, adj., = ^Ppvyioc, Phrygian, ofPhry-
gia, 0., L., V., 11.. 0., hi. — Plur. f as subst., the
Phrygian women, V. — Trojan, of Troy: muri, 0. :
hymenaei, unfh Aencan, V.
Phryx, ygis, adj., Phrygian : augur, lu. — As
mtbst. m. sing., V., 0., lu. — Usu. plur., = ^pvyi^,
a luxurious people of Asia Minor, C, 0., Ph., In.
—The Trojans, H., 0.— The Phrygians were re-
garded as stupid ; hence, p ro v. : Phrygem plagis
fieri Bolere meliorem.
phthisis^ is,/., ^imc, consumption, Jo.
phy, interj., pish ! tush 1 T.
ph^larchos, I, m., = ^vXapx^Ct <> tribaX ehief,
emir : Arabura.
1. physica, ae, /., = fvffucii, natural science,
natural philosophy, physics.
2. physica, drum, see phjrsicus.
physice, adv. [physicus], like the naturalists:
dicere.
physicus, adj., = ^v^tcoc* of natural phUos-
opny, of physics, natural: quiddam physicum,
something relating to physice : ratio. — As snbst^
m., a natural philosopher, naturtUist, C. — Plur, n.
SiB subst., physics : physicorum ignarus.
physiognomon, onis, m., = ^moyvw/iMy, a
diicemer of character, physiognomiet.
physiologla, ae,/, = ^vaioXoyia, knowledge
of nature, natural philosophy.
piabilis, e, adj. [pio], to be averted: fulmen, 0.
piacularis, e, adj. [piaculum], atoning, expia-
tory: sacrificia, sin-offerings, L. — Plur. n. as svbst,
(sc. sacrificia), L.
piaculum, I, n. [ pio ], a means of appeasing,
sin-offering, propitiatory sacrifice: piaculum ho-
stiam caedi, L. : Te piacula nulla resolvent, H. —
An animal offered in sacrifice, victim: ea prima
piacula sunto, V. : furtiva piacula cervae, i. e. sub-
stitution, lu. — An expiation, atonement, sacrifice:
rupti foederis, L. : lucndis periculis publicis pia-
cula esse, L. — A remedy : Laudis amore tumes,
sunt certe piacula, quae, etc., H. — Punishment :
dea a violatoribus (sui templi) gravia piacula exe>
git, L. : reruro praetermissarum, L e. satisfaction,
L. — A crime, sacrilege: quantum piaculi commit-
tatur, L. : oommissa piacula, V.
piamen, inis, n, [ pio ], a means of e:cpieUion,
atonement, 0.
pica, ae,/ [SPEC-], a pie, magpie, 0
picaria, ae,/ [pix], a place where pitch is made.
picea, ae,/ [pix], a pitch-pine, forest pine, V.,
0.
Picens, ntis (C, L.), or Picenus, adj. (S., Cb.,
C, L., H., In.), Picens, of Picenum (in Italy).
piceuB, adj, [pix], pitch-black, pitchy: caligo,
V. : turbine fumans piceo, V. : nubes, O.
pictor, oris, m. [PIC-], a painter, C, H., lu.
pictura, ae,/ [PIC-], painting, the art ofpaint'
ing .* ars ratioque picturae : Ut pictura polisis, H.
— A painting, picture : (in tabul&) inerat pictura
Digitized by V^OOQ IC
piotnratiis
615
pila
bMO, T. : pictura in tabula, in tcxtili^jmitn/tii^ . . .
embroidery: animum picturft pascit inani, unreal^
V. — F i g., in language, a painting^ picture : Ho-
n^eri.
pioturatus, a<(/. [pictura], embrmdered: ve-
8te8,V.
pictUB, cuij. with comp. [P. of pingol painted,
colored^ variegated, of various colors : volucres, V. :
picti terga lacerti, V. : puppes, decorated, V, : pa-
vones, 0. — Tattooed : Geloni, V. — F i g., of lan-
guage, adorned, ornamented, ornate: orationis
genus : Lysift nihil potest esse pictius : pictos ex-
periere metCLs, i. e. xuireal, Pr.
pioaa» 1, m. [SPEC-], a woodpecker, H., 0.
pie, adv. [pius], conacienOouely, religunulg,
dutifuUy, affeelioncUdy : faoere, T. : oolere deos :
pie bellum indici posse, i. e. dfdy, L.
PierlA, idis, /., = Uupic, a Muse ( first wor-
shipped in Pieria), H., O.—Plur., the Muses, C, V.,
H., lu.
Pieriaa» atff., = IIiI/moc» Pierian, of Pieria ^n
Macedonia); hence, Macedonian : paelex, H. — uf
the Muses, poetic : antrum, H. : umbra, lu., H., 0.,
Ph.— P/ur./. as subst., the Muses.
piatas, fttis, /. [pius], dutiful conduct, sense of
duty, retigiousness, devotion, piety: quibus decus
pietas omnia quaestui sunt, S. :* erga deos : deos
placatos pietas efficiet : pretium pietatis amarura,
serupuloitsness, 0. — Faithfulness to natural tieSy
duty, affection, love, loyalty, patriotism, gratitude :
matris ferre iniurias me pietas iubet, T. : quid est
pietas, nisi voluntas grata in parentes ? : filii : qui-
bus quoniam pro pietate satis fecerit, /xi/no/Mm,
Cs. : quattuor tribunorum (i. e. in imperatorem),
L. : felix nati pietate, V. : solemnia pietatis, the
last offices, Ta. : in patrero patriamque, L. : in con-
iuge, 0. — Justice: si qua est caelo pietas, V. —
P e r s o n., as a goddess, Piety, C, L.
plger, gra, grum, cuij. with comp. pigrior, and
tup. pigerrimus [ PAC- ], unwilling, reluctant,
averse, backward: gens pigerrima ad militaria
opera, L. : pigriores ad cetera munia exequenda,
Cu. — Slow, dull, lazy, indolent^ sluggish, inactive :
senectus, 0. : (apes) f rigore, V. : taurus ipsa mole,
lu. : mare, sluggish, Ta. : annus, H. : bellum, tedi-
tms, 0. : campus, unfruitful, H. : sopor, benumbing,
Ct.: frigus, Tb. : dolabra, lazily handled, lu. : in re
militari : militiae, H. : scribendi ferre laborem, H.
— Dull, unfeding : pigro perire situ, 0.
piget, guit and pigitum est, ere, impers. [PI-,
PIG-J, it irks, pains, chagrins, afflicts, grieves,
disgusts: oratione multitudo iuducitur ad pigen-
dum : toi me miseret, mei piget, Enn. ap. G. :
fratris me, T. : duro me civitatis morum, S. : Neu
oonversa domum pigeat dare lintea, do not hesitate,
H. : lonsoB cautrorum ferre dolores si piget. lu. —
It causes to repent, makes sorry : f acere quod nofl
post pigeat, T. : ilia roe composuisse piget, / re-
pent, 0. : pigenda verba, Pr. — It makes ashamed,
puts to shame: fateri pigebat, non esse, etc., they
were ashamed to own, L.
pigmentariuB, I, m. [pigmentum], a dealer in
unguents, paint-seller : Attius.
pigmentum, I, n. [pingo], a color, paint, pig-
ment: aspersa temere pigmcnta in tabulft. — Pig.,
of style, coloring, ornament .• pigmentorum flos et
color: sententiae sine pigraentis.
pignerator, dris, m. [pignero], a mortgagee.
pignero, &vl, atus, are [ pignus ], to give as a
pledge, pledge, pawn, mortgage : bona, L.: alveolos
et laenam, /Mtum, lu. — ¥1%., to pledge: velut obsi-
dibus datis pigneratos habere animos, had their
minds under bonds, L.
pigneror, &tus, arl, dep. [pignus], to take as a
pledge, accept as earnest : omen, 0. — To lay claim
to. appropriate : ex acie fortissimum quemque.
pignaa, oris and ens, n. [PAC-], a pledge, gage,
pawn, security, guaranty: ager oppositus est pi'^-
nori, T. : quo facto pignore animos centurion utii
devinxit, Gs. : viginti milia faenus pignoribus po-
sitis, income from mortgages, lu. — A levy upon
property to secure a fine : adparitores ad pignera
capienda (for wilful absence from the Senate), L.
— A hostage: simulatae sine uUo pignore deditio-
nes, L. : pacis. — A wager, stake : die, mecum quo
pignore certes, what bet you toill make with me,
V. : Et quaerit posito pignore vincat uter, 0. —
Fig., a pledge, token, assurance, proof: magnum
pignus ab eo rei p. datum, se, etc. : reconciliatae
gratiae, Gu. ; Pignera da, per quae Gredar, etc.,
sure tokens, 0. : digito pignus fortasse dedisti, i. e.
a ring, lu. — Pledges of love, children : cum pigno-
ribus domus, 0. : pignera cara, nepotes, 0. : f rangi
aspectu pignorum suorum, Ta.
pigre, adv, [piger], sluggishly, inertly, 0.
pigrltia, ae, ace. am or em, /. [ piger ], sloth,
sluggishness, Umness, indolence: pigritiam deti-
niunt metum consequentis laboris : nox Romani.'*
pigritiem ad sequendum fecit, L.
pigror, — , &n, dep. [piger], to be slow, be dila-
tory : tu scribere ne pigrere.
1. pna, ae,/. [PIS-], a mortar, 0.
2. pila, ae, /. [ PAG- ], a pillar : ubi spatium
inter muros . . . pilae interponuntur, Gs. : locavit
pilas pontis in Tiberim, L. : Nulla meos habeat
pila libel los, i. e. book-stall (where books were dis-
played on pillars), H. — A pier, mole : saxea, V.
3. pila, ae, /. [ 1 PAL- ], a ball, playing-ball t
pilft lippis inimicura ludere, H. : pi eta, 0. : quan-
tum alii tribuunt pilae, the game of ball. — Pro v.,
see claudus.— .4 ballot (used by judges), Pr.
Digitized by V^OOQ IC
pilanus
616
pinna
pHanns, I, m. [pilum], a 9oldier 9f the reserve^
triaritUy 0.
pHatUB, cufj' [pilum], armed with javelins : ag-
mina, V.
(pileatUB), see pilleatus.
pilentum, I, n., an easy chariot ^ ladies^ carriage :
ad SHcra uti, L. : mollia, V. : Esseda festinant, pi-
lenta, etc., H.
(pileolaB, pileaa), see pille-.
pilleatna (not pile-), <*<&'• [pilleus], covered
with the piileuSy wearing a shuU-cap : volones, L. :
ooloni, with caps on (as if they were freedmen),
L. : f ratres, i. e. Castor and FoUuz^ Ct.
pilleolns ( not pile- ), I, m. dim. [ pilleus ], a
tmaUfeU cap, skuU-cap^ H.
pilleUB, I, m.. and pilleum ( not pile- ), I, n.
[PIS-], a close^fiUing felt cap^ skuU-cap (worn at
theatres and festivals, and given to a slave when
freed) : servi ad pilleum vocati, i, e. ad free, L. :
pilleo capiii inposito, L.
piloauB, adj. [1 pilus], hairy, shaggy : genae:
nared, lu.
pilani, I, n. [ PIS- ], a heavy javelin^ pilum :
Budis pila mittere, S.: (caput) adfixum gestari
iussit in piio: pilis missis hostium phalangem
perfregerunt, Cs. : muralia pila (hurled from for-
tifications), Cs. : pila Horatii, a place in the forum
where the arms of the CuricUii were setup^L., Pr. :
vis certe pila, cohortes, etc., you wish at least for
pomp, etc., lu.
PflnmnuB, X, m. [pilum], a god of the Latins,
who taught how to criuh com, v .
1. pilUB, I, m., a hair: munitae sunt palpebrae
▼alio pilorum : caudae pilos equinae vellere, H. :
duris aspera crura pilis, 0. : ego ne pilo quidem
minus me amabo, not a hair: e Gappadocia ne
pilum quidem Taccepi), nothing whatever : ne uUum
pilum viri bom habere dicatur, has no hair of a
good man : non facit pili cohortem, Ct — Sing,
collect, : fruticante pilo, lu.
2. pHuB, I, m. [PIS-], a maniple of the triarii,
company of veteran reserves : primi pili centurio,
Cs. : primum pilum ducere, Cs. : primus centurio
erat, quem nunc primi pili appellant, L. — In the
phrase, primus pilus, the first centurion of the
triarii, chief centurion of a legion, L.
PimpleUB, cufj., of PimpHa (in Pieria, sacred
to the Muses) : mons, Ct. — As subst. /., a Muse :
dulcis, H.
fnna, ae, /., ^ viva, the sea-pen, spiny mussel,
pinetom, I, n. [pinus], a pine-grove, 0.
pineuB, adj. [ pinus ], of the pine, of pines,
piny : ardor, a fire of pine - wood, Y. : plaga, a
r
iny tract, V. : claustra, i. e. of the wooden horse,
. : fert in pinea texta faces, i. e. into the ships, 0.
pingo, piuxl, pictus, ere, to paint, make by
painting : tabulas : tabulas pictas mirari, paint-
ings, S. — To paint, represent, delineate, depict,
portray : ( comas ) Dione Piiigitur sustinuisse
manu, is represented in a picture, 0. : picta in
tabula Voluptas: acre dato qui pingitur, H. —
Pro v.: qui numquam philosophum pictum vide-
runt, a philosopher's portrait, — To embroider:
textile stragulum, magnificis operibus pictum:
picti tori, with embroidered coverlets, 0. : Pictus
acu chlamydem, V. — To paint, stain, color: San-
guineis f rontem moris, V. : oculos, lu. : picti scu-
ta, with painted shields, V. — To adorn, decorate,
embellish: bibliothecam mihi sittybis. — Fig., of
style, to paint, color, embellish: verba: Britan-
niam coloribus tuis, penicillo meo : (vir) omnibus
a me pictus et politus artis coloribus.
pingaoBOO, — , — , ere, inch, [pinguis], to grow
fat, be fattened: pinguescere corpore corpus, 0. :
campos sanguine, be enriched, V.
plngnlB, e, cu^, with comp. and sup. [PAC-],
fat : Thebani : Me pinguem vises, H. : Verbenae,
juicy, Y. : pinguissimus haedulus, lu. : menim,
rich wine, H. : equi humano sanguine, fattened
upon, 0. — As subst. n., grease, V. — Bich, fertile,
plump : solum, V. : saneuine pinguior Campus,
H. : stabula, hives full of honey, V. : arae, with fat
offerings, V. : hens, juicy, H. : tura pinguis facien-
tia flammas, with rich f tunes, 0. : pingui flumine
K\\\k%,fertUvting, V. — Bedaubed, bevneared: crura
luto, lu. — Thick, dense: caelum : lacemae, lu. —
F i g., dull, gross, heavy, stupid, doltish : poetis pin-
gue quiddam sonantibus : pingui donatus munere,
U. : ingenium, 0. — Qi*iet, comfortable, easy : som-
ni, 0. : amor, 0.
pinifer, f era, ferum, adjApmna + 1 F£R-],/>tiie-
bearing, producing pines : Maenalus, V .
pinlger, gera, gerum, adj. [pinus +6ES-],/>tfiev
bearing : caput, 0.
1. pinna, ae,/. [SPI-], a feather, plume (upon
a bird ; see also penna) : (aves) pullos pinnis fo-
vent. — A wing (only plur.) : 0 Fides alma apta
pinnis : pinnis coruscant (apes), V. : non pinnis
sublime elatos Alpis transgressos, L. — Fig. : illi,
qui mihi pinnas inciderant, had clipped, i. e. made
me helpless: Decisis humilis pinnis, i. e. humbled,
H. : Maiores pinnas nido extendisse, i. e. have risen
above my origin, H. : praepetis omnia pinnae, i. e.
offtight, v.: pinnft veras dare notas, 0. — An ar-
row: olor traiectus pinna, 0. — A pinnacle: huio
(aggeri) loricam pinnasque adiecit, Cs. : asseribus
falcatis detergebat pinnas, L. : sedes pinnis atque
aggere cingit, V. — A promontory, caps: tribus
(Scania) excurrit in aequora pinnis, Ol
Digitized by
^oogle
pinna 617
2. (pinnaX see pina.
pinnatUB, a<y. [ 1 pinna J, feathered, plumed,
winged (often coufounded with pennatus): lovis
satelles : Cupido : Fama, V.
glnniger (not penn-),gera,genini,a<(;. [1 pinna
ES-J, feathered, winged : aiterum (animaiitium
genus), 1. e. hirdt, — Having fin», finny : piscis, 0.
plnnirapiia» I, m. [1 pinna + RAP-], a crest-
tnatcher, gladiator (who strove to snatch the ad-
Tersary's crest as a trophy), lu.
pinnula, /. dim. [pinna], a little vying, pinion.
--Plur,, C.
pinoteres (-theres), ae, m., = mvoriipnQ, Ihe
pinna-guard, a crab, parasite of the pina.
pinus (Qs), ahl pTna ; plur. plnfls ; ace. pliitis
or pinSs; /. [PI-, PIC], a pine, pine-tree, fir, fir-
tree: ex alta pinu, V. : pinos loquentes, V. : Grata
detlm matri, i, e. to Cgbele, 0. : tua (to Diana), H. :
pinu praecincti cornua Panes, 0. — A ship, vessel,
boat of pine: infesta, V.: Pontica pinus Silvae
filia nobilLs, H.: orbata praeside pinus, 0. — A pine
torch : manum pinu flagranti inplet, V. — A wreath
of pine-leavee : pinuque caput praecinctus acuta,
0. — A pine forest: Gallinaria, lu.
pl6, avi, fttus, are [pi us], to approach with sa-
cred rites, appease, propitiate : Silvanum lacte, H. :
ossa, V. : lanus piandus erit, 0. — To purify with
sacred rites : si quid tibi piandum fuisset. — To
make good, atone for, expiate: mors morte pianda
est, 0. : fulmen, avert the omen of lightning, 0. :
prodigia, Ta. : culpam morte, atone for, Y.i nefas
raorte piandum, i. e. to be punished, lu.
piper, peris, n., = vUipi, pepper, H., 0., lu.
pipilo, — , — , are, to peep, chirp, Ct.
PiraeeuB (trisyl., C.) or Piraeus (T., C, Ct.,
L., N., Pr.), I, m., or Piraea, Oruin, n. (0.), = ITa-
pauvc, the port of Athens.
Piraeus, a<y., of the Piraeus : litora, 0.
pirata, ae, m., := ireiparfig, a sea-robber, corsair,
pirate: barbarus: Piratae Cilicum, lu.
piraticus, adj., = mipariKo^, of pirates, pirat-
ic, piratical : myoparo: bellum. — As subst.f: pi-
raticam id^ceve, practise piracy.
pirum (pyr-), I. n,, a pear, H., V., lu.
pirufi, I,/., a pear-tree: insere piros, V.
Pisaeus, adj., of Pisa (in Elis), Pisaean : Are-
thusa, 0. : oliva, won in the Olympic games, lu.
piscator, Oris, m. [piscor], a fisherman, fisher,
T., C, H., O., lu.
piacatoriuB, adj, [piscator], of fishermen, fish-
ing- : naves, fishing-smacks, Cs. : forum, the fish-
market, L.
(piaoatUB, tisX m. [piscor], a catch offish,-^
(MjabL,C.
Plx
piaciculus, I, m. dim. [piscis], a little fish, T., C
piscina, ae,/. [piscis], a /sA/^/m/, C. : publioa,
the public fish-pond, L.
piscinarius, I, m. [piscina], a cultivator offish,
keeper offish-ponds.
pisois, is, m., a fish: piscis ex sententia Nactus
sum, T. : piscibus vivere, Cs. : fond plenissimus
piscium : Pisciura genus, R.— Collect. : pisce vehi
quaedam (natarum videntur), 0.— The constellation
Pisces : Piscis aquosus, V. — Plur., 0.
piscor, atus, an, dep. [piscis], to fish : ante suoa
hortulos, C, H.
pisc^sul^ adjA^\9c\%],full of fishes^ abounding
in fish: scopuli, V.: Cnidos,0.
pistor, Oris, m. [PIS-], a miller^ bread-maker,
baker.
jpistrilla, ae,/. dim. [jp\%innti,'\t a little pounding-
mul, T.
pistrinum, I, n. [pistor], a corn-mill, pounding-
mul,mill: te in pistrinum dedam usque ad necem,
T. : in indicia, tamquara in aliquod pistrinum, de-
trudi : tibi mecum in eodem est pistrino vivendura,
must bear (he same burden.
pistriz, Icis, /"., = vitsTpiQ or irpitmc, a sea-
monster, whale, shark, saw-fish: immani corpore,
v.— The constellation of the Whale, C. po«t.
pituita (trisyl , H.), ae,/ [SPV-], slime, clammy
moisture, phlegm, rheum : cum pituita redundat :
nasi, Ct. : lenta, H.
pituitosus, a^. [phmU], full of phlegm, phleg-
mcUic: liomo.
pius, adj. with (late) sup. piissimus. — Of char-
acter, rff^«/tt/,ptOM«, devout, conscientious, religious :
ingenium Pamphili, T. : homo : di meliora piis, V. :
poeta, Ct. : pio vatis ab ore, 0. — Plur. m. as subst.,
the departed, blessed: piorum sedes: arva piorum,
0. — Of actions, just, holy, right, pious, religious :
bellum, L. : homines inmolare pium esse duxerunt,
a religious act: Quosque pium est adhibere deos,
0. — As subst. n. : contra iusque piumque, sacred
obligation, 0. — Of things, sacred, Aofy, consecrated:
far, H. : pax, under religious sanction : arma, con-
scientiously taken up, L.— Of natural tXe^faithfid
to kindred, devoted, filial, loving, dutiful: in paren-
tes: Aeneas, the filial, V. : Inpietate pia est, i. e.
sacrifices her son to her brother, 0. : * piissimos '
quaeris, et, quod verbum omnino nullum in lingua
Latina est, etc. : piissima filia, Ta. : piissimi ci-
viura, Cu. — Sacred, prompted by natural affection,
loving : seniorque parens, pia sarcina nati, 0. : Ao-
\0T, inspired by friendship : piosqne pone metfls,
i. e. of your husband, 0. — Beloved, dear: testa, H.
pijK, picis,/. [PI-, PIC-], pitch: sulfure mixta,
S. : fervefacta, Cs. : atra, 0. : Corticem astrictuu
pice dimovere, H. : Idaeae pioes, lun^ of pitch, Y.
Digitized by V^OOQ IC
plaoabUlB
618
plaglariiiB
plaoabillBf e, adj. with eomp. [placo], to be con-
ciliated^ easily pacified^ placabU : omnia habere
placabiliora quam animum praetoris : Irasci celer,
tamen ut placabilis essem, H. : placabilis irae,
0. : ad iustas preces ingenium, L. : sacris placabi-
lis ira, 0. : ara Dianae, placable^ V. — Pacifying^
appeainng^ propitiating y acceptable: Id nosmet in-
dicare plncabilius eat, more conciliatory^ T.
placdbilitaa, fttis,/. [placabilis], a cotict/tatory
di9position^ placability.
plaoamea, inis, n. [placo], a means of concili-
atton: caelestis irae placamlna, L.
placamentunif I, n. [placo], a means of ap-
peasing: deQm placamcnta, Ta.
placate, adv. with comp. [placatus], calmly^
composedly^ quietly: omnia ferre: molestias pla-
catius ferre.
placatio, 5nis, /. [placo], a pacifying, propi-
tiating, quieting : deorum : perturbati animi.
placatOB, adj. with comp. and sup. [F. of pla-
co], soothed, quiety gentle, calm, peaceful : animi sta-
tus : via placatae vitae : maria, V. : Placatus mi-
tisque adsis, 0. : placatiore eo 8U& spe inyento, L. :
putribus placatior exercitus, more favorably in-
clined, L. : quies placatissima.
plaoens, entis, ac{j, [P. of placeo], agreeable,
pleasing : alqd non placens : Uxor, H.
placenta, ae,/., = irXocovCi ^ cake^ H., lu.
placeo, cul or placitus sum, citus, Sre [PLAC-I,
to please, give pleasure, be approved^ be pleasing, be
agreeable, be acceptable, suit, satisfy : si placeo, ute-
re, if I suit you, T. : Quid placet aut odio est, H. :
non placet Antonio cousulatus mens : quae vobis
placita est condicio, datur, T. : quin quod placitum
sit, abstulerit, w/iatever he fancied: exspecto quid
istis placeat de epistulA, 7 await their pleasure:
Dis, quibus septem placuere colles, H. : sibi non
placere, quod laborasset, etc., N. : ego numquam
mihi minus placui, was less satisfied with : tu tibi
tunc places, are full of complacency, lu. — On the
stage, to find favor, give satisfaction, be applauded:
Primo actu placeo, T. : Populo ut placerent quas
fecisset fabulas, T. — Impers., it is believed, is settled,
is agreed, seems right: adde illud, si placet, if you
please: venio ad comitia, sive magistratuuni pla-
cet, sive legum, he.no matter which : placitum est,
ut considerent, etc., they determined: placet enim
esse quiddam in re p. praestans, it is agreed: ut
ipsi auctori huius disciplinae placet, as tlie founder
holds: ut doctissimis placuit, have taught: duo
placet esse Cameadi genera visorum : Quis paria
esse fere placuit peccata, who liave made up their
minds thai, etc., H. : quin etiam, si dis placet,
aiunt, etc., please the gods I L. — It is resolved, is
determined, is decided, is purposed: deliberatur, in-
condi placeret an defendi, Cs. : quid placet, die,
your decision^ lu. : quando vobis ita placet, S. : Be
natui placere, ut G. Pansa, eta, that the senate ds.
cree, etc. : mihi placuit, ut orationes explicarem,
/ resolved: Venus, cui placet mittere, etc., foho
likes to send, H.
placide, adv. with comp. [placidus], softly^
gently, quietly, calmly, peacefully, placidly: respon-
det, S. : ire, T. : progredi, Cs. : ferre dolorem :
plebem placidius tractare, S.
placidoB, ae^. with comp. and sup. [PLAC-l
gentle, quiet, stul, calm, mtld, peaceful, plctda:
homo: eum placidum reddidi, pacified him : inge-
nium, S. : lumen, H. : amnis, 0. : senectus : oratio :
mors, y. : somnus, 0. : placidior Rhenus, Ta. : ni-
hil illis placidius, aut quietius erat, L. : placidissi-
ma pax. — Plur. n. as subst. : ut pladdis ootent
inmitia, i. e. tame creatures, H.
plaoitUB, adj, [P. of placeo], pleasing, aareeabU,
acceptable: placita es simplicitate tuil, charming
in, etc., 0.: amor, V. : locus ambobus, S. — As
std>st. n.: ultra placitum laudare, more than is
agreeable, V. : placita maiorum, maximy Ta.
placo, &vl, &tus, Are [PLAO-], to quiet, sooths,
assuage, allay, appease : aequora, 0. : ventos san-
guine, y. : Plutona tauris, try to propitiate, H. ;
(Fidenas) beneficiis, L. : iram deorum donis : nu-
men deorum, Cs. — To reconcile, conciliate, placate t
lugurtham, S. : te sibi : Hannibalem filio meo, L. :
alquos rei p. : Invidiam, conciliate, E. : fac ilLa at
placetur nobis, T. : tanta iniquitas, ut placari po-
pulo R. non possent?: numquam animo placari
potuit in eum, be reconciled, N. : homo et sibi ipse
placatus, at peace with himself.
1. plaga, ae,/. [PLAO-], a blow, stroke, stripe,
cut, thrttst, wound: merces plagae : (pueris) Dant
animos plagae, y. : plagae et volnera, Ta. : plagae
crescunt, Nisi prospicis, a flogging, T. : mortifera:
inpulsio (atomorum), quam plagam appellat, shock.
— Fig., a blow, stroke, injury, calarnity, disculer^.
misfortune: accepisset res p. plagam: plaga in>
iecta petitioni tuae : sic nee orator plagam gravem
facit, nisi, etc., makes a deep impression.
2. plaga, ae,/. [PARC-], a hunting-net, snare,
gin : tabulam tamquam plagam ponere : in plagam
cervus venit, 0. — ^Usu. plur. : tendere plagas : ex-
tricata densis Cerva plagis, H. : Nexilibos pUgii
silvas ambit, 0. — Fig., a snare, trap, toil: banc
ergo plagam effugi: quas plagas ipsi contra se
texuenint: Antouium conieci in Caesaris plagas.
— A stretch of country, r^rion, quarter, zone, tract:
aetheria, the ethereal regions, V. : caeli scrutantnr
plagas, C. po«t. : plagae Quattuor, tones, Y. : ad
oricntis plagam, Cu. : plaga una continuit ceteros
in arrais, one canton, L.
plagiarius, Is, m. [ plagium, man-stealing ], a
man-stealer, kidnapper.
Digitized by V^OOQ IC
plagosnB 619
plagosus, cufj, [1 plaga], ffiven to blows^/tmd
of flogging: OrbUius, H.
plagnla, ae,/. dim, [2 plaga], a bed-curtain^ L.
planctas, Qs, m. [ FLAG- ], a beating of the
breaMy waiUng^ lamentation^ lament : clamor planc-
tu permixtus, Cu. : planctus et lamenta, Ta. : edere
planctOa, lu.
plana, adv, with oomp. and tup. [ 1 planus ],
evenly, eimply, plainly, dearly, distinctly, intelligi-
bly i plane et Latine loqui, right out: planius di-
oere : quid ? hoc planius egissem, si, etc : planis-
sime explicare. — Wholly, entirely, utterly, complete-
ly^ thoroughly, quite: qui alia tam plane scias, T. :
nee plane abisse ex conspectu, and not quite out
of tight, Cs. : carere sensu coramuni, H. : plane
bene, you ?uive acted quite right : ex rebus plane
cognitis : explicari mihi, thorottghly. — By all
means, atauredly: te rogo ut plane ad nos advo-
les: De. argentum est ultro obiectum . , , Oe,
Planissuroe, T.
plango, Anxi, anctus, ere [PLAG-], to strike,
beat: victima planget humum, 0.: Nunc nemora
plangunt (austri), V. : Laqueis . . . Crus ubi com-
misit ▼olucris, Plangitur, beats vnth its wings, 0. —
To beat in lamentation: femina: laniataque pec-
tora plangens (i. e. ita, ut lanientur), 0. : Plangun-
tur matres, beat themsdves in agony, 0. — To lament
aloud, wail: planxere sorores Naides, 0. : plan-
gentia agmina, V. : plangentis populi derisor, lu.
— To bewail, lament for : virtutes quas neque
plangi fas est, Ta. : maiore tumultu Planguntur
nummi quam funera, lu.
plangor, dris, m. [plango], a striking, beating :
(Echo) reddebat sonitum plangoris eundem, 0. —
A beating of the breast in sorrow, toailing, lamen-
tation : populi : plangores Feminei, Y. : caesis
plangore lacertis, 0.
pUmgnnoula, ae, /. dim. [irXayyttv], a little
wax doll: plangunculae matronarum.
(planioies), see planities.
planipeB, pedis, m, [ planus + pes].— In the
theatre, an actor with naked feet (l e. as a slave) :
Flanipedes audit Fabios, lu.
planitas, fttis [planus], distinctness, perspicuity,
Ta.
planitla or planitieB (not plinic-), ae, aec.
am or ena,/. [planus], a fiat surface, level ground,
plain: limosa, S.: aequata agri: inter oppidum
et collem, Os. : pars planitiae, L. : ignota, une^
plared,Y,
planta, ae,/. [PLAT- ], a sprout, shoot, twig,
graft t malleoli, plantae : plantas abscindens de
oorpore matrom, V. — A young plant, set, slip:
plantam deponere in hortis, 0. : tenues, lu. — A
$ole, sole of the foot: tibi ne teneras glacies secet
plebecnla
plantas, V. : citae, 0. : caeno evellere plantam,
H. : plantft duci, be dragged by the heel, lu.
plantaria, drum, n. [planta], sets, slips, young
trees: viva, V. : horti, lu.
1. planus, ad), with comp. and sup. [PLAT ],
even, level, fiat, plane : litus, Cs. : plani.s (form is)
circulus : spatia, H. : palma,/a/, lu. : carinae pla-
niores, Oa. : unde aditus planior erat, L. : pi an is.
simus locus. — As subst. n., a platie, level, plain :
Silva Incipit a piano, 0. : aciem in planum dedu-
cit, S. : Collibus an piano ponere vitem, V. — F i g.,
plain, clear, distinct, intelligible : narrationes :
hoc testibus ita vobis planum faciemus, ut, etc —
Easy, free from danger: via vitae.
2. planus, I, m., =7r\dvoQ, a juggler, impostor,
cheat: improbissimus, H.
platalea, ae,/., a waterfowl, spoonbill
platanus, I, /., = ir\6TavoQt tfte platans tree,
Oriental plane : umbrifera, C. po«t. : steriles, V.:
caelebs (i. e. not used to support vines), H., 0., lu.
platea, ae, /., = irXariia, a broad way, street,
avenue: In hao habitasse platea, T. : plateas in-
aedificare, Cs. : purae plateae, H.
plaudo, si; BUS, ere, to clap, strike, beat: alia
Plaudens columba, with her wings, V. : pennis, 0. :
pectora manu, 0. : pedibus choreas, i. e. keep time
in the choral dance, V.: plausis aWb, fiuttered, 0..
— To dap the hands in approval, applaud: mantis
suas in plaudendo consumere : donee cantor, vos
plaudite, dicat, i. e. to the end, H. : huic ita plau-
sum est, ut salva re p. Pompeio plaudi solebat:
his in theatre plaudebatur, they were applauded, —
To express approbation, approve, applaud, 'praise:
dis hominibusque plaudentibus : mihi plaudo Ipse
domi, H. : plaudendum funus, lu.
plausibilia, e, adj. [plaudo], praiseworthy, de-
serving applause: oensorium nomen.
plausor, Oris, m. [plaudo], an applauder, en-
thmasiic hearer : In theatre, H.
plaustrum (plostrum), l, n, [PLV-], a vehicle
for freight, wagon, wain, cart : plaustns vectare
omos, V. : in plaustrum conici : robusta plaustra,
H.— 7%e Great Bear, Charles's Wain (a constel-
lation), 0.
1. plausuB, P. of plaudo.
2. plausns, Gs, m. [plaudo], a clapping, fiap-
ping, noise from striking: plausu premunt alas
(of cocks), Enn. ap. C. : ingens (of doves), V.— ^
clappittg of hands in approval, applause: plaustts
cupiditas: a plebe plausu maximo est mihi gra-
tulatio significata: plausum captans: datus in
theatro tibi, H. : stantia in plausum theatra, Pr.
Pleas, see Plelas.
plebecula, ae,/. dim. [plebs], the common peo-
vie, rabble, poor folks : misera, H.
Digitized by
Google
plebeinB
620
ploeres
plebeiuB (trisyl A a^j, [plebs], of the commote
people^ of the poputace^ piAeian : nimiliae: con-
sul, L. : ludi, celebrcUing the freedom of the com-
monalty, L. : Deciorum animae, lu. — As aubet, m.
and /. ; hi plebei fuerunt : si plebeiam patricius
duxerit, L. — Plebeiati^ common^ mtlgar^ mean^ low :
philosophi : serino.
plebes, SI, see plebs.
plebioola, ae, m. [ plebs + COL- ], one who
court* the erowd^ a demeigogue^ demoercU^ C, L.
(plebis), is, see plebs.
plebi soitom, see plebs, scituro.
plebB (-bla), plebis, or plebes, SI (ei) or i,/.
[PLE-], the common people^ commons^ commonalty^
plebeians, folk : plebem f acio meam, win to my
support^ T. : nisi quod populus plcbesve sanxit :
plebei scitum, a decree of the commons : plebi con-
tra patres concitatio : tribunum plebi creare, L. :
plebis libertas: iucunda res plebei: dominandi
studio permota, S. : cum plebe agere. — The great
mass, multitude : in Hyrcania (opp. optimates). —
The populace, lower doss, mass, vulgar : multitudo
de plebe, L. : naulta sine nomine, V. : Plebs eris,
ym shall be plebeian^ H. : Immensa nimiaque, lu. :
(dcorum), t/u lower ranks^ 0. : superttm, 0.
1. pleotd, — , XU8, ere [PARC-], to plait, in-
terweave: flores plexi, Ct
2. (plecto, — , — , ere) [PLAG-], only pass., to
be punishedf suffer punishment, be beaten: Venusi-
nae Plectantur silvae, H. : ego plectar pendens,
T. : in suo vitio: multis in rebus neglegentift plec-
timur, suffer through negligence. — To be blamed,
incur censure: ne qu& in re iure plecteretur, N.
plectrum, I, n., = irX^crpov, a stick for play-
ing on a stringed instrument, quill, plectrum : plec-
tri similem linguam dicere : plectra movere, 0. —
A lyre, lute: sonans plenius aureo plectro, H. :
leviore plectro, i. e. in lighter verse, H. : gravius, 0.
PleiaB or Pleas (Plias), adis,/, =nXi77ac
or IXXfiaCt « Pleiad, one of the seven stars, 0. —
Plur., tJie Pleiades, Pleiads, V., H., 0.
plene, adv. with comp. [plerms], fully, wholly,
completely, altogether, thoroughly: perfectae muni-
tiones, Cs. : sapientes homines : quod fuerat fac-
tura, plenius facit, 0.
plentuii acfj. with comp. and sup. [FLE'], full,
filled: vela: plenissimae viae, greatly crotoded,
Cs. : corpus suci, T. : Gallia civiuro : domus or-
naroeiitorum : Quis me est venustatis plenlor ? T. :
meri pocula, 0. : vita plena et conferta voluptad-
bus. — As subst. n., a plenum (opp. vacuum) : ad
plenum, copiously, V., H. — Of bodily size, stout,
bulky, portly, plump, corpulent: pleni enectine
simus : volpecula pleno corpore, H. — Of females,
6^ with childy pregnant: femina, 0. : bus. — FUled,
satisfied, sated: minimo, 0.: amator, H. — f^
packed, laden: vitis, 0.: exercitus plenissimos
praeda, L. : crura thyrao plenae (apes), V. : plenos
oculorum sanguine pugnos, covered. In.*" — Entire^
complete, full, whole : (legio) plenissima, wi/A ranks
entirely full, Cs. : ad praeturam gerendani annus:
hora, 0. : pleno gradu, at full pace, L. : pleni som-
ii\,profound, 0, — Of the voice, sonormu,fuU, dear,
strong, loud: comix plena improba voce, V. : vox
plenior: voce plenior. — Of speech, yW/, at full
length, uneontracted, unabridged: ut £ pleuissi-
mum dicas : * siet ' plenum est, * sit ' inminutupa :
plenissima verba, 0. — Full, abundant, plentiful,
much: Verres, qui plenus decesserat: pecunia,
much money: mensa,y. : gaudium: serius potius
ad nos, dum plenior : accept epistulas pleniores,
longer: plenissima villa, H. — Of tLge,full, ad-
vanced, ripe, mature: plenis nubilis annis, mar-
riageable, V, — ¥\g., full, filled: fidei: negoti,/W/
of business : irae, L. : Quae regio nostri non plena
laboris ? filled with the story of our troubles f Y. :
plenus sum exspectatione de Pompeio, /W/ of ez-
pectation : laetitia, Cs. — Complete, finisned, ample,
copious: orator: oratio plenior: plcniora perscri-
bere, Cs. — Full, abounding, rich: cum sis nihilo
sapientior ex quo Plenior es, richer, H. : pleniore
ore laudare, i. e. more heartily: plenior inimico-
rum Mario.
plerique, raeque, raque, see plerusque.
plemmque, adv, [ace. n. of plerusque], /or the
most part, mostly, commonly, generally : earn op-
periri, T. : ita plemmque evenit, ut, etc., S. : ple-
mmque casu, saepe natura : hi plemmque gradOs,
lu. — Often, frequently : ipsa plemmque famft
bella profligant, Ta.
plemsque, raque, rumque, adj. [pleros], a very
great part, the majority, most : Sororem plerique
esse credebant meam, T. : multi . . . plerique
etiam : plerique Belgae, Cs. : erant pleraque (tec-
ta) ex cratibus facta, usually, L. : plerique Poeno-
rum : eorum plerique, S. : plerisque ex factione
etus conmptis, S. : plerique omnes adulescentuli,
almost all, T. : dixi pleraque omnia, about all, T. :
iuventus pleraque Catilinae favebat, the majority,
S.: exercitum plemmque opperiri iubet, S. — As
subst. n., the greatest part : ubi plemmque noctis
processit, S. : Europae, L. — Plur., about all, the
greater part: nee ratione (inimi quicquaDD^ sed
pleraque viribus corporis admiuistrabant : plera-
que eius insulae obsidebantur, Cu. — A considered
ble part, very many, a good many : non dubito
fore plerosque, qui, etc., N. : urbium pleraeque, L.
Plias, Pliades, see Pleias.
pllco, — , — , are [PARC], to fold, wind, coU
se in sua membra (anguis), coiling up, V.
ploeres, ploera, old for plures, plura.
Digitized by
^oogle
plorataa
621
plusonlos
ploratUflb CL8, m. [ ploro ], a wailtng, weeping,
UtmeiUing : amioorum, Cu. : yirginaliSi CS. po^t. :
mulierum ploratibuB sonare, L.
ploro, &vl, atus, are [PLY-], to cry otUy wail,
lament, weep aloud, weep over, bewail: plorando
fessus sum : te iubeo plorare, J bid you howl, U. :
ooDCunum plorantium ferre : raptum iuvenein,
H. : talia, lu. : ploravere, non respondere, etc., H. :
me tamen obicere incolis Plorarea Aquilonibus,
wouldst grieve, H.: suae {^xx^Mhe), pour out hit
Borrow to, Tb. : mimus quis melior plorante gulft,
a disappointed appetite, lu.
plostellmn, I, n. dim. [ plaustrum ], a email
wagon, little cart : plostello adiungere mures, U.
plOBtmni, see plaustrum.
ploxemmn, I, n. [Gallic], a wagon-box, Ct
pluma, ae,/ [PLV-], a aoft feather, feather,
plume t plumae versicolores : ipsi pluma aut folio
facilius moventur : mollis, V. : leves plumae, H. :
in plumis delituisse lovem, L e. a« a rwan, 0.:
coila Mollibus in plumis reponit, down, 0. : tuae
cum veniet pluma superbiae, i. e. tlie first beard,
H. : pellis atfnis In plumam squarais auro oonser-
ta^ L e. eeaUe of breue overlaid like plumage, V. —
Sing, collect, : rlunuk avium, /^/ufiui^e;, 0.
plnmatus, acff. [pluma], covered with feathers,
fecUhered : corpus, 0. poet.
plmnbeiis, a^. [plumbum], of lead, leaden :
fflans, 0. — Leaden, blunt, dull: gladius. — Leaden,
neavy, oppressive, bunlensome : Auster, H. — Fig.,
leaden, mdl, stupid, stolid : asinus, plumbeus, T. :
in pbysicis.
plumbtiin, I, fi. [cf. tt($Xvj3^oc], lead: album,
On, Gs. : plumbum Funda iacit, a leaden ball, 0. :
liquefacto tempora plnmbo diffidit, moulded bullet,
v. : aqua tendit rumpere plumbum, the pipe, H. :
membrana derecta plumbo, a pencil, Ct
plumens, adj, [pluma], downy, filled with down:
culcita : torus, 0.
plmnipes, edis, acfj. [pluma +pe8], with feath-
ered feet, Ct
plumosuB, adj. [pluma], downy, feathered, Pr.
plQO, plul or plttvl, — , ere, usu. impere. [PLV-],
to rain: aqua, quae pluendo crevisset, by the
rain: qnoties pluit, lu.: lapides, L.: sanguine
Eluisse senatui nuntiatum est : lapidibus pluvisse,
I.: Nee de concussi tantum pluit ilice glandis,
rains down, V.
plnres, see 1 plus.
plmimum, adv. [ace, n. of plurimus], very
much, most, especially, for the most part, generally,
commonly (used as sup. of multum, with comp. 2
plus): is valebat in suffragio pluiimum, cuius
plurimum intererat, etc. : Dumnorix plurimum
potent^ Ob. : te dlligere.
pluilmua, aclj. sup. [ plus J, moat, very much,
very many: placere bonis Quam plurimis, T. :
huius sunt plurima simulacra, Gs. : partes: qui
(collis) plurimus Inminet, in great mass, V. : tua
plurima pietas, very great, V. : medio curti pluri-
mus orbe Sol erat, most oppressive, 0. : plurima
qua silva est, thickest, 0. : per laborem Plurimum,
severe, H. — Collect. : plurimus in lunonis honore
dicet, many a one, H. : oleaster, V. : Cicero S. D.
P. Dolabeliae (i. e. salutem dicit plurimam): Atti-
cae plurimam salutem, my best love to, etc. — ^As
subst, n. . ut haberet quam plurimum, as much as
possible: ut in quoquo oratore plurimum esset:
quem unum plurimi fecerat, esteemed above all, N. :
gravitatis plurimujn.
1. plus, plQris (plur. plttres, plara, gen. plQ-
rium), a<y. [PLE-]. I. Sing. n. as subst,, more:
ne quid faciam plus, too much, T. : tantum et plus
etiam ipse mihi deberet: vos et deoem numero,
et, quod plus est, Romani estis, and what is more,
L.: Yoltis pecuniae plus habere: Albano non
plus animi erat quam fidei, as little courage as
fidelity, L. : paene plus quam sat erat, T. : ne plus
reddat quam acceperit: de paupertate tacentes
Plus poscente ferent, more than the importunate,
H. : ex his alius alio plus habet virium : hoc plus
ne facito, more than this : annos sexaginta natus
es Aut plus eo, or more than that, T. : plus nimio,
overmuch, H. : quam molcstum est uno digito plus
habere, one finger too much : uno plus Etrusco-
rum cecidisse in acie, one man more, L. — Gen, of
price, of more value, of a higher price, worth more,
higher, dearer: ager multo pluris est, is worth far
more : quo pluris sint nostra oliveta : pluris eme-
re, dearer : mihi conscientia pluris est, quam, etc. :
te cottidie pluris feci, have esteemed more highly.
— Repeated : quem mehercule plus pi usque in dies
diligo, more and more.-^U, Plur., in comparison,
more, in greater number : omnes qui acre alieno
premuntur, quos plures esse intellego quam puta-
ram : Nemini ego plura acerba esse credo oblata
quam mihi, T. — A great number, many: plura ca-
stella temptaverat, Cs, : summus dolor plures dies
manere non potest. — As subst. m. : qui plus fore
dicant in pluribus consili quam in uno : quid
quaeso interest inter unum et plures ? — ^As subst.
n, (sc. verba) : pluribus haec exsecutus sum, Ph. :
Quid plura ? in short.
2. plus, adv. [sing. n. of 1 plus], more (used as
comp. of multum, with sup. plurimum): apud me
argumenta plus quam testes valent: plus quam
semel, more often: nulla (navis) plus quam tri-
ginta remis agatur, L. : Plus miliens audivi, T. :
ferre plus dimidiati mensis cibaria, /or mor^ than,
etc : paulo plus mille passOs a castris, L.
plusoulus, ac{f. dim. [plus], somewhat more, a
Uitie more: plusculA Supellectile opus est, T. — As
Digitized by V^OOQIC
plntauB
682
poUta
. n. ; plusoulum etiam, quam oonoedit Veritas,
amori nostro largiare, ^an^ a Utile more influence *
ut pluBcuIum sibi iuris populus ascisceret, eome-
what larger rights.
plnteuSf i, m. — As a cover for besiegers, a
penthouse^ shed^ mantlet: pluteos ad alia opera
abduxerunt, Gs. : pluteos ac vineas operuerat
(nix), L. — A permanent breastwork^ parapet : plu-
tei turrium, Cs. : rates pluteis protegebat, Gs. :
locus consaeptus pluteis, L. — A shelf, desk, hook-
ease, lu. — A couch, dinitig couck : plutei fulcra, Pr.
plnvia, ae, /. [PLV-], rain, a shower, fall of
rain: pluvias metuo: iQgen8,V. : de plaviis lo-
qui, lu.
plQvialis, e, <K(f. [ pluvia ], of rain, rainy:
Auster, rain • bringing, V. : sidus, 0. : fungi, pro-
duced by rain, 0.
plnvitiSt adj. f PLV-], rainy, bringing rain:
Hyades, V. : luppiter, Tb. : aqua, rain - water, S. :
aurum, a shower of gold, 0 : rores, rain, H. : arcus,
rainbow, H. : f rigus, a cold shower, V. — As siubst.
n., the inner court of a dwelling : Venisse per
pluvium, T.
pdoillum, I, n. dim, [pooulum ], a little cup:
raulsi, L.
J>ooiiliim, r, n. [ PO- ], a drinkingvessel, aip.
^ l^t, bowl, beaker: baec argento circumcludunt
atque pro poculis utuntur, Gs. : duoere, H. : po-
scunt maiohbus poculis (sc. bibere), ofU of goblets :
Btantem extra pocula caprum, i. e. in relief, lu. —
A drink, draught, potion: uxori cum poculum de-
disset, i. e. the poison : ad insidiosa vocatus pocula,
0. : amoris, i. e. a philter, H. : pocula praegustare,
lu. — A drinking-bout, carouse: im mania: sermo,
qui adhibetur in poculo, while drinking: inter
pocula laeti, V.
podagra, ae,/., = voSdypa, the gout, podagra :
dolores podagrae : turpes podagrae, V. : nodosa,
0.: locuples,Iu.
podex, icis, m., the fundament, anus, H., lu.
podium, I, n., ^ir^^iov, an elevated place,
hnghi. — £ s p., in the circus, a balcony : omnes
ad podium spectantes, lu.
Poeoile, es, /., = Uouciktj Qrrod), the picture-
gallery, frescoed hall in the market-place of Athens,
N.
poema, atis (dat. and abl. plur. potfmatis, G.),
n., = voirifta, a composition in verse, poem : poe-
mata (opp. oratio), poetry: tenerum, passage:
poema facere : Graecum condere : pangere, H.
poena, ae, /., = iroivrj, indemniflcation, com-
pensation, recompense, retribution, satisfaction, ex-
piation, punishment, penalty, price: Sjrus mihi
tergo poenas pendet, T. : arbitros dat, qui poenam
Qonstituant, Gs. : Tu mihi Qoenas Persolves ambo-
rum, V. : poenas pendo temeritatis meae : poenAt
pro civibus capere, S.: numen in omne nomen
Albanum expetiturum poenas, L. : morte poenas
sceleris effugere: poenara dignam suo scelere
suscipere: parentum poenas a filiis repetcre:
falsarum litterarum: poenarum ex iniraicis satis
est, L. : peccatis qui poenas inroget aequas, H. :
dat poenas, L e. suffers for it, lu. : nee fuet-at
poena videre, etc., punishable, Pr. — Person.,
the goddess of punishment. Vengeance, G. — Flur.,
avenging Juries, C, 0.
Poeni, drum, m., the Carthaginians ( as of
Phoenician origin), G., V. — Sing., the Carthaginian,
i. e. Hannibal. — ^fi^. collect.': Poenus advena, L. :
uterque Poenus, i. e. Carthaginians in Africa and
Spain, H.
Poeninua (Penrn-), (ufj. [Penninus, from
Geltic pen ( peak ), became Poeninus, as if from
Poenus, after HannibaVs passage], Pennine (of
the Alps, from the Great St. Bernhard to the St.
Gotthard ), L.
(poenitenBv poenltentia, poeniteo), see
paenit-.
1. Poenus, I, see Poeni.
2. Poenus» ac(j.. Funic, Carthaginian, V.
poesia, is, /., = woifiotc, a poem, poetry: ama-
toria, H.
poeta, ae, m., = woajnic, a poet: oratores et
po^tAe, prose-vtriters and poets : ingeniosus: Grai
poetae, V. : pictores atque poetae, H. : summus,
minimus, lu.
poetica, ae (G.), and poetioe. es (N.), /., =
vottjTutfif the poetic art, poetry, poesy.
(poetioe), adv. [ posticus ], in the manner of
poets, poetically : loqui (dub.).
poeticua, (ufj., = nottjrucdc, poetic, poetical:
verbum : di, represented by the poets : quadrigae :
mella, H.
poetria, ae,/., = iroi^rpia, apoet,fem€Uepod:
fabularum, G., 0.
pol, interj. [Pollux], by Pollfixf indeed/ truly f
Enn. ap. G. ; T., H. : certo pol, most assuredly, T. :
sane pol, T. : pol vero, T.
polenta, ae,/. [1 Vkh-^peded barley, pearl-
barley, 0., Ou.
polio, Ire ( imperf. polibant, V. ), IvI, ttus, to
smooth, furbish, polish: rogum ascia, G. (XII
Tabb.): pulvinar Indo dente, Gt. — To adorn, deco-
rate, embellish : Aegida squamis, V. : domus polita,
well-ordered. Ph. — F i g., to polish, refine, improve,
adorn : ignarus poliendae orationis : materiam
versibus senariis. Ph. : carmina, 0.
polite^ adv. with comp. [politus], tfi a polished
manner, degantly, with taste: dioere: scribere:
politius limare.
Digitized by
Google
poUtia 6
politia, ae, /., = iroXcrrm, the StaUy C<m$H-
tuticn (a work of Plato).
politioas» a4/., = ttoXctuc^Ci of ctvil polity^
rdoUing to the StatCy polUical: philosophu
politns, adj. with comp. and tup. [P. of polio],
poliehed, accomplished, refined, cultivated, polite:
homo ex schola: oratio: politioris humanitatis
expers : doctrina politissimus.
(poUenX inis, n. [1 PAL-], fine flour, mill duet,
T.
poUenB, entis, adj, [P. of poUeo], ttrong, able,
poioerful, thriving: animus abunde, S. : herbae,
0. : viribus, S. : equo, 0.
polled, — , — , ere [pote+valeo], to be etrong,
be powerful, ^ouriih, thrive, be able, prevail, avail:
quanto magis potes poliesque, L. (old form.) : in
re p. plurimum, Cs. : terra marique, L. : tantum
series poUet, H.: quantum in hac urbe polleat
serrire, etc.
pollex, icis, m., the thumb, 0., V., H., 0. : clari
digiti pollicis crassitudine, Cs.: utroque laudare
pollice ludum (approbation being expressed by
closing the thumb upon the fingers), H. : verso
pollice volgus Quem iubet occidunt (disapproval
being expressed by extending the thumb), lu.
poUioeor, itus, §rl, dep. [pro+liceor], to hold
forth, offer, promise : liberaliter pollicitus eos re-
mittit, with large promises, Cs. : de raeS (volun-
tate) : tibi custodias : servos in quaestionera : mi-
randum in modum : pollicitus est, sibi earn rem
curae futuram, Cs. : divisurum se urbem : modo
Qui sum pollicitus ducere, T. : obsides dare, Cs. —
P r o V. : montes auri, i. e. boundless wealth, T. :
maria montfsque, S. — P. pass. : poUicita fides, 0.
poUioitatio, Onis, /. [pollicitor], a promising,
promise : hinc pollicitationes aufer, T. : Bomilca-
rem multis pollicitationibus adgredi, S. : huic mag-
nis pollicitationibus persuadet, ut, etc, Cs.
poUioitor, atus, 5rf, freg. [poUiceor], to prom^
ise: polUcitans et nihil ferens, T. : pollicitando
incendere (plebemX S.
pollioitum, I, n,[P, n. of polliceor], a prom-
ise, pledge: PoUiciti fidem temptat, 0. : Hanc pol-
licitis cormmpe, 0.
pollno, ul, Qtus, ere [pro+luo], to soil, defile,
stain, foul, pollute : ore dapes, V. : ora cruore, 0.
— F i g., to defile, pollute, contaminate, violate, dis-
honor, desecrate : iura scelere : stupro religionis :
lovcm, Pr. : tragico pollutus concubitu, lu. : pol-
luta pax, V.
pollutus, adj. [P. of polluo], polluted, un-
chaste: femina, L: princeps, Ta.
Pollfkx, ticis, m., = UoXvdtvKtjg, a son of Tyn-
darus and Leda, twin brother of Castor, C, V., H. :
geminus Pollux, i. a Castor and Pollux, H.
^ pondo
polus, I, m,, = woko^, an end of an axis, poU.
rotatis polls, 0. : glacialis, the north pole, 0. : aa.
stralis, O.^The heavens, sky, celestial vault: lud-
dud, y. : rotundus, H. : inmensus, 0.
Polyhymnia, ae, /., =noXti/iwa (rich in
song), one of the Muses, H., 0.
polypus ( pol-, H. ), I, m., = iroXtm-ovc, a
polypus, sea polypus, 0. — A tumor in the nose,
polypus, U.
pomarius, adj. [ pom urn ], of fruit, of fruit-
trees. — As subst. m., a fruiterer, R. — As 9ubsL n.,
a fruit-garden, orc/iara, C, H., 0.
(l>ome]idianus), see postmeridianus.
pomerium or pdmoerlum, I, n. [post+
moerus ( i. e. murus ) ], an open space around a
city, within and without the walls, L., Ta. : de po-
moeri iure : intra pomeria, i. e. in the city, lu.
pomifer, era, erum, adj. [pomum + 1 FER-],
fruit-bearing, fruit-bringing: annus, H.
pdmoerlum, see pomerium.
Pomona, ae, /. [pomum], the goddess of fruit
and fruit-trees, Pomona, 0.
pomosus, ac{j. [pomum], abounding in fruit:
horti, Tb. : corona, a chaplet of fruits, Pr.
pompa, ae, /., = irouirrt, a solemn procession,
public procession, parade : in pompA ferri : sol-
lemnls ducere pompas Ad delubra, V. : in foro
pompa constitit, L. : pompam funeris ire, attend
a funeral, 0. : pomparum ferculis similes esse,
i. e. as slow as : Circus erit pompi celeber, 0. — A
train, suit, retinue, row, array: tua, T. : haec lic-
torum : captivorum, lu. — Parade, display, ostentct-
tion, pomp : rhetorum : genus orationis pompae
quam pugnae aptius.
Pompeius (trisyl.), a, a gentile name. — As
adj., of a Pompey, Cs., C., 0. — E s p., Cn. Pompeius
Magnus, the triumvir, Cs., C.
pompUus, I, m., = iro/iwiXoc, a sea-fish, pilot-
fish, rudder-fish, 0.
pomum, I, n. [8 PV-], a fruit, tree -fruit, or-
chard-fruit : Poeniceum, pomegranate, 0. — Plur.,
V.,H.
pomus, I,/. [8 PV-], a fruit-tree, Tb.
pondero, avi, atus, are [pondus], to weigh:
amatorum sinQs, i. e. value the pockets, Pr. — F i g.,
to weigh, ponder, consider, reject: quid posset:
verborum delectum aurium iudicio : si causae non
ratione, sed verbis, ponderantur.
ponder5sus, adj. [ pondus ], weighty, fiiU of
meaning: epistula.
pondd, adv. [old abU ; cf. pondus], by weight,
in weight: coronam libram pondo decemere, «f«t^A'
ing a pound, L. — Ellipt., with numerals, by weight,
Digitized by V^OOQ IC
ponduB
624
pons
/xmtMb (sc. libra) : auri quinque pondo abstulit:
argenti pondo viginti milia, Cs.
pondus, eris, n. [PAND-], a weight: pondera
ab Gallis adlata iniqiia, L. : taloae ferreae ad cer-
tum pondus examinatae, Cs. — A heavy body^
weighty maaSy load^ burden: in terrara feruntur
omnia suo nutu pondera: innumerabile auri:
magnum argenti, Cs. : immania pondera baltei,
V. : gravis maturo pondere venter, 0. — Weighty
gravity^ heavinets: gravitate ferri et pondere:
magni ponderis saxa, Cs. — Plur.y balance^ equilib-
rium : pendebat in afire tellus Ponderibus librata
Buis, 0. : trans pondera dextram Porrigere, out of
balance^ i.e. to as to faU over^ H. — - F i g., weighty
consequencey importancey consideration^ influencey
authority : si tutoris auctoritas apud te ponderis
nihil habebat: grave ipsius oonscientiae pondus
est: id est maximi ponderis: omnium verborum
ponderibus est utendum, verbcU effects : fabula sine
pondere et arte, H. : nulla diu femina pondus ba-
bet, i. e. firmnessy Pr. — A bnrdeny toady weight :
rerura, 0. : araara senectae Pondera, 0.
1. pone, adv. [POS-], after y behind, back: ad-
prendit pallio, T. : et ante et pone (moveri) : se-
quens, V.
2. pone, praep. with ace. [ 1 pone], behind:
pone quos aut ante labantur : pone castra, L.
p5no, posul (poslvgrunt, C), positus, ere [for
•posino; old praep. port- (pro) + sino], to put
downy set downy puty placey aeiy fixy /ay, deposit : ta-
bulas in aerario, Cs. : castra iniquo loco, pitchy
Cs. : tabulas in publico, deposit : coUum in Pul-
vere, H. : in possessionem libertatis pedera poni-
raus : in Prytaneum vasa aurea, L. : omnia pone
feroe in ignes, 0. : ubi i>edera poneret habere,
might set his foot : posito genu, kncdingy O. : num
genu poBuit ? Cu. : ova, 0. : fetum, give birth to.
Ph. — Of troops and guards, to placCy posty sety stcL-
tiony fix : praesidium ibi, Cs. : insidias conti-a
Pompei dignitatem : Dumnorigi custodes, ut, etc.,
Cs. — To set upy erecty buUd : opus, 0. : urbem, V. :
castella, Ta. : aras, V. : tropaeum, N. — To fomty
fashiony mouldy depict : duo pocula fecit . . . Or-
phaeque in medio posuit, V. : nunc hominem nunc
denm, H. — Of plants, to sety set outy plant: ordine
vites, V. : nefasto (arborem) die, H.— Of wagers
or prizes, to offer, propose, promise, layy stakSy
wager : pocula fagina, V . : praeraium proposue-
runt, si quis nomeu detulisset, L. — To put out at
interesty loany invest : pecuniam in praedio : dives
positis in faenore nuramis, H.— 7b servCy serve up,
aet forth: posito pavone, H.: positi Bacchi cor-
nua,0. : Da Trebio, pone ad Trebium, lu. — To lay
asidsy take offy put downy lay down : veste positft :
velamina de corpore, 0. : librum : arma, i. e. sur-
render y Os. : Nepesinis inde edictum ut arma po-
nant, L. : positis armis, L.— 7b lay out, arrange
for burial: toro Mortua oomponar, 0.: poeitiioi
adfati corpus, V. — 7b lay in the gravCy buryy intsr :
te . . . patria decedens ponere terra, V. : qu* posi-
tis iusta feruntur avis, 0.— 7b arrange, deck, stt
in order: suas in statione comas, 0. — 7b subdue,
calmy allayy quiet : quo non arbiter Hadriae Maior,
tollere sen ponere volt freta, H. — Of winds, to
fatly abate: C5um venti posuere, V. — Of an anchor,
to eastyfix: ancoris positis, L. — Fig., to setyplace^
puty tayy tyring: pone ante oculos laetitiam sena-
tas : se in gratia reconciliatae pacis, L. : in laude
positus : ilia in oonspectu animi : cum in mentem
venit, ponor ad scribendam, my name is added to
the rewrd. — 7b putyplaeSy cause to rest: credibile
non est, quantum ego in prudentia tua ponam,
count upon: spem salutis in virtute, Cs. : in te
positum est, ut, etc., rests with you. — 7b lay oirf,
spendy employ y occupy y consume : tempus in cogita-
tione : diem totum in oonsiderandft causa : totos
nos in rebus perspiciendis : itinera ita facit, at
multos dies in oppidum ponaU — 7b puty place,
county reckofiy consider y regard: mortem in malis :
inter quos me ipse dubia in re poni malim, L. :
Hoc metuere, alterum in metu non ponere, regard
withfeary Poet. ap. C. : ut in dubio poneret, utnim,
etc., regarded as doubtful, L. : haec in magno dis-
crimine, attach great importance to, L. : in vitiis
poni, be reaarded as a faulty N. — 7b appoint,
ordain, male : leges : sunt enim rebus novis novu
ponenda nomina, to be applied: Laurentisque ab
ea (lauro) nomen colonis, V. : tibi nomen Insano,
H. — Of vows or votive oflPerings, to make, render,
payy consecrate : Veneris ( tabellas ) in aede, 0. :
hie funalia, H. : ex praedft tripodem aureum Del-
phis, N. — 7b lay down as true, state, posit, fix, as-
sume, assert, maintainy allege : ut paulo ante posul,
si, etc. : Verum pono, esse victum earn ; at, etc.,
T. : positum sit igitur in primis, etc. : hoc posito,
esse quandam, etc., agreed: id pro certo, L. : rem
ipsara. — 7b citCy set forthy refer to: eorum exem-
pla.-— 7b set forthy represent, describe: Tigellinum,
lu. — 7b proposCy offer y fix upon, set forth: mihi
nunc vos quaestiunculam ponitis ? : ponere iube-
bam, de quo quis audire vellet : doctorum oonsue-
tudo ut iis ponatur, de quo disputent — 7b tmi
awayy leave off dismisSyforegOy lay €U>wn, swrrenaer :
vitia : curas, L. : moras, H. : corda f erocia, V. :
ponendus est ille ambitus (verborum), non abiden-
dus, i. e. to be closed without <ibruplness.
pons, ontis, m. [1 PAT-], a bridge: para oppidi
ponte adiungitur: pontem in Arare faciendum
curat, has a bridge buiU over, Cs. : velut ponte in-
iecto transitum dedit, L. : Campanus, a bridge on
the Appian Way leading into Campania, H. : am-
nem ponte iunxit, Cu. : ratis rehgata ponUs in
modum, L.: interscindere pontem, break dosm:
recidere, Cu. : vellere, V. : partem pontis readn-
dere, Cs. : nusquam pons ? (bridges being the re-
Digitized by V^OOQ IC
pontioiiliiA
«S5
popnlos
tort of beggars), lo. — Plvr. : dies efficiendis pon*
tibof absunipti, a draw-bridge^ Ta. : pontlsque et
propagnacula iungunt, V. — A bridge^ walk^ con-
necting pat9CLg€^ toaffolding^ gallery : operae Clo-
dianae pontis occuparant, i. e. the narrow gallery
admitting voters to the eaepta at the Comitia : so-
cio8 de puppibus Pontibus exponit, planks^ V. :
Tarris erat pontibus altis, gaUeries, i. e. ttoriety V. :
naves pontibus stratae, ditcks^ Ta.
pontloilllia» I, m. dim, [pons], a little bridge:
ligneus : crura pontiouli, Gt.
pontifez (pontn-), fids [pons +2 FAC-], m.,
• nigh -prieet^ po^if^ pontifex, L., C, H., 0., lu. :
Maxumus, chief of the prieste, L. : scribae pontifi-
ds, quos nunc pontifices minores appellant, L., G. :
Esquilini venefici, high-priest of witchcraft^ H.
pontifioalis, e, adj. [ pontifex ], of a high-
priest^ pontifical : insignia, L. : auctoritas.
pontifioatufl, Qs, m. [pontifex], the office of a
Mgh-priest, pontificate : petitio pontificatQs, S., G.
pontificius, adj. [ pontifex ], of a high-priest^
pontifical: comitia: lus.
ponto, Ouis, tn, [pons], a large flat boat, Gs.
pontiM, I, m., = irdvroc* l^ Ma .* f reta ponti,
V. : maris pontus, the great deep^ V. : ingens pon-
tus In puppim ferity a huge sea^ V. : longus, H.
popa, ae, m., a priest's assistant.
popanmn, I, n., = iroxavov, a sacrificial cake^
lu.
popellnSt I, m. dim, [populus], the rabble^
crowds H.
popina, ae, /. [of. iriirwv], a cook-shop^ eating-
housSy low tavern^ G., H., lu. — Food sold at a cook-
shop: si epulae potius quam popinae nominandae
sunt : taeterrimam popinam inhalare.
popind, dnis, m. [popina], a frequenter of eat-
ing-hauses^ gormandizer^ H.
poples» itis, m. [1 PAL-], the ham^ hollow of
the Arnee, hough: succisis poplitibus, L.: succiso
poplite, V. — A knee: duplicato poplite, toith bend-
ed kneCy y. : oontento poplite, with a stiff knee, H. :
poplitibus semet excipit, sank to his knees, Gu.
poppjsma, atis, n., = irSirTrvofia, a smack^
sountUng ibitt, lu.
poptilabilia, e, adj. [populor], destructible, 0.
populabandllB, adj. [populor], laying loaste,
ravaging: in finis Romanos excucurrerunt popu-
labundi, L. : per agrum ierat, L.
popnlaila, e, adj. with eomp. [1 populus], of
the people, proceeding from the people, popular,
general^ common : lege^, instituted by the people .*
munus, to the people : verba : dictio ad popularem
lensum aooommodata : oratio : laudes, by the peo-
ple: ventns, popular favor: aura, H. — Qf the
same people, of the country, native, indigenous:
queri puellis de popularibus, H. : flumina, of the
same district, 0. : oliva, native, 0. : virgo tibi, of
thy nation, 0. — As subst. m., a fellow-countryman,
compatriot, cusociate, fellow, comrade, accomplice:
suus : quae res indieabat popularls esse, hts own
army, S. : non popularls inodo conciut, L. : popu-
lares conlurationis, accomplices, S. — Of the people,
devoted to the people, attached to the commons, pop-
idar, democratic: genus (rei p.): animus: inge-
nium, L. : sacerdos, i. e. Cloaius. — Acceptable to
the people, agreeable to the multitude, popular :
consul : quo nihil popularius est, L. — P<ur. m. as
subst., the popular party, democrats,
popularitaa, &tis, /. [ popularis ], a courting
of popular favor : rarior apud Tiberium, Ta.
populariter, adv, [popularis], like (he common
people, commonly, vulgarly: annum solis reditu
metiri. — Vulgarly, coarsely : loqui : scriptus liber
(opp. limatius). — In a popidar manner, popularly,
democratically .* contiones excitatae : occidere
quemlibet, to please the crowd, lu.
populatio, Onis, /. [populor], a laying waste,
ravaging, plundering, spoiling, devastation : popu-
lationera effuse facei-e, L. : hostera populationibus
prohibere, Cs. — Plunder, booty: Veientes pleni
populationum, L.
popnlator, Oris, m. [populor], a deveutator,
spoiler, plunderer: agrorum,L.: Troiae, 0.
populens, ac{j. [ 2 populus ], of poplars, pop-
lar- : f rondes, V. : oorona, H. : umbra, V.
poptilifer, era, erum, at^. [2 populus + 1 FER-],
poplar-bearing : Pad us, shaded by poplars, 0.
popoli acittim, see scitum.
populo, AvT, Atus, &re [SGAL-], to lay waste,
ravage, plun€ler, pillage, spoil : litora vestra Vi, V. :
Penates, V. : arva, U. : urbem deQm ir& morbo,
L. — To destroy, ruin, spoil: populat ingentem far-
ris acervum Curculio, V. : capillos, 0. : populata
terapqra raptis Auribus, mutilated, V. : populatus
ham us, robbed of the bait, 0.
populor, &tus, arl, dtp. [SGAL-], to lay waste,
ravage, devastate, spoil, piunaer, pillage : Remorum
agros, Gs. : urbis et agros Galliae : Aequos, L. —
To destroy, ruin, spoil : quisque suum populatus
iter, v. : formam populabitur actas, O.
1. popnlua, 1, m. [ PLE- ], a people, nation :
populus R : incltti populi rege.^qne victi sunt, i. e.
republics and kingdoms, L. — In Rome, tlie whole
body of citizens, people : senatus populusque Ro-
manus (often written S. P. Q. R) : populi ac multi-
tudinis comitia : et patres in populi fore potesta-
te, L. : ut ea res populo plebique R bene eveniret:
ut populus vacantia teneret, i. e. the public treas-
ury, Ta. — 7^ citizens (opp. roilites) : urbanus, K
Digitized by V^OOQIC
populus 6
— A region, district: frequens cultoribus alius
populuB, L. — A mtUtiittde, hoit^ erawd^ throng^
great itwnber : f ratrum, O. : concursus in forum
populi, L. : haec (ianuae frons) populum spectat,
i. e. the atreety 0.
2. popnlUB, I, /. [1 PAL- ], a poplar -tree :
Alcidae gratissima, V. : alba, the nlver-poplar, H.,
0.
poroa, ae, /. [ porous ], a female ewinet «ad :
caesa, V., H., lu.
poroellus, I, m, dim. [poroulus ; from porous],
a liUle pig. Ph.
porous, I, m. [SPARO-], a tame twine, hog, pig :
villa abundat porco : porous f emina, aow : Epicuri
de grege porous, i. e. glutton, H.
porgo, porglte, porgens, see 1 porrigo.
porreotio, Onis,/. [1 porrigo], a ttretching out,
exterution: digitonini.
1. porreotus, P. of porricio.
2. porreotno, adj. with eomp. [P. of 1 porri-
go], etretehed out, extended, long : loca, Cs. : locus,
H. : mora, orotracted, O. : porreoUor acies, Ta. :
senex, i. e. dead, Ct — ^F i g., wid&^pread, extended :
fama ad ortum Solis, H.
porrioio (porl-), — , rectus, ere [old for pro-
icio], to lay before, offer in sacrifice : exta in mare,
L. : exta in fluctQs, V. — Pro v.: inter caesa et
porrecta, betteeen daughter and offering, i.e.at the
very hut moment,
1. porrigo (plnr. 2dper8. porgite, V. ; p. pram.
porgens, C), rgxl, rSctus, ere [por (i. e. pro)+rego],
to stretch out, spread out, put forth, reach out, ex-
tend : aciem latius, S. : animal membra porrigit :
crus, L. : caelo bracchia, 0. : expressa psephismata
porrigendft manu, by raising hands : per tota no-
vem cui iugera corpus Porrigitur, extends, V. : bru-
malis horas, lengthen, O.—To lay at length, stretch
out : in spatium ingens ruentem porrexit hoetem,
L. — To hold forth, reach out, extend, offer, present,
hand : mihi dextram : gladium nobis ad hominem
occidendum : mihi forsan, tibi quod negarit, Por-
riget hora, H. — P r o v. : maritali porrigere ora
capistro, present his head to the marriage halter,
Iu.--With manus, to reach after, strive for, seek to
obtain : ad pecora nostra avaras man as, Cu. : pe-
cunia deesse coepit, neque quo manOs porrigeret
suppetebat, N.— With se, to extend, reach, grow :
Quis gradus ulterior, tua quo se porrigat ira, Re-
stat? 0. — To prolong, extend : syllabam, 0.
2. porrigo, inU,/, scurf, dandruff, H.— Of ani-
mals, the mange : poroi, lu.
porro^ adv. [FUO-], forward, omsard, faHher
on, to a distance, at a distance, afar off, far : res,
porro ab hac quae me abstrahat, T. : agere armen-
tum, L. : Inscius Aeneas, quae sint ea flumina por-
6 portentOB
ro, V. — In time, of old, aforetime, formerly : quod
porro f uerat, cecmisse putatur, 0. — Henceforth,
hereafter, afterwards, in future : quid in animo
Geltiberi haberent aut porro habituri essent, L. :
Fac, eadem ut sis porro, T. : hinc maxima porro
Accepit Roma, in aftertimes, V. — In order, ag<xin,
in turn : audivi ex maioribus natu, qui se porro
pueros a senibus audisse dicebant: aliis porro
impertierant gaudium suum, L. — In transition,
then, next, furthermore, moreover, again^ in turn :
civitati porro banc fuisse belli oausam, Cs. : Ha-
bonium porro intellegebat rem totam esse pate-
facturum: porro autem anxius erat, quid facto
opus esset, S.
pormm, I, n., = irpaoov^ a leek, scaUion, H., lu.
Porsena (C, H.), Poraenna (C, V.), or For-
ainna (L.), ae, m., a king of Etruria,
porta, ae,/. [1 PAR-], a city-gate, gate: ad por-
tam venire, T. : portarura claves, S. : qui urbis
portas ocouparent: si Hannibal ad portas venis-
set: egressus porta Capeni: oomibus portis ef-
fundi, L. : It portis inventus, V. : omnibus portis
eruptione factS, Cs. : portarum claustra, V. : por-
tas obice firmo claudere, 0. : vidi Portas (Cartha-
ginis) non clausas (as in peace), H. : per unam
(portam) praesidium inrumpit, L. : per aversam
portam exoedere, L. — An avenue, etUranee, passage,
outlet, inlet, door : decumana, Cs. : praetoria, L. :
ingens caeli, V. : somni, V. : ebuma^ H. : portao
Ciliciae, passes, N. : portae iecoris.
portatid, dnis,/. [porto], a carrying, carriage,
conveyance : armorum, S.
portendo, dl, tus, ere [por (old for pro) + ten-
do], to point out, indicate, reveal, foretell, predict,
presage,portend: cum periculorum metus ex osten-
tis portenderetur : ea (auspicia) illis exeuntibus in
aciem portendisse deos, L. : magnitudinem iniperi
portendens prodigium, L. : triginta annos Cyprai
regnaturum esse portendi.
portentifious, adj. [ portentum •{- 2 FAC-' ],
marvellous, monstrous, unnatural: venena, 0.
porteiito8a% adj. [portentum], monstrouk^
portentous, revolting : pestis : portentosa ex pe-
cude nata, monstrous births.
portentum, l, n. [P. n. of portendo], a sign,
token, omen, portent : si, quod raro fit, id porten-
tum putandum est, etc. : ne quaere profecto, Quero
casum portenta ferant, V. — A monster, monstros-
ity: bovem quendam putari deum, multaque alia
portenta: Quale portentum neque militaris Dau-
nias alit, H. — A marvellous fitium, extravagance,
absurdity: portarum portenta: portentum certis-
simum est, esse aiiquera humanA spede, qui, etc. '
— ^F i g., a monster, demon : Clodius, fatale p<»teiK
tum rei p.
portentua» P. of portendo.
■ Digitized by VjOOQ IC
porthmatia
627
poMessio
porthmatia (disyL), — , <iec ea, m., = wop^fuvCt
the ferryman^ I e. Chanm^ Itu
portioula, ae,/. dim, [portious], a tmaUgaUery.
porticiia» tls,/. [porta], a covered walk between
eofumiUy cohnnadey piaxza, arcade^ ffoUery^ poreh^
portico : Nosttn porticum apud maoellum ? T. :
fnambalare in porticu : in amplis porticibus, V. :
me porticos excepit, H. : porticua, in qu& Gestetur
dominus, lu, — Plur., a ehed, gaUerv (to protect
soldiers in a siege), Cs. — The Porch, Stoa, eehool
of the Stoiee: falcire porticum Stoicorum, I e. M«
Stoie pkHoeophy,
portdd, dnis,/ j;2 PAR-], a ehare, part, portion,
lot: brevissima vitae, lu. — A proportion, ratio :
eadem ad decem homines serrabitur portio, the
eame proportion, On. — In the phrase, pro portione,
m proportion^ proportionally, rdatively : adice
nunc pro portione, quot, etc., L. : causis prmcipia
pro portione rerum praeponere.
1. portdtor, 5ris, m. [1 PAR-], a toU-yatherer,
collector of customa, cuetom-houae officer: ad par-
tiendas merds missus : epistulam ... ad portito-
res delata, T.
2. portitor, 6ris, m. [1 PAR-], a carrier, ftr-
ryman, boatman : Orci, I e. Charon, V.
porta, ivi, fttus, kTe,freq. [1 PAR-], to boar,
carry, convey, take: hominem ad Baias octophoro :
▼iaticum ad hostem : frumentum secum, Cs. : cor-
pora insueta ad onera portanda, Cs. : sub ala Fa-
sciculum librorum, H. : in suo sinu natos, 0. : na-
Tis, quae milites portaret, had on board, Os. : naves
oommeatum ab Oatift in Hispaniam ad exeroitum
portantes, L.: equus ut me portet, H.— Fig., to
bear, carry, bring : Di boni, boni quid porto ! T. :
nescio quid peccati portat haec purgatio, imports,
T. : portantia verba salutem, bringing, O. : tristi-
tiam Tradam protervis in mare Portare ventis, H. :
sodis atque amicis auxilia, S. : ad coniuges laetum
nuntium, L. : vobis bellum et paoera, L.
portorlmn, I, n. [ 1 PAR-], a tax, toll, duty, im-
post, custom, tariff: portoria reliquaque omnia
vectigalia, Cs. : portorium dare : circumveotionis,
a peddler's license-tax,
portula, ae,/. dim. [porta], a littie gate, L.
Portaiiaa» I, m. [portus], the god of harbors
(the Greek Palaemon), C, V., 0.
portao8aa» acfj. with comp. [portus], abound-
ing in harbors, rich in harbors : mare : pars Nu-
midiae portuosior, S.: navigatio minime, without
harbors.
portus, as, m. [1 PAR], a harbor, haven, port :
in Graeciae portus : porta solvere, sail from port :
ex portu exire, Cs. : portOs linquere, V. : portum
petere, enter : tenere, reach : occupare, H. ; in
portum se recipere, Cs. : in portu operam dare, to
be an officer of the customs: neque ex portu rtaH'
rj conservari potest, the revenue from customs,-^
rov.: in portu navieo, i. e. am out of danger,
T. : in portu esse. — Poet.: Per septem Nilus
portOs emissus in aequor, i. e. mouths, 0. — F i g.,
a place of refuge, haven, asylum, retreat : portus
corporis, Enn. ap. C. : se in philosophise portum
oonferre : nationum portus erat senatus : omnis in
limine portus, i. e. security is at hand, Y. : Vos eri-
tis uostrae portus et ara f ugae, 0.
poaco, popOscI, — , ere, inch. [PREaj, to ask
urgently, beg, demand, request, desire : Impius es
cum poscis, ait : sed pensio clamat, Posoe, beg, lu. :
Fauno immolare, Seu poscat agn& sive malit hae-
do, if he reqmre U, H. : argentum : pugnam, L. :
peccatia veniam, H. : accusant ei, quos populus
poscit, demands for punishment : dictatorem reum,
require the prosecution of, L. : ego poscor Olympo,
it is I that Olympus summons, V. : tua numina,
invoke, V. : abs te litteras : parentes pretium pro
sepulturft libertlm poscere : non ita creditum Po-
scis Quintilium deos, H. : Quid dedicatum poscit
Apollinem Yates ? H. : gravidae posceris exta bo-
vis, they ask you for the entrails, 0. : poscor meura
Laelapa, they dmumd of me, 0. : Parilia poscor,
0. : poscimus, ut cenes oiviliter, lu. : poscat sibi
fabula credi, H. : Esse sacerdotes delubraque ve-
stra tueri Poscimus, 0. : poscunt maioribus pocu-
lis (sc. bibere), challenge with larger gcMets. — Of
things, to make necessary, demand, require, need,
call for: quod res poscere videbatur, Cs. : quod
negotium poscebat, 8. : terrae semiua poscunt, Y.
poaitid, dnis,/. [1 positus], a situation:
climate, Ta.
oaeli,
poaitor, Oris, m. [pono], a builder, founder :
moenia positoris habentia nomen, 0. : teronlorum.
0. » F »
1. poaitn% adj. [P. of pono], placed, situated,
set, planted, standing, lying: Roma in montibus:
tumulus opportune ad id, L. : somno positus (i. e.
sopitus), Y.
2. poaitna (Os),- m. [pono], a position, situa-
tion, disposition, order, arrangement : siderum, Ta. :
positu variare comas, 0. : terra a positu nomen
adepta loci, 0. : tot positCis conprendere, ways of
dressing the hair, 0.
poainarIdianiia» see postmeridianus.
poaaaaaio, dnis,/. [SED], a taking possession
of seizing, occupying, taking : bonorum : regni, L. :
mittere in possessionem, send to take possession. —
A possessing, holding, possession, occupation : certa
re et possessione deturbari : in possessionem pro-
ficisci, to come into possession : bonorum : posses-
sionem tradere, Cs. : tenere, N. — A thing possessed,
possession, property, estate : id genus possessio
num : trans I(bodanum possessiones habere Q$. ;
Digitized by V^OOQIC
posseBBianoiila 6
urbanae, N. : aes nlienum ex possessionibas solve-
re, S. — ¥ I g., possemon : pnidentiae doctriDaeque.
poBseBaiiincula, ae, /. dim. [1 possessio], a
smcUl estate : meae.
poBseBBOr, Oris, m. [possideo], a possessory
ovoner : si possessor sponsionem non faciei : agel-
li, V. : valeat possessor oportet, Si, etc., U.
1. poBBOBBUBt p. of possideo.
2. poBBesBUB, F, of possido.
pOBoided, sddl, sessus, ere [por (for pro)+ se-
deo], to have and hold, be master of^ oum^ possess :
ex edicto bona : partem agri, Gs. : solum bello
captum, L. : plus Pallante, lu. — To hM possession
ofy occupy : ferro saeptus possidet sedes sacras,
Poet. ap. G. : Zephyri possidet aura nemus, Pr. —
F i g., to possess^ have: plus fidei quani artis in se:
bunc diem, i. e. is worshipped on this day^ 0.
poB(udo, sedl, sessus, ere [por (for pro)4-8ido],
to take possession of^ occupy^ seize : Pompei bona,
possessed himself of : regno possesso : (agro8)quos
armis possederint, Gs. : circurafluus umor Ultima
possedit, took possession of O. — F i g. : brevi tem-
pore totum hoininem.
poBBum (possiem, possiet, T.), potui, posse (old
potesse), irreg. [potis + sum], to be able, have power,
can : quantum valeam, quantumque possim : ut,
quoad possem numquam discederem : Gaesari te
commendavi, ut gravissime potui, as earnestly as I
possibly could: potest fieri; ut fallar, it may be:
Don possum quin exclamem, I cannot but : ut nihil
ad te dem litterarum, facere non possum, Icantiot
help writing to you : aequitatem tuam non potui
non probare, / could not avoid approving : non
potest, it is impossible, T. : nos dignitatem, ut po-
test, retinebimus, as far as possible: comprendi
iube (eum), quantum potest, T. : posse loqui, the
power of speech, 0. : posse moveri, 0. — E s p., as
an auxiliary, represented in English by the poten-
tial mood, to have power, be able : plurima proferre
possumus, / mignt adduce many more, N. : muni-
tiones Gaesaris prohibere non poterat, nisi, etc., he
could not have hindered, Gs. : quamquam et illud
dicere poteram, might have said, L. : consul esse
qui potui, nisi tenuissem, etc, might have been con-
sul : ut, si hostem habuisset consul, magna clades
accipi potuerit, L. — 7b be able, be strong, be power-
ful, have influence, be efficaeious, avail, accomplish :
non dubiuro, quin totius Galliae plurimum Helvetii
pos8ent,G8.: quod poterant, id audcbant: apud me
plurimum : quoniam multum potest provisio animi
ad minuendum dolorem : ad beate Tivendum satis
posse virtutem : non omnia possumus omnes, V.
— E 1 1 i p t. : quod vi non poterant, fraude adsequi
temptant, Gu. : ut collegam vi, si aliter non pos-
sent, de foro abdncerent, L.
1. post, adv. [FOB-].— Of place, behind, back,
^ posterns
backwards : ante aut post, L. : senri, qui poet
erant : ubi periculum advenit, invidia atque super-
bia post f uere, i. e. were forgotten, S. : post minor
est, i. e. shorter when seen from behind, lu. — Of
time, afterwards, after, later : post duobus mens!-
bus, T. : initio . . . post autem : rursus . . . post,
S. : multis poet annis, many years after: aliquanto
post, somewhat later: paulo post valens, a little
later : raulto post quam, long after : post tan to, so
long after, V. — Of order, afterwards, next: primum
. . . post deinde, T. : primo . . . inde . . . post, S.
2. uo9X,praep. with ace. [1 post]. — Of place,
behind: post urbem in vift Pompeii : post tergum,
Gs. : post montem se occultare, Gs. : post equitem
sedet atra cura, H. — Of time, after, since: post
factam iniuriam, T. : aliquot post mensis, some
months later : maxima post bominum memoriam
classis, since the memory of man, N. : post M. Bru-
tum proconsulem, after the proconsulate : post ur-
bem conditAm, since the foundation of Rome: post
homines natos : alii post me, future poets, V. : post
ilia, afterwards, T. : post Hectora, 0. : hunc post:
decessit post annum quartum quam expulsus erat,
N. — F i g., after, beneath, inferior to, less important
than, next to : post hunc Apollinem (colunt), Gs. :
neque erat Lydia post Ghlo^n, H. : sua necessaria
post illius honorem duoere, S.
post-ea or post ea, adv., after this, after that,
hereafter, thereafter, afterwards, later : qui in exer-
citu r. Sullae, et postea in M. Grassi fuerat, Gs. :
postea cum nihil scriberetur : post ea loci consul
pervenit in oppidum, S. : postea aliquanto, a little
while after: paucis postea mensibus: per breri
postea mortuus est : legati deinde postea missi ab
rege, L. : inde postea, L. : postea deinceps, L. —
With quam (less oon*ectIy as one word, postea-
quam), after that : postea quam ego in Siciliara
veni : postea quam nuntii venerint, Gs. : postea
vero quam accepit, etc, S. — Then, after thai, in
view of that, in fine .• nonne haec iusta tibi viden-
tur postea? T. : quid postea? what thenf T., L. :
quid postea, si Romac adslduus fui ? what follows f
(postea-qnam), see postea.
posteri, posterior, see posterns.
posterltaSi atis, /. [posterus], the future, fut-
ure time, futurity, after - ages : posteritatis otic
consulere: habeat rationem posteritatis, Gs. —
After-generations, posterity : sperare, Scipionis et
Laeli amicitiam notam posteritati fore : sera, late
posterity, 0. : aeterna, 0. : posteritati servire, post-
humomfame. — Of animals, offspring : Hirpiiii, lu.
posterlus, adv. comp. [ posterus ], later, at a
later day: iubet posterius ad se reverti, by and
by : si posterius f uisset, had he lived later,
(posterus), adj. with comp, posterior, us, nAd
sup. postremus [post j. L Posit, (not used in ttn^-
Digitized by V^OOQ IC
postfero
699
poBtrldle
m.), eomififf after ^ foOowing^ next, mguing,
tubiequerU^ future : cum ibi diem posteram cora-
moraretur: postero die, S. : postera nocte, N. :
posters aetas, H. : poster! Crescara laude, in the
etteem of posterity ^ H. — Piur. m. as eubst.^ coming
generattone^ descendants^ poderity: sio vestri po-
steri de vobis praedicabunt. — El I i p t : quam mi-
nimum credula poetero (sc. tempori), to-morrow^
H. : in postenim oppugnationem differt, the next
dayy Cs. : in posterum (sc. tempus) oonfirmat,/or
the futurey Cs. : long^ in posterum prospicere. —
As wubet. n., a sequence, result : posterum et conse-
quens. — II. Comp.^ that comes after, next in order,
following, latter, later, posterior : ut cum priore
(dicto) posterius cohaerere videatur : nee acumine
poeteriomm (oratorum), nee fulmine utens supe-
riorum : Pars prior apparet, poeteriora latent, O. :
cogitationes, afterthoughts: quod prius ordine
▼erbum est, Posterius facias, H. : Posterior partis
superat mensura priores, i. e. the bulk of the hind-
er parts, O. — F i g. , inferior, of less account, of lower
vtuue, worse: nihil posterius, nihil nequiud: non
posteriorea feram (sc. partis), I shall not be behind-
hand, T. : utrum posterior an infelicior esset iudi-
care : quorum utrique patriae salus posterior suft
dominatione fuit. — III. Sup., hindmost, last, after-
most, rear : alia prima ponet, alia postrema : acies,
S. : neo postrema cura, not the last, V. — Plur. n.
as iubst., the last, rear: in agmine in primis modo,
modo in postremis adesse, S. : non in postremis,
especially (cf. in primis) : Messapus primas acies,
postrema oo<{roent Tyrrhidae iuFcnes, V. — F i g.,
the last, lowest, basest, meanest, worst : genus : ser-
▼itns postremum malorum omnium.
post-fero, — , — , f erre, to put after, esteem less :
libertati plebis suas opes, sacrifice, L. : robore
nulli iuvenum postferendus, Cu.
postpgenitOfli adj,, bom afterwards, — Plur. m.
as subst., posterity, descendants, H.
post-habed, ul, itus, ere, to place after, esteem
less, postpone, neglect: omnis postbabui mihi res, T. :
omnia, Gs. : omnibus rebus posthabitis, neglecting
everything: postbabui illorum mea seria ludo, V.
post-hao, adv,, after this, hereafter, henceforth,
inftUure: hunc tu o^tas Recipere posthac? T.:
ne umquam posthao, v., H., lu.
post-haeo, adv., hereafter, afterwards, Ta.
(posthtunuB), see postumus.
postioua, adJ, [post], in the rear, behind, hind-
er, back-, posterior : aedium partes, L. — As subst,
n., a backdoors aedium, L., H.
postilio, Gnis,/. [postulo]. in religion, a claim
of a god for a forgotten sacrifice.
post-illa or post Ilia, adv. [cf. Ppsteali <^ft^
thai, afterwards : postilla iam ludas licet, T. : Po-
Btill» emm Tidebar, Enn. ap. C, G^
y
poatla, is {abl. posti, O.), m., a post, door-poet:
caput legis in curiae poste figere: armis Herculii
ad postem fixis, H. : teneus postem dedicat tem-
plum, L. : sacer, V. — Plur,, a door : postis a car-
dine veil it Aeratos, V.
poatlimlnitim, I, n. [ po8t4-limen ], a return
behind the threshold, complete return home, restora-
tion of rank and privileges, right of recovery,
postliminium: ei nullum esse postliminium, no
right of return: civi Romano licet esse Gadita-
num, sive exsilio, sire postliminlo, i.e. by resuming
his citisenship in Gades,
post - meridianiis (poam-, not pom-X adj»,
of the aftemoofi, in the afternoon : tempus : sta-
tic, L. : litterae.
post-modo or post modo, adv., afterwards,
after a while, a little later : Me esse . . . post modo
rescisces, T. : inmeritis nocitura Postmodo te na-
tis fraus, H. : publicum in praesentift dedecus,
postmodo periculum, L.
poatmodum, adv. [ post + modus], after a
while, a little later: flecti precibus, L.
poat-pono, posui, positus, ere, to put after,
esteem len, neglect, disregard: ut omnia postponere
Tideretur, Gs. : scorto OflScium, H. : vos natis suis,
O. : omnibus rebus postpositis, laying aside every-
thing, Gs.
poat-pat5, ftvT, — , ftre, to regard as secondary,
disregara: omnis res prae parente, T.
poat-quam or poat qoam, conj., after that,
after, as soon as, when: postquam convenere, S. :
postquam Gaesar pervenit, obisides poposcit, Gs. :
post quam armis disceptari ooeptum est: unde*
cimo die postquam a te discesseram: quod post
accidisset, quam dedissem ad te, liberto tuo, litte-
ras : quartum post annum, quam redierat, N. —
Since, because, inasmuch as : Postquam sensit ob-
serrari, etc., T. : postquam suas terras sedem belli
esse viderent, verterunt, etc., L.
poatremo, adv. [abl. of postremus; sc. tem-
pore], at last, finally, last of all: inprimis . . . po-
stremo, Gs. : agri, r^na deiiique, postremo etiam
vectigalia : primo . . . deinde . . . postremo, S.
poatremmn, adv. rpostremus],/or the last time,
last of all, at last : hodie postremum me vides, T. :
eo die, quo postremum visus erat: Ilium Postre-
mum expellet heres, H.
poatremus» sup. of (posterns).
poatridie. adv. [i. e. posteri die], on the day
after, the next day i postridie constituunt profici-
sci, Gs. : mane descendit : quid causae f uerit,
postridie intellexi, quam discessi: postridie eius
diei mane, Gs. — With aec., the day after: venatio,
quae postridie ludos Apollinarls futura est: pO'
stri^ie IdQs : Nonas, L.
Digitized by
Google
postsoribo
680
potestaB
post-acxibOf scifpsl, — , ere, to <idd in writing :
Tiberi nomeii suo, Ta.
postulatio, ODis,/. [postulo], a requiring^ de-
mandi request^ detire : aequa et bonesta : concessit
senatus postulationi tuae: opinione valentior. —
A eomplairUf apostulaiioti : neque lites ullae inter
eas, postulatio Numquam, T. — An application for
Uave to sue : Tuberonis.
postulatam, I, n. [P. n. of postulo], a demand^
request^ claim : hoc de statuis : ut remittantar po-
stulata per litteras : sua quoque ad eum postulata
deferre, Cs. : cognitis suis postulatis, Gs. : postu-
lata f acere, N. : peragere, i. e. to formulate^ L
(po«tiilatn% tls), m. [postulo], a daim^ «utV,
complaint : postulatu audito, etc., L.
postulo, ftvl, atus, are [PREC-J, to aak, demand^
claim, require^ request, denre : incipiunt postulare,
minari : neroo inventus est tam impudens qui
postularet ut venderet: postulavere plerique, ut
proponeret, etc., S. : suom ius postulat, T. : fidem
publicam: ad senatum venire auxilium postula-
tum, Gs. : noctera sibi ad deliberandum : postula-
tur a te iam diu historia: quod principes civita-
tam a me postulassent : postulatum est, ut Bibuli
sententia divideretur: legatos mitUt postulatum,
ne, etc., S. : qui postularent, eos sibi dederent, Gs. :
postulo, Appi, consideres, quo progrediare, L. : a
senatu de foedere : me duoere istk dictis postu-
las ? expect, T. : quod de argento posse postulem
me fallere (eum), i. e. tmdertake to deceive him,
T. : qui adire senatum non postulassent, cuktd an
audience, L. : ante quam bona possideri postula-
rentur, were claimed: bio postulat se Romae ab-
Bo\7\,qu\,eic^e3^Dect8: baec cum praetorem postu-
labas, of the prcietor : qui postulat deus credi, Gu.
— To aummon, arraign before a court, proeecute,
accuse, impeach: Gkbinium tres adhuc factiones
postulant : alqm de ambitu : alqm maiestatis, Ta. :
delationem nominis, i. e. ask leave to prosecute:
serros in quaeetionem, <isk that the slaves be ex-
amined under torture: quaestionem, the appoint-
ment of a special tribunal, L. — Of price, to demand,
ask: Aocipe victori populus quod postulat aurum,
lu. — Of things, to rnake necessary, require, demand,
call for: Nunc hie dies alios mores postulat, T. :
ut temporis exiguitas postulabat, Gs. : mittor, quo
postulat usus, 0. : res postulare videtur alqd ex-
ponere, S.
poatamtia (posthti-), adj, sup, [posterns]. —
Only of children, last, latest-bom, late-bom: mor-
tuo postumo filio: tua postuma proles, son of
your old age, V.
pote, adj. see potis.
potena, entis (gen, plur. potentum, V.X o4i'
with oomp. and stip. [P. of possum], able, wfci 'h^,
strong, powerful, potent: animus, S.: familia\\u^:
contra potentiorem auxili egere, Gs. : potentissi-
mus civis : Roma opibus, 0. : parvo Fabricius, i. e.
with small resources, V . : in amore, i. e. fortunate,
Gt. — Having power, ruling, controlling, master :
dum mei potens sum, my own master, L : sanus
mentisque potens, in Ius right mind, 0. : potentes
rerum suarum atque urbis, having made themsdvee
masters of, L. : potentes huius consili, arbiters, L. :
diva Gypri, that reigns over (i. e. Venus), H. : lyrae
Musa, that presides over lyric poetry, H. : irae,
master of his anger, Gu. — Fit, capable, equal: reg-
ni, L. : neque pugnae, neque fugae satis potentes,
unable either to fight or to flee, L. — Partaking,
having attained: voti, 0. : iussi, having fidjilled
the command, 0. — Strong, mighty, powerful, ajlea-
cious, potent, influential: fortuna m res belucaa,
L. : herba ad opem, 0. : nihil esse potentius auro,
0.— As subst. m., an aristocrat, man of influence,
powerful person : res melior inopi quam potenti,
L : (consulatus) praemium semper potentioris
futunis, L.
potentatos, tis, m. [potens], might, power, rule,
dcminion : cum ad eum potentatus omnis recidis-
set : de potentatu contendere, Gs. : aemulo poten-
tates inimicus, L.
potenter, adv. with comp. [potens], strongly,
mightily, vigorously: perrumpere saza potentius
Ictu f uTmineo, H. : cui lecta potenter erit res, who
has made a masterly choice, H.
potentia, ae, /. [potens], might, force, power :
armorum tenendorum, L. : soils Acrior, V. : morbi,
0. : occulti miranda fati, lu. : Nate, mea magna
potentia solus, i. e. source of my power, V. — J^fflca-
cy, virtue : herbarum, 0. — F i g., polUuxU power,
authority, sway, influence, eminence : Pompei for-
midulosa, S. : summae potentiae adulescens, Gs. :
erant in magnft potentia, in great authority : sin-
gularis, monarchical, N. : rerum, sovereignty, 0. :
contra periculosas hominum potentias.
potestaa, ttis,/. [potis]. — Of persons, ability,
power, capaeUy, force : in se potestatem habere
tantae astutiae, such a power of crafliness, T. : aut
potestas defuit aut facultas. — Of things, ^JUacy,
force, virtue: potestates herbarum, V. — A power
of choice, control, determination: vitae necisque,
S. : benefidorum tribuendorum : quasi non ea po-
testas sit tua, ut facias, T. : non esse in nostrft
potestate, quin ilia eveniant : esse in senates popu-
lique B. potestate : familiam in potestate habere,
keep in slavery, L. : esse in su& potestate, one's own
master, N. : ea de re ius ac potestas, jurisdiction
and authority, L. — Sdf -control, self-command : qui
ezisse ex potestate dicuntur . . . quia non sunt in
potestate mentis. — Sovereignty, public authority,
sway, power, dominion, rule, empire : ut imperandi
ius potestatemque habeat, legal and military su-
premacy: Thessaliam in potestatem Thebaqoruio
Digitized by V^OOQIC
potin
681
potoa
redigere, N. — Magialerial power^ authority^ office^
magutracy: praetoria: ut bona ratione emerit,
nihil pro potestate, i. e. by officicd pressure: ita
potestatem gerere, ut, etc., so to administer the
office. — Power ^ ability^ possibility^ opportunity: li-
berius vivendi, T. : quotiens inihi certorum homi-
nam potestas erit, whenever I find men on whom
lean reiy: si quid dicere vellet, feci potestatem,
i. e. accorded permission : quae potestas si mihi
saepius fiet, utar, shall present Uself: ut respon-
dendi tibi potestatem faciam : omnium mihi litte-
rarum fieri potestatem oportere, must be allowed
access to : potestatem sui facere, cUlow themselves
to be spokefi to : facere omnibus conveniendi sui
potestatem, admit to an audience : decerneudi po-
testatem Pompeio fecit, an opportunity for a de-
cisive engagement^ Cs. : sui potestatem faoere, op-
portunity to fight, Os. : potestas, ?irtutem vestrani
OBtendere, L. : Non fugis, dum praecipitare pote-
stas, y. — A person in office^ public officer, magis-
trate, ruler : ab aliqua potestate legitima evocatus,
by some lawful authority : imperia et potestates,
military and civil officers : mavis Fidenarum esse
potestas, lu. : hominum renimque aeterna, i. e.
Jupiter, V.
potin, for potisne, see potis.
potio, Onis, /. [P0-], a drinking: in medi&
potione exclamavit. — A drink, draught, potion :
contemptissimis escis et potionibus : cum potione
sitis depulsa est. — A poisonous draught, potion,
philter: potione mulierem sustulit: haec potio
torquet, lu. : Non usitatis potionibus, magic po-
tions, H.
1. potior (potitur, T., V., 0. ; poterStur, Ct ;
poterSmur, 0. ; poterentur, L., 0.), Itus, Irf (poti,
Enn. ap. C), dep [potis], to become master of, take
possession of, get, obtain, acquire, receive: libidines
ad potiundum incitantur: si eius oppidi potitus
foret, S. : vexilli, L. : rerum, N. : summam imperii,
usurp supreme authority, N. : in spe urbis hostium
potiundae, L. : natura iis potiens: gens urbe nostrft
potitura : imperio totius Galliae, Cs. : sceptro, 0.
— To be master of, ?Mve, hold, possess, occupy: qui
tenent, qui potiuntur : ci vitas Atheniensium, dum
ea rerum potita est, weu supreme: patria oom-
moda, T. : (voluptates), quibus senectus, si non
abunde potitur, etc. : oppido, L. : potiuntur Troes
harena, i. e. recich, V. : monte, have dimbed, 0.
2. potior, comp. of potis.
potis or pote, adj. inded. with comp. potior,
potius, and sup, potissimus [POT-]. I. Posit.,
able, capable (with esov est): Potin ut desinas (sc.
68 )? Can y<m stopt T. : dum potis (es), aridum
Oompone lignum, H.: At non Euandrum potis est
▼is ulla tenere, V. — Possible: nihil potis supra,
nothing could exceed it, T. : ubi Nee potis est fiuc-
tda aequare sequendo, V. : quantum pote, as soon
as possible. — H. Comp., of persons, better, prejcr-
able, superior : ut sit potior, qui prior ad dandumst,
T. : cives potiores quam peregrini : heres, L. : qui
potior nunc es, Tb. — Of things, better, preferable,
more useful, more important: Novistine locum
potiorem rare beato ? H. : mors civibus semper
fuit servitute potior : nihil mihi fuit potius quam
ut, etc., more urgent: semper se rei p. coramoda
privatis uecessitatibus babuisse potiora, Cs. : po-
tiora quaedam agere, more important matters, €u.
— III. Sup., chief, principal, most prominent,
strongest: quae dubia nisu videbantur, potissu-
mus temptare, foremost, S. : quid potiiisiiuum sit,
quaeritur: causa, Ta.: potissimi libertorum, Ta.
potiBBimmn ( -sumuin ), adv. sup f potis 1,
chiefly, principally, especially, eminently, dove all:
Quern vocabo ad oenam Potissimum 1 T. : exsistat
aliquis et potissimum Caecus ille: te potissimum
hoc persequi oporteret: quid agam? aut quo po-
tissimum infelix accedam ? S.
potitus, P. of 1 potior.
potius, adv. comp. [ potis ], rather, preferable,
more: sed scin', quid volo potius facias? T. : neo
vero imperia expetenda, ac potius non accipienda
interdum: Qalliam potius esse Ariovisti quam
populi R., Os. : si domus haec habenda est potius
quam deversorium: se milieus morituros potius
quam ut tantum dedecoris admitti patiantur, L. :
mansurus, potius quam incertae vitae parceret,
S. : per interregem comitia habenda esse potius,
quam consul alter a bello avocaretur, L. : vel haec
patienda censeo potius, quam trucidari corpora,
L. — With aut or vel, or rather, or I may better
say: efficiet enim ratio ut . . . mors aut malum non
sit, aut sit bonum potius : quam fuit imbecillus,
quam tenui aut du1\& potius valetudine: Cato
magnus homo, vel potius summus vir.
potd, avl, atus (pStQrus, Tb., Pr.), ftre [potus],
to drink: potaturus est apud me, T.: si potare
velit : aquam, lu. : poturi (Tantali) deserit unda
sitim, Tb. : poturas ire iubebat oves, Pr.— Of things,
to drink up, suck in, absorb : potantia vellera f u-
cum, H. : potanda ferens infantibus ubera, lu. —
Fig.: Stoicorum ista magis gustata quam potuta
delectant. — To drink, tope, tipple: obsonat, pot.it
de meo, T. : ibi insuevit exercitus amare, potare,
S. : frui voluptate potandi : potantibus his apud
Tarquinium, L. : totos dies potabatur.
potor, dris, m. [PO- 1, a drinker : aquae poto-
res, H. : Rhodani, i. e. dweller by the Bhone, H. —
A drunkard, sot, toper : potores Falerni, H.
potriz, Tcis,/. [potor], a female tippler. Ph.
potulentus (pooul-), a(f;. [potus], drinkable.
— Plur. n, as subst., drinkables, drinks: esculenta
et potulenta.
1. potus, adj, [P. /MM. of bibo], drunk, dnmk
Digitized by V^OOQ IC
potna
682
praecepB
up: atngaine tauri puto: poti faece ten us cadi,
dHiined^E. — 77uU hoi drunk, drunken^ intoxicated:
domum bene potos redire : anus, H.
2. potos, <i8, m. [P0-], a drinking : imrnodc-
rato extumefacta potu : potui esse, Ta. — A drink\
drcttight : refectus potu, Gu. : cibi potQsque, Ta.
1. prae, ado, [PRO-], before, in front: \ prae,
sequor, go on before, T.
2. prae, praep, with abl. [ 1 prae ], before, in
front of, in advance of: si huic aliquid paulum
prae manu Dederis, at hand, i. e. ready money, T. :
singulos prae se inermos mittere, S. : stillautem
prae se pugionem tulit : prae se armentum agens,
L. — F i g., in the phrase, prae se ferre, to make a
display of show, display, manifest, parade, exhibit,
profess : ego semper me didicisse prae me tuli :
scelua et f acinus prae se fercns : b«ata vita glo-
rianda et prae se ferenda est — In comparison
with^ compared voith, in view of: omnia prae meo
commodo, T. : omnia prae divitiis spernunt, L. :
▼eros illos Atticos prae se paene agrestes putat :
Cunctane prae Campo sordeat? H. — Of a binder-
aoce, for, through, because of, by reason of, on
account of: animus incertus prae aegritudine,
irresolute for sorrow, T. : prae gaudio ubi sim
nescio, T. : neque prae lacrimis iam loqui pos-
sum : nee iuris quicquaro prae impotent! irft est
servatum, L.
prae-acutao, acfj., sharp in front, sharpened,
pointed: cacumina, Cs. : sudes, S. : cuspis, O.
prae-alttui, a^j.^ very high : rupes, L. : mons,
I^. — Vtry deep: flumen, L. : prozima terrae prae-
alta sunt, S.
praebeo, ul, itus, fire [prae+habeo], to hold
forth, reach out, proffer, offhr, tender: os ad oon-
tumeliam, submit to open tnsiUt, L. : eis os tuum :
collum cultris, lu. : auris adulescentiuro conviciis,
give ear, L. — To give, grant, furnish, supply: pa-
nem, N. : spectaculuro, S. : sponsalia : Luna prae-
bebat lumen eunti, 0.— 7b give up, yield, expose,
surrender, offer : se tertiam victimam rei p. : vos
telis hostium, L. : Cyrum vertenti fortunae, L. : se
praebentem destringere Cyg^um, 0. — To give,
furnish, render, show, exMbit, represent: aetati
lubricae exempla nequitiae. speciem pugnantium,
Os. : materiam seditionis, L. : Ciceroni in periculis
fidem, N. : Phormio in hac re strenuom hominem
praebuit (i. e. se), T. : in re misericordem se : in
eos me severum praebea — To excite, catise, occa-
sion, arouse: suspicionem insidiarum, N. : praebet
errorem, quod, etc., L. : opinionem timoris, Os. :
ludo8,/Wmt«A sport, T.— 2b permit, allow, suffer:
Quae totiens rapta est, praebuit ipsa rapi, 0.
prae-bibOk bibi, — , ere, to drink before, drink
to: aloui veDenuin.
praebitor, oris, m. [ praebeo ], a furnisher:
Miuister et praebitor, an official purveyor,
praebitno, P. of praebea
praa-calidtifl, adj., very warm, hot: potio, Ta.
prae-oanua, adj., prematurely gray, H.
pxae-oaveo, cavl, cautus, Sre, to take cam,
take heed, use precaution, be on one^s guard, be-
ware : mihi, to look out for myself, T. : ad prae-
cavendum intellegendi astutia : ab insidiis, guard
against, L. : vel ex supervacuo, to take even un*
ftecessary precautions, L. : id ne accideret, sibi
praecavendum existimabat, Cs. : cum videtur prae-
caveri potuisse, si proFisum esset. — To guard
against, seek to avert, provide against: peccata,
quae difficillime praecaventur : ita mihi res tota
praecauta est, ut, etc.
prae-oedo, cessT, cessus, ere, to go before, pre'
ceSe, le€ul the way, lead: cum coronis aureis (m a
procession), L. : praecedebat ipse vinctus, L.:
fama loquax praecessit ad aures, Delanira, tuas,
0. : is praecedens agmen militum, L.: classem,
L. — Of time : quae venturas praecedet sexta Ka-
lendas, 0. — Fig., to surpass, outstrip, outdo, excel:
Gallos virtute, Cs. : vestros honores rebis geren-
dis, L.
pxaeoellenflk entis, ae(j. with sup. [P. of prae-
cello], superior, excellent, eminent, distinguished:
▼ir virtute : vir omnibus rebus praeeellentissimus.
praeoello, — , — , ere [2 CEL-], to surpass, ex-
cel : alqm fecunditate, Ta. : per nobilitatem, Ta. :
genti, to rule over, Ta.
pxae-oel8US» adj., lofty, towering : rupes, V.
praeoentio, dnis,/. [prae+1 CAN-], a miusieal
prelude,
praecento, — , — , ire [prae+caoto], to utter
incantations before: huic.
1. praeoepa, cipitis, abl. cipiti, adj. [prae+
caput], headforemost, headlong: praecipltem (me)
in pistrinura dabit, T. : ut Sopatrum praecipitem
deiciant : praeceps ad terram datus, dashed to the
ground, L. : Desilit, O. : se praecipitem tecto de-
dit, leaped headlong from the roof H. — As subst.
n. : in praeceps deferri, headlong, L. — Headfore-
most, headlong, in haste, suddenly: ab inimids
circumventus praeceps agor, S. : ab equo praeceps
decidit, 0. : (apes) praecipites Cadunt, V. : prae-
cipites fugae sese mandabant, Cs. — DoumhiU,
steep, precipitous, abrupt, perpendicular : in declivi
ac praecipiti loco, Cs. : saxa, L. : fossae, V. : iter,
0. ; cf. iter ad malum praeceps ac lubricum. — As
subst, n., a steep place, preciptce : turrira in prae-
cipiti stantem, V. : immane, lu. — Sinking, deeHn^
iff gi falling: sol Praecipitem lavit aequore curram,
y. : in occasum sol, L. : senectus, Cu. — Swift, rep-
id, rushing, violent : Anio, H. : Boreas, O. : nox,
Digitized by V^OOQ IC
praecepB
683
praecipito
fUAxng^ 0.: remedium, Co. — F i g., headhnfff tuuty^
rasK, precipitate : agunt eum praccipitem poenae
cWxnm^ pwnue fier^y : praecipitem amicura feni
Binere^ftMA into the abyss: Agricola in ipsam glo-
riam praeceps agebatur, i. e. wcu hurried to ruinous
heights of glory^ Ta. — Bash, hasty, inconsiderate :
quia potest esse tam praeceps ? : oupiditas domi-
nandl — Inclined, prone, hasty: nature ad explen-
dam cupidinem, S. : praeceps ingenio in iram, L.
— Dangerous, critical: in tam praecipiti tempore,
0. — As subst, n., great danger, extremity, extreme
danger, critical circumstances : se et prope rem p.
in praeceps dederat, exposed to extreme danger, L. :
levare Aegrum ex praecipiti, H. : Omne in prae-
cipiti vitium stetit, i.e. at its extreme, Tu.
2. praeoeps» adv. [1 praeceps], headlong : vim
mortalium praeceps trabit, Ta.
praeoeptio, onis,/. [prae+CAP], a previous
notion, preconception: ad cam praeceptionem ao-
oedere, quam, etc — A precept, injunction : lex est
recti praeceptio.
praeoeptor, Sris, m. [prae+CAP], a teacher,
instructor, preceptor : vivendi atque dicendi : for-
titudinis : philosophiae, N. : Aeacidae, 0.
praeoeptrix, Icis, /. [ praeceptor ], a precep-
tress: quft (sapientia) praeceptrice.
, praeoeptam, I, n. [P. n. of praecipio], a
nuaam, rale, precept, order, direction, command,
injunction : praeceptorum plenus istorum, T. :
praeeepto ab iis obserrato, Gs. : sine praecepto
ullius sua sponte struebatur acies, L. : transvectae
praecepto ducis alae, Ta. : hoc praeceptum offici
diligenter tenendum est : praecepta philosophiae :
detlm praecepta secuti, commands, V.
praeoeptUB, P. of praecipio.
praeoerpo, — , — , ere [prae+carpo], to^uck
beforehand, gather prematurely : mes8l.«, 0. — F i g.,
to take away, lessen, diminish : f ructum offici tui.
praeoido, cidl, clsus, ere [prae+caedo], to
cut off in front, cut off: caput praecisum ducis,
L.: resistenti manum gladio: collegae sui prae-
cidi caput iussit: ancoras, cut the cables,— To cut
through, cut up: cotem novacula: t\&vib, disable,
— Fig., to cut short, abridge, break off, finish
abruptly: maximam partem defensionis: sibi re-
ditum : brevi praecidam, briefly : praecide, inquit,
esU it short.— To break off suddenly, aU off, end,
destroy : omnIS causas omnibus, T. : praecisa con-
•nlatfis spes erit, L. : spem iudici conrumpendi. —
To deny flatly, refuse, decline: mi hi plane nulla
exoeptione.
prae-cingo, nxl, nctus, ere, to gird, encircle,
enclose: cautus praecingitur ense viator, girds
himself, 0. : praecincti recte pner'x, properly girded,
H. : alUus ac noe Praecincti, i. e. tnore rapid trav-
iOiri, H. : fontem vallo, Pr.
praeoino, cinul, — , ere [ prae -f- cano]. — Of
musicians, to make music before, play at: sacfi-
ficiis, L. : carmine cum magico praecinuisset anus,
i. e. had uttered an incantation, Tb. — Of musical
instruments, to make music before, be played at:
epulis magistratuum fides praecinunt. — Fig., to
foretell, predict : magnum aliquid populo R.
praecipio, cfipl, ceptus, ere [prae-hcapio], to
take beforehand, get in advance: ab publicanis
pecuniam insequentis anni mutuam praeceperat,
had borrotced in advance, Cs. : aliquantum viae,
get something of a start, L. : Piraeeum quinque-
remibus, preoccupy, L. : si lac praeceperii aestus,
i. e. have dried up, V. : praecipitur seges, ripens
prematurely, 0.— F i g., to take in advance, oMatn
beforehand, anticipate : alterum mihi est certius,
nee praecipiam tamen, I will not anticipate: ut ne
raulli ante praeciperent oculis quam populus R.,
got an earlier view: fama prlus praecepta res,
anticipated by rumor, L. : aliquantum ad fugam
temporis, ^a«n some advantage in time, L.: tem-
pore illi praecepto, by priority, L. : praecipio gau-
dia suppliciorum vestrorum, I rejoice in advance:
iam auimo victoriam praeciptebant, figured to
themselves beforehand, Cs. : cogitatione f utura, to
imagine beforehand: omnia, V. : quod haec usu
Ventura opinione praeceperat, had already sus-
pected, Cs. — To give rules, advise, admofiish, warn,
inform, instruct, teach, enjoin, direct, bid, order:
bene praecepi semper quae potui omnia, T. : Quic-
quid praecipies, esto brevis, H. : de eloquentia :
artem nandi, 0. : Mitem animum, recommend, lu. :
haec illi : numerum modumque carinis, prescribe,
V. : parcere omnibus : ceteras (sarcinas) incendi,
Cu. : an ratio parum praecipit, nee bonum illud
esse, nee, etc., teaches: illud potius praeoipiendum
fuit, ut, etc. : Caesar praecepit vobis, ne sibi ad-
sentiremini : praecipit atque interdicit, omnes
unum peterent, Cs. : eis adgrediantur, etc., S.
praecipito, avi, fttus, are [praeceps], to throw
headlong, cast down, hurl down, precipitate : pilae
in mare praecipitatae, N. : currum scopulis, hurl
against, 0. : se ex altissimo muro : sese in fossae,
Cs. : se (sc. de muro), L. : se in Tiberim, L. : se in
medios ignis, Cu. : etiam pulcherrima, throw over-
board, lu. : cum alii super vallim praecipitarentur,
threw themselves down, S. : lux Praecipitatur aquis,
sets in the ocean, 0. : hac te praecipitato, run this
way for life I T. : iis (parvis) rainari, praecipita-
turos alicunde, threaten to throw them down. — To
rush down, throw oneself down, rush headlong, sink
rapidly, drop, tumble, fall (of involuntary falling):
statim praecipitat in Lirem: nimbi In vada prae-
cipitant, V. : in fossam, L. : sol praecipitans : iam
nox caelo Praecipitat, is sinking, V. : hiems iam
praecipitaverat, had come to an end, Cs. — F i g., to
throw down, hurl down, precipitate : praecipitari
Digitized by V^OOQ IC
praecipne
684
praeonrro
ex altissimo dignitatis gradu : semet ipse praeci-
pitare, destroif onndf^ S. : se in insidias, L.: furor
iraque mentem Praecipitant, earrjj headlong^ V. :
quosdam praecipitat potentia Invidiae, lu. : nox
praecipitata, dedining, 0.— To hasten, hurry: quae
Praecipitent obitum, haatm their Betting: praecipi-
tata raptim consilia^ precipitate, L. : moras, I e.
exchange for ha^Y.: dare tempus Praecipitant
curae, hasten, V. — To fall down, fall, sink, be
ruined: ubi non subest, quo praecipitet, may turn-
ble down : cum ad Gannas praecipitasset Romana
res, L. : ad exitium praecipitens. — To be too hasty,
be precipitate : sustinenda est adsensio, ne praeci-
pitet : praecipitare istuc quidem est, non descen-
dere, to jump at a conclusion.
praeoipue, adv. [praedpuus], clUefly, princi-
pally, eminently: de consularibus disputare: civi-
tati indulgere, Os. : sanus, H. : sedulitas stulte
urget, Praecipue cum, etc., especially, H.
praeoipuuB. adj. [prae+CAP-l taken be/ore
others, particular, peculiar, especial : banc rem
habere praeter alios praecipuam, this special dis-
tinction, T. : non praecipuam, Bed parem cum cete-
ris fortunae condicionem subire. — Special, chief,
principal, excellent, distinguished, extraordinary:
ma : quos praecipuo semper honore habuit, Cs. :
ad pericula, eminent in meeting, Ta. : ad scelera,
Ta. — As subst. n. : homini praecipui a natura nihil
datum esse, excdlence: praecipua rerum, impor-
tant events, Ta. : praecipua (in the language of Sto-
ics), things preferred (opp. reiecta).
praeoise, adv. [ praeciaus ], in short, in few
words, briefly, cofictsely : did — Positively, €U>so-
lutely: negare.
praeoiBua, ac{f. [ F. of praecidio ], broken off,
abrupt, precipitous : praecisis saxis, V . : iter, S. —
F i g., of speech, abrupt.
praeolare, adv. with sup. [ praeclarus ], verv
dearly, very plainly : intellego : meminu— Excel-
letiily, admirably, gloriously : praeclare nobiscum
actum iri, si, etc. : se res habebat : simulacrum
factum e marmore: nihil nisi praeclarissime fa-
cere: pacem volt M. Lepidus; praeclare, si, etc.,
very good.
prae - olama» ae{j. with comp. and sup., very
bright. bHlliant: iaspis, lu.— Very beautiful, maa-
nificent, honorable, splendid, admirable, remarkable,
distingvMhed, exedlent, famous : urbs situ prae-
claro ad aspectum: opus: interpres iiiris: genus
dicendi : leges : gens bello praeclara, V. : eloquen-
tiae ac fidei, Ta. : nee quicquam est praeclarius :
praeclarissimum factum, N. : res, g^eat wealth,
H. : praeclaram populo R. refers gratiam. — Noted,
notorious : sceleribus suis ferox atque praeclarus,
^ Plur. n. as subst. : multa secum praeclara ha-
bere, treasures of art.
praeolndo, si, sus, ere [prae-hclaudo], to shut
off shut, close: portas consuli, Os. : fores, Pr. — 7b
close, forbid access to: orbem terrarum civibuf:
maritimos cursQs praecludebat hiemis magnitudo.
— To shut off, hinder, stop, impede : omnibus vo-
cem, L. : linguam meam Ne latrem, Ph.
praeolu8as» P. of praecludo.
praeoo, Onis, m. [prae-h VOC-], a crier, herald:
citat praeco legatos : praetoris. — A crier, auc-
tioneer: si palam praeco praedicasset, dimidias
venire partis: baec per praoconem vendidit, by
auction : f undum subiecit praeconi, L. : Ut praeco,
ad merces turbam qui cogit emendas, H. — A pub-
lisher, herald, eulogist : virtutis.
prae-cogito, — , fttus, are, to ponder before
hand, premeditate : praecogitatum facinus, L.
prae-oolo, — » cultus, ere, to cultivate before-
hand.— Fig.: animi habittls, ad virtutem quasi
praeculti. — To embrace prematurdy : nova et and-
pitia, Ta.
prae-composittui, atfj,, arranged beforehand,
studied : praecomposito ore, 0.
praeodnimn, I, n. [^neut. of praeconius], the
office of a public: crier: facere. — A crying out in
public^ proclaiming, publishing : tibi praeoonium
deferam: praeoonia famae, 0. — A celebrating,
laudation, commendation : ab Homero AchiUi tri-
butum : formae praeconia, 0.
praeooniTis» adj. [praecol, of a public crier:
quaestus, the business of a puolie crier.
prae - oonrumpo (-corrumpo), — , mptus,
ere, to corrupt beforehand, bribe in aavance: donis
me, 0. : Ilia venit, sed praeconrupta, Quae, etc., 0.
prae-oonsumo, — , sOmptus, ere, to waste in
advance, spend beforehand: suas virls bello, 0.
prae-oontreot5, — , — , are, to handle before-
hand: videndo, i. e. »ur»fy, 0.
praecordia, drum, n. [prae + cor], the muscle
which parts the chest from the abdomen, midriff,
diaphragm: subter praecordia: praecordia pres*
sit sen'LH, i. e. stopped his breathy lu. — The entrails,
stomcLch: anulus in praecordiis piscis inventus
est: quid veneni saevit in praecordiis, H. — 7%«
breast, heart: in terra ponunt praecordia, lay their
breasts upon, 0. : spiritu remanente in praecordiis,
L. : f rigidus coit in praecordia sanguis, V. : verax
aperit praecordia Liber, H. : tacit& sudant prae-
cordia culpa, lu. : stolidae mentis, i. e.foQy, O.
praeoormmpo, see praeoonrumpo.
praeouzrentia, ium, n. [praecurro], anieee-
dents.
prae-ourro, cucurrl (rarely curri), — , ere, to
run before, haden on before, precede : propere, T. :
ad Persea, L. : ante omnis, Cs. : Barros equls albis,
i. e. surpass, H. — F i g., to go before, precede. OfUM-
Digitized by V^OOQ IC
pneonraio
685
paU : eo fama iam praecurrerat de proelio Djr-
rbachino, Cs. : Isooratem aetate : ita praecurrit
amicitia iudicium: at certis rebus certa signa
praecurrerent, precede.— -To exceed, eurpass, excel:
mihi studio : eum nobilitate, N.
praeoursio, Snis,/. [prae+1 CEL-], a going
before: sine praecursione visorum, the previout
occurrence of phenomena, — I n r h e t., a prepara-
tion of the hearer,
praeoursor, Oris, m. [prae + 1 CEL-], a fore-
runner^ advanced guard, vanguard^ L. — A scout,
tpy.
praeoatio, — , — , ere [prae+quatio], to ehake
before, brandish in front: taedaa, 0.
praeda, ae, /: [prAe+EED], property taken in
war, booty, spoil, plunder, pillage : praedam manu-
bias in urbis oraamenta conferre: urbis praeda
adducti : praedam militibus donare, Gs. : victorea
praedft spoliisque potili, V. : praedanim in parte
reperta pocula, lu. — Prey, game : oervi luporum
praeda rapacium, H.: vocamus in partem prae-
damque lovem, i. e. vow to offer a share, V. : bine
praeda cubili Ponitur, lu. — Booty, spoil, gain,
pyfit : mazimos quaestOs praedasque facere:
Reiecta praeda, H. : ostendit praedam, treasure
trove, Pb. : a quibus magnas praedas Agesilaus
faciebat, drew great advantage, N.
pzaedabundiia» eu^. [praedor], ravaging, pit-
taging, plundering: dicit se praedabundum eodem
▼entururo, S. : exercitus, L.
prae-damno, — , fttus, ire, to condemn before-
hand: praedaranatua oonlega, L. — Fig., to give
up in advance: spem, L.
praedatio, Onis,/. [praedor], a taking of booty,
pulagifig : regnum praedationibus augere, Ta.
praadator, 6ris, m. [praedor], a plunderer, pil-
lager: quos in eodem genere praedatorum pono:
exercitus, praedator ex sooiis, S. : aprorum, a hun^
ter, 0. — An avaricious man, Tb.
praedatorius, a^. [ praedator ], plundering,
predatory: manus (militum), marauders, a: na-
Tee, pirate-ships, L.
praedatUB, P. of praedor.
prae-delaaao, — , — , ire, to weary out before-
hand: inoursOs quae (moles) praedelasaat aqua-
rum, 0.
prae-destiiio, — , — , *re, to set before as a
goal, predestine: sibi triumphoe, L.
praadiator, Oris, m. [praedium], a purchaser
of mortgaged estates at auction, dealer in real prop-
erty.
praadiatorlna, a^. [praediator], of mortgaged
land: ius, the law of mortgages.
praadioabilis, e, adf. [I praedico], praise-
worthy, laudable : aliquid.
praedium
praedlcatid, Snis, / f 1 praedico],
proclamation, publication by a crier: luc
a public
,^ ^ _ . fuctuo^a et
acerba : tribuiii, h.—A praising, praise, commen-
dation: dementia omnium praedicatione deco-
rauda.
praedioator, oris, m. [ 1 praedico ], a public
praiser, eulogist : benefici.
1. prae-diod, avi, atus, are, to make known by
proclamation, announce, publish, proclaim : de quo
homine praecouis vox praedicat: palam dimidias
venire partis.— 7b make known, answunce, pro-
claim, herald, relate, declare openly: uf praedicas,
aseert : utrum praedicemne an taceam ? T. : bar-
bari pauoitatem nostrorum militum suis praedica-
verunt, reported, Cs. : iniuriam in eripiendis legioni-
bus, dieplay, Cs.: tibi aediiiciam repulsam, relate:
ingenti magnitudine corporum Qermanoa esse^
Cs. : Crassus infestissimus esse meis fortunia
praedicabatur.— 7b praise, laud, commend, vaunt,
boast: verecundia in praedicando, Ta.: eius tibi
faciem, T. : de se gloriosius : beata vita praedican-
da est: se ab Dite patre prognatos, Cs. : de meis
in vos meritis praedicaturus, Cs.
2. prae-dioo, dixl, dictus, ere, to say before,
premise: hoc primum tibi, T. : haec eo mihl prae-
dicenda fuerunt, ut, etc— To foretell, predict, fore-
bode: defectiones solis: nihil adversi accidit non
praedicente me, that I had not predicted: malum
hoc nobis De caelo tactas memini praedicere quer-
cOs, v.— 7b advise, team, admonish, charge, com-
mand: moneo, praedico, ante denuntio: unum
illud tibi Praedicam, V. : ita enim medicus prae-
dixerat, had prescribed, Cu. : Pompeius suis prae-
dixerat, ut, etc., Cs. : ei visa luno praedicere, ne id
faceret— 7b appoint, fix: reo diem, Ta.
praediotio. Onis,/. [prae+Dia], a /orefetf-
ing, prediction : niali: vatum.
praediotum, i, n. [P. neut, of 2 praedico],
something previously said: velut ex predicto, as if
by preconcert, L.— ^ foretelling, predidion, proph-
eey: Chaldaeorum praedicta: vatium. — An order
command: dictatoris, ne, etc., L. '
praediotoa, P. of 2 praedico.
praedlolum, l, n, tUm, [ praedium 1, a emaU
estate,
prae-dlBOO, — , — , ere, to learn beforehand:
ea quae agenda sunt : Ventos, V.
prae-di8p08itii8, P., arranged beforehand,
diatributed in advance: nuntii, L. (dub.).
praeditas. adj. [prae + datus], gifted, provided,
d,fur7ii8hed: parvis opibus: mundus ani-
mo: singulari inmanitate: simulacrum sumnia
religione, i. e. held in high reverence,
I praedium, I, n. [prae + HED-], a farm, estate,
1 manor: praedibus et praediis populo cautum eat:
Digitized by V^OOQ IC
praediTOB
686
praeftnio
babet in urbanis praediis, city loU: fructus prae-
diorum : rusticum, L. : gnatis dividere, H.
prae-dives, itis, adj.^ very rich, affluent: Per-
seus, L., lu. : praedivite cornu Autumnus, 0.
praedo, dais, m. [ praeda ], one that makes
booty, a plunderer, robber: urbes praedonibus
patefactae: praedones latronesque, Cs. : mariti-
luus, a pirate, N. : perfidus, V. : digna praedone
maritOi i. e. who had stolen her, 0. : alibi praedo,
alibi praedae vindex, cadit, L.
prae - dootUB, P., instructed in advance: ab
duoe,S.
praedor, fttus, art [praeda], to make booty,
plunder, spoil, rob : spes praedandi : licentia prae-
dandi, L. : praedantes milites, Cs. : classis pluribus
locis praedata, Ta. : in re f rumentari& : omnibus
in rebus, upon every opportunity: ex alterius in-
soientia, make use of another's ignorance to de-
fraud him : Italiae callls et pastorum stabula :
Booios, Ta. — Supin. ace.: praedatum ire, L. — To
take, catch, make prey of: ovem unam, 0. — F i g.,
to rob, ravish, take: quae me praedata puella est,
has caught me, 0. : Singula de nobis anni praedan-
tur euntes, H.
prae-duo5, dQxI, ductus, ere, to draw out be-
fore, construct in front : f ossas viis, Cs, : murum,
Cs. : castris fossam, Tb.
prae-doloia, e, adj., very pUasing, delightful:
decus, V.
prae-duruB, adj., very hard, hardened: co-
rium, Ta. — Very strong: homo viribus, Y.: cor-
pora, V. : tempora, 0.
prae-emineo, see praemineo.
prae-e6. il (IvI), — , ire, to ^ before, lead the
way, precede : ut consulibus liotores praeirent :
praeeunte carina, V. : novi praeeunt fasces, 0. —
Fig., to go before, vrecede : uaturft praeeunte. —
To recite beforehana, dictate, prescribe: omnia, uti
decemviri praeierunt, facta, had ordered, L. : ades,
dum dedico domum, ut mibi praeeatis : praei ver-
ba, quibus me devoveam, L.: coactus pontifex
Terba praeire, to dictate the formula of consecra-
tion, L. : praeeuntibus exsecrabile carmen sacer-
dotibus, L. : alcui preces, Ou. : vobis voce, quid
iudicaretis.
praefatio, Onis, /. [ praefor ], a preliminary
form of words, formula of announcement : doua-
tionis : sacrorum, L.
praefeotora, ae, /: [praefectus], the office of
an ovemeer, overseership, svperiniendence : domOs,
lu. — The office of governor in a province, provin-
cial depittyship, prefecture : praefecturas sumere :
multorum consulum praefecturas accipit, N. — A
mty governed by a prefect, prefecture, C, Ta.
praefeotos, I, m. [P. of pneficio], an overseer^
diredor, superintendent: morum, N. : nee Tero
mulieribus praefectus praeponatur : annonae, L. :
praefecti libidinum suarum. — In public life, a
president, superintendent, commando; governor,
deputy: qui Aemilio legati et praefecti fuerunt:
Lydiae, governor of the province, N. : classis, ad-
mired: legionis, commander, Ta. : alae, Ta. : arcis,
L. : custodum, N. : fabrilm, chief engineer : (timor)
ortus est a tribunis militum, praefectis reliquisque,
etc., colonels of cavalry, Cs. : praefecti regii, com-
manders of armies, L. : praefecti regis, S.
prae-ferOk tull, latus, ferre, to bear before,
carry in front, hold forth: dextrft facem: in fa-
scibus insignia laureae, Cs. : fasces praetoribus
praeferuntur : praelatos hostis adoriri, as they
rode by, L. : signa militaria praelata, carried in
procession, L. : castra sua praelati, hurrying past
the camp, L. — F i g., to place before, offer, present :
clarissimum lumen menti meae: suam vitam, ut
legem, suis civibus, set as a guide before, — To pUtee
before, prefer : mortem servituti : ccaevolam sibi :
virtute belli praeferri omnibus gentibus, Cs. : iu8
maiestatis patrio amori : puellam puellis, 0. : ani-
mam pudori, lu. : Cur alter f ratrum cessare Prae-
ferat Herodis palmetis, H. — To take beforehand,
anticipate: diem triumphi, L. : praelato invidere
honori, V. — To display, discover, reveal, betray :
avaritiam : amorem, 0. : dolorem animi voltu, Cu.
prae-feroz, dcis, adj., very violent, impetuous,
inaolent: animus, L. : ingenio, Ta.
prae-fervidua, adj., very hot: balneum, Ta.
— rUrce: ira, L.
prae-festino, — , &tus. Are, to hasten before,
be precipitate: deficere, ll — To pass in luute:
sinum, Ta.
praefioio, feci, fectus, ere fprae+facio], to 9$t
over, place in authority over, place at the head, ap-
point to command: alquem Asiae : imperatorem
bello : his (legionibus) legatos, Cs. : pontifices sa-
cris : te lucis Avemis, Y. : luno sacris praefecta
maritis, 0. : in eo exerdtu fratrem, give him a
command: locus, cui divinationem praeficere pos-
simus, i. & regard as the province of dimnation :
aliquem procuratorem.
prae-f idena, entis, adj., too trustful, over-con-
fident: te praefidentem tibi Repmnent legum
habenae, C. po^t. : homines sibi.
prae-figo, flxl, fixns, ere, to fatten before, 9$t
up in front, affix: ripa sudibus praefixis munita,
Cs. : arma puppibus, Y. — To tip, head, point : as-
seres cuspidibus praefixi, Cs. : iacula praefixa
ferro, L. : ferro praefixae hastae, Cu. : ora capi-
stris, muede, Y. — To pierce, transfix: latos prme-
fixa vera, Tb.
prae-Hnio, Ivl, Ttus, ire, to determine before
hand, ordain, prescribe: praefiuire non est meom :
Digitized by V^OOQ IC
praeflnito
087
praeligo
dies in lege praefiniu : tibi, quo minus, etc. :
praefinisti, quo ne, etc
praennito, adv. [P. ab!, n. of praefinio], in the
pretcribed manner : loqui, T.
praeflord, — , fttus, are [prae+flos], to defiwo-
er beforehand^ lenen^ tamith : gloria eiua victoriae
praeflorata, L.
prae-fluo, — , — , ere, to/oio along, ^flow by : in-
fifu& valle, L. : proyinciam, Ta. : regiia Dauni, H.
praefood, — , — , ftre [prae+faux], to citoke,
ttranpUy suffocate: animae viam, 0.
prae-fodio, f Cdl, — , ere, to dig in front of:
portas, y. — To bury in advance: aurum, 0.
(prae-for), ffttus, arl, dep,, to say beforehand,
utter in cuivance, premise, preface : in parte opens
mei licet mihi praefari, quod, etc., L. : quae de
deorum natur& praefati sumus, etc: arcana se
et silenda adferre praefatus, Cu. : honorem, i. e.
to begin by saying, ^ I speak with deference .** Talia
praef antes, /orrfc//tn^, Ot. — To tUter a prelimi-
nary prayer, cuidress in prayer beforehand: roa-
iores noetri omnibus rebus agendis Quod bonum,
faustum, felix fortunatumque esset, praefabantur:
carminibus, say in vene beforehand, L. — 2o in-
voke: divos, V.
.praefraote, adv, [praefractus], injlexibly, reso-
UtUly : aerarium defeudere.
Sraefraotos, a^. with comp. [P. of praefingo].
f style, rude, abrupt : Tbucjdides praefactior.
— Of character, unyielding : Aristo.
prae-frlgldua, aeff., very cold: Auster, 0.
praefrlneo, frSgl, frftctus, ere [prae+frango],
to break off before, break to pieces, shiver : hastas,
L. : praef racto rostro (triremis), Cs.
prae-foloio, — , — , ire, to prop up, support.--
Fig.: illud praefulci, ut, etc, make sure.
prae-falgeo, — , — , §re, to beam forth, shine
greatly, glitter in front : praef ulgebat huic trium-
phus, L. : Nitor smaragdi coUo praefulget tuo (sc.
pavonis), Ph. : equus praef ulgens unguibus aureis,
y. : triumphali decore, Ta.
prae-gelidua, at{;., very cold: Alpes, L.
prae-geatio, — , — , ire, to desire greatly, de-
light: videre: Ludere,H.: apisci, Ct
praegnana, antis, or praegoaa, fttis, atfj.
[pra -¥- GEN-], with child, pregnant, big with young :
uxor : cum praegnas hunc alvo contineret : yidua,
lu. — FuU, swollen : stamine fusus, lu.
prae-graoilis, e, adj., very slender : proceritas,
Ta.
prae-gravia, e, atfj., very heavy: onus, 0. :
oorpore, L. : Wno, Ta. : delatores, very wearisome,
Ta.: principi,Ta.
prae-graTO, — , Atus, ire, to press heavily upon.
oppress with weight, encumber: exonerare prae«
gravante turbi regnum, L. : praegravata telis scu-
ta, burdened, L. — F i g., to burden, oppress, weigh
down : dantem et accipientem, L. : animura, U. :
artis Infra se positas, press down by his superior-
ity, E.
praegredior, gressuB, l, dep. [prae+gradior],
to go before, go in advance, precede : alios prae-
gredientes: nuntios, L. — To pass by, pass: ea
(castra), L.
praegreaaio, 6n\s,f. [prae+GRAD-], a ooing
before, preceding : etellarum. — Fig., precedsnee :
causae.
1. praegroMua, P. of praegredior.
2. praegre8Siia» fls [praegredior], an advance:
rerum praegressQs, I e. steps in development.
praegoatator, dris, m. [ praegusto ], a fore-
taster, cup-bearer, — F i g. : libidinum tuarum.
prae-gUBto, avi, — , are, to taste beforehand:
oleas, L. : cibos, 0. : medicaroina (i. e. antidota), lu.
prae-laoed, — , dre, to lie before: campus,
qui castra praeiaoet, Ta.
prae-iena, euntis, P. of praeeo.
praeiudioatua, adfj. [ P, of praeiudico ], de-
cided beforehand, prejudged: praeiudicatum eveu-
tum belli habetis, L. : opinio, />r^/udtce. — As subst,
n. .* id ipsum pro praeiudicato ferre, as already
decided, L : ut ne quid hue praeiudicati adferatis,
prejudice.
prae-iudioium, I, n., a preceding judgment,
anticipatory sentence, previous decision, precedent :
his duobus praeiudiciis damnatus: neminem prae-
iudicium rei tantae adferre, i. e. anticipate the
judgment (of the Senate), L. — A precedent, exam-
ple: Testri facti praeiudicio demotus, by the ex-
ample of your conduct, Cs. : Africi belli praeiudi-
cia sequi, Cs.
prae-iudioo, avi, Atus, &re, to prejudge, decide
beforehand: de hoc fhomine): de iis censores
praeiudicent, give prmminary judgment (before
the case is heard by the judges).
prae-iuv5, iflvi, — , ftre, to aid before: adfeo-
tam eius fidem, Ta.
prae-labor, lapsus, I, dep,, to glide before, move
by, float past: pisds praelabitur ante, 0. po<$t:
rotis flumina, glide by the streams on wheels, y.
prae-lamb5, — , — , ere, to lick beforehand:
(mus) praelambens omne, quod adfert, n.
praelftta8» P. of praefero.
prae-lego, — , — , ere, to sail by, skirt: 0am-
paniam, Ta. : oram, Ta.
prae-lig5, — , atus, ftre, to bind on More, bind
to: fasces praeligantur cornibus, L. — 7b bind up,
tie up: OS praeligatum.
Digitized by
Google
praeUum 698
(praellum, praelior), see proelk
pne-longns, adj., very long: gladii, L. :
hasta, Ta.
prae-luce5, iQxI, — , fire, to shine be/are, shed
,iffM upon : ne ignis Doster facinori praeluceat,
Ph. — ^Fig., to shine before^ light up: (amicitia)
bonam spem praelucet in posterum, Ughts up hope,
— To otUshine^ surpass : null us sinus Bais praelu-
cet, H.
praeluBtria, e, adj.^ very illustrums, magnifi'
cent: arx, O. — JPlur. n. as svist, : praelustria yita,
avoid grandeur ^ 0.
praemandata, drum, n. [P. of prae-mando],
a warrant of arrest : praemandatis requisitus.
prae-mattkruB, adj.^ too early^ untimely, pre-
mature: hi ems, Ta. : exitus, Ta. : cineres, lu.
prae-medicatus, adfj., protected by medicines^
charmed: Ae.-Jonides, 0.
praemeditatio, dnis,/ [praemeditor], a eon-
siaering beforehand, premeditation : f uturorum
maloruro : diuturaa.
prae-meditor, fttus, fti% dep.^ to think over be-
forehandy consider in advance^ premeditcUe : nihil,
ne bellum haberent, L. : id ferundum modice esse :
quo animo accedam : quae renuntiarent, L. : mala
praeroeditata : tentans citharam et praemeditans,
prduding, Ta.
prae-metaenB, adj. [P. of praemetuo], ap-
p^shetisivc: doli, Ph. (al dolum).
prae-metao, — , — , ere, to fear beforehand,
be apprehensive : suis, Gs. : coniugis iras, V.
praemlneo (prae-em-), — , — , $re, to tran-
9§md, excel: ceteros peritia legum, Ta.
prae-mitto, misl, missus, ere, to send forward,
de^Mteh in advance: legiones in Hispaniam, Cs. :
iegatum ad flumen, S. : odiosas litteras : ad Boios,
qui doceant, etc., Cs. : euro sese Italicam venturum
praemisisset, had sent on word, Gs. : praemisit, ut
oogitarent, etc., sent word^ L.: haec favorabili
oratione, premised^ Ta.
praemimn, I, n. [prae+EM-], an advantage,
prerogative, favor, license, privilege : licebat legis
praemio, by the special favor of the law: Frontis
nrbanae praemia, the Ueense of city assurance, H.
— A reward, recompense: praemium, baud prae-
dam petit, Enn. ap. C. : eoquid erit praemi, reward:
legibus praemia proposita sunt virtutibus : prae-
mia mihi pro industrift data : inlicere, S. : tibi la-
borum praemia persolvere : proponere, offer, Cs. :
consequi, obtain, Cs. : toUere, lu. : promittens, si
sibi praemio foret, se, etc., if he were rewarded, L. :
te mea dextera magna inter praemia ducet, i. e. to
great exploits, V. : cape praemia facti, reward (i. e.
punishment), 0. : Veneris, I e. children, V. — A
iribe: Ut ponenda praemia sumas, lu. — A prite^
praenuntia
plunder, prey, booty: ditem hostem pauperis vio-
toris praemium esse, L. : spectat sua praemia rap-
tor, 0. : leporem et gruem, lucunda captat prae-
mia, game, H. : raptae virginitatis, 0.
prae-molestia, ae,/., anxiety, apprehension.
prae-m51ior, — , irl, dep., to prepare before-
hand: praemoliendam sibi ratus rem, L.
prae-moned, ul, itus, ere, to forewarn, admon-
ish beforehand: me, ut magnopere caverem : Prae-
moneo, numquam scripta modeeta legat, 0. : co-
natQs hostis, warn of, L. — To foreUU, predict,
prophesy, presage: ferunt audita comua caelo
Fraemonuisse nefas, 0.
praemonitOB, as, m. [ praemoneo ], a fore-
warning, premonition : Praemonitfis deilm, 0.
praemonatrator, Oris, m. [praemonstro], one
who points out the way, a guide, T.
prae-monatro, — , — , ftre, to predict, presage,
prognosticate: magnum aliquid populo R. : ventot
futures, C. po«t.
prae-morde5, — , — , 6re, to bite off, snip off:
ex hoc alqd, lu.
prae-morior, tuus, I, dep., to die prematurely, 0.
prae-moituoB, adj., prematurely dead: iacue-
re, velut praemortua, membra, 0. — Fig.: prae-
mortui esse pudoris, i. e. to have lost shame, L.
prae-munio, IvI, Itus, ire, to fortify in front :
aditOs magnis operibus, Cs. : non praemunito vaU
lo, L. — ^F i g^ to fortify, protect, secure : genus (di-
cendi) praemunitum : ut ante praemuniat,/>rgMire
his defences (of an orator). — To set forth as a de-
fence : quae praemuniuntur reliquo sermoni, are
premised to anticipate objections: illud praefuloi
et praemuni, ut, etc., secure beforehand,
praemunitio, dnis, /. [praemunio], a fortify^
ing beforehand, prepar€Uion : orationis.
prae-naxTO, av!, — , ftre, to tdt befor^umd:
rem, T.
prae-natd, — , — , ftre, to swim before, flow by:
domes praenatat amnis, V.
prae-niteo, ul, — , Sre, to shine in preference^
be more attractive: cur tibi iunior praeniteat, H.
prae-nomen, inis, n., the first name, praeno-
men, personal name (e. g. Marcus, usu. written M.) :
filius, cui Marco praenomen erat, L. : sine praeno-
mine familiariter ad me epistulam misistl
prae-noaoo, — , — , ere, to team beforehand,
foreknow : f utura : promissum sibi caelum, 0.
praenoUo, Gnis,/. [pTtie-\-Q^A-],apreeoneqh
tion, innate idea : deorura.
prae-nubilu8» adj., very cloudy, gloomy: n*
bore lucus, 0.
prae -nontia, ae, /., a harbinger, foreteOen
beUi, 0. : stellae calamitaturo praenuntiae.
Digitized by
google
praenuntio
689
praepropere
1(M
pxme-nuntio (not -nftnolS), — , fttus, ftre, to on-
nounee beforehand, foretelly predict : banc ventu-
ram (esse), T. : futura : de eorum adventu, N.
praa-nuntitui (not -nllnoius), I, m., a foreteller,
hminger, omen : lucis ales, le,ihe cock, 0.
praeooonpatio, onis,^. [praeoocupo], a teiz-
ing beforehand^ preoecupatum : locorum, N.
prae-O00iii>dk &▼!, fttus, ftre, to eeiu upon be-
forehand, preoccupy: Maoedoniam, N. : opportuna
loca, L. : praeoccupatum sese legatione ab Cn.
Pompeio, Gs. — ^F i g., to eeue in advance, preoccupy:
aoimot timor praeoooupaverat, Gs. : praeoccupati
benefido animi, i. e. won over beforehand, L. — 7b
aniidpate, prevent : ad praeoccupanda Andrano-
dori oonsilia, L. : ne alteniter alteram praeoocu-
parel, K. : legem ferre, hasten to bring the bill
m)oner before the people, L.
pzae-opto, &▼!, StuB, Are, to ehooee rather, desire
wicre, prefer : exBilio modicam domi fortunam, L. :
■oas leges Romanae civitati, L. : nemo non illos
sibi quam vos dominos praeoptet, L.: immerito
qnam lore yiolari, Cu. : scutum manu emittere,
Gb. : pueram perire, Potius quam, etc., T.
prae-pando^ — , — ^ ere, to spread out, eaBtend
— F i g. : hibernos temporis ortQs, C. po6t
praeparatio, onis,^. [praeparo], a making
ready, prqKtraHon : dihgens : animi ad minuen-
dum dolorem.
prae-paratna» adj. [P. of praeparo], />rgENir»d;
provided, furnished, ready: praeparatos quodam
oaltu proficisci ad dormiendum : bene Pectus, H. :
anres: oratio, L. — As subst. «.; ex ante praepa-
rato sustentan, from the stores, L. ; cf. ex ante
praeparato fieri, i. e. by previous arrangement, L.
prae-paro, ftvl, fttus, Sre, to make ready before-
hand, prepare, equip, make preparations: ea quae
▼identnr mstare : ante navls, L. : locum domestici
belli causft, Gs. : praeparato ad talem casum per-
fogio, L. : pecunia stipendio militum praeparata,
Gu. : res neoessarias ad yitam degendam.
praepedio, !▼!, Itus, ire [prae+pes], to entan-
ate, shackle, fetter: praepeditis Numidaram equis,
Ta. — 7b hinder, embarrass, obstruct, impede: sese
praedft, hamper themselves, L. : omnia (bonas artls)
aTaritia praepediebat, S. : dioere incipientem cum
laorimae praepedissent, L. : dextrae praepedit orsa
tremor, 0. : rerba sua, L e. stammering, Ta. : prae-
peditua Germanias premere, hindered from, Ta.
prae-pendeo, — , — , fire, to hang before, hang
down in front: ubl teguroenta praependere pos-
sent ad, etc., Gs. : praependent sertae, Pr.
praepeSy petis, aU, pete or petl, gen, plur, pe-
tum, adfj* [ prae+PET. J, outstripping ; hence, in
augury, significant in fight, of good omen, favor-
sMs (of birds of good augury) : praepes Laeva vo-
lavit avis, Enn. ap. 0. : praepetis omina pinnae, V.
— Fem, as subsL, a bird of good omen : qui sibi
praepetem misisset, L, — Winged, swift of Jlight,
fleet, quick, rapid: quern praepes ab Idft rapuit
lovis armiger, V. : deus ( i. e. Cupido ), 0. — As
subst. m. and/., a bird, large bird: lovis, L e. aqui-
la,0. : Medusaeus, i. e. iV^<utt«, 0.
praepllatti8» adj. [8 pila], tipped with a baB,
carrying a button: missilia, i. e. liunted, L.
prae-plngnla, e, <«(/., very fat, of superior fer*
tility: solum, V.
prae-poUexis, entis, a^., eminent, superior,
excellent : gens divitiis, L. : vir virtute, L.
prae-polleo, lul, — » ere, to surpass in power:
quibus additis praepollebat, Ta. : mari, Ta.
prae-pondero, -— , — , Are, to make heavier,
regard as superior : praeponderari honestate.
prae-pdno, posul, positus, ere, to place in front,
put upon, affix: aedibus vestibula: fronti oUvam,
1. a crown, H. — To put before, place first: versQs
in primft fronte libelli, 0. : ultima primis, H. :
pauca praeponam, premise. ^ To set over, make
commander,intrustwith,appoint,depute: alqmbello
praedonum : sinistro cornu Antonium, Gs. : quae-
ritorem Gaelium provinciae, appointed governor :
negotio, charge with: navibus, appoint admiral:
toti officio maritime praepositus, superintendent of
all marine affairs, Gs. : sacerdos oraculo praepo-
sita, presiding over : custos Praepositus sancto
loco, made keeper of, 0. — Fig., to set before,pre-
fer : se alteri, T. : salutem rei p. vitae suae : me
Mazaeo generam, Gu.
prae-porto, — , — , ftre, to bear before, G. po«t
praepoaltio, 6nis, /. [praepositus], a setting
btjore, prefixing : negationis. — In grammar, a pre-
Jtz. — F i g., a preferring, preference.
1. praepoaltaa, adi. [F. of praepono],/>r»/«r-
able. preferred — As subsL n., that which u denro'
ble (opp. both to the absolete good, and to eyil).
2. praepoaltas, I, m. [P. of praepono], a pr^
feet, president, chief: legatoram tuoram.
praepoBtere, adv. [praeposteras], in reverse
order, out of order: litteras reddere: tecum agere.
prae-poaterua, a^., in reverse order, in dis-
order, inverted, perverted, absurd, preposterous, mw
seasonable: quid tam praeposterum dici potest?:
gratulatio : consilia. — Of persons, perverse, imr«ci.
sonable, absurd .* semper : homines, S.
prae-potena, entis, adj., very able, exeeUinp its
power, superior: viri: rerum omnium luppiter:
terrft marique Karthago : armis Romanus, L. —
Pftir. m. as subst. : opes praepotentium.
praepropere, adv. [praeproperus], ta <
haste, headlong : festinans, L. : agendo^ U
Digitized by V^OOQ IC
praeproperoB
640
praeseoo
pma-propeniB, adj., too hasty, sudden, precyn-
tate : festinatio : celeritas, L. : ingenium, rash, L.
prae-putiam, I, n. [3 PV-], the foreskin, pre-
puce : praeputia ponere^ lu.
(prae-queror), questus, I, to complain before-
hand: multa praequestufl, 0.
prae- radio, — , — , &re, to outshine: stellis
signa minora siiis, 0.
prae - rapidus, adj., very swift, exceedingly
rapid: gurges, L. : fluminum celerity s, Cu.
prae - rigeaco, ul, ere, inch., to become very
stiff: praereguiase manQs, Ta,
praeripio, ripul, reptus, ere [prae+rapio], to
snatch away, carry off: arma Miuervae, 0. : aliis
laudem. — To seize prematurdy : deorum beneficium
festinatione, i. e. presume upon. — To forestall, an-
ticipate : hostium consilia, baffle in advance.
prae - r5d5, — , bus, ere, to gnaw off, nibble :
praeroso hamo, i. e. the bait, H.
praerogativuB, adj. [prae-rogo, to ask first],
voting first, asked before others : centuria, whim
cast the first vote in the comitia (originally the cen-
tury of the equites, afterwards that which obtained
the right by lot). — Hence, as subst.f. (so. centuria),
the prerogative century : praerogativam maiores
omen iustorum comitionim esse volaerunt: sors
praerogativae, L. : Calvum praerogativae tribunum
militum creant, i. e. the equites, L. : onien praero-
gativae, i. e. in the choice of the century that voted
first : praerogativam referre, to report the vote of
the prerogative century. — A previous choice, pre-
liminary election : militaris, L. : comitiorum mili-
tarium, L. — A sure sign, token, prognostic, omen :
voluntatis suae.
praeroBUB, P. of praerodo.
prae-rumpo, — , ruptus, ere, to break off be-
fore, tear away in front : retinacula classis, 0. :
fuues praerumpebantur, were broken off, Cs.
praeruptUB, adj. [P. of praerumpo], broken
off, steep, abrupt, rugged: saxa: iuguni, Cs. : ne-
mus, H. : mons, V. — F i g., hasty, rash, precipitate :
audacla : iuvenis animo, Ta.
praea, praedis, m. [prao+vas], a surety, bonds-
man: praedes pecuniae publicae accipere: prae-
des dare : per praedem agere : praedibus acceptis
aedificia perfecturi, L. : cavere populo praedibus
ac praediis, to procure security to the people by
bondmen and their estates. — 7 he property of sure-
ties: praedes vendere. — Fig.: cum sex libris,
taniquam praedibus, me ipsum obstrinxerim.
praesaepe (pracBepe), \»,n. [prae+snepesj,
an enclosure, stdle, stall, fold, pen : Stabant (equi)
in praesaepibus altis, V. : bona donavit praesaepi-
bus, has spent his substance on his stables, lu. : f ucoa
a praesaepibuE arcent, i. e. from the hives, V . — A
hut, hovel, dwelling, tavern : audis in praesaepibus,
in drinking-shops. — A crib: equus Ad praesaepe
gem it, 0. : Accedit ad praesaepe, Ph. : non qui
certum praesaepe teueret, i. e. table, H.
prae-Baepi5 (-aepio), psi, ptus, Ire, to fence
in front, block up, barricade: aditQs trabibus, Cs.:
omni aditu praestiepto, Cs.
praeaagid, IvI, — , ire [praesagium], to feel in
advance, perceive beforehand, have a presentiment,
forebode: nescio quid mi animus praesagit mali,
T. : quasi praesagiret : hoc ipsum animo, L.
praeaagitid, onis,/ [praesagio], a presenti-
ment, foreboding, faculty of divining, proph^ie
power: in animis.
praeBagiom, i, n. [ 1 SAG- ], a preseniimeni,
foreboding, presage : vatum praesagia, 0. : men-
tis, O.
prae-aagUB, adj., perceiving beforehand, divin-
ing, prophetic, presaging : pectora, 0. : mali mens,
V. : lucttl.<4 suspiria, 0. — Prophetic, indicating be-
forehand: Verba penis, O. : fulminis ignes, V.
prae-BCio, IvI, — , ire, to know beforehand, fore-
know: ante, T.
prae-BCiaoo, — , — , ere, to learn beforehand:
animos volgi longe, V. : quam quisque provinciara
haberet, L.
prvLe-BOixXB,adj^, foreknowing, prescient: corda,
V. : lingua, O. : vates venturi, V.
prae-Bcrib5, Ipsl (scrlpsti, T.), Iptus, ere, to
write before, prefix in writing : sibi nomen, V. :
auctoritates praescriptae, the names of senators re-
corded €U voting.— To describe beforehand: formam
futuri principatQs, Ta. — F i g., to ddermine in ad-
vance, ordain, direct, prescribe : his rebus finera,
T. : maiorum iura moresque: iura civibus: mihi
quern ad modum meum ius persequar: quid fieri
oporteret, Cs. : sic enim praescripsimus iis, ut,
etc : cum ei praescriptum esset, ne, etc. : qui (mos)
praescribit esse oportere, etc — To dictate: carmi-
na, Tb. — To put forward, use om a pretext : Pul-
chram, Ta.
praescriptio, onis,/. [prae + SCARP-], a prefix
in writing, title, inscription, preface, introduction :
legis. — Fig., a pretext, excuse, pretence : honesta
praescriptione rem tegere, Os. — A limit, restriction^
proviso: rationis: in hac praescriptione semiho-
rae.
praeacriptum, I, n. [P. n. of praescribo], a
previous direction, precept, limitation, proviso, reg-
ulation: legum imperio et praescripto fieri : omnia
agere ad praescriptum, Cs. : ad praescriptum con-
sulis comitia habita, L. : hoc eius praescripto, Cs. :
intra praescriptum equitare, within bounds, H.
praeacriptUB, P. of praescribo.
prae-aeoo, cul, ctus, ftre, to cut off before, ctU
Digitized by V^OOQ IC
praesens
641
praesidinm
away, eui off, cut out : praesectis mulierum crini-
hus, Cs. : partem, 0. — F i g. : Praesectum deciens
non castigavit ad unguem, i. e. accurately^ H. (a1.
perfectum).
praesens, entis (abl. of persons usu. ente; of
things, eiitl), adj, with comp. [P. of praesum], <it
handy in sight, present, in person : quia ades prae-
sens, because you are here, T. : quo praesente, in
whose presence : pauca praesenti consilio locutus,
be/ore a council of war, S. : tecum egi, in person :
8eTmo,/ace to face : adgnoscere praeseutia ora, i. e.
in plain view, V. : banc sibi videbit praesens prae-
sentem eripi, T. : in rem praesentem venire, to the
very spot: in re praesenti, on the spot, L. — Of time,
present, contemporary, existing : res : non solum
mopi& praesentis, sed etiam futuri temporis timo-
re, Cs. : fortuna pristina viri, praesenti fortunae
conlata, L. : praesenti bello, during hostilities, N. :
et praesens aetas et posteritas, Cu. : praesens in
tempus omittere, for the present^ H. : praesenti
tempore, now, 0. — As subst. n. (sc. tempus), the
present : laetus in praesens animus, H. : haec in
praesenti scripsi. — Plur.,present circumstances, the
present state of affairs : amor fastidio praesenti um
accensus est, Ou. — Happening at once, immediate,
indant, prompt, impending : praesens quod fuerat
malum in diem abiit, T. : poena: tu& praesenti ope
servata urbs, L. : pecunia, cash : praesentibus in-
sidiis liberare, imminent: iam praesentior res erat,
mx>re imminent, L. — - Operating at once, instant,
prompt, efficacious, powerful,inJfuentuil: auxilium:
non ulla magis praesens fortuna laborum est, more
effective cure, V. : adeo iniuriae Samnitium quam
benefici Romanorum memoria praesentior erat,
L. : si quid praesentius audes, more effective, V. : o
diva . . . Praesens vel tollere corpus, vel, etc., H.
— Present, collected, resolute : Animo virili praesen-
tique esse, T. : si cui virtus animusque in pectore
praesens, V. : animus : praesentioribus animis, L.
— Present, aiding, favoring, propitious : deus, T. :
praesentes saepe di vim suara declarant : Tu, dea,
tu praesens, nostro succurre labori, V.
praesenslo, onis,/. [prae+SENT-], a forebod-
ing, presentiment : per eita inventa. — A precon-
ception.
praesensns, P, of praesentio.
praesentia, ae,/. [pi-aesens], a being at hand,
presence: eonim praesentiam vitare: (Nemea) ce-
lebrare praesentia sua, L. : urget praesentia Turni,
V. : 2imm\, presence of mind, Cs. : deorum praesen-
tiae. — Impression, efficacy, effect : veri, 0. — In the
phrase, in praesentia, at the present time, at the mo-
ment, just now, for the present, under present cireum.
stances: hoc video in praesentift opus esse : in prae-
sentift hostem rapmis prohibere, Cs. : in praesentia
reponere odium, to conceal for the time, Ta. : quod
in praesentift vestimcntorum fuit, at hand, N.
prae-Bentl5, sSnsl, sensus. Ire, to fed before^
hand, perceive in advance, have a presentiment of
presage, divine: animo, Cs. : animus ita praesentit
in posterum, ut, etc. : araorem, 0. : dolos, V. : ibi
me adesse, T. : talem esse deum : praesensum est,
L.
praesepe, praesepio, see praesaep-.
praesertim, adv. [1 SER-], especially, chiefly,
principally, particularly : praesertim utnunc sunt
naores, etc., T. : retinenda est verecundia, praeser-
tim natur& ips& magiitrft: praesertim homines
tantulae staturae, Cs. : (te) Praesertim cautum
dignos adsumere, H. : praesertim cum respondis-
set, etc. : utile Vitae, praesertim cum valeas, H. :
Faciam, praesertim si utrique vestrum gratum fu-
turum est : Praesertim si tempestas Inoubuit, V.
praeses, idis, m. and / [SBD-], a protector,
guard, guardian, defender : tribunus, quem maio-
res praesidem libertatis esse voluerunt : Praeside
tuta deo, 0. — A superintendent, chief, president :
belli, i. e. Minerva, V. : quo praeside rerum, under
whose administration of the world, 0.: orbata
praeside pinus, ue. pilot, 0.
praesidens, entis, m, [P. of praesideo], a pres-
ident, ruler: superbia praesidentium, Ta.
praesideo» sSdl, — , §re [prae+sedeo], to
guard, watch, protect, defend: huic urbi, atque huic
rei p.: alii, ut urbi praesiderent, relicti, L.— 7b
preside over, manage, superintend, direct, command :
ad portas urbanis rebus, Cs. : huic iudicio : classi,
L. : armis, 0. : in agro Piceno, S. : litus Galliae,
Ta.: exercitum, Ta.
praesidiarius, adj. [praesidium], serving for
defence : milites, in garrison, L.
praesiditim, I, n. [praeses], defence, protection,
guardianship, help, aid, assistance: proficisci prae-
sidio suis, N. : amicitiam populi R sibi praesidio
esse oportere, Cs. : tectus praesidio firmo amico-
rum : Ut meae stultitiae in iustitift tu& sit aliquid
praesidi, T. : Veneris praesidio f erox, H. — A guard,
escort, convoy, garrison : ad iudicium cum praesi-
dio venit: omnium bonorum praesidio ornatus:
servoruni praesidio uti : regale, H. : ocoupatoque
oppido, ibi praesidium conlocat, garrison, Cs. :
(turris) praesidiis firmare, with troops, S. : praesi-
dium dedit, ut tuto perveniret. escort, N. : praesi-
dium ex arce eipellere, garrison, N. : praesidia
interficere, troops, N. : praesidia custodiasque dis-
poneve, picket guards, Cs. : galeatum, lu. : 0 et
praesidium et dulce decus meum, H. : quantum
Praesidium perdis, V. — An occupied place, post,
station, intrenchment, fortification, camp: in prae-
sidio conlocatus, on guard: qui propter metum
praesidium relinquit, leaves his post : praesidio dis-
cedere, L. : procul in praesidio esse, N. : praesi-
dium occupare et munire, Cs. : milites in praesi-
Digitized by V^OOQ IC
pimeaigiilfioo
642
praesto
diia disponere, Ob.: in praesidiis esse, with the
arm^. — Aid, hdp, asristance: quod satis esset
pniesidi dedit, what was needful for his support
^md safety^ N. : quaerere sibi praeaidia periculis :
me bireinis praeaidio soaphae Tutum . . . Aura
feret, H.: fortissimum pudoris: aliunde rerum
ezspectanda tuarum Praesidia, enctmragemeni^ lu.
prae-ugnifioo, — , — , are, to indicate before-
hand: hominibus quae sint futura.
prae-Bignia» e, adj. [prae+sigQumI, pre-emi-
nent, distinffuished: tempora cornu, 0. : facie, 0.
prae-8on5, ul, — , are, to sound be/ore : prae-
Bonuit sollemni tibia cantu, 0.
prae-stabilia, e, adj. with comp., pre-eminent^
diaiinguiehed, excellent : res magnitudine : dignitaa
praestabilior : f uerat praestabuius, preferable, T. :
nihil amicitia praestabilius : neque aliud praesta-
biliuB invenies, S.
praestans, antis, adj. with comp. and sup. [P.
of 2 praesto], pre-eminent^ superior, excellent, ais-
tinffuished, extraordinary: omnibus et ingenio et
diligentia, surptusing aU : usu et sapientiA, for
experience and toisdom, N. : animi iuvenis, cUstin-
guished for courage, Y. : virffinibus praestantior
omnibus Herse, superior to aU, 0. : quo non prae-
stantior alter Acre ciere viros, excelled in rousing
the men, V. : homines praestantissimi opibus :
prudentia: virtus: praestanti oorpore Njmaphae,
y. : form&, V. : quid praestantius mihi potuit ac-
cidere ? : aniroi, V. : praestantissimi sapientiae, Ta.
praestantia, ae, /. [praestans], pre-eminence,
superiority, excellence: animantium reliquarum,
over otlier creatures: di omnium rerum praestan-
ti& excellentes, in all thirds,
praestat, see 2 praesto.
praestes, itis, m. [2 prae+STA-], a protector,
guardian : praestitibus Laribus, 0.
praestigiae, arum, /. [STIG-], deceptions, iUu-
simtk, sleights^ j^gl^y trickery : verborum, tricks
of words: quasi praeatigiis depelli: non perprae-
stigias, sed palam compilare, secretly : quo magis
argui praestigias iubetis vestras, L.
praestituo, ul, Qtus, ere fprae+statuo], to de-
termine beforehand, fix in advance, prescribe : tibi
quidemst olim dies praestituta, T. : diem praesti-
tuit operi faciundo : die praestituta, L. : nullA
praestitut& die, toithout afiaeedterm: diem certam
Ghabriae, N. : praetor nuroquam petitori praesti-
tuit, qua actione ilium uti velit
praestitas, P. of 2 praesto.
1. praesto, (tdv, [for ^praesito, P. abL of
* prae-sino], <it hand, ready, present, here : Ipeum
praesto video, T. : doml Praesto apud me esse,
T. : togulae lictoribus ad portam praesto fuerunt :
praesto est enim acerba memoria, always with me,
L. : ubi est frater? Chaer, Praesto adest, T.—
At hand, serviceable^ helpful : Macron! vix videor
praesto. — Usu. in the phrase, praesto esse, to be
at hand, attend, wait upon, serve, aid, be hdpful :
praesto esse clientem tuum?: ius civile didicit,
praesto multis fuit : saluti tuae praesto esse : ut
ad omnia, quae tui velint, ita siro praesto, ut, etc.
— With esse, to be in the way, meet, resist, oppose:
quaestores cum fascibus mihi praesto fuerunt
2. prae-Bto, iti, itus (P.fut. praestatQrus), are,
to stand out, stand before, be superior, excel, surpass,
exceed, be exceUent: suos inter aequalls: civitaa
hominum multitudine praestabat, Os. : sacro, quod
praestat, peracto, lu. : probro atque petulantiA
maxume, to be pre-eminent, S. : virtute omnibus,
Cs. : quft re homines bestils praestent : pingendo
aliis : praestare honestam mortem existimans tar-
pi vitae, N. : quantum ceteris praestet Lucretia,
L. : virtute ceteros mortales, L. : gradu honoria
nos, L. : imperatores prudentia, N. — Impers. with
subjeet-dause, it is preferable, is better : sibi prae-
stare, quamvis fortunam pati, quam interfici, etc,
Gs. : mori milies praestitit, quam haec pati : mo-
tos praestat componere fluctds, V. — To become
surety for, answer for, vouch for, warrant, be re-
sponsible for, take upon oneself: ut omnis mini-
stros imperi tui rei p. praestare videare : ut nihil
in vita nobis praestandum praeter culpam pute-
mus, i. e. that we have nothing to answer for if
free from guilt: impetOs populi praestare nemo
potest, answer for the outbreaks of the people :
emptori damnum praestari oportere, compensation
ought to be made: nihil, be responsible for nothing :
quod ab homine non potuerit praestari, what none
could guaranty against : tibi a vi nihil, give no
guaranty against : meliorem praesto magistro Dl-
scipulum, warrant, lu. : quis potest praestare,
semper sapientem beatum fore, cum, etc ? : Iliiua
lacrimae praestant Ut veniam culpae non abnuat
Osiris, insure, lu. — To fulfil, discharge, maintain^
perform, execute: in pugna mi litis officia, Os. :
amicitiae ius officiumque: praestiti, ne quern pa-
ds per me partae paeniteat, have taken care, L. :
quamcumque ei fidem dederis, ego praestabo, will
keep the promise: ei fidem, L.: mea tibi fides
praestabitur : pacem cum iis populus R. praestitit,
maintained, L. : argenti pondo bina in militeoi,
pay as ransom, L. : tributa, pay, lu. : tripUcem
usuram, lu. — To keep, preserve, maintain, retain:
pueri, quibus videmur praestare rem p. debuiase :
nepotibus aequor, 0. : omuls socios salvos prae-
stare poteramus : Incolumem me tibi, H. — 7b
show, exhibit, prove, evince, manifest, furnish, pre-
sent, assure : mobilitatem equitum in proeliis, Os. :
m iis rebus eam voluntatem: consilium suum
fidemque: honorem debitum patri: senatui sen-
tentiam, to give his vote : terga hosti, i. e,fiee, Ta. :
voluptatem sapienti, assure : praesta te eum, qui,
Digitized by V^OOQ IC
praastolor
648
praetereo
eic^ lAow ihytdf tuck, <u, etc. : tequ« praesta oon-
Btanter ad omoe Indeclinatae munus amicitiae,
Aow thjfteif eofutantf 0.: vel magnum praestet
Achillen, apprcve MnUelf a ffreat AchilUs^ V.
praastolor, atus, ftri, dep. [1 STAR-], to gtand
ready /or, wait for, expect: ad Clupeam, Cs. : tibi
ad Forum Aurelium : quem praestolare ? T.
prae-atrlngo, inxl, ictus, ere, to draw together,
fatten up, bind fast, eomprete : Syracosio (laqueo)
praeatrictft f auce, 0. — F i g., of the sight, to make
dull^ blunt, dim, daggle : oculos : f ulguribus prae-
•tringentibus aciem oculorum, blindina, L. — Of the
mind, to daggle, con/uee, overwhelm, baffle: aciem
animorum nostrorum Yirtutis splendore: oculos
mentis: praestigias.
prae - stmo, tixi, actus, ere, to build be/ore,
block, stop up, make impoMable, make inaccessible :
aditum obice mentis, 0. : Porta Fonte fuit prae-
structa, stopped up, 0. : Hospitis efFugio omnia,
against the escape, 0. — F i g. : f raus fidem in par-
Tis sibi praestruit, seeks to win confidence before-
hand, L.
praesul, sulis, m. [2 SAL-], a leader in a dance,
leader of a procession,
praesultator, oris, m. fpraesulto], a leader in
a dance, leader of the festal procession (of a slave
flogged before a procession m the circus), L.
praesulto, ftre [prae+salto], to dance before,
swagger before: hostium signis, L
prae-Bom, ful, esse, to be before, be set over,
pntide over, rule, have charge of, command, super-
intend: in provinciA, ^ovtfm : omnibus Druidibus,
Cs. : prorinciae, S. : censor factus, severe praef uit
ei potestati, N. : exercitui, Os. : artificio : vigiliis,
8. : statuis faciendis : moenibus urbis, protect, 0.
— To be chief, take the lead: non enim paruit ille
Ti. Gracchi temeritati, sed praefuit : crudelitati.
prae-Bumo, — , timptus, ere, to take before,
take first: domi dapes, 0.: remedia, Ta. — Fig.,
to anticipate, take for granted: spe bellum, i. e.
anticipate victory by confidence, V. : praesumpta
apud militem illius anni quiea, Ta. : praesumptum
habere, grates diis actas, take for granted, Ta.
prae-Butnii P., sewed up: (hasta) foliis prae-
suta, i. e. covered, 0.
prae-tego, — , — , ere, to protect: cavo aere
caput, Pr.
prae-tempto (-tontd), — , — , &re, to examine
previously, make trial : baculo iter, 0. : pedibus
Her, Tb. : poll ice chordas, 0. : praetemptata cri-
mina, experimental, Ta. — Fig., to test beforehand:
sui vires, 0.
prae-tendo, dl, tus, ere, to stretch forth, reach
out, extend, present : hastas dextris, V. : fumos
manu, i. e. fumigate, V. : praetenta Teln, presented,
0. : coniugis taedas, i. e. assume to be your hue-
band, V. — To spread before, draw over : vestem
ocellis, holds before, O. : morti muros, i. e. skulk
from death behind walls, V. : decreto sermonem,
prefix, L. — Pass., to stretch out before, lie opposite,
extend in front: tenue praetentum litus esse, a
narrow stretch of shore, L. : praetentaque Syrtibus
arva, V. — F \g.,to hold out as an excuse, offer as a
pretext, allege, pretend, simulate : hominis doctis-
simi nomeii tuis barbaris moribii^, shelter under
the name : culpae splendida verba tuae, 0. : legem
postulationi suae, L. : deoruro numen praetendi-
tur sceleribus, L. : honesta nomina, Ta.
praetento, see praetempto.
prae-tepoBCO, ul, — , ere, to grow warm be-
fore.— F i g. : Si tuus praetepuisset amor, 0.
1. praeter, adv. [PRO-], except, besides, unless,
save, other than, not: ne quis praeter armatus
violaretur, L. : niultitudini diem statuit . . . prae-
ter rerum capitalium condemnatis, S. : Nil praeter
canna fuit, 0.
2. praeter, praep. with ace. [1 praeter], of
place, past, by, before, in front of, along : praeter
casam, T. : praeter castra copias transduxit, Cs. :
oculos Lollii, before the eyes of: oram maris, L. :
tela volant praeter et lumen et auris, 0. : praeter
maiorum cineres rapitur, lu. — F i g., over, beyond,
against, contrary to, inconsistently with, aside from:
praeter civium Morem, T. : naturam : cum lacus
praeter modum crevisset. — In comparison, beyond,
above, more than: nil egregie praeter cetera Stu-
debat, T. : quod mibi cousuli praecipuum fuit
praeter alios: praeter omnis mirata est ducem,
H. : alqd praeter ceteros metuere. — Besides, to-
gether with, in cuidition to : praeter imperatas pe-
cunias, Os. : praeter haec (i. e. praeterea), T. — Be-
sides, except, apart from: hoc nemiiii praeter me
videtur: neque vestitQs praeter pcUls habeant,
Os. : praeter quae mihi binae sirnul redditae sunt
(i. e. praeter eas litteras, quae).
praeter - ag5, — , — , ere, to drive by, drive
past : deversoria Praeterageiidus equus, H.
praeter-ea, cuiv., in addition, beyond this, fur-
ther, besides, moreover: niliiliie vobis in mentem
venit, quod praeterca ab Oras^o requiratis ? : haec
duo praeterea oppida, V. : multis praeterea viris
fortibus evocatis, Os. : duo praeterca tails tulisse
viros, two more, V. : nihil praeterea cum consule
pacti, quara, quod, etc., L. — In enumerations, be-
sides, moreover: Multae sunt causae . . . priraum
. . . praeterea, T. : praeterea ... ad hoc . . . po-
stremo, S. : nam et . . . prudentiam tuam exposuit :
et praeterea . . . praeterea, etc. — In time, hence-
forth, hereafter, thenceforth: quisquam numen
lunonis adorat Praeterea ? V.
praater-eo, il, itus, ire, to go by, go past, pass
Digitized by V^OOQ IC
praeterequitans
644
praeteztatcui
Jy, pats : praeteriens modo, in pamng 6y, T. :
quasi praeteriens satisfaciam uaiversis : te praete-
reunte, lu. : hortos : hos cursu, ottUtript^ V. : Pu-
dicitiae aram, lu. : praeterita est vireo, 0. : decre-
scentia ripas Flumina praetereuDt, H. — Of time,
to pass, go by : biennium praeteriit hora, 0. — ^F i g.,
to pass by, pass over, leave out, omit, disregard,
overlook, neglect : temere alqd, T. : quae nunc ego
omnia praetereo: et quod paene praeterii, Bruti
tui causa feci omnia: ut pars orationis silentio
praeteriretur, i. e. 6« vnihimt applause: praete-
rearo, referamne tuum . . . Dedecus ? 0. : nullum
genus crudelitatis, leave unpractised: praeterire
non potui, quin scriberem, could not neglect to
write : cum Tir suffragiis praeteritur : fratris
filium (in a last will) : retinuit quosdam Lepidus a
ooUega praeteritos, i. e. dropped from the roll (of
the Senate), L. : Me quoque praeteriere patres,
forgot, 0. — To escape, avoid : nescis quid mali
rraeterieris, T. — To go beyond, outstrip, surpass,
excel: virtus alios tua praeterit omuls, 0. ; ut Aiaz
praeteriit Telamonem, lu. — To overpass, trans-
qress : iustum modum, 0. — To escape, be unnoticed
by : non me praeterit ... me prolapsum esse : te
non praeterit, quam sit difficile.
praeter-equitans, antis, P., riding by, L.
( praeter-fer5 ), — , latus, ferre, to carry by ;
only poM. : latebras praeterlata acies est, was
driven close to, L.
praeter-fluo, — , — , ere, to flow by, flow past :
praeterfluentem aquam captare, Ou. : moenia, L.
— Fig.: voluptatem praeterfluere sinere, to be
forgotten.
praetergredior, gressus, l, dep. [praeter +
gradior ], to walk by, march by, pass by, pass : ca-
stra : primos 8uos, S. : eum, S.
praeteriens, P. of praetereo.
praeteritUB, adj. [ P. of praetereo ], gone by,
past, past and gone, departed: tempus: castigatio
ob errorem praeteritum, L. : culpa, 0. : praeterita
nocte, last nighty lu. — Plur. n. as subst., the past :
mcminit praeteritorum. — Pro v.: praeterita mu-
tare non possumus.
praeter-labor, lapsus, I, dep., to glide by, flow
by, run past : (tellurem), to sail past, V. — F i g., to
slip away: (definitio) ante praeterlabitur, quam
percepta est.
praeterlatUB, P. of praeterfero.
praetennissid, dnis, /. [praetermitto], a leav-
ing out, omission, neglect: uUius (formae): aedili-
tatis, i. e. neglect to seek (as a candidate).
praeter - xnltt5, misl, missus, ere, to permit
to go by, let pass, let ao : neminero. — Of time or
occasion, to let peas, let slip, neglect : diem : eius
rei praetermissac occasiones, Cs. : helium gcrendi
tempus. — To omit, neglect, leave undone: omcium :
praetermitteadae defensionis causae : ne quid prao-
termitteretur, L. : de contumeliis dicere praeter-
mittam : reliqua quaerere, Cs. : alqd facere, N. :
nihil praetermittere quo minus ea consequatur,
i. e. make every exertion to, etc. — To pass over, pass
without notice, omit, overlook: multa crimina:
negant eum locum praetermiasum, sed conaulto
relictum esse, not overlooked, but purposely dis-
regarded: quod dignum memori& visum, praeter-
mittendum non existimavimns, Os. : alii id praeter.
miserant scriptores, L. — To overlook, disregard:
Do, praetermitto, T.
praeter-qnam or (old) praeter quam, €tdv.,
beyond, besides, except, other than,.save: neque, prae-
ter quam quas ipse amor molestias Habet, addas,
T. : nullum praemium postulo, praeterquam huiua
diei memoriam : nulla praeterquam vitae nostrae
iactura, Cs. : multitudo coalescere nuUft re prae-
terquam legibus poterat, L. — Ellipt., with etiam,
not only . . . but also : malum, praeterquam atrox,
etiam novum, L. — With giu>d, apart from the fact
that, except that, betides that: mihi labores fuere
leves, Praeter quam tui carendum quod erat, T. :
praeterquam quod ita Quinctio placeret, L. : prae-
ter enim quam quod, etc.
praeterveotid. finis,/. [ praeter -fV AG-], a
passing by: in praeiervectione omnium, qui, etc.,
i. e. at the point which all must pass.
praeter-vehor, vectus, l, dep., to be borne past,
drive by: qui praeter vehebantur: praetervebens
equo, riding by, L. : Apolloniam, Cs. : navibus
oram, L. : forum et templa, march by, Ta. — F i g.,
to pass by, pass over : locum silentio: oratio, quae
non praetervecta sit aurls vestras, sed, etc
praeter -void, — , — , are, to fly by, pass in
flight: praetervolans corvus glaebam amisit, Cu. :
(equum) praetervolat Ales. — In tmesi : Etrusca
praeter et volate litora, H. — Fig., to slip by, es-
cape: sententiae saepe hominum sensQs praeter-
volant : occasionis opportunitas praetervolat, L. :
haec duo proposita, i. e.pass over cursorily.
prae-texo, xul, xtus, ere, to weave before,
fringe, edge, border : Purpura praetexit amictQs,
0. : litora Praetexunt puppes, V. : nationes Hheno
praetexuntur, border on the JUUne, Ta. — To border,
furnish, provide, adorn: primis litteris sententiae
carmen omne praetexitur, i. e. the initial letters of
the verses are those of the sentence: omnia leniori-
bus principiis natura praetcxuit, has provided with,
etc. : praetexta quercu dunms, 0. : praetexat fasti-
gia chartae littera, i. e. be wHtten on the margin,
Tb. — Fig., to cover, cloak, conceal, disguise: hoc
nomine culpam, V. — To assign as a pretext: ser-
vatam ab eo filiam, Ta. : nomina speciosa, Ta.
praetexta, ae,/., see 1 praetextus.
pxaeteztatus, acfj. [pretexta], wearing ths
Digitized by V^OOQ IC
praetextom
645
praeverto
toga praetexia: Glodius: decemTiri, L. : adulter,
i. e.juvenil«y lu. : mores, of youth, i. e. looaCy lu. —
As guhst, m., a free-born youth: quosdam prae-
textatos scribunt, L. : loripes, lu.
praeteztum, I, n. [P. n. of praeteio], a pre-
tence^ excuse: Ravennam devertit praetexto clas-
sem adloquendi, Ta.
1. praeteztna, adi. [P. of praetexo], borderedy
edged : toga, bordered with purple ( worn by the
higher magistrates; also by free-born children
less than seventeen years of age): aedilioia : togae
praetextae habendae ius, L. : eripies pupillae to-
gam praetextam ? — As subtt. /., the toga praetexta :
tu in praetextft esse consulatum putas ? — Wearing
the toga praetexta^ with a purple border on the
mantle: videre praetextos iuimicos, i. e. in eupretne
power. — As gubst. f (sc. fabula), a play in which
the bordered toga w wom^ tragedy (because emi-
nent Romans were among the characters): prae-
textas docere, H.
2. (praeteztus, tis), m. [ TEC- ], a show, dis-
play ^ pretence, pretext ( only abl. sing. ) : sub leni
praetextu verborum, L. : praetextu seuatils, Ta.
prae-tlnotaa, P., steeped previously, moistened
beforehand: semina veneno, 6.
praetor, Oris, m. [for ♦praeitor; prae+1 I-],
a leader, head, chief president, chief magistrate,
chief executive, commander : se praetores appellari
▼olebant (the chief magistrates of Capua) : maxi-
mus, L. : creant praetores, qui exercitui prae-
essent, generals, N. — In Rome, a praetor, magis-
trate cfiarged with the administration of justice
(first appointed B.C. 367, from the patricians;
plebeians became eligible after B.C. 338; after
B.C. 264 two were chosen each year, one with
jurisdiction over citizens, the other over stran-
gers): urbanus: urbis: cum praetores designati
sortirentur, had their jurisdiction assigned by lot :
praetor primus centuriis cunctis renunciatus, i. e.
appointed first. — A propraetor, ex-praetor as gov-
ernor of a province: dicto audientem fuisse se
pmetori. — A proconsul.
praetorianuB, adj. [praetorium], of the body-
guard, praetorian : miles, Ta.
praetorium, !, n. [praetor]. — In a camp, the
generaTs tent : tueri praetorium, L. : fit concursus
in praetorium, Cs. — In a province, the governor's
residence, aovemmetit house: curritur ad praeto-
rium.— Mur., a palace: sedet ad praetoria regis,
lu. — Of private mansions, palaces, lu. : ipsa ad
praetoria, i. e. the queen-bee's cell, V. — A council of
war (held in the general's tent) : ita missuro, L. :
praetorio dimisso, L. — The imperial body-guard:
in praetorium accepto, Ta.
praetorina, adj. [praetor], of the praetor, of
praetors, praetorian: ius, the praetores tlecitions:
comitia, the election of praetor, L. : potestas, the
praetores authority : turba, about the praetor. — As
subst, m., one who has been praetor, an ex-praetor,
C. — Belonging to the propraetor, propraetorian :
domus, off cial residence. — Of a general, of a com-
mander : cohors, the body-guard of the general-in-
chief, Cs. : navis, fiag - ship, L. : imperium, chief
command: porta, nearest the general's tent, Cs.
prae-trepidana, antis, adj., very hasty, impa-
tient : mens, Ct.
praetura, ae, / [ prae -HI I- ]. the office of a
praetor, praetorship : praeturae iurisdictio : prae-
tura se abdicare.
prae -umbr ana, antis, darkening, obscuring:
fjistigium, Ta,
prae-uatUB, P., burned in front, burned at the
end: stipites, Cs. : sudibus praeustis, V. : hasta, L.
prae-ut, adv., in comparison with, compared
with : Ludus, Praeut huius rabies quae dabit, T.
prae-valena, entis, adj., of superior strength^
mighty : iuvenis, L. : populus, L.
prae-yale5, ul, — , fire, to be stronger, have
superior power : virtute praevalet sapientia. Ph. :
auctoritas Cluvii praevaluit, ut, etc., was so control-
ling^ Ta. : pugna equestri, Ta.
prae-Talldoa, adj., very strong, of superior
strength: iuvenis, L. : man us, 0.: cohortes, Ta. :
Neu (terra) se praevalidam primis ostendat aristis,
too strong, V. : nomina equitum, imposing, Ta.
praevarioatid, 6nis, /. [ praevaricor ]. — In
law, insincerity in pleading, duplicity, eoUusion:
de praevaricatione absolutus.
praevarioator, oris, m. [praevaricor]. — In
law, a sham accuser, collusive prosecutor, unfaith-
ful advocate, prevariccUor : praevaricatorem mihi
opponere: Catilinae.
praevarioor, — , iri, dep. [♦ prae-varicus], —
In law, to be a false advocate, collude, prevaricate.
prae-vehor, vectus, I, dep., to ride in front,
flow past, sail by: equites Romani praevecti, who
had ridden before them, L. : praevectus equo, V. :
felici remo, Pr. : missilia praevehuntur,^y before,
T. : Germaniam, to skirt, Ta.
prae-venid, veni, ventus, ire, to come before,
precede, get the start of, outstrip, anticipate, pre-
vent : hostis breviore vift praeventurus erat, L. :
praevenerat fama, L. : Lucifero praeveniente, 0. :
desiderium plebis, L. : nisi praeveniretur Agrip-
pina, i. e. tmless Agrippina were put out of the way,
Ta. — To prevent, hinder ( only pass. ) : quae ipse
paravisset facere, perfidia clientis sui praeventa,
S. : Quod non praeventum morte fuisse dolet, 0.
prae-Terr5, — , — , ere, to sweep before: latas
vcste iacente vias, 0.
prae-Terto (-Torto), tl, — , ere, to go before.
Digitized by V^OOQIC
praevertor
646
precor
precede^ outstrip, outrun : cursu pedum ventos, V.
— F i g., to antidpcUe^ prevent^ come before : (tur-
rium) U8um opportunitas praevertit, L. : praever-
tunt, inquit, me fata, 0. — To preoccupy^ prepouen :
amore animos, V. — To attend to in preference,
despatch firsts prefer : aliquid, quod huic sermoni
praevertendum putes : aliud in praesentia prae-
▼ertendnm sibi esse dixit, that mtut be attended to
firat^ L.: Punicum Romauo bellum, L.: huic rei
ppaevertendum existimavit, ne, etc., Cs.
praevertor ( -vortor ), — , — , I, dep.[ prae-
verto ], to outstrip, pass : fuga Hebrum, V. : ad
Armenios, i. e. to arrive fret, Ta. — F i g., to de-
spatch Jirst^ attend to in preference, prefer : exer-
citiis ducere, nee rem aliam praeverti, L. : omnibus
eam rem, L. : illuc praevertamur, let lu fret look
at this, H. : ad interna, Ta.
prae-vide5, vidl, visus, ere, to see firsts see be-
forehand, foresee: ictum venientem a ▼ertice,V. :
cultri in liquid! praevisi unda, 0. — Fig.: de re
p., quam praevideo in summis periculis, discern
beforehand: impetum hostium, Ta.
prae-vitio, — , — , Are, to corrupt beforehand:
(gurgitem), 0.
praeviuB, adj, [prae+via], ffoing before, lead-
ing the way : anteit, 0.
prae-yol5, — , ftvl, ftre, tojly before, fly in ad-
vance: in tergo praevolantium ( avium ): aquila,
velut dux viae, praevolavit, Ta.
pragmatioaB, adj.^ = 'trpayfiariKScj tkiUed in
businese, experienced: homines. — As subst. m., one
alcilled in the law^ an attorney (who prepared a
brief for the advocate): oratori pragmaticum
adiutorem dare. — An attorney, lawyer, lu.
prandeo, prandl, pransus, §re [prandium], to
take breakfast, breakfast, eat for luncheon: uani-
nio consule scito neminem prandisse (he held oflBce
only part of a day) : prandebat sibi quisque deus,
lu. : luscinias, H.
prandium, I, n., a late breakfast, luncheon (usu.
of bread, fish, or cold meats, taken near noon): in-
vitare ad prandium : prandiorum apparatus.
pransuB, ac{j. [P. of prandeo], that has break"
fasted, after eating : ut viri equique curat! pransi
essent, L. : pransa Lamia, H. : non avide, H. :
pransus potus, i. e. filled wiihfood and wirte.
pratenaia, e, adj. [pratum], growing in mead-
ows^ meadow- : fungi, H.
pratulom, I, dim, [pratum], a small meadow,
pratum, i, n. [PRAT-], a meadow: pratorum
viriditas : prata tauro subsecuisse, i. e. meadow-
grass, 0. : Neptunia prata, \. e. the sea, C. poet.
prave, adv. with sup. [pravusl crookedly : sec-
tus nn^is, H. — ^F i g., improperly, wrongly, amiss,
ill, badly: hoc factum, T. : cenare: prave facti
Teretis, H. : pudens, i. %, from false shame^ H.
pravltao, atis, /. [pravus], crookedness, distor-
tion, deformity: membrorum : corporis pravitates.
— F i g., irregularity, impropriety: malA consueta-
dine ad aliquam pravitatem venire. — Of character,
viciousness, unlowardness, perverseness, depravity:
quae ista est pra vitas ? T. : mentis : in ista pravi-
tate perstabitis ? : morum, Ta. : pravitates animi.
pravus, adj. with comp. and st^., crooked, dis-
torted, misshapen, deformed: si quae in membris
prava sunt : talus, H . — F i g., perverse, irrpgular,
improper, wrong, vicious, bad: nihil pravum, per-
versum : dociles imitandis Turpibus et pravis, lu.
— Flur. n. as subst. : qui recta prava fadunt, ras-
cality, T. : quo pravius nihil esse possit : pravis-
sima consuetudinis reguhi : belua (I e. stulta), H.
preoana, ntis {gen. plur. precanttlm, 0. ), ad^,
[P. of precor], prayifig, supplicating: dextra, V. :
verba, V., 0.
preoarlo, adv. [ precarius ], by entreaty, fqxm
request: tradere, T. : si precario essent rogandi :
praefuit, on sufferance, Ta.
precarius, at{;. [precor], obtained by entreaty,
granted to prayer: orare precariam opem, as a
favor, L. : victus, the bread cf charity, Oo. — De-
pendent on another's will, uncertain, precarious:
forma, 0. : imperium, Ta. : vita, Ta.
preoatid, 6nis, /. [precor], a praying, prayer:
sollemnis comitiorum : precationes faoere, L.
preoator, dris, m. [precor], a st^ppUant, inter-
cessor: tibi precatorem parare, T.
preoes, see (prex).
preoiae, &rum,/., a kind of grape-vine, Y.
precor, atus, arl, dep, [ prex ], to ask, beg, en-
treat, pray, supplicate, request, coJl upon, beseech,
sue : ita, ut precamini, eveniat : fata dellm flectl
precando, v. : sororem dedisse Prusiae precanti,
to the prayers of Prusias, L. : patris, precor, mise-
rere, V . : Parce, precor, f asso, 0. : di, ad quos pre-
centur ac supplicent, at whose altars, L. : teque,
luno, precor atque quaeso : quid veneramur, quid
precamur deos : Nyctelium patrem precare, 0. :
haec preoatus sum : veniam, V.: date quae preca-
mur, H. : bona omnia populo R., L. : mortem, 0. :
quod precarer deos : quod deos precati eritis, L. :
pro propinquo suo, Cu. : pro nobis mitte precari,
0. : precor ab iis, ut patiantur, etc. : deos, ut, H. :
venerunt precantes, ut a caedibus paroeretur, L. :
precare ne iubeant, etc., 0. : quo minus ambo una
necaremini non precarere : Hoc quoque, dux ope-
ns, moneas, precor, 0. : tandem venias precamur,
H. : hoc a dels immortalibus precari, ut, etc, N. :
a quibus bona precaremur, ab iis, etc : numquam
placidas esse precarer aquas, 0. : tua esse precor,
0. — To wish for, invoke upon, wish: ut sui cives
salutem precentur: seram imroortalitttem regi.
Digitized by V^OOQ IC
prehendo
647
presaus
On. : Tobis mala : auod tibi evenit, ut onmes male
precarentur, utterea curses.
prehendo (prae-) and prendo, di, sua, ere
[HED-l, to lay nold of^ graap^ snatchy seize^ catchy
take : Grassum manu : prebendi hominem iussit :
arbasta, quorum stirpis tellus amplexa prehendit
— To eeizCy take violent poeeenion of^ occupy ^ enter :
Pharum, Cs. : quam prendimus arcem, take refuge
tn, V. : Italiae oras, i. e. reaehy V. — 7b catcK, hold,
cheeky stopy arresty detain: tuos pater modo me
prendit — ait, etc., T. : Syrus est prendendus, atque
exbortandus mihi, T. : (me dea)dextr& prebensum
GontiDuit, V. : Septimium. — To catchy eeizcy eur-
priscy overtake : in natenti Prensus Aegaeo, H. —
Fig., to apprehend^ comprehend: cum animus
ipsum (res omnls) moderantem prenderit
(prehenso), see prenso.
prelum (prae-), \n.[ PREM- ], a press (for
wine or oil) : cola prelorum, V.
premd, essi, essus, ere [PREM-], to press : ad
pectora natos, V. : anguem humi, to tread on, V. :
membra pateroa rotis, i. e. drove her chariot over
the bodjfy 0.: trabes Premunt columnas, press
vpony H. : ubera plena, i. e. milky 0. : frena manu,
ffraspy 0. : dente frena, champ, 0. : grana ore suo,
eheWy 0. : presso molari, with compressed teethy lu. :
pressum lac, i. e. cheese, V, : quod surgente die
mulsere, Nocte premunt, make into cheescy V. :
litus, huff the shorCy H. — To press out, express, ob-
tain by pressing: pressa tuis balanus capillis, i. e.
balsam, H. : oleum, express, H. — To press upony lie
on, rest ony be upon : humum, 0. : toros, 0. : hoc
quod premis habeto, 0. : pharetram cervioe, 0.—
To eoveTy burify wuppresSy hide : alqd terrft, H. :
Omne lucrum tenebris premebat humus, 0. : ossa
male pressa, i. e. burtedy 0. : Gonlectum sub nari-
bos ignem, rtpressing (of a horse), Y. — To cover,
eroimiy adorn : ut premerer sacrft lauro, H. : Fron-
de crinem, V. — To press hardy bear upon, crowd,
throng, pursue closely: Hac fugerent Qrai, preme-
ret Troiana inventus, thronged, V. : Hinc Rutulus
preroit, Y. : hostis ex loco superiore, Cs. : naves
oum adversarios premerent acrius, N. : Tris famu-
lofl, L e. kill, Y. : ad retia cervom, chase, Y. — To
press down, burden, load, freighJt : Nescia quem
premeret, on whose back she sat, 0. : pressae cari-
nae, loaded, Y. — To press down, dmreeSy cause to
sink: sors, quae tollit eosdem, £t premit, 0.:
mundus ut ad Sojthiam Consurgit, premitur, etc.,
is dqoressedy Y. : dentis in vite, 0. : presso sub vo-
mere, Y. : cubito remanete presso, i. e. re^ on
four couches, H. — To mark, impress : littera arti-
oulo pressa tremente, written, 0. : mult& via pressa
roUL, 0. — To set out, plant: virgulta per agros,
Y. : preesae propaginis arcOs, layers, Y. — To press
down, make deep, impress : vestigio leviter presso :
■ulcum, draw a furrow, Y. : cavemae in altitudi-
nem pressae, Cu. — To press close, compress, dosCy
shut : oculos, Y. : fauces, 0. : laqueo collum, stran-
gUy H. : praecordia senis, stop the breath, lu. : qui-
bus ilia premetur Per somnum digitis, choked, lu.
— To shorten, keep doicn, prune: falce vitem, H. :
luxuriem falce, O. — To check, arrest: vestigia, V.
— To visit frequently, frequent : forum. — F i g., to
press, be pressing, burden, oppress, overwhdm, weigh
down : necessitas eum premebat : aerumnae, quae
me premunt, S. : pressus gravitate soporis, O. :
aere alieno premi, Cs. : premi periculis. — To press,
press upon, urge, drive, importune, pursue, press
hard: cum a me premeretur: Criminibus premunt
veris, urge, 0. : a plerisque ad exeunduin premi,
to be inmortuned, N. : Numina nulla premunt, Y. :
(deus) Os rabidum fingit premendo, i. e. by his in-
spiration, Y. — To follow up, press home, urge, dwell
upon: arg^mentum etlam atque etiam: (vocem)
pressit, i. e. laid to heart, Y. — To cover, hide, con-
ceal : dum nocte premuntur, Y. : iam te premet
nox, H. — To lower, puU down, humble, degrade,
disparage, depreciate : premebat eum factio, kept
him down, L. : huno prensantem premebat nobili-
tas, opposed his candidacy, L. : arma Latini, Y. :
opuscula (opp. laudet ametque), H. — To compress,
abridge, condense: haec Zeno sic premebat — To
check, arrest, repress, restrain : cursura ingeni tui.
Brute, premit haec dades : vocem, to be siletU, Y.
— To surpass, exceed, overshadow : Facta premant
annos, 0.: ne prisca vetustas Laude pudicitiae
saecula nostra premat, 0. — To keep down, rule:
ventos imperio, Y. : Mycenas servitio, Y.
prendo, see prehendo.
prensatid, 5ni8, /. [prenso], a soliciting, can-
vassing (for office) : praepropera.
prenso, ftvl, &tus, are, freq, [prehendo], to
grasp, seize, catch, lay hold of: manu bracchia, H. :
forcipe ferrum, Y. : prensantes elfugit umbra ma-
ntta, 0. — To take hold of, catch, hold, check, detain,
stop : prensantes veteranos cicatrices numerabant,
L. — To sue for office, canvass: prensat Galba, is a
candidate : patres, soUcU, L.
prensuB, P. of prehendo.
presse, adv. with comp. [ pressus ]. — Of pro-
nunciation, neatlyy trimly : foqui (opp. aspere). —
Of style, conciselyy not diffusely : definire : dicentes
( opp. ample ). — Closely, preeiselyy correctly, accu-
rately: definiunt pressius.
pressid, 5nis, /. [ PREM- ], a propy support :
tectum pressionibus suspendere, Cs.
presso, — , — , are, freq. [ premo ], to press :
cineres ad pectora, 0. : ubera palmis, muk, Y. :
ubera manibus pressanda, i. e. to be milked, 0.
1. pressor ad^. with comp. [ P. of premo ],
dosed, dose, shut tight : presso obmutuit ore, Y. :
oscula iungere pressa, i. e. ardent, 0. : presso gut-
Digitized by V^OOQ IC
proMns
648
primordiiun
ture, {. e. hoandy^ V. — Reprened^ tuppressedy kepi
dhwitfdow: pede prcsso cedentes, L. : pressoque
legit vestigia gressu, 0. — Fig., of utterance, re-
pretaedy nAdued^ low : modi : vox, thick. — Of style,
conctMy dose, precise^ aecurate : Tbucydides verbis :
oratio pressior. — Of sounds, precise^ defifUU, artic-
tdate : sonos vocin pressos efficit (lingua).
2. presBUSy fls, m. [PREM-], a pressing, press-
ure : ponder um : palmarum, C. po^t. — F i g. : ipso
oris pressu et sono, i. e. expression.
pretidse, adv. with comp. [pretiosus], richly,
splendidly : vasa caelata : pretiosius sepeliri, Cu.
pretiosuB, acfj, with comp. and sttp. [pretium],
of great value, costly, precious : equus: proles pre-
tioeior aere, 0. : Ingenium pretiosius auro, O. : res
pretiosissimae : loca metallo, WeA in,0. — Costly,
dear, expensive: (viui) senectus, i. e. the costly old
tnne, lu. : emptor, i. e. at great cost, H.
J;>retiam, i, n. [ PRA- ], a price, money value,
ue in exchange : pretia praediorum : duobus
pretiis idem frumentum vendere: certa pretia
constituere, Ji^ : urbem pretio posuit, paidy V. :
vectigalia parvo pretio redempta, cheaply, Cs.:
pretio mercari ordinem senatorium, purchase:
pactum pro capite, ransom : captives pretio remit-
iere, for a ransom, Cu. : tripodes pretium victori-
bua, prise, V. : rude, money, 0. : In pretio pretium
nunc eetf wealth, 0. : converso in pretium deo, i. e.
a shower of gold, H. — VeUue, worth: agrura preti
maioris nemo habet, T. : alicuius preti esse, of any
value: in pretio esse, to be esteemed, L. : aurum in
pretio habent, piize, Ta. : pudebat libertatis roaius
esse apud feminas pretium, etc., Cu. — Pay, hire,
wages, bribe: Metellum pretio con rumpere: pretio
adductus eripere palriam : sine pretio varium ius
fuisse, bribery. — F i g., toorth, valuer esteem : homi-
nes magni preti: operae eorum pretium facere,
value their services, L. : sive aliquod morum Est
pretium, 0. — Recompense, return, reward: pretium
recte facti triumphum habere, L. : pretium debito
beneficio addere, L. : satis nmpla preiia, prizes, L. :
Est pretium curae cognoscere, etc., it is worth the
trouble, lu. — With operae, a return for trouble,
worth the effort, worth while: si nihil quod operae
pretium esset fecerant: facturusne operae pre-
tium 8\mf produce a work worth the pains, L. : ope-
rae pretium habent libertatem, i. e. their service is
well rewarded by freedom, L,: ratus captft urbe,
operae pretium fore, a prize, S. — Recompense, pun-
ishment : pretium ob stultitiam fero, T. : peccare
nefas, aut pretium est mori, H. : sceleris, lu.
(prez, precis), only pilur. with abl. and (old)
dot. and ace. sing., f [ PREC- ], a prayer, request,
entreaty: Nil est preci loci relictum, T. : hac prece
te oro, H. : magna prece ad me scripsit : omnibus
precibus te oro, ut, etc. : omnibus precibus petere,
ut, etc., Cs. : precibus flecti, V. : precibus vinci, 0. :
ad mlseras preces Decurrere, H. : damus altemas
accipimusque preces, exchange good tnshes, 0. — In
reW^ou, a prayer : iustis precibus deorum mentis
posse placari : in prece esse, 0. — A atrse, impre-
cation : omnibus precibus detestatus Ambiorigera,
Cs. : misit Thyesteas preces, H. : preces diras fun-
dere, Ta. — An intercession, Ct.
Prlapos, I, m., = ripiojroc, Priapus, the god of
gardens and vineyard^, V., H., 0., lu. : vitreua, a
drinking-vessd, Ct. — A lecherous man, O., Ct.
pridem, adv. [ PRO- ], long ago, long since, a
long time ago : cupio equidem et iam pridem cu-
pio, have long wished: lam pridem a me orat, etc,
this long time, V. : Hoc ego mali non pridem in>
veni, latdy, T. : baud ita pridem, not so long ago,
H. : nostra civitate non ita pridem libera t&, not
long before: quam pridem venisset, how long ago.
pridie, adv. [see PRO-], on the day before, the
previous day: cum pridie frequentes essetis ad-
sensi (opp. postridie) : si pridie venisset, one day
sooner: pridie quam coactus es : haec epistula est
pridie data quam ilia: pridie eius diei, on the
previous day, Cs. : pridie IdQs : pridie Parilia, L. :
usque ad pridie Nonas Maias, till May 6.
primaevuB, adj. [primus+aevum], in early
life, youthful : Heleuor, V. : corpus, V.
primannSy acfj. [primus], of the first legion. —
Plur. m. as subst., soldiers of the first legion, Ta.
primarius, adj. [primuB], first in rank, prifici-
pal, eminent, distinguished: viri primarii nostri
ordinis: femina.
Primigonia, ae,/. [primus + GEN-], aboriginal,
primal (of Fortuna, as guardian of her favorites
from birth), C, L.
primipilariB, is, m. [primipilus], a centurion
of the first maniple of the triarii, Ta.
primipiluB, I, m. [primus +2 pilus], the first
centurion of the triarii: alquem ad primipilum
traducere,joromo/« to be, etc^ Cs.
primitiae, arum, /. [ primus ], the first yields
first-fruits: Primitias Cereri farra dabant, 0. : de
rege superbo, first-fruit of victory over, etc., V. —
Fig.: miserae, first deeds of arms, V.
primitcui, adv. [primus], for the first time, at
first, Cu
prim5, adv. [primus], in the order of time, at
first, at the beginning, first, in the first place : pri-
me attente auditur eius oratio : Themistocles solus
primo profectus est, N. : primo . . . deinde . . .
tum . . . turn : disRuadente primo Vercingetorig^,
post concedente, Cs. : primo . . . postea . . . po-
stremo, L. : primo negitare, denique saepius fati-
gatus, etc., 8. : primo . . . iterum, L. : primo . . .
Secimdo, Ph.
(primdrdium), I, n. [primus +1 0L-], a begins
Digitized by VjOOSIC
^8'
primoris
649
principalis
ninffy Griffin, eommeneemerU (no gen. plur.) : a pri-
mordio urbis, L. : in operum suornm priniordio
stare, at the very beginninfff Gu. : primordia rerum :
a love Musarum primordia, C. po§t. : primordio,
at the beginning (of a new reign)» Ta,
(primoriSy Q\adj, [primus], the fint, first, fore-
most: primore in acie versari, Ta. : feminae, Ta. :
priraoribas labris attingere, with the edges of the
lips, i. e. lightly, — Plur. m. as subst. : ad priraores
provolat, to the front, L. : inter primores ditnicat,
Cu. — Fig^ jo/ar. m. as subst., the chiefs, nobles,
leaders, first men: ereptus primoribus ager, L. :
inter primores populorum geri, L.: populi, H.
primulmn, adv. [primulus, dim. of piimusj, at
first, first of all: dolores occipiunt, T.
primtun, adv. [neut. of primus], at first, first,
in the first place, tn the beginning, before all else :
primum hoc quaero: quaerenda pecunia primura
est, H. : primum omnium ego ipse vigilo, j^r«^ of
all : primum . . . deinde . . . postremo, S. : Caesar
primum suo, deinde omnium e conspectu remotis
equis, Cs. : primum . . . deinde . . . turn . . . po-
stremo: primum . . . secundo loco . . . deinde . . .
turn : primum . . . subinde, H. : primum . . . mox,
H. — Mrst,for the first time: quo die primum con-
Tocati sumus : ibi primum insuevit exercitus po-
tare, S. : ut primum ex pueris exoessit, as soon as :
simul ac primum niti possunt, eu soon as ever :
iam primum inventus discebat, etc., not till now,
S. : cupio haec quam primum audire, as soon as
possible : quam primum in Numidiam copias ad-
ducere, immecUatdy, S.
primus, adj. sup. [PRO-], the first, first : Pri-
mu8 sentio mala nostra, T. : primae litterae : pri-
mus Graecae civitatis in Thraciam introiit, N. :
primus de mille fuisses, 0. — Hur. m. as subst. : in
primis stetit, among the foremost, N. : in primis
pugnantes, tn the van, S. : Utque pedum primis
infans vestigia plantis Institerat ^i. e. ut primum),
V. — In time or i^Xt^ce, first, fore, foremost: in pri-
mft provincia, at the entrance of the province : sol,
i,e,the rising sun, V. — With quisque, the first pos-
sible, the very first: primo quoque tempore, at the
very first opportunity: me tibi primum quidque
concedente. — As subst. n., sing, and plur., the first
part, beginning : quod bellum, si prima satis pro-
Bpera f uissent, L. : utinam a primo ita tibi esset
visum, /rom the first: equites in primo late ire
iubet, in the van, S. : qui numerus in primo viget,
iacet in extrerao, first part. — Fig., of rank or
merit, first, chief, principal, excellent, eminent, dis-
tinguished, noble: evocat ad se Massilift quindecim
primos, Gs. : sui municipi facile primus: primis
urbis placuisse, H. : iuvenum primi, V. : apud te
primu8,^r<^ tn your favor, T.: otium atque divi-
tiae, quae prima mortales putant, S. : priraas par-
tly qui aget, plays the leading part, T. : si Allienus
tibi primas in dicendo partes concesserit. — Plur.
f, as subst. (only ace. ; sc. partis), the first rank,
lead, highest piUioe : action! primas dedisse Demo-
sthenes dicitur, ascribed supreme importance:
amoris erga me tibi primas defero, i. e. the first
place among those who love me. — Plur. cM. as
subst., in tlie phrases, in primis, cum pfimis, among
the first, with the foretnost, eminently, chiefiy, especi-
ally, principally, particularly : vir fortis in primis:
oppidum in primis Siciliae clarum : homo in pri-
mis improbisdiraus: in primis . . . deinde, tn tfke
first place, S. : homo cum primis locuples.
princeps, cipis, adj. [primus +CAP-],/r»^ tn
order, foremost : se principes ex omnibus bellura
facturos pollicentur, Gs. : in fugft postremus, in
periculo princeps: princeps Horatius ibat, in /ron/,
L. : principes pecuniae poUicendae fuerunt, took
the lead in : princeps in haec verba iurat, Cs. : ut
principes talem nuntium attulisse viderentur, might
be the first, Gs. : matri Qui dederit princeps oscula,
0. : Princeps ante omnis agebat Agmen, first of
all, V. : qualitatum aliae sunt principes, original:
addere principi Lirao particulam, H. — The first,
cfiief most eminent, most noble : longe omnium gra-
vitate princeps Plato : terrarum populus, L. —
Prov. : Principibus placuisse viris non ultima
laus est, H. — As subst. m., the first man, first per-
son : seufitils, first on the roll, S. : principes sen-
ten tiarum consu lares, who were first asked for tlieir
opinion, L. — T/te first, chief, leader, foremost man :
in re p. principes esse : iuventutis, one of the no-
blest of the Roman knights : trecenti principes iu-
ventutis Romanae, i. e. patrician youths, L. : (pue-
ri) aequalium principes, first among their fellows.
— A chief head, author, founder, originator, leader,
contriver: Zeno eorum (Stoicorum): Argonauta-
rum, i. e. Jason : principes inferendi belli, Gs. :
sententiae in senatu : eius consili principes, Gs. :
equitum, ai the head of, lu. : familiae suae,/oun<i-
er, L. — A prince, rider, sovereign, emperor: hie
ames dici pater atque princeps, H. : principis uxor,
lu. — In the fkTmy, plur., orig., the foremost line;
hence, the heavy-armed, second line of soldiers ; cf.
totidem princeps habebat Corpora (poet, for prin-
cipes), 0. — A company of the principes : primi
principis signum, of the first company of the heavy-
armed, L. : octavum principem duxit, was centra
rum of the eighth maniple, — A centurion of the
principes : princeps prior, first captain of the
principes, Cs. : tertiae legionis, L. — The office of
centurion of the principes, captaincy of the prin-
cipes : mihi primus princeps prioris centuriac est
adsignatus, i. e. centurion of the first century of the
first maniple, L.
principalis, e, adj. [princeps], ^r«/, original,
primitive : causae. — In a camp, opening into the
principia,leading to headquarters : via,L.— iVtnc*-
ty, imperial : matrimonium, Ta. : fortuna, Ta.
Digitized by V^OOQ IC
piinoipatuB
660
prlTattw
prinoipatoa, Qs, m. [prinoeps], a beginning^
origin : an mundus ab aliquo teroporis principatu
ortus est ? — The first plaee^ pre-emineneey chief
party tuprenuuy^ leadership : (animi) priDcipatum
in capite posuit : sententiae principatum tenere :
eloqueutiae. — 71u chief command^ post of oom-
mander-inrchief : Cassio principatum dari : Cinge-
torigi principatus atque imperium est traditum,
Cs. : de principatu contendere, N. — Reign, empire^
dominion^ sovereignty : miscuit principatum ac li-
bertatem, Ta.
principiam, I, n. [princepsj, a beginning^ com-
mencement, origin : origo principi nulla est : mo-
ttLfl : principio orationis hoc pono, in beginning my
speech: omnium rerum magnarum ab dis inmor-
talibiis principia ducuntur : Scribendi recte sapere
est principiuro, H. : Ab love principium, V. : im-
perii L. : a sanguine Teucri Ducere principium,
0. — AbL adverb., at the beginning, in the beginning^
at first, in the first place : Principio vemeuter ve-
lim, etc., T. : principio ausus est dicere : Principio
. . . turn, V. — In the phrase, a principio (rarely de
principio), /rom the beginning, from ike first: ut
a principio dixi : de principio studuit occurrere,
etc. — Fiur., beginnings, foundations, principles,
elements : diligenter explorata principia ponantur :
naturalia : principia rerum, e quibus omnia con-
stant, elements. — Prov. : obsta principiis, 0. —
That which begins, a leader, founder: Faucia curia
fuit principium, i. e. was the first to vote, L. : Grae-
cia principium moris fuit, 0. — In the Army, plur.,
the foremost ranks, front lines of soldiers, front,
van: ero post principia, in the rear, T. : Marium
post principia habere, S. : post principia tutus re-
oeptus fuit, to the rear, L. — In a camp, the head-
quarters, principal place, generats quarters (an
open space, for councils and assemblies) : iura
reddere in principiis, L. : in principiis statuit ta-
bemaculum, N.
prior, neut. prius, 6ris, a^, eomp. (for sup. see
primus) [FRO-], former, previous, prior, first : me
quaestorem in primis, aedilem priorem, praetorem
primum populus R. faciebat : qui prior has angu-
stias occupaverit, first, Os. : exercitus, L. : priore
loco causam dicere,^r8< ; priore aestate, last sum-
mer : prioribus comitiis : priore anno, the preced-
ing gear, L. : Dionysius prior, the elder, N. : pedes,
the forefeet, N. — Plur. m. as subst., forefathers, an-
cestors, the ancients: abiturus illuc, quo priores
abierunt. Ph. : nomen dixere priores Ortygiam,
V. : more priorum, 0. — Fig., Initer, superior, pref-
erable, more excellent: color puniceae flore prior
rosae, H. : ut nemo haberetur prior, L. : aetate et
sapientia, S. : quanto prius poUusque est . . . quam,
etc., L. — Plur. f as subst, (only ace. ; sc. partis),
superior rank, preference, lead: etsi utrique pri-
mas, priores tamen libenter deferunt Laelio.
prisoe, adv. [1 prisous], in ancient style, smn-
marily: agere.
prisouB, adj. [for ♦prius-cus ; PRO-], of former
times, of old, olden, ancient, primitive, antique : viri :
prisci illi, quos cascos appellat £nniu8 : tempus,
0. — Plur. m. as subst., the ancients, men of old:
cum colerent prisci agros, 0. — Old^ashioned, an^
dent, venerable: gens mortalium, BL: Pudor, H. :
priscos deos precatus, 0. : acumen, lu. : fides, V. —
Former, previous : quid si prisca redit Venus ? H. :
nomen, 0. — Old-fashioned, strict, severe : Cato, H.
priatlnuB, adj. [for ♦prius-tinus; PRO-], for-
mer, early, original, primitive, pristine: labor meus :
vestra bonitas : pristinum animum erga populum
R. conservare, L. : pro pristinA amicitiA, K. : con-
suetudo, Cs. : coniunx, V. : mens, 0.— As subst. n.,
a former condition: in pristinum restituere, N. —
Pireceding, previous, of yesterday: prisUni diei per-
fidia, Cs.
prlBti% Is, = wpiartc, a seehmonster (another
form of pi8trix), V. — A long, narrow ship of war,
L. — As the name of a vessel, V.
priua, adv. eomp. [sing. n. of prior], before,
sooner, first, previously : ut prius introieram, sic
prius exire de vita : ut vos prius experti estis, L. :
prius . . . nunc, V. : prius . . . tum, L. — With quam
(often written priusquam), eaAier than, sooner
than, before that, before : prius quam dicere ind-
pio, querar, etc. : neque prius f ugere destitenint,
quam ad flumen pervenemnt, Cs. : prius quam ag-
grediar, etc : cum prius gladios videret, quam
quae res esset vidisset — Sootier, rather : quamvis
cai-nificinam prius subierint, quam ibim violent.
(prius-qoam), see prius.
privantia, ium, n. [P. of privo], eompowids re-
versing the meaning of simple words, prwativss.
privatiin, adv. [ privatus ], apart from Stats
affairs, as an individual, in private, privately, in a
private capacity: gerere aliquid: ad vos confugit:
privatim et publice rapere vasa, S. : qui privatim
plus possint quam ipsi magistrates, Ce, : infestus
Papirio, personally, L. : se tenere, at home, L.
privatiOr Snis,/. [privo], a taking away, privet-
tion : doloris.
priT&to, adv. [privatus], at home: nee priyato
se tenuit, L. (al. privatim).
privatoa, ae{;. [P. of privo], apart from tks
State, pec%diar, personal, individual, private : nihil
privati agri, Cs. : census, H. : ree quae ipsius erant
privatae, private property. — Of persons, not inof-
ficial life, private, out of office: privatus et captnSy
Cs. : privato viro imperium extra ordinem dare, !•
a private citizen : Bibuius ex iis, qui privati sunt.
— As subst. 171., a man in private life, citisen (opp.
magistratus) : Scipio Gracchum privatus interfe^
cit : neque sibi privatos posse obstare, L. : Consi-
Digitized by V^OOQ IC
privigna
061
pro
Hum dedimos Sullae, priyatus ut altum Dormiret,
lu. : privati hominis nomen supra principis attolli,
Ta. — Of things, retired^ private^ apart from the
pMie : aedificia, Uolatea^ Cs. : vita, withdravm
from State affairs. — As tvbtt. n., priifacy, retire-
meniy private property : in private aniraadvertere
in eas, adminitter discipline in private, L. : quas
(tabernas) vendidit in privatum, for private »««,
L, : (deiectus) sive de private sive de publico,
private or public land: tributum ex private con-
terreyfrom privcUe property, L.
priyigna, ae, /. [privusH-GEN-], a step-daughr
ter.
pri-vignus, I, m. [privusH-GEN-], a step-ton:
adultus aetate, S.: venenum privigno suo dare:
matre carentibus Privignis, step-ckudren, H.
privUegitim, I, n. [privus +lex], a law concern^
ing an individual, private statute.
Jvcvrb, ftvl, &tu8, are [privus], to bereave, deprive,
, strip: civi rem p.: Sulpicium vita: nauarchi
vita privandi : lumine, 0. — To free, rdecue, deliver:
pri?ari iniuria : dolore : formidine, H.
privna, acfj. [PRO-], each, every individtuU, one
each : ut privos lapides secum ferrent, each a stone,
L. (SC). — Gn^s own, private, pectdiar, particular :
locuples, quem ducit priva triremis, H. : privum
aliquid da, Quod possim titulis incidere, lu.
1. pro^ a€lv., see prout
2. proi praep. with abl. [PRO-]. — Of place, be-
fore, tn front of, in face of: sedens pro aede Oa-
storis : pro castris dimicare, Cs. : castra pro moe-
nibus locata, L. : pro castris suas copias produxit,
before the camp, Cs. : pro tectis aedificiorum,/rom
the roofs, S. — Of conspicuous appearance or pub-
licity, before, in the presence of, on, in, in front of:
hac re pro suggestu prouuntiatft, coming forward
on the tribune, Cs. : me significasse . . . idque pro
tribunali, in open court: laudatus pro contione
lugurtha, before the assembled army, S. : pro con-
tione litteras recitare, to the assembly, Cu. : uti pro
consilio imperatum erat, in the council, S. : pro col-
legio pronuntiare, L. — Of defence or protection,
for, in behalf of, in favor of, for the benefit of, in
the service of on the side of: contra omnia dici et
pro omnibus : hoc non modo non pro me, sed con-
tra me est potius : haec contra legem proque lege
dicta, L.: labores dolorem pro patrift suscipere:
pro patria mori, H. : urbes pro bostibus et advor-
■om se opportunissumae, S. : et locus pro vobis et
BOX erit, L. — Of replacement or substitution, in
Ikejdace of, instead of for : ego pro te molam, T. :
Mtepe et exin pro deinde et exinde dicimus : pro
bene sano fictum vocamus, H. — Esp., in titles:
pro oonsule in Ciliciam pro6ciscens, vice-consul:
pro consulibus alqm mittere, non pro consule, in-
tisad of the consuls^ not as proconsul: cum Alexan-
driae pro quaestore essem : pro magistro : ut, qui
pro dictatore f uisset, dictator crederetur, Ij. — Of
compensation, /or, in exchange for, in return for'
pro huius peccatis ego supplicium sufferam, T. :
dimidium eiue quod pactus esset, pro carmine da-
turum : id pro immolatis Romania poenae bostibus
redditum, L. : dedit pro corpore nummos, as a
ransom, H. — Of equivalence, /or, the same as, just
as, as: hunc amavi pro meo, as my own, T. : qui
roihi unus est pro centum milibus, of as m\uh
weight with me: quos pro nibilo putavit: pro oc-
ciso relictus, /or dead: cum pro damnato esset,
Osgood as condemned: neque recte neque pro bono
faoere (i. e. ita, ut pro bono habeatur), S. : pro vano
nuntius audiri, as a boaster, L. — £ s p., in phrases.
— ^Pro eo, Of on equivalent, just the same: sin mi-
nus, pro eo tamen id habeamus. — Pro eo atque,
just the same as, even as: pro eo ac mereor,^u<<
as I deserve: pro eo ac debui, JtM^ as was my duty.
— Pro eo quod,/or the reason that, because : pro eo
quod eius nomen erat magna apud omnis gloria.
— Of relation or proportion, /or, in proportion, in
comparison vnih, in accordance with, according to,
conformably to, by virtue of: pro multitudine ho-
minum angusti fines, Cs. : exercitum pro loco at-
que copiis instruit, S. : agere pro viribus : quia
pro imperio palam interfici non poterat, in consid-
eration ofh.: ilium submovere pro imperio more
roaiorum, summarily, L. : satis pro imperio, di^
tatoricdly enough, T. : pro tua prudentia : pro tem-
pore et pro re, according to time and circumstances,
Cs. : pro facultatibus, N. — In phrases, with parte:
quibus aliquid opis fortasse, pro 8u& quisque parte
ferre potuisset, each according to his oum measure
of influence: pro meik tenui parte id defendere, to
the best of my poor ability : pro virili parte, man-
fully : rerum gestarum memoriae pro virili parte
consuluisse, i. e. to have done my share towards pre-
serving, L. : beneficio plus quam pro virili parte
obligatus, i. e. under more than personal obligations*
— For pro rat4 parte, see ratus. — With eo : pro
magnitudine iniuriae, proque eo quod res p. temp-
tatur, viudicare, as required by t/ie fact that, etc. :
pro antiquitate generis sui, pro eo, quod, etc., tn
view of the fact: ea pro eo, quantum in quoque sit
ponderis, esse aestimanda, accordina to the weight
of each — Pro se quisque, each for himself, each in
his measure, individually: pro se quisque quod
ceperat adferebat: cum pro se quisque operam
navare cuperet, Cs. : pro se quisque viri nituntur,
V.
3. pr5 (not prdh), interj,, of wonder or lamen-
tation, Ot Ah/ Alas/: pro, quanta potentia regni
Est tui ! 0. : tantum, pro ! degeneramus a patri-
buB, L. : pro di inmortales : Pro curia inversique
mores I H. : pro divom fidem ! T. : pro deorum
atque hominum fidem! — In direct addrees, 01
Thou / : pro Sancte luppiter I
Digitized by
Google
proagoruB
652
prooedo
proagorus, I, m., = Tpotiyopoc ( in Sicilian
towns), a director^ chief magistraie.
proavitus, adj. [proaTUs], ancestral^ inherited
fromforefatli/ers: regna, 0.
pro-avua, I» m., a great-grandfather : proavus
et avus. — A forefather ^ ancestor: tuus: vestri
proavi, U. : Felices proavopum atavi, lu.
probabiliB, e, acfj. with camp, [probol, worthy
of approval^ pUasingy agreeable^ acceptable^ com-
mendable, laudabUy good, Jit : orator : discipulus :
probabilior populo orator : causa rnihi : nomen :
quod probabile erat, earn aetatem liberari, L. — 7b
be believed^ likely^ eredibUy probable^ ptauaible : quae
probabilia videantur: dicendo fieri probabile:
roendacium, L. : dubitabitur utrum sit probabilius,
f uisse, etc., more likely.
probabllitaa, Atis, /. [probabilia], probability^
erMibilityy plausihUity : captiosa: animos proba-
bilitate pei-cutere.
probabiliter, adv. with comp. [probabilia],
probably, credibly ^ plausibly : rem exponere : pro-
babilius accusare : crimen defensum, L.
probatio, onia, /. [ probo ], approbation, ap-
proval, assent : ob probationem pretium datum :
tale visum ut probatio consequatur, I e. a probable
belief. — A proving, trials test: athletarum: futura.
— A proof: scelerum probationes, Ta.
probator, Oris, m. [probo], one who aec^xtSy an
approver : facti : ingenii, 0.
probatuSi adj, with comp. and sup, [P. of pro-
bo J, approved, acceptable, pleasing, agreeable: ut
nemo probatior primoribus patrum esset, L. :
libertus seni probatissimus. — Tried, tested, proved,
approved, good, excellent : homines artium : homo
maximis in rebus probatissimus: probatissima
femina, most worthy,
probe, adv. with stip. [ probus ], rightly, well,
properly, correctly, fitly, opportunely, excellently :
narras, T. : probissime, very well, T. : probe, bravo,
T. : de aquae ductu facere: de Servio dicere. —
Well, thoroughly, very, very much, greatly: tui
Bimilis est probe, T. : perdocta, T. : probe scit, etc.,
L. : se ipsum novit
probitaa, atis,/. [probus], ^oo(/n«n, worth, up-
rightness, honesty, probity: probitatis commenda-
tio: probitas laudatur et alget, lu.
probo, ftvl, fttua, are [ probus ], to make good,
esteem good, approve, esteem, commend: quis est,
qui non probet : villam, L. : alqd in ipsis : Caesar
maxime probat coactis navibus mare transire, Cs. :
antequam civitas suffecturum (armis) probaverit,
declared him capable of bearing arms, Ta. : Vercin-
getorigem iraperatorem, Cs. : alquem iudicem. —
7b make good, represent as good, recommend, make
aeeepiable, $how : (libros) tibi : nostrum officium :
quibua de meo celeri reditu non probMbam : muHia
se probavit, won favor with : mihi egretgie probata
est oratio tua, )uu pleased. — 7b mal^ credible,
show, prove, demonstrate: iudicibus Verrem con-
tra leges pecuuias cepisse : perfacile factu esse
ill is probat, etc., Cs. : hoc difficile est probatu:
pa trio pater esse metu probor, my fatherly anxiety
proves me your father, 0. — 7b test, inspect, try,
judge by trial : censores villam publicam proba-
venint, accepted after inspection, L. : amicitias
utilitate, 0. — 7b represent, pass off for: alquem
pro illo : pro eunucho (sc ie), pass for, T.
probrOBOS, ac{j. [probrum], shameful, t^nomtt^
ious, infamous: crimen: Italiae ruinae, H.: car-
mina, lampoons, Ta.
probrum, I, n., a shameful act, base deed: igna-
viae luxuriaeque probra, S. : emergere ex patemis
probris. — Immodesty, lewdness, unchastity : probri
insimulare femiuam. — S/iame, disgrace, dishonor,
infamy, degradation : Quin in probro sim, T. :
alquem senatu probri gratia movere, S. : vita ru-
stica, quam tu probro et crimini putas esse opor-
tere, disgraceful: probrum castis inferre: terras
implere probris, 0. : Antoni, Romani nominis pro-
bra. — Abuse, insult, reproach, libel: epistulae ple-
nae omnium in me probrorum : ingerere probra,
L. : multa obicere : probris alqm onerare, L.
probus, a^. with comp., estimable, good, ser-
viceable, excellent, superior, upright, honest, honor-
able, virtuous: artifex, skilful, T. : mulier, T. : hoc
homine probior esse: navigium: fruges. — As
subst. m. : probi oratio, a good man's.
procacitas, fttis, /. [ procax 1, pertinacity, ob-
trusiveness, impudence: a procando nominata: ho-
minis, N.
prooaciter, adv. with comp. and sup. [procax],
boldly, impudently, wantonly: ortus sermo, Cu. :
flagitatum stipendium pr^cacius quam, etc., L. :
procacissime patris tui memoriae inludunt, Gu.
procax, acis, a<(;. [PREC-], pertinacious, bold^
insolent, forward, pert, wanton : mulier : in laces-
sendo : sermo, S. : libertas, Ph. : Auster, V.
pro-oedo, cessi, — , ere, to go before, go for-
ward, advance, proceed, march on, move forward,
go forth : in portum : nil procedere lintrem Sen-
timus, H. : pedibus aequis, 0. : lente atque paula-
tim proceditur, Cs. : processum in aciera est, L. :
huic tota obviam civitas processerat, had gone out
to meet : Vidit classem procedere velis, V. — 7b ^
forth, go out, advance, issue : castris, V. : extra
munitiones, Cs. : e tabemaculo in solem : medi&
ab aulA, 0. — 7b come forward, show oneself, ap-
pear: cum ve9tc purpureft: procedat vel Numa,
lu. : Ecce processit Caesaris astrum, hath risen,Y. :
voces procedebant contumaces, i. e. were heard, Ta.
— Fi g., of time, to advance, pass, elapse: ubi pl»
Digitized by V^OOQ IC
procella
653
procou&ularis
ramqae noctis processit, S. : lam dies prooestlt,
V. : dies procedeDS : tempus processit, Ca. : pro-
oedunt tempora tarde, 0. : incipient magni proce-
dere menses, V. : pars maior anni iam prpcesserat,
L. — To come forth, appear, arise: posteaquam
philosophia processit: altera iam pagella procedit,
i. e. t» already begun. — To get on, advance, make
progress : in philosophi& : ad virtutis habitum :
longius iras, V. : eo vecordiae processit, ut, went
sofarinfoUg, S. : nee ultra minas processum est,
L. : eoque ira processit, ut, etc., L. — To run on,
continue, remain : cum stationes procederent, i. e.
guard duty toas unremitting, L. : ut iis stipendia
procederent, L. : Illi procedit rerum mensura tua-
rum, i. e. is passed to her credit, 0. — To turn out,
result, succeed, prosper : processisti pulcre, gou have
succeeded finely, T. : si bene processit : ubi id pa-
rum processit, failed, L. : quasi ei pulcherrime
priora (maledicta) processerint : omnia prospere
procedent : benefacta mea rei p. procedunt, are of
service, S. — Impers. .• velut processisset Spurio, L.
prooella, ae,/. [proH-l CEL-l, a violent unnd,
storm, hurricane, tempest: nimbi, procellae, tur-
bines : stridens Aquilone, V. : si mugiat Africis
Malus procellis, H. : raperent mea poma procellae,
0. : procella nivem effuderat, Cu. — A storm, tu-
mult, violence, commotion, vehemence : tempestates
et procellas in illis fluctibus contionum : procellam
temporis devitare : seditionum procellae, L. : pro-
cellae civiles, civil commotions, N. : ferimur pro-
cell&, y. — A charge, onset, sudden attack : haec
velut procella constemavit equos, L. : equestris, L.
prooelldsaa, adj. [ procella 1, full of storms,
stormy, tempestuous : ver, L. : Noti, i. e. bringing
storms, 0.
(prooer, eris), m. [pro-|-2 GEL-], a nobleman,
aristocrat: Agnosco procerem, lu. — Flur., the
leading men, (Siiefs, nobles, princes : audiebam no-
stros proceres clamitantes : Etruscorum, L. : de-
lectos populi ad proceres, V.
(procere), adv. [ procerus ], extensively. — Only
comp. : bracchium procerius proiectum, stretched
out farther.
prooerSs, um, m., see procer.
prooeritaa, &tis,/. [procerus], a high grovfth,
height, tallness: huius, his tall stature: arborum.
— Extent, length : pedum.
prooeruo, at^j. with comp. and sup. [pro -1-2
CEL-], Mgh, taU, long : coUum : (Galatea) proce-
rior alno, 0.: inter hos procerissimas pdpulos:
lupi, large, H. — Long, extended: aves procero ro-
stro : palmae, Ct. : anapaestus, procerior numerus.
prooesaid, dnis,/ [pro-H CAD-], a marching
on^ advance (opp. reditus) : longior.
1. prooewias, P. of procedo.
2. prooeMnis, fts, m. [pro -hi CAD-], an ad-
vance, course, progression, progress, process, move-
ment : processum volt, the progress of the discourse:
in processu coepit crudescere morbus, in its course,
V. : tantos processQs efficiebat : Sic tua proccssQs
habeat fortuna poreniiTs, 0.
procido, idl, — , ere [pro+cado], to fall for-
ward, fall down, fall prostrate : ad pedes AchilleT,
H.: universi prooiderunt, L. : cupressus Procidit
late,H.
(prdoXnotus, Qs), m. [pro -1-2 CAN-], a girding
up, readiness for 6a^/e.--0nl y abl. sing, : in pro-
cinctu testamentum facere, on the battle-field: ex
quo in procinctu testamenta perierunt, i. e. tJie
custom of making wills on going into battle.
pr5olamator, 5ris, m. [ proclamo ], a crier,
bawler (of a bad advocate ; dub.).
pro-olamo, ftvl, &lus, are, to call, cry out, vocif-
erate: adsuut, defendunt, proclamant : magnft
voce, V. : Quid non proclames, si, etc., lu. : pro
sordidis hoininibus, in defence of L.
pro-olino, &vl, Stus, are, lo beivd forward, bend,
incline: mare in haec litora, 0. : adiuvat rem pro-
clinatam, tottering, Cs. : proclinata iam re, i. e. at
the crisis, Cs. ap. C.
proolivi, adv, with comp. [ proclivis ], down-
ward, headlong, precipitately : proclivi labuntur,
rush downward : proclivi currit oratio: labi verba
proclivius, i. e. mort rapidly.
prdolivis, e, adj. with comp. [ pro -|- clivus ],
dojping, steep, going downward, downhill : per pro-
clivem viam duci, L. : undae, Ct. — As tubst. n. :
pelli per proclive, downhill, L. — F i g., downwards,
descending, downhill, declining: proclivi cursu de-
labi.— /mr/tn«/, disposed, liable, prone, subject, ready,
willing : proclives ad eas perturbationes feruntur :
ingenium ad lubidinem, T. : ad aliquem morbum
proclivior. — Easy: fingendi ratio: quae utroque
proclivia esse, si fortuna uti vellet, L. : dictu pro-
clive, easy to say: quod est multo proclivius, mwh
easier: quibus erat proclive tranarc flumcn, Cs. —
As subst. n, : in proclivi esse, T. : ut anteponantur
proclivia laboriosis.
proolivitaa, atis,/. [proclivis], a tendency, pre-
di^!x>8ition,proneness: ad morbos.
Proone (Progne), Ss,/., = UpoKvri, a daughter
of Pandion, turned into a swallow, 0. — A swallow,
pro-oonsul, is, m., a governor of a province,
muitary commander, proconsul (usu. sent out from
Rome at the end of his term as consul) : (Caelius)
Pompeio proconsuli contubernalis : proconsules
de provinciis Romam redierunt, L. : L. ManlHus
Procos., Cs,
proodnaularla, c, adj. [proconsul], of a pro-
consul, proconsular : salarium, Ta. : imago, of the
military tribuneship, L.
Digitized by
Google
proconaulatns
654
proounnui
procdnsnlatos, us, m. [proconsul], the office
of a proeoruiUy procangulate : ex proconsulatu
Asiae, Ta.
procor, — , Sri, dep. [procus], to <uk, demand :
a procaDdo procacitas nomiData.
procraBtiiiatio, 5ms, /. [procrastino], a put-
ting off from day to day^ procrastination.
procrastino, — , — , fire [proH-crastiiiua], to
put off till the morrow y defer ^ detay^ procrastinate :
rem : res non procrastimitur.
procreatid, onis,/. [pi*ocreo], a begetting^ gen-
eration: liberorum: hominum.
prooreator, dris, m. [procreo], a begetter^ cre-
ator : mundi : a procreatoribus amari, by parents,
procreatriz, Xcis, /. ^ procreator J, she thai
brings forthy a mother: philosophia artium.
pro-ored, &vl, atus, are, to bring fortK, beget,
generate, procreate, produce : fetfLs : liberos ex uxo-
ribus, N. : terra ex seminibus truncos procreat. —
Fig., to produce, make, cause, occasion : (tribuDa-
tus) ortus inter anna civium procreatus.
pro-onbo, — , — , are, to lie stretched out: ubi
saxea procubet umbra, V.
pro-ondo, dl, sua, ere, to fashion by hammer-
ing, forge : ensis, H. : vomeris obtusi dentem, V.
— F i g. : prooudeuda lingua est, to be fashioned.
proonl, adv. [pro+1 CEL-], in the distance, at
a distance, away, apart, far, afar off, from afar :
Delos, tarn procul a nobis posita : non procui, sed
hie praesentes (di): ubi turrim constitui procul
yiderunt, Cs. : in pelago saxum, V. : omnibus ar-
bitris procul amotis, S. : procul este profani, keqt
aioof! V. : procul bine stans, T. : a terra : a oon-
Bpectu,/ar out of sight: a patrift, V. : patrifi : urbe,
0.: locus muro, L. — Of time, /ar, long before:
baud procul occasu soils, L. — Fig., far, distant,
remote, away: absentatio procul amoTeatur: erra-
re, greatly, & : Pauperies inmunda domOs procul
absit, H. : legatos baud procul afuit quin yiolarent,
they came near outraging, L. : baud procul esse
quin Remum agnosceret, almost, L. : procul ab
omni metu : eam (plebem) procul urbe haberi, out
of public affairs, L. : negotiis, H. : procul dubio,
without doubt, L. : istud procul abest, is far from
the fact, Cu.
proonlcd, &▼!, itus, are [pro+calco], to tread
down, trample upon : eques sua ipse subsidia pro-
culcavit, rode down, L. : proculcato senatu, Ta. :
hunc ungula proculcat equorum,y. : segetee in her-
bi, 0. : proculcatas (ranas) obteret duro pede, Pb. :
una ala ipso impetu proculcata erat, crushed, Cu. :
qui tot proculcavimus nives, i. e. ?uive traversed, Cu.
prootimbd, cubul, cubitum, ere [CVfi-], to fall
Yanoards, sink down, fall prostrate: Gallis ad pe-
4m. ne cogerentur, etc, Cs. : genibua, 0. : in ▼esti-
bulo curiae, L. : in genua, Cu. : Coroebus Penelei
dextra Procumbit, V. : certamine summo, bend to
their oars, V. — To lean forward, bend down, sink,
be beaten^doion, be broken down, fall: frumenta im-
bribus procubuerant, L e. teere beaten down, Cs. :
ne gravidis procumbat culmus aristis, V. : (domus)
in domini procubuit caput, /s2^ in upon, O. : ag^er
in fossam procubuit, L. — Fig,, to fall, be ruined:
res procubuere meae, 0. — ^ extend, spread, lie .
planities sub radicibua montium procumbit, Cu.
procuratio, 5nis, /. [procure], a caring for,
charge, superintendence, administration, manage-
ment, procuration : rei p. : sua cuique procuratio
est restituta : rerum humanarum : ministerii, L. —
An expiatory sacrifice, expiation : ut sue plen& pro-
curatio fieret: prodigii, L.
prdourator (once proc-, 0.), dris, m. [procu-
ro], a manager, overseer, superintendent, agent, ad-
ministrator, deputy, procurator, keeper: per pro-
curatorem gerere: regni, viceroy, Cs.: Caesaris,
deputy, Ta. : procurator nimium procurat, 0. — A
steward, bailiff: Cbiysogoni. — An imperial collec-
tor : Caesaris, Ta.
prdouratriz, Icis,/. [procurator], a governess,
protectress : sapientia hominis.
pro-our5 (proo-, 0., Tb.), Svl, Stus, are, to take
care of, attend to, look after : in pecunift raaximft
procuranda : corpora, V. : sacriBcia, Cs. — Of an
agent or trustee, to take care of, manage: negotia
Dionysi, act as steward for. — Of ill omens, to avert,
expuUe by sacrifice: signa, quae a dis hominibus
portendantur : ad haeo (prodigia) procuranda, L. :
oetentum, Ph. : simul procuratum est, quod tripe-
dem mulum Reate natum nuntiatum erat, L.
pr5-omT5, cucurrl and currf, cursum, ere, to
run forth, rush forward, charge: temere extra
aciem, Cs. : ferocius, L. : ad repellendum hostem,
Cs. : longius, to rush farther on, V. : ubi altemo
procurrens gurgite pontus ruit, V. — Of places, to
run out, extend, project, jut : saxis in procurrentt-
bus haesit, V. : Terra procurrit in aequor, 0. : latus
mille stadia in longitudinem procurrit, Cu.
proourBatio^ dnis,/. [procurso], a sally, onset:
per procursationem commissa pugna, L.
pro^oraatorea, oris, m. [procurso], skirmish-
ers, sharpshooters, L.
proonrso, — , — , are,/rw. [procurro], to keep
up sallies, continue skirmishing: quid procursan-
tes pauci tererent tempus, L. : cum ab stationibus
procursaretur, L.
prdoorBUB ( tts ), m. [ procurro ], a rtmning
forth, running on : procursu concitus axis, whirled
furimuly onward, V. — A sally, onset : procursu
militum, L. : Procursu rapido invadere, V.
pro - oarvna, aefj.^ curved in front, eroeked^
wmding: falx^V. : Utora,y.
Digitized by
Google
prooQs
Mi
prodnoo
pRXmSk I (sfen, plur. procftm, C), m. [PREC-],
a wooer, tuitor : natam nulli veterum Bociarc pro-
oorum, v. : Penelope diflScilis procis, H. : forma
Hultorum foit apes procoruro Ilia, 0. : impudentes
proci, i. e. shameless canvassers.
Prooyon, — , m., = npocvMv, the liUU dog (ris-
ing before the dog-star), C, H.
prod<% old form of pro, in prod-eo, prod-est.
pro-deambolo (Fleck.) or prod - ambulo
(Speng.), — , — , &re, to toaUc abroad, T.
prod«5, il, itus, Ire, to go forth, eome forth,
eome forward : pultat forls: Auua^prodit, T. : fo-
ras, to come out of doors: quae, si prodierit, audiet,
shall appear as a witness: ex portu, Gs. : obviam
de provincia decedenti, come out to meet: in con-
tionem, N. : in scaenam, appear on the stage: in
proelium, Gs. : tantum prodire volando, Quantum,
eta, advance on the wing, V. : utero matris dum
prodeat infans, 0. — Of plants, to comeforih,spring
up, appear : herba, 0. — To stand outjn-oject : ru-
pes, vastum quae prodit in aequor, v. : et immo-
dico prodibant tubere tali, 0. — Fig., to come forth,
come forward, appear : si haec consuetudo prodire
coeperit : cum tot prodierint colores, have become
the f€uhion, 0. : Tu cum prodis ex iudice Dama
Turpis, etc., turn out to be, E. — To go forward,
advance, proceed . est quadam prodire tenus, H. :
sumptu extra modum : ne ad extremum prodeatur.
pr5deBae, inf. of prosum.
^ pr5-diod, dixl, dictus, ere, to put off, defer, ad-
journ, fix in advance : prodictft die : diem, a4joum
the triads L. : prodiota dies est, an adjournment
washad,\j.
prodlge^ adv, [prodigus], lavishly, extravagant-
ly: vivere.
prodigentia, ae, /. [ prodigo ], extravagance,
profusion : opum, Ta.
prodigiallter, adv. [prodigium], unnaturally,
extravagantly : variare rem, H.
prodlglosilB, ae^j. [prodigium], unnatural,
wonderful, marvellous, prodigious : atria Circes,
0. : cura Veneris, 0. : fides, fu.
prddigium, I, n. [prod- -1-8 AG-], a prophetic
e^n, token, omen,portent, prodigy : multa prodigia
eius numen declarant: (lunam deficientem) nullum
esse prodigium : non mibi iam furtum, sed mon-
strum ao prodigium yidebatur, i. e. a monstrous
and unnatural crime: Harpyia Prodigium canit,
V. : nuntiare, 8. : in prodigium accipi, Ta. : pro-
digiorum perita, L. : Prodigio par est cum nobili-
tate senectus, lu. — A monster, prodigy : Non ego
prodigium sum, 0. : triplex, i. e. Cerberus, O,
prodig5, egl, — , ere [prod- +ago], to squatider,
watte : sumptibus sua, Ta.
prodiguik a4j. [prod- -I- 1 AG-], wasteful, lavish.
prodigal (opp. liberalis) : femlna, lu. : aeris, H.—
As subst. : largitor et prodigus, a spendthrift. —
Rich, fertile: tellus, 0.: locus herbae, H.— Fig.,
lavish, prodigal, profuse : comiptoris Improbitas,
lu. : arcani Fides, U. : animae Paulus, careless of
life,E. ^
prodltio» onis, / [ pro -h 1 DA-], a betrayal,
treason, treachery : multorum in nos proditionem
notabis: amicitiarum proditiones: per proditio-
nem libertas amissa, L. : alcui proditionem agere,
to contrive, Ta.
prodltor. oris, m. [pro -hi DA-], a betrayer,
traitor: pro ducibus proditores habere: discipli-
nae, L. : risus proditor latentis puellae, H.
pr5-do, didi, ditus, ere, to put forth, exhibit, re-
veal: Medusae squalentia ora, 0. — To bring forth,
produce, pr<^)agate : genus alto a sanguine Teucri,
V. : Quae dies ut cessct prodere f urem, lu. — To
put forth, relate, report, record, hand down, trans-
mit : ea, quae scriptores prodiderunt : Thucydides
ossa eius esse sepulta memoriae prodidit, has re-
corded, N. : quoe natos in insula ipsa memoriA
proditum dicunt, that there is a tradition, Gs. : ius
imaginis ad memoriam posteritatemque proden-
dae. — To proclaim, appoint, elect, create : quern
produnt patres consufura rogandorum ergo: fla-
minem. — To reveal, make known, disclose, discover,
betray: cum decretum proditur, lex veri rectique
proditur: is me deseruit ac prodidit: classem prae-
donibus : hosti rem p., 8. : crimen voltu, 0. : arca-
num, lu. : Gaudia prodentem voltum celare, H. —
To give up, surrender, abandon : anui prodita aba
te filiast, T. : suam vitaro, T. : ad improvidam pug-
nam legiones, expose, L.— Fig., to set forth, give
display: pemiciosum exemplum : prodendi exem-
pli causa, of setting an example, L. — To extend,
protract: aliquot nuptiis dies, I e. delay the wed-
ding a few days, T.
pr5-dooeo, — , — , fire, to teach openly, pro-
claim: haec lanus summus ab imo Prodocet, H.
prodromos, I, m., = irpdSpofio^, a forerunner,
advance-messenaer : Pompeiani. — Plur., a north'
northeast wind that blows before the rising of the
dog-star.
pr5-daoo, dftxl, ductus, ere (prdddxe for pro-
daxisse, T.X to lead forth, lead forward, bring out:
eum rus hinc, T. : copias pro castris, Gs.— By legal
process, to produce, bring forward, cause to appear:
eum in conspectum populi R : cdnsules : ad po-
pulum eos, i. e. let them address the people, L. : pro-
ducti in circo Flaminio in contionem : in indicium
produci, before the court : Granium testem. — Of
an actor, to represent, perform: nihil ab hoc pra-
▼um produci posse. — To expose for sale: senros,
T. — To set before, with dat.: scamnum lecto, 0. —
To stretch out, lengthen, extend : products longina
ade, Gs.: femim incude, lu. — Of the dead, (•
Digitized by V^OOQ IC
produote
666
conduct to thegrave^ bury : neo te, tua f unera, ma-
ter Produxi, y. — To bring to lights disdoae, expow :
Occulta ad patres crimina, lu. — To bring forth,
bring into the world, bear, beget, produce, bring up,
raise: alquem sui simUlimum : Filiolam turpem,
lu. : Quicunque primum (te) Produxit, arbos, H. :
nova (yocabula) quae genitor produxerit usus, H.
— Fig., to raise, promote, advance: productus ad
dignitatem : omni genere honoris eum, L. : a qui-
bus producti sunt, advanced to power: Diva, pro-
ducas 8ubolem,/>r(Mper, H. — To draw out, lengthen
out, prolong, protract, stretch out, extend: cyathos
sorbilans hunc producam diem, T. : cenam, H. :
sennonem in multam noctem : Varro . . . vitam
Naevi product t longius, i. e. represents him <u hav-
ing lived longer : rem in biemem, Cs. : animas,
lives, lu. — To lead on, put off, amuse, delude: me
fals& spe, T. : condicionibus hunc.
produote, adv. [productus], lengthened, long:
dicere litteram (opp. breviter).
prodaoti5, Onis,/ [pro+DVC-], a lengthening,
prolonging: temporis: verbi.
pr5daotOk — , — , we,/req. [produoo], to throw
be/ore, interpose : huic roalo rooram, T. (dub.).
prodnotus, cufj, with eomp. [P. of prodacol
lengthened, long, prolonged, protracted: commodi-
tates corporis tarn productae temporibus : produc-
tiora alia, too long : nomen,formed by prolongation:
neu sit quinto productior actu Fabula, longer, H.
— Plur. n. aa subst., preferable things.
proegmena, orum, n., = irpotiyfiiva, prefera-
ble things (in the Stoic philosophy).
proellator, Oris, m. [proeliolf, a fighter, com-
batant, Ta.
proelior, fttus, &n, dep. [ proelium ], to join
battle, engage in battle, fight: pedibus, Cs. : ad Sy-
racusaa : proelians interficitur, Cs. : vehementer
proeliatus sum, contended (in court).
proelium, I, n., a battle, combat: non proeliis
neque acie bellum gerere, S. : proelium faoere, to
engage: proelia iuire, L. : redintegrare, Cs.: proe-
liis uti secundis : uno proelio confecta res : Punica
passi proelia, the wars with Carthage, lu. : armige-
ra proelia, warriors, Pr. : proelia dant cervi, V. :
ventorum proelia, V.— F i g., corUest, strife: proelia
mea causa sustinere : committere proelia voce, 0.
profano, &v!, fttus, are [ profanus ], to render
unholy, desecrate, profane, violate: ut dies festi pro-
fanarentur, L. : festum, O. : pudorem, Cu.
profanuB, adj. [pro+fanuml mtt of the temple,
not sacred, common, prof ane, unholy : loci: aedi6-
da : flamraa, 0. : animalia, unclean, Ta. : sacra
profanaque omnia spoliare : procul este, profani,
ffs wUnitiated, V. : Ccreris ritOs volgare profanis,
0. : volgus, H. — Wicked, impious: mens, 0. : ver-
ba, 0. — Ptur. n. as sub^. : misoebis sacra profanis,
n.—IU-boding : bubo, 0.
profectio, (Jnis, /. [pro +2 FAC-], a going
away, setting out, dqxirture: mea: profectionem
parare, to prepare for setting ofU, Cs. : repentina
in Oretanos, L. : pecuniae, i. e. source.
profeotd^ adv. [ pro + facto], actually, indeed^
really, truly, assurecuy, certainly : non est ita, iudi-
ces, non est prof ecto : negare.
1. prdfeotua, P. of profido.
2. profectus, P. of proficiscor.
3. prSfeotUB, — , oW. a, m. [pro+2 PAC-],
advance, effect, increase, profit, success : sine pro-
fectu, 0. : profectu carere, 0.
pro-fer5, tull, latus, ferre, to carry out, bring
forth, produce : arma ex oppido, Cs. : (nummos)
ex area. — To extend, stretch out, reach forth, put
forth : digitum : pedem, advance fredy, H. — To
move on, set forward: signa, march forward, L. :
arma in Europam, Cu. — To extend, enlarge: agri
finis armis : castra, Cs.— To put off, defer, adjourn:
comitia: diem: profertur tempus ferundae legis,
L. : rebus prolatis : de proferendo exercitu, i. e. the
election, L. : depositi fata parentis, V. — F i g., to
bring out, make known, publish : eius (orationis)
proferendae arbitrium tuum. — To bring forth,
produce^ invent, discover, make known, reveal: ar-
tem : An hoc proferendum tibi videtur ? T. : alqm
ad famam, Ta. : rem in medium : enses, Tb. : arte
iurgia, Pr. — To bring forward, quote, cite, mention:
libros: auctores: vinolentiam tuam: memoriter
Progeniem suam usque ab avo, T. — To extend, en-
large : finis oflSdorunL
profesaio, 5nis, /. [ profiteer ], a public ae-
knowledgment, avowal, aedaration, expression, pro-
fession, promise : pietatis, Ta. : postquam pro-
fessionibus detecta est magnitude aeris alieni, L. :
in Leontino iugerQm. — A business, prof ession, caU-
ing: bene dicendi : magicae artis, Cu.
profeaoorios, <idj. [professor (late)], of a pub-
lic teacher: lingua, Ta.
profeasoa, ac{j. [P. of profiteer], avowed, con-
fased: culpa, 0. : mors, I e. certain. Ph.
pro-fe8tu% adj., non -festival, not a holiday,
common .• festis profestisque diebus, workingday*,
L. : luces, working-days, A : lux, H.
pr5ficio, f€cl, fectus, ere [pro+facio], to makt
headway, advance, make progress, have succen^
profit, succeed, effect, accomplish: quid erat profeo-
tum, nisi ut, etc. : tantum profeci turn, ut, etc. :
nihil in oppugnatione oppidi, Cs. : loci opportuni.
tate, Cs. : hoc tamen : in philosophia aliquid, to
make any progress.-^To be useful, be serviceabU,
do good, avail, help, tend, contribute, conduce : tan-
torn ad dioendum: parvaque certamina la snift-
Digitized by V^OOQIC
proficisoor
657
profandom
mam totius profecerant spei, wntribuUd greatly^
L. : nihil in melius tot rerum proficit usus ? lu. :
radice vel herbS Profioiente nihil, doing no good,
H.: permultum profioiet iliud demonstrare: in
summam belli profectum foret, U vmUd help de-
cide the whole war, L.
proficisoor, fectus, I, dep. [proficio], to set for-
VKtrd, tet out, start, go, march, depart : fortasse tu
profectus alio fueras, were going somewhere dse,
T. : cum in Italiam proficisoeretur, was about to
start, Cs. : Ut proficisceutem docui te, H. : ad dor-
miendum, go to deep: subsidio Lacedaemoniis,
N. : in pugnam, Cs. : in expeditionem, S. : contra
quosdam barbaros, N. : domum, T. : Bomam, S. :
Circeios, L. : ab urbe, set out, Cs. : ex castris,
break up, Cs. : de Formiano. — With supin. ace. :
praedatum in agrum Campanum, L. — F i g., to go
on, come, proceed: proficiacemur ad reliqua. — To
set out, begin, commence, start: ut inde oratio mea
proficiscatur, unde, etc. : a philosophia profectus
Bcripsit historiam. — To come forth, spring, arise,
proceed, originate: cum omnia officia a principiis
naturae proficiscantur: quaecumque a me orna-
menta in te proficiscentur, i. e. you shall receive
from me: ut plura a parente proBcisci non po-
tuerint, N. : qui a Zenone profecti sunt, Zeno's dis-
ciples : genus a Pallante profectum, V.
profiteor, fessus, 6rT, dep. fpro+fateor], to de-
clare publicly, own freely, acknowledge, avow, con-
fess openly, prof ess : non solum fateri, sed etiam
profiteri : fateor atque etiam profiteor : apertissi-
me studium suum : se nullum periculum recusare,
Cs. : hoc me rei p. causa facere : professus se pe-
tere, avowing himself a candidate, L. — With two
cufcs., to avow oneself, profess to be: se graramati-
cum : huic me belli ducem : (te) amicum, H. — To
follow as a pursuit, profess : philosophiam : ius,
0. — To offer freely, propose voluntarily, promise,
display: iudicium, testify voluntarily, S. : se ad
eam rem adiutorem, Cs. : tibi meum studium : Su-
munt gentiles arma professa manus, i. e. as volun-
teers, O. : Inceptis magna professis Adsuitur pan-
nus, making great promises, H. : nomina, i. e. come
forward as candidates, L. — To make a public
statement of, report, return, state: iugera sationum
suaruin : fruraentum, L. : professae (sc. feminae),
u e. registered as public women, 0. : in his nomen
suora, classes himself, T.
pr5fligator, Oris, m. [profligo], a spendthrift,
prodigal, Ta.
pr5fligataa, ac(;. with sup. [P. of profligo],
wretched, vile, corrupt, abandoned: iudicia : tu
omnium mortalium profligatissime : homines.
prdfligo, ftvT, atus, are fl FLAG-], to strike to
ih4 ground, cast down fUterly, overthrow, overcome,
conquer s aciem hostium : classem hostium, Cs. :
boBtIs, N. — ^Fi g., to overthrow, ruin, destroy, crush :
rem p. : tantas opes, N.— 7b bring to an end,Jin»
ish, despatch, do away : bellum commissum ac pro-
fligatura conflcere, L. : profligato fere Samnitium
bello, L. : profligata iam haec quaestio est : omnia
ad perniciem profligata.
pr6-fl5, ftvl, — , ftre, to blow forth, breathe out :
flammas, O. — Fig.: pectore somnum, i. e. the
heavy breathing of sleep, V.
profluens, adj. [P. of profluo],/<n«w^ along:
aqua profluens.— As subst. f. (sc. aqua), i-unning
water: in profluentem deferri. — ^Fig., of speech,
flouting, fluent : genus sermonis : celeritas.
profluenter, adv. [profluens], /otoin^/^.* ergo
omnia profluenter (addint), i. e. in rich measure.
prdfluentia, ae,/. [profluens], aflowingforth:
Icqueudi, stream of word*.
pr5-flao, fluxl, — , ere, to flow forth, flow along :
Mosa profluit ex munte, Cs. : umor profluit, V. :
sanguis profluens, Enn. ap. C. — Fig., to glide^ pro-
ceed imperceptibly : ab his foniibus profluxi ad
hominum famam : ad libidines, Ta.
pro-for, atus, ftrl, dep., to meak out, say, speak :
plura, H. : et sic accensa profatur, V. : quibua ille
profatur; Forsitan, etc., 0.
pro-fagi5, f Qgl, — , ere, to flee, run away, es-
cape: Cirtam, S. : ex oppido, Cs. : domo, L. : cum
vi prope iustorum armorum profugisset : ex proe-
lio in provinciam, S. : aliquo railitatum, T. : agros,
flee from, H. : dominos, Cu. — To flee for succor,
take refuge i ad Brutum : ad regem, S.
profdgna, adj. [pro +2 FVG-], that flees, fugi-
tive, inflight: milites profugi disoedunt, S. : domo,
L. : currus, 0. — Wandering, nomad: profugi Scy-
thae, H. — Banished, exiled: Hannibal patria, L. :
Troiani, qui profugi incertis sedibus vagabantur,
S. : fato, V. : clasais, 0. — ^As subst, m., a fugitive,
exile : profugo adfer opem, 0. : regni, Ta.
pro-fondd (pro-, Ct.), fadi, fasus, ere, to pour
out, pour forth, shed copiously, cause to flow : san-
guinem pro patria : lacrimas oculis, V. : lacrimae
se subito profuderunt, burst forth. — To bring
forth, produce, utter : vocera: clamorem. — With
se, to pour forth, rush forth, throw out: omnis
multitudo sagittariorum se profudit, Cs. : in viti-
bus ea, quae sese nimium profuderunt, i. e. ?iave
grown too fast. — F i g., (o throw away, spiend freely,
waste, lavish, dissipate, squander: profundat, per-
dftt, T. : patrimonia : pecuniam, vitam pro patrift,
sacrifice. — To pour out, vent, expend, be lavish of,
eamress freely : odium in me : res universas, set
forth all together.— With se, to rush forth, break
out : Toluptates subito se prof undunt . . . univer-
sae : si totum se ille in me profudisset, i. e. had
been generous to me: in questfls flebills sese, L.
profundum, I, n. [profundus], a depth: esse
Digitized by V^OOQ IC
profundus
ass
prololo
in profando (aquae) : maris, 0. — 7^ depths of the
tMy deq> tea : ex prof undo molem ad caelum eri-
git, Att ap. 0. : profundo Vela dabit, V. : genitor
profundi, I e. Neptune, 0. : Merges profundo (gen-
tem), H. — F \g.,a depth, abyn: (dixit) in profundo
▼eritatero esse demersam.
pro -fundus, a^. with eup., deep, profound,
v€ut : mare : pontus, V. : Danuvius, H. : fomax,
0.: profundae altitudinis convalles, L. : profun-
dissimus libidinum gurses. — TTiick^ derue : Erebi
nox, V. : silvae, Cu. — High : caelum, V. — Of the
under-world, infernal : Manes, V. — F i g., deep, hot-
tomiese, profound, boundless, immoderate: libidi-
nes : avaritia, 8. : venter, Cu. : ruit profundo Pin-
darus ore, i. e. voluminous in expression, H.
proftkse, adv. with eomp. [profusus], unmoder-
atSy, excessively: eo profusius sumptui deditus
erat, S. — Confusedly ^ in disorder: tendentes in
castra, L. (al. effuse).
profusus, €LdQ. [P. of profundo]. — Of persons,
lavish, extravagant, profuse : nepos : alieni appe-
tens, sui profusus, lavish of his own, S. — Of things,
extravagant, excessive, profuse: profusis sumptibus
vivere : epulae : genus iocandl
progener, I, m., agrand^ughter*s husband, Ta.
pro-genero, — , — , ftre, to beget, generate: nee
Progenerant aquilae oolumbam, H.
progenies, — , ace. em, oA/. e,/. [pro+GEN-],
descent, lineage, race, family : Progeniem vostrara
ab atavo proferens, T. : divina : Progeniem Tro-
iano a sanguine duci, Y.— Descendants, posterity,
offspring, progeny, child: se progeniem deorum
esse dicere : mea, Claudia : Bacchum Progeniem
negat esse loris, 0. : liberam, L. : Progeniem ni-
doeque fovent (apes), their young, V. — Of poems :
haec progenies mea est, offspring, O.
progenitor, Oris, m. [pro+GEN-], the founder
of a family, an ancestor, progenitor: maiorum
suorum, N. : progenitore comanti Esse sata, 0.
pro-g^gno, genul, — > ere, to beget, bear, bring
forth : res, quae ex iis (seminibus) progignuntur :
lllam terra parens Progenuit, V. : te saevae pro-
genuere ferae, 0.
pro-gnatus, adj., bom, descended, spruna: ex
Cimbris, Cs. : ab Dite patre, Cs. : Bona boms, T. :
docere semet prognatos, his own children, H. : Ro-
mulus deo, L. : Tantalo prognatus, i. e. Atreus,
grandson of Tantalus. — Of plants: Peliaco pro-
gnatae vertice pinQs, Ct
Progne^ see Procne.
progndstica, Srum, n., ^ Tpoyvttarma, har-
bingers, weather-signs (a work of Aratus translated
by Cicero).
prdgredior, gressus, I, dep. [pro+gradior], to
come forth, go forth, go forward, go Wi, advance,
proceed: regredi quam progredi malle: in looum
iniquum, Cs. : ante signa, L. — Fig., to proceed,
advance, go on, make progress t ad reliqua: defen-
sor nihil progreditur, makes no headway: longios
progredi, go on : videamus, quatenus amor in ami-
citia progredi debeat : paulum aetate progresaus,
advanced in age : quo amentiae progressi sitis, L.
progressio, dnis, /. [ pro + GRAD- ], a go-
ing forward, progression, advancement, progress,
growth, increase: omnium rerum principia suis
progressionibus usa augentur: admirabilis ad
excellentiam : rei militaris. — I n r h e L, a progre^'
sion,climaz.
1. prdgressus, P. of progredior.
2. prdgressus, Os, m. [ pro + GRAD- ], a go-
ing forward, advance, progress : alqm progreesu
arcere: progressQs et regressQs constantes (of
planets). — F i g., advancement, progress, growth, in-
crease : aetatis : primo progressu, at the outset :
in studiis progressQs faoere.
(proh), interj., see 2 pra
prohibed, ul (old tubj. perf, prohibessit, C.l
itus, Sre [pro+habeo], to hold before, hold back,
keep away, check, restrain, hinder, prevent, avert,
ke^ off, debar: praedones procul ab insul&: vim
hostium ab oppidis, Cs. : se suoeque ab iniurifty
refrain, Cs. : prohibendo a delictis exercitum oon-
firmavit, S. : itinere exercitum, impede, Cs.: di
prohibeant, ut existimetur, etc. : quod potuisti
prohibere, ne fieret: prohibitus esse, quo minus
abduceret, etc : quo minus in unum coirent, L. :
nee, quin erumperet, prohiberi poterat, L. : quern
leges pugnare prohibebant: peregrinos urbibus
uti : se ad prohibenda circumdari opera parabant,
L. : Cimbros intra 6nls suos ingredi, Cs. : migrari
Veios, L. : contingere mensas, v. : prohibiti gerere
helium: ut inde aurum exportari prohiberes:
prohibete ius de pecuniis dici, L.: munitiones
Caesaris, Cs. : prohibenda maxime est ira in pa-
niendo: quod di prohibeant, but may the gods for-
bid it, T.: Di, prohibete minas, V. : id eos ut pro-
hiberet, L. — To forbid, prohibit : lex recta impe-
rans prohibensque contraria: diique et homines
prohibuere redemptos vivere Romanos, L. — To
keep away, keep, preserve, defend, protect : a peri-
culo rem p.: virginem ab amatorum impetu:
tenuiores iniuria: ad prohibendam populationibus
Campaniam, L.
prohibitio, 5ni8,/ [pro+HAB-], a forbidding^
legal prohibition : tollendi.
probibitus, R of prohibea
proioio, ifici, iectus, ere [pro+iacio], to throw
'orth, east before, throw out, throw down, throw:
'u (canis) Proiectum odoraris dbum, thrown to
you, H. : aquilam intra vallum, Cs. : infantem pro-
vectum in mare proieoerunt, carried out to sea and
Tt
Digitized by V^OOQ IC
prolootio
669
prollxiis
ikmw overboard, L. : geminos oestils in medium^
V. — To throw away, eatt otU, cast off, let go, ahafi-
don: omnibus proiectis fugae ooDsilium capere,
Oa. : tela mano, V. : tribunos insepultos, L. : qui
aenros proioere aurum iussit, H. — To throw for-
ward, hold out, extend : haatam, N. : scutum, hold
in front, L. : proiecto pede laevo, V. : quo tectum
proiceretur, was extended, — With pron, reflex,, to
throw onetdffallprottruUe: yos ad pedes leonis :
aese Gaesari ad pedes, Cs. : ad genua se Marcelli,
L. : se super exanimum amicum, V. : semet in
flumen, Cu. — To caet out, expel, exile, banish: tan-
tarn pestem : inmeritum ab urbe, 0. — F i ^., to
throw away, give up, yield, resign, saerifiee, reject :
pro bis libertatera: patriam virtutem, Cs. : am-
puUas et sesquipedalia verba, H. : pudorem, 0. :
animas, kiUed themselves, V. — To neglect, desert,
abandon : pati fortunam paratos proiecit ille, Cs.
— To throw, hurry, precipitate: in miserias pro-
iectus sum, 8. : in aperta pericula ciyls, V. : yitam
suam in periculum : se in hoc iudicium, thrust
themselves : monent, ne roe proiciam, act precipi-
tately : in muliebrls se fletOs, abandon themselves
to, ll ; of. quae libido non se proripiet ao proiciet
occultatione propositi, i. e. run riot. — To put off,
delay : ultra quinquennium proid, Ta.
proieotio, Snis,/. [pro+IA-], a throwing for-
ward, stretching out : brachiL
prdieotns, adj. [P. of proicio], stretched out,
extended, jutting out, projecting : urbs in aitum:
saxa, V. — Proirate, outstretched: ego in antro, V.
— Y'lg., prominent, conspicuous: audacia: cupidi-
tas. — inclined, addictea, prone : homo ad auden-
dam. — Abject, mean, base, contemptible: consulare
imperinm, L. : proiecta vilior alg&, V. — Downcast :
Toltus, Ta. — As subsL m. ; Vix duo proiecto tulistis
opem, to the castaway, 0.
(pr5iloio), see proicio.
pro-inde (often disyl. ; old proin ; usu. mono-
sjl., T.), adv., hence, therefore, accordingly, then (in
aidyice or exhortation): Proinde hinc vos amoli-
mini, T. : proinde si qui sunt, ita sint parati : pro-
inde parati intentique essent signo dato Romanos
invadere, S. : Proinde tona eloquio, solitum tibi !
V. : proinde ne gravarentur, L. — Jiut so, in the
same manner, m like manner, equally, just, even :
proinde ac merita est: proinde aestiroaDS, ac si
usus esset, Cs.: proinde quasi aut plures fortunati
sint, etc. : quia, uti domi vos rai eritis, proinde ego
ero fam& foris, T. : ut proinde homines, ut quisque
mereretur, iudicarent.
pr5- labor, lapsus, T, to glide forward, slide
along, dip: atCanis ad caudam serpens prolabitur
Argo, G. poet : conlapsus pons, usque ad alterius
initinm pontis prolabi eum leniter cogebat, to dide
along, L. — To fall forward, tumble, fall in ruins:
aqnoB cum prolapaum per caput regem eff udisset,
whofdl heading, L. : prolabena ex eqno, L. : pro
lapsa Pergama, ruined, V. : ipsis adminiculis pro*
lapsis oorruere, didingfrom under them, L. — Fig^
to go forward, be led on : me longius prolapsum
esse, quam, etc., have spoken at more length: in
misericordiam prolapsus est animus victoris, L. —
To dip out, escape : ab aliquS cupiditate prolapsum
yerbum. — Tofall,fail, err, be led astray: timore:
cupiditate regni, L. — To fall to decay, sink, dedvns,
go to rvin : ita prolapsa est (inventus) ut oo^rcen-
da sit : rem temeritate eius prolapsam restituit, L.
prolapsiot dnis,/. [pro-f 2 LAB-], a d^jping,
falling : ingredi sine prolapsione.
prolapsus, P. of prolabor.
prolatio, 5nis,/. [pro+TAL-], a bringing for-
went adducing^ mentioning : exemplorum. — A put-
ting forward, advancing, extension : finium, L. — A
putting off deferring, delay, postponement : iudici :
rerum : diei, Cs.
prolato^ — , — , lTe,freq. [prolatus], to extend,
enlarge: agroe, Ta, — To put off defer, delay, post-
pone: id (malum) oppnmi prolatando: consulta-
tiones, S. : nihil prolatandum ratus, L. : prolatan-
do, by procrastination, Cu. : diem ex die, Ta.
prolatus, P. of profero.
proiecto, — , — , ftre,/re^. [prolioio], to allure,
entice forth, lead on : egentis spe legationis : prae-
da animos prolectat, 0.
proles, is,/, [pro+l OL-1 a growth, offshoot,
offspring, progeny, children, descendants, race, pos-
terity : f uturorum hominum : gemella, 0. : di Ro-
mulae genti date prolem, H. : pulchra, V. : ferrea,
the iron race, G. po^t : argentea, 0. : Die mihi,
Teucrorum proles, lu. : esca replevit (feles) pro-
lem suam. Ph. : maris inmensi proles, V. : olivae,
I e. M« fruit, y. — Of one person, a son, chUd, off-
spring, descendant: Ulixi, i. e. Telemachus, H.:
ApoUinea, I e. jEsculapius, 0. : deam certissima,
v. — Youth, young men : equitum peditumque :
Arcadiae, V.
proletarlas, adfj, [proles], relating to off-
mring ; hence, in the division of the people by
Servius Tullius, affordina to the state only elMdren,
having no estate, of the lowest dass, proletary.
prdlioio, — , — , ere [prolacio], to allure forth,
incite: voluptas tardft prolicienda morft, 0.
pr51ixe, adv. with comp, [prolixus], largdy,
abundantly, copioudy, freely : Capillus passus, T. :
id fecit — Fredy, readily, cheerfidly^ bountifully :
Accipit nemo prolixius, entertains more liJbereSly,
T. : polliceri: parum prolixe respondent colon!,
do not enroll themselves fredy.
pr51izus» adj, with comp. [LIG-], wdl-disposed,
obliging, courteous : natura: animus: in Pompeium
prolixior. — Favorable, fortunate : cetera spero
prolixa esse bis competitoribus.
Digitized by V^OOQIC
prologns
660
promo
proiogaa, I, m. , = Tp6\oyog, a preface to a play,
prologue: Nullum invenire prologuiDi T. — One
who recitet a prologue, T.
pro-loqnor, cQtus, 1, dep., to apeak otU, utter,
exprese, declare, annmmce : miserias Medeai caelo
atque teirae, Enn. ap. C. : cogitata, T. : in senatu
proloqui, se prohibiturum, etc., L. — To foretdl,
predict. Ft,
prolnbiiixn, t, n. [ pro + LIB- ], deeire, indinO'
(ion, fancy, T.
pro-lddd, 8l, — , ere, to play beforehand, pre-
lude, pradiae: ad pugnam, v. : Sic ubi proluait, 0.
— Fig.: sententiae quibus proluserint, which be-
gan the epeeeh: lurgia proludunt, wrangling cornea
firat,!}!.
pro-lu5, lui, IfttUB, ere, to waah forth, throw out,
caat out: genus omne natantum fluctus Proluit,
y. — To immA off, waah away: tempestas ex mon-
tibus nives proluit, Cs. : silvas Eridanus, V. — To
waah, moiaten, wet, drench: rivo rore mantis, 0. :
leni praecordia mulso, H. : se pleno auro, V.
pr51uBio, 5ni8,/. fprcH-LVD-], a prelude, pre-
liminary exerciae, trial, eaaay.
prdlnvies, — ,/ [pro +8 LV-l an overflow,
tnundatton: mira. — Befuae, filth: foedissima Ten-
tris, V.
pro-mere5, ul, — , dre, to deaerve, be deaerving
of, merit : quando bene promeruit, fiat, T.
prd-mereor, meritus, Qii, dep., to deaerve, merit,
eamy be worthy : Ita velim me promerentem ames,
T. : levius punitus quam sit promeritus : paratio-
res ad bene de multis promerendum : te numquam
negubo (ea) Promeritam, V.
pro-meritum, I, n. [F. n. of promereor], deaert,
merit : vestrum in nos : deae, 0.
Prometlietui (trisyl), el (ei, V.), aec. ea, voe.
cu, = npofifi^ive (Forethinker), a aon of lapetua,
who atole fire from heaven for men, C, H., v., Pr.,
0., lu.
prominens, entis, <idj. [P. of promineo], prom-
isient. — As aubd. n., a projection : in prominenti
litoris, Ta. : prominentia montium, Ta.
pro - mined, uT, — , ere, to aland out, jut, be
prominent, overhang, project, extend: Phaselispro-
minet penitus in altum, L. : coma Prominet in toI-
tQs, hanga over the face, 0. : nemorum coma gelido
promiuet Algido, H. : matres familiae pectore niido
prominentes, bending forward, Cs. — F i g., to reach
out, extend, come forth : quae (iustitia) foras tota
promineat : in memoriam ac posteritatem, L.
prbtniBOe,.adv. [promiscus], in common, india-
criminately, indifferently : iudicium promisee stul-
tis ac sapienttbus datum : acdificari, i. e. without
regard to private ownerahip of land, L.
promiscuOi <x^* [ promiscuus ], m common.
promiacuoualy, comfuaedly, indiscriminately: (ma-
res et feminae) promiscue lu fluminibus perluun-
tur, Ob. : puberes atque negotiatores interficere, S.
promlBCOs, adj, [pro+MIC-], in common, in-
diacriminate, promiacuoua: usus rerum omnium,
L. — As aubat. n. : neo arma in promisco, i. e. in
every man* a handa, Ta. — Common, mean : promisca
ac vilia mercari, Ta.
prS-mlscuos, adj. [pro-f-MIC-], mixed, without
diatinction, in common, indiacriminate, promiecu-
oua : conubia, i e. between patriciana and plebeiana,
L. : divina atque humana promiscua habere, S. —
As fM^. n. ; in promiscuo sacra sint, in eonfuaion,
L. : in promiscuo licentiam esse, i. e. univeraal, L.
promlaaid, 6nis,/. [pro+MIT-], a promising,
promise : provindae : scelerum. — In rhet., a
promiae.
promisaor, oris, m. [pro + HIT-], a pronUser,
braggart, H.
promissmn, I, n. [P. «. of promitto], a prom^
iae : nostrum : promisso teneri : promissis induzit
alquem : deum promisso iudit inani, 0. : illis pro-
missis standum non est : promissis manere, V. :
Die aliquid dignum promissis, H. : Quo promissa
(Enni) cadant, i. e. the expectations which he raises,
H. : promissa daU), fulfill, 0. : promissa Non dare,
i. e. to break, 0. : iuvenes promissis onerat, L.
promissnSiO^;. [P. of promitto], hanging down^
long : coma, L. : capillo esse promisso, Cs.
pr5 - mitto, mIsT (prdmlsti for prCmlsistI, T.,
Ct, promlsse, Ct.), missus, ere, to let go, put forth,
let hang down, let grow : capillum ac barbam, L.
— F\g.,to act in view, assure beforehand, foretell,
predict: mihi alqd de eventu renim promitten-
dum : ut (di) primis minentur extis, bene promit-
tanf secundis. — To ad in view, promiae, hold out,
cause to exped, give hope of, assure: dicebam om-
nia te promissurum : carmen, H. : opem, 0. : ea
quae tibi promitto ac recipio : tibi me promittere
noli, i. e. do not exped me, 0. : domum lovi promis-
B\xm,vou>ed: Laribus cristara galli,Iu.: me ultorem,
v. : promitto, spondeo, Caesarem talcm semper
fore civem, etc. : se remcdium adferre tantamque
vim morbi Icvaturum esse proroisit, Cu. : de me
tibi sic promitto atque confirmo, me, etc. : si quid
promittere de me Possum, H. — E 1 1 i p t. : qui
damni infecti prominent, i. e. became responsible for
poaaible damage. — To make an engagemetU, pronu
ise to come: ad fratrem : ad cennm mihi, Ph.
promo, prSrapsI, prOmptus, ere [pro+emo], to
take out, give out, bring forth, produce : iubeo pro-
mi utrosque (scyphos) : signa ex aerario prompta^
L. : medicamenta de narthecio : vina dolio, H. :
pugionem yaginA, Ta. : Sol, diem qui Promis et oe-
las, H. : laetique cavo se robore promunt, come
forth, V. — F i g., to bring forth, produce, bring for-
Digitized by V^OOQ IC
promoneo
661
pronontio
wardf apren: loci, e quibus arguroenta proroun-
tar : quae acta esaent promendo, L. : Digna geri in
Bcaenam, H. : nunc illaa promite Tires, V. : seDten-
tiaiD, Ta. : odium, let hoae^ Ta. : plura adveraus
alqm, Ta. — 2h bring to lights exalt : insignem at-
tenuat deus, Obscura promens, H.
pro-moned, — , — , fire, to forewarn : de iatius
Bcelere promoneri. — To warn further: te.
(pr5moiitariiim), see promunturium.
promota, Crura, n. [P. of promoveo],/>r</era-
hU things.
pro-inove5, m5vl (pr5m0rat for promCverat,
H., Ph.), mOtus, €re, to move forward^ cause to ad-
vance^ push onward, advance : saxa vectibus, Cs. :
assa in alterum aogulum : caetra ad Cartbaginem,
move onward, L. : basta sua sponte proroota, re-
moved, L. : unum pedem triclinio, move from, Pb.
— To extend, enlarge: vires inmensum in orbem,
0. — F i g., to bring to pass, effect, accomplish : Ni-
bil, make no progress, T. — To enlarge, increase, pro-
mote: Doctrina vim promovet insitam, H. : miles
ad eum gradum promotus, Cu. — To bring to light,
reveal: arcana proroorat loco (i. e. ex intimo cor-
de), H. — To put off, defer, postpone : buic nuptias,
T.
(pr5mpte),a(lv.witb comp. [1 promptus], rea<&
ly, quickly : dare operam, Ta. — Easily : promptius
expediam, lu. — F i g., openly, freely : dicam paulo
promptius.
1. promptns, atfj. with eomp. and sup, [P. of
promo], set forth^ brought forward, disclosed, ex-
posed, manifest : aliud clausum in pectore, aliud
promptum in lingua babere, S. : prompta et aper-
ta : nibil quod non istius cupiditati promptissimum
esset. — At hand, prepared, ready, quick, prompt,
inclined^ disposed .- bomo : audacia, S. : sagittae,
O. : promptissimus quisque interciderunt, ablest,
Ta. : ad bella suscipienda animus, Cs. : ad usum
forensem promptior esse : ad lacessendnm certa-
men, L. : promptior in spcm, Ta. : celeritas in
agendo : in rebus gerendis, N. : utemini nobis
etiam promptioribus pro patria, L. : nianu promp-
tior, L. : promptior linguA quam manu, S. : nullam
gentem promptiorem veniae dandae fuisse, L. —
Bold, enterprising: promptissimus quisque, Ta. :
post eventum, Ta. — Easy, practicable : def ensio :
aditus, Ta. ; rooenia baudquaquam prompta op-
pugnanti, L. : sed nee mibi dicere promptum, Nee
facere est isti, 0. : an promptum efPectu aut certe
non arduum sit, Ta.
2. (pr5mpta8, uh), only abl. Q, m. [promo +
EM-], in the phrase, in promptu, public, open, vis-
ible, manifest, before the eyes: ut (decorum) sit in
promptu : ingenium in promptu habere, show his
abtUiy, S. : in promptu scrinia Brutus habet, 0. —
Fig.. o< hand^ ready: ea dicam, quae mibi sunt
in promptu. — Ea»y: quadrupedes In promptu
regere est, 0.
prdmnlgatlo, b\\\9,f. [promulgo], a public an-
nouneement, formal publication, promulgation: le-
ges sine ull& promulgatione latae.
J promulgo, avi, fttus, &re, to bring forward pub-
y, propose openly, publish, promulgate : de sa lute
alcuius : leges quae promulgatae f uerunt : res mul-
tos dies promulgata: boc promulgare ausus est,
ut, etc., to propose to encut.
prdmnlBlii, idis,/. [pro+mulsum], an appe-
tizer, whet, first course (usu. of eggs or salt fish).
pr6mantarlum ( pr5mon- ), !, n. [ pro + 2
MAN-], a projecting part of a mountain, spur, L.
— A mountain projecting into the sea, headland,
promontory : in promunturio fanum est lunonis :
( oppida ) posita in extremis promuuturiis, Cs. :
Minervae, 0.
promus, I, m. [pro+EM-], a cellarer, steward,
butler : foris est promus, H.
pr5-mataa8, culj., paid beforehand, advanced,
lent in advance: insequentis anni vectigal promu-
tuum, i. e. advanced for the next year, Cs.
prdne, adv. [ pronus ], inclined, leaning, slant-
ing ; opp. directe ad perpcndiculum, Cs.
pro-nepds, Ctis, m., a great-grandson, C, 0.
pronoea, ae,/., = vpovoia, providence.
pronnba, ae,/. [pro+NEB-], she who prepares
the bride, bride's - woman : luno, Y., 0.: Bellona
manet te pronuba, i. e. discord shall preside over
the marriage, V. : Tisipbone, 0.
pronuntiatio, Onis,/. [pronuntio], a public
declaration, publication, proclamation: quu pro-
nuntiatione facta, Gs. : lege et pronuntiatione con-
demnatus, i. e. the decision of the court. — I n r h e t,
utterance, delivery, manner, — In logic, an utterance,
proposition.
pronuntlator. oris, m. [pronuntio], a relater,
narrator: rcrum gestarum.
pr5nuntiatum, i, n. [P. n. of pronuntio], in
logic, a proposition, axiom.
pro-nuntio, ftvl, atus, are, to make publicly
known, publish, proclaim, announce: decrctuiu:
leges: in vendundo earn rem, disclose: amplius
de consili sententia : palam dc sella, sese eius no*
men recepturum. — To utter, render, pronounce,
decide : sententiam, deliver judgment : graviore
sententia pronuntiatft, Cs. : itulex ita pronuntiavit,
decided. — To proclaim, give word, announce, fix,
order: proelio in po^terum diem pronuniiato, L. :
iusserunt pronunti.-ue, ut impedimenta relinque-
rent, C?. : ne quia al> loco discederet, Cs. : pronim-
tiatur, prim& luce itiiros, Cs. — In the senate, to
formulate, announ4:e, put to vote: Sententiam Ca-
lidi, Cs. — To hold out, promise^ proclaim, offer •
Digitized by V^OOQ IC
pronums
662
propello
Plandum pronuntiasse, divisisse: praeroia railiti,
L.: pecuniam. — To proclaim^ choose by aedama-
tion : eo6 praetores, L. — To recite^ rehearse^ de-
clainiy deliver, pronounce : versQs multos uno spi-
ritu : memoriter multa. — To tell, announce, relate,
narrate, report, assert : mercatores quibus ex re-
gionibus veDiant, pronuntiare cogunt, Cs. : iam
capta castra, Cs.
pro-nuruBy ilB,/.,a grandson's vnfe, 0.
prdnos, adj, with comp. [ PRO- ], turned for-
ward, bent over, inclined, leaning, hanging, stooping,
bending : pecora, quae natura prona finxit, S. :
pronus pendens in verbera, leaning forward to
strike, V. : pronus magister Volvitur in caput, V. :
carcere emicat, i. e. in swift fight, 0. : leporem
pronum catulo sectare sagaci, fging swiftly, 0. :
ilex paulum roodo prona, dein flexa, S. : motus
corporis. — As subst, n. : montium prona, slopes,
Cu. : aranis, rushing, V. : rivi, tumbling, H. : cur-
rus, headlong, 0. — Sinking, reaching down : urbs
in paludes, L. : via, steep, 0. — As subst. n. : nihil
habent proni, no doumward tendency. — Of heavenly
bodies, setting, sinking, declining : Orion, U. : Ti-
tan, 0. — Of time, hurrying, fleet : menses, H. :
anni, H. — Fig., inclined, disposed, prone: rei p.
genus ad perniciosissimura statum: anxitudo ad
luctum : in obsequium, H. : pronior in vitia sua,
L. : deterioribus, Ta. — £asy, without difficulty:
omnia virtuti suae prona esse, S. : omnia victor!-
bus, Ta. : facile et pronum est agere, lu. : id pro-
nius ad fidem est, is easier to believe, L.
prooemium, T, n., = Trpooifuov, an introduc-
tion, preface, proem: citharoedi, prelude: legis:
proocroia rixae, beginnings, In.
prdpagatio, onis,/. [1 propago], an extension,
enlargement: finium iroperi: quae propagatio et
soboles origo est rerum p., extension of relation-
ship.— An extension, prolongation : vitae: imperi,
L. — A propagation: vitium. — Fig., a perpettut-
tion, honoring : nominis.
propagator, Oris, m. [I propago], an extender,
one who lengthens : provinciae, i. e. of command in
a province.
1. propago, fivl, atus, are [pro+PAC-], to set
forward, extend, enlarge, spread, increase: finis
imperi : eo bello terminos populi R. propagari, L.
— To generate, procreate, engender, propagate: stir-
pern in centesimum annum: gloria radices agit,
atque etiam propagatur, i. e. extends by natural
growth. — To prolong, continue, extend, preserve :
victu fero vitam : haec posteritati propagantur,
are transferred to posterity: mens consulatus
multa saecula propagarit rei p., has preserved for
many centuries: vitam aucupio, piwon^ .* consuli
in annum imperium, L.
9. projpa^o or (of persons) propago^ inis,/.
[pro+PAC-], a set, layer, slip, shoot: propaglnet
nonne efficiunt, ut, etc. : adulta vitium, H. — Of-
spring, descendant, children, race, breed, stocky prog-
eny, posterity : Alipedis de stirpe dei versuta pro-
pago, 0. : Romana, Y. : claronim viroram propa-
gines, posterity, N.
pro-palam* adv., openly, publiefy, manifmify :
signis conlocatis : haec dioere, L.
pro-patolua, ac(j., open in front, not covered,
open, uncovered: in propatulo loco. — As subst. n.,
an open place: in propatulo aedium, in the open
court, L. : volgo in propatulis epulati sunt, in the
courts, L. : pudicitiam in propatulo habere, offer
publicly, S. : statuas in propatulo domi abicit, N.
prope, adv. with eomp. propius ( for sup., see
proxime) ; also praq). with ace. — In space, near,
nigh : tam prope Italiam videre : adulescentia
voluptates prope intuens (opp. procul) : prope est
spclunca quaedam: bellura tam prope a Sicilift,
so near to: prope a meis aedibus, aose by: pro-
pius accedamus, T. : paulo propius accedere : ubi
propius ventum est, S. — With ace, near, near to,
hard by: prope oppidum, Cs. : prope anmem,y. :
non modo prope me sed plane mecum habitare:
nee propius urbem admovere : castra propius ho-
stem movit, L. : hi propius mare Af ricum agita-
bant, S. — With dcU. (only romp.) : propius stabulia
armenta tenere, V. : propius Tiberi quam Thermo-
pylis, X. — In time, near, at hand: partus instabat
prope, T. : Prope adest, quom alieno more viveu'
dumst mihi, the time is at hand, T.: nox prope
di remit oonloquium, i e. the approach of night, L.
— With ace., near, in the phrase, prope diem (less
correctly, propediem), at an early day, very soon,
shortly, presently: vero nuntio hoc prope diem
sentiemus: sperabat prope diem se habitumm,
etc., S. : similes prope diem exitfks sequerentur,
L. — ^Fig., in degree, nearly, almost, about: filiam
amare, Prope iam ut pro uxore haberet, T. : dolor
prope maior quam oeterorum: prope faneratus
Arboris ictu, H. : annos prope nonaginta natns :
cum hostes prope ad portas essent, L. : prope
moenibus succedere, almost to the wcUls, L. : prope
desertum oppidum, L. : prluoeps prope Stoicorum :
his prope verbis : iam prope erat, ut ne consul am
maiestas co^rceret iram, it had almost come to thit,
L. : nee quicquam propius est factum, quam ut
ilium persequerentur. — With aec, near to : prope
metum res fuerat, almost a panic, L. : ea oontentio
cum prope seditionem veniret, L. : ut propius peri-
culum fuerint, qui vicerunt, L. — In the phrase,
prope modum (less correctly, propemodum), near-
ly, almost, just about : quid enim sors est I idem
prope modum, quod micare : adsentior.
(propediem), see prope.
pro-pello, pull, pulsus, ere, to drive forward^
drive forth, drive away, drive out: hostfs, Q9> ; ))Q-
Digitized by V^OOQ IC
propemodtim
608
propior
■torn a castrifl, L. : peoora pastum propulsa, L. :
tn profundum e scopulo corpora, 0. : saxa in su-
beuDtes, hurl^ Cu. : propulsa fragorem SUva dat,
broken doion, 0. — F i g., to drive on^ actuate^ move^
intpd: si paulo longius Gaecilium pietas propulis-
set : ad inlecebras propulsa pecora, L. : alqm ad
ToiuDtariam mortem, Ta. — To drive away^ keep
off: periculum vitae a me, L.: frigus diramque
fimem, H.
(prope-modum), see prope.
pro-pendeo^ — , dnsus, Sre, to hanff dovni, pre-
ponderate: tantum propendere illam (lanoem)
putet, ut, etc — F i g., to %oeiah more, prepondercUe :
si bona propendent. — 7b oe inclined^ be dimoeed,
be favorable : ( animi indicium ) quo impellimus
propendent: inclinatione voluntatis in nos.
propense, adv. with eomp. [ propensus ], wil-
iinfffyf readily, with indination : propensius sena-
turn facturum, L.
propensid, 5nis,/. [pro+PAND-], inclination,
propenaity : ad summam bonum adipiscendum.
propensus, adj. with comp. \P. of propendeo],
hanaing dovon, preponderant : id fit propensius. —
Intlining towards, coming near, approaching : dis-
putatio ad veritatis similitudinem propensior. —
Inclined, dupoeed, prone, ready, vnlling : animus ad
probandum : omnia propenso animo facturi, L. :
petiit propensum favorem, 0. : ad discendum : yir
ad lenitatem propensior : in alteram partem : pro-
pensior benignitas esse debebit in calamitosos.
properanSf antis, P. of propero.
(properanter), adv. with comp. [propero],
haitily, speedily, gnickly : alqd accipere, Ta. : bene-
ficia properantius, quam aes mutuum, reddere, S. :
properantius ire, 0.
properantia, ae, /. [ propero ], a hastening,
hake : ex tanta properanti&, S. : periculum ex pro-
perantift, Ta.
properatid, Snis, /. [ propero ], a hastening,
haste: mea.
prpperato, adv. [ properatus ], quickly, speedi-
ly : ad mortem agitur, Ta.
properatuSi adj. [propero], hurried, acoeler-
ated^ rapid, cnUckf sjpeedy: mors, 0. : gloria rerum,
O.: naves, Ta.
propare^ a</v. [ properus ], hastily, in haste,
guukly, speedily : Cfurre, T. : egredere, N. : Cumas
06 recepit, L. : naves onerare, S.
properipes, edis, adj. [ propems+pes], swift
of foot.' dux,Ct.
propero, &vl, atus, are [properus], to make
haste, hasten, be quick, oe in haste, go quickly : mild
properaodum necessario est: haec properantes
scripsimus, tn haste : simulabat sese negoti gratift
properare, S. : ad praedam, ad gloriam, Cs. : Ro-
mam: alio, to another subject, S.: redire in pa-
triam : signa inferre, & : Sybarin amando Perdere,
H. : se quisque hostem ferire properabat, S. :
quem Adiungi generum properabat, V. : propera*
re, ut Gadls contenderet, Cs. : vides toto properari
litore? the running to arid fro, V. : erat nihil, cur
properato opus esset. — 7b quicken, accelerate, pre-
pare with haste: alia quae incepto usui forent, S. :
properato itinere, S. : mortem, V. : vellera prope-
rabantur, U. : teneri properentur amores, Dum
vacat, be sung briefly, 0.
properus, adj. [ pro -1-2 PARr ], quick, speedy,
hastening : aurigae, V. : Telamon, 0. : potciitiae
adipiscendae, Ta. : quoquo facinore claresoere, Ta.
pro-pexus, P., combed forward, combed down,
hanging : in peotore barba, V. : ad pectora barba,
0. : crinis, Ta.
propino (pro-, T.), ftvl, — , ire, to drink to
one*s health, pledge : propino hoc pulchro Critiae.
— 7b hand over, yield up: Hunc comedendum et
ebibendum vobis propino, /xui on, T.
proplnquitas, &tis, / [propinquus], nearness,
vicinity, proximity, propinquity : hostium, Cs. :
locorum: castra aptissima maris propinquitate,
Cs. : silvarum petunt propinquitates, Cs. — F i g.,
relationship, affinity, kindred: vinculis propinqui-
tatis coniuuctus: familiae et propinquitates, Ta. :
si propinquitates summo bono non continentur.
propliiqu5, — , — , are [propinquus], to draw
near, come nigh, approach: vis inimica propiu-
quat, V. : scopulo, V. : ripae, V. — 7b bring near,
bring on, hasten, accderate : rite Augurium, V.
propinquus, adj. with comp. [ prope ], near,
nigh, neighboring: rus, T. : loca,S.: urbs: nimium
Sol, H. : urbi montes, N. : itinera loca, L. : exsi-
lium paulo propinquius, 0. — As subsU n., neigJtbor-
hood, vicinity : ex propinquo cognoscit Hannoiiem
rofectum, /rom being in the neighborhood, L. : in
propinquo esse, L. — In time, near, at hand, not
far off: reditus : stipeudi spem propinquani fa-
cere, i. e. of speedy payment, L. — Fig., kindred,
related, near : homo : mulier : tibi genere, S. : con-
sanguinitate, V. — As subst. m, and /., a relation,
relative, kinsman: societas propinquorum : pro-
pinquus et amicus: te reddere caris propinquis,
H. : virgo huius propinqua, kinswoman.
propior, ius, gen. 5ris, cufj. comp. (for «</)., see
proxlmus) [cf. prope]. — In space, nearer, nigher :
portus propior, V. : tumulus, L. : Ut propior pa-
triae sit fuga, O. : propior montem suos con loca t,
S. — Plur. n. as subst. : propiora tenens, i. e. press-
ing nearer, Y. — In time, nearer: Septimus octavo
propior iam fugerit annus, Ex quo, etc., nearly
eight, H. : Mature funeri, on the verge of, H. —
Later, more recent : epistula. — Plur, n. as s^tbet.,
more recent events : ut ad haec propiora veniam.—
Digitized by VorOOQ IC
propitlo
664
proprins
Fig., eloter, more nearly related: quibns propior
Quinctio nemo est: gradu sanguinis, 0. — More
nearly resembling^ more like: sceleri quam reli-
gioni : tauro, V. : propius vero est, mare probable^
L. : lingua Britannicae propior, Ta. : scribere Ser-
moni propiora, H. : propius est fidem, ia more
credible^ L. : quod tainen vitium propius virtutera
erat, S. — Nearer^ more nearly related, of more con-
cern, of greater import, closer, more intimate: pro-
pior Bocietas eorum, qui eiusdem civitatis : sua sibi
propiora pericula esse, quam mea : damnum pro-
pius medoUis, H. : cura, 0. — Inclined, attached :
Oderat Aenean propior Saturnia Turno, 0.
propitlo, — , fttus, &re [propitius], to appease,
propitiate : lovem, Cu. : propitiata luno, Ta.
propitios, adj, [prope],/aoora6^, wdt-duposed,
gracious, kind, propitious : dii mihi: parentes, T. :
uti volens propitius Buam sospitet progeniem, L.
propius, cuiv, ; comp. of prope.
propola, ae, m., = vpoTrioXtig, a forestaller, re-
tatter, huckster : vinura a propola.
pr5-pdno, posul, positus, ere, to put forth, set
forth, lay out, place before, expose to vieWf display :
vexillum, C.*i. : mantis, caput, 0. : ediscendos fa-
Btos populo: in publico epistulam. — Fig., to set
before the mind, propose, imagine, conceive : tibi
duos reges: ad imitandum mihi exemplar: earn
(vitam) ante oculos vestros : condicio supplici in
bello timiditati militis proposita: vim fortunae
^nimo, L. — To point out, declare, represent, report,
lay, relate, set forth, publish : rem gestam, Cs. :
quid dicturus sit : quaestionem, put, N. : viros
notissimos, adduce : de Gkiliiae moribus, Cs. : quod
antea tacuerat, esse nonnullos, quorum, etc., Cs. —
To offer, propose : fidem venalem, expow /or sale :
nuUo praemio proposito : pugnae honorera, V. :
tenesmos, cui remedia proponebantur, were pre-
scribed, N. — To threaten, denounce : cui cum mors
proponeretur : iniuriae propositae a Catone : mor-
tem sibi ante oculos, L. — To purpose, resolve, in-
tend, design, determine : iter a proposito (itinere)
diversum, Cs. : cum id mihi propositum initio non
f uisset, / had not intended it : mihi nihil erat pro-
positum ad scribendum, / had no special occasion
to write : ordo propositus dignitati, designed for
men of worth : neque propositum nobis est hoc
loco (laudare), etc., lam resolved : cum mihi pro-
posuissem, ut auimos commoverem : propositum
est, ut, etc., the design is. — In logic, to premise,
state a premise, assume.
pro-portio, Onis,/., analogy.
propoBitio, Onis,/. [propono], a presentation,
representation, conception: Titae: animi. — A prin-
cipal subject, theme, C. — In logic, the fundamental
assitmption.
propositum, I, tt. [P. n. of propono], that
which is proposed, a plan, intention, design, resolu-
tion, purpose: quidnam propositi haberet, Cs.:
adsequi, to attain : propositum tenere, L. : pera-
gere, N.: tenax propositi, H. — An aim, main
point, principal subject, theme: ut declinet a pro-
posito : egredi a proposito ornandi causa : ad
propositum revertamur : a proposito aversus, L. :
Mutandum tibi propositum est et vitae genus,
plan of life. Ph. — In logic, the first premise, C. —
I n r h e t., a general principle.
propositus, adj. [P. of propono], exposed,
open: omnibus telis fortunae vita; tabernis aper-
tis proposita omnia in medio vidit, L. : oppida ad
praedam, Cs. : mulier omnibus^ accessible. — At
hand, impending : yitae periculum.
pro-praetor, Oris, m., an ex-praetor, made gov-
ernor of a province without military command,
propraetor : a propraetoribus administran.
proprie, adv. [proprius], personally, severally,
as one^s own, properly, in person: parte (campi)
frui: quod tu amandus es, id est proprie tuum:
cuius causam neque senatus publico neque uUus
ordo proprie Busceperat : quia ipsi proprie adver-
sa pugna evenerat, cum collega secuuda, L e. when
alone, L. : Difficile est proprie communia dicere,
to individualize general themes, H. — Properly, ac-
curately, appropriately: magis proprie nihil pos-
sum dicere: quod proprie vereque dicitur. — Pe-
culiarly, especially: rei militaris periti, L.
Jproprletas, fttis, /. [propius], a property, pe-
iarity, peculiar ncUure, quaUty : singularum
rerum singulae proprietates : definitio genere de
claratur, et proprietate quadam : frugum proprie-
tates, peculiar kinds, L.
proprius, adj., not common with others, own.
special, several, individual, peculiar, particular,
proper: tria praedia Capitoni propria ti*aduntur,
as his private property : familia,L. : proprio Mar-
te, by his own bravery, 0. : contumelia, i. ^.personal
insult, L. : omnia, quae nostra erant propria, all
thcU belonged peculiarly to us: sua quadam pro-
pria, non communi oratorum facultate : calamitas
propria sua, Cs. : id est cuiusque proprium, quo
quisque fruitur, each man's own, — As subst. n. .-
Amittit merito proprium qui alienum appetit, his
own . . . another^s. Ph. — Personal, individual^ pe-
culiar, own : propria ut Phaedria poteretur, have
her for his own, T. : agitur in criminibus Cluenti
proprium periculum : libri, H. : Da propriam do-
mum, v.: tempus agendi fuit mihi magis pro-
prium quam ceteris. — Peculiar, characteristic : hoo
proprium virtutis existimant, Cs. : oratoris: reli-
quae partes quales propriae sunt hominis : liber-
tas propria Romani generis. — Appropriate^ exact,
proper, strict f qui proprio nomine perduellis ea-
set, is hostis vocsiretur: vocabula rerum.~-Xa«l-
ing, constant, enduring, j)crman€iU : Toluptates
Digitized by V^OOQ IC
propter
665
prorsna
eoruro (deonim)^ T. : quod ut illi proprium sit at-
que perpetuum : parva munera diutina, locupletia
non propria esse consueverunt, N. : dona, V. ; cf.
tamquain Sit proprium quidquam, quod Permutet
dominoSf etc., H.
1. propter, adv. [prope], near^ hard hy^ at
hand: ibi angiportum propter est, T. : cum duo
reges propter adsitit: duo filii propter cubantes:
comix volans, Ph.
2. propter, />ra^. with ace. [1 propter], near^
hard 6y, next to, dose to: hie propter hunc adsiste,
T. : qui propter ce sedit: insulae propter Siciliain.
— F i g., on account of., by reason of for the sake of
through^ in view offrom^for^ because of: is non
tam propter Verrem laborat, quam quod, etc. :
propter socios : di numquam propter me de caelo
desoendent, L. : parere legibus propter metum :
propter frigora f rumen ta matura non erant, Cs. :
propter loci naturam, S. : cubilia propter Pugna-
bant, H. — Through^ by mean* of on account of:
propter tuam Matrem liabere banc uxorem, T. :
propter quos vivit, to whom he owes life: quern
propter urbs incensa non est : Quam propter per-
ferre labores, V.
propter-ea, adv.^ therefore^ for that aiti«e, on
that account : £a res est, proptereaque nunc mi-
sera est, T. : haec propterea de roe dixi, ut, etc :
id propterea hunc sequor, T. — Es p., in the phrase,
propterea quod, because: fortissimi sunt fielgae,
propterea quod absunt, etc., Gs. : ut adsint, prop-
terea quod officium sequuntur.
propnditim, I, n. [pro +4 PV-J a shameful
act (old) ; hence, of a person, a scandal^ a vile
wretch: illud Antonius.
propngnacalam, l, n. [propugno], a bulwark,
tower, rampart, fortress, defence: ut propugnaculo
ceteris (naTis) esset : pontis et propugnacula iun-
gunt, V. : Siciliae, i. e. the fleet : narium, t e. ships
furnished with towers, H. : oppositum barbaris,
N. : raoenium, Ta. — F i g., a bulwark, protection,
defence: lex Aelia et Fufia propugnacula Cran-
quillitatis : tyrannidis propugnacula, N. : firmissi-
mo propugnaculo uti, quod, etc., as his strongest
plea,L,
propAgnatio, Snis, /. [propugno^, a defence,
vindication: dignitatis tuae: suscepi propugna-
tioneoo pro ornamentis tuis.
prdpugnator, 5ris, m. [ propugno ], one who
Jlffhts in defence, a defender, soldier : a propug-
natoribus relictus locus, Cs. — E s p., in a ship, a
marine, soldier: remigum propugnatorumque nu-
merus, Cs. : classis inops propter diraissionem
propugnatorum. — Fig., a defender, maintainer,
ehampion: patrimoni sui: senatQs.
Jjro-piifirno, ftvl, atus, are, to go forth to fight,
|y, make sorties : ex silris rari, Gs. — Tofighi in
defence, repel an assault, resist: uno tempore pro-
pugnare et munire, Gs. : pro suo partu : multos e
muris propugnantes hasta transfixit, Gu. : muni-
men ta, defend, Ta. — F i g., to contend, argue in de-
fence, be a champion: pro illorum fama: pro sa-
lute.
prdpulsatio, 5nis, /. [propulso], a driving
back, warding off: periculi.
prdpulad, — , atus, ftre,/rco. [propcllo], to drive
bcLck, ward off, repd, repulse: ibi, S. : hostem, Cs. :
inirnicorum impetOs. — Fig., to ward off, avert,
repel: quod tu speres, propulsabo facile, wUl put
outofUie question, T. : iniurias, Gs. : suspicionem
a se : bellum ab urbe, L.
propnlBUB, P. of propello.
propylaea, — , n,, = vponvkaia, a gateway,
entrance; esp., the Propylaea to the Parthenon,
pro qnaestore, see pro and quaestor.
prora, ae,/., = irp<fpa, the forepart of a ship,
bow, prow : prorae admodum erectae, Gs. : terris
advertere proram, V. : prorae tutela Meianthus,
i. e. the lookout, 0.: prorae litore inlisae, L. —
Prov. : mihi prora et puppis, ut Graecorum pro-
▼erbium est, fuit, etc., i. e. my intention from first
to last. — A ship: aeratae steterant ad litora pro-
rae, v., 0.
pro-repo, rSpsl, — , ere, to creep forth, crawl
out : (formica) non usquam prorepit, H.
pro-xlpio, pul, reptus, ere, to drag forth : ho-
minem proripi iubet: nudos pedes, i. e. spring
forth, 0. : se ex curi& repente proripuit, mshm
out : se ex curia domum, S. : se porta foras, Gs. :
se undique in publicum, rush into the street, L. :
quo deinde ruis? quo proripis? (sc.te^ V. — ^Fig.,
to drive out, hurry forth, impel: ne virilis Cultus
in caedem et Lycias proriperet catervas ? H. :
quae libido non se proripiet ? break out openly,
prorogati5, 6nls,/. [prorogo], a prolongation,
extension : imperi, of one's command, L. : diei,
postponement.
pro-rogo, ivl, atus, are, to prolong, continue,
extend, protrcuA : quinquenni imperium Gaesari : '
proTinoiam : imperium in insequentem annum,
L. : Alterum in lustrum, meliusque semper Pro-
roget aevum, H. — To put off, defer: dies ad sol-
vendum.
prdrsum, adv, [pro+vor8nm],/onrard!»; cur-
sari rursum prorsum, to and fro, T. — Fig., abso-
lutely, at all: prorsum nihil intellego, T.
prorsoB, adv. [ pro + versus ], /orwar^f, right
onward: prorsus ibat res: hue prorsus se inrue-
re, rush right in on us, T. — F i g., fty all means, cer-
tainly,utterly, absolutdy, entirdy : taeere,T. : nullo
modo prorsus adsentior, by no means: verbum
prorsus nullum intellego, not a single word:
Digitized by V^OOQIC
pronimpo
666
proBpecto
▼ehementer: set ea prorsus opportuna Gatilinae,
vredsdy^ S. — In shorty infine^ in a wordy in fact :
citus modo, modo tardus incessus ; prorsus in facie
▼oltuque vaecordia inerat, S.
pro-rumpo, rflpl, ruptus, ere, to break forthy
break outy rush forthy make an attack : in hostis,
y. : vis morbus in imum intestinum prorupit, N. :
(Aetna) prorumpit ad aethera nubem, breaks oiU
in^ V. — Pass. : It mare proruptum, bursts forthy
V. — Fig., to break outy burst forth: ilia pestis
prorumpet : in scelera, Ta. : ad minas, Ta.
pro-mo, rul, rutus, ere, to rush forthy make an
onset, sally: quft (dextrum comu) proruebat, Cs. :
in hostem, Cu. — To cast downy tear dovniy pull
douniy throw downy overthroWy overturny denuiishy
prostrate : e& parte (raunitionis), quam proruerat,
Cs. : vallo pronito, L. : columnam, H. : Albam a
fundaraentis, raze to the groundy L. : foras simul
omnes proruont se, rush outy T. — To folly tumble
down : motu terrae oppidum promit, Ta.
promptus, P. of prorumpa
pronitUB, P. of proruo.
prosapia, ae,/., a stocky raeey family: homo
veteris prosapiae, S. : eorum, ut utamur veteri
verbo, prosapiam.
proBoaenlum ( prosoen- ), T, n., = xpo<nc^
viovy the front part of the stage, proscenium : thea-
truin et proscaenium, L. — Plur.y a stagCy theatrCy V.
pro-Boind5, — , — , ere, to pUmghy break up:
terram iuvencis, V. : ferro campum, 0.— F i g., to
satirizCy revilCy defame: summotum (me) patria, 0.
prd-Boribo, scrTpsl, scrlptus, ere, to make pub-
lic by writing y publish, prodaimy announce: in eum
diem Ealendas Martias: non proscripta neque
edictft die : proscribit se auctiohem esse facturum.
— To post upy offer for saUy prodaimy advertise:
alterius bona: insularo. — To punish with conjisca-
tiony inflict forfeiture of property upon, deprive of
property: ut (tribunus) proecribere possit quos
velit: viciiios, confiscate the lands of, — To ouUaWy
bauy proscribCy proclaim beyond the protection of
•law : cum proscriberentur homines, qui, etc : quo-
rum victorift Sullae parentes proscripti, S.
prdsoriptid, 5nis,/. [pro + SCALP-], a public
notice of salcy advertisement : bonorum : praedio-
rum. — Proscription, outlawryy confiscation : pro-
scriptionis miserrimum nomen : de capite civis et
de bonis proscriptionem ferre.
proscriptorid, — y — , ire, desider. [proscribo],
to desire to proscribe.
prosoriptus, 1, m. [P. of proscribo], an outlaw,
proscribed person, one under the ban : lex, quae
proscriptum iuvari vetat: in prosoriptorum nu-
mero esse, S.
pro-seoo, cul, ctus, ftre, in religion, of parts of
the victim to be offered, to cut off, cut away: ho-
stiae exta, L. — P.pcus.yplur.n. as tubet,: inposuit
prosecta aris, i. e. the entrails, 0.
prdsecutOB (-quutos), P. of prosequor.
pro-Bemino, — , fttus, &re, to sow, scatter y plant:
ostreas. — F i g., to continue, propagate : prosemi-
natae sunt familiae.
pro-Bequor, cQtus (quQtus), I, dep.y to follow,
accompany y attendy follow after y escort: eum mili-
tes electi sunt prosecuti, Cs. : unum ilium, N. :
exsequias illius funeris, attend: lacrimis ad fores,
0. : Aeneas Prosequitur lacrimans longe, V. — Of
things, to foUoWy pursue, accompany , attend: Pro-
sequitur surgens a puppi ventus euntes, V. : na-
ves mittere quae se prosequerentur, L.: Gattoe
saltus Hercynius prosequitur simul atque depo-
nit, L e. extends to the limits of their terrUoryy Ta. :
(amici) mortui vivunt; tantus eos honos prose-
quitur amicorum : oculis abeuntem prosequor
udis, i. e. look after, 0. — To chasSy follow upypur^
sue, follow: neque longius prosequi potuerunt, Cs. :
novissimos multa millia passuum, Cs. : speculato-
res, qui prosequerentur agmen, missi, L. — Of
speech, to follow up, cUtaek, assaily abuse: homi-
nem verbis vehementioribus : oontumeliosis voci-
bus, Cs. — Fig., to wait upony attend, honor^ dis-
tinguish: alquem honorificis verbis: gratisslmis
animis nomen adulescentis : laudibus virum, L. :
tuam profeotionem amore: cum donis legatoe,
L. — In discourse, to pursuSy eontinuey follow up,
go on: illius mortis opportunitatem benevolentia :
prosequitur pavitans, V. : pascua versu, describe
at lengthy V.
ProBexpina (Proa-, H.), ae, /., = UtpoifSvii^
Proserpine, wife of PlutOy and queen of the Lower
Worldy C, v., H., 0. : Imperiosa, i. e. death, H.
prOBeucha, ae, /., = irpovtuxhj « P^^*^ /<»•
prayer, oratoryy lu.
prdBilio, ul, — , Ire [pro+saliol, to leap for-
wardy spring forthy spring up : quidnam hie pro-
perans prosifit, T. : temere : ex tabemaculo, L. :
de capitis patemi Vertice (MinervaV 0. : e con-
vivio, Cu. — Of things, to spring forth, burst forth,
start out: (sanguis) prosilit,0. : prosilit scintilla,
0. : rivus e lapide, Ct — F i g., to break forth: van
prosiliet frenis natura remotis, H. — To ruA^
hasten, undertake eagerly : in oontionem, L. : ad
arma dioenda, H.
pro-BOCer, eri, m., a wife^s grandfather, 0.
proBpeoto, avi, atus, are,/r0^. [prospicio], to
look forth, look out, look at, view, behold, see o/or
off, gaze upon : ex tectis fenestrisque, L. : tim-
pani moenia urbis prospectantes repleverant, L. :
mare: proelium, S.: e puppi pontum, 0. — Of
places, to command, look towardSy lie towards : vil-
la, quae monte summo posita Proepectat Sicalom,
Digitized by V^OOQ IC
proapeotoft
067
protendo
Ph. : ho8 (campos) terra prospectat, Gu. : Tastam
turribus aequor, Tb. : locus late prospectans, Ta.
— F i g., to look for ^ expwi^ hope^ look outfor^ await :
exsilium : diem de die proepectans, ecquod auxi-
lium appareret, L. : te quoque fata Prospectant
paria, await^ Y.
1. pr5Bpectas, P. of prospicio.
2. pr6Bpeotas, Qs, m. [pro+SPEG-], a look-
out^ dvitant view^protpect: cum saepibus prospec-
tus impediretur, Cs. : prospectum ager arbustis
consitis prohibebat, S. : pulcherrimo prospectu
porticus : adempto propinquo cougredientium in-
ter se oonspectu, L. — ikght^ view^ faculty of sight :
esse in prospectu, in sights Cs. : praeclarus : Pro-
spectum eripiens oculis, Y. : late Aequora pro-
spectu metior, O.
prd-speoulor, atus, ftrl, to look out^ explore:
Siccium prospeculatum ad locum castris capien-
dum mittunt, L.: e muris adventum imperatoris,
to watch for J L.
prdspere, adv. [prosperus], adeording to hope^
OM detired^ favorably, luckily, fortunately y prosper-
ously : quicquid gestum est : evenire : baec minus
prospere procedebant, N.
prosperltaa, atis,/. [prosperus], ^roo(^/orfwn«,
tucoeMHy prosperity: vitae: valetudinis, vigorous
healthy N. : improborum prosperitates.
proBpero, avi, atus, are [prosperus], to render
fortunate, make happy, prosper : populo R. vim
victoriamque, L. : patrum decreta, H.
proBperuB, aclj. with comp. [pro+spes], oc-
cording to hope, as desired, favorable, fortunate,
prosperous: lortuna: res an tui: hominum ge-
neri prosperus f ulgor, propitious : si cetera pro-
spera evenissent, L. : prosperos exitHs consequi :
religio, L e. favorable auspices^ V. : mox cecinit
laudes prosperiore Ijra, 0. : prosperius fatum, 0. :
verba, of good omen, 0. : noctilucam, Prosperam
frugum, beneficial to fruits, H.
proBpioientia, ae, /. [ proepicio ], foresight,
forethmtght, precaution : vigilia et prospidentia.
proBpioid, exi, ectus, ere [SPEC-], to look for-
ward, look into the distance, nave a view, look out,
look, see : parum prospiciunt oculi, do not see well,
T. : ex superioribus locis in urbem, Cs. : roultum,
have an extensive prospect : per umbram, V. — Of
places: domus prospicit agros, over2ooX:«, H. : freta
prospiciens Tmolus, 0. — To see afar, discern, de-
scry, espy, make out, observe: domum suam : cam-
pos longe, v. : ex speculis hostium classem, L. :
ex edito monte cuncta, Cu. : cum litora fervere
late Prospiceres, V. — To look out, watch, be on the
watch .' ab ianuft, N. : Pavorem simulans ( feles )
prospicit toto die, Pii. — F i g., to look to before-
hand, see to, exercise foresigM, look out for, take
care of provide for: Malo nos prospicere quam
ulcisci, take precautions, T. : prospicite atque con-
sulite : longe in posterum : prospicite, ut videan-
tur, etc. : statuebat prospiciendum, ne, etc., Cs. :
ego iam prospiciam mihi, T. : consulite vobis, pro-
spicite patriae. — To foresee: alias animo procellas :
multum in posterum : ex imbri soles, V. : animo
prospicere, quibus de rebus auditurus sis. — To
look out for, provide, procure: sedem senectuti,
L. : Nisi si prospectum interea aliquid est, deser-
tae vivimus, T. : ad ferramenta prospicieuda.
pro-Btamo, str&vl, stratus, ere, to strew before,
mead out, cast down, throw to the ground, over-
throw, prostrate: ceteros, T. : arbor prostravit
multam pondere silvam, O. : se ad pedes meos :
prostraverant se omnes humi, L. — F i g., to throw
to the ground, overthrow, subvert, ruin, destroy:
hostem: omnia cupiditate: adflicta et prostrata
virtus : sic te ipse prostemes, ut, etc., abase.
proBtituo, ul, atus, ere [pro+statuo], to set
forth in public, expose to dishonor, prostitute, offer
for sale: faciera lucro suam, 0. : se, CL : Ingrato
vocem foro, 0.
pro-Bt5, stiti, — , fire, to be on sale, be exposed for
sale: liber prostat, U. : cuius vox prostitit — To
o/fifr on£s person for sale, prostitute oneself, lu. —
F i g. : illud amicitiae numen Prostat, Leu venal, 0.
proBtratas, P. of prostemo.
pro-Bubigdt — , — , ere, to dig up, cast up:
pede terram, V.
pro-Bmn, proful, prOdesse (inf.fut. prdfore,
H.), to be useful, be of use, do good, benefit, profit,
serve: prodesse aequomst, T. : quorum altera pro-
sunt : aliena ac nihil prof utura petunt, S. : magis
Menenianum profuit indicium, L. : fugiam quae
profore credam, H. : tu tantum corpore proides,
Nos animo, 0. : Qui ipse sibi prodesse non quit,
Enn. ap. C. : nihil tibi litterae meae proderunt :
quantum profuit ad conoordiam civitatis, L. : quid
prodest fundum habere?: quid mihi fingere pro-
dest? 0.: nee quicquam tibi prodest tentasse,
etc., H. : prosit (Flacco), quod, etc
pro-teg5, t€xl, tSctus, ere, to cover before, hide
m front, cover over, cover, protect, shelter : taber-
nacula protecta hedera, Cs. : aedee, furnish with
a projecting roof: hunc scutis protegant hostes,
protect, Cs. : scutis protecti corpora longis, V. :
protegendi corporis memor, L. — Fig., to cover,
shield, defend, protect : me civem: mansit ad pro-
tegendum regem, L.: causam, lu.
pro-telo, — , — , are [pro-ftelum], te drive
forth, drive away : te dictis, T.
pro-tendo, — , tus, ere, to stretch forth, stretch,
reach out, extend : hastas, V. : bracchia In mare,
0. : ire in protenta tela, 0. — In zeugma : oculos
dextramque precantem, i. e. lifting eyes and hands
in suppUtxUion^ Y .
Digitized by
Google
protenns <M
pro-tenuB, see prGtinus.
pro-tero, — , tiltus, ere, to tread under foot,
trample doum, wear away^ ertuhj bruise: equitatus
avcrsos ( milites ) proterere incipit, Ca. : agmina
curru, V. : viride protritum et corruptum, L. — To
trample^ overthroWy maUreat^ cntsh, destroy: Marte
Pocno9, U. : iste semper illi ipsi dorai proterendus:
quid inanera proteris umbram ? (i. e. me), 0. : ver
proterit aestas, i. e. supplants, U.
prd-terre5, ul, itus, Sre, to frighten off^ scare
away, drive away, affright , terrify: filium bine,
T. : Aulesten Adverse equo, V. : patrift proterri-
tus : proterritis hostibus, Cs.
protenre (pro-, T.), adv. with comp. Fproter-
vus], reddessly, boldly, wantonly, impuaently: ira-
cundus, T. : consectans proterve bene de re p.
mentor : quicquid facias protervius aequo, 0.
protervitas, &tis, /. [protervusj, wantonness,
pertness, sauciness, impudence: tua, T. : de proter-
vitate oratio : Glycerae grata, H.
protervuB, adj. [ pro + 1 TER ], pressing for-
ward, violent, vehement : venti, H. : Stella canis,
oppressive, 0. — F i g., forward, bold, pert, wanton,
shameless, impudent : homo : dictum aut factum :
vidua : iuveues, H. : oculi, 0. : Musa, 0.
PrdteuB ( disyl. ), el, ace. ea, voc eu, m., =
UputrtvQ, a sea-god of changeable form, V., H., 0. :
Protei oolumnae, i. e. the boundary of £^ypt, V. :
Quo teneam voltOs mutantem Protea modo ? i. e.
How bind one so fickle! H. : EfiFugiet baec vincula
Proteus, i. e. the cunning rogue, H.
protinam (-tenazn), adv, [old for protinus],
forthwith, immediately: hinc.me conicere, T.
protinUB or pro-tenu8, adv., right onward,
forward, farther on, onward: pergere: vox, qua
protinus omne CJontremuit neraus, i. e. far and
wide, V. — Right on, continuously, directly, without
pause, uninterruptedly : Laodiceam protinus ire:
protinus eodem cursu in oppidum contendere, Gs.:
consules, parta victoria, protinus inde ducunt, etc.,
L. : sic vives protinus ut, etc., i. e. you will keep
on living so, though, etc., H. : ad alias augustias
protinus pergere, successively, L. : Mos erat, quem
protinus urbeis coluere, continuously, V. — Of space,
continuously, in connection, uninterruptedly, next :
trans Leggios Gothones regnantur . . . protinus
deinde ab Oceano Rugii, Ta. : cum protinus utra-
que tell us Una foret, V. — Forthwith, immediately,
at once, on the spot: oratio protinus conficiens
auditorem benevolum : Carthaginem ituri, L. : tu
protinus unde Divitias ruam, die, augur, H.
prd-traho, tr&xl, tractus, ere, to draw forth,
drag out, bring forward, produce : bine in convi-
rium Cominium : pedibusque in forme cadaver
( Caci ) Protrahitur, V. : nudi in medium protra-
hebantur, L. — To bring to light, discover , diselosef
B providena
reveal, eajioM, betray: aoctorem se nefandi faci>
noris, L. : per indicium protractum est faciuu^
L. : indicio latitantes versOs, 0.
prdtritna, P. of protero.
pr5-trudd, si, sus, ere, to thrust forward, push
out: cylindrum: capite est protrusus foras, Ph.
— Fig., to put off, defer: comitia in lanuariurn
mensem.
pro -turbo, ftvl, atus, ftre, to drive on, drive
away, repel, repulse: his facile pulsis ac protur-
batis, Cs. : hostis telis, L. : hostis hinc comminus,
V. : silvas, prostrate, 0. : inilitum conviciis pro-
turbatus, assailed, Ta.
pro -at, eotij., according as, in proportion,
accordingly, proportionately as, just as, as: tuas
litteras, prout res postulat, exspecto: id, prout
cuiusque ingenium erat, interpretabantur, L.
pro-veho, v6xi, vectus, ere, to carryforward,
move along, convey (old in act.), — Pa&., to advance,
move forward, go on, ride, drive : leni Af rico pro-
vectus, Cs. : provehiraur portu, V.: paulum ab suis
equo pro vectus, L. : a terra provectae naves, sailed
out, Cs. — F i g., to carry on, carry forward, lead
on: hue me provexit oratio: haec spes provexit,
ut, etc., led them on so far, L. : Epulantium oomi-
tas provexit omnia ad largius vinum, €u. — Pass.,
to be led on, cuivance, proceed, go onward, make
progress: si qui longius in amidtia provecti es-
sent: provectus est intemperantia linguae in
maledicta, was betrayed, L. : quid ultra Provehor ?
why say more f V. : iam aetate provectus, advanced
in life. — To advance, exalt, elevate, raise: ecquo te
tua virtus provexisset ? : ad sum mos honores alios,
L. : Vim temperatam di provehunt In maius, H. :
Agrippinae grati& provectus, Ta.
pro-venio, vgnl, ventus. Ire, to come forth, ap-
pear, arise, be produced: proveniebant oratores
novi, Naev. ap. U. : provenere ibi scriptorum mag-
na ingenia, S. : Lana, 0. : provenere dominationes,
Ta. — To grow up, grow, thrive, flourish, prosper :
frumentum angustius provenerat, Cs. : tantum
frumenti provenerat, ut, etc., Ij. : Carmina prove-
niunt animo deducta sereno, succeed, 0. : si cuncta
proven issent, Ta.
prdventtia, Qs, m. [pro+BA-], a coming forth^
growth, produce, yield : Proven tu oneret sulcos, V.
— F i g., an issue, restdt : in bello omnis secundos
rerum proventas expectare, Cs. — A harvest, fortu-
nate issue, happy restdt, success: superioris tem-
poris, Cs. : secundarum rerum, L.
proverbium, I, n. [pro + verbum], an old say-
ing, saw, maxim, adage, proverb : tritum sermone :
volgatum, L. : quod est Graeci;* hominibus in pro-
verbio: provcrbi locum obtinere: acta agimus,
quod vetamur veteri proverbio.
providena, entis, ac(j. with eon^. and n^. [P.
Digitized by V^OOQ IC
providenter C
of provideol/oreAetfin^, provident, prudent : homo :
id est ad retiquas rea provideDtius, in other rttpecta
more prudent : providentissimus quisque^ Ta.
providenter, adv. with aup. [providens], vnth
fore^ht^ providently, carefully: exornat,S. : alqd
providenti^sime constituere.
providentia, ae, /. [ providens ], foresight^
foreknowledge: proYideDtia est, per quam futu-
mm aliquid videtur. — Foresight, forethought, pre-
caution, providence : deorum : alterum ex provi-
denti& timorem adferre solet, S. : declinandi, Ta,
pro - vided, vTdl, visus, ere, to tee in advance,
diacem, descry: ubi, quid petatur, procul provldere
neqneat, L. : Excusare . . . quod non Providisset
eum, H. — Fig., to tee beforehand, foresee : quid
eventurum Bit: plus animo providere existima-
batur, quod, etc., Cs. — To act with, foresight, take
precautions, see to it, be carefid: actum de te est,
nisi provides : nisi providisses, tibi ipsi pereundum
fuisset: saluti: a dis vitae hominum provideri:
est de Brundisio provideodum : de re fruroeDtari&,
Gs. : ut quam rectissime agatur providebo : ne no-
cere possent ego providi : ne qua civitas suis fini-
bus recipiat, a me provisura est, Ca. : Provisumst,
ne abeat, T. — To see to, look after, care for, pro-
vide, prepare, make ready: raultum in posterum
providerunt, quod, etc. : rem fruraentariam, Os. :
providentia haec potissimum providet, ut, etc. :
omnia, S. : Verbaque provisaro rem non inyita
sequentur, H. — To prevent, guard against, avert,
avoidy obviate: neque omnino facere aut providere
quioquam poterant, S.: quae oonsilio provided
poterunt, cavebuntur.
providUB, adj. [ pro -{-VIT).], foreseeing, pre-
scient : mens rerum futunirum : futuri opinio, L. :
veri augur, 0. — Caring for, provident: natura
utilitatum omnium: provida cura ducis, 0. — Cau-
tious, circumspect, provident, prudent: homines
parum cauti providique: animal: Qui providus
urbis inspexit, H.
provlnoia, ae,/., an office, duty,pursuit, charge,
business, province : dura, T. : sibi provinciam de-
poposcit, ut me trucidaret. — A public office, ap-
pointment, charge, commission, administration, em-
ployment, command: urbana : cui classis proviucia
evenerat, L. : Aquilio Hernici provincia evenit, i. e.
were assigned, L.: ut alteri consulum Italia bellum-
que cura Hannibale provincia esset, ^}here of
action, L. : quasi provincias atomis dare, methods
of action. — E s p., the government of a territory
outside of Italy by one who had served as magistrate
in Rome, provincial government, territorial admin-
istration, command in the name of the Roman peo-
ple: in quibus (locis) provinciam administras:
nnmerura annorum provinciis prorogavit : provin-
ciae rudis: provinciam deposuit, resigned: consu-
lariB, governed by an ex-consul. — A territory gov-
w provolvo
•rned by a niagittraU from Rome, province : Sicilia
prima onmium provincia est appellata : provincia
Syria : in piovinciam cum imperio proficisci.
proviaclaliB, e, adj. [provitjcla], of a province,
provineud: negotia: adminisiratio : ^cientia, ^A«
administration of a province: edictum, relating to
a provime: molestia, in administering a province:
abstinentia, /or^ranc« in governing a province:
parsimonia, Ta. : aditCU ad me minime provin-
ciales, not as with other provincial governors : beU
lura, in tike /jrovince, Ta.-^Plur. m. as subst., the
people of a province, provincials.
pr6vii46, Onis, /. [ pro + VID- ], a foreseeing,
foreknow'ngr SLaiml^Foresight, providence : loii-
ga aniroi : posted tempori8,precau/ro7i for. — Pro-
vision agcina, prevention: horum incommodorum
est una ptx)visio, ut, etc.
1. prdviso, adv. [1 provisus], toith forethought,
deltberat&y: temere, proviso, Ta.
2. pro-vlio, — , — , ere, to go forth to see, see
to it : proviso, quid agat Pamphilus, T.
provif or, oris, m. [pro + VID-], a foreseer, pro-
vider : domin.itionum, Ta. : utilium tardus, H.
1. proTriav% P. of provideo.
2. (provisus, tts),m. [pro+VID-].— Onlj abl.
sing., a UH>king forward, distatU view : ne oculi
provisu iuvabant, Ta.— ^ foreseeing: periculi, Ta,
— ^ carifigfor beforehand, Ta.
pro-vivo, vixl, ere, to live on, Ta.
provooatio, onis,/. rprovpoo],a citation before
a higher tribunal, appeal: ad populum : poena sine
ppovocatione : de provocatione certain m ad popu-
lum est, L. : provocationes omnium rerum.
provooator, Oris, m. [provoco], a kind of glad-
iator.
pro-vooo, avi, fttus, ftre, to call forth, call out,
summon : Pamphilam cantatum, T. : ad se Simo-
nidem, Ph. : it)8eo ore diem, 0. — To call out, chal-
lenge, invite: (Aiacem) ad pugnam: provocatus
haec spolia ex hoste caeso porto, L. : in provocan-
tem hostem pugn ire, L. — To ao before a higher
tribunal, appeal, make an appeal: de maiestate ad
populum : pb omri iudicio poen&que provocari li-
cere. — F i g , /o excite, stimulate, exasperate^ stir up,
rouse: maledictis me : beneficio provocati : sermo^
nibus, Os. : munhicentift nostra plebem. L. : hel-
ium, Ta.
pro-volo, avI, — , are, to fly forth, hurry forth,
rush out: subito omnibus copiis, Cs. : ad primo-
res, L.
pro-volvo, vol VI, volfltus, ere, to roll forward,
roll along, roll ojer, overturn: hunc in mediara
viam, T. : hunc iuga subter Provolvdre rotae, V. :
fortunis provolvi, i. e. to be expelled from, Ta,-^
With se, to cast oneself down, fall down, prostrate
Digitized by V^OOQ IC
prozime
670
prunioeiui
onadf: alcai se ad pedes, L. : flentes ad genua
oonsulis provolvuDtur, L. : proTolutae ad pedes,
Gu. : (mulier) ad libita Pallantis provoluta,«ti^i/-
ting tOy Ta.
proxime or prozume, adv. sup. [proximus].
— Of place, nearest^ very near, next : quam proxime
potest castris, cur dote as poenbUy Gs. : exercitum
habere quam proxime hostera. — Fie., of time,
very lately y just heforey most recently y Tcist before:
civitates quae proxime bellum fecerant, Gs. : qui
proxime est mortuus. — Of order or rank, next iOy
next afitry next : proxime et secundum deos homi-
nes hominibus maxime utiles esse possunt: ordi-
natis proxime morem Romanum,,/i4f^ in the Roman
methody L. : res erat proxime speciem muroe op-
pugnantium navium, doeely reaemblingy L. : proxi-
me atque ille aut aeque, nearly the tame as he.
prozimitaa, atis,/. [proximus], n«am«w,t^n-
ityy proximity : nimia, 0. — ^F i g., near relationship:
ipsaque damno est mihi proximitas, 0. — Similari-
ty y resemblance: lateat vitium proximitate boui, 0.
proximd, adv. [proximus], very lately, shortly :
proximo a. d. vi Kal. Octobr.y just be/ore.
prozimas or prozumns, aefj. sup, [prope],
the nearest, next : Ticinus, next neighbor, T. : oppi-
da, Gs. : mare, S. : iter in Galliam, most directy Gs. :
paries cum proximus ardet, adjoimngy H. : ex pro-
ximo vicini fundo deiectus : Belgae proximi sunt
Germanls, Gs. : Proxima Gampano ponti villula,
doscy H. : ager qui proximus finem Megalopolita-
rum est, L. : dactylus proximus a postremo, next
to the last : proximus a domin&, 0. : regio ab ea
(urbe), Gu. — As subst. m. : ut proximi iacentibus
insisterent, those nearesty Gs.: ab proximis impe-
trare, their nearest ndghborsy Gs. — ^As subst, n., the
neighborhood, vicinity , nearest place : quom in pro-
ximo hie sit aegra, next door, T. : vastatis proximis
Illyrici, adjoining districts^ L. — F i g., in time, the
previouSy lasly latest, most recent : optime proximo
civili bello de re p. meritus : proximis superioribus
diebus : bellum tanto maiore quam proximo cona-
tu apparatum est (i. e. quam proximo anno), L. :
censor qui proximus ante me f uerat — The next,
foUowing, ensuingy coming : proximft nocte, on the
next nighty Gs. : silentio proximae noctis editum
▼ocem, L. : in proxumum annum oonsulatum pe-
tere : in proximum (so. diem), Gu. — In order or
rank, the next: samma necessitudo videtur esse
honestatis, huic proxima inoolumitatis : prima
yolnera . . . Proxima, 0. : Proximos illi tamen oc-
cupayit Pallas honores, H. : proximum est ergo,
ut quaeramus, we must next inquire: proximum
est, ut doceam, etc, t?u next point is. — In value or
merit, the nexty nearest, most like: ut id habendum
sit eo proximum, quod sit optimum : non nasci
bomiui optimum est, proximum autem, etc, next
best: proxima Phoebi Yersibus ille facit, V. : pro-
nmom vero est, Porsinnam dedisse, etc, nearmt
the truth, L. — In relationship, the nearest, next,
closest, next of kin, most like : illi genere, T. : cog-
natione : propinqaitate, N. ; cf. Negabat ilia se
esse culpae proximam, i. e. guilty y Ph. — As subst.
m., a near rdationy next of kin: quaesivit proxi-
mum, paene alterum filium : iniuriosi in proximos :
responderunt proximi. Ph. — Most devoted, most
faithful : in dis patriis repetendis proximus f uit.
prozume, prozomiis, see proxim-.
prudena^ entis, atfj. with comp. and sup. [for
pTovidenBJyforeseeingy foreknowing: quos pniden-
tis possumus dicere, id est providentls : satisque
prudens oti vitia n^tio discuti, aware, Gu. —
Knowing, skilled, skilfid, experteneed, versed, prac-
tised: ceterarum renim: rei militaris,N.: loconim,
L. : animus renim, H. : adulandi gens prudentisai-
ma, lu. : in iure civili : prudens anus Kovemdiallfl
dissipare pulveres, U. — With knowledge, deliberate:
quos prudens praetereo, H. : amore ardeo, et pru-
dens sciens, Yiyus vidensque pereo, T. : sic ego
prudens et sciens ad pestem ante oculos positam
sum prof ectus. — Knowing, toise, discreet, prudent,
sagacious, sensible, intelligent, clever, judieious: tri-
bunus plebis : prudentissimus senex : Octavio in-
genio prudentior : vir ad oonsilia : Ilia deam longo
prudens sermone tenebat, 0. : malim videri nimia
timidus quam parum prudens, circumspect: pru-
dentissimum (consilium), N.
prudenter, adv. with com/x and n^ [prudens],
sagadously, intelliaentlyy discreetly, circumspectly,
learnedly y prudently: res attendere, S.: &oere:
disputavit multa : quaestio non satis prudenter con-
stituta: belli administrationem prudentius quam
imperator coniectura adsequi: prudentissime de-
fendere.
prudentla, ae,^. [prudens], aforesedng: fu-
turorum. — Acquaintance, knowledge, skiU, profes-
sional learning : Qvn\iA,statesmanJdp: iuris publi-
ci : iuris civilis, N. : verbosa simulatio prudentiae :
cani rectoris, Iu« — Sagcicity, good sense, inteUigenee^
prudence, practical judgment, discretion: hominia
mira : quae vestra prudentia est : yivendi ars est
prudentia : rerum fato prudentia maior, Y. : si
ratio et prudentia curas aufert, H.
pruina, ae,/. [PYR-], hoar-frost, rime: quae
(aqua) neque nive pruinaque concresceret : prui-
nae ao nives : canae, H. : matutinae, 0. : gelidae,
i. e. snow, Y. : ad medias sementem extende prui-
nas, L e. winter, Y.
pniinoflU0» a^. [pruina], fuU of hoar-frott^
frosty, rimy : herbae, 0. : nox, 0.
prona, ae,/ [PYR-], a burning coal, Iwe coalf
m^um per ignem mult& premimus vestigia pruiil»
Y. : prunae batillum, H.
pronlceus, atJfj. [prunus], of plum4rm t
torris, 0.
Digitized by
Google
prannm
m
publloos
tmimuil, I, fk, = irpovftvoVf a plum: oerea, V. :
pruna ferre, V., H.
prunUB, I, /., = irpovfivrj^ a plwn-tree : prunis
lapidosa rubescere coma, on the pliun4ree8y V.
prorio, —, — , Ire [PVR.], to itch: si prurit
ocelli Angulus, lu. — To be vomUon^ make a wanton
display, Ct., lu.
prytaneum or piytamon, I, fs = wpvra-
vtiov, ID Greece, a cUy haU, haU of the prytanet^
state dining hall, C, L.
prytanlB, is, m., = irptrravtc, in Greece, a mem-
ber of the chief executive body^ prytane^ L.
psallo, 1, — y ere, ^ ^dXXw, to play twon a
itringed inatrument^ sing to the citharat elegan-
tius, S. : Doctae psallere Chiae, H.
pBaltexium, I, n., = ^IfokTfipioy, a etringed in-
tirument^ lute^ pecdtery.
psaltria, ae,/., = ^/dXrpia, a female player on
the cithara, lutvU, T., C, lu.
pBephisma, atis, n., = ^f^^/xa, among the
Greeks, an ordinance of the people, plebiscite.
pseudomenos, I, m., ^ ^t^d/ievoc> in logic,
a false syllogiem, piece of sophistry.
pseadothyrom, i, n., = jj/tvid^povt a back-
door, secret entrance: (nummi) per pseudothyram
revertaDtar, i. e. secretly.
pBithlos (psy-X adj\ = ^i^ioc, of a species of
Grecian vine producing a sweet wine, Aithian :
vitis, V. — ^As subst,f (sc. vitis), V.
psittaons, I, m., = ^rroicoc, a parrot, 0.
pgyohomantiiun f-enin), l, n., = ^wo/mv-
nXov, a place for inqmring of the dead, place of
necromancy.
psythius, see peithios.
-pte, enclit., added to the eUfl. of tLpron, possess.,
self own : suopte pondere : su&pte mana : no-
strfipte culpft, T.
ptdaanarlum, I, n. [ptisana, barley-groats], a
decoction of barley-groats, gruel: oryzae, H.
pubens, entis, adj. [pubes], mature^ Jlowrish-
ing, exuberant : herbae, V.
pubertas, fttis,/. [pubes], <Atf age of manhood,
maturity, Ta. — A sign of maturity, beard: dentes
et pubertas.— J/afiAoo(2, virility: inexhausta, Ta.
1. Dubea, eris, adj, \S FV-], grown up, of ripe
age, adult, pubescent: iilii: priusquam pubes esset,
N. : aetas, L. — Flur. m. as subst., grown-up persons,
adults, men : omnes puberes arroati convenire con-
suerunt, Cs. — Covered with down, downy : folia, V.
2. pubes, is,/. [8 TV-], grown-up males, youth
able to bear arms, youth, young men : Italiae : ro-
bora pubis Lecta, V. : Romana, L. : indomita, i. e.
the young bullocks, V. — The youth, throng, people :
agrattlB,y.: ek^^2i,TL.-'TheprivaUparU: Pab«
tenus, to the middle, Y., 0.
pubesod, bul, ere, inch, [pubes], to attain /m-
berty, come to maturity: cum primum pubesceret:
flos iu?enum pubescentium ad militiam, L. : aequali
tecum aevo, V. — To grow up, ripen : omnia, quae
terra gignit^ maturata pubescunt.— 7b be covered,
be dcihed: Vites laetificae pampinis pubesoere,
clothe themselves, Enn. ap. C. : Prata pubescunt flora
colorum, 0.
pablloaxiU0» ajfj. [publicus], of the public reve-
nue : muliercula, i. e. a farmer-generafs weneh.-^
As subet. m., a farmer-general of the revenues, usu.
from the equestrian order: novum eenus publicani:
princeps publicanorum : ordo pubTicanorum, L.
publioatiOi 6nis,/. [publico], an appropriation
to the state, confiscation : bonorum.
publioe, adv. [publicusl, on account of the peo-
ple, publicly, qficiaay,for the state, in behalf of the
state: Hand cito mali quid ortum ex hoc sit pu-
blice, any public misfortune, T. : aurum signanto,
coin: disciplina puerilis publioe exposita, by the
state : interfici, by order of the state : dioere, in the
name of the slate : publice maximam putant esse
laudem, vacare, eta, a national honor, Cs. : fru-
mentum, quod Aedui essent publice pollidti, in the
name of the state, Cs. : amicitiam publioe privatim-
que petere, as representing the public, and person-^
ally, Cs. : ea privatim et publice rapere, S. : tegula
publioe praebita eat, at the common cost, L. : ut
filiae eius publice alerentur, at the public expense^
N. — Generally, all together, universmy : exsmatum
publice ire, L.
publioitoo, adv. [publicus], on the public ac-
count, at the public expense : asportarier, T.
publico, avi, &tus, are [publicus], to make pub'
lie, adjudge to public use, confiscate : regnum lubae,
Cs. : privata : censeo publicandas eorum pecunias,
S. : bona Claudii, L. — To make public, impart to
the public, make common: Aventinura, L e. to open
for building, L. : publicata pudicitia, prostituted,
Ta. : studia sua, publish, Ta.
publicus, adj, [populusj, of the people, of the
state, done for the state, public, common : rem bene
gerere publicam, the business of the state, Enn. ap.
C. : sacrificia publica ac privata, Cs. : iniuriae, to the
state, Cs. : litterae testimonium : causa, an affair
of state, L, : causam publicam dicere, I e. a criminal
prosecution : in causis iudiciisque publlcis : largi.
tiones, S. : Indus, H. : inoisa notis marmora publi-
cis, H. — In the phrase, res publica (often written
res p. ; less correctly as one word, respublioa), a
commonwealth, state, republic: ne quid detriment!
res p. oaperet, S. : res R publica : trim genera
remm p.: delere rem p.: senatOs oonsnltis e
re p. factis, for the public good: faceret qaod e
Digitized by V^OOQ IC
pudendos
672
puer
re p. fideque 8U& duceret^ L. : aetatem a re p. pro-
cul habendam decrevi, from puhlic lifty S. : res p.
siias retinere. — As whtt, n.^ posaeasiaiu of the ttaU,
public property, state treasury, public revenue : qui
(dgri) in publicum Gampanuin incurrebant, the
public lands: nihil neque privati neque publici
in Sicilia reliquisse : de publico nummos aceipere :
de publico convivari, at public cost : bona in pu-
blicum redigere, into the public treasury, L. : fru-
iiienti quod inventum est, in publicum conferunt,
the public granaries, Gs. : publicis male redemptis :
conduce re publica, farm the public revenues, H. :
publicorum societates, i. e. of farmers of the reve-
nue: roagister scripturae et sex publicorum, i. e.
branches of the revenue: frui publico: pessirao
publico facere, to the injury of the state, L. — Com-
mon, general, public : aqua publica in privatum
a^rum fluens, L.: usus, H. : favor, the favor of
all, 0. : lux publica muudi, the sun, 0. : verba,
common, usual, 0. — As subsl. n., a public place,
publicity: pemoctare in publico: relatis in publi-
cum Comibus, Cs. : summa in publico copia : epi-
stulam in publico propouere, publicly: prodire in
publicum, go out in public : carere publico, be in
retirement. — General, common, ordinary, vulgar :
structura carminis, 0. : vatem, cui non sit publica
vena, lu.
padendUB, acfj, [P, of pudeo], causing shame,
shameful, scandalous, disgraeefuf, abominable .* ut
iam pudendum sit honestiora decreta esse legio-
nura quam senatus : vita, 0. : volnera, V.
pudenB, enti8, adj. with cony}, and sup. [P. of
pudeo], shamefast, bashful, modest, shy, chaste, sen-
sitive, lumorable : filiuH: pudens prave, H. : ani-
mus, T. — Plur. m. as subst. : neque pudentes su-
spicari oportet sibi parum credi, men of honor, Cs. :
te videH pudentioiem fuisse quam soles : puden-
tissimae femina&
pudentOTt adv. with comp. and sup. [pudens],
modestly, bashfully, shyly: respondere: vivendo:
sumere, H. : pudentius accedere : pudentissime
hoc petere.
puded, ul or puditum est, ere [4 PV-], — In-
trans., to be ashamed, feel shame: non simultatem
meam Revereri I non pudere I T. : inducitur ad pu-
dendum.— IVans., to make ashamed, put to shame,
humiliate : quern neque pudet Quicquam, 1^. : me
quid pudeat, qui ? why should I be ashamed f : et
sero et iiequicquam pudet (sc. te) : frairis me Pu-
det, T. : homines infamiae suae : cuius eos non
pudere demiror: Eiieu cicatricum et sceleris pu-
det, H. : pudet deorum hominumque, before gods
and men, L. : patris mei me^m fuct&m pudet, /
am ashamed be/ore my father of my deeds, Enn.
ap. C. : pudet Dicere hac praeseute verbum turpe,
T. : nee pudet fateri nescire quod nesciam : Scripta
pudet recitare, U. : pudebat Macedones urbem de-
letam esse, Ou.: nonne esset puditum, legatam did
Mueandiium ?— With supin. aid. : pudet dicta, Tu.
pudibandoR, adj. f pudeo], ashamed, covered
wii/i shame: iratrona, H. : ora^ 0.
padio<S, aiiv, I'pudicus], modestly, chastely, vir-
tuously : doctum ingeniuin, T.
pudioitia, iie,y' [pudic\i8],shamefastness, mod-
esty, chastity, vifiue: .Sine pudicitia, illinc stuprum :
nee suae nee alieuae pudicitiae parcere : violare :
praesidia pudoris et pudicitiae : pudicitift amissa,
L. : in propatulo habe^, S. — P qt son,, the goddess
of chastity: patriciae Pudicitiae templum, L
pudioiis, a^f. with comp, [4 P7-], shamefast,
bashful, modest, chaste, purt\ virtuous : ingenium,
T. : possumus eos pudicos d.'cere ? : coniunx, H. :
Penelope, chaste, H. : nupta, O. — Chaste, pure, un-
defiled: preoes, jpurc, 0. : fides, 0. : matrona pudi-
cior, 0.
pudor, Oris, fTi. [ 4 PV- ], a shrinking from
blame, desire of approval, shane, shamefastness,
modesty, decency, jtropriety . patris, before a father,
T. : ex haj parte pugnat pudor, illinc petulantia :
ut pudorem rulior consequatur : detractandi cer-
taminis, L. : pudore fractus: paiipertatis pudor
et fuga, a poor inan^s modesty, H. : ignominiae
maritimae, L. : pudor est promissa referre, /
shrink Jrcm teliinq, 0. — P e r s o n. : Ante, Pudor,
quam tf^ violo, niOiUsty, V,— A scTise of right, con-
scfcntio7uness,hcncr,propruty: qu' (pudor) ornat
aetateni: oratio digna equids Romani pudore:
omnium qui tec im sunt : udeo omnia regebat pu-
dor, L. — Shame, a cause for shame, ignominy, dis-
grace, nostrum volgat cl.imore pudorem, 0. :
amici'ia, quae impetrata gbriae sibi, non pudori
sit, should not be a HsgracCy L. : sed enim narrare
pudoii est, Quft, etc., 0. — A blush .• famosus, O. —
Chastity, modest^/ : laesus, 0.
puella, ae,/. dur. [puer|, a female child, girl,
maulen. Ions: pnellam parare, T. : puella infans,
H. : audi, Luna, puallas, H. : puellarum chorua,
H. : proditor puellae risus, H. : Danai puellae, i. e.
daughters, H. — A iwing female, I'oung woman,
youig wifK' puellae Iain virum expertae, H. :
laborantes utero puellae, H.: viduao cessate puel-
lae, O.
puellarla, e, adj. [puella], of a girl, girli^
ma'denly, youthful* animi, O. : plantae, L e. o/"
Kuropa, 0.
puelluln, ae,/ dim. [puella], a kittle girl, littU
swietheart, T., Ct.
}3aer, eri, m. [ 8 PV- ], a male child, boy, lad,
yormg man (usu. tiil the age of seventeen) : ali-
quam puero nutrioem para, T. : id est semper ease
puerura : laudator teniporis acti Se puero, when
he was a boy, A. : pueium filium regis secum ad-
ducentes, L. : doctus a puero, /rom a 6oy .* ad ema
Digitized by V^OOQ IC
puerillB
6TO
pugno
artis, quibuB a pueris dediti fuimu8,/rom Ixnfhood:
ex pueris excessit, ceated to be a child: miserande
puer, i. a Pallas^ V. : semper fac puer esse veli.-i,
i. e. a bixehelor, 0. : de te largitor, puer, 6oy, T. —
/Yur., ehildrm : infantium puerorum incunabula :
Dum pueris omnis pater pallet, H. — A lilUe sofi,
ton : Ascaniua puer, V. : Venerem et illi baeren-
tern puerum canebat, H. : deorum pueii, H. — A
boy, attendafU, servant^ slave: unus ex tauta farai-
Ii&: Pei'sicos odi, puer, apparatus, H. : Cena miiii-
stratur pueris tribus, H. : pueri regii aput Mace-
donas, royal pagee, L.
puerillB, e, <k(/. with eomp, [puerl, boyu-K, child-
iahy youthful: paeriii specie, senili prudentift:
tempus, 0. : vox ; regnum, L. : agmen, a troop of
boysy V. : (facies) in virgine, boyish, 0. — Boyish,
childish, puerile, trivial, silly: acta res consilio
puerili : inconstantia, T. : vota, 0. : Si paerilius
his ratio esse evincet amare, H.
pneriUter, adv. [puerilis], like a child : luden-
tes, Ph. : blandiri, U—ChUMshly, foolishly, sillily:
facere.
puerltla (puertla, H.), ae,/. [pner], boyhood,
childhood, youth (see puer) : in pueritift his artibus
iiistitutus : mihi cum eo a pueritift Fuit faiiuliuri-
tas, T. : e pueritiae disciplinis ad patris exercitum
profectus : omnem pueritiam Arpini altus, S.
puerperlum. T, «. [puerperus], a lying ir^ giv-
ing birth, Ta.
puerperus, adj. [puer +2 PAR-], parturient,
brtrwiitg forth ehilarenr verba, channs t aid
child-birth, 0. — As eubsi. f, a woman in labor :
ilia, T., H.
puertla, ae, see pueri tia.
pueruluB, I, m. dim. [puer], a little boy, Cittle
slave: inter suos puerulos versan.
puga (p^ga), ae,/., = flrwy4, ^ rump, but-
pugil, ilis, m. [PAC-], one who fighU with the
cestiis, a fist-fighter, boxer, pugilist: pugibm esse
( virginera ) aiunt, T. ; Olympionices : irum non
labor Isthmius Clarabit pugilem, H.
puglllarla» e (pQg-, lu.), ac^j. [pugillus, a haiid-
f}x\], filling the fist, as large as the cleneheu^ hau.i,
la. — Plur. n. as subst,, writing4ablets, Ct.
pugUlatld, 5nis,/. [pugillor, to be a U»xe.\',
btKong with the cestus,fiit-fightvig,
(puglllatua, Os), m. [pugillor], a fighting uil.\
the cestus, boxing (only abl. sing.).
puglo, flnis, m. [PAC-], a short dagger, din:,
poniard : cruentum extollens pugionem : pugiono
succinctus. — Fig.: o plumbeum pugionem ! 0
leaden dagger! i. e. 0 weak argument I
puglunouluB, T, m. dim. [pugio], a small dag-
ger, stiletto.
pugna, ae,/ rPAO-], a hand^o-hand fight, fight
at dose quarters, battle, combat, action, engagement :
earn pugnaro laudibus tulit, i. e. M« single combat,
L. : res ad pugnam atque ad roanas vocabatur,
came to blows : diutumitate pu;^me defessi, Cs. :
magna, L. : equestris, a cavalry action : pedestria,
v.: gladiatoria: navalis, N.*; calainitosissima:
mala, S. : Quinquennis Graia Elide pugna, i. e. the
gitmes, 0. — Troops drawn up for battle, a line of
IhUtle : mediam pugnam tueri, the middle line, L. :
aegreeat pugnam eorum, L. : pugnam mutare, Cu.
— A battle, contest, dispute, quarrel: Dabit hie pu-
gnam aliquam denuo, i. e. will make some new
trouble, T. : docUssimorum hotninum : Audiet pu-
gnas inventus, stories of battle, H.
pugnacltaa, fttis, / [ pugnax J, combativeness,
pugnacity : Dabunt Aoademici pugnaciutera, Ta,
pugnaolter, adv, with sup. { pugnax ], conten-
lioudy, violently, obstinaldy: certare cum aliis:
pugnacissime defendere senientiam.
pugiiantea» ium, m. [P. plnr. of \^y\gno\, fight-
ers, warriors: species pugnantium, Cs., Ou.
pugnantia, ium, n. [ P. plur. of pugno ], con-
tradictiotis, ineonsistenetes, things irreconAUtble :
pugnantia loqui: secum componere, H.
pugnator, 6ris, m. [pugnol, a fighter, comba-
tant: pugnator esse desierat, had ceased fighting,
L. : pellis iuvenco Pug^atori operit, V.
pugnax, acis, cufj. with comp. and sup, [pugno],
fond of fighting, combative, warlike, marital: cen-
turiones : Minerva, 0. : Alius Thetidis, H. : gentes
pugnacissimae, Cu. : Cumque sit ignis aquae pug-
nax, at war with, 0. — Combative, quarrelsome, con-
tentious, passionate : oratio pugnacior : exordium
dicendi. — Obstinate, pertinacious: nimis pugnax
esse noluit : contra senatorem.
pugnd, avi, atus, ftre [pugna], to fight, combat,
give battle, engage, contend: sinistra impeditft, Cs. :
eminufl lapidibus, S. : cum boste comminus in
acie: ex equo, on horseback: de loco, T. : extra
ordinem in hostem, L. : contra inperium in hostem,
S. : advorsum multitudinem bene pugnatum, S. :
pugna summft contentione pugnata: inclitam in
ponte pugnam . . . pugnatam, L. : liella, H. : pug-
natur uno tempore omnibus locis, the fighting goes
on, Cs. : comminus gladiis pugnatum est, Cs. — To
contend, dispute: de dis inmoitalibus : pugnant
Stoici cum Peripateticis : pugna re, non esse rerum
controversiam, sed nominum. — To contend against,
oppose, resist, contradict, struggle with : ut tota in
oratioiie tua tecum ipse pugiiares, you contradicted
yoursdf: pugnat sententia secuin, H. : placitone
etlaru pugnabis araori ? V. ; cf. Frigida pugnabant
calid*s, Mollia cum duris, etc., cold bodies contended
'.nth hcf, etc., 0. : pugnant materque sororque^ i. e.
J.we for the mother and love for the sister, 0. •
Digitized by V^OOQ IC
pngniiB
674
poloo
paf^atam est arte medendi, (the plaeue) wot r»-
tisted by the healing art, 0. — To strttr^ffte, itrwe^ en-
deavor, make exertion: illud pngna et enitere, ne,
etc. : pugnas, ne reddar, Atliille, 0. : pugnarentque
coUegae, ut, etc., L. : moIllB evincerc Boranos, 0. :
in mea Volnera, strive for what vnll eniite me, 0.
pugpaas, I, m, [PAC-], aJUt: (manum) compri-
mere pugnumque facere : certare pugnis : pugnos
in ventrem ingerere, T. : pugno victus, in boxing,
H. : gaudere pugnis, H.
puloer, see pulcher.
piUohellaB (-oellas), adj. dim. [polcher],
beautiful, pretty, little : Bacchae (i. e. Bacchanim
Btatuae). — As a mocking surname of Clodius Pol-
cher, Prettyman.
puloher (puloer), cbra, chrum, aty, with eomp.
pulchrior, and tup. pulcherrimus, beautiful, beaute-
out, fair, handtome: homo, Enn. ap. C. ; virgo, T. :
iuvenis, Ph. : quo pulchrior alter Non fuit, V. :
forma pulcherrima, V. : 0 matre pulchra filia pul-
chrior, H. : o faciem pulchram ! T. : tunicae, H. :
horti, 0. : Ganges, V. : quid potest esse aspectu
pulchrius ? : pulcherrimorum agrorum index. — As
tubtt. n, : quid habet pulchri acervus, beauty, H.
— F i g., beautiful, fine, excellent, noble, honorcMe,
gloriout, illuttriout : res p. paulatim inmutata ex
pulchemima pessima facta est, S. : pulcherrimum
exemplum, Cs. : pulcerrumum facinus, S. : po€-
mata, H. : dies, fortunate, H. — Fortunate, protper-
out .' ne pulchnim se ao beatum putaret : dies, H.
— In the phrase, pnlchrum est, it is beautiful, is
grand, it gloriout, it a fine thing : Cui pulchrum
fuit in medios dormire dies, it seemed a fine thing,
H. — In compliment, worthy, excellent : propino hoc
pulchro Criliae, the perfect gentleman.
pulchre (pulore), adv. with tup, pulcherrime
[pulcher], beautifully, excellently, finely, nobly,
very: pulcherrume dictum, T.: adseverat, brave-
ly : proxima hostia litatur saepe pulcherrime, very
favorably: mihi pulchre est, / am well: Thr.
Male mulcabo ipsam. Chi. pulchre, good, T. : cla-
roabit enim * pulchre I bene ! recte I* H.
pulohiltudo ( pulor- ), inis, /. [ pulcher J,
beauty : corporis : pulchritudinis yerissimum iudi-
cium. — Fig., beauty, excellence^ aUraeUvenett .*
oratoris: virtutis.
pulore, see pulchre.
puleiom, I, n., fieabane, fieawort, pennyroyal:
aridura. — F i g. : tui sermonis, i. e. fragrance.
puUarluB, I, m. [ 1 pullus 1, the feeder of ike
tacred fowls, chicken'ke^)er, chtcken-ward, C, L.
puUatna, adj. [2 pullus], clothed wt black, in
mourning : proceres, lu.
pullulo, fivT, attis, Sre [1 pullus], to put forth,
xprout, thoot, come forth : ab radice, V. : tot pollu-
lat atra colnbris, awarmt wUh, Y. — ^Fig.: pulln-
lare incipiebat luxuria, to spread^ N.
1. pullus, 1, m. [8 PVr], a young animal, foal,
young, offspring: ranae, H.: columbini : gallinaeei,
L. : ciconiae, lu. : ex otIs pulli orti, dtickt. — A
young fowl, chicken: mea puUis in parte catini,
H. : cavea liberati pulli, the tacredfowlt: Appel-
lat pater pullum, male parvus Si cui filius est,
chick, H. : milvinus, young kite ( of a grasping
person).
2. pullus, adj. [2 PAL-], dark-colored, black-
ithrgray, dutky, blaacith : ne maculis inf uscet vel-
lera pullis, V. : capilli, 0. : myrtus, dutky, H. :
praetor cum tunica pullA, i. e. dressed like a com-
mon toorkman : toga, mourning doak : pullo amic-
tu, L. — As tubtt. n., dark -gray ttuff: obstrusa
carbasa pullo, i. e. with a dark border, 0. : nere
stamina pulla, i. e. woful threads (of fate), 0.
pulmentarlum, l, n. [ pulmentum 1, a reUsh^
appetizer: pulmentaria quaere Sudando, L e. ^
severe exercise be your appetizer, H.
pulmentum, I, n. [for pulpamentum], a relish
of flesh: Lepus tute es et pulmentum quaeris?
t
'ou are a hare and yet hunt for game t T. — A
portion of food: in singula pulmenta, i$Uo bits, H.
pulmo, onis, m., = irXtvfUMtv, a lung : tauri : e
molli sanguis pulmone remissus, 0. : columbae, lu.
— Plur., the lungs : loqui, quod fieri nee sine pul-
morum Ti potest: pulmonibus errat Ignis imis, 0.
pulpamentum, i, n. [|pulpa, flesh ; 1 PAL],
fleih, animal food, a choice bit, relith, appetizer:
mihi est pulpamentum fames.
pulpita, orum (sing, late), n., a scaffold, plat-
form, pulpit, lecture-desk, stage : percurrit pulpita
socco, H. : vati, quem pulpita pascunt, lu., 0.
puis, pultis,/. [1 PAL-], a thick pap, pottage^
porridge, mush (used in sacrifices, and given to
the sacred chickens): si in offam pultis inva^it
(avis) : grandes fumabant pultibus oUae (as food
of the poor), lu.
pulsatio, 5nis, /. [pulso], a beating, striking .•
scutorum, L. : Alexandrinorum Puteolana, defeat.
pulso, &vl, atus, are, freq. [ pello ], to push
against, strike upon, beat, hammer, keep hitting,
batter : cum pulsetur incursione atomorum seropi-
terna: lictores ad pulsandos homines exercitatis-
simi: pulsari alios et verberari: utraque roanu
Dareta, L. : solea natis, lu. : ostia, knock, H. : hu-
mum ter pede, ttamp upon, 0. : flumina Thermo-
dontis Pulsant Amazones, i. e. tread the ice, Y. :
tellurem pede libero, H. : ariete muros, shatter^
V. : chordas digitis, play upon, V. : cymbal a, lu. :
pulsarunt noviens latera ardua fluctQs, 0. : ipse
arduus altaque pulsat Sidera, i. e. reaches,^. — 7b
drive forth, impel: Erupere ut, nervo pulsante^
Digitized by V^OOQ IC
pulsus
676
punlo
sagittae, V. : Pulsatoa ref erens divoa, V. — ^F i g.,
to actuate^ agitate^ disturb ^ disquiet : censemus dor-
mieotium animos visione pulsari: quae te veoor-
dia pulsat, 0. : pavor pulsans, tkrobbing^ Y.
1. pnlsoflk P. of pello.
2. pulsus, iia, m. [1 PAL-], a pushing^ beating^
striking^ Mtamping^ puahy biaw^ impulsA, stroke:
puisu externo agitari : pulsu remonim praestare,
in rowing^ Cs. : sonum Yocis pulsu pedum modn-
lantes, keeping time in the dance^ L. : pulsu pedum
tremit telms, trampling^ V. : armorum, Ta, : lyrae,
playing^ 0. — F i g., an impuUsy impression, influ-
ence: externus.
pultd, avT, — , are, freo. [pello], to beat, strike^
knock : ostium, T. : forts, T.
pulvereus, adj. \ pulvis 1, of dust, fiUed vrith
dust^ dusty: nubes, clouds of dust, Y. : farina, i. e.
fine, 0. : palla (Boreae), raising clouds of dust, 0.
pulverulentus» adj. [ puMs J full of dust,
covered with dust, dusty : via : aestas, V. : agmina,
y. — ^Fig., attended with labor, toilsome: praemia
militiae, 0.
pulvilluB, I, m. dim, [pulvinus], a little cushion,
small pillow, H.
pulvinar (polv-), aris, ahl. art, n. [pulvinus],
a couch of the gods, cushiofied seat spread at a feast
of the gods (before their statues in the lectister-
nium) : Saliaribus Omare pulvinar deonim dapi-
bus, H. : in lovis epulo num alibi pulvinar suscipi
potest ? be prepared, L. : pulvinaribus altis Dig-
nior, 0. — A shrine, temple, sacred place: ad omnia
pulvinaria supplicatio decreta est, i. e. in all the
temples: deorum pulvinaribus fides praecinunt,
\.%.at the feasts of the gods. — A sofa, cushioned
seat, seat of honor, easy couch: coniunx sua pulvi-
naria servat, 0. : lupanaris tulit ad pulvinar odo-
rem, i. e. to the empresses throne in the circus, lu.
pulvinarium, I, n. [pulvinus], a cushioned seat
of a god: in pulvinario consedisse, L.
pulvinus, I, m. [PLE-], a cushion, bolster, squab,
pillow : pulvinos poposcisse : perlucidus : epistula
super caput in pulvino posita, S. : de pulvino sur-
gat equestri, i. e. the seat of honor, lu.
pulvis, eris, m. or ( rarely) /". [ 1 PAL-], dust,
powder : multus in calceis : pulveris vim magnam
animadvortunt, S. : qui (ventus) nubes pulveris
vehit, L. : nigro glomerari pulvere nubem, V. : pul-
verem Olyrapicum Conlegisse, H. : pulvere sparsi
iuvenes, Ph. : caeco pulvere campus Miscetur, V. :
pulverem excutcre, 0. : numquam eruditum ilium
pulverem attigistis, i. e. drew geometrical figures in
sand: qnas (formas) in pulvere descripscrut, L. :
amom'x, powder, 0. : carbonis, coal-dust, 0. : Etrusca,
earth, Pr. : Pulvis et umbra sumus, aslies, H. : hi-
bernus, i. e. a dry winter, V. : duces Non indecoro
pulvere sordid!, i. e. the dust of a successful cam-
paign, H.— p r o V. : sulcoe in pulvere ducere, L e.
to labor to no purpose, lu. — A scene of action, field,
arena :^ doctrinam in solem atque in pulverem pro-
duxit, i. e. before the public: Inque suo noster pul-
vere currat equus, on his own fidd, 0. : domitant
in pulvere currtts, V. — Toil, effort, labor : oondicio
dulcis sine pulvere paknae,H.: patiens pulveris
atque soils, H.
pumez, icis, m. (once /, Ct), a pumice-stone:
liber pumice mundus, polished, H. : geminae po-
liantur pumice frontes (libelli), 0., Ct: pumice
crura terere (to smooth the skinV 0. — A rock with
cavities, porous rock, hollowed Jiff, lava bed: late-
broso in pumice nidi, 0. : cavi, V. : Quae oppositis
debilitat pumicibus mare, H.
pumiceus, a4j. [pumex], of pumice-stone, of
lava : molae, 0.
punotini, adv, [pungo], with the point: petere
hostem, L.
punotuzn, 1, n, [P. n.of pungo], a prick, punct-
ure: volucris parvulae (i. e. muscae), Ph. — A
point, mathematical point, C. — Since in the oomitia
a point upon the waxed tablet indicated the name
voted for, an affirmative vote, vote, suffrage, ballot :
quot in ea tribu puncta tuleris : Omne tulit punc-
turo qui miscuit utile dulci, i. e. has everybody's
approval, H. — In space, a point : quasi punctum
(terrae).— With temporis, the smallest portion of
time, an instant, moment, point of time: Num
temporis mihi punctum ad banc rem est, T. : uno
puncto temporis, at the same instant : nulio puncto
temporis intermisso: animi discessus a corpore
fit ad punctum temporis: temporis puncto Utioam
relinquunt, Cs. — In discourse, a brief clause, short
section,
pungd, pupugl, punctus, ere TPIO-], to prick,
puncture : nemlnem. — To produce by pr&king,
make bv a thrust : volnus acu punctum. — Fig.,
to prick, sting, vex, grieve, trouble, disturb, afflict,
mortify, annoy: (scrupulus) se dies noctlsque
pungit : si paupertas momordit, si ignominia pu-
pugit: quos tamen pungit aliquid: pungit me,
quod scribis, etc., / am annoyed by, etc
Punioanus, a^. [Punicus], Punic, Cartha-
ginian,
Punioeus, w^. [Punicusl Puttie, Cartha-
ginian, 0. — Reddish, red, purple-colored : taeniae,
V. : rosa, H. : crocus, 0.
Punious (Poon-), tuff. [Poeni], Punic, Cartha-
ginian: litterae : fides, i. e. perfidy,^. : perfidia, L.:
regna, V. — Of the Phoenician color, purple, purpu-
ra: rostra (psittaci), 0. : punioo Lugubre mutavit
sagum, H.
punid or poenlo, Ivl, Itus, Ire [ poena 1, to
punish, correct, chastise : ambitum : sontes : faci-
nus puniendum: tergo ac capite puniri, U : quo^
Digitized by V^OOQ IC
punior
676
poms
non ego punior, 0. — To take vengeance for^ avenge,
revenge: Graeciae fana.
punior or poenlor, Itus, In, dep. [ poena ], to
punish^ correct^ cJuutue : aliquem : inimicos : pec-
cata: ira in puniendo. — To revenge^ take eatUf ac-
tion for^ avenge : cupiditas puniendi dolorid : ho-
ininum necem.
punitor or poenitor, Oris, m. [punio], an
avenger : doloria sui.
pupilla, ae, /. dim. [ pupa, girl ], an orphan
girl, female ward : infans: pupillae mater.
pupillarla, e, atfj. [ pupillus ], of an orphan^
belonging to a ward: pecuniae, L.
pupillus, 1, m. dim, [ pupus ], an orchan boy,
orphan, ward: reliquit pupillum parvum filium:
piger annus Pupillis, H., lu.
puppiB, 18, ace. im, abl. I (puppe, 0., lu.),/., the
hinder part of a ship, gtem, poop : navem conver-
tens ad puppim : navis longae, L. : surgens a puppi
▼entiis, aft, V. : stans in puppe recurvft, 0. : sede-
bamus In puppi et clavum tenebaraus, i.e.€U the
helm.— A ship: Aeneia, V.: picUe puppcs, H. —
The ship (a constellation), 0. poet
pupula, ae,/. dim. [pupa, girl], the jmpil of
the eye: acies ipsa, qua cemimus, quae pupula vo-
catur : fixae, H. : duplex, 0.
pupulus, It m. dim. [pupus], a little boy, Ct.
pure, adv. with comp. [purus], clearly, cleanly,
brigJitly : lauta corpora, L. : splendens Pario raar-
niore purins, H. — Distinctly, simply : loqui : pure
apparere rem, as it is, H. — Completely, fully : Quid
pure tranquillet, H. — Purely, chastely : acta aetas .
a raatronis sacrificatum, L.
(purgamen, inis), n. [ purgo].— Only ptur., a
means of cleansing, expiation, atonement : maU, 0. :
CHedis, O. : mentis, 0. — That which is remoted by
cleannng, sweepings, offscourings: YestAe, from the
temfde of Vesta, 0.
(purgamentum, I), n. [ purgo ].— Only jtlur.,
sweepings, offscourings, filth, dirt : receptecnlum
omnium purgamen torum urbis, L. : hortoruro, Ta.
— Of persons, refuse, dregs, off scouring : purga-
menta servorum, Cu. : urbid suae, Ou.
purgatid, Snis, /. [ purgo ], a cleansing, purg-
ing: alvi: purgationibus consumptus es. — Fig.,
an apology, justification, T. : purgatio est, cum fac-
tum conceditur, culpa removetur.
purgatUB, adj. [P. of purgo ], cleansed, clear :
auris, i. e. open to aatnonition, H.
pdkrgo, ftvi, atus, ftre [ purus + 1 AG-], to free
from what is superfluous, make clean, make pure,
clean, cleanse, purify : piscTs ceteros purga, 6o»ie,
T. : falcibus locum, clear al the ground: domum
mnribus, Ph. : educ onniTs tuos, purjra urbem :
miror morbi purgatum le illlus^ H. — To dear (lie
body, purge : quid radix ad purgandum possit :
Qui purgor bilem, purge myself of, H. — To dear
away, remove : ligonibus herbas, O. : scindit se
nubes et in aethera purgat apcrtum, melts awety,
V. : Cultello ungui-*, (rim, H. — F i g., of persons,
to clear from accusation, excuse, exculpate, justify :
Sullam ipsiuB virtus purgavit: me tibi: Ctiesarem
de interitu Marcel li : si sibi purgati esse vellent,
Cs. : civitatem facti hostilis, L. — To remove, refuU,
repd, justify: Aut ea refellendo aut purgando
vobis corrigeraus, T. : factum, 0. : facinus, Gu. :
purgandis criminibus, by disproving : suspiciouem,
remove, L. : ea, quae ipsis obicerentur, refute, L.
— To establish, vituUcate, plead : innocentiam suam,
L. : viri factum (esse) purgantes cupiditate atque
Amove, pUa€Ung in excuse, L. : purgantibus iis mul-
titudinis concursu factum, L. — In religion, to make
atonement for, expiate, punfy, atone for, lustrate:
populos, 0. : nefas, 0.
puriter, adv. [purus], purdy, correctly: vitam
egi, Ct. : lavit dentis, Ct.
purpura, ae, /., = irop^vpa, purple color, pur-
ple: violae sublucet purpura nigrae, V. : certan-
tem uvam purpurae, H. — Purple stuff, purple doth,
purple garment: plebeia ac paene fusca: usque
ad tales demissa, i. e. the toga praetexta : purpura-
rum usus, i. e. splendid attire, H. — Of liinfrs and
magistrates, the purple, purple robe: regalis : re-
gum, V.: Purpura Pompeium summi velabit ho-
noris, 0. : Laconicas Trahunt purpuras, H. : nova
purpura fulget, i. e. of newly elected consuls, 0.
purpurasco, — , — , inch, [purpuro], to grow
purple: unda purpurascit.
purpuratus, i, m. [purpura], one dad in pur-
ple, an officer of a royal court, king*s attendant,
courts : minitare purpuratis tuis: ex purpuratis
regis esse, L.
purpurens, adj., ^irop^vpiOQ, purple-cohred,
purple, dark-red: toga : mare, i. e. dark. — Poet.,
of many hues, red, dark, brown, violet, purple: flos
rosae, H. : pannus, H. : aurora, rose-red, O. : rubor
(oris), a rosy blush, 0. : anima, i. e. blood, V. : lunae
voltus, 0.: sapa, 0.: merum, 0.: capillus, V. —
Clothed in purple, wearing purple: tyranni, H. :
I ex, 0. : Purpureus pennis, i. e. with purple feathers
upon his helmet, V. — Brilliant, shining, bright,
beautiful : olores, H. : lumen, V. : Amor, 0.
purus, adj. with comp. and sup. [ 1 PV- ],free
from dirt, free from admixture, clean, pure, un-
stained, unspotted: alqd purum liquidumque hau-
rire: aqua, H. : manus, H. : purissima mella, V. :
afire purior ignis, 0.: humus, cleared: puro oon-
currere campo, V. : ab arboi ibus Campus, 0. : puro
ac patenti campo, i. e. without hmues, L. : locus,
untrodden, L. : sol, dear, H. : fjemma, 0. — As subet.
n. : per purum, through a clear sky, V. — Plain^
naked, unadorned, unwrought: argentum, plain,
Digitized by V^OOQIC
pUB
677
pUtOB
i. e. witKoui artidie work: argenti Tascula puri,
lu. : toga, without purpie stripes, Ph. — F i g., vure,
unapotUd^ upotleaSy chaste, undefiUd, unpoUuted,
faultless: animus purus et integer: estne quis-
quam qui tibi purior videatur?: vitft et pectore
puro, H. : aniiuHm puram conserrare, free from
sensvality: (forum) purum eaede servatum: Inte-
ger vitae scelerisque purus, H. — Of style, /n<re,
free from error, accurate, fmdtless: oratio: genus
dicendi : brevitas. — In law, unconditional, absolute,
complete: indicium. — As subst. n. ; quid possit ad
dominos puri ac reliqui pervenire, clear gain. — In
religion, free, dear, subject to no religious claims :
donius ab suspicione religionis : in loco puro poiii,
L. : familia, /rce/rom ceremonial defilement, free
from mourning, 0. : socios pur& circumtulit unda,
wiUer of purification, V. : arbor, 0.
poSi pdris, n. [2 PV-], matter from a sore, pus ;
hence, f i g., gaU, bitterness, malice : Rupili, U.
puaillu% adj. dim, [pOsus, boy ; 3 PV-], vert/
little, very smaU, petty, insignificant : testis : terra
homines nunc educat pusillos, lu. : villula: libelli :
alqs, H. : habuimus in Oumano quasi pusillam
Romam. — As subst. n., a very little, trifle: nactus
pusillum lazamentU — F i g., littUy snum, petty^ pal-
try, pitiful: animus: pusilli animi, timidity ^ H. :
causa, trifling, 0. : causidicus, lu.
puolo, 6ni8, m. [8 PV-], a little boy, C, lu.
pustula, ae,/ [pus], a pimple, pustule, Tb.
puta, €ulv. [ imper. of puto ], suppose, for in-
stance, namely : Quinte, puta, aut Publi, H.
putamen, inis, n. [puto], that which is pruned
away, dippings, waste, shdls: iuglandium.
putatio, Onis,/. [puto], a pruning, loppifig.
putator, 6ris, m. [puto], a pruner, trimmer, 0.
pnteal, alis, n. [putealis], a kerb-stone of a well:
putealia sigillata duo. — A puteal, stone enclosure
marking a sacred spot; esp., the Puteal in the
Comitium: supra impositum puteal accepimus
(to mark where Navius cut a whetstone with a
razor) ; here the money-lenders were found ; hence,
puteal i et faeneratorum gregibus inflatus : adesses
ad puteal Crns, H.: puteal Libonis (because re-
stored by Scribonius Libo), H.
putealia, e, adj. [ puteus], of a weU: undae,
well-water, 0.
puteariuB, I, m. [puteus], a well-digger, L.
puteo, — , — , ere [2 PV-]. to stink: putet
aper, H. : diurno iiiero, H.
puter, tris, tre, adj. [2 PV-], rotten, decaying,
ptUrefyhig, sf in king, jmirid: quibus alabaster
puter esse videlur: fauum, mou/c^mn^, H. : poma,
rotten, 0. : bos. O. : corpora cicatriciltfus, Cu, : vo-
micae, lu. — Crumbling, friable, mellow, soft: glae-
ba, V. : mammae, flabby, H. : oculi, languishing,
H. : anima, withered, Pr.
putesoo or putiaco, pQtui, — , ere, inch. n.
[puteo], to rot, putrefy, decay: humi: cur Aiax
putescit, H. : quA (muria) putuit orca, has become
soaked with, H.
puteua, 1, w. [1 PV-], a wdl: ex puteis iugi-
bus aquam trahi: se in puteos abiecisse: putei
perenues, H. — A pit : In solido puteum demitti, V.
putide, adv. with comp. [putidus], disgustingly,
disagreeably, affectedly : dicere: primi litteras pu-
tidius, with nauseous precision,
putldiUBOulua, a(fj, dim. [putidior], rather
more tedious.
putidua, adj. with comp. [ 2 PV- ], rotten, de-
caying, stinking, fetid : caro. — Of persons, rotten,
withered: iongo saeculo, H. : Putidius cerebrum,
more addled, H. — Of style, affected, disgusting.
putiaod, — , — , ere, see putesco.
put5, avi (putaatl, T. ; putarem, puiftsset, C),
fttus, ftre [putus], to clean, cleanse, trim, prune:
vitem, V. — F i g., to dear up, arrange, settle, adjust :
rutiones cum publicanis, dose accounttt, — 7b reckon,
value, estimate, esteem, deem, hold, consider, regard :
denariis quadringentis Cupidinem ilium: consu-
lem nihili : quaecumque sunt, deorum atque ho-
minum putanda sunt: tuntique putat couubia
nostra, 0. : ne quid pro concesso puietur : quoa
pro nihilo putavit: id nil puto, T. : houiinem prae
se nemincm: turpem putat lituram, H. : ultra
Quam licet sperare nefas putando, H. — To judge,
suppose, account, consider, suspect, believe, think,
imagine: bene, T. : largitus est Roscio ? sic puto :
tu puto haec credis, J suppose : Rem ipsam putasti,
that is just the point, T. : tantum esse in homine
scelerifa: etiam iniquo loco dimicandum, Cs.: pa-
tronos huic defuturos: noli putare, me maluisse,
etc. : ut id emi, non auferri putetur: Stare putca,
adeo procedunt tempora tarde, 0.: acies nostra
videre putat (sc. se), 0. — 7b ponder, consider, re-
flect upon, wdgh: haec, T. : in quo primum illud
debes putare: Multa putans, V. — 7b believe in,
recognize: deos: dum in Elcphantis auxilium pii-
tant, i. e. bdieve themselves protected by, S. : niaxu-
mam gloriam in maxumo imperio, i. e.find, S.
putrefaoio, feci, factus, ere [putrr + facio], to
make rotten, cause to putrefy, rot: (templum) im-
bribus pjutrefaciendum, L. : putrefaeta est spina,
0. — 7b make friable, soften : saxa infuso aceto, L.
putreacd, — , — , ere, inch, [putreo, from pu-
ter], to rot, moulder, decay : vestis putrescit, B.
putridua, adj. [putreo, from puter], rotten, de-
cayed: dentes: pectora, ir/M^w/, Ct.
putua, adj. with sup. [ 1 PV- ], pure, bright,
splendid: meac putissimae orationes.
Digitized by V^OOQIC
pjotM 678
pyotea» ae, m., = irvcrqc* « hoxer^pugUiU^ Ph.
p^ga, see pug*.
p^gargOBk I, m., = wvyapyoq^ a kind of ante-
Pygmaeu^ adj.. Pygmaean, of the Pyamiet
( fabulous dwarfs of Africa ) : mater, L e. Omoe,
queen of the Pygmiet, 0. : virgo, a female dwarf
pjlae, &rum,/., = tvXoc, a narrow paa», defUe :
Tauri : Susides, Cu.
pyra, ae,/, = mpd, a funaral piie^pyret In-
gens, V. : Gonstituere pyras, Y., 0.
TpframiB, Idis, /., = nvpoft/c* a pyramid^ GL,
Pr., Ta.
PfrentiWim, a^, J of I)frene,I^prenaean: mon-
tee, the I^freneet, Ob., L. : saltus, Gb., L. — As wbet.
m., the Pyrenme, L.
qoadrana
pyretlinim, Ijii., = v^pedpov, Bpanuh ehamo-
mue,pettUory, — Pbtr^ 0.
pyro]
and
I, m., ^ irvpiinrdc, an alloy of copper
' bronze, bronze, 0., Pr.
(pymni, pyrus), see pirum, pirns.
P^thagoreus ( C, H. X = Uv^ayhpnoQ, or
P^thagoriouB (L.), = Uv^ayopiKOQ, adj., Pytha-
gorean, of Pythagoras (a philos. of Samoa).
1. P5hthia, ae,/., = IIv^ui, the prietteee of the
Delphic Apollo, the Pythoneu, Pythia, C, N.
2. Pythia, 6rum, n,, = Ilu&ia, <A« /yA«a»
gamee, celebrated at Delphi every fourth year in
honor of Apollo, H., 0.
FnhicuB ( L. ), = nv^Sc, or Pythina (C,
H., Pr., lu.), = nu^ioc, adj,, Pythian, Delphic.
p^tisma, atis, n., = irvnofia, thai which i* epil
out : Qui pjtismate lubricat orbem, L e. epUe out
wine on thejloor, lu.
p^tisd, — , — , Sre, = irvrt^w, to epU out : py-
tisando modo mihi Quid vini absumpsit, T.
pyziB, idis,/, = irvC^, a email box, eatket : ve-
neiii^ — A toil£boz, powder-box t Pyxidas, 0., lu.
qua, euht, TabL fern, of qui], of place, on whi^
tide, at which place, in what direction, where, by
what way: in eo loco qu& naves accedere poeaent:
in templum ipse nescio qu& ascendit : quft se pa-
rens persequeretur : reliquum spatium, quft flumen
intermittit, Cs. : Plnrima quft silva est, 0. : inoes-
sit, quft duxit praedae spes, ezercitus, L. : oras,
quft medius liquor Secemit Europen ab Afro, H. :
quft murum ducturi erant, L. : incerti, quft data
victoria esset, on which ride, L. : ad omnis introi-
tOs qua adiri poterat: vias relaxat, veniat quft
sucus in herbas, V. : duae erant viae, qua, etc., K.
— Where, to what extent, at far as: omnia, quft
visus erat, constrata telis, S. : consedit in ripis,
quft sequi munimento poterat, L. : quft terra pa-
tet, f era regnat Erinys, 0. — F i g., repeated in par-
titive sense, quft . . . quft, partly . . . partly ; ae
well . . . <M, both . . . and: us! sunt quft suis
quisque quA totius ordinis viribus, L. : omnia con-
vestivit liederft quS basim villae, quft intercolum-
nia : quft dominus, quft advocati : quft falsa qua
vera iacere, L. — In what manner, how, by what
method, by what meant : Quft f acere id possis, no-
stram nunc accipe mentem, V. : ante praedico,
Antonium dilectOs, quft possit, habiturum, in what-
ever manner. — To what extent, in what degree, as
far as : co^ant in foedera dextrae. Qua datur, V . :
statui non ultra attingere externa, nisi quft Ro-
manis cohaereant rebus, in to far at,!*,: si Quft
res, qua ratio suaderet, vellet bonus . . . Esse, H.
— Indef, in any way, to any degree. — Only with
ne: fieri potis est ut ne quft exeat, not at all, T,:
ne quft populus laboret cavere, H.
qaaonmque (-oonqne), adv., by whatever
way, wherever, wheresoever : quftcumque iter fecit :
quftcumque equo invectus est, L. — In tmesi : Quft
se cunque tulit, V. — ^Fi g^ by whatsoever means, by
all means: nisi me quacumque novas incidere
lites monuisset comix, V.
quadam-tenu^ adv,, to a certain point, to
far, — In tmesi : Est quadam prodire tenus, si non
datur ultra, H.
quadra, ae, / [ quadrus, from quattuor ], a
square table, (Umng4able : patulis nee paroere qua-
dris, i. e./lat loaves used as pUjUes, V. : alienft vivere
quadrft, live as a parasite, lu. — A square bit, piece,
morsel : £t mihi dividuo findetur munere quadra,
H.
quadrageni, ae, a (gen. nam, Cs., L. ), mem.
distrib. [quadraginta], /orfy each: (tigna) iuncta
intervallo pedum quadragendm, €^. : columnae
singulae sestertiis quadragenis milibus locatae:
centuriae seniorum et iuniorum, L.
quadragenaimuB (-geaimus), acy. [quadra-
ginta], the fortieth ; die quadragensimo. — As subst
f,a tax of one fortieth: abolitio quadragesimae,
Ta.
quadragiens (-lea), adj, num. [quadragin-
tBi], forty times: sestertium ter et quadragiens,
4,300,000 sesterces.
quadraginta or XL or XXXX, num. [quat-
tuor],/or^y.* annos natus maior quadraginta: XL
diebus interpositis.
quadrana, antis, m. [quattuor], a fourth pari,
quarter / e s p., the fourth pari of an at, qttarUr
Digitized by V^OOQIC
qaadrantariuB
679
quadmplator
(M, three uneiae : in consulis domum quadrantes
iactasse, L. : quadrante lavatum ire (the usual
price of a bath), H. — The smallest eoin^ a farthing^
doUj mite: minus locuples uno quadrante, H.:
nuUus, lu.
qoadrantaxltiB, a<y. [quadrans], of a quarter^
of a fourth part: tabulae, i. e. scaling aawn all
debts to one fourth. — Costing a quarter of an a»,
costing a quadrans : permutatio, i. e. a substitute
for the price of the bath.
quadratum, l, n. [quadratus], a square, quad-
rate: dimensio quadrati: mutat quadrata rotun-
dis, H. — In astronomy, quadrcUure.
quadratua, a€{j. [P. of quadro], squared,
squarcy quadrate: saxum, squared, L.: agmlne
quadrato acoedere, in solid ccittmn, 0., L., S.
quadridaum (quatrid-X I, n. [quattuor+
diesl, a period of four days: quadridui causft:
quadriduo quo haec gesta sunt, /our days after,
quadrienniiixn, l* n- [ quattuor + annus 1, a
period of four years: (liindum) quadrienmum
possedit : rettulit quadriennio poet.
quadrifarlam, adv. [quattuor], fourfold, into
four parts : se dividere, L.
quadilfiduB, adj. [quattuor +2 FID- ], /otir-
deft, split into four parts i sudes, V. : Quadrifidam
quercum Scindebat, into four parts, V.
quadrigae, firum, /. [for quadriiugae], a team
of four, four - abreast, four - in - hand, four - horse
team. — Of horses, with or without the car or vehi-
cle, rarely of the car alone : duabus admotis qua-
drigis, in currOs earum inligat Mettium, L. : Glauci
Potniades malls membra absumpsere quadrigae,
V. : cumi quadrigarum yehi : cum earceribus sese
eff udere quadrigae, V. : falcatae, with scythes fas-
tened to the yokes, L. : roseis Aurora quadrigis,
v.: Apta quadrigis equa, H. — Fig., a swift car:
quadrigis poeticis, i. e. loith utmost speed: navibus
atque Quadrigis petimus bene vivere, le.by every
means in our power, H.
quadxigatns, a^\ [quadrigae], bearing the
stamp of a four-horse chariot: nummi, L.
quadrigulae, arum,/, dim, [quadrigae], a litiU
four-horse team.
quadrlitigia, e, adj. [quattuor+iugum], of a
team of four t equi, V.
quadrilnguB, adj. [ quattuor +iugum], of a
team of four: equi, 0. : curms, dravm by four
horses, V. — Hur. m. as subst.,a four-horse team:
relinquunt Quadriiugi spatium, 0.
qnadnmna, adj. f quattuor +hiems], of four
winters, four years old: de quadrimo CaXone, when
four years old: infans quadrimo par (sc. infanti),
L : merum, H.
quadrlngenariuB, adj. [quadrigeni], offtm
hundred each: cohortes, C, L.
^ quadringeni, ae, a, num. distrib. [quadringen-
ti],/<wr hundred each : nummi, L.
quadrlngenteaimuB, atJfj. [quadringenti], ths
four hundredth: annus, L.
quadringenti, ae, a, or CCCC, num. [quat-
tuor + centum ],/ottr hundred: anni: CCCC am-
phorae : (sestertia), lu.
quadxlngeiitieiia (-lea) or CCCC, adv. \
dringeniX], four hundreii times : HS,fortyr
of sesterces.
quadripartitaa or quadrupertitaSy
[ quattuor + pars ], divided into four parts, four^
fold, (pMdripartite: distributio aocusationia : oom-
mutationes temporum,/otir/b/dL
quadripedans, quadripes, quadxiplex,
see quadrup-.
quadxiremis, is, a^, f. [ quattuor +remus],
with four banks of oars, quadrireme: Oenturipina.
—As subst, (sc. navis) : quinque, Cs. : quattuor, L,
quadxivium, l, fi. [quattuor + via], a place
where four ways meet, cross-way, cross-road, lu., Ct
quadro, Svl, atus, ftre [quadrus], to make
square, put in order, arratige, complete : quadran-
dae orationis industria, giving rhythmic finish :
quae pars quadrat acervum, H. — lb make a
square, run parallel, be exact : omnis in unguem
secto via limite quadret, V. — F i g., to fit, sttit,
agree, be proper: omnia in istam quadrant,^ A«r.*
ad multa, suit in many respects: quoniam tibi ita
quadrat, it seems to you so proper.— Ot numbers :
quomodo DO (HS milia) eodem modo quadrarint.
quadrum, I, n. [quadrus, from quattuor], a
Muare ; hence, f I g., fitness, proper order : in qua-
drum redigere sententias.
quadrupedans, antis, F, [quadrupes], going
on four feet, galloping : sonitus, of a horse gallop-
ing, V, — Plur, as subst, : quadrupedantum Peo-
tom, steeds, Y,
quadrupertitus, see quadripartitus.
quadrupea (quadripea), pedis, acff, [quattuor
+pe8j, with four feet, on all fours: quadrupedem
constnngito, hand and foot, T. : Mox quadrupes
(mfans) rituque tulit sua membra ferarum, 0. —
As subst, m. and/., a ftiadruped, four-footed creat-
ure: sauciu8,y.: mmister non bipedum solum
sed etiam quadripedum : flectit in orbem Quadni-
pedis cursQs, of his steeds, 0.
quadmplator ( quadri- ), dris, m, [quadm-
plor], a seizer of a fourth part ; hence (because
informers were rewarded out of forfeitures), an
informer for profit : quadruplatorum deterrimua
— A corrupt judge, L.
Digitized by V^OOQ IC
quadruple^t
680
quaestio
quadmplez, icis, adj. [ quattuor + PARC- ],
four/old, quadruple : onerarium ( navium ) ordo,
L. — Fofir : stellae, C. poet. — As subtt., a /our/old
amount: magistris qiiadruplex dedit, L.
qaadruplum, I, n. [ quattuor -f- PLE- ], four
times as much, quadruple: in aratorem riudiciura) in
quadruplum dai e, sentence to pay f<mrjold damages,
quaerito, — , — , are, freq» [ quaero ], to seek
earnestly, ask persistently: haec quor quaeritet?
T. : lana ac tela victuin quaeritans, earning^ T.
qaaero, elv!, situs, ere [QVAES-], to seek, look
for : quaerenti (deae) defuit orbis, 0. : te ipRum
quaerebam, was looking for^ T. : suoe notos, Cs. :
ab ostio quaerens Ennium, asking for : cum prae-
tor quaereretur : quern quaeritis, adsum, V . : liberi
ad Decern quaerebantur: escara in sterquilinio,
Ph. : per imaa Quaerit iter vallla (Ufena), V. :
Cauda colubrae . . . moriens dominae vestigia quae-
rit, 0. — To seek to obtain^ look for ^ strive for ^ seek :
sibi alium imperatorem, S. : in regnum quaeritur
heres, V. : milites ducem quaerentes : in eum in-
vidia quaesita est, i. e, prejudice is excited : ad or-
natum ludorum aurum: regia potestas hac lege
quaeritur: ne quaeratur latebra periurio: voce
pericula, provoke, 0. : defensorem suae salutis
eum. — With tn/., to seek^ strive^ endeavor^ ask: ne
quaere doceri Quam poenaro, etc., V. : Antequam
. . . speciosa quaero Pascere tigris, \.e,letme rath-
er^ H. : classibus advehebantur, qui routare sedes
quaerebant, Ta. — To strive to gain, earn, win by
effort, acquire: Conserva, quaere, paroe, T. : Quae-
rit ao timet uti, H. : victum volgo, T. : confiteri
aibi quaeaito opus esse, that he must earn some-
thing, — To feel the want of miss, lack : Siciliara
in uberrima Siciliae parte : ne ille saepc Persas et
Indos quaesisset, L. : quaerit Boeotia Diroen, 0. —
To ask, desire, require, demand, need, call for : quid
sibi hie vestitus quaerit? i. e. what do you mean
byfT.: collis pauca munimenta quaerebat, S. :
qui turaultus dictatoriam maiestatem quaesisset,
made necessary, L. : nego esse quicquam, quod cu-
iusquam oratoris eloquentiam quaereret: quaeris
ut supcipiam cogitationem, quidnam istis agendum
putem. — Fig., to seek mentally, think over, medi-
tate, aim at, plan, devise, Jind: consilium, T. : quo-
nam modo maxime ulti sanguinem nostrum perea-
mus, S. : remedium : rationes eas, quae ex coniec-
tura pendent — To seek to Uam, make inquiry,
ask, inquire, interrogate: item alio die Quaerebam,
T. : quaerendo cognoveram : vide, quaere, circum-
spice I : quaesiturus, unum caelum esset an iimu-
roerabilia : Naturft Heret laudabile carmen, an arte,
Quaesitura cat, has been made a question, H. : cum
ab lis saepius quaereret, made inquiries, Cs. : quae-
ro abs te nunc, Hortensi, cum, etc. : quaesivit a
medicis, quem a modum se haberet, N. : quaero de
te, nnm, etc. : Cura tibi de quo quaerere nulla fuit,
0. : in dominos quaeri de servis iniquom est, L e.
to examine under torture : quaerit ex solo ea, quae,
etc, Cn. : habes, quod ex me quaesisti. — To exam-
ine, inquire into, make inquiry, investigate : co^git
consulea circa fora proficisci ibique quaerere, L. :
hunc abduce, vinci, quaere rem, T. : scrutatus sum
quae potui et quaenivi omnia : rem illam : quorum
de natur& Caesar cum quaereret, sic reperiebat,
Cs. — E 8 p., of judicial investigation : de pecuniis
repetundis : dum de patris morte quaereretur : ut
veteribus legibus, tantum modo extra ordinem,
quaereretur, the investigation should be matte, — In
parenthet. clauses, to inquire, consider: omnino,
si quaeris, ludi apparatissimi : noli quaerere : ita
mihi pulcher hie dies visus est, tn short: si verum
quaeritis, to speak the truth: si verum quaerimus.
quaeutid, onis,/. [QVAES-], an investigation,
inquisition : ad quaestionem retrahere, Ta.
quaesitor, Oris, m. [QVAES-], an investigator,
examining magistrate, examiner, inquisitor, prose-
cuting officer: ilia tormenta regit quaesitor: Minos,
V. : quaesitori gratulationem decrevit : consules
et quaesitor eraut ex illius voluntate, i. e. the prae-
tor (who conducted the trial).
quaesitua, a(fj. with ,comp, and sup [ P. of
quaero], sought otU, select, special: leges quaesitio-
res, Ta. : quaesitiur adufatio, Ta. : quaesitissimi
honores, Ta. — As subst. n,, an acquisition, earnings,
store: mus Asper et attentus quaesitis, H. : genua
Quaesitique tenax, et qui quaesita reservent, 0. —
Sought out, inquired ; as subst. n., a question, t«-
quiry : Accipe quaesiti causam, 0. — Artificiat,
far-fetched, studied, affected, assumed: vitabit
etiam quaesita nee ex tempore ficta : ut numenis
non quaesitus, sed ipse secutus esse videatur.
quaeso, — , — (ere) [QVAES-]. — Only \st
pers. indie, praes., sing, and plur,, to beg, pray, be-
seech, entreat: quaeso, ut eum diem memoriae man-
detis : quaeso a vobis, ut, in hac causA, etc. : id
uti pcrmlttatia, quaesumus, L. : quaeso obtestor-
que, ne: Dccium quaeso roecum consulem faciatia,
L. : deos quaeso, ut istaec prohibeant, T. : te pre-
cor et quaeao, ut liceret, etc. : hoc quaeso, Svre,
Ut, etc, T. — Parenthet., / beg, I pray, prithee^
please: ubinam est, quaeso ? prithee, T. : tn, quae-
so, crebro ad me scribe : quam ob rem aggredere,
quaesumus, etc.
quaeatiouluB, I, m. diin. [quaestus], a trifling
profit, petty gain : mens.
qiiaeatio, Onis, /. [ QVAES- ], a questioning,
examination, inquiry, invetUigation : exploratA re
quaestione captivorum, Cs. : rem in disceptatio-
nem quaestionemque vocare, to investigate: res Id
quaestione versatur, is under investigation : de mo-
ribns ultima (iet qunestio. In. — A judicial invea-
tigation, examination by torture, criminal inquiry.
Digitized by V^OOQIC
qtiaeatianoula
681
qtialiBCumqtie
inquisition : cnm pnietor qime>tionern inter sica-
riu8 exen*uis>ei, eotidncted a trial for (UMaxttina-
iion: mortis paternae de servis paterais quaestio-
neiu habere: quaestionem in eiin ferre, demand
hin pronecnlion: piacuit quacst' ^ncin ex his ha-
beri, L. : institnta de mortc: ad quaestionem ab-
ripi, to the torture: ilium in quacMtionera postula-
vit: quaestiones severius exercere, L. : qiiacstioni
praeesse, to sit as judge: tabellae quaestionis, rec-
ords of testimony at an examination: quaestiones
perpetuae, standing commissions of criminal inves-
tigation: iudex quaestionis (i. e. quacsitor) : quae-
stiones extraordinariae, investigations by special
commission^ L. : dimittere eo tempore quaestionem,
i. e. the court. — A question^ subject of investigation^
matter^ case^ cause, dispute, difficulty , inquiry: quae
(sententia) viri similliraa, magna quaestio est: per-
difficilis do naturS deorum : de moribus ultima
fict Quaestio, lu. : beatos efficiat (sapientia) necne
quaestio est, may be dvqsuted. — The record of a
judicial inquiry, minutes of evidetice: banc fictam
quaestionem conscripisse.
quaestiuncula, ae, /. dim. [quaestio], a tri-
fliiuf inquiry: aleui quaestiuucuiam ponere.
quaestor, dris, m. [for quaesitor], a quaestor
(originally two deputies of the consuls, to inves-
tigate and try capital crimes ; elected annually at
the comitia of the tribes. From the earliest days
of the republic they had the care of public moneys,
archives, and military standards, in the temple of
Saturn. Their number was gradually increased
to 40 ; but roost of them were employed in the
provinces, assigned to them by lot): Cassium de
occupando regno molientem quaestor accusavit :
a quaestoribus diem dictam perduellionis damna-
tumque, etc., L. : quaestores urban! : a quaestore
numeravit, paid by an order on the quaestor : cum
quaestores sortiuntur; Ostiensis, i. e. customs-officer
at Oslia. — F i p. : quaestor non imperi, sed doloris
mei, i. e. guardian.
quaestdrius, culj. [ quaestor ], of a quaestor,
qiiaestorian: officium quaestorium, a quaestores
duty: adulescentes iam aetate quaestorios, i;i age
eligible to the quaestorship , comitia: porta (in a
camp), near the quaestor's tent, L. : lefjatus, with tJie
rank of quaestor : iuvenis, who has been quaestor,
Ta. — As s:ubst. m., one who has served as quaestor,
an ex-quaestor, C. — As subst. n., the quaextor^s tent
(sc. tentorium), L. : me in quaestoriumque per-
duxit, the qftaes/or's residence (sc. aedifieium).
quaestuOBUS, adj. with comp. and sun. [quae-
8tus], gainfid, profitable, advantageous, lucrative,
productive: scientia: mercatura: hoc multo est
quaestuosius, quam, etc. : benignitas quaestuosior:
quaestuosissiiiia officina: edictum. — Of persons,
fuU of gain, acquiring wealth : gens, Cu. — Fond
of gain, eager for profit, acquisitive : homo.
quaeatiira, ac,/. [QV^AES-], the office of quae$-
tor, quaestorship : quaestura primus gradus hono-
ris : ex quaesturS consulntum petere, L. — The
quaestor's chest, public funds : translator quaestu-
ra e.
quaestus, Qs (old gen. quaeatuis, T. ; quaesti.
T.). m., a gaining, acquiring, gain, acquisition,
profit, arlvajitage: ad quaesiQs pecuniae mere^i-
turasque vis, Cs. : consequendi quaestCLs studio:
qunestus ac lucrum uniiis anni et unius agri : qui-
bus fides, decus, omnia quaestui sunt, are venal,
S. : quaestui habere rem p., to use public office for
personal gain : iudicio abuti ad quaestum : pecu-
niam in quaestu relinquere, to let money at inter-
est: hos quaesttts recipere: decumanorum nomine
ad 8UOS quiiestiis esse abusum. — A way of making
money, business, occupation, employment, trade:
meretricius : de quaestibu^, qui liberales habendi.
— Of courtesans : quaestum corpore facere, L. :
quaestum occipit, T. : in quaestu pro meretrice
sedet, 0. — F i g., gain, profit, advantage : qui sui
quaestus causa fictas suscitant sententias, £nn. ap.
C. : nullum in eo facio quaestum.
qualibet (-lubet), adv. [abl. from quilibet],
where ymi will, everywhere : eat tutus qualibet, Tb.
— In any way, at all hazards : notus, Ct.
quails, e, pronom. adj. [2 CA-]. — I. Interrog.,
how constituted, of what sort, of what nature, what
kind of a: qualis oratoris putas esse historiam
scribere ? : qualis est istorum oratio ? what kind
of a speech is that? — In indirect questions : metuo
qualein tu me esse hominem existumas: qualis
esset natura montis, cognoscere, Cs. : doce me
quales sint corpore, what sort of a body they have.
— In exclamations : Hei mihi, qualis erat ! what a
man ! V. : die, qualem te patriae custodem dl ge-
iiueruntl Enn. ap. C. — II. Relat., so constituted,
of such a kind, such as, as (often correl. with talis):
ut qualem te iam antea populo R. praebuisti, talem
te et nobis impertias : in hoc bello, quale belliun
nulla barbaria gessit, the like of which: equiium
acies qualis quae instructissima potest, L. : bis sex
. . . Qualia nunc hominum producit corpora tellus,
V. : Cui mater sese tulit obvia, qunlis equos fati-
gat Harpalyce, like Harpalyce, when she wcaties,
etc., V. — In quotations and citations, ttJ»,(w /or in-
stance, as for example: aperta et clara (soinnia),
quale est de illo, etc — Adverb., as, just as: Qualis
maerens philomela qucritur fetiis, V. : fakati
cauila est, Qualia sinuantur cormia lunae, 0. —
Indef., as subst. n., things endowed with qualities :
et ilia effici quae appellant qualia.
qualls-cumque, qualeeumquc, adj, I. Rd.,
of wliot quality soever, of whatever kind: sed ho-
mines benevolos, qualescumque sunt, grave est in-
sequi contumelifi, be they as they may. — In tmesi:
quale id cumque est : Qualis enim cumque est
Digitized by V^OOQIC
qaalisUbet 61
(■trnotura carminis), 0. — ^H. Indef.^ of any kind
whatever^ any withoui distinction f qualicumqae
urbis statu sisti potuisse, L. : pluris qualemcum-
que yitam bonesta morte aestimare, Gu. : Sin qua-
lerocumque locum sequimur.
quails - llbet, qu&Ielibet, pron. inde/.f of what
sort you will: formae litteranim.
qualltas, fttis, /. [qualia], a quality, property,
nature, state, condition : aliqua.
quallter, adv. [quali8],/iM/ as, as, 0.
qtialuB, I, m., a wicker basket, work-basket:
spisso vimine qualoB deripe, V. : Tibi qualom puer
aufert, H.
quam, adv. [qui]. — Rdat., in what manner, to
what degree, how greatly, how, how much: nescis
quam doleam, T. : vide, quam te amarit is : decla-
ravit quam odisset senatum : dooebat, quam vete-
res quamque iustae causae intercederent, Cs. : ut
sentias quam vile sit corpus, L. : Vive memor
quam sis aevi brevis, H. : ut nobis tempus quam
diu diceremus praestitueres : mire quam illius loci
cogitatio delectat (I e. minim est, quam, etc.), won-
derfitUy. — Interrog^ how? : quam avidum in pe-
cuniis (hunc fuisse censers) ? : quam multis custo-
dibus opus erit ? : quam longe est bine in saltum
▼estrum?— In exclamations, mno/ how very t: quam
oupiunt laudari ! : quam terribilis aspectu (ince-
debat) ! : quam nihil praetermittis in consilio dan-
do 1 : Quam paene regna Proserpinae vidimus ! H.
— £ 8 p., in comparisons, in what degree, as: nihil
est tam populare quam bonitas : quid est oratori
tam necessarium quam vox ? : tam diu requiesoo,
quam diu ad te scribo : tam esse clemens tyran-
nus, quam rex importunus potest : quam quisque
pessume fecit, tam maxume tutus est, S. : tam sum
amicus rei p. quam qui maxime : Non verbis dici
potest Tantum quam navigare incommodumst, T. :
maria aspera iuro Non ulTum pro me tantum ce-
pisse timorem, Quam ne, etc., V. : intentis, non ab
ira tantum, quam quod urbs videbatur, etc., L. :
dimidium tributi quam quod regibus ferre soliti
erant, hcJf as much tribute as, etc., L. : nihil aeque
eos terruit, quam robur imperatoris, L. : quam
multa grandine nimbi crepitant, sic ictibus heros
Creber pulsat, V. — With dlips. of tam, as much
as, to the extent that, as.., as: quam voletis multi
dicent, as many of you as choose: quam diu vixit,
all his life : quam diu tu voles, as long as you will:
non militum fiducia quam iuventutis, not so much,
L. : tyrannus, quam qui umquam, saevissimus,
never surpassed in cruelty, L. : Hue turba ruebat
. . . Quam multa cadunt folia, as numerous as, V.
— With sup. and possum or (old) queo: ut te redi-
mas captum quam queas Minumo, at the lowest
price you can, T. : quam plurimos potest equites
educit, S. : quam maximis potest itineribus perve-
nit, Cs. : quam maxime possem, oontenderem, to
2 qnain ob rem
the utmost of my power. — With sup. and ellips. of
possum, in the highest degree, as . . . m possible, ex-
tremely, very: quam minimum spati daretur, the
shortest time possible, Cs. : quam plurimo vendere,
at the highest price: ut quam primum accederet,
as soon as possible: quam pnmum, forthwith, V.
— C o 1 1 o q. : quam familiariter, very, T. — Imply-
ing difference of degree (after a eomp. or word of
comparison), than : acrior quam ego sum : omnia
sunt citius facta quam dixi : nee diutius vixit quam
locuta est: ut aditus non magis nobilitati quam
virtuti pateret : istas tu partis potius quam defec-
tionem vocas ? : Nee tibi grata minus pietas . . .
Quam fuit ilia lovi, 0. : se temere magis quam sa-
tis caute inferre, L. : non locuta est ferocius quam
poculum inpavide hausit, L. : speciem gloriae ve-
bementius quam caute appetebat, Ta. : maiorem
pecuniam polliceri, quam quantam hie dedisset:
ne libentius haec evomere videar quam verius,
with more satisfaction than accuracy : pestilentia
minacior quam perniciosior, more threatening than
destructive, L. : turbavit ordinem non acrior quam
pertinacior impetus, L. : quid hoc fieri turpius po-
test, quam eum . . . labi : ne aliter, quam ego velim,
meum laudet ingenium, otherwise than as I wished*
quis antea, quis esset, quam cuius gener esset, au-
divit f sooner . . . than : pridie quara a me tu coac-
tus eo profitere, on the day before, virtus nihil
aliud est quam in se perfecta* natura : nil aliud
agens quam ut, etc., with no other purpose than,
etc., L. : saepe supra feret, quam fieri possit, more
than: ultra quam satis est, producitur.— Praegn.,
after verbs implying preference or superiority,
rather than: praestare omnis perferre acerbita-
tes, quam non civibus parentarent, Cs. : si eligere
commodissimum quodque, quam sese uni vellent
addicere: esse quam videri bonus malebat, S.:
malae rei se quam nullius duces esse volunt, L. :
statuit congredi quam ref ugere, N. — After expres-
sions of time, later than, after that, after : die vi-
censimo quam creatus erat dictatura se abdicarit,
L. : anno trecentesimo altero quam condita Roma
erat,L.
quam diu, as long as ; see quam.
quam dudum, how long f see dudum.
quEun-Ubet or quam-lubet, adv., at pleasure,
according to inclination: Quamjibet lambe otio,
Ph. — As much as one wiU, hoiocver much, to any
extent, in any degree: quod vis quamlibet tenue
munusculum : ignotao manQs, however strange^ O.
quam ob rem (less correctly quaroobrem). —
Interrog., for what reason? on what account f
wherefore? why? : sors ducitur, quam ob rem?:
quaesivit, quam ob rem venissent : cum quaererut
quam ob rem Ariovistiis non dccertaret, Cs. —
Rdat., on account of which, wherefore, why : Mul-
tae sunt causae, quam ob rem cupio abducere, T.:
Digitized by
Google
qoam plnziml
688
qaanto opere
verum illud est, quam ob rem haec oommemorem.
— CoUoq.y of a person : is, quam ob rem hue vene-
ram, Rus abiit, /or whose sake^T. — In transition,
and for this reason, and therefore : quam ob rem
quaeso a vobls, etc.
quam plurlmi, see quam.
quam pridem, see pridem.
quam primum, forthwith, as soon as possible ;
see priinum, quam.
quam- quam (quanquam), conj.^ though, al-
though, albeUy notwithstanding that: quamquam
blanda voce vocabam: quamquam est scelestus,
T. : quamquam non venit ad finem tam audax in-
ceptum, tamen, etc., L. : Romani, quamquam fessi
erant, S. : Quamquam festinas, non est mora longa,
H. : quamquam alii dicant aeque caram esse, etc. :
quamquam quid facturi fueritis dubitem: quam-
quam sint in quibusdam malis, tamen, etc. : Ro-
mania, quamquam procul a patrift pugnarent, etc.,
L. ; quamquam uonnullis leve visum ire putem,
N. : quamquam nulla merita cuiquam ad domina-
tionem pandere viam, L. — £ 1 1 i p t. : acri viro, et
quamquam advorso populi partium, fama tamen
aequabili, S.: omnia ilia, quamquam expetenda,
etc. — In transitions, and yet, althoughy however,
yet, nevertheless, notwithstanding: quamquam, quem
potissimum Herculem colamus, scire sane velim :
quamquam te quidem quid hoc doceam : Quam-
quam o ! sed superent, etc., Y.
quam-'vis, adv. and co^ij. L Adv., as you wiU,
as much as you unll, however much as much as pos-
sible, very much, extremdy, exceedingly,- quamvis
multos nominatim proterre, any number .' quamvis
callide, quamvis audacter, quamvis impudenter:
quamvis pauci, Cs. : quamvis vitiosissimus orator.
— II. Conj., as much as you wiU, how much soever,
however much, although, albeit : homines, quamvis
in turbidis rebus sint, tamen, etc : quamvis mihi
res non placeat : ipsas quamvis angusti terminus
aevi Excipiat, At, etc., V. : senectus enim quamvis
non sit gravis : quamvis patrem suum numquam
viderat: erat inter eos dignitate regi&, quamvis
carebat nomine,!^. ; quamvis infesto animo et mi-
naci perveneras, L. : amat nostram, quamvis est
rustica, Musam, V. : quamvis tacet Hermogenes,
H. : quamvis tamen oderat illam, 0. — £ 11 i p t. :
res bello gesserat, quamvis rei p. calamitosas, atta-
men magnas : ratio quamvis falsa.
qua-nam, adv., by what way, where: quanam
in alium orbem transirent, L.
(quandiu), see quamdiu.
quando, adv. and conj. I. Adv., at wTuU time f
when? : Do. venit Ghaerea. Ph. quando? Do.
hodie, T. : quando es persecutus ? : 0 rus, quando
ego te aspiciam ? quandoque licebit ? etc., H. : non
intellegitur, quando obrepat senectus: Quaeres,
quando Iterum paveas, H. — Indef, after ne, num^
or si, at what time soever^ at any time, ever, some
time, some day: mihi mea ne quando obsint pro-
videre : num quando vides ? etc. : quaestio, num
quando amici novi veteribus sint anteponendi:
quod si quando accidit: si quando umquam me-
minerint, etc., L. — H. Comj., of time, when, at the
time that : tum, quando legatos Tyrum misimus :
Putet aper, mala oopia quando sollicitat stoma-
chum, H.: adflata est numine quando (Sibjlla),
V. — Of cause, since then, because then, since, as,
seeing that, inasmuch as: quando hoc bene suc-
cessit, T. : Duo me ad earn, quando hue veni, T. :
quando igitur virtus est adfectio animi constans :
nunc, quando per illam ( Fortunam ) licet, S. :
quando iniussu populi facta est, L. : Quando pau-
periem horree, H.
quando-oumqae (-ounque), adv, L ReUU.,
at what time soever, at whatever time, whenever, as
often ast as soon as: Quandocumque trahunt in-
visa negotia Romam, H. : Yir bonus, Quandocum-
que deos placat, H. — U. Indef, at some time or
other, in due time: Quandocumque mihi poenas
dabis, 0. — In tmesi : Garrulus hunc quando con-
Bumet cumque, H.
quando-que, adv. 1. Belat., at whcU time so-
ever, whenever, whensoever, as often cu: quandoque
te in iure conspicio: ut, quandoque idem prodi-
gium nuntiaretur, feriae agerentur, L. : Indignor,
quandoque bonus dormitat Homerus, H. — Since,
inasmuch ast quandoque tu extra ordinem pugna-
sti, etc, L. : quandoque tu null& umquam mihi in
cupiditate defuistl — U. Indefin., at some time, at
one time or other : oommoraturus, quoad ille quan-
doque veniat : ne quandoque parvus hie ignis in-
cendium exsuscitet, L.
quando-quidem or quando-quidem, adv.^
since indeed, since, seeing that : quandoquidem tam
iners sum, T. : quandoquidem tu istos oratores
tantopere laudas : Dicite, quandoquidem in moUi
consedimus herbft, V.
(quanquam), see quamquam.
quantd, <»dv. [abl. n. of quantus], by how mfseh,
by as much dw, according as : quanto diutius Abest,
magis cupio tauto, the longer he is away, T. : quan-
to gravior oppugnatio, tanto crebi lores, Cs. : tanto
minor, quanto est honestius commoveri : quanto
praeclarior vita, tanto, etc, S. : exponere, quanto
ante provident, how long before.
quanto opere (not quantopere), adverb. phrase
[quantus + opus], Ufith how great effort, how care-
fully: ilia notiora, quanto se opere custodiant
bestiae: quantoque opere eius municipi causa
laborarem. — How greatly, how much: dici non
potest, quanto opere gaudeant : neque enim tanto
opere disputatio desiderata, quanto opere, etc, so
eagerly as.
Digitized by V^OOQIC
quantulum
tt84
quautaavis
quantulum, a(/v.[quantu1u8],Aoi0 /i^; quan-
tulum iudicare possemus: quantulum interest, ut-
rum, etc., how little difference it makes.
quantuluB, adj. dtm. [quantus], Aoio little, how
small, how trijling : quaiitulus (ftol) nobis videtur ! :
qtiaiitula siiit hoiniiium corpu>cula, lu. — As s:iibst.
w. ; Quantulum fuim summae curtabit quisque
dierum, etc., how little, H. : reddidit quantulum
visum est, as little as pleased him: quantulum mi-
litum, Ta.
quantulus - cumque, acumque, umcumque,
adj., however small, how little soever, however tri-
jling: mca, quantulacuroque est, facultas : Quan-
tulacumque adeo est occasio, lu. — In traesi: quan-
tulum id cumque est — As subnt. n., however little,
however insignificant a thing: quantulumcumque
dicebamus.
quantum, adv. [quantus], as much as, so m\u:h
as, to as great an extent: erus, quantum audio,
uxore excidit, cu far as J hear, T. : quantum su-
spicor, as far as I can conjecture, T. : quantum in
me fuit, ieci, to my best abilitg : non igitur ad hue,
quantum quidem in te est, intellego deos esse, i. e.
for all you have said to prove it: castris, nisi
quantum usfls cogerent, tenebaiur miles, L. : Quan-
tum nd Piritlioum, as far as concerned, 0. : ut,
quauluin homo possit, quam cauti^sime navigem:
quantum maximft voce potuit, at the very top of
his voice, L. : quantum maxime adcelerare poterat,
as fast as ever, L. : tu quantum potest A hi, as
quickly as possible, T. : ea, quantum potui, feci, as
well as J could: ut hunc, quantum possent, suble-
varent, to their utnwst ability, — How much, how
far, to how great an extent: quantum intersit, vi-
dete : quantum possent, ostendere. — With compjt.,
the more, the greater : quantum se magis insinua-
bant, eo acriua, etc., L. : quantum augebatur mili-
tum numerus, tanto maiore pecunia opus erat, L.
— With eUips. of tanto: quantum inoresceret aetata,
vollua minus vigentes erant, L.
quantumcumque, adv. [quantuscumque], as
much soever, as much as ever,
quantumlibet, adv, [quantuslibet], how much
soever: quanttimlibet intersit, L.
quantumyiB, adv, [quantusvis], how much so,
ever, hojpevcr : quantuinvis rusticus, H.
quantUB, />ronom. adj. [2 CA- ]. I. lielat.,
conel. witli tantus, of what size, how much, as:
tantum bellum, quantum nuraquam fuit: quantas
pecunias acceperunt, tantas communicant, etc., Cs. :
tanta est inter eos, quanta maxima esse potest,
distantia, the greatest possible difference. — With
ellips. of tantus, as great as, as much as: quantam
quisque multitudinem pollicitus sit, Cs. : polliceri
quantam vellent pecuniam: quanti argenti opus
fuit, accepit, L. t qualis quantusque Polyphemus
. . . Centum alii (?c. tales tantique), V. : Acta est
nox, quanta fuit, i. e. the livelong night, 0. : nequa-
quam cum quantis copiis, etc, with so small a
force, L.: ut quantae maximae possent copiae
traicerentur, L. — As subst. n., tu much as, all that^
(u: tantum pecuniae, quantum satis est: ego
tantundem da bo, quantum ille poposcerit?: nihil
pi-aetermissi, quantum faoere potui : te di deaeque
omnes, quantumst, perduint, all there are of them,
T. : quantum poposoerit, dato. — E s p., genit. of
price, for how much, at the price that: quanti lo-
caverint, tantam pecuniam solvendam : frumen>
tum tanti fuit, quanti iste aestimavit, was worth
the price he valued it at : plus lucri addere, quam
quanti venierant. — EL ItUerrog., as adj., how
great f how much f of what amount f : quanu ca-
lamitas populo, si dixerit? etc : id ipsum quantae
divinationis est scire?: (virtutes) quantae atque
quam multae sunt I : perspicite, quantum illud
bellum factum putetis : quanto illi odio esset,
cogitabat: quae qualiacumque in me sunt (me
enim ipsum paenitet, quanta sint), etc., i. e. thai
they are so small, — As subst. n., how much : quan-
tum terroris inicit ! : quantum est, quod desit in
istis Ad plenum facinus ? i. e. how little, 0. : quan-
tum inportunitatis habent, their inst^ence is so
great, S. : meminerant quantum aocepisset: in
quibus quantum tu ipse speres facile perspicio,
i. e. how little, — E s p., genit, of price, at what price,
of what value, how dear : Emit ? quanti ? T. : Quan-
tist sapere ! How fine it is/ T.i statuite, quanti
hoc putetis, what value you attach to: quanti auo-
toritas eius haberetur ignorabas ? how highly was
esteemed: vide, quanti apud me sis, how I prixe
you : quanti est ista bominum gloria, how worth-
less: legatorum verba, quanti fecerit, pericula mea
declarant, how little he eared for, S.
quantus - cumque^ tacumqtie, tumcumque,
adj., how great soever, of whatever size: bona,
quantacumque erant: omnia adhuc, quantacum-
que petistis, obtinuistis, L. — However small, how-
ever little: quantuscumque sum ad iudicandum,
whatever my judgment may be worth : facultas, quae
quantacumque in lue est, however trifling: datft
quanticumque quiete temporis, ever so short, L.
quantUB-libet, talibet, tumlibet, adj., as great
as you please, how great soever, ever so great : quan-
talibet magnitudo hominis concipiatur animo, L. :
quantolibet ordine dignus, 0. : facilitas, Ta. : Ser-
rano Gloria quantalibet quid erit 1 what will any
amount of glory be worth ^ lu.
quantus quantuii protiom, adj., however
great: Tu, quantus quantu's, nil nisi sapientia
es, every inch of you, T. — As subst. n., in genit. of
price, at whatever price, at any cost: Bed quanti
quanti, bene emitur quod necesse est.
quantus-vis, tavis, tumvis, acQ., as much a$
Digitized by V^OOQIC
qnapropter
686
qaater
you mUy <u great m you pieasey however ffreat:
quantasvia copias sustineri posse, Cs. : portum
satis am plum quantaevis classi, /or any fleet how-
ever large^ L. : esse quantivis preti, T.
qua-propter, adv, — Interrog.yfor what, where-
fore, why: parumper opperire hie : 3fy. Quaprop-
ter ? T. — Relat., wherefore^ and on this account :
quapropter hoc dicam, numquam, etc. — In tmesi :
Qua roe propter exanimatum eduxi, T.
qua re or quare, adv.^ by what means f where-
by t howf : Quid si nunc fortunutus fias ? Ch, qua
re ? T. — By means of whichy whereby ^ in order thati
res novae, qua re luxuria reprimeretur, N. : per-
multa dici possunt, qu& re intellcgatur, etc. —
J*h>m what caused on what account t wherefore?
why?: qu& re negasti illud te fuisse laturum?:
qu& re Templa ruunt antiqua ? H. — By reason of
which, so that : accendis, quft re cupiam, etc., i. e.
you inflame my desire, H. : quaeramus, quae tanta
vitia fuerint in unico filio, qu& re is patri displice-
ret. — And for that reason^ wherefore, therefore :
qu& re sic tibi eum commcndo, ut, etc. : qu& re
pro certo habetote, S.
quartadecumani, 5rum, m. [^quartus deci-
mus ], soldiers of the fourteenth legton^ Ta.
quartinus, adj. [quartus], ofthefmrth, occur-
ring on the fourth day, quartan : febris. — As subst.
f, (sc febris), an ague occurring every fourth day,
quartan ague: in quartanam conversa vis est
morbi : f rigida, H. — As subst. m, : quartani, sol-
diers of the fourth legion, Ta.
quartarluB, I, m. [quartus], a fourth part of
a sextarius, small measure, gill : viuii L.
quarto, adv. [quartus], /or Uie fourth time, 0.
quartum or IV, adv, [quartus], /or the fourth
time : eo quartum consule : declarati consules . . ,
Flaccus IV, L.
quartus or rv, adj. [quattuor], the fourth:
dies ludorum : in ante diem lY Kalendas Decem-
bris : pars copiarum, Cs. ; quartus ab Arcesilft, the
fourth from Arceeilas : pater (i. e. abavus), V. —
As st^. m. (sc. liber) : in quarto accusationis, the
fourth book.
quartUB-deoimuB, num. adj., the fourteenth:
legio, Ta.
qua-ai, adv. I. In hypothetical comparison,
as if just as if, as though: modo introivi. 8i.
quasi ego quam dudum rogem, as if I asked, T. :
adsimulabo, quasi nunc exeam, will make as if T. :
cur nomen petis quasi incertum sit ? : loquor, quasi
ego illud fecerim : quasi tute noris, ita salutas ? :
hsec perinde loquor, quasi debueris: quasi non
omnes elus sceleris testes essent futuri, sic metuit,
etc. : quasi vero paulum inter siet, jiut as if, T. :
quasi vero consili sit res, Cs. : quasi vero ignotus
nobis f uerit splendidus eques : quas (litteras) sic
avide adripui, quasi sitim explere cupiens : sio est
hie ordo, quasi editus in altum : potasti, Quasi re
bene gestft, T. : quasi signo dato tota Italia con-
venit: quasi dcbellato, eum triurophare, L. — II.
In real comparison, jW as, as: quasi poma ex
arboribus, cruda si sunt, vix evelluntur, sic, etc. :
istaec commemoratio Quasi exprobatiost benefici,
is like, T. : dissensio civiiis quasi permixtio terrae
oriri coepit, S. : populus deligit magistratfis quasi
rei p. vilicos : coniectura et quasi divinatio, a sort
of: quasi murus quidam nomen iuiperatoris op-
ponitur: finem (potestatis) accepit, quasi nescius
exercendi, i. e. because incompetent, Ta. — HI. In
approximation, somewhat like, about, nearly, almost,
fiot far from: quasi talenta ad quindecim Co«gi,
T. : praesidium quasi duum milium (militum), S. :
quasi quiddam incredibile dicere: quasi in extrema
paging.
quaaillum, I, n. [qualum], a wool-basket : inter
quasilla, he,in the spinning-room : Scortum qua-
sillo pressum, i. e. low, mean, Tb., Pr.
quaaaatid, Onis, /. [quasso], a shaking : capi-
tum, L.
J[uaa80, &vl, fttus, are, freq. [quatio], to shake
ently, toss, brandish, wave : pinuro, Y. : hastam,
V. : ramum super utraque Tempora, V. : laetum
siliqua quassante legumen, nodding pod, Y. — To
shatter, shiver, dash to pieces, batter : turris diu
quassata prociderat, L. : Quassata ventis classis,
v.: quassata domus, 0. — Fig., to shake, shatter,
impair, weaken: quassata re p.
1. quaaaua cuf;. [P. of quatio], broken, weak:
vox, Cu.
2. (quaaaua, Qs), m. [quatio], a shaking, agitat-
ing (only M.y, quassu amplificatis dolorem, Pac.
ap. C.
quatefacid, f€cl, — , ere [ quatio + facio ], to
shake, cause to waver, weaken : Antonium.
qua-tenua, adv. — Interrog., to what point, how
J'ar: in omnibus rebus videndum est, quatenus:
quatenus progredi debeat — As far m, to the dis-
tance that: quatenus tuto possent, spectatum ire,
L. — Of time, till when, how long: quatenus (fascls)
haberem ? — F i g., how far, to what extent : quate-
nus sint ridicula tractanda oratori, videndum est :
nulla cognitio finium, ut ull& in re statuere possi-
mus, quatenus. — To which extent: est enim quate-
nus amicitiae dari venia possit, i. e. there is a certain
extent to whic?i, etc — In so far as, inasmuch as :
Clams postgenitis ; quatenus Yirtutem incoluraem
odimus, H. : Quatenus non est in coniuge felix, 0.
quater, cuiv. num. [ cf . quattuor ], four times :
quater in limine Substitit, Y. : toto quater anno,
H. : quater deni, forty, 0. : HS quater deciens,
i. e. fourteen hundred thousand sesterces (see sester-
tius).— ^In phrases with ter, three or four times,
Digitized by V^OOQ IC
qnatemi
686
queo
OMT and over d^owi, npeaiecR^, thriee 4tnd again :
ter et quater Anno revisens aequor, H. : ter Aut
quater, V. : Terque qnaterque, V.
quaterm, ae, a, gen, plur. nQra, num. distr.
[quater], /awr each, oy fours, four at a time: qua-
tenios denarios in singulas vini amphoras exe-
psse : quaternae cohortes ex V legionibus, i. e.
four from each legion, Ca. : Saepe tribus lectis
videas cenare quatemos, H. : quattuor legionibus
quaternQm milium scriptis, L.
quatio, — , quassus, ere, to shake: caput, L. :
alas, V. : celeres Pennas, H. : aquas, disturb, 0. :
quercum hue illuc, 0.: quatitur terrae motibus
Ide, 0. : (equites) quatereut campos, V. : pede ter
humum, H. — 7b wield, brandish, ply : securim, V.
— To agitate, shake, cause to tremble: horror Mem-
bra quatit, V. — To beat, strike^ drive: homo qua-
tietur certe cum dono foras, T. : cursu quatiunt
^equum), V. : fenestras, H. : scutum hastft, L. —
To break, crush, batter, shatter: urbis rooenia arie-
te, L. : muros, Y. : turris tremenda Cuspide, H. :
in quassas navis paucis rebus inpositis, L. : Quas-
saque cinnama, triturated, 0. — Figi^ to agitate,
nunc, touch, affect, excite: est in animis tenerum
quiddam quod aegritudine quasi tempestate qua-
tiatur: nee voltus tyranni Mente quatit solidft
(▼irumX ^* — ^o plague, vex, hamus, weary: oppida
bello, v. : equum cursu, V. : multo tempora quassa
mero, i. e. aching, 0. : extrema Galliarum, Ta.
qnatri-, see quadri-.
quattuor (quat-) or im or IV, num., four:
ter quattuor corpora: amplius digitis quattuor
eminere, Cs. : HS IIII milibus lis aestimata est :
en quattuor aras, V.
quattuordecim (quat-) or XHH or ZIV,
num. [quattuor +decem],/(>urf0m; fuisti abhinc
annos quattuordecim : sedere in quattuordecim
ordinibuB, i. e. to be a knight (fourteen rows of
seats in the theatre were reserved for knights).
quattuor-Tlri (quit-) or IVviri, 6rum, m.,
a commission of four mernbers. — Officers of a col-
ony.
-que (sometimes -que, V., 0.), eor^. endit, [2
CA-j. L Singly, affixed to a word and joining it
with a preceding word in one conception, and:
fames sitisque : peto quaesoque : cibus victusque,
L. : divinarum humanarumque scientia : cams
acceptusque, S. : ius f asque, L. : diu noctuque, S. :
longe multumque : saepe diuque, H. : iam iamque
raoriundum esse, every moment : ipse meique, H. :
vivunt vigentque, L. : ultro citroque : pace bello-
que, L. : tempus iocusque, L. — Affixed to the last
word of a series, and, and in fine: fauste, feliciter,
prospereque: ab honore, fam& fortunisque: pa-
cem, tranquillitatem, otium concordiamque adfe-
rat — ^Affixed to another word than that which it
adds, anJ (poet): si plostra ducenta <)oncurrani-
que tria funera, H. : ut cantOs referatque ludos,
H. — Adding a co ordinate clause, regularly affixed
to the first word ; but, when this is a monosyl.
praep., usu. in prose to the following noun, and,
ami so, and accordingly, and in fact: Tnrquini
iudicium falsam videri, eumque in vinculis reti-
nendum, S. : ad tempus non venit, metusque rem
inpcdiebat, S. : cum in praediis esset, eumque se
dedisset: oppidum deletum est, omniaque depor-
tata: cum volnera acceperit, eumque exercitum
eduxcrit: fretusque his animis Aeneas, L. : de
provinciikque : per yimque. — But the praep. often
takes que: eumque eis Aborigines (vagabantur),
S. : deque praed& honorem habitote, L. : transque
proximos mentis pedites condit, L. : pro nobis
proque iis, L. — Connecting alternatives, or; uxores
habent deni duodenique inter se communes, Cs. :
pelago dona Praecipitare, subiectisque urere flam-
mis, V. — Adversatively, but : studio ad rem p.
latus sum, ibique multA mihi advorsa fuere, S. :
nee iudicibus supplex fuit, adhibuitque liberam
contumaciam. — II. Correlat., with -que, repeated,
both . . . and, as well . . . <u (in prose only where
the first -que is affixed to a pronJ): qui seque
remque p. perditum irent, S. : omnes, quique Ro-
mae quique in exercitu erant, L. : risfisque iocos-
que, H. : mittuntque feruntque, 0. : 0 terque qua-
terque beati, V. — Often connecting clauses, or
words within a clause which is itself appended by
•que : singulasque res definimus circumscripteque
complectimur: statuam statui, circumque earn
locum ludis gladiator! busque liberos posterosque
eius habere. — More than twice (poet.): Quod
mihique eraeque filiaeque erilist, T. : Aspice mun-
dura, Terrasque tractftsque maris caelumque, V.
— Followed by et or atque, both . . . and, as weU . . .
as, not otdy ., .but also : seque et oppidum tradat,
S. : signaque et ordines, L. : seque et arma et
equos, Ta. : posuitque domos atque horrea fecit,
y. : satisque ac super, 0. : minusque ac minus, L.
— After et (rare ; but -que often connects words
in a clause introduced by et), both . . . and: et
Epaminondas Themistoclesque : id et singulis uni-
versisque semper honor! fuisse, L.
quern ad modum (quemadmodum), adv I.
Interrog., in what manner f how f : si non reliquit,
quern ad modum ab eo postea excgisti ? : quem ad
raodum est adservatus ? — II. Relat., in what way,
how: providi, quem ad modum salvi esse posse-
mus: ut qui vicissent, quem ad modum vellent,
imperarent, Cs. — Jtut as, as: quem ad moduro
urbes magnas viculis praeferundas puto, sic, etc :
rem exponere, quem ad modum nunc apud vos.
queo, quivf, quitus. Ire, ^o 60 able, can: minus
queo viri culp& quam, etc., T. : Ut quimus, qoando
ut Tolumus non licet, T. : non quis, H. : ut tibi
Digitized by V^OOQIC
queroetum
087
^pit
irasci non queat, T. : qnibus amisaas reparare
queam res Artibus, H. : quid sit qnod implorare
queamus? Y. : ut ducere animum non queant: ut
▼is deterreri quiverit, L. : hoc queo dicere : ut te
redimas qnam queas MioumOf <u cheaply <u potsi-
ble^ T. : nuptias quantum queam ut maturem, all
Icaii^ T. : ego me in pedes quantum queo, at the
top of my speedy T. : forma nosci non quita est, T.
qnercetam, see querqu^tum.
querceuB, adj. [quercus], of oak: ooronae,
garlands of oak-Ceaves^ Ta.
quercuB, OS, / [1 CAR-], an oak, oak -tree,
Italian oak : magna lovis, V . : glandif era : quer-
cus et ilex Multft f ruge pecus iuvat, H. : auritae,
H. : durior annosa quercu, 0. : yeteris fastidia
quercils, i. e. acomt, lu. — A garland of oak-leaves:
praetextaque quercu Stet domus, 0. : civilis, V.
querella (querela), ae, / [QVES-], a lamen-
tation, lament, plaint : querelUs Eridanum inple-
rat, O. : (cervus) replet iuga querellis, plaintive
cries, 0. : veterem ranae cecinere querellam, V. —
A complaint, accusation: epistula plena querella-
mm: vestrum beneficium nonnullam habet que-
rellam, gives some occasion for complaint: baud
iustae, V. : me tuis incendere teque querellis, V. :
frontis tuae* querella temporum, against the
times : an, quod a sooiis eorum non abstinuerim,
iustam querellam habent, L.
querlbtmdoa, adj. [ QVES- ], wailing, plaiti-
live: vox: Natorum aniroae, O.
querlmonia, ae, /. [ QVES- ], a complaining,
lamentation, lament : vocem cum querimonia emit-
tere: Versibus querimonia inclusa est, H. — A
complaint, accusation, reproach: de aliorum iniu-
riis : novo querimoniae genere uti : nulla inter eos
querimonia intercessit, N. : malis Divulsus queri-
moniis amor, H.
querltor, — , arl, intens, [queror], to complain
vehemently, Ta.
quemeuB or quemus, o<(/. [quercus], of oaks,
oaken, oak- : quernae glandes, V. : corona, a gar-
land of oak-leaves, 0. : quemeae f rondes, Pr,
queror, questus, I, dep, [QVES-], to express
grief complain, lament, bewail: suum fatum, Os. :
fortunara, 0. : nova monstra, H. r legis iniquita-
tem : de re p. graviter: queruntur se non habere :
se in vincla esse coniectum. — Of birds and ani-
mals, to complain, lament, coo, warble, sing : Que-
runtur in silvis aves, H. : ferali carmine bubo
Saepe queri, V. — To express indignation, complain,
make complaint : queruntur Siculi : ita questus est
Laelius: iniuriam: multa de meA sententia: te-
cum, complain to you: cum patribus conscriptis,
L. : apud vos: apud me per litteras: patri, to
ycfutr father, lu. : iniuriam tibi factam: pecuniam
•ivitatibus imperatam : quod non retinet alienum :
super hoc, quod non mittam carmina, H. : hiec
pro re p., in behalf of the state.
querquetum or quercetum [ quercus ], an
oak-wood, oak-grove. — Plur., H.
queruluB. adj. [QVES-],>// of complaints,
complaining, querulous : senex, H.: dolor, 0.: ca-
iamitas querula est, Cu.— Plaintive, murmuring,
cooing, warbling : cicadae, V. : volucrum nidus. O. :
tibia, H.
questio, 5nis,/ [QVES-], a complaint.
1. questufl, P. of queror.
2. questnM, as, m. [ QVES- ], a complaining,
complaint, plaint: qui questus: caelum questibus
implet, V. : talis eflfundit in aera questOs, 0. :
quaestu vano damitare. Ph.— Of the nightingale :
maestis late loca questibus implet, V.
I. QUI, quae, quod, gen. cuius (old, quoius), dat.
cui (old, quoi), abl. qu6, qua (with cum, m. quicum
or quocum, rarely cum quo; /. quacum, rarely
quTcum), p/wr. quibus or quia (with cum, usu. qui-
buscum), pron. [2 CA-l. I. Interroa., who f which f
whatf what kind of a f (mostly adj.; as subst., qui
asks the nature or character, quis the name) : Ubi
alii ? 8a. qui malum alii ? T. : Th. Quis f uit igi-
tur? Py. Iste Chaerea. Th. Qui Chaerea? what
Chaerea f T. : qui locus est : qui tantus f uit la-
bor ?: rogitat, qui vir esset, L. : scire, qui sit rei p.
status, what is the state of the country : quae cura
boum, qui cultus h^bendo Sit pecori canere, V. :
incerti quae pars sequenda esset, which side to
take, L. — As svhst. : nescimus qui sis : nee qui
poterentur, satis discemi poterat, L. : qui ille con-
cessus ! whcU an assembly I
II. Rdat. rwith a subst. ot pron. as antecedent),
who, which: habebat ducem, qulcura quid vis rec-
tissime facere posset : ille vir, cui patriae salus
dulcior f uit : haec, quae audistis : quod ego f ui,
i<l tu hodie es, L. : coloniaro, quam Fregellas ap-
pellent, L. — The subst. is often attracted to the
relat. clause, esp. when a pron. dem. follows : quae
res neque consilium . Habet, earn regere non
potes, T. : ad quas res aptissimi erimus, in lis po-
tissimum elaborabimus : quae augustissima vestis
est, e& vesliti, L. : alii, quorum comoedia prisca
virorum est, H. : si id te mordet, sumptum filii
Quem faciunt, T. : Urbem quam statuo, vestra est,
V- — ^The antecedent is sometimes repeated with
the rdat, : erant itinera duo, quibus itineribus,
etc., Cs. : si quod tempus accidisset, quo tempore
requirerent, etc.— The antecedent is often omit-
ted : quicum res tibist, peregrinus est, T. : fecit
quod Siculi non audebant: o beati, Quis ante
ora patrum . . . Contigit, etc., V.— An antecedent
in apposition is regularly attracted to the rdat.
clause: Toloaatium fines, quae civitas est in pro-
▼incia, Gs. : Amanus, qui mons erat hostium pie-
Digitized by V^OOQ IC
qui
ess
qui
mm, — So in rdat. claoses giving a peraonml char-
acterifltic as a reason : copiam yerborum, quae
vestra pnideotia est, perepezistiB, with your utual
inUUiaence: utrum admonitus, an, qu& est ipse
sagacitate, sine duce uUo, i.e.by hi$ own peculiar
inkinet. — A verb of which the rdat. is subject
takes the person of the antecedent: ego eoim is
sum, qui nihil fecerim : ueque enim tu is es qui,
qui sis, nescias : vidistis in vincula dud eum, qui
a Yobis Yincula depuleram, L. : Thembtocles veni
ad te, qui intuli, etc., N. — With ellipa. of verb : et,
quern ei visum esset (ac. facere), fecisset heredem :
ad haec, quae visum est, Caesar respondit, Cs. :
hostiaeque maiores, quibus editum est diis, caesae,
L. — In comparative clauses with 8up.: sit pro
praetore eo iure quo qui optimo (i. e. quo is est,
qui optimo iure est) : legioni ita darent, ut quibus
militibus amplissime dati essent: provincia, ut
quae maxime omnium, belli avida, L. — By attrac-
tion, in the case of the antecedent (Greek cdnstr.):
nos tamen hoc confirmamus illo augurio, quo dixi-
mus : sexcentae eius generis, cuius supra demon-
stravimuH, naves, Cs.: notante ludioe quo nosti
populo, H. : natus est patre, quo diximus, N. : cum
quibus ante dictum est copiis, L. — In the gender
and number of a subst. priiic, : Belgae, quam ter-
tiam esse Galliae partem dixeramus, Cs. : career
ille, quae lautumiae vocantur : leges, quae fons
est iuris, L. — In the gender and number of an
antecedent not expressed : vicinitas. Quod ego in
propinqu& parte amicitiae puto, T. : laudare for-
tunas meas. Qui gnatum haberem, T. : quod mon-
strum vidimus, qui cum reo transigat?: servitia
repudiabat, cuius magnae oopiae, etc., S. — One
reZo/. in place of two in different cases : quern ne-
que pudet Quicquam, nee metuit quemquam (I e.
et qui non ), T. : omnia quae aroisi aut advorsa
facta sunt, S. : qui iam fatetur . . . et non timeo (sc.
quem) : tyrannus, quern pertulit ci vitas paretque
mortuo. — Implying a restriction, who indeed, <u
far a«, aU that : omnium eloquentissimi, quos ego
audierim : antiquissimi sunt, quorum quidem scrip-
ta constent: Catonem vero quis nostrorum orato-
rum, qui quidem nunc sunt, legit 1 — Sing, fi., toAo/,
a»far a«, <u much <m, to the extent that: quod po-
tero, adiutabo, T. : cura, quod potes, ut valeas :
quod ad me attinet, <u far as depends on me:
quod ad Pomponiam, scribas velim, etc. (sc. atti-
net), as respects Pomponia. — Implying a purpose :
equitatum praemisit, qui viderent, to see, Cs. : qui
eripiunt aliis, quod aliis largiantur, in order to he-
stow it : sibi urbem delegerat, quam haberet adiu-
tricem : milites conduci, qui in Hispaniam trai-
cerentur, L. — Implying a reason : Miseret tui me,
qui hominem facias inimicum tibi, 1 am sorry for
you, that you twcur, etc., T. : Tarquinio quid im-
pudcntius, qui bellum gereret, etc. : at Cotta, qui
oogitasset haec posse accidere . . . nuUft in re deerat.
Cs.: barbari dissipati, quibus nee oerta Imperia
. . . essent, vertunt, etc, L. : Heu me miserum, qui
spectavi, etc., T. — Implying a concession : rogitas ?
qui tam audacis facinoris mihi conscius sis? al-
though you are, T. : hi exercitu luxuriem obicie-
bant, cui omnia defuissent, Cs. : quis est, qui Fa-
bricii, Curii non memoriam usurpet, quos num-
quam viderit?: Rogitas? qui adduxti, etc., T. —
Implying a result (qui consecutive) : sapientia est
una, quae maestitiam pellat ex animis, alone has
power to drive: secutae sunt tempestates, quae
nostros in castris continerent, Cs. : leniore sono
uti, et qui ilium impetum oratoris non habeat:
baud parva res, sed quae patriciis potestatem
auferret, L. — £ s p., after a demonstr. pron., aeff.
or ath, : non sum ego is consul, qui arbitrer, etc.,
such a consul, as to suppose: neque tu is es, qui
nescias, etc., no such man, as to be ignorant, etc. :
nomen legati eius modi esse debet, quod inter ho-
stium tela incolumc versetur. — With quam, after
a eomp, : non longius hostes aberant, quam quo
telum adici posset (I e. quam ut eoX Cs. : maiores
arbores caedebant, quam quas ferre miles posset,
L. — After an eidj. of fitness : ( Rufum ) idoneum
iudicaverat, quem mitteret, a fit person to send,
Cs. : nulla videbatur aptior persona, quae loque-
retur. — ^After a verb with indef. sttbj. or obj, (de-
scribed by the relat. clause) : sunt qui mirentur,
there are some, who, etc. : erunt qui audaciam eius
reprehendant : si quis est, qui putet : ut inveni-
rentur qui proficiscerentur: qui se ultro morti
offerant, facilius reperiuntur, quam qui dolorem
patienter ferant, Cs. : haec habui, de amiciti& quae
dicerem, had this to say: te unum habeo, quem
dignum regno iudicem, L. : Nemost, quem ego ma-
gis cuperem videre, T. : nullum est animal, quod
habeat, etc. — Where the rdat. clause is conceived
as a particular fact, it may take the indie, : sunt
bestiae quaedam, in quibus inest, etc. (i. e. in qui-
busdam bestiis inest, etc) : sunt, qui eorum sec-
tam sequuntur, L e. they have followers : Sunt quos
. . . iuvat, H. : Sunt, qui non habeant, est qui non
curat habere, some (in gen.) . . . one (in particular),
H. — In place of a pron. demonstr, and eonj. : res
loquitur ipsa, quae semper valet plurimum, and
it, etc. : ratio docet es»e deos ; quo concesso, con-
fitendum est, etc., and if this is granted: centn-
riones hostis vocare coeperunt; quorum progredi
ausus est nemo, but no one of them, Cs. : perutilea
libri sunt ; quos legite, quaeso, therefore read
them.
III. Indef, whoever, any one wlio, all that, any-
thing that: qui est homo tolerabilis, Scortari no-
lunt, T. : quae res . . . post eum quae essent, tuta
reddebat, all that was in his rear, Cs. : facilius
quod stulte dixeris reprehendere . . . possunt : vir-
gis caesi, qui ad nomina non respondissent, L. —
Any one, any; with si, num, ns; see 2 quis.
Digitized by V^OOQ IC
qui
089
quid nam
2. qui, adv. [old oW. of 1 qui]. — Jnterrog,^ in
what manner f funof whereby} hy what meant?
why f : Qui scis ? T. : Qui potui melius ? T. : deum
nifli sempiternum intellegere qui possumus ?: deus
falH qui potuit ? : inimicus non esse qui potest ? :
Qui fit, Maecenas, ut, etc., H. : qui istuc credam
ita esse, mihi dici veliin, T. : quaero qui scias : De-
que videre, qui conveniat, L. — Belat., wherewith^
whereby, wherefrom^ how: multa concurrunt simul,
Qui coniecturam banc facio, T.: in taut& paupertate
decessit, ut qui efferretur, vix reliquerit^ enough to
bury him^ N. : Facite, fingite, invenite, efficite, qui
detur tibi ; Ego id again, mihi qui ne detur, in
order that^ T. — Indef.^ tomehoWy in some way : qui
ilium di omnes perduint, T. : qui illi di irati 1
quia, conj.^ because: urbs, quae quia postrema
coaedificata est, Neapolis nominatur: turpia est
(pax), quia periculosa : non quia plus animi victis
est, Bed, etc., L. — P o e t., after its verb : Urgentur
. . . carent quia vate, H. — With gubj. (giving a
reason as existing in another mind) : reprehendis
me, quia def endam : Nil satis est, inquit, quia tan-
tnm, quantum habeas, sis, H. — With -ne, interroy.,
because f (old and poet): quiane auxilio iuvat
ante levatos ? V. — With «itm, because forsooth
(old), T.— With nam (usu. written quianam), where-
fore? (poet): quianam sententia vobis Versa
retro? V.
quianam, quiane, see quia.
qulcquam, quioquid, see quisquam, quis-
quis.
quicum, see 1 qui.
quioumque (not -cunque), quaecumque, quod-
cumque, pron, rel.y whoever^ whatever ^ whosoever^
whatsoever^ every one who^ everything that^ ail that :
quicumque is est, whosoever: quoscumque de te
queri audivi, qu&cumque potui ratione placavi, all
I have heard complain I have scUisfiea in every
possible way : petere fortunam, quaecumque acci-
dat, what fortune soever^ Cs. — In tmesi : Cum qui-
bus erat cumque, eis sese dedere, T.: quam se
cumque in partem dedisset — As subst. n., whatever^
however much : quodcumque diceret : quaecumque
ille fecisset: quodcumque est lucri, i. e. all the
profit^ Ph. : quodcunque hoc regni, all this author-
ity^ V. — When the relat. introduces successive
clauses, only qui is repeated : quaecumque navis
ex Asii, quae ex Sjri&, quae, etc — In abridged
clauses, any whatever ^ every: quae sanari pote-
runt, quacumque ratione sanabo ( i. e. omni ra-
tione, quaecumque erit) : qui quacumque de caus&
ad eos venerunt, Cs. : quocumque modo, S. — Of
quality, howsoever constituted, of whatever kind
quaecumque mens ilia fuit, Gabini fuit
quid, adv. interrog. [ ace. n. of quis ], in what
respect f what f howf to what extent } : Quid ! quid
Tcnire in mentem possit? T. : Quid comedenti
ebibent ! How / T. : quid si illud addimus ? how^
iff : quid ita ? How sof: quid deinde ? what then f .
quid turn ? : quid igitur ? : quid postea ? what next f :
quid enim ? what ofitf: quid ergo ? Cs. — In view
of what f why f wherefore / ; quid festinas ? wholes
your hurry f T. : sed quid ego argumentor ? quid
plura disputo?: me quid pudeat? — With m (in
rhet. questions ; often written quidni ; always with
subj. or ellipt), why not f : Clinia haec fieri vide-
bat? Me. quid ni?T.: quidni, inquit, memine-
rim ? : quidni iste neget?
quidam« quaedam, quoddam, and ( as subst. )
quiddam, t>r<m. indef. — Sing.^ a certain, a certain
onCy someiody, one^ something: quidam ex advo-
catis : quaedam certa vox : unius cuiusdam operis
(homo), some single craft: Aocurrit quidam, notus
mi nomine tantum, H.: quodam tempore, once
upon a time, — As subsL n. : quiddam divlnum, a
something: quiddam mali, aommoAo/ : Quaedam, si
credis consultis, mancipat usus, some things, H. —
Mur., some, certain^ certain ones : excesserunt urbe
quidam, alii, etc., L. : quaedam quaestiones : qui-
busdam Andriorum persuasit, etc., L. — With a
subst. or €uff.y to give vagueness or moderation to
an assertion, a certain^ a kind of, as one might
say: dioendi singularis quaedam facultas: te na*
tura exoelsum, quendam et altum genuit : timidi-
tate ingenuft quftdam: quasi quaedam Socratica
medicina.
quidem, adv. \2 qul+demonst ending -dem].
Expressing emph&is or assurance, assuredly, cer-
tainly, in fact, indeed: istaec quidem contumelia
est, an affront indeed, T. : decipere hoc quidem
est, non iudicare : et poscit quidem ? recdly, T. ;
sibi quidem persuaderi, eum, etc., Cs. : post solsti-
tium, et quidem aliquot diebus : quod quidem per-
inlustre fuit, N. — In answers, certainly, of course :
visne sermoni demus operam sedentes ? sane qui-
dem, by all means: si quidem dicimus, etc., since.
— In antithesis, but, however, yet : utebatur homi-
nibus improbis multis, et quidem optimis se viris
deditum esse simulabat : re quidem verft, but in
fact, N. — Introducing an example, /or instance,
for example : Dicaearchus quidem et Aristoxenus
nullum omnino animum esse dixerunt — Restrio-
tive, at least, certainly, in truth : nihil ex me qui-
dem audire potuisses : nunc quidem profecto Ro-
mae es: vestrae quidem certe vitae prospiciam.
Cs. — In the phrase, ne . . . quidem, not even : ne
obsidibuB quidem datis paoem redimere potuisse,
Cs.: ac ne illud quidem vobis neglegendum est
— For et ne . . . quidem, nee . . . quidem is rare,
and not indeed, and that not : nee eius quidem rei
finem video.
quid nam or quidnam, adv. interrog., why,
pray f why in the world f (old) : quid nam Pamphi*
lum exanimatum video ? T.
Digitized by
Google
quldni
090
quin
quid-m* Bee quid.
quldpiam, quidqoam, see quispiam, quia-
quam.
quidqnld, adv. [ace. n. of quisquis], to whatever
extent, by hmo much, thefuHher: quidquid progre-
diebantur, magis magisque, etc., L.
qoioB, 6ti8,/. [2 CI], a lying still, rest, repose,
inaction, freedom from exertion: locus quietis ple-
nissirnus : mors laborum ac miseriarum quies est,
a state of rest : quietem capere, take repose, Cs. :
quietem pati, S. : haud longi temporis quies militi
data est, L. : ab annis, L. : uti somno et quietibus
ceteris, rMTM/iovM. — In political \\Se, neutrality :
Attid quies tantopere Caesari f uit grata, ut, N. :
quiete defensuB, Ta. — Quiet, peace, quae diutuma
quies pepererat, S. : roontana, 0. : ingrata genti,
Ta. : ^ non tanta quies iret frigusque ooloremque
Inter, i. e. the repose of spring, V.— The rest of
sleep, repose, deep: capere quietem, /o^ asleep, 0. :
alta, v. : ad quietem ire, go to sleep: secundum
quietem, in deep: neque vigiliis neque quietibus
sedan, S. : ducem terruit dira quies, a dream, T.
— The deep of death, death: Olli dura quies ocu-
los urguet, V.— P e r s o n., ^ goddess of rest, L.
quiesoo, en (quigrunt, V. ; quierira, C. ; quifis-
sem, T., H. ; quiesset, T. ; quiSsse, C, L.), Stus, ere
[quies], to rest, repose, keep quiet, be inactive, be at
peace : placida compostus pace quiescit, V. : non
somno quiescere, get no rest, Gu. : Quid faciam ?
* quiescas,' do nothing, H. : Indoctus pilae quiescit,
does not play, H. : Quibus quidem quam facile po-
tuerat quiesci, si hie quiesset! which we might
easily have been spared, T. — 2b rest, sleep, be asleep :
eo cum yenio, praetor quiescebat: casa, in qua
quiesoebat, N. — In war, to be inactive, make no
movement : per paucos dies, L. : pavore mutuo in-
iecto velut torpentes quieverunt, L. — To keep in
retirement, take no part, be neutral: scribis Pedu-
caeo probari, quod quierim. — To acquiesce, quietly
permit: quiescat (Caesar) rem adduci ad inter-
regnum.— To pause, make a pause, keep silence, be
stSl: qniesce, T.: quiescere, id est riovx^itv. —
To rest, lie still, be still, be quiet, be undisturbed:
ager qui multos annoe quievit, lay faJUUno : nee
umquaro quieturas Syracusas, donee, etc., L. : flam-
ma, ceoMe to bum, Y. : quierunt Aequora, the waves
are laid, V. : felicius ossa quiescant, 0. : quiescimt
voces, are silent, 0. — To be calm, be unruffled, be
composed: quiescas, T.: Quaeso, ego dabo, quiesce,
T. — F i g., to ^ inactive, be powerless : ista potentia
quiescit.
quiete, adv. with eomp. and sup. [quietus],
ealrnly, quietly, peaceftdly : acta aetas : quietius
tranquilUusque bellare, with less energy, L. : quie-
tiasime se receperunt, Cs.
qnietiiBy adj. with comp. and sup. [P. of quie-
sco], at rest, free frr^i exertion, inactive, in repose:
Sex te mensia quietum reddam, T. : a<$r, V. : amnea,
flovnng gently, H. : Quietiore ferri aequore, H. —
Undviturbed, free from agitation, quiet, peaceful :
aetatem quietam traduoere : quieta re p. : quieto
exercitu pacatum agrum peragravit, L.: habuit
post id factum quietiorem Galliam, Cs. : pacatissi-
ma et quietissima pars, Cs. : nihilo quietiora ea
(hibema) aestivis habuit, L. : nihil apud hostis
quietum pati, quo minus popularetur, etc, Ta. :
omnia a bello, L. — Plur. n, as subst. : quieta mo-
vere, the public tranquillity, S. — Inactive, taking no
part, neutral: ne lugurtha quidem interea quietus
erat, idle, S. : aut boni sunt aut quieti : quieto se-
dente rege ad Elpeum, L. — Of speech, cahn, quiet :
serroo.— -Of time, undisturbed, restful, quiet : cae-
lestium quieti dies feriae nominarentur : neque
lugurthae dies aut nox uUa quieta fuit, S.— F i g.,
quiet, calm, unnoted, still, silent : homines: virtus,
quae in tempestate saevi quieta est: quieto sum
animo : quietus aciem exomat, quietly, S. : Quietus
esto, inquam, chnH be uneasy, T.
qui-libet (-lubet), quaelibet, quodlibet, and
(as sidMt.) quidlibet, pron, indef., any one, any unthr-
out distinction, whom you wiU, no matter who, the
first that comes, all: quaelibet minima res, any
trifling circumstance: quemliibet, modo aliquem :
qualubet condicione tranqigere : nomen, the first
name that occurs, H. : quibuslibet temporibus, at
all times, L. : quilibet unus, any one, L. — As subsi.
n., anything, everything : quidlubet faciat, what he
will : Quidlubet indutus, dressed as it happened, H. :
cum quidlibet ille Garriret, cU random, H.
quin, conj. [ 2 qui + -ne ]. I. In a principal
clause, interrog., why notf wherefore notf (only
in exhortation or remonstrance; not in aslcing
for information): quid stas, lapis? Quin accipis?
T. : quin taces ? T. : quin continetis vocem ? : quin
potius pacem aetemam Exerceraus ? V. : quin
conscendimus equos ? why not mount our horses f
L. : Quin uno verbo die, quid est, quod me velis,
just say in one word I T. : quin tu hoc crimen
obice ubi licet agere, i. e. you had better: quin illi
congrederentur acie inclinandamque semel fortu-
nae rem darent, L. — Corroborative, but, indeed,
really, verily, of a truth, nay, in fact : credo ; ne-
que id iniuria ; quin Mihi niolestum est, T. : nihil
ea res animum militaris viri imminuit, quin contra
plus spei nactus, L. : non potest dici satis quan-
tum in illo sceleris fuerit, Quin sic attendite, iudi-
cea, etc, nay, rather, etc — In a climax, with etiam
or et, yea indeed, nay even : quin etiam necesse erit
cupere et optare, ut, etc. : quin etiam voces iacta>
re, V. : quin et Atridas Priamus fefellit, H. — H.
In a dependent clause, so that . . . not, but that,
but, without : ut nullo modo Introire possem, quia
viderent roe, T, : facere non possum, quin ad te
raittam, J cannot forbear sending to you: nihil
Digitized by V^OOQ IC
quiaam
601
quinqueviratOB
abest, quin sim miserrimus: repertas est nemo
quin mori diceret satius esse: nihil praetennisi,
quin enucleate ad te perscriberem : nulli ex itinere
excedere licebat quia ab equitatu Caesaris excipe-
retur, withmU being cut off^ Gs. : qui recusare po-
testf quin et socii aibi cousuiant ? L. : non quin
ipse dissentiam, sed quod, etc., not but that. — Esp.,
representing the nom, of Apron, relat. with a neg-
ative, who . . . noty but: nulla fuit civitas quin
partem senatQs Cordubam mitteret, Gs. : nulla
(natura), quin suam vim retineat : quis templum
adspexit, quin testis esset ? : Nihil tarn difficilest
quin investigari possiet, T. : Messanam nemo ve-
nit, quin viserit: — After words expressing hesita-
tion, doubt or uncertainty, biU that^ that: non
dubitaturum, quin oederet : et vos non dubitatis,
quin : hoc non dubium est, quin Ghremes non det,
etc, T. : cave dubites, quin: non esse dubium, qtiin
. . . possent, no doubt that^ Gs. : neque abest suspi-
cio, quin, a suspicion that^ Gs.
qni-nam, see quisnam.
QuinctiliB (Quint-), adj. m. [quintus], in the
fifth place, of the fifth month (afterwards called
Julius) : mense Quinctili, in July : idibus Quincti-
libus, on July \tthy L.
qttmcmuc, uncis, m. [ quinque + uncia ], five
twetftha (of any whole). — E s p., five twdfthe of an
as five unciae: si de quincunce remota est Uncia,
quid superat? H. — 77ie figure formed by the four
comers of a square ana its middle point, a quin-
cunx : directi in quincuncem ordines (of trees) :
3bliquis ordinibus in quincuncem dispositis, Gs.
quindeoienB (<lecles), adv. [quindecim], /f/"-
teen times : HS quindeciens, i. e. fifteen hundred
thousand sesterces.
qaindecixn or XV, num. adj. [quinque +de-
cem], fifteen: dies, Cs. : annos XV natus: evocat
ad se Massilia XV priraos, city fathers, Gs. : Quin-
decim viri, the college of fifteen priests in charge of
the Sibylline books, H.
quindecixn-vlr or XT^vlr, a member of a
commission of fifteen men : Gallus, Ta. — Flur., Ta.
quindeoimvirallB, e, a(f}. [quindecimvir], of
the quindedmvirs : sacerdotium, Ta.
qmngenarlos, «(/. [quingeni], of five hundred
each : cohortes, Gu.
qtiiiie;eiii, ae, a, nwn, distr. [ quingenti ], five
hundred each : quingenos denarios dat.
quingenteflimaB, adj, [ quingenti ], the five
hundredth: annus.
qtiizigeiiti, ae, a, or D or lO {gen, quingen-
tllm, L.), num. [quinque 4-centum],^w hundred:
non plus mille quingentum aeris adferre : drach-
mae, H. : f uint HS D milia fortasse : milia quin-
genta, thousands upon thousands^ Gt.
qmni, ae, a, num. distr. [quinque], ^tre eeuh:
quini in lectis : ordines, Gs. : versOs, N. : quina
dena iugera data in singulos peditee, /f/2am to
each, L. : militibns quini viceni denarii dati, tum^
tyfive to each, L. — Five : bis quinoa silet dies, L ii
ten days, V. : nomina prmoipum, L.
quini deni, quini ^oeni, see quini.
quinquageni, ae,a, num. distr, [quinquaginta],
fifty each : HS quinquagenis milibus damnari.
quinquagealmua, num. adj. [quinquaginta],
the fiftieth : anno trecentesimo qumquagesimo. —
As subst.f. (so. parsX a fiftieth part, fiftieth : de
tot& pecunia binae quinquagesimae detrahebantur,
I. e, four per cent.
quinquaginta or L^ num., fifty : annos ad
quinquaginta natus : famulae, V. : cum ex GXXY
iudicibus L referet
quinquatria (ium), n., rare for quinquatnis,
0. dub.
quinquatrua (uum),/. [quinque], a festival in
honor of Minerva, held on the fifth day after the
ides (from March 19th to 28d ; afterwards known
as quinquatrOs maiores) : pridie quinquatrOs :
quinquatribus ultimis, L. : QuinquatrOs iubeor nar-
rare minores (on the ides of June), 0.
quinque or V, num. a^., fines stellae: auri
quinque pondo : primi, the five chief cituens: Quin-
que tenent caelum zonae, V. : ulnae ter, 0.
quinquennaHw, e, acff. [quinquennis], occur-
ring every fifth year, ouinquennial : celebritas lu«
durum. — Continuing five years, quinquennidl : cen-
sura, L. : vota, bin£ng for five years, L.
quinquenniab e, adj, [quinque + annus], of five
years, five years dd : vinum, H. : oleae, H. : Olym-
pias, cdebrated every fifth year, 0.
quinquennium, l, n. [quinquennius], a /Mriod
of five years, five years : quinqueni imperium pro-
rosare: magistratum quinquennium habere: tria
qumquennia, i. e, fifteen years, 0.
qtunquepertituB (-partitUBX adj. [partio],
in five parts, fivefold : argumentatio.
quinque primi, see quinque.
quinqueremis, is, adj. [quinque + remus], with
five banks of oars: naves, L. — As subst.f, a gal-
ley with five batiks of oars, guinquereme: in quin-
queremi : una, L.
quinque-vir, I, m., one of a board of five, one
of five commissioners: ne quinquevirum quidem,
etc. : recoctus Scriba ex quinqueviro, H. — Plur.
(often written V viri), a board of five, the quinque-
virs,five commissioners: oonstituti sunt V viri (to
divide lands) : quinqueviris creatig (to administer
the public debt), L. : muris reficiendis, L.
quinque vlratua or V viratua (Il8),fik [quin'
Digitized by V^OOQ IC
qulnquiens
69d
qola
qaeTlrl], the office of a qmnquevir^ memberehip in
a commieeion of Jive : quinqueviratum accipere.
quinquiens (-es), adv. [quinque],^v0 times:
absolutus est : ad US viciens qaioquiens redegisse
(8C. centcna milia), i. e. 2,600,000.
qainquiplico, — , &re [quinquiplex], to make
Jive/old: magistratfis, Ta.
quintadeoimani, 5rum, m. [quinta decima
(8c. legio)], the eoldiera of the fifteenth legion^ Ta.
qtdntanuB, a^. [quintus], of the fifth. — As
tubet, f (bc. via), a ttreet in the camp, the market-
place of the camp, L. — Flur, m, as tubst,^ the sol-
diers of the fifth legion, Ta.
Quinti-, pee Quincti-.
qtiintd, adv, [quintus], /or the fifth time: lec-
tisternium habitum est, L.
quintum or V, adv. [quintus], /or the fifth
time: ut Furius dictator quintum diceretur, L.:
(declaratus consul) Fabius, V., L.
quintUB or V, ntan, adj, [quinque], the fifth :
belium quintum civile: ante diem, V. : quinta pars
vectigalium : quinto decimo die, fifteenth : quintis
decimis castris, L. : pars nectaris, quintessence, H.
quintus-deoimus, see quintus.
quippe, adv. and conj. [2 qui+-pe]. I. As
adv.y of course, as you see, obviously, as one might
expect, naturally, by all means : leve nomen habet
utraque res; quippe; leve enim est hoc, risum
movere : ergo ad cenam si quis vocat, condemne-
tur. Quippe, inquit, etc. — Usu. followed by a
causal particle : quod flagitabam . . . quippe cum
belium geri iam viderem : raro tantis animis con-
currerunt classes, quippe cum pugnarent, etc., L.
— With a relat, introducing an obvious explanation
or reason : multa questus est Caesar, quippe qtii
vidisset, etc., as he unmld of course, after seeing,
etc. : plurimum terroris tulit, quippe quibus aegre
occursum est, etc., L. : soliB candor inlustrior est
. . . quippe qui tam late conluceat: con vi via non
iuibat ; quippe qui ne in oppidum quidem veniret.
— With an explanatory appositive : sol Democrito
magnus videtur, quip|5e homini erudito, ue.as of
course it miut to an inteiligent man : quidam con-
tra miseriti Periturae quippe. Ph. — In irony, cer-
tainly, indeed, forsooth: Quippe vetor fatis, I, for-
sooth, am forbidden by the fates I V. : movet me
quippe lumen curiae. — II. As coti/., introducing
an obvious explanation or reason, since, for, for in
fact : quippe benignus erat, for he was, you see,
etc., H. : Quippe color nivis est, 0. : quippe homo
iam grandior ruri Se continebat, T.: neque pro-
vinciam invitus dederat ; quippe foedum homineni
a re p. procul esse volebat, 8. : ego laudo . . . quippe
qui saepe id remedium aegritudinumst, since some-
how (see 2 qui), T.: Quippe etiam festis quaedam ex-
ercere diebus, Fas et iura siuunt, since even^ etc., Y.
qnipplam, see quispiam.
QalrinaliB, e, adj. [Quirinus], of Quirinus, of
Romulus, Quirinal : lituus, like that of Romulut^
V. : collis, the Quirinal Hill, now Monte CavaUo
(in Rome) : iugum, 0. — Plur, n. as subst., a festival
in honor of Romulus, the Quirinalia.
1. QuirinUB, l, m. [Quiris, i.e. Cures], of Cures,
of the Quirites ; hence, the deUied Romuliu : Quiri-
nus vocatur Romulus ; duos diamines adiecit, Marti
unum, alterum Quirino, L. : Remo cum f ratre Qui-
rinus, y. : populus Quirini, the Romans, H. : turba
Quirini, 0. : gemini Quirini, i. e. Romulus and Re-
mus, lu. : lanum Quirini clausit, H.
2. Quirinus, adj. [1 Quirinus], of Quirinus,
of Romulus, Quirinal : collis, L e. tA« Quirinal,
0. : victor, i. e. Augustus, V. : umeri, Pr.
1. quiria, see curis.
2. Quiria, Itis, gen. plur. tium, m. [Cures].—
Plur., the inhabitants of Cures, Quirites : pnsd,
v. — After the Sabines and the Romans were
united, the people were called Quirites : ita gemi-
uatft urbe . .» Quirites a curibus appellati, L. ; the
term implied civilians, while Romani was regarded
as the name of warriprs and rulers. The two were
united in various phrases designating the whole
people : populus R. Quiritium, me Roman common-
wecUth of Quirite citizens, L. : exercitus populi R.
Quiritium, L. : populus R. Quiritesque, L. : Quiri-
tes Romani, L. ; orators often addressed the people
as Quirites. — In the phrase, ius Quiritium, the civil
rights of a citizen in Rome: iure Quiritium liber
esse. — Sing., a Roman citizen, Quirite : dona Qui-
ritis, H. : reddere iura Quiriti, 0. : Quis te re dona-
vit Quiritem Dis patriis? i, e. unharmed, H. — Of
bees, citizens, commonalty : ipsae regem, parvos-
que Quirites Sufficiunt, V.
qulritatio, Qnis, /. [quirito], a plaintive cry,
call for help: quiritatio facta, L.
Quiritea, see Quiris.
quiiitd, — , — , are [Quirites], to call the Quiri-
tes, call to the rescue, wail : vox quiritantium, L.
1. quia, quid, pron, interrog. [2 CA-] (only sing,
nom. m. and nom. and ace. n. ; the other forms are
common with qui interrog. ; see 1 qui). — I. Mase.,
who / which one / what man f : Da. Quis homo
est? Pa. Ego sum, who is there? T. : quis clarior
in Graecifl Themistocle ? quis potentior ? : quis
primus Ameriam nuntiat?: Quis videor? Cha.
miser aeque atque ego, whom, do you think mef
T. : quis sim, ex eo quern ad te misi, cognosces, S. :
considera, quis qucm f raudasse dicatur, who is said
to have defrauded whom, -^ With a subst. : quis
enim dies fuit?: quis eum senator appellavit:
Quis gracilis puer, H. : quae robora cuique, Quis
color, V. : quisve locus, L. — II. Neut., what, what
thing / .' quid dicam de moribus facillimis : quid
Digitized by V^OOQ IC
quia 6
mulieris Uxorem habee? what tort of a woman f
T. : quid caelati argenti, quid stragulae vestis,
apud ilium putatis esse ? what amount f : sciturum
quid eius sit, what there is in it. — In rhetorical
phrases with rfu», what do I tayf f correcting,
strengthening, or emphasizing a remark) : Romae
▼olumus esse. Quid dico ? Volumus ? Immo vero
cogimur : quid dicimus ? : quid dicas intellegis ?
2. quiSt qua, quid, pron. indef, [2 CA-], any
one^ anybody^ anything^ some one^ somebody^ some-
thing (in masc and neut. usu. as sttbst.) : cum quis
non audivit : Simplicior quis, et est, etc, H. : iuiu-
riam cui facere. — With «, n*, num or msi / ut ne
quis cum telo serrus esset : ne qua fiat iniuria : ne
cui falso adsentiamur : si quid in te peccavi igno-
•ce : si quis quid de re p. rumore acceperit, Cs. : si
quo Usui esse posset, L. : ne quid nimis, T. : nisi
quid inter ipsum . . . oonveniret : num quid aliud
in iudicium venit?
3. qiiia» for quibus, dot. and abl. plur. of quis
and quL
quls-nam (quia nam) or (as adj.) quinam,
quaenam, quidnaiu or (as adj.) quodna*. pron. in-
terrog.y who ihenf who in the worlds which, I in-
tist? what, pray f (more pressing than quis) : Quod
nam ob factum, T.: quisnam igitur tuebitur P.
Scipionis memoriam ? cuinam mirum videretur ? :
Numquid nam amplius tibi cum illft f uit ? pray
had you nothing further to do with herf T.: num
quisnam praeterea? nemo est, anybody else: num
quidnam novi ? is there anything newt — In indirect
questions: reviso, quid nam Cliaerea hie reruin
gerat, T. : exspectabam quinam testes dicerentur :
miserunt Delplios consultura, quidnam facerent de
rebus suis, N. : controversias habere, quinam an-
teferretur (i. e. uter), Cs.
qnlflpiam, quaeplam, quodpiam, and (as subst,)
quidpiam or quippiaro, pron, indef. [2 CA-], any
one, anybody, anyihittg, any, some one, something,
some: quid si hoc quispiam voluit deus? T. : cum
quaepiam cohors ex orbe excesserat, Cs. : nomen
cuiuspiam: haec a quopiam vestrum petere: dixi-
sU quippiam : aliae quaepiam rationes. — Sing. n.
adverb.: Num illi molestae quidpiam haec sunt
nuptiae ? in any respect, T.
qulB-quam, m. (also old as fem.), quioquam
(quidquam), n,,pron, indef — As adj., any, any one:
ne rumor quidem quisquam: si cuiquam generi
hominum probatus sit. — As subst., any man, any-
body, any person, any one whatever, anything: Si
qui'squamst, qui studeat, etc., T. : si quisquam est
timidus, is ego sum : ne quemquam interBciant,
Cs. : si quicquam humanorum certi est, L. : si
animadversum esset, quemquam ad hostes trans-
fugere conari, N. : quicquam tu ilia putas f uisse
decreta ? — With negue, and no one, and none : nc-
Que me imoediet cuiusauam edictum; nee Quis-
18 qulsque
quam ex agmine tanto Audet adire yimm, Y.i
neque cuiquam nostrum licuit lege uti, S. — Fem, :
illarum neque te quisquam novit, neque, etc., T.-*
With tmus, any otie, a single one: nondum in quem^
quam unum saeviebatur, against an individual, L.:
cum multi magis fremerent quam quisquam unus
recusare auderet, L. — Emphat, with nihil, nothing
whatever, nothing at all. comperiebam, nihil ad
Pamphilum Quicquam attinere, T. : sine quo (stu-
dio) in vita nihil quicquam egregium. — With num-
quam : numquam cuiusquam delicto ignoscere, no
man*8 at any time: numquam quicquam.
quia^ue, quaeque, quidque, and (as a(fj.) quod-
que, pron. indef, whoever it be, whatever, each, each
one, every, everybody, every one, everything (of more
than two) : ut quisque venerat, Aocedebam, i. e.
whoever arrived, T. : mens cuiusque is est quisque,
the mind is the man : quod quisque imperator ha-
beat: statuere, quid quemque cuique praestare
oporteat: sibi quoque tendente, ut periculo prius
evaderet, L. : quis quosque nostrum loquatur:
Quantulum enim summae curtabit quisque dierum,
Si, etc., H. : quo quisque est soUertior, hoc dooet
laboriosius : Quanto quisque sibi plura negaverit,
H. — Sing, with plur. apposit. : decimus quisque ad
supplicium lecti, L. : ultimi cum suis quisque du-
cibus, Cu. — Plur. : ut quosque studium aut gratia
occupaverunt, i. e. them severally, L. : quBe apud
quosque visenda sunt: Singula quaeque locum
teneant, H. — After a sup., of an entire class:
optimus quisque ita loquebatur, i. e. a/l noblemen :
doctissimus quisque, every man of learning : aaper-
rima quaeque ad laborem deposcimus, L. : anti-
quissimum quodque tempus, Cs. — Plur. (usu. when
the whole consists of several groups) : in optimis
quibusque gloriae certamen, i. e. in cases of friend-
ship between eminent men : multi mortales conve-
nere . . . maxime proximi quique, L. : litterae lon-
gissimae quaeque. — With primus or proximus,
always the frst, at eack earliest time, as soon as
possible in each case: primum quidque videamus,
'i.e.let us take up the first point first : si quis fece-
rit . . . de eius honore primo quoque die referant :
ne proxima quaeque amoliendo aditum facerent,
L. : primo quoque tempore, as soon as possible, the
earliest possible moment, 0., L. — After an ordinal
num, : tertio quoque verbo excitabantur, at every
other word: quinto quoque anno, i. e, every fouf
years. — After a pron, refiex., each for himself, sev-
erally, individually, without exception : pro se quis-
que : ut quanti quisque se ipse faciat, tanti fiat ab
amicis : quo ferat natura sua quemque : ut pro sua
quisque patria dimicent ferro, L. — Rarely before
the pron, : quisque suos patimur Manes, V. : quoe
Poenus in civitates quemque suas dimisit, L. — For
uter, each: Oscula quisque suae matri properata
tulerunt, 0. — Quisque as fem. for quaeque : quo
quisQue nacto hie vitam vostrorum exigit, T.
Digitized by V^OOQIC
qmaquillae 6
qtdBquiliae, irum,/. [quiBque], odds and md$^
pffacouringa^ rttbbith : seditionis Glodianae.
qulB-quia, quicquid (quidquid) and (as adj.)
quodquod (rare, except in nnff. nom. and abL m.,
and nom. ace. and abL n.), pron. rel. indef.^ who-
ever^ whoaoeveTy whateveTy whattoever^ every one wko,
everything which: Quin spolies quemquem nacta
Bis, T. : bostem qui feriet, erit mihi Carthaginien-
sis, Quisquis erit, Enn. ap. 0. : quicquid animo
cernimus, id omne oritur a sensibus : quoquo con-
silio fecit, with whatever design: quoquo tempore
conspectus erat, at what time soever : deorum quis-
quis amicior Af ris, H. : At o deorum quicquid in
caelo regit, <dl ye gods who, H. : per quidquid deo-
rum est, by all the godsj L. : quicquid malefici erit:
Quisquis bonos tumuli, qnidquid solamen bumandi
est, V. — Whoever it bey every oney eachy everythingy
anything: quatenus quicquid se attingat, perspi-
cere (i. e. quatenus quid, quicquid est, attingat) :
liberos suos quibusquibus Roroanis mancipio da-
bant, €Ul Romans whoever they may bey L.
qnltufl, P, of qneo.
qui-via, quaevis, quidvls and (as acfj.) quodvls,
pron. inde/.y whoever it bey whom you pUasSy any
oney any whatevery anything: qui vis liber debet
esse: esse cuiusvis (oiTitatis): ad quemvis nume-
rum equitum adire, Os. : quaevis amplificationes,
all sorts of: uuus amet quavis aspergere cunctos
(sc. ratione), H.: Abs quivis homine beneficium
accipere, T. : Eripiet quivis oculos oitius mibi, H.
— With unttSy any one you pleasSy any one what-
ever: una harum quaevis causa me monet, T.:
non quivis unus ex populo, sed existimator doctus.
— ^As subst. n., anything whateveTy no matter what :
cui quidvis licitum sit : quidvis satis est, H.
quo, adv. and eonj. [ dot, and abL of 1 qui ].
I. Local, and abl, uses, of place, only with loci or
(poet) locorumy whercy in what ptaeCy in what situ-
ation : se nescire quo loci esset : sectari, rosa quo
locorum moretur, H. — Of time, at which iimSy on
which dayy when (sc. tempore or die) : extrahere
rem in id tempus, quo Baebius venire posset, L.
— F i g., of degree of difference, with eompp.y by
whatyby as mtich cu, in how great a degree, the :
quo mains crimen sit id, hoc maiorem ab eo iniu-
nam fieri : diligenter attendite quo minus miremi-
pi, etc. : quae (tempus et spatium) quo plura sunt
eo meliore mente, etc. : quo delictum mains est,
eo poena est tardior. — Of cause, for the reason
thaty because^ thaty as i/i neque eo nunc dies, quo
quicquam senserim, T. : non quo libenter male
audiam, sed quia, etc. : non eo dico, quo mihi ve-
niat in dubium : est aditus magis eo, ut . . . ha-
beant, quam qno . . . desiderent, Os. : non quo ad
rem pertineat. — Of result, by reason of whichy
where/orey wherebyy so thaty atid so: quo factum
est ut deterrerentur, etc., N. : multa dicta sunt,
H quoad
quo durior locus eat dicendi datus : sed vim morbl
in causft esse, quo serius perficeretur, L. — In the
phrase, quo minus, so that . . . noty why . . , ttot:
per me stetisse. Quo minus haec fieient nuptiae,
T. : eisdem de causis, quo minus dimicare vellet,
movebatur, Cs. : quo minus admirandum est : qui-
bus stipendia causae essent, quo minus railitarent,
L. — Of purpose, by means of whichy that therebyy
in order that : simulant, quo absterreant, T. : Id
adiuta me, quo id fiat facilius, T.: nos arma neque
contra patnam cepisse, neque quo penculum aliia
faceremus, S. : equites . . . pugnabant, quo se
praeferrent, Cs. : quo paratior esse possim : quod
quo facilius perspicere possitis : cautum erat, quo
ne plus auri haberemus, L. — In the phrase, quo
minus, that . . . noty in order that . . . noty to pre-
vent: quicquam in bis te nuptiis conari, quo fiant
minus, to prevent themy T. : aliquid factum esse
quo minus iste condemnari posset, to prevent the
possibility of his conviction, — Of manner or de-
gree, <Uy as much as (sc modo) : Hermionam Py>
lades quo Pallada Phoebus amabat, 0.
II. Dojj uses, of place, to what place f whither f
whereto / .- quo potissimum infelix adcedam ? S. :
amandat hominem . . . quo? quo putatis?: quo
evadat vide, T. : locus, quo exercitui aditus non
erat, Os. : vide quo progredior, how far: Quo, quo,
scelesti, ruitis, H. — Whither y to what place, to the
place to whichy and to this pointy as far as : iu*
nine quo dignu *8 (sc. ire), go where you belongy T. :
quo postea quam ventum est : proficiscar eo, quo
me vocat populus: non longius, quam quo telum
adici potest, ca far aSy Cs. : transferrent auspicia
quo nefas esset (i. e. ad quos), L. : abire quo ter-
rarum possent, L. — Indefy after si or nCy any
whithery to any placCy in any direction : si quo pu-
blice proficisceris: si quo erat longius prodcun-
dum, Cs. : si quando Romam aliove quo mitterent
legatos, L. : vide, sis, ne quo hinc abeas longius,
T. — Fig., of end in view, to what end f for what
purposed of what usef wherefore? wky? : quo
hostem tarn sceleratum reserves ? : quo me igitur
aut ad quae me exempla revocas? to what points
Quo mihi fortunam, si non conoeditur uti ? U. :
quo animum intendat facile perspicio : Nescis, quo
valeat numrous ? what money is good for y H. — Of
degree, to what degreCy to what extenty how far:
quae quo usque tandem patiemini ? S. : ne bodie
quidem scire, quo amentiae progressi sitis, L.
quo-ad (raonosyl, H.), adv. — In space, as far
as: quoad insequi pedes potuit, L.--Of time, to
what time? till when? how long? how soon? : se-
nem Quoad exspectatis vestrum ? T. : Percontatum
ibo, quoad se recipiat, T. — To the time at which,
tilly until: nihil (avaritia) sancti habere, quoad
seraet ipsa praecipitavit, S. : quoad perventum eat
eo: progressi, quoad capitibus exstare possunt^
until onlyy etc, L. : existimo, consolationem reote
Digitized by V^OOQ IC
qnoolroa
605
quo mintui
adhibitftm esse, quoad oertior fieres: quoad ipse
ouzEi exercitu propius accessisset, Cs. — For what
time^ during what period^ as long aSy while : quoad
potuit, restitit, Cs. : habeo tabulas omuis, patris
quoad yixit, tuaa quotid ais, etc. : quoad vivet :
quoad Ardea vixi, L. : dicebam . . . quoad metue-
res, omnia te promissurum. — F i g., as far <m, (o
the extent that^ to the degree that: ius civile eatenus
exercuerunt, quoad populo praestare voluerunt:
quoad progredi potuerit amentia : ut, quoad pos-
sem et liceret, numquam discederem : quoad eius
fieri possit, aefar as it is possible.
qao-oirca, eonj,, for which r^aaoHj where/ore,
ana there/ore : quocirca nihil esse tam detestabile,
quam, etc. : Quocirca cingere flammS Reginam
meditor, V. — In tmesi : quo, bone, circa, H.
quo-cumque, adv.y to whatever placey whither-
$oever: quocumque venerint: Ire, pedes quocum-
que ferent, H. : roetus agit quocumque rudentis
Kxcutere, in any direction whatever ^ Y, : oratio ita
flexibilis, ut sequatur quocumque torqueas. — In
tinesi : quo ea me cumque ducet : Quo res cumque
cadent, V.
quod, adv. and eor^, [ace n. of 1 qui]. Z. As
adv. J in respect o/whicK, as to what^ in what^ where'
in : quod me accusat, sum extra noxiam, T. : si-
quid est Quod mea oper& opus sit vobis, T. — ^Af ter
eri or habeOy introducing tliat for which reason is
given : in viam quod te des, nihil est, there is no
necessittf for you to, etc.: magis est quod gratuler
tibi quam quod te rogem, / have more reason to
congratulate^ etc. : non est quod multa loquamur,
we need not^ H. — As to what, in so far <», to tlu
extent that : Epicurus nunc, quod sciam, est ausus,
etc. : homo, quod iuvet, oiriosus. — In transitions,
with a eonj. or rdat., in view of which, and infact^
but, and gel, accordingly, therefore, now: Quod si
ego rescivissem id prius, and had I, etc., T. : ty-
ranni coluntur . . . quod si forte ceciderant, turn,
etc. : quod si regum virtus in pace valeret, S. :
quod nisi pugnassem : quod nisi mihi hoc venisset
in mentem : quod ut o potius formidine falsa Lu-
dar,V.
II. As conj., that, in that : Quid est qaod laetus
es ? i. e. why are you mei'ry, T. : quid istuc est,
quod te audio Nescio quid concertasse, etc., whcU
means it, that^ etc, T. : quanta est benignitas na-
turae, quod tam multa gignit : hoc uno praestamus
feris, quod conloquimur, etc : erat illud absurdum,
quod non intellegebat : Sin autem pro eo, quod
Bumma res p. temptatur, etc., in view of the fact
that, etc. : ad id, quod sua quemque mala coge-
batit, evocati, etc., aside from the fact that, etc., L.
— T%at, because, since, for: quod viris fortibus
bonos habitus est, laudo : gaudeo, quod te inter-
pel'o: tibi ago gratias, quod me liberas: quod
ipiratis, indignantur, L. : doluisse se, quod populi
R. beneficium sibi extorqueretur, Os. : false queri-
tur genus humanum, quod regatur, etc., S. : laudat
Africanum, quod fuerit abstinens. — ^After verbs
of sajnng or omitting, that^ the fact that, the re-
mark that, to say that: non tibi obicio, quod homi-
nem spoliasti : accedit, quod delectatur, besides, he
takes pleasure: adicite ad haeo, quod foedus dedi-
mus, L. : Adde, quod didicisse artis Emollit mo-
res, 0. : pauca loquitur, quod sibi gratia relata non
sit, Cs : ue hoc quidero (dictum est), quod Taurum
ipse transisti ? : nox testis, quod nequeam lacrimas
perferre parentis, V. — Introducing an explanation,
in that : commemorat bencficia . . . quod venerat,
etc., Cs. : bene facis, quod me adiuvas, in helping
me: fecit humaniter, quod ad me venit: pruden-
ter Romanus fecit, quod abstitit incepto, L. — In-
troducing a fact for comment, as to the fact that,
as respects this that: Tu quod te posterius purges
. . . huius non faciam, T.: quod vero securi percus-
sit filium, videtur, etc : quod ius civile amplexus
es, video quid egeris : respondit ; quod castra mo-
visset, persuasum, etc., Cs.; cf. quod sit (Aurora^
spectabilis . . . ego Procrin amabau), i. e. though
Aurora be (called) beautiful . . . / was in love with
Procris, 0. — Introducing an exception, that, as far
as: omnes mihi labores fuere leves, Praeterquam
tui carendum quod erat, save that, T. : haec hone-
sta, praeterquam quod nosmet ipsos diligamus,
esse expetenda : adverso rumore esse, superquam
quod male pugnaverat, not to mention that, L. :
Excepto quod, etc, H. : memento te omnia pro-
bare, nisi quod verbis aliter utamur: pestilentia
incesserat pari clade in Romanos Poenosque, nisi
quod fames, etc, Li : tantum quod bominem non
nominat, «at;« that. — Introducing a reason (as
real), because, since^ for^ that: idcirco arcessor,
quod sensit, etc., T. : filium suum, quod pugnave-
rat, necari iussit, S. : omnls (morbos) e& re suscipi,
quod ita videatur, etc : ne me ideo ornes, Quod
timut, etc., H. : haeo a custodiis loca vooabant,
quod non auderent» etc, Cs. t me accusas, non
quod tuis rationibus non adsentior, sed quod nul-
lis : magis, quia imperium factum est, quam quod
deminutum quicquam sit, L. : Propterea quod
amat filius, T. : haec dicta sunt ob eam causam,
quod, etc.
quddam modo (less correctly as one word,
quddammodo), in a certain manner, after a fisK-
ion, in a measure, in some degree, somehow: quod
dari populo nullo modo poterat, tamen quodam
modo dedit: diligamus.
quoins, old for cuius, gen, of 1 qui and of quis.
qud-libet, adv. [quilibet], to any place what-
ever: me iubeat quolibet ire, no matter whitheTf
O.
qaom, older form of 2 cum.
qao mlnuB (quOminns), see quo, and 2 minna
Digitized by V^OOQ IC
qao modo
696
quotas
quo modo (qu5raodo), adv.^ in what manner ^
in what way ? how f : quo modo occidit ? : alieno a
te animo fuit quo modo?: Maecenas quo modo
tecum ? H. : quo modo se venditant Caesari ! :
dubium est, quo modo iste praetor factus pit:
miror, quo modo iudicarit : haec negotia quo moilo
se babeant, narrare. — In the manner thaty as.
more Romano, quo modo homines non inepti lo-
quuntur : se aliquam rationem inituros, quo modo
ab Hispanis sumant, L. : et quo modo hoc sit
ooiisequens illi, sic illud huic.
qaomodo - oumqae, adv.^ in whatever way^
however.
qadmodo-nam, adv.^ in what manner pray ?
how then f
qao-nam, adv.^ whither pray ? : eam si nunc
sequor, quonam? — Fig., to what purpose? to
what effect? : quonam haec omnia, nisi? etc., Cs.
quondam, adv. [quom H- (cfcmorw/r. ending)
-dam], at some time^ at one time^ onee^ heretoforCy
formerly^ on a time: Olim isti fuit generi quon-
dam quaestus, T. : decrevit quondam senatus :
omnia quae sunt conclusa nunc artibus, dissipata
quondam fuerunt: ut quondam Marsaeus, U. :
At quondam, dum, etc., 0. : celebri quondam urbe
et copios& : vestros quondam nautas duxit, once
yours : Cyro quondam rege, late, Cu.— At certain
titneSy at times, sometimes^ once in a while: cum
saepe lapidum, terrae interdum, quondam etiam
lactis imber defluxit: quondam cithara taccntem
Suscitat Musam, H. : Quondam etiam victis redit
in praecordia virtus, V. — Of the future, one day,
some day: Hie tamen ad melius poterit transcur-
rere quondam, H.
quoniam, adv. [quom+iam], since now, since
then, since, seeing that, as, because, whereas: quo-
niam quidem circumventus ab inimicis praeceps
agor, S. : quoniam ad hunc locum perventum est,
Cs. : quoniam iam nox est : quoniam ita tu vis :
quoniamque ab his es auditus: quoniam quidem
missus est: quoniam intellegere potuisset: quo-
niam tam propinqua sint castra, N.
qudpiam, adv, [old dat. of quispiam], to any
place: iturane quopiam es? T.
quoquam, adv. old dat. of quisquam], to any
place, in any direction, whithersoever: Cave oculos
a meis oculis quoquam demoveas tuos, T. : nee
proficisci quoquam potes: priusquam inde quo-
quam procederet, L.
1. quoque, conj., also, too (after an emphatic
word, cf. -que, etiam, atque) : qua de causa Helve-
tii quoque reliquos Gallos virtute praecedunt, Cs. :
me scilicet maxime, sed proxime ilium quoque fe-
fejlissem: patriae quis exsul Se quoque fugit?
H. : quoque enim, L. : quoque igitur : Ego quoque
etiam timida sum, T. : quando ne ea quoque vis
proficeret, I*
2. qu5-que (i. e. et quo), see -que.
quoquo, adv. [old dat. of quisquis], to whatever
place, whithersoever: quoquo sese vertcrint Stoici:
qiioquo terrarum, whithersoever in the world, T.
qudquo - versus (-vorsus) or qu5quo-
versum (-vorsum), in every direction, every
way: legatos quoquovereum dimittere, Cs. : locum
quoquo versus pedes quinque habere.
quorsum and quorsua, adv. [quo + versus],
to w/iat place, whitherward, whither: nescio hercle,
neque unde earn, neque quorsum eam, T. — F i g.,
whither, to what end, to what : sane curaest, quor>
sum eventurum hoc siet, how this is to turn out^
T. : sed quorsus hoc pertinet ? : Non dices hodle,
quorsum haec tam putida tendant, to what this
tends, H. : quorsum igitur haec spectat oratio?
what has in view this ? etc. — To what purpose ? to
wJiat end? with what view? for what? : quorsum
igitur haec disputo? quorsum? ut intellegere
posssitis: quorsus, inquam, istuc? quorsum est
opus ? for what ? H.
quot, cidj, plur. indecl. [2 0A-], how many ? :
quot aratores fuerunt : quot virtutes fuerunt ! :
edocet, quot virorum morte necesse sit constare
victoriam, Cs. : video, quot dierum via sit. — As
many as, as : tot habet triumphos, quot orae sunt
terrarum : quot homines, tot sententiae, T. : quot
orationum genera esse diximus, totidem oratorum
reperiuntur : quot capitum vivunt, totidem studio-
rum Miiia, H.
quot-amiia or quot anms» adv., every year,
year by year, annually, yearly: ubi piratae fere
quot annis hiemare solent: quot annis singula
milia, Cs. : Hie ilium vidi iuvenem quot annis, Y.
quot-cumque, adv., how many soever, as many
as : quotcumque senatus creverit, tot sunto : quot-
cumque . . . quot . . . quot . . . hos, Ct.
quoteni, ae, a, num. distrib, [quot], fiow many,
of what number each : is ita partis fecit, nescio
quotenorum iugerum.
(quotidi-), see cottidi-.
quotiens or quotles, adv. [quot], how often f
how many times? : quotiens et quot nominibus a
Syracusanis statuas aufercs?: Respondere, quo-
tiens venisscnt: heu quotiens fidem flebit! 0. —
As often as, as many times as, as: quotiens ipse
consul fuit: quotiens oculos coniecit in hostem,
totiens, etc., V.
quotiens-oumque, adv., how often soever, as
often soever as : quotienscumque dico, totiens, etc
quot'quotp num. indecl., of whatever number^
how many soever, as many soever as : ut, si leges
plures erunt, aut quotquot erunt, conservari dod
possint: quotquot eunt die.o, i. e. daily, H.
quotus, adj. [quot], which in number, which mi
Digitized by
Goog
le
quotnscunqae
697
radix
ordtTy of what number : quotus erit iste denarius,
qai non sit ferendust: quota pare illi rerum pe-
riere mearum, 0. : hora quota est ? what o'clock
tM itt H. : Tu, quotus esse velis, rescribe, i. e. one
of how many guests^ H. — How small, how trifling :
£t sequitur regni pare quota quenique sui ? O. :
Pare quota Lernaeae serpens ens unus Echidnae?
O. — With quisqtte (often written quotusquisque),
how rarely one^ how few (only nng.) : quotus enira
quisque philosophorum invenitur, qui sit ita mo-
ratus : quoto cuique lorica est ? Cu. : fonn& quota
quaeque superbit f 0.
quotus - oanque, tacunque, turacumque, of
whatever number ^ however great or imaU: e votis
pars, Tb.
quotusquisque, see quotus.
quousGue or quo usque, adv., until what
time, till when^ how long : quae quo usque tandem
patieraini, S. : quousque burai defixa tua mens
erit?: quo usque tandem abutere patienti& no-
stra?
qud-vis, adv. [quivis], to any place whatever,
whither you will: abeat quovis gentium, anyioA^re
in the world, T.
(quum), conj,^ see 2 cum.
rabide, adv, [rabidus], madly, furiously : om-
nia appetens.
rabidus, acfj. [RAB-], raving, mad, rabid, en-
raged : tigres, V. : leones, H. : lupa, 0. : ut rabida
era quienint, inspired, V. : mores, ungovemed, 0. :
lingua, Pr. : furor animi, Ct.
rabies, — , em, e, /. [ RAB- ], rage, madness^
frenzy: velut iniecta rabie ad arma ituri, L.:
Statque canum rabie (Soy 11a), i. e. canibus rabidis,
O. — F i g., violent passion, extreme excitement^ rage,
angerj fury^ fierceness, eagerness: huius rabies
quae dabit, L e. what he will do in his furious love^
T. : sine rabie : Archilochum proprio rabies ar-
maTit iambo, H. : ciTica, the fury of civil wary H. :
edendi, V. : Et rabie fera corda tument, i. e. inepi-
ration, V. : fatalis temporis, L. : ventorum, O. :
Canis, flerce heat, H. : ventris, i. e. ravenous hun-
ger,Y.
rabid, — , — , ere [RAB-], to rave, be mad, C.
po«t.
rabiose, adv, [rabiosus], ravingly, madly,flerce-
ly: nihil iracunde rabiosere fecerunt.
rabidsulus, adj. dim. [rabiosus], a little rabid,
half crazy : litterae.
rabiSsus, adj. [ rabies ], raving, fierce, mad,
rabid: canis, H. : fortitudo minime rabiosa,/re«
from passion.
rabula, ae, m. [RAB-], a brawling advocate,
pettifogger.
raoemifer, fera, ferum, adj. [ racemus + 1
FER-], cluster-bearina, clustering: uvae, 0.: Bac-
chus, crowned with clusters, 0.
raoemua, I, m,, a bunch, cluster : fert uva'race-
mos, V. : livid i, H. : Donee eras mixtus nullis,
Achelotf, racemis, i. e. wine, 0.
radians, antis, adj. [P. of radio], beaming,
shining: lumina soils, 0.: Aquarius: lunik,V. :
aurum, 0. : galea claro ab auro, 0. — ^As subttmn.,
the sun, 0. po^t
radiatus, a(f}, fP. of radio], furnished with
rays, irradiated, shining: sol: orbis flammeus
solis, Att. np. C. : lumina, 0.
radicitus^ adv. [ radix ], by the roofs, utterly,
radically: evellarc actiones tuas: ex animis ex-
traxit religionem.
radioula, ae, /. dim, [radix], a small root^
rootlet.
radio, — , — , are, and dep. radior, — , — , &n
[radius], to gleam, beam, shine : galeae gem mis ra-
dientur, 0. : radiabant lumine valvae, 0. : radiant
ut sidus ocelli, 0. : in armis, Pr.
radius, I, m. [2 RAD-], a staff, rod: acuti,
stakes, L. — In a wheel, a spoke: hinc radios tri-
vere rotis, V. : inter radios rotarum, Cu. — A geom-
eter's rod, drawing-rod : homunculum a pulvere
et radio excitare : Descripsit radio orbem, V. — In
weaving, a shuttle: Excussi manibus radii, V. :
acuti, 0. — In botany, a kind of oiive, V. — In a
circle, a radius. — Of light, a beam, ray : radii so-
lis: rubescebat radiis mare, V. : cui tempore cir-
cum Aurati radii cingunt, i. e. a glory, V.
radix, Icis,/. [2 RAD-], a root: radices palma*
rum eonligebant: Virga radicibus actis stirrexit,
struck root, 0. : arbores ab radicibus subruere,
Cs. : radicibus eruta pinus, V. : genus radicia in*
ventum, quod admixtum lacte» etc., Cs. : (herbas)
radice revellit, 0.: monstratft radiee vel herba
(as a medicine), H. — A radish : lactucae, radices,
H., 0. — The root^ lower part, foot, foundation: in
radicibus Caucasi natus : sub ipsis radicibus men-
tis, Cs. : a Palati radice. — A point of origin, sup-
porting part, root : lingtiae, 0. : vivum (saxum)
radice tenetur, O. — F i g., a root, ground, basis,
foundation, origin, source. — Only plur. : vera
gloria radices agit atque etiam propagatur: vir-
tus altissimis defixa radicibus: Pompeius co ro-
bore vir, lis radicibus, i. e. so firmly established in
the State: a radicibus evertere domum, utterly.
Digitized by V^OOQ IC
rado
608
rapio
Ph. : ex iisdem, quibus nos, radicibos natas, i. e.
o/" the tame city.
rado, 81, BUS, ere [1 RAD-], to terape, acratch^
ehavey rub^ amooth, shave off: mulieres genas ne
radunto, Ulcerate^ XII Tabb. ap. C. : qui capite et
superciliis semper est rasis, shaven : caput (a sign
of slavery), L. : vertice raso (in fulfilment of a
vow), lu. : rasae liastilia virgae,/)eefcdi V. : lapides
varios palma, sweep a mosaic pavement^ H. : arva
imbribus (Eurus), strip^ H. : Marine in extreme
littera rasa, erased^ 0. — To touch %n passing^ touch
upon^ brush, ffraze^ skirt: laevum Radit Thybrldis
unda latus, 0. : bine altas cautes proiectaque saxa
Pachvni Radimus, V. : terra rasa squamis (ser-
pentis), 0.
raeda or reda (not rhSda), ae, /• [Celtic], a
travelling-carriage with four wheels : omnenaciem
raedis circumdare, Cs. : sedens in raeda, H., lu.
raedftrius (redarlas), i, m. [raeda], a coach-
man, driver of a raeda.
ramalia, ium, n. [ramus], twigs, shoots, sticks,
brushwood: arida, O., Ta.
rameua^ a(fj. [ramus], of boughs: fragmenta,
i. e. sticks, V.
ramez, icis, m., a rupture, hernia, lu.
Ramnes and RamnenseB (Rhamn-), ium,
m. [RAP], one of the three tribes of free citizens in
the early Roman state (of. Luceree, Taties) : tres
antiquae tribiL<) Ramnes, etc., L. : Quosque vocant
Ramnes, 0. — One of three centuries of knights in-
stituted by Rotnulus : Ramneiises ab Romulo ap-
pellati, L. : Rhamnensium nomina : Gelsi Ramnes,
proud knights of ancient family, H.
ramdaas, acfj. [nmua], full of boughs, having
many branches, branching, branchy: stipes, 0. :
comua cervi, V. : hydra ramosa natis e caede co-
lubris, O.
ramnlua, i, m. dim. [ramus], a twig, sprig, shoot.
ramua^ I, m. [2 RAD-], a branch, bough, twig:
in quibus (arboribun) non rami sunt, etc. : cin-
eite tempora ramis, V. : spissa ramis laurea, H. :
bacas dant rami, i. e. trees, V. : rami atque venatus
alebat,/rwt/ and game, V. — Of antlers, a branch :
ramique late dififunduntur, Cs. — A dub: Hylaeus,
Fr. — F i g., a branch : ramos amputare miseriarum.
rana, ae,/. [RhO-], a frog : saliunt in gurgite
fanae, 0. : in limo ranae ceclnere quereliam, V.,
€., H., lu. : rana marina, the frog-fish.
rancidulna, adj. dim. [rancidus], stinking,
rank, rancid : opsonia, lu.
rancidua, adj. with comp., stinking, rank, ran-
cid: aper, H. : quid rancidius, quam quod, etc.^
more disgusting, lu.
ranunculuB, I, m, dim. [rana], a Httle frog,
tadpole.
rapaoltas, Stis, /. [ rapax ], greed, rapacity:
quis in rapacitate avarior.
rapaz, ftcis, adj. with comp. and mp. [RAP-],
tearing, furiom, violent: ventuB,0. : unda. — Fig.,
grasping, greedy, rapacious, insatiable: olim ^-
runculus, nunc vero etiaro rapax : Cinara, I e.
greedy for presents, H. : lupi, H. : Orcus, H. : do-
mina, Tb. : nihil est rapacius quam natura.
raphanuB, I, m., = pd^vog, a radish, Ct
rapide, adv. with comp. [ rapidus ], hurriedly,
rapidly: dilapsus (fluvius). — Fig.: quod (iro^if-
riKov) cum rapide fertur : eo rapidius venire, Ta.
rapiditaa, fttis, /. [ rapidus ], swiftness, rush,
velocity : fluminis, Os.
rapidus, ae{j. with comp. and sup. [RAP-], tear^
ing atoay, seizing, fierce : ferae, 0. : agmen, a fierce
pack, 0. : aestus, V. : flamraa, 0. : ignis, V. — Im-
petuous, hurrying, rushing, A^, swift, quick, rap-
id: torrenSjV.: amnis, H.: flumen,Cs.: Fluminuno
lapsiis, H. : rapidior unda, Cu. : ignis lovis, V.: sol,
H. : volucris rapidissima milvus, 0. : manus, V. :
agmen, V. — F i g., hurried, impetuous, vehement,
hasty : oratio : rapidus oonsiliis, precipitate, L.
rapina, ae, / [RAP-], an act of robbery, rob-
bery, plunder : per latrocinia ac rapinam toleran-
tes vitam, L. : terra patuit invita rapinae, O. :
promissae signa rapinae, of carrying off, 0. —
E s p., plur., robbery, plundering, pillage, rapine:
caedes, rapinae, discordia civilis, S. : avaritia io
rapinis : hostem rapinis prohibere, Cs. : an f urtia
pereamve rapinis, H. — Prey, plunder, booty: abiu-
ratae rapinae, V.
rapid, pul (o\d fut. perf. rapsit, C), raptus, ere
[RAP-], to seize and carry off, snatch, tear, plucky
drag, hurry away : sublimen intro hunc rape, T. :
quo fessum rapitis? V. : Quo me cunque rapit
tempestas, H. : suroasne pudenter An rapias, snatcKt
H. : ab aede rapuit funale, 0. : de volnere teluna,
V. : commeatum in navis rapiunt, L. : pars densa
ferarum Tecta rapit, i. e. break off boughs of trees
(in collecting wood), V. : in ius, dr<ig before a court,
H. : ob facinus ad supplicium, hale : alii ad necem
rapiebantur : ad stuprum matres, L. : (infantes) ab
ubere rapti, Y. : nee variis obsita frondibus Sub
divom rapiam, drag into open day, H. : Nasonis
carmina rapti, i. e. torn from his home, 0. — 7b
hurry, impel, drive, cause to hasten : Quattuor hinc
rapimur raedis, H. : per aequora navera, V. : ven-
tis per aequora, O. : missos currils, H. : arma ra-
piat inventus, snatch, V. : arma, 0. : bipennem
dextrft, V. : rapiuntque ruuntque, hurry and bustle,
V. — With pron. refiex., to make haste, hasten, hurry,
fiy : ociuB hinc te Ni rapis, H. : se ad caedera op-
timi cuiusque. — To carry off by force, seize, rob,
ravish, plunder, ravage, lay waste, take by assault,
carry by storm: spes rapien*Ji occaecat animos:
Digitized by V^OOQIC
rapta
609
rastmin
semper rapiens, semper ebrius: raptas ad litora
vertere praedas, V. : rapere omnes trahere, S. :
yivere latronum ritu, ut tantum haberet, quaDtum
rapere potuisset: virgines, to abduct^ S.: Arsit
Atrides Virgine raptft, H. : Omne sacrum rapiente
dextrft, H. : alii rapiunt incensa feniotque Perga-
mB.y pillage and plunder^ V. : castra urbesque primo
impetu rapere, L. — To carry off suddenly^ match
away, destroy: improvisa leti Vis rapuit rapietque
gentes, U. : rapto de f ratre dolens, H. : Et labor
et durae rapit inclementia mortis, i. e. hurries on,
V. — To take, catchy assume : flam mam, catch
quickly f V. : nigrum colorem, 0. : Virga ... Vim
rapuit monstri, imbibed, 0. — To lead on hurriedly :
Halesus Tumo feroces Mille rapit populus, leads
hastily on, V. : Nee rapit inmensos orbis per hu-
mum, sweeps along, V. — ^F i g., to snatch away, carry
along, hurry away: ipsae res verba rapiunt, carry
along with them : (comoediam) in peiorem partem,
i. e. misrepresent, T. : Si quis in adversum rapiat
casusve deusve, V. : almum Quae rapit hora diem,
snatches away, H. : simul tecum solacia rapta, V.
— To drive, impel, carry away, precipitcUe, trans-
port, ravish, captivate, overwhelm^ draw irresisti-
oly: ad divinarum renira cognitionem curft studio-
que rapi : semper eo tractus est, quo libido rapuit :
amentift rapi : Furome caecus, an rapit vis acrior,
An culpa? H. : animum In partis rapit varias,
turns hurriedly, V. : ad quas (res) plcrique inflam-
mati aviditate rapiuntur. — To seize by violence,
snatch, steal : Hippodameam raptis nanctu'st nup-
tiis, Enn. ap. C. : Venerem inoertam, H. : sed ra-
piat sitiens Venerem, but may eagerly seise upon,
V. — 7b snatch, seize quickly, hasten, precipitate :
rapienda occasio, lu. : viam, hasten^ 0. : ut limis
rapias, quid velit, etc., may liastHy note, H. : raptae
prope inter arma nuptiae, L.
rapta, ae, /. [ F. of rapio ], a ravished one,
seduced woman .- gratus raptae raptor fuit, 0.
raptim, adv. [rapio], snatchtngly, hastily, sud-
denly, speedily, hurriedly : haec scrips! raptim, ut,
etc. : cui donet inpermissa raptim Gaudia, H. :
secuti tam raptim euntem, L.: aguntur omnia,
Gs. : praecipitata consUia, L. : ignis factus, L. : se-
care aethera pennis, V : fruaris tempore, H.
raptio, 5nis,/. [KAP-], an abduction, ravishing,
rape: fuisse in raptione, T.
rapta &vl, atus, are, freq. [rapio], to seize and
carry off, snatch, drag, hurry away : curru quadri-
iugo raptarier, dragged along, Enn. ap. C. : Hector
raptatus bigis, V. : alqd Per silvam, V. r arbltrio
raptatur equorum, 0. : raptata coniux (sc. ad tabu-
lam Valeriam). — To ravage, plundsr : adhuc rap-
tabat Africam Tacfarinas, Ta.— F i g., to drag, hale,
arraign : quid raptem in orimina divos ? Pr.
raptor, Oris, m. [ RAP- 1 a robber, plunderer,
abductor, ravtsher. filiae, Ta.: orbis, Ta.: lupi
Raptores, /)/Miui(srtn^, y. : fugles inaudaz Proelia
raptor, H. : gratus raptae raptor fuit, ramsher, 0.
— F i g. : raptores alieni honoris, O.
raptum, I, tk [ P. of rapio 1, plunder, prey,
booty: in diem rapto vivit, on daily plunder, L. :
vivere ex rapto, 0. : rapto potiri, V.
1. raptas, F. of rapio.
2. raptas (fls), m. [RAP-], a snatching away,
wrench: Inoo lacerata est altera (manus) raptu,
by the violence of Ino, 0. — A plundering, robbery :
nullis raptibus aut latrociniis populantur, Ta. : pe-
natium, of the house, Ta. — Of persons, an abduc-
tion, rape: Ghmymedi : Virginia, C, 0.
rapolam, l, n. dim. [rapum], a little turnip, H.
rareaoo, — , — , ere, inch, [rams], to grow thin,
become rare: resoluta tellus In liquidas rarescit
aquas, 0. : ubi angusti raresoent ciaustra Pelori,
i. e. open, V.: oolles paulatim rarescunt, become
fewer, Ta, : sonitus rarescit, dies away, Pr.
rarltaa, fttis^. frarus], looseness of texture: in
pulmonibus. — ^SmoM number, rarity : dictorum.
raro, adv. with eomp. [ rarus ], seldom, rarely,
now and then: id, quod raro fit: evenire: vinum
aegrotis prodest raro: Raro antecedentem scele-
stum Deseruit poena, H. : si rarius fiet, quam, etc.
raruB» adj. with comp, and sup., of loose texture,
thin, rare, not thick: (terra) opp. densa, V. : retia,
with large meshes, V. : tunica, 0. : rariores silvae,
thinner, Ta. — With large intervals, far apart, here
and there, scattered, thin, scanty: vides habitari
in terra raris et angnstis in \oci8, scattered : Appa-
rent rari nantes, V. : f rutioes in vertice, 0. : um-
bra, V. : arbores, N. : Manat rara meas lacrima
per genas, drop by drop, U. — Of soldiers, in open
order, far apart, scattered, dispersed, straggling,
single: ut numquam conferti, sed rari magoisque
intervallis proeUarentur, Gs. : rari in confertos in-
lati, L. : ordines, L. : rarior acies, Gu. — Infrequent^
scarce, sparse, few, rare: in omni arte, optimum
quidque rarissimum: raris ac prope nullis porti-
bus, Gs. : Oceanus raris ab orbe nostro navibus
aditur, Ta. : rara hostium apparebant arma, L. :
vitio parentum Rara iuventus, H. : rarus adibat
(i. e. raro), 0. — Flur» n. as subst. : rara (antepo-
nantur) volgaribua. — Uncommon, scarce, rare, ex^
traordinary, remArkahle: Rara quidem facie, sed
rarior arte canendi, 0. : avis (sc. pavo), H. raris-
sima turba, O.
rasilia, e, adj, [ I RAD- ], scraped, smoothed,
polished, smooth : torno buxum, V. : fibula, 0.
rSstram, I, n. plur, rastrl, drum, m., poet also
rastra, n. [1 RAD-], a toothed hoe, rake, mattock:
istos rastros Adpone, T. : rastris glaebas frangere,
V. : adsiduis herbam insectabere rastris, V. : ini-
quum pondus rastri,V. : volnera Rastrorum fert
( tellus ), 0. : pectis rastris capillos ( of Polyphe-
Digitized by V^OOQ IC
rasQB
700
ratiocinor
mus), 0. — P r o V. : mihi illaec vero ad rastroB res
redit, i. e. will drive me to work for my livittg^ T.
rasuB, P. of rado.
ratid, onis,/. [RA], a reckojiing^ numbering^
casting up, acconnty calculation, computation: ut par
sit ratio acceptorum et datorum: quibus in tabu-
lis ratio confecta erat, qui numerus domo exisset,
etc., Cs. : auri ratio constat, the account fullies:
rationem argeiiti ducere, reckoning : pecuniae ha-
bere rationero, to take an account : ratione initfi,
on easting up the account, Cs. : mihimet ineunda
ratio est: (pecuniani) in rationem inducere, bring
into their accounts: aeraria, the rate of exchange
(the value of money of one standard in that of
another): rationes ad aerarium continue detuli,
rendered accounts: rationes cum publicanis pu-
tare : rationes a colono accepit : longis rationibus
assem in partis diducere, calculations, H. — A list,
manifest, protocol, report, statement: cedo ratio-
nem carceris, quae diligentissime conficitur. — A
transaction, business, matter, affair, concern, cir-
cumstance : re ac ratione cum aliquo coniunctus :
in publicis privatisque rationibus, Cs. : nummaria :
popularis: comitiorum : ad omnem rationem hu-
manitatis: meam. — Plur., mihpron.poss., account,
interest, advantage: alquis in meis rationibus tibi
adiungendus : alieiium suis rationibus existimans,
etc., inconsistent with his interests, S. — F i g., a reck-
oning, account, settlement, computation, explanation:
rationem reddere earum rerum : secum has ratio-
nes putare, T. : inita subductfique ratione scelera
meditantes, i. e. after full deliberation: quod postea-
quam iste cognovit, banc rationem habere coepit,
reflection: totius rei consilium his rationibus ex-
pficabat, nt si, etc., upon the following calailation,
Cs. : ut habere rationem possis, quo loco me con-
venias, etc., i. e. means of determining: semper ita
vivamus, ut rationem reddendam nobis arbitremur,
must account to ourselves : si gravius quid accide-
rit, abs te rationem reposcent, will hold you respon-
sible, Cs. — Relation, reference, respect, connection,
community: (agricolae) habent rationem cum
terrfi, quae, etc., ?uive to do: cum omnibus Musis
rationem habere: omnes, quibuscum ratio huic
est — A respect, regard, concern, consideration,
care: utriusque (sc naturae et fortunae) omnino
habenda ratio est in deligendo genere vitae : (dcos)
piorum et impionim habere rationem : sauciorum
et aegrorum habitft ratione, Cs. r propter rationem
brevitatis, out of regard for : habeo rationem,
quid a populo R. acceperim, consider- neque
illud rationis habuisti, provinciam ad summam
stultitiam venisse? did you not consider ^—^ Course,
conduct, procedure, tnode, manner, method, fasfiton,
plan, principle : tua ratio est, ut . . . mea, ut, etc. :
defensionis ratio viaque: itaque in praesentia
Pompei sequendi rationem omittiti Cs. : in philo-
Rophift disserendi : ut, quo primum cnrreretur, vix
ratio iniri possit, Cs. : hoc aditu laudis vitae meae
rationes prohibuerunt,p^n of life. — A rrangement,
relation, condition, kind, fashion^ way, manner,
style: ratio atque usus belli, the art and practice
of war, Cs. : novae bellandi rationes, Cs. : quorum
opcrum haec erat ratio, etc., Cs. : rationem pontis
hanc instituit; tigna bina, etc., Cs. : iuris: haec
eadem ratio est in summft totius Oalliae, Cs. :
eftdem ratione, qu& pridie, ab nostris resistitur,
Cs : quid refert, qu& me ratione cogatis ? : nuUft
ratione, Cs. : tota ratio talium largitionum genere
vitiosa est, principle. — 7%« f acidly of computing,
judgment, understanding, reason, reasoning, reflec-
tion : Ita fit, ut ratio praesit, appetitus obtemperet :
homo, quod rationis est particeps, causas rerum
videt: lex est ratio summa: ut, quos ratio noii
posset, eos ad officium religio duceret : si ratio et
prudentia curas aufert, H. : mulier abundat auda-
cia, consilio et ratione deficitur: Arma amens
capio, nee sat rationis in armis, V. : ratione feci-
sti, sensiMy. — Ground, motive^ reason: quid tan-
dem babuit argument! ant rationis res, quam ob
rem, etc : nostra confirmare argumentis ac ratio-
nibus : noverit orator argumentorum et rationum
locos : ad eam sententiam haeo ratio eos deduxit,
quod, etc., Cs. : rationibus conquisitis de voluptate
disputandum putant : Num panra causa aut prava
ratiost t reason, excuse, T. — Keasonableness, reason,
propriety, law, rule, order: omnia, quae ratione
docentur et vi&, reasonably and regularly : ut ra-
tione et vi& procedat oratio: quae res ratione
modoque Tractari non volt, H. : interrallis pro
rati parte ratione distinctis, divided proportionally
by rule: vincit ipsa rerum p. natura saepe ratio
nem, system. — A theory, doctrine, system, science :
haec nova et ignota ratio, solem lunae oppoeituro
solere deficere : £picuri, doctrine : Stoicorum : ra-
tio vivendi . . . ratio civilis, the art of Hving . ..
statesmanship. — Knowledge, science . si qua (est in
me) huiusce rei ratio aliqua. — A view, opinion, con-
viction : Mea sic est ratio, T. : cum in eam ratio-
nem pro suo quisque sensu loqueretur : cuius ratio
etsi non valuit, N.
ratiocinatio, dnis, /. Fratiocinor], at
•s, ceum reasoning, i
an exercise
of the reasoning powers, calm reasoning, ratiocina-
tion, ratiocinatio est diligens et considerata ex*
cogitatio. — A rational conclusion, syllogism,
ratiocinativiui, ac{j. [ratiocinor]. — I n r h e t.,
of reasoning, syllogistic : genus quaestionis.
ratiocinator, oris, m. [ratiocinor], a reckoner,
accountant, bookkeeper, C. — F i g. : ut boni ratio-
cinatores esse possimus.
ratiocinor, atus, ari, dep, [ ratio ], to reckon,
compute, calculate: ratiocinandi utilitas: de pecu-
nia. — To reason, argue, infer, conclude: quid in
similibus rebus fieri soleat: inter se: recte.
Digitized by V^OOQIC
raUs
701
reoedo
ratUfis,/. [2 AR-], a rafty float: aut ratibus
aut navibus accedere : transeunt Rbenum navibus
ratibusque, Cs. : rates quibus iunxerat flumen, i. e.
pontoonSy L. — A bark, boat, vessel : et pandas rati-
bus posuere carinas, V. : prima, i. e. the Argo^ 0.
ratiunotda, ae, /. dim. [ratio], a small reckon-
tn^, little aeeount : erat ei de ratiuncuU relicuora
pauxillulum Nummorum, T. — A slight ground^
trifling reason : leves : huic incredibili seutentiae
ratiuDCulas suggerit. — A petty syllogism,
ratua^ adj. [P. of reor], reckoned^ fixed by ccU-
euleUion; in the phrase, pro ratA parte, or pro
rata (sc. parte), in proportion^ proportionally:
militibus agros pollicetur, quaterna in siogulos
iugera, et pro rata parte centuHonibus, Cs. : pe-
rinde at cuique data sunt pro ratft parte: dare
pro ratA aliis, L. — ThougfU ottty defined by calcula-
tion^ prescribed, determined^ fixed : rata et certa
spatia definire: (astroruro) cursQs: quod certum
fuerit esse futurum rato tempore. — Fixedy settled,
established^ firm^ confirmed^ approved^ sure^ certain^
valid: quod modo erat ratum inritumst, T. : de-
cretum: leges: auctoritas harum rerum: cuius
tribunatus si ratus est, nihil est, quod inritum pos-
Bit esse : testamenta (opp. rupta): Dizerat idque
ratum Stygii per flumina Annuit, V. : rata sint sua
Tisa precatur, may be fulfilled, 0. : vox, made good,
O. : (ebrietas) spes iubet esse ratas, i. e. leaps to
the fulfilment of H. : pax, S. : quid augur (habet),
cur a dextrft corvus a sinistrft comix faciat ratum ?
for making a favorable augury : parens nati rata
?erba Fecit, I e. fulfilled^ 0. : consentiens vox
nUum noraen imperiumque regi e£fecit, confirmed^
L. : ut, quodcumque rettulisset, id ratum haberet :
lata ipsa rata mihi erunt
raaoisonaa, adj. [ raucus + sonus ], hoarse-
sounding: bombi, Ct.
raaouflt adj, [2 R V*], hoarse : nos raucos saepe
attentissime audiri video: palumbes, V.: os aselli,
0. : vox (ranarum), 0. : vicinia rauca reclamat,
screaming herself hoarse, H. : circus, lu. : Ilia sonat
raucum quiddam, 0. : cvgni, deep-voiced, V. : aes
(i. e. tuba), hoUow-sounding, V. : aes (i. e. scutum),
ringing, V. : Hadria, rearing, H. : rauca signa de-
dere fores, grating, 0. — F i g., faint : nisi ipse
rumor iam raucus erit factus.
rauduB, see rudus.
raudusctdum (rod-, rud-), l, n. dim. [ rau-
dus], a little piece of brass money: Numerianum,
the trifling debt of Numerius.
ravos, adj., gray -yellow, gray, tawny: mare:
lupa,H.
re- or red^ An inseparable particle, again,
back, anew, against,
rea, see reus.
reapse, adv. [re+eilpse (old abl.f. of ipse)], in
fact, in reality,' actually, really, in truth : earuui
rerum reapse, non oratione perfectio: formae,
quae reapse nullae sunt, speciem autem offerunt.
rebellatio, dnis,/. [rebel lo], a revolt, rebellion,
Ta.
rebellatriz, Icis, /. [rebello], she that renews
war, rebel : Qermania, O. : provincia, L.
rebellio, dnis, /. [rebellis], a renewal of war,
revolt, rebellion : facta post deditionera, Cs. : ad
rebellionera compellere, L. : multis Garthaginien-
slum rebellionibus.
rebellia, is, ac(j. [re+bellum], that makes war
afresh, insurgent, rebellious : Aeneadae, V. : Numi-
dae, 0. : reg;io, Ou. : rebellis Amor, 0. — Plur. m.
as subst., rebds, Ta.
rebelliam, I, n. [rebellis], a revolt, L. dub.
re-bello, ftvl, fttus, are, to wage war again, re-
volt, rebel : Volsci rebel larunt, ll : tauro mutatus
membra rebello, renew the combat, 0.
re-boo, — , — , ftre, to bellow back, resound, re*
echo : rel>oant silvae, V., Ct
re-caloitr5, — , — ^ &re, to kick back, be inac-
cessible : recalcitrat undique tutus, H.
re-caleo, — , — , 6re, to grow warm again: re-
calent fluenta Sanguine, run warm, V.
re-oalesco, lul, ere, inch., to become warm
again, grow warm : exercitatione recalescunt (cor-
pora).— F i g. : recalescit mens, 0.
recalfaoio, ffici, — , ere [ re- + calefacio ]^ to
warm again: sanguine telum, 0. — Fig. : tepidam
mentem, 0.
re-candeaco, dui, ere, inch., to grow white
again, whiten : percussa recanduit unda, 0. — 7o
grow white hot, glow again: ubi tellus Solibus re-
canduit, 0. — F i g. ; recanduit ira, 0.
re-oanto, — , 4tus, ire, freq., to charm bark,
charm au>ay: recantatas deponere curas, 0. — To
recall, revoke, recant : recantatis Opprobriis, H.
reooidd, see 1 recido.
re-oed5, oessi, cessus, ere, to go back,faU back,
give ground, retire, withdraw, recede : ex eo quo
stabant loco, Cs. procul a telo veniente, 0. : de
medio : tristis recedo, H. : ab Iliturgi, L. : in ca-
stra Cornelia, Cs. — Poet, to go to rest, retire, 0.
— To recede, fall back, give way, give place, depart :
Verba movere loco, quamvis invita recedant, ^m/c^,
H. : anni, Multa recedentes adimunt, H. — To stand
back, recede, be distant, be retired Provehimur
portu, terraequc urbesque recedunt, V. : mea terra
recedit, 0. — To go away withdraw, retire, depart,
part ' Haec dcfatu' pater recessit, vanished, finn.
ap. C. : a stabulis recedunt (apes), V : Caesa re-
cesserunt a cute membra sua, 0. — F i g., to with-
draw, depart, retire, desist: senes ut in otia tuta
recedant, H. r ab officio : ab armis, i. e. lay down :
Digitized by V^OOQ IC
reoello
708
reddo
penitu9 a naturft: a vita, i. e. kiU cneadf : qu&
ratione res ab usitata consuetudine recederet, de-
viate : (nomen bostis) a peregrino recessit, has lost
the meaning of ^ foreigner.^ — To vanish^ pass away,
disappear: Phoebes ira recessit, 0. : in ventos
vita recessit, V. : cum res ab eo recessisset, was
lost to him,
re-cello, — , ^ — , ere, to spring back^ fiy hack^
recoil : cum (ferrea maims) recelleret ad solum, L.
1. reoenSy entis (a6l. sing, entl ; poet also ente;
gen. plur. tium ; poel rarely tum, H. ), adj. with
comp. and sup.^ lately arisen, not long in existence^
fresh, young^ recent : iniuriae memoria, Cs. : ami-
cus, new-made: omnis conglutinatio recens aegre
divellitur : viri : caespites, Os. : flores, H. : herbae,
0.: prata, ^em, V. : proclium,i.e.o/^e»/«'day,C8.:
clade^, L. : pollicitatio, Ob. : arma, newly wnettedf
0. : umbrae, of persons just deady 0. : recenti re
de Mustio auditum est, l e. forthwith : qui recens
ab illonim aetate fuit,jt«^ after: recens a volnere
Dido, i. e. with lier wound still fresh^ V. : ab exci-
dio urbis, fresh from, L. : quidam Romft sane re-
cenies, jnst from Rome: epistula recentior : receu-
tiore memoria: attulisti aliud humanius horum
recentiorum, modem writers: recentissima tua est
epistula Kal. data, latest: annus recentissimus :
Senones recentissimi advenarum, L. — Plur. n. as
svbst., late events (opp. vetusta). — Fig.,/r«A, vig-
orous : ut integri et recentes defatigatis succede-
rent, Os. : equitatus, Os. : animus (consulis), L.
2. recens. adv. [1 recens], lately, freshly, new-
ly, just, recently : recens accepta cladis, L. : Sole
recens orto, V.
re - cenaeo, sul, — , ere, to count, enumerate,
number, reckon, survey: haec in Aeduorum finibus
recensebantur, Os. : captivos, quot cuiusque populi
essent, L. : omnem suorum numerum, V. — To ex-
amine, review, muster, survey : exercitum, L. : le-
giones, L. : Signa recensuerat bis sol sua, hcui
traversed, 0. — Of the censor, to revise the roll of,
enroll: in equitibus, L. : equites, L. — Fig., to go
9ver, reckon up, recount, review : Fata fortunasque
virtim, V. : fortia gesta, 0.
recensio, dnis, /. [recenseo], an enumeration,
recension: memoria publica rccensionis tabulis
impressa, i. e. the censor*s register.
receptaculom, 1, n. [recepto], a place of de-
posit, reservoir, magazine, recejptacle: cibi et potio-
nis (alvus) : f rugibus, Ta. : omnium purgamento-
rum urbis, L. — A place of refuge, lurking-place,
shelter, retreat: nisi illud receptaculuni classlbus
nostris pateret: pro receptaculo turriin facere,
Os. : castella diniit, ne receptaculo hAtibus essent,
L.: praedonum receptacnla sustulit: oppidum re-
oeptaculum praedae, a hiding-place : adversae pug-
nae, ref%ige from, defeat, L. : exsulum, Ou. : (mors)
aetemum nihil scntiendi receptaculum.
recepto, avl, — , &re, iiUens, [recipio], to taks
hack, wrest away: hastam receptat Ossibus hae>
rentem, V. — To receive habitually, harbor, enter-
tain : meum filium ad te, i. e. my son^s visits, T. :
mercatores, admit, L. — With pron. reflex., to betake
oneself, withdraw, retire, recede : in tectum te, T. :
Saturni sese quo Stella receptet, V.
receptor, oris, m. [re- +OAP-], a harborer, con-
cealer : ille latronum receptor locus.
receptruc, Icis,/. [receptor], a harborer, con-
cealer : Messana praedarum.
receptum, I, n. [P. n. of recipio], an engage-
ment, obligcUion, guaranty : satis (est factum) no-
stro recepto : receptum intervertit
1. receptUB, P. of recipio.
2. receptUB, Us, m. [re- + OAF-], a taking back,
retraction, recantation: nimis pertinacis Benten-
tiae, L, — Of troops, a falling back, retiring, retreat^
^oay of retreat : expeditum ad suos receptum ha-
bere, Os. : ut nee receptum a tergo circumvenit
haberent, L. : cum receptus primis non esaet, L. :
ut in Siciliam receptus daretur, Os. : hand facili
inde reoeptu, retreat being difficult, L. — In phrases
with cano or sigman : Oaesar receptui cani iussit,
to sound a retreat, Os. : signum dare receptui, sig-
nal for retreat, L. — F i g., a retreat, withdrawal,
way of escape : receptum ad poenitendum habere,
L. : a malis consiliis, L. — In phrases with cano or
signum : revocante et receptui canente senatu, i. e.
directing him to stop hostilities : a miseriis contem-
plandis canere receptui, to give the signal for leav-
ing off, etc. : (bucina) oecinit iussos inflata recep-
tas, 0. : cane, Musa, reoeptds, i. e. cease, 0. — A
refuge, place of shelter: habere ad Oaesaris amici-
tiam receptum, Os. : ad expertam clementiam, L.
1. recessuB, P. of recedo.
2. recesBUB, Qs, m. [re-H-OAD-], a going baek^
receding, retiring, retreat, departure: a pestiferis
(rebus) : ut luna acoessu et recessu suo soils lumen
accipiat : recessum primis ultimi non dabant, i. e.
means of retreat, Os. — A remote place, retired spot^
nook, comer, retreat, recess : mihi solitudo et reoes-
sus provincia est : non recessus ipse def eudit, our
remote position, Ta. : auctumno tecta ac recessum
circunispicere, L. : spelunca vasto submota reces-
su, in a deep recess, V. : Luminis exigui prope
templa, inner chamber, 0. : Phrygiae recessus om-
nis peragrasti, L. : pulchri, inner rooms, 0. — F i g,,
a withdrawal : tum aocessus a te ad causam fati^
tum recessus, advancec and retreats: habere in
dicendo umbram aliquam et recessum, shade and
background: in animis hominum sunt recessQs.
recidivns, adj. [re- -^CAD-], falling back, r»-
tuming, recurring : nummus, lu. : Pergama, r»-
buiU,\.
1. recido or recddo^ reccidi or reddl, reoft-
Digitized by V^OOQ IC
reoldo
708
reolpio
sftras, ere [re-+cado], to fall hack^ spring hack^
return: in terras: ramulum ndductura in oculum
suuro recidisse, had recoiled: (saxa) eonvulsa in
COS recidebant, kept falling backy Cu. : etiam si
recta reciderat (navis), L. — F i g., to fall back, re-
<Mr», be thrown back/fall^ aink^ be reduced, relapse:
ab his me romediis noli vocare, ne recidam, suffer
a relapse: ex liberatore patriae ad Aquilios, Aa^:^
sunk to a level with, L. : tantum apparatum ad ni-
hilum recidere, come to naught : ad ludibrium, Cu. :
in graviorem ntorburn, L. : Syracusae in antiquam
servituteni reciderunt, L. : in invidiam, N. : bucine
tandem omnia reciderunt, ut, etc. : illuc, ut, etc.,
lu. : ex quantis opibus quo recoidissent Oarthagi-
niensium res, L. — To fall back, fall to^ pass, be
handed over : cum ad eum poteutatus omnia rec-
cidisset: quae (tela) ... in aliorum vigiliam con-
sulum. recidissent, i. e. wmUd have fallen to my
successors: sinere artem musicam Recidere ad
paucos, T. — Of evil, to fall back, be visited, recoil,
return: ut buius amentiae poena in ipsum recidat:
posse hunc casum ad ipsos recidere demonstrant,
Cs. : consilia in ipsorum caput recidentia, L. — To
fall out, turn out, result, come : ne in unius impe-
riura res recidat: quorsum recidat responsuni tuum,
noD laboro, what your answer may prove to be.
2. reoido, dl, sus, ere [ re- -i- caedo \ to cut
away, cut down, cut off: sceptrum imo de stirpe,
V. : ceras inanis, empty cells, V. : pueris membra,
O. : volnus Ense recidendura est, 0. : columnas,
hew out, H. — Fig., to lop off, cut sliort, retrench,
abridge, diminish: ambitiosa Omamenta, H. : na-
tiones recisae : supplicio culpam, H.
re-oingo, — , ctus, ere, to ungird, loosen, undo :
Testis induta recinctas, 0. : in veste recincta, V. :
neque eo contenta recingor, ungird myself, 0. :
sumptuin recingitur anguen), unwinds the folds, 0.
reoino, — , — , ere [re+cano], to cause to echo,
make to resound, repeat, reecho: parrae rccinentis
omen, H. : cuius recinet Nomen imago, H. — To
repeat, celebrate, praise : haec dictata, H. : curva
Ijra Latonam, H.
reoiper-, see recuper-.
recipio, cepi (recepsS for recfipero, Ct.), ceptus,
ere [re+capioj. L To take back, bring back, carry
back, retake, get back, regain, recover : d and is reci-
piendisque mentis, by an exchange of services : si
▼elit suos recipere, obsides sibi reraittat, Cs. : re-
ges, L. : canam, recepto Caesare felix, H. : Taren-
tum, recaptured: praeda recepta est, L. : Pectore
in adverso ensem Condidit, et recepit, drew out
again, V. : suos oninl.-* incolufiies (sc. ex oppido
in castra), withdraw, Cb. : cohortes defessos, Cs. :
Ilium medio ex hoste, rescue, V. — With pron. re-
flex., to draw back, voithdraw, betake oneself, retire,
rettreat, escape : se ex hisce locis : se ex f uga, Cs. :
se recipiendi spatiuro, L. : se ad Caesarem, Ob. :
ex castris in oppidum sese, Cs. : rursus se ad signa,
Cs. : se in novissimos, L. : sub murum se, Cs. : eo
se, Cs. : Neque sepuloruni quo recipiat habeat,
portum corporis (sc. se), Enn. ap. C. — Fig., to
bring back : (voceni) ab acutissimo sono usque ad
gravissiraum sonum. — To get back, receive again,
regain, recover, repossess: antiquam frequentiam
recipere urbem pati, L. : ct toti(iem, quot dixit,
verba recepit, got back, 0. : quam (vitam) pogt-
quam recepi, recovered, (). : animam, T. : a pavore
recepto aninio, L. : voliunique animumque, 0. :
mente receptft, H. — Willi pron, reflex., to betake
oneself, withdraw, retire : ad f rugern bonam : ad
reliquam oogitationem belli, Cs. — To recover, col-
lect oneself, resume self-possession : ut ine recepi :
nullum spatium recipiendi se dedit, L. : se ex ter-
rore, Cs. : totft me mente. 0. — II. 7b fake to one-
self, take in, admit, accept, receive, welcome: Exclu-
der, ille recipitur, T. : Xerxein, await the attack
of: hos tutissimus portus recipiebat, Cs. : Mosa
ex Rheno recepta insulaiu efficit, Cs. : equus fre-
num recepit, submitted to, H. : Ilominem amicum
ad te, T. : hominem ad epulas : gentes in civita-
tem receptae: deorum in terapla, U. : Ilergetes in
ius dicionemque, L. : reges in araicitiam, S. : sidera
in caelo recepta, 0. : tecto reeipi, Cs. : ilium suis
urbibus : oppido ac portu recepti, Cs. : legatos
moenibus, S. : eum doinum suam : ut domum ad
se quisque hospitio reciperet, Cs. — Of money or
income, to take in, receive, collect, acquire, gain :
pecuniam ex novis vectigalibus : pecunia, quae
reeipi potest. — Of weapons or fetters, to submit to,
accept, receive, expose oneself to: ne^esse erat ab
latere aperto tela reeipi, (^%. : ferrum : donee
(equus) frenum recepit, H. — Of places, to seize,
capture, tctke, possess, occupy: Praeneste per dedi-
tionem, L. : oppido recepto, Cs. : rem p. armis, S.
— Vi^.fto take upon oneself assume, receive, accept,
admit, allow : in semet ipsum religionem, to burden
himself mth, L.: antiquitun recepit fabulas: nee
ineonstantiam virtus recipit : timor misericordiam
non recipit, Cs. : casus recipere (res), be liable to,
Cs. : re iam non ultra recipiente cunutationem, L.
— To take up, undertake, accept, assume: causa in
Siciliae: id facere, quod recepissem, T. : officium.
— To assume an obligation, pledge oneself take the
responsUfility, be surety for, warrant, promise, en-
gage: ad me recipio; Faciei, T.: promitto in nie-
que recipio, fore cum, etc. : promitto, recipio, spon-
deo, Caesarem talem semper fore, etc. : facturum,
quod milites vellent, se recepit, L. : fidem recepisse
sibi et ipsum et Appium de me, had given hitn a
solemn assurance: ea, quae tibi promitto ac reci-
pio : mihi in Cumano se defensunim, etc. : postu-
labat ut . . . id ipsi fore reciporcnt^ Ca. — Of a
magistrate, with nomen, to entertain a charge
against, enter as an accused person, indict: nomen
Digitized by V^OOQIC
radproco
704
reoonditos
absentia: appellantibus nemo erat aoxilio, quio
nomina recipereDtur, L.
reoiprooS, tvl, itas, Irr [reciprocus], to move
baeky turn haek^ revene the motion of: aoimam, to
fetch breath, L. : alqaid in motu identidem reci-
prooando oonstantiaa, L e. tfi tte alternation of cur-
rente: qoinqueremem In adversum aestum reci-
procari non posse, to taek about^ L. : reciprocari
coepit mare, to ftow back^ Gu. — 7b come and go^
reciprocate: f return temporibus statis reclprocat,
riaee andfalU, L. — Fig., of a proposition, to re-
verse, convert,
reciproom* <m{^'., returning, receding t mare,
Ta.
reoisua^ P, of 2 recldo.
recitatio, Onis, /. [recito], a reading aloud,
public reading: ut ilium recitationis suae poeni-
teret: raiissimarum recitationnm fama, Ta. : reci-
tationem eventus prosequatur, Ta.
recitator, Oris, m. [recito], a reader, reciter,
dedaimer: tres recitatores: acerbus, H.
re-cito, &vl, fttus, ftre, to read out, read aloud,
recite, declaim, rehearee: Pompei testimonium:
litteras in senatu, S. : ex codice : responsum ex
scripto, L. : de tabulis publicis : Scripta foro, H. :
horrere Augusto recitantes menae poetas, lu. : al-
oui, H. : sacramentum, dictate, Ta. — To name in
writing, eonttitute, appoint, enroll: testamento re-
citatus heres: avunculum praeterire in recitando
senatu : senatum, L.
reolamatid, dnis,/. [reclamo], a erg of no,
ehout of disapproval : vestra.
reclamito, — , -ti are, /rey. [reclamo], to cry
loudly againtt, exclaim against, — F i g. : reclamitat
istiusraodi suspitionibus ipsa natura.
re-clamo, &^ &tu8, are, to cry out against, ex-
claim against, contradict, protest : cum cunctus
ordo reclamabat: illi reclamarunt: tribuni recla-
mantibus consulibus refecti, in spite of their pro-
test, L. : cum eius promissis legiones reclamassent:
Quaere peregrinum, yicinia reclamat, H. : Recla-
mant omnes, Tindicandam iniuriam, Ph. : cum erat
reclamatum vocibus: soopulis inlisa reclamant
Aequora, re-echo, V.
reolinia, e, adj. [re+OLI-], leaning baek^ re-
dining : In sinu iuyenis, 0.
re-olind, &vl, Stus, &re, to bend back, cause to
lean, redine : alces ad eas (arbores) reclinatae, Cs. :
caput : scuta, rest, V. : ab labore me, rdieve, H.
recludo, si, bus, ere [re + claudo], to unclose,
open, throw open, disclose, reveal: portas, V. : viam
arcis, 0. : reclusA Mane domo vigilare, H. : pectora
pecudum (in augury), V. : tellurem dente unco,
break up, V. : tellus Pauperi reoluditur, H. : ense
iugolum, O. : ensem, <iraWf V. : tellure Thesauros,
disdose, V. : ora fontana, 0. : volnera, Ta. — F i g.,
to disdose, reveal, open, display, mose : iram, G.
po^t.: ebrietas operta recludit, H.: (Mercurius)
Non lenis precibus fata recludere, i. e. to open the
gate for a retttm, H.
recootOB, P. of recoquo.
re-oogito, ftvl, — , &re, to think over, reconsider:
de forma Numisianft.
re-oognitio, Onis,/., a reviewing, investigation,
examination: consulis, L.
re-cognoBc5, gnSvI, grnitus, ere, to know agatn^
recollect, recall to mind, recognize: qualis fuerit, ex
eo : ea, quae scit, mecum : mecum noctem iUam :
res (suas), L. : dona templorum, Ta. : sacra anna-
libus eruta, 0. — To look over, review, investigate,
examine, inspect : leges populi R : socios navalls,
L. : supellectilem Darei, Gu. : Dona populorum,
survey, V, — To examine, certify, authenticate : haeo
omnia summa curft et diligentia recognita sunt:
Pompei decretum.
re-oolllg5t see reconligo.
re-oolo, colui, cultus, ere, to tiU again, cultivate
anew, work over: terram, L. : humus post tempora
longa reculta, 0. : metalla intermissa, L. — To in^
habit again,revisit: locum, Ph. — To reinvest: alqm
sacerdotiis, Ta. — To restore, replace: imagines sub-
▼ersas, Ta, — ^F i g., to practise again, reswne, renew :
artes, quibus a pueris dediti fuimus : ad haec sta-
dia recolenda: dignitatem. — To think over, reflect
upon, consider : quae si tecum ipse recolueris : ani-
mas Lustrabat studio recolens, V.: pectore sua
facta, Gt. — To recall, recollect : Hoc tua, nam r©-
colo, quondam germana canebat, 0.
re-compositiiB, adj., reacfjusted: comas, 0.
reconciliatio, Onis, /. [recondlio], a re-estab-
lishing, reinstatement, restoration, renewal: concor-
diae: gratiae, reconciliation: reconciliatione gra-
tiarum. — A reconciling, reconciliation (sc gratiae):
illius : nihil opus esse reconciliatione, L.
reoonoiliator, Oris, m. [reconcilio], a restorer :
pacis, L.
re-oonoillo, avi, &tus, ftre, to procure agttin^
regain, recover, restore, re-establish: Parura insu-
1am oratione, N. : fides reconciliatae gratiae : de-
trimentum virtute militum reconciliatur, it meuie
good, Gs. : cum fratre gratiam, L. : de reconcilian-
dis invicem inimicis, Ta. — To bring together again,
rettnite, reconcile: me cum Guesare in gratiam:
quibus eum omnibus eadera res p. reconciliavit,
quae alienarat, reunited: animos militum impera-
tori, L. — To win over again, conciliate : Pompeium.
re-oonoinnd, — , — , are, to set right again,
repair: tribus locis aedifico, reliqua reconcinno:
detrimentum, Gs.
reoonditxi% acfj. with comp. [P. of v^condo^
Digitized by V^OOQIC
reoondo
706
rector
put away, <nU of the way, hidden, eoneeaUd, retired,
eequetiered: tabulae et signa : quid Aegyptus ? ut
recondita estt: senatHs consultum, inclusum in
tabulls, tamquam in vaginft reconditam. — Flur. n.
as mbst^ sequestered places : in occultis ac recon-
ditis templi, Cs. — Fig., hidden, pro/owid, abstruse,
recondite: res : reconditiora (opp. quae in promptu
sunt): sententiae: ut in e& (specie oris) penitus
reconditos mores eflSngere, an expression of the in-
most eharcuter: nature tristi ac recondita esse,
reserved,
re-oondo, didl, ditus, ere, to put up aaain, put
back, lay up, put away, hoard, shut up, dose, hide,
conceal, bury : gladium in vaginam, sheathe: in
vagina : Caecubum, H. : quod celari opus erat,
habebant reconditum, kept hid: recondita alia in-
venerunt, L. : imo reconditus antro, 0. : oculos,
dose again, 0. : ensem in pulraone, plunge, V. —
¥\%.,to store up, hide: mens alia recondit, e qui-
bus memoria oritur : quos fama obscure reoondit,
i. e. whose names are unknown, V.
re-oonllgo (-colllgo), l§gl, lectus, ere, to
gather again, colled: etiam si cuius animus in te
esset offensior, a me reoonligi oportere, to be rec-
onciled: te, I e. take courage, 0.: primos annos,
regain, 0.
re-coquo, coxl, coctus, ere, to boil again, renew
by boiling : Peliam. — To prepare again by fire,
forge anew, melt over : fornacibus ensis, V. : re-
ooctus Scriba ex quinqueviro, remoulded, H. : senex
recoctus, renewed, i. e. youthful, Gt.
reoordatio, dnis,/. [recordor], a recalling to
mind, recollection, remembrance: grata : recordatio-
nes fugio, quae dolorem e£Bciunt rerum : veteris
memoriae, the reeolledion of an old circumstance :
servitutis: benefactorum : nostree amicitiae: iu-
cundae recordationes consoientiae nostree.
reoordor, atus, ftri, dep. [re-+cor], to think
over, bethink oneself of, be mindful of, call to mind,
remember, recollect: ut reoordor, tibi meam (epi-
stulam) misi : vosmet ipsi vobiscum reoordamini :
pueritiae memoriam : omnis grad&s aetatis tuae :
tua consilia: virtutes (ManliXL.: priorem liber-
tatem, Ta. : antiqua Damna, 0. : tua in me studia
multum tecum : si rite audita recordor, V. : legio-
nes nostras in eum locum saepe profectas : eadem
se in Hispanift perpessos, Cs. : recordati Teucros
Ducere principium, etc., 0. : ego recordor longe
omnibus unum anteferre Demosthenem : quantum
hae conquaestiones punctorum nobis detraxerint :
recordor unde ceciderim : flagitiorum suonim re-
cordabitur: illius: alquid de te: quae sum pas-
sura, lay to heart, 0.
re-creo, avl, fttus, &re, to make anew, renew, re-
store, revive, refresh, recruit, invigorate: voculae
recreandae caus&: recreatus legatus ex volneri-
bn" L. : e gravi morbo : .leni vento umcrum, H. :
Arbor aestivi recreatur aurft, H. : squillis Poto
rem, H. : ex acie semivivum elatum, N. : adflictum
erexit, perditumque recreayit : proTinciam perdi-
tam: res p. revivescat et recreetur: recreatur
ci vitas : (animus) cum se recreavit, has recovered
itself: litteris sustentor et recreor: Caesarem
antro, H. : spatium ad reoreandoa animos, Cs. : ab
hoc raaerore recreari.
re-orepo, — , — , are, to resound, echo: cava
cymbala recrepant, CL
re - oreao5, crfivl, — , ere, to grow agaift, m-
crease again: velut accisis recrescens stirpibua,
L. : luna toto quater orbe reorevit, O.
re-orudeaoo, dul, — , ere, inch., to become raw
again, break open afresh: ilia (volnere) recrude-
scunt — Fig.: recrudesoente seditione, breaking
out again, L. : recruduit pugna, L. : recruduit so-
poratus dolor, Cu.
recta, adv. [abif, of rectus ; sc vift], straight-
way, straightforward, right on, directly, Tu rus
hinc ibis ? . . . recta, T. : ab subselliis in rostra
rectft: perge in exsilium: Tendimus hino recti
Beneventum, H.
recte, adv, with eomp. and n^. [ rectus 1, in a
straight line, straighily, undeviatingly : tern. —
Fig., rightly, correctly, properly, duly, suitably, ap.
propriately, well, accinxUefy : recte tu quidem, et
vere: Tractare, T.: facere: oonstare: recte fac-
tum (opp. turpiter), Cs. : deos tollens recte non
dubitat divinationem tollere, consistently: cum fuit
cui recte ad te litteras darem, safdy : recdssime
facere: ambulare,^o €u he ought: ludi recte facti,
L. : procedere, agreeably, H. : apud matrem recte
est, i.e,sheis quite well : Recte ego mihi vidissem,
would have looked out todl, T. : vendere, at a high
price (opp. male) : Ad omnia alia aetate sapimus
rectius, T. : rectius bella gerere, L. : rectius occu-
pat Nomen beati, qui, etc., H.— In approval, vfdl,
quite well, right, excellently: Quid vos? quo pacto
hie? satin recte? (sc. agitur), T. : De, quid fit?
quid agitur ? 3y. Recte. De. optumest, T. : cla-
mabit, pulchre I bene I recte I H. — ^As a courteous
evasion or refusal, alTs well, there's nothing the
matter, nothing is wanting, no, thank you : So. quid
es tam tristis ? Pa, recte, mater, T. : rogo num-
quid velit ? * Recte * inquit, I e. no, nothing, T.
rectiS, 6nis, /. [REG-], a guiding, government^
direction: rerum p.
rector, dm, m. [REG-], a guide, leader, direc-
tor, ruler, master, hdmsman, pUot : navium recto-
res : navis, V. : ut in curru det rector Lore, driver,
0, : exterriti sine rectoribus equi, Ta. : elephant!
ab rectoribus interfecti, L. — F i g., a ruler, leader,
guide, governor : dvitatis : rei p., L. : Thebarum,
H. : populonim, 0. : summi rectoris ac domini
numen : pelagi, Neptune, 0. : mtlites, qui ad tre
Digitized by V^OOQIC
705
recuao
dendam diadplinam, exemplum et lectores habe-
bantur, offleen^ Ta. : Rectores iuvexium, Y.
reotum, I, n. [P. n. of rego], ffood^ uprightness,
rectitude, virtue: illud rectum, quod KorSp^btfia
dicebas: Neque id putabit, pravum an rectum
siet, T. : curvo diguosoere rectum, H. : mens sibi
coDBcia recti, V. : fidem rectumque colebat, 0.
reotUB, (uff. with comp. and sup. \P. of rego^,
in a straight line, straight, upright, direct, undevu
cuing: recta regione iter instituere, L.: India,
rectft regione spatiosa, Cu. : hino in pistrinum rec-
tft proficisci vi&, T. : hue ex Africft cursus, L. :
lineae, perpendicular : saza quae rectis lineis sues
ordines servant, horizontal, Gs. : recto litore, di-
rectly along the shore, V. : ad Iberum iter, Cb. :
ne qua forent pedibus vestigia rectis, V.: recto
grassetur limite miles, 0. : velut rectae acies cou-
ourrissent, i. e. front to front, L. : pugna, regular,
L. : saza, steo), L. : rectae prope rupes, L. : trun-
cus, 0. : puella, H. : senectus, lu. : iterque Non
agit in rectum, directly fonoard^ 0. : crus Rectius,
H. : Iong& trabe rectior exstet, 0. — F i g., direct,
right, correct, proper, appropriate, befitting : vobis
mentee rectae quae stare solebant, Enn. ap. C. :
at rectA y'iSl rem narret, T. : quae sint in artibus
recta ac prava diiudicare : est lex nihil aliud nisi
recta ratio: rectum est gravitatem retinere: no-
minibus rectis expendere nummos, i. e. on good
securities, H. : si quid novisti rectius istis, H. : rec-
tissima studia. — Morally right, just, cofiscientious,
virtuous, upright: a recti conscientift discedere:
animus secundis Temporibus dubiisque rectus,
H. : Caesar : quid rectius fuerit, dicere non est
necesse : ob rectissimum facinus.
re-cab5y — , — , are, to lie upon the back, lie
down, lie back, recline: moUiter et delicate: in
sinu consulis, L. : sus solo, V. : sub tegmine fagi,
V. : Sub arbore, 0.
reoultos, P. of recolo.
recumbo, cubul, — , ere [OVB-], to lie down
again, lie doum, recline: somnis surrexisse, dein
recubuisse: in exedra posito lectulo: in herbi:
■pond& sibi propiore recumbit, 0. : tanroe medio
recumbere sulco, sink down, 0^ — ^E s p., <t> recline
at table: in triclinio: rediit hora dictsi, recubuit,
Ph. : Archiacis lectis, H. — Of things, to fall, sink
down : sic ilia (piia) penitus vadis inlisa recumbit,
y. : onus (domfls quassatae) in proclinatas partia,
0. : nebulae campo recumbunt, s^tle down, V. :
minax ponto Unda recumbit, H. : in umeros cer-
yiz oonlapsa Vecumbit, sinks back, V.
reoimeratio (reoip-), 6nis, /. [ recupero ], a
getting back, regaining, recovery : libertatis.
recuperator (recip*), Oris, m. [recupero], a
regcnner, recoverer- nrbia, Ta. — Esp., one of a
bench of three or Jive justices, for Uu summary
trial of civil causes : recuperatorem dare : tris re>
cuperatores dare, L.
reouperatorina (reoip*), adi, [recuperatorX
of the recuperatores, of the special court for sum-
mary civil trials: iudicium.
reoaperd (reoip-), ftvi, atus, are [CVP-], to
get back, obtain again, regain, recover: erepta:
amissa, Gs. : rem suam : fortunas patrias : arma,
L. : rem p. : Formianum a DoIabellA : haec faciunt
reciperandorum suorum causIL, Gs.: Pelopidam,
N. : a Karthaginiensibus captivos, recover : liber-
tatem, Gs. : ius suum : pacem, S. — F i g., to obtain
again, regain, recover : si et vos et me ipsum recu-
peraro : adulescentes, gain over again, N.
re-ouro, ftvl, &re, to restore, refresh : me otic et
urtica, Gt.
re-ourrOb currl, — , ere, to run back, hasten
back, return : ad me : in Tusculanum : in arcem,
L. : rure, H. : hue, T. : Ad fontem Xanthi versa
recurret aqua, 0. : coeptum saepe recurrit iter, 0.:
qui sol utrumque recurrens Aspicit ooeanum, V. :
recurrentea per annos, revolving, H. — F i g., to corns
back, hasten back, return, revert, recur : mox Bru-
ma recurrit iners, H. : versa recurrat biemps, 0. :
ad easdero condiciones, Gs.
reonrso, — , — , are, freq, [recurro], to return
persistently, keep recurring t sub noctem cura re-
cursat, V. : animo Vetera omina, Ta.
reoursoa, Os, m. [re- + 1 GEL-], a running back^
going back, return, retreat : Inde alios ineunt cur-
8iis aliosque recurs&s, V. : ut recursus pateret, L. :
dent modo fata recursds, O. : per altemos undft
labente recursds, 0.
reourvo^ — , atus, are [reounnis], tobendback-
ward, turn back: equi coUa, 0.: recurvatae un-
dae, winding, 0.
re-ourvuB, adj., turned back, bent, crooked^
curved inward, winding: comu, Y. : hederae nexua,
tangled, 0. : tectum, I e. ^ Labyrinth, 0. : aera,
i. e. fish-hooks, 0.
reooaatio, dnis, /. [recuse], a defining, refu-
sal: quod ubi sine recusatione fecerunt, Gs. : sine
ulla recusatione. — In law, an objection, protest .•
haec tua. — A plea in defence, counter -pUa (opp.
petitio).
reoasd (P. praes. gen. plur, recusantflm, Y.\
avi (recQsarS, for recQsaverd, G.), atus, are [re.-h
causa], to make an objection against, decline, refect^
refuse, be reluctant to do: non recuse, non abuuo,
etc. : recusandi causa legatos mittere, Gs. : uxo-
rem grandi cura dote, uT: nee quae pepigere re-
ousent, y.: nullum periculum communis salutis
causa, Gs. : legumina, Gs. : servitutem, S. : iussa,
Y. : nihil tibi a me postulanti recusabo : qui quod
ab altero postularent, in se recusarent, Gs. . terra
numquam recusat imperium: genua irupcdiunt
Digitized by V^OOQIC
reoutio
707
redeo
cursumque recusant, V. : ignis non uroquam ali-
menta recusat, 0. : populum R. disceptatorem :
mori, Cs. : sequi bene monentem, L. : praeceptis
parere, Y. : tibi comes ire, V. : versate diu quid
ferre recusent uraeri, H.: de iudiciis transferendis
recusare: sententiam ne diceret: non recusamus
quin Rosci vita dedatur : neque recusare . . . quin
armis contendant, Cs. : nee recusabo, quo minus
omnes mea legant : quo minus perpetuo sub illo-
rum dicione essent, Cs. — In law, to proteat, objecty
take exception, pUad in defence: tu me ad Terbum
▼ocas ; non ante venio, quam recusaro.
(recutio), — , cussus, ere [re- +quatio], to thake
again, shock (only P, per/,) : utero recusso Inso-
nuere cavernae, V.
red-, see re-. (reda), see raeda.
redaotUB, P. of redigo.
red-amd, — , — , are, to return love for love.
red-ardesco, — , — , ere, to blaze up anew, 0.
red-arguo, ul, — , ere, to disprove, refute, con-
fute, contradict: quia enim redargueret ? : me:
nosredargui patiamur: improborum pros peri tates
redarguunt vim deorum : qui vestra dies muliebri-
bus armis Verba redarguerit, wiU disprove, V.
red-d5, didl, ditus, ere. I. To give back, re-
turn, restore: scripsit ad te, ut redderes: alqd
tibi, T. : Accipe quod numquam reddas mihi, H. :
si quid ab omnibus conceditur, id reddo ac remit-
to, / give it hack and renounce it : vobis amissa,
L. : obsides, Cs. : follibus auras Accipiunt red-
duntque, take in and expely V. : mulieri heredita-
tem : Redditus Cyri solio Phraates, U. : oculis no-
stris, V. : non reddere (beneficium) viro bono non
licet : se convivio, return, L. : se catenis, H. : Ten-
crttm se reddat in arraa, eiposes, V. : Sic modo
conbibitur, modo . . . Redditur iogens Erasinus, is
iwcUlowed up . . . reappears, 0. : (Daedalus) Reddi-
tus his terris, on his return, V. — To utter in re-
sponse, make in ansicer : veras audire et reddere
voces, return, V. : Aeneas contra cui talia reddit,
answered, V.: responsum, L. — To render, trans-
late, interpret • quae legeram Graece, Latine red-
dere: verbum pro verbo: verbum verbo, H. — To
render, represent, imitate, express, resemble : faciem
locorum, 0. : et qui te nomine reddet Silvius
Aeneas, i.e. shall bear your name, V. — To make
to be, cause to appear, render, make: quam (civita-
tein) ille inlustrem reddidit : itinera infesta, Cs. :
Quern insignem reddidit arte, V. : obacuraque
nioto Reddita forma lacu est, made indistinct, 0. :
omuls Catillinas Acidinos postea reddidit, made
patriots in comparison : dictum ac factum reddi-
di, i. e. no sooner said than done, T. : hie reddes
omnia ci conPilia incerta ut sient, T. : fasciculum
sibi aquft roadidum redditum esse. — To pay back,
revenue, requite, punish, take satisfaction for : per
eum stare quo minus accepta ad Cannas reddere>
tur hosti clades, L. : reddidit hosti cladem, L.
II. To give up, hand over, deliver, impart, assign,
yield, render, give, grant, bestow, surrender, relin-
quish, resign : mihi epistulam : litteris a Gaesare
consulibus redditis, Cs. : ut primi Salio reddantur
honores, V. : reddita gratia (i. e. relataX S. : red-
dunt ova columbae, lu.: obligatam lovi dapem,
H. : mors pro patrift reddita: morbo naturae
debitum, \.^ to die by disease, N. : banc animam
vacuas in auras, 0. : caute vota reddunto, pay :
fumantia exta, V. : gravis poenas, i. e. suffer, 8. :
reddi viro promissa iubebant, to be awarded, V. :
rationem, render an account : animam a pulmoni-
bus reddere, exhale : sonum, give forth, H. : vox
reddita, uttered, V : catulum partu, 0. : Fructum,
quem reddunt praedia, produce, T. : Una supersti-
tio, super is quae reddita divis, which belongs to the
gods, V. : tunicam servo, lu. : neque his petentibus
ius redditur, is granted, Cs. : quod reliquum vitae
virium, id ferro potissimum reddere volebant, sac-
rifice: Thermitanis urbem, agros, i. e. leave unfor-
feited: (civitati) iura legesque, Aom6 • rti/^, Cs. :
tribus populia suae leges redditae, indq)endence
W€U recognized, L. : conubia, to grant, L. : Peccatis
veniam, H. : Nomina facto vera, call by the right
name, 0. : magistrates adi, Indicium ut reddant
tibi, grant you a trial, T. : indicia in privates red-
debat, assumed jurisdiction in civU actions, Cs. :
ius, to give judgment, Ta. — To repeat, report, nar-
rate, recite, reJtearse : ea sine scripto verbis eisdem :
sive paribus paria (verba) redduntur, sive oppo-
nuntur contraria: dictata, rehearse, H. : carmen,
recite, H. : causam, 0.
red-duod, see reduco.
redemptio, 6nis,/ [red-H-EM-], a buying back,
releasing, ransoming, redemption : cum captivis re-
demptio negabatur, L. — A farming of the revenue :
temeritas redemptionis. — A corrupt purchase, bri-
bery: iudici : reorum pactiones, rederoptiones.
redempto, — , — , SLre,freq. [redimo], to ran-
som, redeem: (captivi) a propinquis redempta-
bantur, Ta.
redemptor, (Hs, m. [red-+EM-], a contractor,
undertaker, purveyor, farmer : qui columnam con-
duxerat faciendam : redemptoribus vetitis frumen-
tum para re, L.: frequens Caementa demittit re-
demptor, H.
redemptura, ae, /. [red-+EM-], an undertak-
ing by contract, contracting, farming : redempturis
augere patrimonia, L.
redemptUB, P. of redimo.
red-eo, il (redit, T., In.), itus. Ire. — Of persons,
to go back, turn back, return, turn around: vel-
letne me redire : et non si revocaretis, rediturus
fuerim, h. : tenitus ille retro redit, V. : tardios,
Digitized by V^OOQIC
redhlbeo
708
redimo
0. : mature, H. : e proviocift : ex illis oontioDibus
domum, L. : a cenft: a nobis, Y. : ab Africft, H. :
a flumine, 0.: ne nire redierit, T. : suburbana
«ede, 0. : eodem, unde redierat, proficiscitur, Gs. :
inde domum, 0. : Quo rediturus erat, H. : retro in
urbem, L. : in viara : in proelium, renew, L. : Serus
in caelum redeas, H. : ad iniperatorem Buum : ad
penates et in patriaro, Cu. : Romam : Cirtam, S. :
Itque reditque viam, V. : dum ab illo rediri posset,
Ca. — Of things, to come back, return, be brought
back, be restored: ad idem, unde profecta sunt,
astra: sol in sua signa, 0.: redeuntis comua
lunae, 0. : flumen in eandera partem, ex quft ve-
nerat, redit, Cs. : redeunt iam gramioa campis,
H. — In thought, to go back, return, recur: mitte
ista, atque ad rem redi, T. : ad ilium : ad incep-
tum, S. : Illuc, unde abii, H. : res redit, comes up
again. — Of revenue, to come in, arise, proceed, be
received: pecunia publica, quae ex metal lis redi-
bat, N. — Of time, to come around, return, recur:
redeuntibus annis, revolving, V. : Nonae redeunt
Decembres, H. — To come to, be brought to, arrive
at, reach, attain : pilis missis ad gladios redierunt,
took to, Cs.: Caesar opinione triura legionum de-
lectus, ad duas redierat, wcu reduced, Cs. : col lis
leniter fastigatus paulatim ad planitiem redibat,
sloped down, Cs. : ad te sum ma rerum redit, aU
depends on you, T. : ad interregnum res, L.: Ut ad
pauca redeam, i. e. to cut the story short, T. : haec
bona in tabulas publicas nulla redierunt, have not
been registered: Germania in septentrionem ingenti
flexu redit, trends towards the north, Ta. : Quod si
eo meae fortunae redeunt, ut, etc., come to that,
T. : omnia verba hue redeunt, amount to this, T.
— F i g., to go back, come back, return, be brought
back, be restored: istoc verbo animus mihi redit,
T. : £t mens et rediit verus in ora color, 0. : spiri-
tus et vita redit bonis ducibus, H. : in pristinum
statum, Cs. : res in antiquum statum rediit, L. :
cum Buis inimicissimis in gratiam : in amicitiam
Romanorum, L. : in memoriam mortuorum, ccdl
to mind: redii mecum in memoriam, T. : redit
agricolis labor actus in orbem, Y. : rursura ad
ingenium redit, to his natural bent, T. : ad suum
vestitum: ad te redi, control yourself, T.: sine
paululum ad me redeam, recollect myself, T. : iam
ad se redisse, recovered consciousness, L. : ad sani-
tatem : In veram faciem, resume his proper form,
0. : in annos Quos egit, rediit, i. e. he renewed his
youth, 0. : in fastos, i. e. refers, H.
redhibeOf — , itus, ere [ red- + habeo ].— Of
goods purchased and found faulty, to give back,
cancel the sale of: quae (vitia) nisi dixeris, redhi-
beatur mancipium.
redigo^ Sgl, ftctns, ere F red- + ago ], to drive
back, force back, lead back, bring back: Filia duas
redigebat rupe capellas, 0.; in castra hostiom
equitatum, L. : Capuam redigi, L. — F i g., to bring
backf force back: rem ad pristinam belli ratio-
nem, Us. : disciplinam militarem ad priscos mores,
L. : in memoriam, recall: (po^tae) formidine fustia
Ad bene dicendum redacti, coerced, H. — To get to-
gether, call in, collect, raise, receive, take up : bona
vendit, pecuniam redigit: (spolia) sub hastfl ve-
niere, quodque inde redactum, etc., L. : pecuniam
ex bonis patriis: quicquid captum ex hostibus
est, vendidit ac redegit in publicum, /xiuf into ths
public trecuury, L. — Of number or quantity, to
reduce, bring domt, diminish: familia ad paucos
redacta: ex hominum milibus LX vix ad D . . .
sese redactos esse, Cs. : Kon ad numerum redigar
duorum, 0. : Quod si comroinuas vilem redigatur
ad assem, H. — To bring down, bring, reduce, foroe^
compel, subdue: eius animum, ut, quo se vortat,
nesciat, bring down, T.: Aeduos in servitutem,
Cs. : insulam in potestatem, Ta. : alquos in dicio-
nem nostram : Arvemos in prownciam, redtice to
a province, Cs. : re p. in tranquillum redactt, L. :
mentem in veros timores, H. : ad inopiara patrem,
reduce to poverty, T. : prope ad intemicionem no-
mine Nerviorum redacto, Cs. : ad vanum et inri-
tum victoriam, render empty and useless, L. : si
ante dubium fuisset, legatorum verba ad certum
redegisse, had made it certain, L. : Galliam sub
populi R. imperium, Cs. : barbaros sub ius dicio-
nemque, L. : en Quo redactus sum I T. — With two
cue, to make, render, cause to be: quae facilia ex
diflScillirois animi magnitudo redegerat, Cs.
redimioulom, I, ae, n. [redimioj, a band^ fi-
let, necklace, chapUt, frontlet: haec civibus mulieri
in redimiculum praebeat: habent redimicula mi-
ti-ae, v., 0.
redimid (imperf. redimlbat, V.), — , Itus, Ire,
to bind round, wreathe round, encircle, gird, wind,
deck, crown : alcui tempora vitt&, V. : mitra capil-
los, O. : sertis redimiri et roeft?: redimitus coro-
nis : redimitus tempora quercu, V.
redimo, eml, emptus, ere [red-H-emo], to buy
b€u;k, repitrcliase, redeem: (domum) non minoris,
quam emit Antonius, redimet: de fundo redi-
mendo. — To ransom, release, redeem : captuoi
quam queas Minumo, T. : cum legati populi R.
redempti sint : e servitute : servi in publicum re-
dempti ac manumissi, ransomed at the public cost,
L. — To buy off, set free, release, rescue: pecunift se
a iudicibus palam rederoerat: eum suo sanguine
ab Aclieronte, N. : fratrem Pollux alternft morte
redemit, V. : corpus (a morbo), 0. : armi? civita-
tcni, L. — To bitv up, obtain by purchase, take 6y
contract, undertake, hire, farm : belli moram, se-
cure by bribery,^. : vectigalia parvo pretio redempta
habere, Cs. : plcarias de censoribus : litem, unaer-
take. — F ig.,to buy, purchase, redeem, secure, gain^
acquire, obtain, procure : ut ab eo (praetore) servo-
Digitized by V^OOQ IC
redlntasro
709
rednndo
ram vita redimeretar: pretio sepeliendi potesta-
tern : ne obsidibas quidem dads, pacem Arioyisti,
Cb. : auro iuB triste sepulcri, 0. : mutuam dissi-
mulationem mali, Ta.: alqd morte, Co. — To buy
off^ ward off^ obvicUe^ avert : (acerbitatem) a re p.
meis inoommodis : metum virgarum pretio: Si
mea more redimenda tuft esset, 0. — To pay for ,
make amends for^ aUme for^ compensate for : fla-
gitiam aut facinus, S. : sua per nostram periuria
poenam, 0.
red-integro, ftn, fttus, ftre, to make whole
again^ restore^ reneWf recruit^ refresh : ut demi-
nutae oopiae redintegrarentur, Gs. : pacem, L. :
redintegravit luctum in castris consulum adven-
tU8, L. : merooriam : animum, Gs.
reditid, onis, / [red-+l I-jL a goxng back,
coming back, returning^ return : Quid hue tibi re-
ditioat ? T. : domum reditionis spe sublati, Gs. :
oeleritas reditionis.
reditos, as, m. [ red- + 1 I- ], a going back, re-
turning, return: noster itus, reditus: arcens re-
ditu tyrannum : spe omni reditOs incisa, L. :
excludi reditu, N. : ne metum reditas sui barbaris
toUeret, Gs. : Matunim reditum pollicitus, H. :
Votum pro reditu simulant, V. : animis reditum
in caelum patere : domum, home. — Flur. : San-
guine quaerendi reditOs, V. : populum reditQs
morantem, H. : populo reditQs patent, 0. — Of
heavenly bodies, a return, revolution^ circuit : an-
num solis reditu metiuntur : solis aufractQs redi-
tOsque convertere. — A return^ revenue^ income^
proceeds, yield, profit: omnisque eius pecuniae
reditus constabat, N. : reditQs metallorum, L. :
reditQs quisque suos amat, 0. — F i g., a return, res-
toration : in gratiam cum inimicis : gratiae.
redi-vla, ae, see reduvia.
rediviviui, adj.^ freshened up, used again, re-
newed, renovated (of old building-materials): co-
lumnam effioere novara, nullo lapide rediviyo. —
As suhst, n. : quasi quicquara redivivi ex opere
illo tolleretur.
red-oled^ ul, — , ere, to emit scent, diffuse odor,
smeU of be redolent of,' redolent murrae, 0. : re-
dolent thymo f ragrantia mella, V. : yinum redo-
lens, smelling of wine : Ilia tuas redolent medica-
mina mensas, 0. — Fig., to exhale^ breathe, reach
the senses : mihi ex illius orationibus redolere ipsae
Atbenae videntur, i. e. fiave a true Athenian flavor :
ut multa eius sermonis indicia redolerent : oratio-
nes redolentes antiquitatem, savor of: nihil ilia
yicinitas redolet? suggests.
re-domltus, P., resubdued, again conquered:
cives (al. perdomiti).
re-ddno, &vl, — , are, to give back, restore, re-
turn : te Dis patriis, H. : gravis Iras Marti redo-
nabo, i. e.for the sake of Mars will give up, H.
re-duoo (old reddQcS; imper, reddQce, T. ),
dQxI, ductus, ere, to lead back, bring back, conduct
back, escort b<ick, accompany: exsules: expulsi
inique, sed legibus reducti : ad se ut reducerentur,
imperavit, Gs. : e pastu vitulos ad tecta, V. : in
Italiam reductus, Gs. : uxorem, take back, T. : re-
gem, restore : domum, H. : in ludum (puellulam),
T. : adsurgi, deduci, reduci. — Of troops, to draw
off, withdraw, cause to retreat, bring off: exerci-
tum, Gs. : legionem reduci iussit, Gs. : legiones ex
Britannii, Gs. : in castra, Gs. — Of things, to draw
back, bring back: (falces) tormentis introraus re-
ducebant, Gs. . ad pectora remos, 0. : spumare re-
ductis Gonvolsum remis aequor, V. : solem reducit,
v. : noctem die labente ( Phoebus ), V. : hiemes,
H. : febrim, H. — F i g., to bring back, restore, re-
place : animum aegrotum ad misericordiam, T. :
reges a se in gratiam reducti, reconciled: quocum
me in gratiam reduceret, restored to favor: te ad
oflScium sanitatemque : meque ipse reduco A con-
templatu, retire, 0. : deus haec benignft Reducet
in sedem vice, H. — To restore, reform: quo vis
illos tu die Redducas, T. — To reduce, shape: lam-
bendo mater in formam reducit, 0.
reduotid, onis,/ [re-+DVG-], a bringing back,
restoring, restoration : regis.
redactor, 6ris, m, [re-H-DVG-], one who leads
back, a restorer : plebis in urbem, L.
reductus, adj. [P. of reduco], withdrawn, re-
tired, remote, distant, lonely: sinus, V. : in reducta
valle, H. — F i g., withdrawn, removed, remote : Vir-
tus est medium vitiorum et utriumque reductum,
from eitlter extreme, H. — Plur, n. as subst. : pro-
ducta et reducta (bona), things to be deferred to
others.
red-uncufl, adj., curved back, bent inward, 0.
redundantia, ae,/. [redundo], an overflowing,
excess, lavishness.-—Ot style : iuvenilis.
red-undo, ftvl, fttus, fire, to run over, pour over,
stream over, overflow: mare neque redundat um-
quam: Gutture pleno redundet aqua, 0.: cum
pituita redundat aut bills. — P. pass, : redundatae
aquae, sttrging, 0. — To be over full, overflow, be
choked, swim, reek: quae (crux) civis sanguine
redundat: hie locus acervis corporum et civium
sanguine redundavit. — F i g., to run over, overflow,
remain, be left, redound, be in excess, abound: ex
meo tenui vectigali aliquid etiara redundabit, will
still remain: hinc illae extraordinariae pecuniae
redundarunt, have proceeded: si ex hoc beneficio
nullum in me periculura redundant: In genus
auctoris miseri fortuna redundat, 0. : ne quid iu-
vidiae mihi iu posteritatem redundaret, should fall
upon me: ex rerum cognitioiie efflorescat et re-
dundet oportet ov&i\o,flow abundantly: non reus
ex ea causft redundat Postumus, is left under ac-
cusation : tuus deus non digito ubo redundat, sed
Digitized by V^OOQ IC
radirvla
710
roftro
capite, oolla oerricibus, etc.. ha$ in exesu, — Of
style, to be taviah^ he redundant^ he eopuma^ over-
iCow : nimis redundantes iuvenili quftdam dioeodi
impunitate : oratorea nimis redundaotes : ut neque
in Antonio deesset hie ornatus orationis neque in
Crasso redundaret — To abound^he fiUed, overflow :
munitus indicibus fuit, quorum bodie copia re-
dundat: omnibus vel ornamentis vel praesidiis
redundare : acerbissimo luctu redundaret ista vio-
toria*
reduvla (redlvla), ae,/. [red- +4 AV-], a
hang-nail^ looie finger-nail: raduviam curare, t e.
to he engroneed by a trifle,
redox, ducis {ahl. reduce; poet, also redud,
O.), euj{j. [re-+DVC-], that brings baek^ guiding
back : luppiter, 0. : unde, nisi te reduce, nulli ad
penatis suos iter est, Cu. — Led baek^ brought back,
come hack^ returned: tu reducem me in patriam
facis, you restore me^ T. : quid me reducem esse
▼oluistis? i. e./rom exile: reduces in patriam ad
parentes f acere, L. : navi reduce, L. : Oratatur re-
duces, V.
re-faroi5, see referoio.
refeotna, P. of reficio.
refello, felll, — , ere [re- +f alio], to show to be
faUe^ disprove, reftW, eonfuie^ refute^ repel, eaipose:
id si f alsum f uerat, filius Quor non refellit ? T. :
id nullo refellente obtinere, mthout exposure : re-
fellito, si poteris : nostrum mendacium : dicta, V. :
opprobria, 0. : ea exemplis : orationem yit& : fer-
ro crimen, V.
referoio (-foroid), sX, tus, Tre [re+farcio], to
fill upy stuff, cram : meministis tum corponbus
doacas refarciri : libris omnia. — Fig., to pack
close, condense, mass together : baec peranguste in
oratione sua. — TofiU/uU^ cram: aurls sermoni-
bus : fabuHs libros.
re-ferio, — , — , ire, to strike back: Qui refe-
rire non audebam, T. : Oppositft specull referitur
imagine Phoebus, is refiected, 0.
re-ferd, rettull (not retull), relatus ^rellatus,
T.), reforre, to bear baek^ bring back^ drive back,
carry back: nihil domum praeter os: ut naves
eodem, unde erant profectae, referrentur. Gs. : me
referunt pedes in Tusculanum, L e. I feel a strong
impulse to go: in deciroum vestigia rettulit an-
num r«rictoria), V. : Ad nomen caput ille refert,
looks back, 0. : suumque Rettulit os in se, thwe
back, 0. : ad Tjneta rursus castra refert, L : digi-
tos ad frontem saepe, 0. : pecunias in templum,
Os. : frumentum orone ad se referri iubet, Gs. :
Caesaris capite relate, Cs. : cum sanguine mixta
Vina refert moriens, spits out, V. —With pron,
refiex,, to go back, return : Romam se rettulit :
sese in castra, Cs. : se ad pbilosophiam : domum
me Ad porri catinum, H. : se ob ora Pert refert-
q\ie,fiits to and fro, V. : causa, cur se sol referat
— Pass, refiex., to return, arrive: sin reicierour,
tamen eodem paulo tardius referamur necesse
est : classem relatam Nuntio, V. : a prima acie
ad triarios sensim referebantur, L. — With pedem
or (rarely) gradwn, to go back, draw back, retire^
withdraw, retreat: volneribus defessi pedem re-
ferre coeperunt, Gs. : ut paulatim cedant ac pe-
dem ref erant, Gs. : cum pedes referret gradum,
L. : fertque refertque pedes, paces to and fro, 0. :
pedem referens, V. : Feroque viso retulit retro
pedem (viator). Ph. — To give back, give up, return,
restore, pay back, pay in return, repay : pateram
(subreptam) : Par pro pari, tit for tat, T. : Ut
puto, non poteras ipsa referre vicem, 0. : pannum,
H. — Of sound, to bring back, give back, return,
answer, echo : (Saxum) eiulata Resonando mutum
flebills voces refert, Att. ap. G. : ex locis incluais
(soni) referuntur ampliores: referunt quem fso-
num) nostra theatra, H. : * co^mus ^ rettulit Echo,
0. — ^F i g., to bring back, restore, review, revive, re-
peat : in suam domum ignominiam : pro re certa
spem falsam domum : consuetude longo interval lo
repetita ac relata: Multa labor . . . rettulit in
melius, has improved, V. : quasdam ex magno in-
tervallo caerimonias, L. : rem iudicatam, i. e. cause
to be reeonndered: idem illud responsum, repeated^
L. : veterem Yaleriae gentis in llberanda patri&
laudem, restore: neque amissos coiores Lana re-
fert, H. — Of the mind or look, to bring back, di'
red, tum : e cursu popular! referre aspectum in
curiam, tum towards: animum ad veritatero. — Of
time, to bring back, bring again, eattse to return,
renew: mihi praeteritos anno8,y. : Saccule festas
referente luces, H. — In the phrase, referre gratiam
(rarely gratias), to return thanks, show gratitttde,
recompense, requite : Inveniam, parera ubi referam
gratiam, a way to pay him off, T. : Et habetur et
referetur tibi gratia, T. : pro eo mihi ac mereor
relaturos esse gratiam: Gaesari pro eius meritia
gratiam referre, Gs. : gratiam fa'ctis, 0. : pro tan-
tis eorum in rem p. mentis eis gratiae referantur.
— To present again, set forth anew, represent, re-
peat: Hecyram ad vos, T. : Actia pugna per pue-
ros refertur, is rehearsed, H. : parentis sui speciero,
L. : robora parentum liberi referunt, Ta. : (Tellus)
figuras Rettulit antiquas, 0. : parvulus Aeneas,
qui te tamen ore referret, V. : Ifarsigni sermone
Suevos referunt, recall, Ta. — To say in return, re-
join, answer, reply, respond: id me illorum defen-
sioni rettulisse : ego tibi refero, / reply to you :
retices, nee mutua nostris Dicta refers, 0. : Anna
refert, V, : Tandem pauca refert, V. — To repeat,
report, announce, relate, recount, assert, tell, say •
quantum, inquaro, debetis ? respondent GVI ; re-
fero ad Scaptium, report it : saepe aliter est dic-
tum, aliter ad nos relatura : abi, quaere, et refer,
H. : talis miserrima flettts Fertque refertque soror
Digitized by V^OOQ IC
refaro
711
refloio
(80. ad Aeneam), Y. : pugnam referunt, 0. : factum
dictumve, L. : Aut agitur rea in scaenis aut acta
refertur, or related, H. : multum referens de Mae-
cenate, lu. : inveni qui se Tidisse referret, 0. :
puguatum (essp) in an nails referre, L. — To repeat
to oneself^ call to mindy think over: tacitaque re-
centia mente Visa refert, 0. : Haec refer, 0. :
Mente memor refero, 0. — To make knoum official-
ly^ report, announce^ notify : haec ad suos, Cs. :
li'gationem Romam, L. : cupitum nuroerus ad eum
relatus est, Cb. : rumores excipere et ad se referre.
— To submit for coniideration, propose for decis-
ion, make a motion, offer a proposition^ consult ^
refer y move, bring forward, propose : de consulari-
bus provinciis ad senatum referre, lay before the
senate the question of, etc. : de quo legando consu-
les spero ad senatura relaturos. de ea re postu-
lant uti referatur, S. : tunc relata de integro res
ad senatum, L. : referunt consules de re p., Cs. :
de signo dedicando ad pontificum collegium : earn
rem ad consilium, L. : referre se dixit, quid de
Nabidis bello placeret, put the guestiony L. : id po-
stea referendum ad populum non arbitrari, should
be referred again . tu non ad Lucilium rettulisti,
did not constUt. — To note down, enter ^ itiscribe,. reg-
ister, record, enroll: ut nee triumviri accipiundo
neo Bcribae referundo sufficerent, L. : in tabulas
quodcumque commodum est: nomen in codicem
accepti et expensi relatum : tuas epistulas in vo-
lumina, i. e. cubnii : in reos, in proscriptos referri,
to be registered: senatQs consulta pecunifi accepta
falsa referebat, recorded: cum ex GXXV iudici-
bus reus L referret (opp. reicere), i. e, accepted. —
Of accounts: rationes totidem verbis referre ad
aerariuro, to account to the treasury : in rationibus
referendis, in accounting : relutis ad eum publicis
cum fide rationibus,/aiM/W accounts, Cs. : si banc
ex faenore pecuntam populo non rettuleris, reddas
societati, account for this money to the people:
(pecuniam) in aerarium, pay in, L. : pecuniam
open publico, charge as expended for a pui>lic build-
ing ; cf. octonis referentes idibus aera, i. e. paying
the school 'fees, H. — With aceeptum, to credit, see
accipio. — 7b account, reckon, regard, consider :
imagines in deorum numero: terram et caelum
in deos: libri in eundem librorum numerum re-
ferendi : hi tamen inter (Jermanos referuntur, Ta. :
refert inter meritorura maxima, demptos Aesonis
esse siiiis, 0. : eodem Q. Caepionem referrem,
should place in the same category. — To ascribe, re-
fer, attribruie: pecudum ritu ad voluptatem om-
nia : omnia ad igneam vim : tuum est, quid mihi
nunc animi sit, ad te ipsum referre: id, quo om-
nia, quae recte fierent, referrentur . origines suas
ad deos referre auctores, L. : Hinc omne princi-
pium, hue refer exitum, H. : eius, in quem referet
crimen, culpa : alius in alium culpam referebant,
imputed^ Q\i,
re-fert or re fart, tulit, — , ferre, only Zdpers^
impers. or with pron. n. as subj., it is of advantage,
profits, befits, matters, imports, concerns, is of im-
portance, is of coneequence (often with gen, of
price) ; at quibus servis ? refert enim magno ope-
re id ipsum : parvi re tulit Non suscepisse, it has
been of little advantage, T. : neque enira numero
comprehendere refert, nor is it necessary, V. : pri-
mum illud parvi refert, nos recuperare, etc : iam
nee mutari pabula refert, Y. : illud permagni re
ferre arbitror, Ut, etc., T. : ipsi animi magni re-
fert, quali in corpore locati sint : tantum refert,
quam magna dicam : ne illud quidem refert, con-
sul an dictator an praetor spoponderit, makes no
difference, L. : quid refert, qua me ratione ooga-
tis ? : nee refert, dominos famulosne requiras, it
is all one, 0. : Cum referre negas, quali sit quia-
que parente Natus, H. : nee minimo sane discri-
mine refert, Quo, etc., lu. : die, quid referat, etc.,
H : aliquid, quod illorum magis quam bu& retu-
lisse videretur, S. : praefatus . . . et ipsonim re-
ferre, si, etc., L. : ipsius certe ducis hoc referre
videtur, lu, — The M. sing.f. of B.pron.poss. usu.
takes the place of the gen. of a personal pronoun :
quid tu& malum id re fert? T. : id meft minime
re fert, T. : id, quod tui nihil referebat
refertuSk adj. with comp. and sup. [P. of refer-
cio], stuffed, crammed, filled full, thronged, crowd-
ed, replete: urbem opulentam refertamqiie cepit:
refertius erit aerarium. omnibus rebus urbes:
cupae taeda, Gs. : loca praed&, L. : cera notis, 0. :
Xerxes omnibus praemiis donisque fortuuae, Uxut-
ed: domus erat aleatoribus referta, plena ebrio-
rum : theatrum celebritate refertissimum, because
of the large attendances referta Gallia negotiatorum
est : urbs optimatium : mare refertum fore praedo-
num : de huiusmodi nugis referti libri.
re-fervena, ntia, adj., boiling over, hot : refer-
vens falsum crimen, yvrtoiM.
ra-ferveaoo, — , — , ere, inch., to boil up, bubble
over: (sanguis) refervescere videretur.
reficio, feci, fectus, ere [re-+facio], to make
again, make anew, reconstruct, remxike, restore, re-
new, rebuild, repair, refit, recruit : ea, quae sunt
amissa, Gs. . arma tela, S. : curator muris reficien-
dis : aedem, N. : muros, portas, olassem, Gs. : la-
bore adsiduo reficiendae urbis, L. : flam mam, re-
kindle, 0. — Of troops, to recruit, reinforce : copias
ex dilectibus, Gs. : ordines, L. : si paulum modo
res essent refectae, i. e the army, N. — Of cattle :
Semper enim refice, recruit (the herd by breed-
ing), V. — Of income, to make again, get back, get
in return : ante, quam tibi ex tuis possessionibus
tantum reficiatur, ut, etc.: quod inde refectum est^
militi divisum, L. — To appoint anew, reappoint,
re-eiect : consulem, L. : praetorem, L. : tribunos.—
Fig., to restore: in reficiendfi salute communis
Digitized by V^OOQ IC
refigo
712
refilngo
To make strong again^ restore^ reinvigorate^ re-
fresh, recruit: pabulo boves, L.: saucioB cum
curu, S. : equos, Cs. : Tironis reficiendi spes est in
M. Curio, of curing: cum salttls reficit iam ro-
scida luna, refreshes, Y. : exercitum ex labore, Cs. :
morbus ex quo turn primum reficiebatur, L. : ex
magnis caloribus me: refectis ab iactatione ma-
ritum& militibus, L. — To refresh^ renew, cheer, re-
store: ceterorum animos, S. : vester conspectus
reficit mentem meam : refecti sunt militum animi,
L. : non ad animum, sed ad voltum ipsum refi-
ciendum, i. e. to cheer: ad ea quae dictunis sum
reficite vos, take courtige : refecta tandem spe, re-
newed, L.
re-figo^ ftxl, ftxus, ere, to unfix, unfasten, un-
loose, tear down, pull out, take off: tabulae, quas
YOB decretis vestris refixistis? have taken cUntm:
clipeum Neptuni sacro de poste, Y. : templis Par-
thonim signa, H. : caelo refixa sidera,/a^tfi^, Y.
— 7b annul, abolish, abrogate ( by removing the
tablets on which laws were published) : leges.
re-fingo, — , — , ere, to make again^ make over,
construct anewt cerea regna, Y.
rafunis, P, of refigo.
re-flagitOy — , — , ftre, to demand again, demand
back, Ot.
(reflatns), abl. % m. [reflo], a contrary wind:
navls delatas Uticam reflatu hoc.
re-flecto, fl6xl, flexus, ere, to bend back, turn
bachffards, turn about, turn away : oolla, Y. : ocu-
Io8, 0. : illam tereti cervice reflexam, bent back-
teards, Y. : longos reflectitur unguis, i. e. grows into
long curved claws, 0. — F i g., to turn back, bring
back, bend, change, check : Quem neque fides, ne-
que ius iurandum reflexit, T. : quibus ( causis )
mentes reflectuntur : in melius tua, qui poles, orsa
reflectas ! change, Y. : animum reflexi, i. e. brought
my thoughts back (to her), Y.
re-flo, ftvl, Stus, ftre, to blow back, blow in op-
position, be contrary: reflantibus ventis: Etesine
valde reflant : pelagus respergit, reflat, Att ap. C.
— F i g. : cum reflavit (fortuna), adfligimur.
re-fluo, — , — , ere, to flow back, fiow off, over-
flow: Maeandros ambiguo lapsu refluitque fluit-
que, 0. : refluit amnis, Y.
refluus, acfj. [re -{-FLk'] Jlowing back, refluent:
mare, 0.
reformidatio, 6nis,/. [reformido], a shudder-
ing, horror : deliberantis.
re-formido, atus, are, to fear greatly, dread,
stand in awe, slirink, shudder, be afraid: vide,
quam non reformidem : cupiens tibi dicere Pauca,
reformido, H. : onus benefici : reprehensionem vol-
gi : mea diligentia speoulatorem reformidat, shrinks
from: ea dicere reformidat: ominari, L.: nee,
quid tibi de se occurrat, reformidat : neque se re-
formidare, quod in senatu Pompeius dixisset, attri-
bui, etc., Cs. : f errum, Y. : Mens reformidat tempos,
0. : membra mollem quoque saucia tactum, 0.
re-form5, — , &tus, &re, to shape again, trans-
form, metamorphose, change: dum, quod fuit ante,
reformat, i. e. resumes herflrst shape, 0.
re-foveo, fSvI, — , ere, to warm again, cherish
anew, refresh, restore, revive: corpus, 0. : pectora
nostra, 0. : admoto igne refovebat artCLs, Cu. —
Fig.: longa pace cuncta refovente, Cu.
refractaxlolas, adj. dim. [refractarius], some*
what stitbbom, a trifle refractory : dicendi genua.
refraotufl, P. of refringo.
refraend, see refren-.
refragor, atus, fire, clep. [ FRAG- ], to oppose^
resist, thwart, gainsay, hinder, withstand: ilia lex
petitioni ( tuae ) refragata est : honori eius, L. :
gloriae suae, Cu.
re-freno^ — , — , fire, to bridle, check, curb:
equus, Cu. — To keep down, control: aquas, 0. —
Fig., to restrain, check, keep: adulescentis a glo-
ria: a reditu: indomitam licentiam, H.
re-frico, ul, AtQnis, are, to rub again, scratch
open, gall, fret, irritate: volnus dioendo, reopen:
cicatricem. — F i g., to excite afresh, renew, irritate,
exasperate : pulcherrimi f acti memoriam : animudi
memoria ref ricare coeperat : crebro ref ricatur lip-
pitudo, breaks out again.
refrigeratio, Onis, /. [ refrigero ], a cooling,
coolness: me delectat refrigeratio aestate.
re-frigero, &v1, atus, are, to make cool again,
cool off, chill, cool: cum summa Saturni refrigeret:
ignis in aquam coniectus refrigeratur : ref rigerato
calore: membra partim ardentia partim refrigerata.
— To relieve, refresh: membra, O. : umbris aqulsYe
refrigerari.— F i g., to cool off, weary, exhaust: re-
frigerata accusatione : refrigerato sermone.
re-frigeaoo, frixl, — , ere, inch., to grow cold,
be chilled: cor volnere laesum refrixit, 0. — Fig.,
to grow cold, become remiss, lose force, abate, fail,
flag : illud crimen in causa refrixit : belli appa-
ratus ref rigescent : vereor, ne hasta Caesaris re-
frixerit, i. e. t?uU Caesaris auctions have suffered a
check: sortes plane refrixerunt, i. e. have fallen
into disuse: cum Romae a iudiciis forum refri-
xerit, judicial bttsiness is dull : Scaurus ref rixerat,
i. e. was no longer thought of (as a candidate).
refringo, frSgl, fr&ctus, ere [re-+frango], to
break up, break opeti : portas, Cs. : claustra : car-
cerem, L. : totas refringere vestis, tear off, O. :
(ramum) cunctantem, break off, Y. — Fi g., to break,
break down, check, destroy: vim fluminis, Cs. : ubi
(fortuna) vim suam refringi non volt, L. : impo*
tentem dominationem, N. : Archivos, EL
Digitized by V^OOQIC
refugio
713
regio
re-fugio, fflgl, — , ere, to JUe backyJUe for
tafeti/y rwi from^ run away^ fiee^ acape, take ref-
ugej avoidy tkun : qui refugerant, the refugees, Cs. :
subeidia armatorum simulato pavore refugerunt,
took to flighty L. : Audiit sonucn, et tremefacta re-
fugit, Y. : ex castris in montem, Cs. : ex cursu ad
Philippum, L. : admissis equis ad suos ref ugerunt,
Cs. : in maiorem aroem, took refuge^ L. : Syi-acu-
sas: impetum Antiochi ceteronimque tela: non
modo id refugisti, avoided: Attollentem iras (an-
guem ), V. : ( Cupido ) refugit te, H. : nee Poly-
hymnia refugit tendere barbiton, refusesy H. : nee
te (aranis) transire refugi, 0. — Of things, to shrink
hackyfleey move away^ turn hack: refugiat timido
sanguen, Enn. ap. 0. : (sol) ubi medio refugerit
orbe, ehrinks froim sigrUy V. : refugere oculi, C.
poet. : quo pridie refugisset ( mare ), Cu. — Of
places, to run backy faU backy recede: refugit ab
litore templum,y.: ex oculis visa refugit humus,
vantMheSy O. — F i g., to fleey turn awayy be averaSy
avoidy thun: animus meminisse horret luctuque
refugit, hoe avoided the recollection because of
grief y v.: refugit animus eaque dicere reformi-
dat: ne recordatione mei casOs a consiliis forti-
bus ref ugiatis : a dicendo : Foeda ministeria, V. :
iurgia, H. : opus, 0.
reftiginiii, I, «. [re+2 FVG-], a recoureey place
of refuge, refuge : tutius, L. — Fig.: nationum
portus et renigium senatus.
refogua, acfj» [FVG-],/«t«^ backy recedingy
vamshing : unda, 0. : flumen, 0. — As tubtt. m. :
refugos sequiy fugitiveSy Ta.
re-falgeo, si, — , Sre, toflaeh backy shine againy
refied ligfUy be refulgenly glitter, glisten: Canis stel-
larum luce refulget, C. poet. : nautis Stella, H. :
Ut sol a liquidft saepe refulget aquA, 0. : Aeneas
clarft in luce refulsit, V. : corpus versicolori veste,
L. : Te loris Tutela Saturno refulgens Eripuit, the
benign influencey shining in oppositiony H.
re-fondo, f lldl, fasus, ere, to pour backy return,
cause to flow back: quibus (vaporibus) renovatae
stellae refundunt eftdem : aequor refundit in ae-
quor, 0. : imis Stagna refusa vAdiBy flowing back,
V.i refusus Oceanus, i. e^flowing backy V. : refun-
ditur alga, is flung backy V.
refatatio, 5nis,/. [refuto], a refutation.
refuto, &VI, fttus, ftre [re+FV-], to cheeky drive
backy repress - nationes refutandas bello putare.
— Fig., to repely represSy resist y restrainy oppose:
▼i vim oblatam : ref utetur ac reiciatur ilie clamor :
ad mortem si te (fors dicta ref utet !) Prodiderim,
may fate averty V. — To repely rebfU, confutey re-
/uiCy disprove: videntur ea esse refutanda: te
refutandum arbitrari: nostra confirroare argu-
mentis, deinde contraria ref utare : oratio re ma-
gifl quam verbis refutata : tribunos oratione.
regalis, S, adj. [rex], of a kingy kingfyy royaXy
regal: civitatis genus, ruled by kings: nomen
( i. e. regio ), title : sceptrura, 0. : nomisma, H. :
virtus et sapientia : ut sanere, sic divinare regale
ducebant : virgo, a king^s aaughtery 0. : comae, I e.
Lavinidy V. : carmen, treating of kings, 0. : situs
pyramidum, founded by kings, H. — Usual with
kings, worthy of a king, royal, regaly splendid:
sentential luxus, V. : divitiae, H. : animus, L.
regaliter, adv, [regalis], royally y s^ididly:
sacrificio regaliter Minervae facto, L. — Despotical-
/y, domineeringly precibus minas addere, 6.
regens, entis, m. [P, of rego], a governor,
ruler : contemptus regentium, Ta.
re-gero, gessi, gestus, ere, to carry backy bring
back, throw back, throw again : quo regesta e fossS
terra foret, L. : tellure regestft, thrown back, 0.—
Fig., to throw back, retort : convicia, H.
regla, ae, f. [ regius ], a royal palace, castle,
fortressy residencCy court : in regift rex productus,
etc. : in vestibulo reeiae, L. : regiam occupare, H.
— E 8 p., the castle ofNumay a building on the Via
Sacray devoted to the use of the priests: me ad re-
giam paene confecit : antiqui regia parva Xumae,
0. — In a camp, the royal tent : in vestibulo regiae,
L. : armatus exercitus regiam obsedit, Cu. — 77u
courty royal familvy king and cow-tiers: tulit et
Roroana regia sceleris tragici exemplum, L. — A
royal city, residencCy capital: Croesi Sardes, H. ;
non haec dotalis regia Amatae, i. e. Laurentum, V.
regie, adv, [ regius ], royally, imperiouslyy deS'
potically: regie statuit in aratores, imperiously:
crudeliter et regie factum.
reglfice. adv, [regificus], royallyy magniflcetUly,
sumptuously: iustructa domus, Enn. ap. C.
regifioUB, adj. f rex + 2 FAC- ], royal, magnif
icent, sumptuous : luxus, V.
regimen, inis, n. [REG-], a means of guidance,
director, rudder: carinae, 0. — Fig., a guiding,
directing, rule, guidance, government, command:
totius magistrattls, L. : equorum, Ta. — A ruler,
director, governor: rerum, ue.of the state, L.
regina, ae,/. [rex], a queen: fuga reginae, of
Cleopatra : deQm, V. — As an epithet of honor, a
queen, goddess, princess, noble-woman : luno : Side-
rum regina bicornis, Luna, H. : reginae Amor, I e.
of Ariadne, Y, : regina sacerdoa, i. e. Rhea Silvia,
V. : virgines reginae, daughters of the (late) king,
Cu. — A noble woman, lady: Quia solae utuntur
his reginae^T. — Fig., a queen, mistress : omnium
regina rerum oratio, Pac. ap. C. : Pecunia, H.
regio, Snis, /. [ REG- ], a direction, line : de
rectft regione deflectere, from the direct path : ab
planitie recta regione abesse, in a straight line,
Cs. : non rectft regione iter instituit, sed ad laevam
Digitized by ^OOQ IC
ragionatim
flezity L. : notl exoedo redone vianim, L e. (hifr^
qusfUed streets^ V. : Nee sidua regione viae fefellit,
direction^ V. : superare regionem castrorum, line^
Ca. : haeo eadem est nostrae rationis regio et via,
I fi>U(nD the tame directum and path. — In the
phrase) e regione, in a straight tine^ directly: e
regione moveri: ferri, petere. — In the opposite
direction^ over against, exactly opposite: (luna)
cum est e regione solis : e regione turris : e re-
gione castris castra ponere, Cs. — A line of sight y
visual linSy boundary-line, boundary, limit: quae
regione orbem terrarum definiunt: caeli regioni-
bus terminare : si res eae orbis terrae region ibus
definiuntur. — E s p., in augury : nempe eo Hituo)
Romuhis regiones direzit, drew (in the air) : lituus
quo regiones vineae terminavit. — Fig.: quibus
regionibus vitae spatium circumscriptum est : vix
facile sese regionibus oflSoi continere. — Of the
sky, a quarter, region: regio (lunae mutatur),
quae turn est aquUonia turn australis: Atque
eadem regio Vesper et Ortus erit, 0. : Vespertina,
H. : caeli serena, V.: occidentis, L. — A region,
neighborhood, quarter, situation t eam esse natu-
ram et regionem provinciae tuae, ut, eta, i. e. ^
geographwal situation : a^ fertilissima, Cs.: re-
gione castrorum, in the vtcimty of the camp, L. :
deserta sitl regio, V. : acie regione instructs non
apertissimS, N.: Quor in his te conspicor regionU
bus ? T. — A portion of country^ territory, province,
district, region: regio, quae ad Aduaticos adiacet,
Os. : regio, quae mari cincta esset : Pedana, H. :
Gantium, quae regio est maritlma omnia, Cs. : ter-
rae maximae regiones inhabltabiles : in quattuor
regiones dividi Macedoniam,-L.: ut quam latissi-
mas regiones praesidiis teneret, Ob. — A district
with its people, country, nation: aspera et fidelis
et fautrix suorum : quae regio si fida Samnitibus
esset, L. — Fig., a province, department, sphere:
' benedicere * non habet definitam aliquam regio-
nem, has no determinate prwinee.
regidnatixii, adv, [ regio 1, by districU, by
wards : tribOs descripsenmt, L.
regins. afr'. [ rex ], of a king, kingly, royal,
regal: genere regio natus: potestas: apparatus:
exercitus, Os. : anni, i, e. the reign of the kings (at
Rome) : ales, i. e. the eagle, O, : genus iraperi proxi-
mum similitudini regiae, dosdy resembling roytUty:
bellum, with a king: regioe nutils tueri, the king's
orders: sponsus, H.: T\Tg^ princess, 0.: parens,
0.: legatio, L. — Plur, m. as subsL, the king's
troops: regii, i, e. regia acies, L. : fama ad regios
perlata, the satraps, N.— ZtA:» a king, worthy of a
king, royal, kingly, magnificeiU : Regia res est suc-
ourrere lapsis, 0. t Regia res scelus est, O. : morbus,
jaundice (because the patient was to live like a
king), VL—Of a palace: atrium, of the eastle of
ifuma^lM
714 rego
re-glutiiio, — , — , atus, to unglue, unloose^ CL
regnator, Oris, m. [regno], a ruler, sovereign,
deQm, V. : omnium deus, Ta. : Asiae, V.
regnatrix, Tcis, adj.f, [regnator], ruling, im-
perial : domus, Ta.
regno, avt, atus, fire [regnum], to have royal
power, be king, rtde, reign: triginta annos: iniu&«
su populi: tertium iam liunc annum regnans, Cs.:
regnante Roraulo : regnandi dira cupido, V. : Al*
bae regnare, L. : Tusco profundo, 0. : qua Daunus
agrestium Regnavit populorura, H. : ter centum
totos regnabitur annos Geiite sub Hectoreft, V.:
quia post Tati mortem non erat regnatum, L. —
TVans., only pass. (poet, or late) : terra acri quon-
dam regnata Lycurgo, ruled by, V. : Latio regnata
per arva Satumo quondam, in which Saturn was
king, V. : trans Lugios Gotones regnantur, have
kings, Ta. — To be lord, rule, reign, govern, be su-
preme: equitum centurias tenere, in quibus reg-
nas: vivo et regno, H. : Caelo tonantem credidi>
mus lovem Regnare, H. — To lord it, tyrannise^
domineer: regnavit is paucos mensis: se ille in-
terfecto Milone regnaturum putaret: regnare ac
dominari, L. : Per ramos victor regnat (ignis), V.
— F i g., to rule, have the mastery, prevail, predom-
inate : in quo uno regnat oratio : ebrietas gemi>
nata libidine regnat, 0.
regnum, l, n. [REG-1, kingly government, royal
authority, kingship, royalty: vocamus regnum eius
rei p. statum : regno regem spoliare : regnum in
civitate su& occupare, Cs. : Dum stabat regno in-
columis, V. : TuUi ignobile, H. — Dominion, sover-
eignty, rule, mUhority, supreme power: regnum ue
hie tu possUes ? T. : omne regnum vel iraperium
bellis quaeritur: civitatis, Cs. : adoptione in reg-
num pervenire, S. : nationes, quae in eorum (i. e.
Populi R) regno sunt : regnum sine ri regere, 0. :
Nee regna viui sortiere talis, the presidency of the
revels, H. — Despotism, tyranny^ pergonal sovereign-
ty, arintrary rule* te regnum iudiciorum delectat:
hoc vero regnum est, et ferri nullo pacto potest:
suspicio regni appetendi: in plebe Romanft reg.
num exercere, L. : damnatus crimine regni, O.-^
A kingdom, state governed by a king : ad finis re^n^
sui, Cs. : (flumen) lugurthae Bocchique regnum dis-
iungebat, S. : patrio rejrno pulsi, L. : barbara reg-
na, H. : cerea regna refigunt (of bees), V. — F i g^
rule, authority, potoer, influence: abuteris ad omnia
atomorum regno: voluptatia: sive aliquid regni
est in carmine, 0. — A territory, estate, possession :
in tuo regno esse, i. e. your own estate • Post ali.
quot mea regna videns minibor aristas ? ^/^d!«, V. :
hacc regna, these realms, i. e. of the dead, V.
rego, rSxI, rectus, ere [RE6-], to keep straight,
lead aright, gtUde, conduct, direct, control: mun-
dum: onera navium velis, Cs. : arte ratem, O. :
clavum, V. : te Ventorum regat pater, H. : quad-
Digitized by V^OOQ IC
I6ST6dior
715
reUtotf
nipedes, 0. . f rena, 0. : impotentes regendi (eqaos),
L. : currQs, 0. : tela per auras, Y. : exercitatus
Hnibus in regendis, i. e. in determining boundary-
lines (of estates). — Fig., to gmde^ leindy conduct^
manage^ direct^ govern^ control: domum: rem con-
silio, T. : bella, Cs. : animi motfls : mores, 0. : dio-
tis animos, V. : ut me ipse regam, H. : neque re-
gerentur magis quam r^rent casOs, S. : iam regi
leges, non regere, L. — To moay^ control, rule^gov-
em, be matter of: rem p. : civitates quae ab opti-
mis reguntur : imperio populos, V. : Diana, quae
silentium regis, H. : ut unius potestate regatur
salus civium: neque sues mores neque suorum
libidines : ambitioso imperio regebat, tued hie au-
thority to court popular faeor^ Ta, — To restore, eet
right, correct : peocas, ' te regere possum * : erran-
tem, Cs.
regredior, gressus, 1, dep. [re-+gradior], to go
back, turn bctck, return t regredi quam progredi
malle : ex itinere in castra, L. : efidem, S. : ad Hi-
berum, L. — To march back, withdraw, retreat .•
neque regredi nostros patiebantur, Os. : statim in
collls, S. — F i g., to return, go back : in ilium (an-
num) : a quo inoepto me ambitio detinuerat, S.
regroMns, fls, m, [re-H-GRAD-], a going back,
return^ regress: conservare progressfls et regres-
sii-i constantes : regressOs dare viro, 0. : Funditus
occidimus neque habet Fortuna regressura, V.— .4
retreat: in tuto, L. — Fig., a return, retreat, regress:
neque locus regressQs ab ira relictus esset, L.
regula, ae,/. [REG-], a straight stick, bar, staff:
quadratas regulas defigunt, Cs. — A ruler, rules
egere regulis. — F i g., a rule, pattern, model, exam-
ple^ priticiple : naturae: regula, qua vera et falsa
t'udicarentur : philosophiae : adsit Regula, peoeatis
quae poenas inroget aequas, H.
regulas, I, m. dim. [rex], a ruler of a small
country, petty king, prince, chieftain, lord: reguli
in unura con^enerunt, S. — A king's son, prince,
member of a royal family, L.
re-gusto, — , Atus, Are. — Fig., to read over,
enjoy repeatedly : crebro litteraa.
reicio (not reiiciS ; imper, reice, iUsyl, V.),
rSiecI, iectus, ere [re-+iacio], to throw back, fling
back, hurl back : telum in bostis, Cs. i togam ab
umero, L. : ex umeris amictum, V. : de corpore
vestem, 0. : paenulam : ab ore oolubras, O. : Ca-
pillus circum caput Reiectus neglegenter, T. : scu-
tum, throw over the back (in flight): fatigata
membra, u e. stretch on the ground, Cu. : a se mea
pectora, to push back, 0. : (librum) e gremio suo,
fling away, 0. : oculos Rutulorum reicit arvis,
averts, V. : pascentls a fliimine reicc capellas, drive
back, V. : in postremam aciera, throw to the rear,
L. : se in eum, into his arms, T. — To force back,
beat back, repel, repulse: eos in oppidum, Cs.:
Tusci reiecti armis, V. ab AntiocheS bostcm. —
Pass., to be drhen back: navis tempestate rdeotas
revertisse, Cs. : reflantibus mentis reici : ex cursu
Dyrrachium reiecti, L. — Fi g., to drive back, drive
away, cast off, remove, repel, reject,- ad famem hunc
ab studio, T. : ferrum et audaciam : retrorsum
Hannibalis minas, H. — To reject contemptuously,
refuse, seom, disdain, despise: nos, T. : petentem,
0. : Ljdiam, H. : refutetur ac reiciatur ille clamor:
quae cum reiecta relatio esset, when the appeal was
overruled, L. : volgaris taedas, 0. : ReiectA praedi,
H. : dona nooentium, H. — P, n, as subst. : reicien-
da, evils to be rejected: reiecta. — Of judges, to set
aside, challenge peremptorily, reject: ex CXXV iu-
dicibus quinque et LaX : potestas reiciendi, right
of challenge. — Of persons, to refer, direct, assign:
ad ipsam te epistulam: in hunc gregem SuUam,
transfer (in your judgment). — In public life, to
refer, turn over (for deliberation or decision) : to-
tam rem ad Pompeium, Cs. : ab tribunis ad sena-
tum res est reiecta, L. : id cum ad senatum relatum
esset, L. : ut nihil hue reioias : legati ab senatu
reiecti ad populum, referred, L. — ^In time, to defer,
postpone : a KaL Febr. legationes in IdQs Febr.
reiciebantur : repente abs te in mensem Quinti-
lem reiecti sumus.
reieotaneos, aefj. [reiectus], to be rejected, to
be spumed, — Fiur,n, as eubst., transl of dwowpo-
ijyfiiva.
reieotio, 6nis,^. [re-+IA-], a throwing back,
rejection, repudiation : oivitatis : iudicum, a chal-
lenging: reiectione interposita.
reieotos, P, of reioio. (reilolo), see reido.
re-labor, lapsus, I, dep,, to sUde back, sink back:
Yix oculos tollens iterumque relabens, etc., sinking
back upon the couch, 0. : oonscendere antemnas
prensoque rudente relabi, to slide down, 0. : in si-
ntls nostros, return, 0. : unda relabens, flowing
bade, v. : verso relabere vento, sail back, O. :
(mare) relabens terram naturae suae reddit, Cu.
^Fig^ to sink back, return: in Aristippi prae-
cepts, H.
re-langaescd, gul, ere, inch., to sink down,
grow languid, become faint: (soror) rooribunda re-
languit, 0. — F i g., to become enfeebled, be rdaxed,
relax, weaken : quod relanguescere animos eorum
existimarent, Cs. : quod autem relanguisse se dicit,
that his passion has subsided: ut taedio impetus
relangucscat regis, L.
relatio, 5nis,/ [re+STER-], a bringing back,
throwing back, retorting : criminis. — In public life,
a report, proposition, motion : tua : approbare re-
Ifttionein, L.-^In rhet, an emphatic repetition
(of a word).
1. relatoa, P. of refera
2, relatus, as, m. [re-+STER-], a report, re
dial: Tirtutem, Ta. : carminum, declamation, Ta.
Digitized by V^OOQ IC
relazatio
71«
relisio
relaxatio, Anis,/ [relazol an eatinff, relaxa-
tion: animi: quae est ista relaxatio (ac. dolorisX
mitigation.
re-laz5, avl, atus, Sre, to gtreteh outy widen
again, make wider : fontibus ora, open, 0. : vias et
caeca Spiramenta, relax the ducts, V. — To unloose^
loosen, open: alvus relaxatur: se intestinis rela-
xantibus : densa, rarefy, V. : tunicarum vincula,
O. — Fig., to abate, remits give respite: remittit
aliquantum et relaxat. — To ease, relieve, cheer,
relax, lighten : animos doctrinft : animus somno
relaxatus : ut ex pristino sennone relaxarentur
animi omnium: homines interdum animis rela-
xantur. — To make hose, relax, loosen: constructio
verborum dissolutionibus relaxetur: pater indul-
gens, quicquid ego astrinxi, relaxat. — To aUevieUe,
mitigate, assuage: tristitiam ac severitatem : quiete
laborem, Cu. — To relieve, release, free, abate: (ani-
mi) cum se corporis vinculis relaxaverint : insani
cum relaxentur, i. e. become lucid.
relectus, P. of 2 relego.
relegatio, onis, /. Fl relego], a sending away,
exiling, banishment, relegation (milder than exsi-
lium) : relegatio atque amandatio : civium, L.
1. re -lego, avi, atus, &re, to send away, send
out of the way, despatch, remove, seclude : filium ab
bominibus : (filium) rus supplici causa : relegati
longe ab ceteris, Cs. : procul Europft in ultima
orientis relegati senes, Cu. : civis procul ab domo,
L. : relegatum in alia insulft exercitum detinere,
Ta. : tauros in sola Pascua, V. : terris gens rele-
gata ultimis : Hippolytum nemori, consign, V. —
To send into exUe, banish, exile, relegate (enforcing
residence in a particular town or province, with-
out loss of civil rights) : ut equites a consule rele-
garentur : relegatus, non exsul, dicor in illo, 0. :
relegatus in exiiium, L. : ultra Karthaginem, L. —
F i g., to send back, send away, put cuide, reject : a
re p. relegatus, i. e, driven from public life: Sam-
nitium dona : ambitione relegata, apart, H. : mea
verba, 0. — To refer: studiosos ad illud volumen,
N. : omandi causas tibi, Tb.
2. re-lego, legl, lectus, ere, to gather together,
collect again : lanua filo est inventa relecto, i. e. by
winding up the thread again, 0. — 75? travel over,
traverse again, retrace: litora, V.: Hellespontia-
cas aquas, 0. — Fig., to go through again, read
over : Troiani belli scriptorem, H. : scripta, 0. —
To go over again, rehearse, repeat : suos sermone
labores, 0. : omnia, quae ad cultum deorum perti-
nerent.
re-lentesoo, — , — , ere, inch, to grow slack
again, cool. — F i g. : Neve relentescat amor, 0.
ra-lOTOi &VI, &tu8, are, to lift up, raise: e terr&
corpus, 0. : in cubitum membra, 0. — To free from
m burden^ make light, lighten : epistulam gravio-
rem pellectione: Ut relevent vimina curva faTi
(i. e. exonerare), 0.: mini mo ut relevere labore,
\.e.be delivered, 0. — F i g., to rdieve,free, lighten,
ease, soothe, alleviate, mitigate: cura et metu esse
relevati : pectora sicca roero, 0. : a cui-a mens rele-
vata est, 0. : me, console : animum, T. : ut cibi satie-
tas et fastidium relevatur : casQs, 0. : sitim, O.
relictio, Onis,/. [re- +LIO-], a forsaking, aban-
dotting: rei p. : consulis suL
reUctuSk P. of relinquo.
reUgatio, 6nis,/. [religo], a tying up: vitium.
religio (not rell-; the first syl. lengthened in
hexameter verse), 5nis,/. [re- +2 LIG-J, conscien-
tiousness, sense of right, moral obligaHon, duty:
nihil esse mihi, religiost dicere, i. e. / say on my
conscience, T. : Heium a religione deducere : quid
lex et religio cogat cogitare : quaeris aliquem prae-
stantiorem virtute, religione ? : iudiciorum religio-
nem veritatemque perf ringere : iudicum religiones
oratione convert!, the conscientious convictions. —
A regard for sacred things, devoutnexs, piety, revere
enee, religious feding: sese summa religione te-
neri : religio, quae deorum cultu pio continetur :
sacra summa religione confici velle : omnia, quae
sceleri propiora sunt quam religioni : religion! ser-
vire. — A religious scruple, scruple of conscience,
apprehension of divine €mger,fear of the gods, su-
perstitious awe : ut earn, non religio oontineret :
nulla mendaci religione obstrictus, superstition,
Gs. : tantft religione obstricta provincia : obstrin-
xisti religione populum R.: parvulae causae vel
terroris repentini vel obiectae religionis, Oa. : rem
habere religioni, ue.as a divine warning : ne hel-
ium indioeretur, religio obstitit, L. : plena religione
civitas, L. : liberatae religione mentes, L. : rivos
deducere nulla Religio vetuit, V. : nulla mihi Re-
ligio est, H. : movend! thensauros, L. : novas sibi
ex loco religiones fingunt, Cs. : religionibus impe-
diri, Cs. : plenis religionum animis prodigia insu-
per nuntiata, L. — A sense of religious obligation^
religious sanction, duty to tne gods : vir! religione
potius quam veritate fides constricta : iuris iuran-
di. — A religious obligation, oeUh, pledge of faitK,
religious sanction: timori magis quam religioni
consulere, Cs. : Achaeos religione obstringere, L. :
relinquitur nova religio, ut, etc., i.e. a new view of
your obligation, Cs. : ius iurandum servabat con-
servatA religione, N. : religioni potius vestrae
quam odio parere. — Divine service, worship of the
gods, religious observance, religion, toorship: reli-
gione, id est cultu deorum : ilia pax mater huio
urbi iuris et religionis f uit : deorum. — A religion,
faith, religious system, mode of worship, cult: we-
uit mihi religionis illius in mentem : neque enim
haec externa vobis est religio: expertes religio-
num omnium : In bello religionum et consuetudl-
nis iura retinere : pro religionibus suia bella auaci-
Digitized by V^OOQ IC
religiose
717
relinqiib
pere: religiones inierprettintur^ religious matters^
Cs. : publicae religiones, L. — SacrednmSy sanctity,
holinetSy daim to reverence: fanum lunonis tant*
religione semper fuit, ut, etc.: in sacerdotibus
tanta offusa oculis animoquc religio, i. e. siich sa-
cred majesty of expression and feeling, h.: lam
turn reli^no pavidos twrrebat agrestis Dira loci, V.
— An ohjeH of veneration, sacred piace^ consecrated
thing, hallowed ohject : religionem reatituere : tan-
tis eoruin religionibus violatis : ad deorum reli-
gionem deraigrasse, i. e. shrines : quae religio aut
quae macbina belli (the Trojan horse), V. — Of
places, a claim resulting from consecration^ relig-
ious liability : aram si dedicasti, sine religione loco
moveri potest : liberaret religione templura, L. :
locus religionum deorumque plenus, L.
religidBe, adv. with comp. and sup. [religiosus],
conscientiously, scrupulousty^ punctually, exactly,
carefully : testimonium dicere : iudicare : prorait-
tere, N. — With reverence for the gods, reverentially,
piously^ religiously: religiosius deos colere, L. :
templum religiosissime colere.
rellgiosua, adj. with comp. and sup. [religio],
conscientious, scrupulous, strict, precise, accurate :
se praebere in testimonio religiosum : in testimo-
niis dicendis : Atticorum aures. — Religiously con-
siderate, careful, anxious^ scrupulous, superstitious :
ut stultae et raiserae omnes Religiosae, T. : fruc-
tum quia religiosum erat consumere, was a matter
of religious scruple, L. : religiosum est, quod iurati
legibus iudicarunt, — Full of religious feeling, rev-
erent, pious, devout, religious : naturft : religiosissi-
mi mortales, S. — Consecrated, holy, sacred: locus :
mortuis religiosa iura trtbuere : signum : Ceres
religiosissima : religiosissimum simulacrum lovis:
mores. — Associated tnth religion^ subject to relig-
ious claims^ under religious liability, ill-omened:
dies, of evil omen : dies ad iter, L. : domus.
re-ligo^ &y1, &tus, are, to bind back, fasten up,
bind fast: (Prometheus) religutus asperis Vinc-
tusque saxis, C. poSt. : (Andromeda) ad duras re-
ligata bracchia cautes, 0. : in comptum comas
religata nodum, H. : religatis post tergum mani-
bus, Gu. : navem ferreis manibus mlectis, fastened
with grappling-irons, Cs. : captivus religat& ad
pin nam muri rcste suspeiisus, L. : religatos vide-
bat Carpere gramen equos, tethered, V. : capillum
in vertice, Ta. : catena religari, 0. — Of ships, to
fasten^moor: navis ad terram, Cs. : ab aggere
classem, V.: religata in litore pinus, 0. — 7b un-
bind, loosen: Cybele religat iuga manu, Ct. — Fig.,
to bind, fasten, chain, fetter : fprudentia) extrin-
secus religata, bound to external things.
re-lino, levl, — , ere, to unseal, open : dolia om-
nia, T. : mella, i. e. to take out, V.
re*linquo, llqui, lictus, ere, to leave behind, not
take along, not stay vrit/i^ leave, nume away from.
quit, abandon : deos penatis : vim auri in Pontb
reliquit : post se liostem, Ca. : petere, ut in Gallii
relinqueretur, mig/U be left behind, Cs. : (cacumina
silvae) limum tenent in fronde relictum, remain-
ing, 0. : sub siniritrft Britanniam relictam con-
spexit, in the rear, Cs. : me liliis quasi magistrum,
T. : deum nullum Srculi.s. — Fig., to leave behind,
leave: banc excuaatiouem ad Caesarcm : Aeela
relictus, abandoned, 0. — P. plur. n. as subst. : re-
petat relicta, i. e. his former life, H. — At death,
to leave behind, leave, bequeath : ea mortuast ; reli-
quit filiam adulescentulam, T. : fundos decern et
tres reliquit: ei testamento sestertiQm milieus:
mihi haec omnia, T. : mihi arva, 0. : heredem te-
stamento hunc. — Fig., to leave, leave behind:
virtutum nostrarum etiigiem: Sibi banc laudem
relinquont : vixit, dum vixit, bene, T. : Sappho
sublata desiderium sui reliquit: in scriptis relic-
tum : orationes et annalls : pater, o relictum Filiae
nomen, H. : rem p. nobis : de valvarum pulchritu-
dine scriptum : posterioribus exemplum. — Tb leave
behind, leave remaining, permit to remain, lei re-
main, leave: nil in aedibus, T. : ne paleae quidem
ex annuo labore relinquercntur: angustioribus
portis relictis, i. e. since the gates they had left were
rather narrow, Cs. : unam (filiam) relinque, leave
to me, 0. : pauca aratro iugera Moles relinquent,
H. : dapis meliora relinquens, H. : haec porcis co-
medenda, H. : relinquebatur una per Sequanos via,
remained, Cs. : se cum paucis relictum videt, S. :
equites paucos,^v« alive, Cs. — Fig. : quam igitur
relinquis populari rei p. laudem ? : ceterorum sen-
ten tiis semotis, relinquitur mihi, etc., there remains :
non provocatione ad populum contra necem re-
lict&: nee precibus nostris nee admonitionibus
relinquit locum, i. e. he renders superfluous: deli-
berandi spatium, N. : tantummodo vita relicta est,
0. : urbem direptioni, abandon : poenae Medea
relinquar? 0.: hominem innocentem ad alicuius
quaestum : Posse queri tantum rauco stridore re-
liquit, 0. : Dum ex parvo nobis tantundem haurire
relinquas, H. : relinquitur, ut, si vincimur in Hi-
spania, quiescamus, it remains^ that : relinqueba-
tur, ut pateretur, etc., Cs. : relinquitur ergo, ut
omnia tria genera sint causanim, hence the conclu-
sion is, etc. — With two occ, to leave behind, leave,
let remain, suffer to be: eum locum integrum,
leave untouchea, T. : integram rem et causam, have
left untouched: Morini, quos Caesar pacatos reli-
querat, Cs. : amici, quos incorruptos lugurtha re-
liqueratfS. : reliquit (eam) lncertam,V.: Inmediis
lacerft nave relinquor aquis, 0. : inceptam oppug-
nationem, abandon, Cs. : infecta sacra, 0.: sine
ture aras, 0. : mulierem nullam nominabo ; tan-
tum in medio relinquam. — To leave behind, leave,
go away from, forsake, abandon, desert: domam
propinquosque, Cs. : Ilio relicto, H. : litus relictum
Respicit, 0. : Boma relinquenda est, O. : me som-
Digitized by V^OOQ IC
reliquiae
718
remaneo
nn' reliquit, Enn. ap. C. : ubi vita tuoe reliquerit
artOs, 0. : Animam, T. : lucem, Y. : animus relln-
quit euntem, 0. : ab omni honestate relictus, de$-
Htute of: si puerum quartana reliqueral, H. — To
leave in the lurchy foraake^ abandon^ desert : Reli-
quit me homo atque abiit, Jioe given, me the eUp^
T. : succurrere relictae, V. — To leave^ give up^
abandon : auctores signa relinquendi et deserendi
castra audiuntur, L. : relictft non bene parroulft,
H. — To leave, let alone^ give up^ resign^ neglect^
foreake, abandon^ relinquiah: rem et causam:
^uella) Quod cupide petiit, mature plena reliquit,
H. : me relictis rebus iussit observare, etc., to stop
work and watch, T. : omnibus rebus relictis perse-
quendum sibi Pompeium existimavit, Cs. : agrorum
et armorum cultum, neglect: bellum illud, aban-
dbn .' obsidionem, raiae the tiege^ L. : caedes, leave
anmeniioned : hoc certe neque praetermittendum
neque relinquendum est: quae Desperat tractata
nitescere posse relinquit, H. : iniurias tuas, leave
unnoticed: vim horuinibus armatis factam relinqui
putare oportere.
reliquiae (not rell-), arum,/. [re-+LIC-],
what ia left, a remainder^ leavings^ rematm, reliee^
remnant, rest: copiarum, N. : tantae cladis, L:
DanaQm atque inmitis Achilli, L e. (the Trojans)
not slain by the Oreeke, Y. : gladiatoriae familiae,
Cs. : cibi, excrements : hordei, Ph. : virorum, V. —
The leavings, remains, remnants, friygwjenJts : f rui
reliquiis, Ph. : vellem Idibus Martiis me ad cenam
invitasses : reliquiarum nihil f uisset, i. e. Antony
should have fallen with Caesar. — Of the dead, the
remains, relics, ashes : C. Man : meorum, V. — F i g.,
remnants, remains, renrMinder, rest: reliquiae re-
rum earum moventur in animis: maximi belli:
avi reliquias persequi, I e. your ancestor's unfin-
ished work (the Punic war).
reliquaa (relioaasi -one), adj, [re-+LIC-],
leftt left over^ remaining : nea causa ulla restet
reliqua, Quin, etc., T. : ex quft (familia) reliquus
est Ruf us : moriar, si praeter te quemquam reli-
quum habeo, in quo, etc. : si qua reliqua spes est,
quae, etc. : mulus, quem tibi reliquum dicis esse :
erant oppida mihi complura reliqua: haec qui-
dem hactenus ; quod reliquum est, etc., as for the
rest : hoc relicuomst, T. — As subst. n., that is left^
a remainder, residue, rest: videre, quae reliqui
Bumma fiat : Quid reliquist, quin habeat, etc, T. :
cum reliqui nihil sit omnino, quod, etc. : quid reli-
qui habemus praeter, etc., S. : illud breve vitae reli-
quum : Agrigentum, quod belli reliquum erat, i. e.
M« only remaining seat of hostilities, L. : relicum
Boctis, L. — In the phrase, reliquum est, ut, t^ re-
mains that, it only remains to: reliquum est, ut
oiBoiis certemus inter nos : reliquum est ut pro-
sequar, etc — In phrases with facio, to leave behind,
istwe remm/ning, leave over, spare, reserve : quibus
antrum aliquod Apronius reliquum fedt: haeo
addita cura vix mihi vitam reliquam fadt: quos
reliquos fortuna ex noctum& caede ac fugS feoe-
rat, L. : te nullum onus offici cuiquam reliquum
f ecisse, have left behind you : prorsus ab utrisque
nihil relicum fieri, is neglected, 8. — ^As subst. n. :
quibus nihil de bonis suis reliqui fecit: nihil ad
celeritatem sibi reliqui fecerunt, L e. used all diU-
genee, Cs. : me nihil reliqui fecisse, quod, etc, have
tried every remedy, N. : quod reliquum vitae fames
fecerat, had left of life.—Ot time, left, remaining,
to come, future, subsequent: reliquae vitae digni-
tas : in reliquum tempus omnls suspiciones vitare,
Cs. — As subst. n, (sc tempus) : plus in relicum sibi
timoris quam potentiae addidit, thereafter, S. : in
reliquom, /or the future, L. — Of debts, remaining,
outstanding, in arrear: erat ei de ratiunciilfi apud
me reliquom pauxillulum Nummorum, T. : pecu-
niam reliquam ad diem solvere. — Plur. n. as subst.,
a remaining debt, dAit, balance, arrears: reliqua
mea accepisse: maxime me angit ratio reliquo-
rum meorum. — Remaining, other, rest: reliquum
populum distribuit in quinque classes, etc : pars
exercitOs, Cs. : militibus equis exceptis reliquam
praedam ooncessimus. — As subst.: ex parte de-
cum& ... ex omni reliquo: de reliquo quid tibi
ego dicam ? — Plur. : cum Romuli turn etiam re-
liquorum regum sapientia: consul reliquique ma-
gistratOs, Cs. : oppida, vicos, reliqua privata aedi-
ficia inccndunt, Cs. — As subst. : princeps ille . . .
Reliqui disseruerunt, etc, the others: Brutorum,
C. Cassi, reliquorum, and so forth : Africanus lo-
quens . . . reUquaque praeclare: reliqua vaticina-
tionis brevi esse oonfecta.
(rellig-), see relig-. (relliqu-), see reliqu-.
re-luoeo, laxl, — , ere, to shine back, shine out,
blaze, shine, glow : Stella relucet, C. poet : reluoena
flamma, L. : olli barba reluxit, was inflames, V.
re-luoeaoo^ lilxl, — , ere, inch, to grow bright
again, dear : soils imago reluxit, 0. : reluxit dies,
Ta.
re-luctor, atus, Sri, dep., to struggle ^otfuC,
resist, make opposition : Multa relnctans, V. : re-
luctantes draoones, H. : Vidi equum . . . Ore re-
luctanti ire, 0. : producentibus eam reluctans,
Cu. : precibus ipsorum reluctatus, Cu.
re-maneo, m&nsi, — , fire, to stay behind, be
left, remain: sermone confecto, Catulus remansit,
nos descendimus : per causam valetudinis, Cs. :
Quo ref ugio ? remane, 0. : Romae : oubito rema-
nete presso, H. : in Oallia, Cs. : ferrum ex hastili
in corpore remanserat, N. — To stay, remain, eon^
tinue : longius anno uno in loco, Cs. : animos re>
manere post mortem : equos eodem remanere Te-
Btigio adsuefecerunt, Cs. — Fig., to remain, endure^
abide, last: in quft muliere quasi vestigia antlqui
offici remanent : in duris remanentem rebus ami«
Digitized by V^OOQ IC
71»
ramitto
cum, eofutant^ 0. : si ulla apud tos memoria rema-
net avi mei, S. : oontumeliam remanere in exeroitu
sinere, to cleave to the army^ S. : ne quid ex oonta-
gione noxae remaneret penes nos, L. — With pre-
dicate €uij.y to remain^ continue to be: quarum
(sublicarum) para inferior integra remanebat, Cb.:
nee cognoscenda remansit Herculis effigies, 0.
remanaid^ Onis,/. [remaneo], a staying behind,
remaining^ etay^ continuance : tua.
remedium, I, n. [re- +3 MA-], thU which re-
stores health, a cttrCy remedy, antidotey medicine:
tuis Teneficiis reroedia invenire : caecitatis, Ta. :
remedium quoddam habefe : remedio uti. — F i g.,
a means of aid, assistance, remedy, help, cure : ad
omnia confugi remedia causarum : ad magnitudi-
nem frigorum remedium comparare: remedium
quaerere ad moram : volneris : aegritudinum, T. :
iracundiae, T. : Inveni remedium huic rei, T. : qui-
bus rebus reperire remedia, Cs. : saluti suae reme-
diis subvenire : id remedium timori f uit, L.
remensua, P. of remetior.
re-meo, ftvl, — , &re, to go back, turn back, re-
turn : in patriam, 0. : eodem remeante nuntio, L. ;
cum neque terra ali posset nee remearet a6r, would
JUno back again : victor domito ab hoste, 0. : pa-
trias remeabo inglorius urbis, without the glory of
triumph, V. — To traverse again, live over: aevom
peractum, H.
re-metior, mSnsus, Iii, dep., to msasure again :
servata astra, L e. observe anew, Y. — To measure
back, retrace, traverse anew : pelagoque remenso, Y .
remex, igis, m. [remus+ 1 AG-1, a rower, oars-
man: in quadriremi: remiges Ufixi, H. — Sing,
collect., a bench of rowers, the oarsmen: yacuos
sensit sine remige portQs, Y. : non remigem, non
socios navalls babiturum, L. : remex militis officia
turbabat, Cii.
remigatid, onis,/. [remigo], a rowing.
remigium, I, n. [remex], an oar-plying, rowing :
Olli reraigio noctemque diemque fatigant, Y. —
Bowing apparatus, the oars: Nudum reraigio la-
tus, H. : mutabile, oars that can be shifted, Ta. :
lembum Remigiis subigit, Y. — Of wings: volat
per aera Remigio alarum, Y., 0. — Oarsmen, row-
ers: suppleverat remigio navls, L. : remigium
classicique milites, L. : vitiosum IJlixei, H.
remigo, — , — , ire [ remex 1, to ply the oar^
row: alio modo: remigandi labor, Cs. : mare
grave remigantibus, to rowers, Ta.
re-migro, avI, — , &re, to journey back, go back,
return: in nostram domum: trans Rlienum in
Buos vicos, Cs. : Romam tibi remigrandura est. —
Fig.: ad iustitiam.
reminiaoor, — , l, dep. [re- + l MAN-], to re-
call to mind, recollect, remember : de quaestoribus :
remiDisceretur veteris incommodi populi R, Ob. :
yeteris famae, N. : Satjri, 0. : reminiscere quae
tradantur mysteriis : eas (res) reminisoi et recor-
dan : dulcis Argos, Y. : yos animo, 0. : reminisci-
tur, adfore tempus, quo, etc., 0. : reminisoerentur
quam maiestatem accepissent, L.
re-miaoeo, mlxtus, Sre, to mingle again, mix
up, intermingle : veris falsa, H.
remiflse, adv. with comp, [ remissus ], gently,
mildly, laxly: secum agere: nihilo remissius in-
stare.
remisaio, 5ni8,/. [re- + MIT], a sending back,
sending away, releasing, returning: obsidum cap-
tivorumque, L. — An ecuing, letting down, lowering :
superciliorum : yocis remissiones. — ^F i g., a relax-
ing, abating, diminishing, remitting, remission, re-
kucation, abatement : remissio lenitatis (in oratio-
ne), i. e. passages of a quiet tenor: morbi : poenae,
L e. a milder pumshment : tributi, Ta. — Want of
spirit, submissiveness : in acerbissimfi iniuria remis-
sio animi. — Belcuation, recreation: quem non re-
missio, non ludi delectarent : tempore curarum re-
missionumque, Ta. : animi : animorunL — Mildness^
gentleness: animi.
remiBsns, adj. with comp. [ P. of remitto ],
slack, loose, rdaxed, languid: corpora : Yenus et
remisso Filius arcu, H. — OenUe, mild: remissior
ventus, Cs. : remissiora frigora, Cs. — Fig., loose,
slack, negligent, remiss : animus, Cs. : nostris animo
remissis, Cs. : in labore, N. : remissior in peten-
do : raons festo, unguarded, Pr.— As subst. n. : nihil
remissi pati, tu> negligence, S. — Plur. m. as subst. :
Oderunt agilem remissi, the slothful, H. — Relaxed,
not rigid, indulgent, yielding: utrum remissior
essem, an snmmo iure contenderem, less exacting :
in sermone: in ulciscendo remissior. — Relaxed,
good-humored, lights genial, merry, gay: cantOs
remissiores: cum tristibus severe, cum remissis
iucunde vivere: remissiore uti genere dicendi, to
speak in a lighter vein : ioci, merry, 0. — Low,
cheap : remissior f uit aestimatio quam annona, be-
low the market price.
re-mitto, mini, missus, ere, to let go back, send
back, despatch back, drive back, cause to return:
mulieres Romam : pauoos in regnum, Cs. : partem
legionum in sua oastra, Cs. : librum tibi : pila in-
tercepta, hurl back, Cs. : tractum de corpore telum,
0. : cogebat (equos) calces remittere, i. e. kick, N.
— To setui forth, give out, yield, emit, produce : Ut
melius murift, quod testa marina reraittit, II. : nee
umenti sensit tellure remitti (nebulas), 0. : unio-
rem ex se, Y. : quod baca remisit olivae, H. — In
law, with nuntium or repudium, to send a letter of
divorce, dissolve marriage: uxori nuntium: rep«i-
dium alteri ( uxori ), T. — To let go back, loosen,
slacken, rdax: ramulum adductum, ut remissus
CBset, in oculum suum rccidisse : habenas : frena,
Digitized by V^OOQIC
romfxtnB
720
mnugio
0,1 Tindis remissia, 0. . bracchia, i. e. Ut fall, V. :
mella calor liquefacta remittit, meUs, V. — Intrans.,
to deerecue, relax, abate: si forte ventus reraisisset,
Cs. : pestilentia, L. : cum remiserant dolores pe-
dum.— F i g., to 9end back, give back, return, restore :
vocem nemora remittunt, V. ; totidemque remieit
Verba locus, 0. : sonum acutum, H. : vestnim vo-
bi8 beneficium, Cs. : banc veniam cumulatam
morte remittam, toill repay, V. — To give up, reject,
yidd, resign, gratU, concede . opinionem animo: si
quid ab omnibus conceditur, id reddo ac remitto :
remittentibus tribunis, comitia sunt habita, etc.,
yielding, L. : omnia tibi ista : quod natura remit-
tit, Invida iura negant, 0. : memoriam simultatiura
patriae, sacrifice, L. : Erycis tibi terga remitto, /
give up, if you toill, V. : suarum quoque rerum
illis remisso honore, i. e. ascribed the honor to them,
L. : ius, abandon their claim, L. : te mihi remittere
atque concedere, ut consumerem, etc. Sed mora
damnosa est nee res dubitare \emiti\i, permits, 0.
— To slacken, relax, relieve, release, abate, remit.
omncs sonorum gradas : per dies festos aniraura,
L. : se, N. : ab religione aniraos, L. : superioris
temporis contentionem, Cs. : diligentiam in perdi-
scendo, Cs. : studia remissa temporibus; belli
opera, L. : pugnam, S. : urguent tamen et nihil
remittunt : cum se furor ille remisit, 0. : horam
de meis legitimis horis: aliquid ex pristina virtu-
te, Cs. : nihil ex arrogantia, Ta. : de tributo remi-
serunt, L. : fortissirais remittere de summa. — To
cease, refrain, omit : remittas iara me onerare in-
iuriis, T. : quid ubique hostis ageret, explorare, S.:
Quid Cantabar cogitet, Quaerere, U.— To give free
course, leave unrestrained: animi appetitQs, qui
tum remitterentur, tum continerentur. — Of a pen-
alty, to remit, pardon, remove, abate, grant exemp-
tion from: multara: pocnam tibi, L. : sibi poenam
magi.stri eqnitum, remit at their intercession, L. :
pecunias, quas erant in publicum pollieiti, Cs.
remiztiiB, P. of remisceo.
re-mdllor, — , Irl, dep., to press back, push
away : pondera terrae, 0.
re-inolleBo5, — , — , ere, inch., to become soft
again, grow soft, soften, melt : sole Cera i-emoUe-
Bcit, 0. — F i g., to be enervated, lose strength : ad
laborem ferendum, Cs.—To be moved, be infiuenced:
precibus numina iustis Victa remollescunt, 0.
re-mollio, — , — , Ire, to make soft again, soften,
teeaken : tactos artiis, 0
(remoramen, in is), n. [remoror], a delay, hin-
derance. — Plur,, 0.
re-mordeo, — , orsus, 6re, to bite again, strike
back, attack in return: me remorsunmi petis, 11.
— To vex, ferment, disturb, annoy, torture: si iuiis
matemi cura remordet^V. : vitla castigata remor-
det, la. : animos, L.
re-moror, fttus, Sri, dep., to hold back, stay, de-
tain, obntrnct, hinder, delay, defer : f ugiunt, f reno
non remorantc, dies, 0. : me, T. : num unum diem
Saturninum poena remorata est? i. e. was the exe-
cution delayed i: cur non remoratur ituros, 0. : ab
negotiis (sc. eum), S. : vostrum commodum, T. :
me epistulis et meas spes : hostis quo minus tIc-
torift uterentur, S. : pomi iactu remorata (Atalan-
ta), 0. : postquam remorata suos cognovit amores,
lingering, 0.
(remote), adv. [ remotus YeU a distance, afar
off. — Only comp. : stellae aliae, remotius eadem
spatia conficiunt.
remotio, onis,/. [re- + 1 MV-], a putting away,
removal: criminis.
lemdtni^ adj. with comp. and sup. [P. of remo-
veo], removed, far off, distant, retnote, retired: sil-
Testribus ac remotis locis, Cs. : Gades, H. : gra-
men, fl. : domtls pars (i. e. penetralia), 0. : remo-
tius antrum, 0. : sedes remotae a Germanis, Cs. :
ab arbitris remoto loco : ab aula, 0. : quamvis
longa regione remotus Absim, by however vast a
space, 0. — F i g., removed, disconnected, remote,
apart, alien, separate, clear, free, strange : quae
iam diu gesta et a memoria remota : aratores, re-
motissirai a foro: vita remota ab honore populari:
sermo a forensi strepitu remotissimus : homo ab
omni suspicione: a Gracchi pudore longissime:
naturae iura a volgari intellegentia remotiora : a
volgo longe longeque, H. — Plur. n. as subst., in
philosophy, things rejected, things to be postponed
(the Stoic diroTrpoTjyfiipa).
re<anoveo, movl (pluperf rcmOrant, H. ), m6-
tus, ere, to tnove back, take away, set aside, put off,
drive away, withdraw, remove : pecora, Cs. : ex
conspectu remotis equis, Cs. : mens& remota, O. :
Postquam nicnsae remotae, V. : fretia, H. : Aurora
removerat ignis, 0. : remotis arbitris : tactu virilis
Virgineo maniis, 0. : paulum ab legionibus no-
stros, Cs. : praesidia ex iis locis, quae, etc. : se in
montis ex urbe, H, : Ex oculis maims, 0. : castra
sex milia ab oppido, L. : comas a fronte ad auris,
0. : parvos natos ab sc, H. : plura de medio :
arcauis oeulos profanos, 0. — Fig., to take away,
set aside, abolisJi, put out of view : sumptum : omnia
removistis, avaritiam, etc., S. : remoto ioco, jesting
aside: soporem, 0. : poeta remotus iniuriS adver-
sarium Ab studio, T. : Caeliura ab re p., deprive of
political rights, C^. : remoto Catilina, out of the
way: Clodio remoto, dead : a negotiis publici.^ sc,
wiilulraw: ab nmioitia Pompei se: Vim procul
liinc, O. ; hos qui<leni nb hoc sermone removea-
raus, leave otU of consideration : thalamis pudo-
rcm, O. — To take away, deduct, subtract : si de
quincuncc remota est Uncia, H.
I re - mugio, — , — , ire, to bellow back, low in
I aTiswen ad mea verba, O. — To resound, re-echo :
Digitized by V^OOQ IC
remulceo
721
renantio
totus rerougit Mons, V. : lonius remugiens sinus
Noto, H. : vox adsensu nemorum ingeminata re-
mugit, V.
re - mulceo, — , — , Sre, to stroke back^ fold
backy curve : caiidam, V.
(remulcum), i, n. [MEL-], a tow-rope: navem
remuico abstraxit, Cs. : navem remulco trahore, L.
remuneratio* onis,/. [ roniuneror ], a recom-
pense^ reward^ remuneration : celerior : officiorum.
re-muneror, fttus, art, dep., to repay ^ reward^
recompense^ remunerate: gratiatn in remunerando
cumulare: remuoerandi voluntas: te »<iniillimo
munere : magno se praemio, Cs. : quibus autem
oflSciis Anni beneficia reraunerabor ? : merituin, L.
re-murmtiro, — , — , are, to murmur hack^
remurmur : nee f racta remunnurat unda, V.
remuB, I, m. [2 AR-], an oar: intcrroisso
pulsu remorum : renjis navigium incitare, Cs. :
remis insurgere, V. : inpellere aequora remia, 0.
— P r o V. : remis ventisquc petere, in all haste^
v.: res veils remisque fiigienda, by all possible
means. — Poet.: alarum, 0. : remis ego corporis
utar, i. e. wUl swim^ 0. — Fig.: (orationem) dia-
lecticorum remis propellere.
(ren), see renes.
re-narro, — , — , nre, to tell over again^ recount,
relate: fata divom, V. : facta, 0.
re-nascor, atvis, I, dep., to be bom again^grow
again : Corpore de patrio phoenix, 0. : Pythagorae
arcana renati, H. : renatum sibi Scipionem irape-
ratorem dicere, L. : fibrae, V. : deute renato, lu.
— To rise again^ be restored, reappear : ab stirpi-
bus laetius renata urb;*, L. : ( fluvius ) Exsistit
alioque renascitur ore, O. — Fig., to be renewed,
revive^ recur: principiura exstinctum nee ipsum
ab alio renascetur, etc. : Malta (vocabula) rena-
scentur, quae iara cecidere, H. : Troiae renascens
Fortuna, H.
re-navigo, — , — , are, to sail back .• in haec
regna.
re-neo, — , — , ere, to unspin, undo, unravel:
dolent, haec fila reneri, i. e. that this decree of fate
is reversed, 0.
renes (ium or um ), m., the kidneys, reins:
umores, qui e renibus prof unduntur : renes mor-
bo temptentur acuto, H.
renideo, — , — , fire, to shine again, shine back,
glitter, glisten, be bright, be resplendent : pura noc-
turno renidet Luna raari, H. : Circum renidentes
Lares, i. t. polished, H. : fluctuat omnis Acre reni-
denti tellus, imVA the gleam of arms, V. — To beam
with joy, be glad, smtle: homo renidens, L, : Ore
renidenti Captabat plumas, 0. : falsum voltu, Ta. :
adieciHse praedam Torquibua exiguis renidet, re-
jolees, H.
ra-nitor, — , I, dep., to strive against, withstand,
resist : illi reniteutes, L.
1. re-no, avi, — , are, to swim back: saxa, i. e.
rise to the surface, H.
2. reno (rheno), Onis, m. [Celtic], a deerskin,
garment, fur-cloak : rhenonum tegimentis uti, Cs.
re-nod5, — , — , are, to bind back, tie beJdnd in
a knot : longam comam, H.
renovamen, inis, n. [renovo], a renewal, trans-
formation: in hoc renovamine mane re, 0.
renovatio, Cnis, /. [ renovo ], a renewing, re-
newal: mundi. — In computing' interest, a rest:
centesimis sexenni ductis cum renovatione singu-
lorum annorum, i. e. with compound interest. —
Fig., a renewal, renovation: doctrinae: auspicio-
rum, L.
re-nov5, avT, Stum, are, to renew, restore : Vir-
tutis templum a Marcello renovatum : durum
arvum, i. e. plough up, 0. : Nee rcnovatus ager
canebat, i. e. without cultivation, 0. — In computing
interest on money, to renew, reckofi by rests, com-
pound: centesimis ductis . . . nee perpetuis, sed
renovatis quotannis: renovato in singulos annoa
faenore. — Fig., to renew, restore : ne belli reli-
quias renovatas audiamus : scelus : animi curam :
dolorem, V. : antiquarum cladium memoriam, L. :
bona praeterita grata recordatione renovata : belli
renovandi consilium capere, Cs. : casQs omnIs, V. :
volnera, open afresh, 0. : rursus cursum, Cs. : sacra
rite, L. : societatem : lacrinias, 0. : renovata clades
domiis, lu. : Anchisae annos, x.Q.make young again,
0. : ex morbo florem iuventae, L. : tribunis, ut sa-
crosancti viderentur, renovarunt ( consules ), i. e.
revived the law, L. — To repeat, say again, say
repeatedly : illud, quod initio dixi : de lege : reno-
vabo ea quae dicta sunt. — 7b renew, refrah,
recreate, restore, recover, revive: rem p.: corpora
animosqiic ad omnia patienda, L. . animos equitum
ad Caepionis odium . renovato quiete exercitu, L.
re - numero, — , — , are, to pay back, repay :
dotem hue, T
renuntiatid, onis,/. [renuntio], a report, proc-
lamation, announcement : eius: suffragiorum.
re-nunti5, avI, atus, are, to bring back word,
carry tidings back, report, give notice, declare, an-
nounce: quom is certe Renuntiarit, shall have re-
ported a positive promise, T. : illis repudium, T. :
quasi non tibi renuntiata sint haec, sic fore, T. :
vobis, nihil esse, quod, etc. . renuntiet mihl, Velitne
an non, T. — In official life, to report, declare, pro-
claim, announce: legati ex auctoritate haec Cae-
sar! renuntiant, Intellegere se, etc.. Cs. : Caesar
cognovit Considium, quod non vidisset, pro viso
sibi renuntiasse, Cs. : legationem, report upon his
mission: haec cum legatio renuutiaiviur, L. : ho-
Btium numerum. — With two ace., to declare elected.
Digitized by V^OOQ IC
reirao
722
roperoutlo
proclaim at chosen, rctttm : Marenam oonsalem :
absentem Valerium consulem, L. : cum esses prae-
tor renuntiatus : sacerdos Glimachias renuntiatus
est : qui (magistratus) priusquam renuntiarentur,
'L.^To retract^ revoke^ reecUl^ refute^ give up^ break
off, disclaim, renounce^ repudiate: bospitium ei:
num societas et amicitia eis renuntianda esset, L. :
decisionem tutortbus.
re-nuo^ ui, — , ere, io nod backwards, shake the
head, deny, oppose, disapprove, reject, dedine, refuse:
renuit Sabellus, H. : renuente deo, against the vnll
of the god, 0. : hoc oculo renuente negare, with an
incredulous eye, 0. : renuentes huic crimini, denying
this charge: renuis tu quod iubet alter, H.: convi-
Tium, dedine : impetOs, check, Ta.
reor, ratus, en, dep. [RA-], to reckon, caladate,
believe, think, suppose, imagine, judge, deem : quos
plurla, quam rebar, esse oognovi : contra ac ratus
erat, S. : Ut rebare, V. : ut ipse rebatur viam in-
expugnabilem fecit, L. : Te quod me amare rebar,
T. : in quibus eas virtutes esse remur : baud te-
mere esse rentur, L.: delendaque carmina Livi
Esse reor, U.
repagala, Onim, n. [ re- + PAC- ], a barrier,
bolts, bars: valvae clausae repagulis: portae ce-
cidisse repagula sensit, 0. : pedibus repagula puK
sant, the barriers of the lists, 0. — F i g., bars, re-
straints, limits : pudoris.
re-pandna, a^., bent backwards, turned up:
delphinus, with curved back, 0. : calceoli, wtth
turn-up toes.
raparabilis, e, adj. [reparo], that may be re-
paired, to be restored, retrievable, reparable: dam-
num, 0. : Laesa pudicitia, 0.
re-paro, avi, &tus, are, to get again, acquire
anew, recover, retrieve, restore, repair, renew: per-
dere quod alio praetore eodem ex agro reparare
posset : amiBsas res, H. : exeroitum, L. : maiores
oopias, Cu. : Ex aliis alias figures, 0. — To get in
exchange, purchase, obtain: Vina Sjrft repareta
merce, H. — Fig., to renew, restore^ repair, etc.:
bellum, L. : pristiuam fortunam, Gu. — To make
good, restore, repair : damna, H. — To refresh, re-
store, revive, recruit : Haec (quies) reparat vires,
O. : corpora Fessa labori, 0. — To take as a tubsti-
tute, take in exchange: latentls oras, H.
repastinatio, 5nis, /. [* re-pastino, to dig up
anew], a digging up again,
(re-pecto), — , ere, see repexus.
re-pello, reppull (repul!), repulsus, ere, to drive
back, thrust back, drive away, reject, repulse, repel:
nostri acriter in eos impetu facto reppulerunt, Cs. :
qui davis ac fusdbus repelluntur : foribus repul-
sus, H. : adversarius repellendus : homines a tem-
pi! aditu : a castris, Os. : in oppidum, Cs. : telum
aere reptilsum, repelled, V. : mensas, push back.
0. : repagula, shove back, 0. : roedii tellurem rep-
pulit unda, crowds back, 0. : spretos pede reppaltt
aranis, spumed (as she flew up), V. : pedibus tel-
lure repulsa, spuming the ground, O. — Fig., to
drive away, reject, remove, keep off, hold back, ward
off, reptdse: te a consulatu : ab hoc conatu: ab
hac spe rcpulsi Nervii, Cs. : repulsum ab amicitift,
S. : Fracti bello fatisque repulsi, V. : proci repul-
si, 0. : dolorem a se repellere : illius alterum con-
sulatum a re p. : tegimenta ad ictOs repellendos,
Cs. : cute ictOs, 0. : pericula: f acinus, O. : repeUit
Ver hiemem, 0. : oonubia nostra, reject, V. : amo-
rem, 0. : ut contumelia repellatur, be discarded. —
To reject, confute, refute, repel: ab aliquo adlataa
crimiiiationes : Repulsus ille veritatis viribus, Ph.
re-pendo, pendi, pSnsus, ere, to weigh back, re-
turn by weight: Aequa pensa eree, 0. — To weigh
in return, pay with the same weight : cui pro Grac-
chi capite eret aurum repensum. — To ransom, re-
deem : auro repensus Miles (i. e. redemptus), H. —
F i g., to pay in kind, pay back, repay, requite, ree-
otnjtense, return, reward: vitam servatae dote, O. :
magna, make a great return, V. : fatis contreria
fata, balance, V. : Ingenio formae damna, make
compensation for, 0.
1. repena, entis, P. of repa
2. repena^ entis, adj., sudden, hasty, unexpected,
ufUookea for: cura, C. poet.: adventus oonsulia,
L. : defectio, L. : cum fama repens alio avertit
bellum, L.: discordia, V. : oonsternatio, Cu. — New,
fresh, recent : quid repens aut vetustate obscurum,
Ta. — With the subject, instead of an adv. with the
predic, suddenly, unexpectedly: tumultus repens
est Romam perlatus, L. : clades ad lata est, L. :
(Ian us) Bina repens oculis obtulit ore meis, 0.
repenaua, P. of rependo.
repente, adv. [2 repens], suddenly, unapeeted-
ly, on a sudden : quamvis repente : a tergo sigpa
canere,SL : cunctisque repente Improvisus ait, v.:
conlecta auctoritas, Cs. : modo egens, repente di-
ves : abiectus conscientift repente conticuit : cum
circumfusa repente Scindit se nubes, V. : facta
repente pax cariores Sabinas fecit, L.
repentino, adv. [repentinud], suddenly, immx-
pectedly : mori : eruptionem facere, Cs.
repentinua, acfj, [repens], sudden, hasty, tm^
looked for, unexpectea, impetuous : adventus ho-
stium: sentit omnia repentina esse graviore: ezer«
dtus, L. : indices : periculum, Cs. : bonum, T. :
mors : venenum, quick, Ta. : homines, upstarts .-
consilium, K.
1. repercuaaua, P. of repercutia
2. ( repercuaauB, Qs), m. [repercutio], a rw^
verberation, echo. — Only oW. stng. : quo greTior
vox repercussu intumescat, Ta,
(ra-paroutiolt — « cussus^ ere^ to strike badk.
Digitized by V^OOQ IC
rapailo
738
rapletas
JnVff bad:; only late in ad.-^P. past.^ thrown
back^ rebounding: repercussus (discus) In voltOs
tuos, 0. (al. repercusso Terbere). — Of light, thrown
back, thinxng oaek^ reflected: aquae lumen Sole re-
peroussum, V. : gemmae repercusso reddebant lu-
mina Phoebo, 0. : imago, reflected image, 0. —
Shining back, reflecting: clipei Aere repercusso
formara adspexisse, 0. — Of sound, throum back,
echoed, echoing : (clamor) iugis montium, Cu.— Re-
echoing : quos (clamores) repercussae valles auge-
bant, L
reperid, reppen (repen),repertu8,Ire [2 PAR-]»
to find againj find, meet with, find out, discover :
8UOS parentes, T. : multos: mortui sunt reperti:
divitiis incnbuere repertis, V. : tu non inventa re-
perta Luctus eras levior, i. e. grieved me less when
tost than when found, 0. — F i g., to find, find out,
discern, get, procure, obtain : gloriam armis, T. :
causas verissimas : verae amicitiae difficillime re-
periuntur in iis, qui, etc. : exitum : lintribus inven-
tis sibi salutem, save themselves, Cs. : aristolochia
nomen ex inventore repperit. — To find, discover,
perceive, learn, cucerlain : quorum de moribus cum
quaereret, sic reperiebat, Gs. : Neque declinatam
ab aliarum ingenio ullara reperias, T. : nos para-
tiores : improbissimus reperiebare, were found to
be, etc. : neque quanta esset insulae magiiitudo,
reperire poterat, Gs. : nee quo modo dicam repe-
rire possum : re ipsa repperi, Facilitate nihil esse
homini melius, T. : repperit esse vera, Gs. : alquem
Tarentum venisse: in eas partis Pythagoras ve-
nisse reperitur. — To find out, hit upon, invent, de-
vise, discover : Aliquid reperiret, fingeret fallacias,
T. : mlhimct via reperiunda est, qu&, etc. : Indus-
que (scaenicus) repertus, H. : serrae usum, 0. :
quae in quaestum reperta, devicee for gain, Ta.
repertor, Sris, m. [ reperio ], a discoverer, in-
ventor, tleviser,atUhor: vitis, i. e. Baechw, 0. : mel-
lis, O. : medicinae, i. e. jEsctdapius, V. : hominum
rerumque, i. e. Jupiter, V. : pallae honestae, H.
repertufl, P. of reperio.
repetitio, Onis,/. [repeto], a repdition: eius-
dam verbi crebra.
repetitor, dris, m. [repeto], one that demands
back, a reclaimer: nuptae aderaptae, 0.
re-peto, IvI, Itus, ere, to fall upon again, attack
anew, strike again: regem repetitum ad terram
adfixit, after repeated attacks, L. : repetita per ilia
ferrum, 0. : ad Nolam armis repetendam, L. — To
ieek again, return to, revisit : fratresque virumque,
0. : HispanA Penatis ab oru, H. : viam, qui vcnis-
set, retrace, L. ] domum, H. : Africam, L. : prae-
saepia, V. : quid enim repetiimus (sc. patriam) ?
L. — To seek again, demand anew: Galium a Ver-
tioone, qui litteras deferat, Gs. : repetituroque,
duobus uti mandaretur imperium, the demand vtas
made again^ L. — To seek again, demand back, re-
take, demand in eompensaiion, claim : pro illA quid-
quam abs te preti, T. : abs te sestertium miliens
ex lege : quae erepta sunt : obsides, Gs. : si forte
suas repetitum venerit plumas, H. : Politorium rur-
sus bello repetitum, was retaken, L. : eam, quam
patri Buo spoponderim, dignitatem : pro eo (bene-
ficio) gratiam, L. : parentum poenas a filiis : ne
mors quidem in repotenda libertate fugienda, in
the effort to recover: per occasionem libertatem,
L. : beneficia ab nullo, S. — In phrases, with res, in
war or at law, to demand restitution, require satis-
faction : fetialls mittendi ad res repetendas, L. :
bellum rebus repetitis indictum, i. e.for reprisals,
— With pecuniam : pecuniam repetere, to sue for
the recovery of money: lex de pecuniis repetundis,
concerning extortion: pecuniarum repetundamm
reus, of extortion, S. : alqm repetundis postulare
fsc. pecuniis), sue for extortion, Ta. — To fetch back,
bring again, retake, recall : Repudiatus repetor, /
was rejected, and am recalled, T. : ad haec impe-
dimenta) repetenda, Gs. : alii (elephanti) deinde
repetiti ao traiecti sunt, were brought and passed
over, L, — To take hold of again, undertake anew^
enter upon again, recommence, resume, renew, re-
peat : praetermissa repetimus, incohata persequi-
mur : eadem Vetera oonsilia : Hoc opus, H. : repe-
titum Mulciber aevum Poscit, 0. : auspicia de in-
tegro, L. : repetita suis percussit pectora palmis,
i. e. again and again, 0. : longo Vellera moUibat
tractu, by drawing out repeatedly, 0.: haec decies
repetita placebit, H.— In discourse, to draw, deduce,
derive, go back to, seek, trace : populum a stirpe :
repetere populi origiitem : usque a Gorace nescio
quo : narratio, si non ab ultimo repetetur : ree re-
motas ex litterarum monumentis: tam alte repe-
tita oratio: prima repetens aborigine, v.: longius:
repetitis atque enumeratis diebus, reckoned bach'
wards, Gs. — To think over, trace in thought, coil to
mind, recall, recollect: mearum praecepta littera-
rum : supra repetere ac paucis instituta maiorum
disserere, S. : noctem, 0. : te animo repetentem
exempla tuorum, V. : memoria Vetera : memoriam
ex annalibus, L.
repetondae, arum,/., see repeto.
re-pexua, adj,, combed anew, just combed:
ooma, 0.
re-pleo, Svi (replSssent, L.), Stus, ere, to fill
again, refill, fill up: exhaustas domos: scrobea
terra repletae, V. : Fossa repletur humo, 0. : sucis
(corpus), 0. — To complete, replenish, recruit: exer-
citum, L — To make up for, replace, compensate
for, supply : consumpta : quod voci deerat, plan-
gere replebam, 0. — TofiU up, make full, fill : vi-
deras repleri quaestu domum : strage hominum
campos, L. : corpora Game, sate, 0. : escA se, Ph. :
gemitu tectum, V. : Litora voce, 0.
raplotn^ a(ff. [R of repleol filled, full:
Digitized by V^OOQ IC
repUcatio
724
reprehendo
Aranes, V. : comu pomis, 0. : his rebus exerdtus,
abundantly provided^ Gs. : repletae semitae puero-
nim, L. — F i g. : e&dem vi morbi, infected^ L.
replicatio, Onis, /. [replico], a folding back,
reflex movement.
re-pllco, avl, atus, fire, to fold bcuk, bend baek^
unroll, open : annalium memoriam : primum quid-
que, i. e. reveal.
repo, rgpsl, r§ptuB, ere [SERP-], to creep, crawl:
inter saxa cochleae, S. : nitedula, H. : qua unue
homo inermis vix poterat repere, N. — Fig.: ser-
mones Repentes per humum, grovelling, mean, H.
re-pono, posul, positus (repostus, V., H.), ere,
to put back, set back, replace, restore: suo qiiem-
que loco lapidero : omncm humum, earth (from a
pit), V. : pecuniam duplaro in thensauros, restore,
li. : in cubitum se, lean again (at table), H. : co-
lumnas : nos in 8ceptra, reinstate, V. : donata, H. :
flammis ambesa reponunt Robora navigiis, restore,
V. : plena Pocula, i. e. keep filling, V. : vina men-
Bia, set again (for a second course), V. : Altius in-
greditur, et mollia crura reponit, i. e. sets down
altemcUely,'V . — To lay back, lay out, stretch out:
membra (mortui) toro, V. : membra stratis, V. —
7b lay aside, put away, lay up, store, keep, preserve,
reserve: fructiia: formicae f arris acervum tecto
reponunt, V. : Caecubum ad festas dapes, H. :
(gratia) sequitur tellure repostos, buried, V. : pias
laetis animas Scdibus, H. — To lay aside, lay down,
lay by, put away: arma omnia, Cs. : feretro re-
posto, V. : Telas, O. : iam falcem arbusta repo-
nunt, i. e. do not need, V.^^To lay, place, put, set :
grues in tergo praevolantium colla reponunt :
colla in pluinis, 0. : litteras in gremio, L. : ligna
super foco, H. — To place itutead, make compensa-
tion: Catulo, make amends: meas cpistulas delere,
ut reponaa tuas: Aristophanera pro Eupoli: prae-
clarum diem illia, Verria ut agerent. — Fig., to
put back, replace, restore, renew, repeat : Nee vir-
tus, cum scmel excidit, Curht reponi deterioribus,
H. : Achillem, to reproduce (as an epic hero), H. —
To repay, requite, return : tibi idem : Semper ego
auditor tantum ? nunquamne reponam ? retaliate,
lu. — To lay up, store, keep: manet alta mente
repoatum ludicium Paridia, V. : odium, Ta. — In
thought, to place, count, reckon, class: in veatra
mansuetudiiie causam totam: apera omnem in
virtute, Cs.: in caritate civtum nihil spei, L. : plus
in duce quam in oxercitu, Ta. : alquos in deorum
coctu, count among: Catulum in clarissimorum
hominum numero: homines morte deletes in deos.
re -ports, avl, atus, are, to bear back, bring
again, carry back: diligcns fuit ad reportandum,
restoring ( the borrowed statue ) : candelabrum
aecum in Syriam : (militog) in Siciliam navibus,
Cs. : exercitum e Britannia : legiones, L. : massam
picis urbe, V. : curru aurato reportati, borne in
triumph: pedem in hoste (L e. redire), V. — To
carry off, bear away, get, gain, obtain: nihil ex
praeda domum suam: nihil praeter laudem ex
hostibus : praedam ad decemviros. — F i g., to bring
back : ex calamitate solacium : Spem bonam do-
mum, H. : (Echo) audita verba, returns, 0. — 7<i
bring back, report : ady ds dicta, V. : fidem, trust-
worthy information, V. : Nuntius reportat Adve-
nisse viros, V.
re-posoo, — , — , ere, to demand back, ask
again: propensiores ad bene raerendum quam ad
reposcendum : me Catilinam : Parthos signa, V.
— F i g., to ask for, claim, demand, exact, require :
Amissam mea virtutem voce, 0. : foedus flammis,
V. : Quos ifli poenas ob nostra reposcent Effugia,
V. : ab altero rationem vitae : voa rationem re-
poscitis, quid fecerimua ? L.
repoaitUB, P, of repono ; see also repostus.
repoBtor, oris, m. [repono], a restorer : tem-
pi orum, O.
repostUB, adj. [P. of repono], remote, distant :
penitus gentes, V.
repotia, 6rum,n. [re-+PO-], an after-dritiking,
festival on the day after a wedding, H.
repperi, perf of reperio.
repraeaentatio, onis,/. [repraesento], a cash
payment, payment in advance : repraesentatione
confidere.
re-praesento, avT, itus, are, to make present,
set in vieiD, show, exhibit, display, manifest, rep-
resent, depict : templum repraesentabat memoriam
consulatOs mei : ( voltu ) Virtutem Catonis, U. :
urbis species repraesentabatur animis, Cu. : apte
ad repraesentandam iram deQm ficta, L. — To pay
down, pay in cash, pay in ready money : a Faberio
(pecuniam), ;?ay dawn by a draft on Fabcrius: si
qua iactura facienda sit in repraesentando, if some
deduction be made for cash, — To make present^
ptrform immediately, realize, do now, accomplish
instantly, hasten : alqd, Cs. : consilium, Cu. : me-
dicina, quam repraesentarc ratione possimus, ap-
ply immediately : improbitatem suam, hurry on :
diem promissorum, anticipate: poenam, Ph.: si
repraesentari morte mea libertaa civitatis potest,
be realized: minae repraesentatae casibus suis,
fulfilled forthoith, L.
reprehendo (reprend5, 0., II.), end!, ensus,
ere, ^o hold back, holdfast, take hold of, aevte, catch .
quosdam manu, L. : alqm elapisum semel, Ph. : re-
prehcnsi ex f uga Persae, Cu. : Membra reprensa,
caught fast, 0.— F i g., to hold fast, take hold of,
restrain, check, recover : revocat virtus, vel potius
reprehcndit manu : cursQs vestros, Pr. : locus Re-
prensus, qui praeteritus neglegentiast, taken up
anero, T. : quod erat praetermissum, id reprehen-
disti. — To blame, censure, find fault with, reprove.
Digitized by V^OOQ IC
reprehenaio
725
repungo
rtbuke^ rtprehend : reprebendendi potestas: quia
erit tarn iniquus, qui reprehendat ? : dare sibi
tamquam ansae ad reprebendendum : Ilaec, T. :
alios reprehendissent : si quos (aculeos) habuisti
in me reprebendendo : meum discessum: nibil
haberem quod reprebenderem, ai, etc. : ea res
omnium iudicio reprebendebatur, Cs. : adrogan-
tiara, Cs. : delicta, S. : maior reprensis, wuperior to
correction^ H. : id in me, quod Metello laudi datum
est: nibil in Homero, H. — In law, to prosecutey
convict^ coTidemn judiciaUy: multa, quae nemo
possit reprebenderc : nequc id ullo raodo sena-
toriis iudiciis reprebendi posse. — In rhet., to
refute: expone nunc de reprebendendo: omnis
argumentatio reprebenditur, si, etc.
reprehensio, on is, /. [reprebendo], a taking
again^ resumption : (oratio) sine reprebensione,
i. e. interruption (of tbougbt). — Blame^ censure^
reprimand^ repi-oof reprehetmon : reprebensionem
non fugere: iusta: ut bic labor in varias repre-
bensiones incurreret : non culpae reprebensionem
relinquere : doctorum : dissentientiura inter se re-
prebensiones non sunt vituperandae. — I n r b e t,
a refutation.
(reprehenso), — , — , are^freg. [reprebendo],
to check continfiallf/ : singulos, L.
reprehensor, oris, m. [reprebendo], a blamer^
censurer^ reprehender : coinitiorum : delicti, 0.
reprehensua, reprendo, see reprebendo.
repressor, dris, nu [re-+PREM-], a restrainer,
limiter: caedis.
reprimo, pressi, pressus, ere [re- + premo], to
press back, keep back^ cheeky curh^ restrain, hem
in: si lacus repressus esset: retro pedem cum
voce, V. : represso iam Lucterio et remoto, driven
backy Cs. — Fig., to cheeky curb, restraint limits
oonfnCy repress : f urorem : memoria rcpre^sa ve-
tnstate, suppressed: irapetufl boatium represso.**
esse inteilegunt : lis spiritus, N. : animi incita-
tionem, Cs. : itinera : bostiuni fu<(am, Cs. : iracun-
diam, T. : illius conatus : gemitum, 0. : famam :
impetum : alqm, T. : a supplicio tuo se, refrain :
me in ipso curau orationis: me reprimam, ne, etc.,
toill control myself T.
reprdmissid, onis, /. [repromitto], a counter-
promise.
re-promitto, niLsT, — , ere, to promise in re-
turn: tibi istuc.
repto, — , — , ^vQyfrcq, [repo], to ereepy crawl:
silvas inter, H.
repudiatid, onis, /. [repudio], a rejectiouy
refusaly disdniniiig : supplicum.
repudid, avl, jitu^, are [repudium], to cast offy
put away, reject : Repudiatu.s repetor, T. — To re-
jecty refuse, scorn, disdain, repudiate: sequestrerane
Flancium ? respuerent aures . . . repudiareut, wmld
scout (the suggestion) : consilium senatns a re p^
deprive the state of etc. : duces, Cs. : eloquentia a
pbilosopbis repudiata : condicionem aequissimam :
populi R. gratiaro, Cs. : consilium, T. : opimum
dictionis genus funditus: ista seouritaa multia
locis repudianda.
re-pudium, I, n. [re- +4 PV-], a putting away,
dissolution of marriagey divorce: illis repudium
renuntiet, T. : repudium alterae remittere, T.
re - puerasco, — , — , ere, inch.y to become a
boy agaiuy renew childhoody frolic childishly : ex
bac aetatc: incredibi liter.
repugnans, antis, adj. [P. of repugno], incon-
sistent, contradictory : res inter se. — Plitr. n. as
substy contradictory things, contradietiona : locus
ex repugnantibus.
repugnanter, adv. [ repugnans ], unwillingly,
rebeltiously : aliqnid accipere.
repugnantia, ae,/. [repugno], a eontradictiony
contrariety, incompatibuity, repugnance: rerum :
utilitJitis.
re-pugno, ftvi, atus, are, to fight back, oppose,
make resistance, resist, struggle, defend onesdf: in-
tegris viribua fortiter, Cs. : in repugnando telis
obruta est, L.: ille repugnans Sustinet a iugulo
dextram, V. — To resist, make resistance, oppose,
make opposition, object, dissuadCf contend against :
quod ego multis repugnantibus egi, against the
opposition of many : Catone acerrime repugnante,
Cs. : valde : nee ego repugno : omnibus meis opi-
bus repugnarim et restiterim crudelitati: dictis,
0. : bis omnibus rebus unum repugnabat, quod,
etc., there was one objection, Cs. : si quis, ne fias
nostra, repugnat, 0. : amare repugno Ilium, queni,
etc., I shrink from loving, 0. — F i g., to disagree,
be contrary, be contradictory, be inconsistenty be in-
compatible: simulaiio amicitiae repugnat maxime :
baec inter se quam repugnent: sensQs moresque
repugnant, H.
repulsa, ae,/. [P. of rcpello], a rejection, de-
nialy refusaly repulse: ab repulsis eo magis debi-
tum bonorem repetentcs. because of rejectiotiSy L. :
nullam patiere repulsam, 0. : Sint tua vota secura
repulsae, 0. : Veneris, 0. : Nee b»mc repulsam tua
sentiret calamitas, Pb. — In soliciting office, a re-
fusaly denialy repulse, defeat : dolor repulsae, Cs. ;
omnIs magistratQs sine repulsa adsequi : sine re-
pulsa eonsulos facti .«unt: buius comitiis frater
repulsam tnWt, failed of his election: consulates:
aediliciae repulsae : repul.>^arum ignorainiam time-
re : turpis repulsa, H.
1. repulsus, P. of repello.
2. (repulsus, Qh), m. [re- + l PAL-], a rever-
beration, echo. — Plur. : scopulorum, C. poet
re-pungo, — , — , ere, to goad in tmm,-^¥ I g. :
illonim animos
Digitized by V^OOQIC
795
i«-pirgo^ iTl, itaa, ire, to eUem an«ii, etearue
off, dear again : iter, L. : hamnm, 0. : hortum, Cu. :
repurgato caelo, 0.— 7b purge away, take away,
remove: Quioquid in Aenea fuerat mortale, 0.
lepntatio^ 5ni8, /. [repato], a thinking over,
eoimdering : monim, Ta.
re-pato, art, itus, are, to eomt over, reckon,
falffilffi^^ compute: solis defectionee. — To think
over, ponder, maditaie, refteet upon: secum earn
rem tU, T. : facinuB suum cam animo, Sw : haec :
honim nihil : se reputare solom esse : hoc aoimo,
nostras nunc intaeri manOa senatum, L. : quid ille
▼ellet : com animo suo, praemia an cruciatum mal-
let,a
refutes, fitts, no dot. ; ^ec. requiStem or re-
quiem ; abl. requiete or requiS. — Only eing., rett
after toil, rett, repoee, relaxation, remite, intermie-
eion, recreation: animi et corporis : Nee mora, nee
requiee, V. : pedum, H. : curae, 0. : mterralla re-
quietis: meae senectutis: mortem aerumnarum
requiem esse, S. : praeda magis quam requie gau-
dentes, L.: requie sine ullS Corpora vertuDtur,
rettleuly, 0. : certa laborum, V.
re-qnlesoo, Svl (requiSrunt,y., Ct ; requiSsse,
0., L., Ct ), Stus, ere, to rett, take rett, repote:
eorum hortatio ad requiescendum : legiones invi-
oem requiescere iussit, Gs. : in eius sells : terra
Sabaea, 0. : sub umbrS, V. : nullam partem noctis:
a rei p. muneribus : lecto, Pr. : geminas Arctos,
two nightt, Pr.— 7b rett, be reHeuid, be tupported:
yixdum requiesse aurls a strepitu, L. : vitis in
ulmo, tupports Utelf, 0. : mutata suos requierunt
flumina cursOs, V. — Of the dead, to rett, repote,
deep: in sepulcro: Ossa tutS requiescite in uroa,
0.— 7b rett, find refuge, find rett, be contoUd: ubi
animus ex miseriis requieyit, Sw : a luotu, Ta. : in
huius spe.
reqnletus, adj. [P. of requiesco], retted, re-
frethed: miles, L. : ager, I e. after lying fallow, 0.
reqniro, sivl, situs, ere [ re-+quaero J, to teek
again, look after, tearchfor: fratrem,T.: iuve-
nem oculis animoque, 0. : terram oculis, Ou. : li«
bros, V. : Tinum generosum, H. — 7b teek to know,
atk, inquire for, demand: Pande requirenti no-
men tuum, 0. : rationes rerum : mea facta, 0. : ex
quibus requiram, quem ad modum, eta t ea, quae
a me de Vatmio requiris : aliquid de antiquitate
ab eo, N. : cur Romae non sim : Forsitan et, Priami
fuerint quae fata, requiras, V. : ubinam esset, N. :
dolus an virtus, quis in hoste requirat? V. — 7b
need, want, lack, be in want of, require: desiderat,
requirit, indiget : isto bono utare,dum adsit; cum
absit, ne requiras: qui beatus est, non intellego;
quid requirat, ut sit beatior : magnam res diligen-
tiam requirebat, Cs. : in hoc belTo virtutes animi
requiruntur, are called for, — 7b pareeive to be
wonting, fed the lack of, look in vain for, mitt:
pristlnum morem indidomm: pacis omamentat
Caesaris indulgentiam in se, Cs.: quae (bona)
nonnumquam reqnirimus, lament the td^tenee of:
AmiBSos longo socios sermone, I e. lament, V.
res, rel, /. [RA-], a thing, object, matter, affair,
butinett, event, fact, Hrcumttance, occurrence, deed,
condition, cate : divinanim humanaruroque rerum
cognitio : te ut ulla res frangat ? : relictis rebus
suis omnibus: rem omnibus narrare: si res po-
stulabit, the cate: re bene gestft: scriptor rerum
suarum, annalitt: neque est ulla res, in qui, etc :
magna res prindpio statim belli, a great advan'
tage, L. : Nil admirari prope res est una, quae, etc.,
the only thing, H. : rerum, facta est pulcherrima
Roma, the mott beautiful thing in the world, V. :
fortissima rerum animalia, 0. : duldssime rerum,
H. — A Hrcumttance, condition : In' in malam rem,
goto the bad, T. : mala res, a wretched condition,
S. : res secundae, goodfortune, H. : prosperae res,
N. : in secundissimis rebus : adversa belli res, L. :
dubiae res, 8. — ^In phrases with e or pro : E re
natft melius fieri baud potuit, after what hat hap-
pened, T. : pro re natft, according to dreumttancet :
consilium pro tempore et pro re capere, at dreum-
ttancet thould require, Cs. : pro re pauca loquar,
V. : ex re et ex tempore. — With an adj, in dr-
cnmlocudon : abhorrens ab re uxoriA^ matrimony,
T. : in arbitrio rd uxoriae,<ia«pry.' bellicam rem
administrari, a battle: pecuaria res et rustica, ea^
tie: liber de rebus rustids, agriculture: res fru-
mentaria, /brd^tf, Cs. : res iudlciaria, the adminit-
tration ofjuttice: res Indicra, p/ay, H. : Veneris
res, 0.— -4 tubfect, ttory, eventt,faett, hiitory : cui
lecta potenter erit res, H. : agitur res in scaenia,
H. : res populi R. perscribere, L. : res Persicae,
hidory, N. — An aehtal thing, reality, verity, truth,
fact : ipsam rem loqui, T. : nihil est aliud in re,
in fact, L. : se ipsa res aperit, N. : quantum distet
argumentatio tua ab re ipsa. — AhL adverb., in fact,
in truth, really, aetuaUys eos decs non re, sed
opinione esse dicunt : verbo permittere, re hortari :
hoc yerbo ac simulations Apronio, re vera Ubi
obiectum : haec ille, si verbis non audet, re qui-
dem vera palam loquitur: venit, specie ut indutiae
essent, re verft ad petendum veniaro, L. — Effectt,
tubttance, property, pottettiont, ettate: et re salvft
et perditk, T. : talentam rem decern, T. : res eos
iampridem, fides nuper defioere coepit : in tenai
re, in narrow dreumttancet, H. : quantis opibus,
quibus de rebus : privatae res. — A benefit, profit,
advantage, intered, weal : Quasi istic mea res mi-
nor agatur quam tua, it concerned, T. : Si in remst
utrique, ut fiant, if it it a good thing for both, T. :
in rem fore credens universos adpellare, utefui,
S.: imperat quae in rem sunt, L.: Non ex re
istius, not for hie good, T. : contra rem suam me
venisse questus est : minime, dura ob rem, to the
purpote, T. : ob rem f acere, advantageoudy, S. :
Digitized by V^OOQ IC
reaaoro
727
rM^rro
haeo baud ab re daxi referre, trrdevmnt, L. : noo
AO re esse, uM/en, L. — A cause, reason, grcmnd,
deeowrU. — In the phrase, eft re, there/are g illud ea
re a se esse oonoessum, quod, etc. ; see alao quft
re, quam ob rem. — An affair, matter of Intsiness,
business: multa inter se communicare et de re
Oallicana: tecum mihi res est, my business is:
erat res ei cum ezercitu, he had to deal : cum his
mihi res sit, let me attend to, Cs. : quocum turn uno
rem habebam, had relations, T. — A case in law,
lawsuit, cause, suit, action: utrum rem an litem
dici oporteret: quarum rerum litium causarum
oondixit pater patratus, L. ( old form. ) : capere
pecnnias ob rem iudicandam.— ^n affair, battle,
campaign, military operation : res gesta yirtute :
at res gesta est narrabo ordine, T. : his rebus ge-
stis, Cs. : bene rem gerere, H. : res gestae, fmli-
tary achievements, H.-~Of the state, in the phrase,
res publica (often written respublica, res p.), the
common weal, a commonwealth, state, njmblic:
dum modo calamitas a rei p. periculis seiungatur;
81 re p. non possis f rui, stultum nolle privatA, pub-
He life: egestates tot egentissimorum hominum
nee privatas posse res nee rem p. sustinere : augu-
ratura est, rem Romanam p. summam fore : paene
victa re p. : rem p. delere. — In the phrase, e re
publics, /or the good of the state, for the common
weal, in the public interests : senatas consultis bene
et e re p. factis : uti e re p. fideque sua videretur.
— Flur. : hoc loquor de tribus his generibus re-
rum p. : utiliores rebus suis publicis esse. — With-
out publica, the state, commonwealth, government :
Unus homo nobis ouuctando restituit rem, £nn.
ap. C. : Hie (Marcellus) rem Romanam Sistet, V. :
nee rem Romanam tarn desidem umquam fuisse,
L. : res Asiae evertere, V. : Custode rerum Cae-
sare, H. — In the phrase, rerum potiri, to obtain
the sovereignty, control the government : qui rerum
potiri Tolunt : dum ea (civitas) rerum potita est,
become supreme, — In the phrase, res novae, politi
eal change, revolution,
re-saoro, — , — , are, to release from a curse, N.
re-saevio, — , — , ire, to rage again, be stirred
anew: ne mota resaeviat ira, 0.
re-saluto, — , atus, ftre, to greet in return : ne-
minem esse resalutaturo, had his sahUe returned.
re-sanesoo, nul, ere, inch., to grow sound
again, heal again. — ^F i g. : error, 0.
re-aaroio^ — , sartus. Ire, to patch up, mend,
repair, restore: discidit Vestem ? resarcietur, T.—
Fig.: alqd detrimenti, Cs.
re-8oind5, scidi, scissus, ere, to cut off , cut
loose, cut down, tear open : pontem, i. e. break down,
Cs. : Ense teli la^ebram penitus, to cut open, V. :
obductos annis luctfLs, 0. : an male sarta Gratia
uiquam coit et rescinditur? H. — To of^en: lo-
cum praetidiis firmatum : ferro summam Ulceris
08, V. — F i g., to tear open, renew, expose • crimina,
0. — To annul, abolish, abrogate, repeal, rescind:
quod sit factum legibus, T, : luasa lovis, 0. : ordi-
num gesta : totam trienni praeturaro : res iudioa-
tas: testamenta.
re-aoisod, sclvl (resciit, Ca. ; rescieris, -erit, T.,
C, H., 0.), sdtus, ere, inch., to learn, find out, ascer-
tain, bring to light : Omnia, T. : Dura id rescitum
iri credit, is going to be found otU, T. : cum id re-
scierit : quod ubi Caesar resciit, Cs. : id postquam
rescierunt, N. : Carmina nos fingere, H.
resoisBoa, P. of rescindo.
re-aoribo, scripsi, scrlptus, ere, to write back,
write in return, reply in writing : tuis litteris : me
non quaerere, etc : ad littems : ad ea, quae requi-
sieras : Pompeius rescripseiat, sese, etc., Cs. : Nil
mihi rescribas, 0. — In accounts, to piace to one's
credit: illud mihi Argentum iube rescribi, have
poesed to my credit, T. : qui de residuis CCCC HS
CC praesentia solverimus, reliqua rescribamus.
To pay back, repay : DicUntis, quod tu numquain
rescribere possis, VL.—To write again, write anew,
mroll anew, re-enlist: rescriptae ex eodem milite
novae legiones, L. : decimam legionem ad equum
rescribere (in a double sense : transfer to the cav-
alry and raise to the rank of knights), Cs.
reaoriptum, I, n. [ rescribo 1, an imperial re-
script, Ta.
re-aeoo, cul, ctus, ftre, to cut loose, cut off: lin-
guae scalpello resectae : palpebras : enodes trun-
cos, V. : ferro capillos, 0. : Barba resecta, 0. :
dapes resectae, cakes cut in squares, 0. : resecanda
falce humus, to be reaped, 0. — Pro v.; alqd ad
vivum, cut to the quick, i. e. press to an extreme:
de vivo aliquid erat resecandura, to be cut from
the ^k.-'F i g., to cut off, curtaU, check, stop, re-
strain: nimia resecari oportere: quae resecanda
erunt, non patlar ad perniciem civitatis manere:
audacias atque libidines: crimina quaedam cum
prim ft barbft, lu. : spatio brevi Spem loiigam, H,
reaeoutna (P. of resequor).
re-aemino, — , — , ftre, to sow again, produce
again, reproduce : se (phoenix), 0.
(re-aequor), secfltus, l, d^., to follow, answer,
reply: his contra alqm, 0. : Pallada dictis, 0.
re-aer^ ivi, atus, are, to unlock, unclose, open :
Surgit anus, reseratque foria, 0. : limina, V. : ia-
nuam, 0: portas hosti, 0.: exteris gentibus Ita-
liam : auris, L.— F i g., to open, lay open, unclose:
nos ausi reserare: nee res est faroiliaris ita rese-
randa, ut pateat omnibus : longum annum, i. e. be-
gin, 0. : oracula mentis, disclose, 0.
re-aerv5, ftvl, atus, ftre, to keep back, save up,
reserve: reservatis Aeduis, Ca. : quaesita, 0.: li-
bros sibi ad otium: alqd ad testis: vitam suam
Digitized by V^OOQ IC
728
resolvo
ad incertfaslmam spem : ad eius periculum legio-
nes, Gs. : ad poenam reserTatus : se ad maiora^
v.: inimicitias in aliud teropus: utrum igni sta-
tim necaretur, an in aliud tempus reservaretur,
Gb. : illonim esse praedam atque illis reserrari,
Cs.: quod sit ipsis (iudicibus) reservata (causa):
melioribus raeis rebus ista iudicia, L. : Minucio me
reservabamf i. e. toas holding back my letter to send
it by Minuclua : rei p. nos, L : cui te exitio, V. —
To keep^ retain^ preserve: sibi nihil ad similitudi-
nem homiuis.
(reses), idis, a^. [re- +SED-I that stays behind^
remaining^ left : in urbe plebes, L. — Inactive, inert,
slugffish, ioihful^ lazy, idle: eum residem intra
vallum tempus terere, L. : residesque movebit
Tullus in anna viros, V. : resides et desuetudine
Urdi, 0.
resided, sCdl, — , fire [re-+sedeo], to sit back,
remain sitting, remain behind, be left, stay, remain,
rest, linger, tarry, abide^ reside : piger pandi terj^o
residebat aselli, 0.: Acidis in gremio (latitans),
resting, 0. : si te interfici iussero, residebit in re p.
reliqua coniuratorum manus: conrus celsa resi*
dens arbore. Ph.: in oppido: orba resedit inter
natos (Niobe), 0. — F i g., to remain behind, remain,
beleft^stay: in corpore nullum residero sensuni :
si iste unus tolletur, periculum residebit : ^i quid
in te residet amoris erga me : quorum in nutu re-
sidebat auctoritas: cum horum tectis residere
aliquod bellum semper videtur: apud me plus
offici residere facillime patior : si qua (ira) ex cer-
tamiue residet, L.
re-sido, sgdl, — , ere, to sit down, settle: rcsida-
mus, si placet : inambulantes, tum autem residen-
tes : valle, V. : medio rex ipse resedit Agraine,
ufcu enthroned, 0. : mediis Aedibus, Y. : lassa re-
sedit, sank, V. : lam iam residunt cruribus nspe-
rae Pelles, grow, H. — To settle, sink down, sitik,
subside: si montes resedissent: Flumina residunt,
0.: ad Aeschrioncm pretium resedisset, i. q. fall
into the hands of Aenchno. — Fig., to sink, settle
down, abate, grow calm, subside, fall : Cum omnis
repente resedit Flatus, V. : Sex mihi surgat opus
numeris, in quinque residat (of elegiac verse), 0. :
cum tumor animi re8e<ii8set: impetus animorum,
L. : bellum, H. : quorum mentis nondum ab supe-
fiore bello resedisse sperabat, Cs. : tumida ex irft
tum corda residunt, V. •
reaiduOB, adj, [re-fSED-], left behind, over
and above, remaininif, residuary: odium: solliei-
tudo : ex residua vetere simultate, L. — As subst.
n^ ths remainder, rest: quid potest esse in calami-
tate i-esidui, quod, etc. — In business, outstanding,
due : pecuniae : residuis pecuniis exactis, L.
re-Ugnd, avi, atus, &re, to unseal, open: litte-
ras: testamenta, H. : (Mercurius) lumina morte
resignat, L e. the eyes (of the dead),V. — To give
back, give up, resign: cuncta, H. : (Fortuna) quae
dedit, H.^F \^.,io annul, cancel, destroy : tabula*
rum fidem. — To dinrlose, reveal: fata, 0.
resilid, ul, — , Ire, to hap back, spring back :
In gelidos laciis, 0. : ad nmnipulos velites, L. —
To .^ring back, rebound, if coil, retreat : ferit ora
sarissa. Non secus haec resilit, quam, etc., O. :
In spatium resilire inaniis brev'e vidlt, to contract,
O. — Fig., to recoil, be thrown off: ubi scopulum
offendis ciusmodi ut ab hoc crimen resilire videas.
re-Bimus, adj., turned tip, snub : nares, 0.
reainatUB, adj. [resina, resin], covered vnth
resin : inventus, i. e. with smooth skin, lu.
reaipio, — , — , ere [re-H-sapio], to have a fla-
vor of, smack of. — F i g. : patriam.
resipiscd, IvT or ul (resiplsset, C), — , ere, inch.
[resipio], to recover the senses, come to, revive, re-
cover: Reaipisco, T. : rosipisce, quacso: quoni te
intellego Resipisse, have come to your senses, T. :
ut tunc saltcm rehipiscerent, L.
reBistens, ntis, adj. [P. of rcsisto], enduring,
firm: ad caiamitates perfereudas, Cs.
re - sisto, stiti, — , ere, to stand back, remain
standing, stand sfill, halt, stop, stay, slay bthiiul, re-
main, continue : Resistel Halt! T. : ad haec revo-
cantis verbis resistit, 0. : restitere Romani, tani-
quam caelesti voce iussi, L.: ibi, Cs. : in regnoy
Cs. : nihil est ubi lapsi resistamus, make a stand
again: pugnandi caus&, Cs. : nee ante rcstitit,
quam, etc., L. : cernes saepe resistere equos, 0. —
F i ^., to pause, slop, stay: nee resistet (vita) extra
foils in hoc, pause hc7'c : Ad thalami clausas fo-
ils, 0. . media in voce, V. — In war, to witlistand,
oppose, resist, make opposition: resistere neque de-
precari, Cs. : aegre, Cs, : caeco Marte, V. : ibi, S. :
resistendi occasio, Cu. : eadera ratione qui pridie
ab iiostris resistitur, Cs. : cum legiones hostibus
resisterent, Cs. : signa inferentibus, Cs. : ei in acie,
N. — To rcsuit, opjxme, reply, contatd against : resti-
tit et pervicit Cato: resisteiitibus eoUojiis, S. : vi
contra vim, L. : cum a Cotta acriter n\«isteretur,
Cs. : vix deorum opibus, quin obruatur Romana
res, resisti posse, L. : consilia, quibus illi tiibuno
pro re p. restiiissem : defensioni, i. e. reply : fac-
tioni inimicorum, S. : sceleri, 0. : omnibus his
(sententiis) resistitur, Cs. r cui nee virtute resisti
potest, 0.: ne pestis removeretur: domus potuit
resisfere tanto Indeiecta malo, O. : vis tribunicia
libidini restitit consulari. — Fig., to stand up
again, rise again : post ex fluvio fortuna resistet,
Enn. ap. C.
re-8olv6, solvl, solutus, ere, to untie, unfasteny
unbind, loose, loosen, release, open: equos, unyoke^
0. : tila, separate, 0. : oras, cast loose, L. : resoluta
catenis Incedit virgo, i. c. release, 0. : litteras, L. :
iugulum mucrone,0. : faucSs haec in verba, (X I
Digitized by V^OOQIC
reaonabills
73»
respflro
fetis ora, V. : dolos tecti ambagcsque (Labyrinth!),
L e. explain^ V. : nivem, melt^ 0. : Venus tenebras
resolvit, V. : Zephyro se glaeba resolvit, m soft-
ened^ V. — To relax^ unnerve^ enervate^ enfeeble:
(CJerberus) inmania tergji resolvit Fusua hurai,
stretched out^ V. : utruraque (concubitus), 0. : cor-
pus (sorano), 0. : rosolutis membris, Cu. — F i g., to
set free^ release: Teque piacula nulla resolvent,
H. — To do away, cancel^ make voidf dispel : litem
quod lite reaolvit, U. : In vital gcnialia hiemps
curasque resolvit, V. : iura (pudoris), V.
resonabills, e, adj. [ resono ], resounding :
Echo, 0.
re-80no, &vl, — , ftre, to sound again^ resound^
ring, re-echo : in vocibus . . . quiddam resonat ur-
banius : tbeatrum natura ita resonans, ut, etc. :
Umbrae cum resonarent triste, H. : resonabat Te-
lorum custos (i. e. pharetra), 0. : ut solent pleiii
resonare camini, roar, 0. : undique magno domus
Btrepitu, H. : spectacula plausu, 0. : resonant avi-
bus virgulta canoris, V. : testudo septem nervis,
H. : qui (corn us) ad nervos resonant in cantibus :
Suave locus voci resonat conclusus, echoes to the
voice, H. : gloria virtuti resonat tamquam iniaj^o,
answers like an ecJiO. — To came to resound: lu-
ces cantu, V. : (soiius) in fidibus testudine reso-
natur, an echo is produced. — To repeat^ re-echo,
resound with t Litoraque alcjonen resonant, V. :
Formosara resonare doces Amaryllida silvas, V.
resonuB, adj. [re- + SON-], resounding^ re-echo-
ing : voces, 0.
re-Borbeo, — , — , fire, to suck back, swallow
again: tluctQs, 0.: pontus resoibens Saxa, V. :
mare accrescere ant resorberi, Ta. : Te in bellum
resorbens Unda, II.
respecto, — , — , ftre, freg. [respicio], to look
back, look round, gaze about : Quid respectas ? ni-
hil pericli est, T. : respcctautes hostium antesig-
nanos vidit, L. : reiccti rcspectant terga tegentes,
i. e. fall back, V. — To fix the look, gaze at, look
upon: ad tribunal, L. : arcont, L. : alius alium, Ta.
— Fig., to look back for, await, expect: par ab lis
munus. — To look back, have an eye to, regard,
care for : haec ita praetcrearaus, ut tamen intueu-
tes et respectantes reliuquamua: meum amorem,
Ct. : pios, V.
1. respectUB, P. of respicio.
2. respectus, up, m. [re- -f- SPEC-], a looking
hack, looking about : f ngientibus miscrabileni re-
spectum ineendiorum fore, the view behind them :
sine respectu pugnabant, L. — A refuge, retreat,
resort^ asylum : ex acie respectura habere : ad
Romanos, L. : omnium rt^rura pmetorquam victo-
riae, L. — Fig., respect, regard, consideration : re-
spectum ad senatum habere: cquitum, L. : re-
SDectu rerum privatarum vicit, by atteiUum to
private interesU^'L.i sine respecta maieBtatis,L..
Respectu mei, /or my sake^ 0. : fabulae, Pb.
respergo, si, sus, ere [re-+8pargo], to sprinkle
ovcTy besprinkle, bestrew: cum praetoris oculos
rem! respergerent : manus sanguine : multos cruo-
re, L. : se sanguine nefando, L. : Quidquid fuerat
mortale aquis, 0. : pelagus respergit, Att ap. C.
— To besprinkle^ defile : servili probro resperBus
est, Ta.
respersid, Onis,/. [re- + SPARC-], a sprink-
ling over, besprinkling : pigmentorum : samptaos*
(of the funeral pile).
respersuBk P. of respergo.
respioid^ spexl, spectus, ere [ re-+*8peciol, to
look back, look behind^ look odoti/, see behind, look
back upon, gaze at, look for: longe retro: respi-
cere vetitus, L. : inproviso ad eum, T. : patriae ad
oras, 0. : tanta militum virtus fuit, ut paene ne
rcspiceret quidem quisquam, Cs. : Respiciunt atram
in nimbo volitare favillam, see behind them, V. :
modo Prospicit occasQs, interdum respicit ortQa,
0. : proxima signa, Cs. : Italiae litora, L. : amis-
sam (Creiisam) respexi, looked back for, V. : ver*
sas ad litora puppis, V. : medio cum Sol orbe
Tantum respioeret, quantum, etc., i. e. had already
passed^ 0. — F i g., to look, have regard, turn atteiu
tion, regard, look to, contemplate: ad hunc summa
imperi respiciebat, i. e. was centred in him, Cs. :
maiores tuos reepice: subsidia, quae respicerent
in re trepidft, etc., mighi look to, L. : exemplar
vitae morumque, have in mind, H. — 7b look at
anxiously, have a care for, regard, be mindful of,
consider, respect: nisi quia nos deus respexerit:
Sive neglectum genua et nepotes Respicis, auctor,
H. : Respiciens ad opem ferendam (an epithet of
Fortuna) : miseros aratores : non Pylium Nestora
respicis, H. : Quantum quisque ferat respiciendus
erit, 0. : salutem cum meam tum meorum : neque
tc respicis, spare yowrself, T. : si quid pietas anil-
qua labores Respicit humanoa, V.
respiramen, inis, n. [respiro], the windpipe, 0.
respiratio, onis, /. [respiro], a breathing out,
breathing, respiration,: respirationem requirere:
aquaruin, exhalation. — Fig., a breathing, taking
breath, rest, intermission, pause : sine respiratione
pugnabant, L. : morae respirationesque delectant.
(respiratUB, fls), m. [respiro], an inhalation,
inspiration: qui (pulmones) in respiratu dilatant.
re-spird, ftvT, atii;*, ftre, to blow back, breathe
back, breathe out, exhale: ex ea pars redditur re-
spirando. — To take breath, breathe, respire: pro-
pius fore eos ad respirandum : Clin. 0 Clitopho,
Timco. Clit. respira, T. : ter deciens, lu. — Fig.,
to fetch breath, recover breath, recover, revive, o$
relieved, be refreshed: (improbitas) numquam sinil
earn rcspirare : si armis poeitis civitas respiraTerift
Digitized by V^OOQ IC
req>leiideo
780
raspirmfl, Bberfttos sum : neo respinre potettas,
v. : ita respiratom, mittique legationes, ooeptae,
L. : ab eomm mixtis predbas miniBque, L. — lb
abate, (luntnuA, mom, paute : oppugnatio respira-
Tit: respirasset cupiditaa.
re-splendeOb — , — , fire, to ehine back, glitter^
be retplendent : resplendent f ragmina hareuft, V.
te-mpondeb, spondl, spdnsns, Sre, to antwer,
reply ^ retpond, make answer: in respondendo ex-
po8oit,etc. : non inhomaniter : ille appellatus re-
apondit, Gb. : par pari at reapondeaa, give tit for
tatf T. : paria paribus : antiqidssimae cuiqoe (epi-
stnlae) primum respondebo : ad ea, quae quaesita
erant : adyersns utrosqoe, L. : quin respondes, ve-
tuerimne te, etc, L. : mihi qois esset : cum dixis-
set, Quid agis, Grani ? respondit, Immo vero, etc. :
tibi pauca : Aocipe, quid contra iuTenis responde-
rit, H. : Quid nunc renunciem abs te responsum ?
T. : (haec) quam brevia responsu. — To give an
opinion, give advice, decide, amwer: falsum de
iure : te ad ius respondendum dare : civica iura,
H. : quae consuluntur, minimo periculo respon-
dentur, etc : cum ex prodigiis haruspioes respon-
dissent, S.: deliberantibus Pythia respondit, ut
moenibus ligneis se munirent, advieed, N. — To
anxwer to ont^e name, anewer, attend, appear: ad
nomina, L. : yadato, H. : Verrem alters actione
responsurum non esse: nemo Epaminondam re-
responsunim putabat, N. : ad tempus. — F i g., to
antwer, reply, re-echo, reeound: saxa voci respon-
dent: respondent flebile ripae, 0. — To answer, be
equal to, be a match for, m^ffUe to meet : urbes co-
loniarum respondebunt Catilinae tumulis silve-
stribus. — To answer, correspond, accord, agree : ut
omnia omnibus paribus paria respondeant: re-
spondent extrema primis : illam artem (sc rbeto-
ricam) quasi ex altera parte respondere dialecticae,
I, Q. is the counterpart of: Contra elata mari re-
spondet Gnosia tellus, i. e. lies opposite, V.: ita
erudiri, at patri respondeat, resemote: ut nostra in
amicos benevolentia illorum e^ vos benevolen-
tiae respondeat : seges votis, v. : arma Caesaris
non responsura lacertis, H. : officio, to suffice for,
H. : Non mihi respondent veteres in carmina
Tires, 0. : amori aroore respondere, L e. return :
proTide, ut sit, unde par pari respondeatur, i. e.
theU there be enough to meet the demand: ad spem
eventus respondit, L.
responsio^ Onis,/. [respondeo], an answer, re-
ply, refutation: alio responsionera suam deriva-
vit : sibi ipsi responsio, U> one's own argument.
reaponBlto, — , — , ftre, freg. [ responso], to
give professional advice, answer professionally.
Tempdnad, — , — , kve,freq. [respondeo], to re-
turn, answer, re-echo: exoritur clamor, ripaeque
Responsant circa, re - echo^ V. — Fig., to answer^
agree : Ne gallina malum responset dura palato,
H. — To answer, withstand, resid, defy: capidini-
bas, H. : animus cenis opimis, H.
regpommm, I, n. [P. n. of respondeo], an a»-
swer, reply, response: exspectabat suis postulatia
reeponsa, Cs. : haec ex illius ad nostra responsa
responsis intellegentur : sine responso legates di-
misit, L. : tantis de rebus responsum dedisti : quo
minus responsum equitibus redderetur: eadem
ferunt responsa, Cs. : scire quae responsa referat
a Pompeio, brings: petere, H.— ^ professional
answer, opinion, advice, response, oracle: cum re-
sponsumque ab eo (Crasso) verum abstulisset:
haruspicum responsa : In dubiis responsa petunt,
v.: responsa vatis aguntur, 0.: legatus a Del-
phis rediit, responsumque ex scripto redtavit, L. :
Apollinis, T.
responsos, P. of respondeo.
res publioa, see res.
re-spuo^ ul, ere, to spit back, discharge by spiL
ting, cast out, cast off, eject, expel: gustatus, id, quod
valde dulce est, respuit : quas natura reepuerit :
inrisum cadaver (humus), 0. — ^F i g., to r^ect, re-
pel, refuse, spurn, dislike, disapprove: quis te turn
auitiret illorum ? respuerent aures : id quod om-
nium mentes aspementur ao respuant : haec aetaa
omne quod fieri non potest respuit : condicionem,
Cs. : Caesaris interdicta respuuntur, are spumed:
in animis hominum respui, L. : oonsolationem.
re-tftagno^ — , ^-, ire, to run over, overflow:
paludes restagnantes, L. : restagnantis maris unda,
0. : late Ib locus restagnat, is overflowed, Cs.
restanro, ftre, to restore, repair: theatrum, Ta. :
Aedem Veneris, Ta.
restiotila, ae,/. dim. [restis], a cord, line,
restinotio, 5nis,/. [re-+STIG-], a quenching .•
sitis.
re-stingao^ nxl, nctus, ere, to put out, quench^
extinguish: ad reetinguendum ooncurrere, to ex-
tinguish the flames, Cs. : aquam ad restinguendum
ferre, L. : ignem : moenibus subiectos ignis : flam-
mam orientem, L. : incendium, S. — To quench,
tlake, assuage, allay, mitigate, counteract: sitim:
aquae sitim rivo, V.: ardentis Falemi Pocula
Ijmphft, H. — Fig., to extinguish, exterminate, de-
stroy: haec verba una falsa lacrimula Restin-
guet, T. : animos hominum senstLsque morte re-
stingui : bellum restinctum : parte aqimi, in qu&
irarum exsistit ardor, restincta, appeased : liberta-
tis recuperandae studia : sermunculum omnero.
restipulatio, Onis,/. [restipulor], a counter^
engagement, counter-obligation : nova.
re-8tiptilor, — , arl, dep., to stipulate in return^
exact a reciprocal promise,
restia, Ts, ace. restim (rarely em, lu.), abl. reste,
/. [CART-], a rope, cord: desoendunt statuae r»
Digitized by V^OOQ IC
16StltO
781
resuBotto
Stemqae sequuDtur, lu. : restim doctans saltabis
(in a chain-dance), T. : per manOa reste dat&, L.
— ProT. : Ad reetim res rediit, I cam driven to the
rope^ I e. mighi a» well hang my%df^ T.
restito, — , — , ire,/r«^. [resto], to ttay behind^
lottery tarry, hold back^ renst : ubi restitaret, mor-
tem denuntiantes, on the tpot^ L. : prope restitan-
tes (consules) in contionem pertrazenint, almost
against their wiUy L.
reatitud, m, tttus, ere [re-+8tatuo], to set up
again^ replace^ restore^ reeonsiruety r^nkld^ revive,
renewy refomiy rearrange : Forte effractas, T. : at
Minerva, quam turbo deiecerat, restitueretur : ar-
borem, V. : vicos, quos inoenderant, Gs. : fontis et
Flumina, 0. : ordines, S. : aciem, L. : exstinctos,
raise the dead, 0. — Ih give backy ddiver up, return,
restore, replaee, make restitution of: f raudata, Cs. :
Boepites omnte Romam ad propinquos, L. : quern
a me accepisti locum, T. : yirginem suis, T. : bona
lis, Cb. : agrum Veientibus, L. : Pompeius civitati
restitutua : captum victori, L. : Caesaris imperio
restituenduB erat, 0. — Fig., to restorey revive, re-
new, reform, repair, remedy: Unua homo nobia
cunctando restituit rem, Enn. ap. G. : maxime, Cui
res cunctando restituenda foret, 0. : res perditas,
L. : vetereB clientelas, Ga. : Teterem tuam pruden-
Uam : tribuniciam intercesaionem armis, Ga. : auo-
rum a pudore maritimae ignominiae restituti
animi, recoveredy L. — To bring back, restorey recall,
reinstate: Lidnium de ale& oondemnatum: iusta
causa reBtituendi mei : damnatoa in integrum, Ga. :
tribunoB plebia in auam dignitatem, Ga. : reatitu-
tua in patriam (Gamillus) aecum patriam ipaam
reBtitnit, L. : (eos) rursum in gratiam, reconcile,
T. : fratrem in antiquum locum gratiae, Ga. : tob
in amicitiam noatram, L. : Teteri patientiae (Bri-
tanniam), Ta. : Romania ae,^otn the Romans again,
L. : Bacchus peccaaae fatentem Reatituit, i. t. par-
doned, 0. — To restore, re-estabHshy re-enact: leges:
restituit hia animoa panra una rea, L. — To reversCy
revoke, undo, make void, make good again, repair .*
alia iudicia Lilybaei, alia Agrigenti reatituta aunt,
L e. cancelled: praecipita raptim conailia in inte-
grum, L. : ut, si ego eum condemnaro, tu reatituaa :
restitui in integrum aequom est, T. — 7b compm-
saie for, make good: damna, L. : vim restitui fac-
tam iubet, that the damage be repaired,
restitntio, onis,/. [restituo], a restoration, re-
instatement, pardon : damnatorum: salus restitu-
tioque, a recalling from exile,
restitntor, oris, m. [ reatituo ], a restorer, re-
builder: templorum omnium, L. — Fig.: aalutlB
rastttatus, P. of reBtituo.
re-sto, Btitl, — , Are, to toithstand, resist, cppose,
tiandjfirm, hold out, not yield: aummft vi, L : la
mlhi, dam resto, guttura Kupit, 0. : In quA re nunc
tam coofidenter restas, oppose me, T. : paads pla*
res vix reatatia, L. : melionouB reatas, are opposistg
your betters, 0. — To be left, remain : huiua generia
reliquias Restare video, T. : cum aequalibua, qui
pauoi iam admodum reatant : nnam aibi apem re-
liquam in Etruacia restare, L. : Omnte composai
. . . ego resto, H. : De viginti Restabam solas, 0. :
duae restant noctes de mense secundo, 0. : Dona
flammis restantia Troiae, saved from, V. : hoc
etiam restabat, Ut, etc., 0. : illud etiam reatiterat,
ut, etc. : reatat, at omnes anum velint: neo aliud
restabat quam oonrigere, etc., L. : restabat verba
referre, 0. : quid restat, nisi porro at fiam miser,
T. : placet (vobis^ sooios sic tractari, quod rsBtat,
ut, etc., i. e.for the future: Ire tamen rsBtat, H. :
Hoc Latio restare oanunt, V.
restilote, adv. [restrictusl, eloselvy sparingly:
facere. — Fig., strtctly, exactly, preetsely: cetera
praefinio: praeoipere.
restriotua, atfj, with comp. [P. of restringo],
bound fast, dose, ni^rdly, stingy: eosdem restrio-
toB f oisse : ad largiendum ex alieno restrictior.
(restringo), — t ^citas, ere, to bind back, bind
fast, tighten: Qui lora restrictia lacertis Sensit,
H. : reetrictus silid, Gt — ^F i g., to restrain, check t
animum, Ta.
re - sudo, — , — , ire, to sweat, exude (of the
ground), Gu.
reeulto, — , itus, ftre,/r«y. [resilio], to spring
back, rebound: tela eale& resultant, V. — To rever-
beratiy resoundy re-echo : ubi vocis resultat imago,
V. : colles clamore resultant, ringy V.
re-somd^ aOmpal, aOmptus, ere, to take up
againy take backy resume: positas (tabellasX 0.:
speciem caelestem, 0. — ^F i g. : pugnam, renew, Ta. :
vires, recover, 0.
reeupind, — , itus, ire [resupinos], to bend
back, turn back: puer me resupinat, T. : adsorgen-
tem regem umbone, throws down, L. : resupinati
Oalli,Le./>rot6ia^Iu.: valvas, to 6reaA; d^K^ Pr.
ra-smnnoa, cu^},, bent back, thrown back, lying
on the back, facing upward, supine: resupinum
in caelo oontueri: curru haeret resupinus inani,
V. : cantabam resupinus amores, 0. : tendo resu-
pinus habenas, leaning backward, 0. : tulerat gres-
atte resupina per urbem, i. e. arrogantly, 0.
re-eurgo^ aurrSxl, surrfictus, ere, to rise again,
rar again, lift oneself: pugnat resurgere saepe,
si resurgat centimanus Gjas, H. : herbae, 0. :
Sexta resurgebant comua lunae, 0. — Fig., to rise
again, be restored, be rebuilt, revive: res Romana
velut resurgere videatur, L. : fas regna resurgere
Troiae, V. : Ter si reeurgat muroB apneas, H.
re-sneoitoy — , — , ire, to revive, renew: vete-
rem iram, 0*
Digitized by
Google
retardatio
733
retorqaeo
retardati5p onis, /. [ retardo ], a delaying, re-
tarding: bellum trac^um ex retardatione.
re-tard5, ftvl, atua, ftre, to keep back, hinder,
delay, detain, impede, retard : (stellarum) motus
retardantur : equos retardant Flumina, V. : tua ne
retardet Aura maritos, H. : in quo cursu, turn re-
tardando, tuna, etc., lagging behind. — ¥\ g., to re-
tard, repress, check, keep iHick, avert, hinder: ad
quem (agrum) fruendum: impetiis hostiura esse
intellegunt retardatos : celeritatera pereequcndi:
animos testium : auxilium : me a scribendo.
rete, is, abl. e,gen.plur. ium, n. [SER-], a net:
non rete accipitri tenuitur, T. : araneolae quasi
rete texunt: retia ferre, 0.: retia ponere cervis,
V. : ducebam ducentia retia piscls, 0. — P r o v. :
Quae nirais apparent retia, vitat avis, 0. — F i g., a
toU, snare: tendis retia nota mihi, Pr.
reteotus. R of retego.
re-tego, texl, tectus, ere, to uncover, bare, open :
thccam nuramariam : iuculum, 0. : homo retectua,
i. e. stripped of his shield, V. : ubi Titan radiis re-
te xerit orbera, i. e. shall reveal, V. : retegente diem
Lucifero, 0. — Fig., to disclose, discover, reveal :
domtts scelus, V. : arcanum Consilium, H. : timidi
commenta animi, 0. : occulta coniurationis, Ta.
re-tempto (-tento), — , — , are, to try anew,
attempt again, reattempt : verba intermissa, 0. : re-
feroque manfls iterumque retempto, 0. : studium
fatale, 0. : Saepe refringere vestXs, 0.
re-tendo, dl, tus or sus, ere, to release from
tension, unbend, slacken, relaz: lentos Areas, 0. :
arcus retentus, 0. : arcus retensus, Ph.
retentio, onis,/. [rC'+TA-], a keeping back,
holding back, holding tn: aurigae : retentione uti,
make an abatement (in paying).— F i g., a wHIUwld-
ing: adsensionis.
1. retento, — , — , are, /rc^. [retineo], to hold
back firmly, keep back, holdfast: agmen, L. : ad-
missos equos, 0.— To preserve, maintain: sensus
hominum, C. poCt.
2. re-tento, see retempto.
retentus, P, of retendo and of retineo.
re-tezo, xul, xtus, ere, to unweave, unravel:
telam : tela retexta dolo, 0. : Luna, retexuit or-
bem, i e. diminished again, 0. — Fig., to undo,
cancel, annul, reverse : novi timores retcxunt su-
periora: ilia (dicta), take back: ontionem, alter :
scriptorum quaeque, coireci, H. : opus, 0. — To
weave anew, renew, repeat.— Y i g, : properata rete-
xite fata, i. e. revive, 0. : orbis cursu, V.
retiaxluB, l, m. [rete], a gladiator wlio used a
net to entangle his adversary, net-fighter, lu.
reticentia, ae, / [ reticeo ], a keeping silent,
silence, reticence: retlceutiae poena, i. e. for sup-
pressing the truth.—! n r h e t., an abrupt pause.
reticeo, cul, — , ere [re- + taceo], to be silent,
keep silence : nihil subterfugere reticendo : non
placuit reticere, S. : Ne retiee, ne verere, T. : in-
terroganti senatori, make no answer, L. : loquenti,
0. — With ace, to keep silent, keep secret, conceal:
nil reticuit, T. : vestrum errorem : quae audierat,
S. : Malta linguae reticenda modestae, 0.
reticulum, I, n. dim. [rete], a little net, net-
work bag, reticule: reticulum ad narls sibi admo-
vebat: pauis, H. : Reticulo pilae fundantur aperto,
the ball-net, racket, 0.
retinacula, Crum, n. [retineo], a holdfast,band,
tether, lialter, halsei*, rope, cable : valida, L : parant
lentae retinacula viti, V. : mulae, H., 0.
retinena, entis, adj. [P. of retineo], holding
fast, tenacious, observant : libertatis : sui iuris, 0. :
moris, Ta.
retineo, tinui, tentus, ere [re-+teneo], to hold
back, keep back, keep, detain, retain^ restrain : me,
T. : concilium dimittit, Liscum retinet, Cs. : in loco
milites, Cs. : venit id tempus, ut retinendus esset,
must be kept (to dinner) : biduum tempcstate re-
tentus, detained, Cs. : nisi iam profecti sunt, reti-
nebis homines : euntem, 0. : consulem, L. : naves
pro bonis Tarquiniorum ab Aristoderao retentae
sunt, i. e. as security, L. : manfis ab ore, 0. — To
hold fast, keep possession of, retain, keep : arcum
manu : retenta utr&que nave, Cs. : mansuetudine
provinciam : oppidum, Cs. — Fig., to hold in check,
keep utithin bounds, restrain, cJieck, repress : Pudore
liberos, i. e. control, T. : cursum in sua potestate :
Gaudia, 0. : verba dolore, 0. : quos natura retine-
re in officio non potuisset: si ab hostibus metu
retenti sumus, L. : lingua retenta metu, 0. : acgre
sunt retenti, quin oppidum inrumpercnt, Cs. — To
hold fast, keep, retain: aniicos observantia: gra-
vitatem : ferociam animi in voltu, S. : proeliorum
raemoriam, Cs. : Nee rctincnt patulae commissa
fideliter aures, H. — To keep, preserve, maintain,
uphold: retinere in vita: integram causam: suum
iu8 : pristinara virtutem, Cs. : caritatem in pasto-
res: de finibus retentae defensaeque sententiae:
vehementer id retinebatur, ne, etc., was insisted on.
— To occupy, engross, fix llic attention of: studium
in legendo erectum retinetur : animos hominum
in legendo : Ore suo volucrTs vagas, 0.
re-tinni5, — , — , ire, to ring again, resound:
in vocibus oratorum retinnit quiddam.
re-tono, — , — , are, to thunder back, resound:
fremitu loca retonent, Ct.
re-torque5, si, tus, 6re, to twist back, turn
back, throw back: caput in sua terga (anguis), 0.;
ora ad os Phoebi, 0. : oculos ad urbem : tergo
bracehia, H. : manibus retortis, H. : pantherae ter-
ga, to thi-ow around, V. : retortis Litore violenter
undis, thrown back, H. : missilia in hostem, Cu. : re-
Digitized by V^OOQ IC
retonidos
788
revolio
torqueri tgnien ad dextram conspexerunt, wheeled
baekf Cs. — F i g., to ehcmge^ alter : mentem, V.
re-torridus, adj.^ parched^ dried up^ withered:
miu, i. e. oldy Ph.
retortUBi P. of retorqueo.
retriotatio, OdIb,/. [retracto], a refutal^ ob-
jection : sine ullft retractatione.
(retrfiotatUBX cufi' l^- o' retracto], reviud,
corrected. — Only eomp. : trvvrayfut retractatius.
re-traoto (-treoto), avi, atus, are [retrabo], to
handle offain^ take in hand again, undertake anew:
arma, L. : ferram, V. : volnera cruda, I e. touehee
anew the unheded eores, 0. — F i g., to eoneider^ ex-
emune again, review, revise: omniaf quae ad oultum
deonim pertinerent : Fata domOs, 0. : augemos
dolorem retractando : desueta verba, 0. : Ceae
munera neniae, H. : poatera die retraotatur, the
negotiation is renewed, Ta. — To withdraw, draw
back, refuse, decline, be reluctant : aive retractabis
sive proberavis : Ictlium retractantem adripi iubet,
L. : quid retractas ? V. : nihil est quod dicta re-
tractent, have no reason for revoking, V.
retraotus, adj. with eomp. [P. of retraho],
drawn back, withdrawn, remote, atstant : in intimo
Binu, L. : retractior a man mums, L.
re-trabo, trftxl, trSctus, ere, to draw back, toithr
draw, call back : me proficiscentem : revocandum
universis retrahendumque (Flaminium) censue-
mnt, L. : manum : quo fata trahunt retrabuntque,
y. : aliquid ( pecuniae ), withhold, L. : cum se re-
traxit, ne pyxidem traderet, refused: ne te retra-
has, H. : se ab iclu, 0. — Of fugitives, to drag back,
bring back : retrahi (Duranorigem) imperat, Cs. :
ne deprehensus a custodibus retraheretur, L. : ut
retractus, non reversus, videretur : ex fug&, S. : ad
me illud fugitivom argentum, T. : ad eosdem cni-
ciatOs retn^i, Ta. — F i g., to draw back, withdraw,
remove, divert, turn: poetam Retrahere ab studio,
T. : Tbebas ab interitu, N. : genus eiusmodi calum-
niae retrahetur in odium iudicis, I e. results in :
imaginem noctumae quietis ad spem, i. e. inteiprtt
perversdy, Ta. — To bring to light again, make
known again : oblitterata aerarii nomina, Ta.
retreoto, see retracto.
re-trlbno, ul, tltus, ere, to give back, return,
restore, repay: pecuniam acceptam populo, L.:
iUis fractum quern meruerunt, render,
retro, adv. — Of motion, backward, back, to the
rear: vestigia sequor, V. : ora Fiectit, 0. : inhibita
nave, L. : fugam retro spectante milite, L. : fugit,
H. : meretrix retro Periura cedit, H. : properare,
0. — Of rest, behind, on the back side, in the rear:
nltimis conclave in aedibus, T. : quid retro atque
a tergo fieret^ ne laboraret : retro Marsigni, etc.,
Ta. — Fig., in time, back, in time back, in past
timet, before, formerly: deinceps retro usque ad
Romulum : Quodcumque retro est, is past, H. — In
thought, back, behind, in return, on the contrary,
on the other hand, vice versa : ut omnia, quae sine
e& (honestate) sint, longe retro ponenda censeat :
vide nirsus retro : omnia fatis In peius mere, ao
retro sublapsa referri, i. e. against one's wish, V.
retro-oedo or retro cedo, — , — , ere, to go
back, retire, recede: eos retro cedentes recipiebant,
L. : retrocedendo producere iucantos, Cu.
retrdrsum (C, E.) or retrorsoa (V.), adv.
[ retroversus ], hack, backward, behind: vestigia
nulla retrorsum, H. : mutata te ferat aura, H. :
relegens errata retrorsus Litora, V. — ^Fig., in re-
turn, in reversed order: oritur ex tare aether;
deinde retrorsum, etc
retro-versoa ( -yoraus), at{j., turned back:
Ipse retroversus protulit ora, 0. : sententia vobis
Vorsa retro, reversed, V.
retriiaua, a€{j. [F. of re-trudo], concealed, hid-
den, deep: simulacra deorum : haec in philosophiA.
re-tundo, rettudi or retudl, tOsus or ttlnsus,
ere, to beat back, blunt, dull: ferrum : in Massa-
getas ferrum, H. : gladios in rem p. destrictos:
coniurationis tela. — F i g., to blunt, dull, deaden,
weaken, restrain, check, repress: (oensori stili )
mucronem : animum, T. : impetum eniropentium,
L. : Aetolorum linguas, silence, L. : superbiam, Ph.
retuBua or retunaua, atfj. [P. of retundo],
blunted, blunt, dull: ferrum, V. : Tela, 0.— F i g. :
ingenia.
rena, adj. [res], concerned in a thing, party to
an action: reos appello omnis, quorum de re di-
sceptatur. — Accused, arraigned, defendant, pros-
ecuted, under charges: Milone reo ad populum,
accusante P. Clodio : cum a me reus f actus sit,
W€U prosecuted: ne quis istis legibus reus fiat : rei
ad populum circumeunt sordidati, when under
charges before the tribal comitia, L. : ut socrus
adulescentis rea ne fiat : tola rea citaretur Etni-
ria: de vi : ob eandem causam et eodem crimine:
Nunc reus infelix absens agor, 0. — As subst. m.,
the defendant, accused, primmer : innocentem reura
oondemnatum audiebant: aliter condemnari reus
non potest. — Bound, cmswerable, responsible: ut
suae quisque partis tutandae reus sit, L.: voti
reus, when bound by my vow, i. e. when my prayer
is granted, V. : fortunae, to be blamed for, L. : Quid
fiet sonti, cum rea laudis agar ? i. e. though deserv-
ing praise am accused, 0.
re-vaIeao6, lul, ere, to grow well again, recover :
Laodicea ( tremore terrae prolapsa ) revaluit, re-
gained its condition, Ta. : ut diplomata revalesce-
rent, might become valid again, Ta.
re-veho, vexl, vectus, ere, to carry back, bring
back, convey back: Segestam Carthagine revecta:
praedam inde, L. : tela ad Graios, 0. : domum te,
Digitized by V^OOQ IC
fVreUo
784
mrooo
H. : revehi ad proelium, return^ L. : eqao citato
ad urbem revectus, riding^ L. : Hao ego sum cap-
tis macte revectus equis, 0. — Fig.: ad paulo
superiorero aetatem revecti sumuSf have gone biuk,
re - vello, velll, volsus or vulsus, ere, to pluck
awatfy pull awatfy tear out^ tear off: crucem quae
fixa est ad portum : equi de fronte revolsus amor,
V. : titulum de fronte, 0. : caput a cervice, V. :
partem e monte, 0. : a me morte revelli, to be torn
Quoay^ 0. : scuta man i bus, vyreet^ Gs. : sudem OBBe,
0. : herbas radice, vrith the root^ 0. : tabulam :
ianua, qu& revolsft, pateret provincia : stipites re-
Tincti, no revelli possent, Cs. : proximos agri ter-
minos, tear away^ H. : cuiro dente humum, tear
i«), 0.: cinerem manlsve, violate^ V. — Fig., to
abolish^ do away: bonorifidB verbia iniuriaa.
re-vel5, — ^ fttus, ftre, to unveU^ uncover, lay
bare : frontem, Ta. : Ore rerelato, 0.
re-venioi vSnl, — ^, Ire, to come back, return :
doraum.
re vera, see res.
re-verbero, — , — , ftre, to repd, eaum to re-
bound: Indus saxis reverberatur, Gu.
reverendua, adj, \ P. of revereor ], inspiring
ai0tf, venerable^ reverend: Nox, 0. : facies, lu.
reveren% entis, otdj. with comp. [ P, of reve-
reor], respectful^ reverent: sermo erga patrem, Ta. :
reverentius visum credere, quam, eta, Ta.
reverenter, adv. [reverens], retpeetfuUy. —
Comp. : reverentius duci parere, Ta.
reverentia, ae, /. [revereor], timidity^ respect,
regard, fear y awe, reverence: adveraus homines:
imperi, Ta. : legum, lu. : posoendi, Pr. : absit re*
verentia vero, 0. : Maxima debetur puero reveren-
tia, lu. — P e r 8 o n., as a deity, 0.
re-vereor, itus, Sil, dep., to stand in awe of
regard, respect, honor, fear, be afraid of reverence,
revere: adventum tuom, T.: dicam non reverens
adsentandi suspicionem : ooetum virorum (Tullia),
L. : fortunam captivae, Cu. : Ne revereatur, minus
iam quo redeat domuro, T.
raverflio (revora-), Onis,/. [re- + VERT-], a
turning about, turning back (on the way) : mea. —
A recurrence, return : f ebriain.
reversuB, P. of reverter.
(re-verto or -vortd), tl, — , ere, see reverter.
re-vertor or re-vortor, versus or versus,
perf usu. revert! (from reverto), T, to turn back,
turn about, come back, return : ex itinere : se vi-
disse exeuntem ilium domo et revertentem : a
ponte, H. : silva, 0. : domum : in castra, S. : praeda
partft victores reverterunt, L.: cum perspicerent
ad istum illos nummos revertisse : quis neget ...
Tiberim reverti, H. : in Asiam reveraus eat, N. — I
F i g., to return^ back: nesdt vox missa rerertl,
te.be unsaid, H. : ad superiorem consuetudinem :
ad sanitatera, Cs. : ad Mnsas, 0. — In speaking, to
return, revert, recur: somnia, ad quae mox rever-
tar: ad me.
reviotufli P. of revinoo.
re-vinoiOi vinxl, vinctus, Ire, to bind back, tie
behind: manOs iuvenem post terga revinctum
trahebant, with his hands tied behind him, V. — To
bind around, bind fast, fasten : ancorae pro funi-
bus catenis revinctae, Cs. : stipitee ab infimo re-
vincti, Cs. : (filia) ad saxa revincta, 0. : Errantem
Mycono celsi Gyaroque revinxit, V.
re-vino6^ vld, vTctus, ere, to conquer, subdue:
victrices catervae ConsilHs iuvenis revictae, H.—
F i g., to convict, refute, disprove : amiconim iiidi-
do revinci : crimina revicta rebus, disproved, L.
revinotuB, P. of revincio.
re-Tiresoo, — , — , ere, inch., to become green
again, recover verdure: iubet revireaoere silvas,
0. : Spes est . . . revireaoere poeae parentem, i. e.
renew his youth, 0. — F i g., to grow again, be r»-
newed, revive : sunt accisae (res), tamen ... ad re-
novandum bellum revirescent: imperium, Cu.
re-viso, — , — , ere, to look back, look back to
see, come back to inquire: revise, quid nam gerat,
T. — To go to see again, revisit : nos: sedes suaa,
V. : rem Gallicanam : aut quae digna aatis fortuna
(te) revisit ? V.
re-^viaoo^ vixl, — , ere, inch, [re+vivo], to
come to life again, be restored to Ufe, live agcnn^
revive: si Glodius revixerit: avum suum revixisae
putat. — F i g., to revive, recover, gather strength,
renew vigor : ex illo metu mortis : adventu noatro
reviviscunt iustitia, abstinentia.
revooabilla, e, atfj. [revooo], to be rseaUsd,
revocable : telum, 0.
revooamen, inis, n. [reveco], a calling back,
recall: Aecipio revocamen, 0. — ftwr., 0.
revooatid, Onis, /. (^ reveco ], a calling back,
recalling : a belle. — Fig., a recalling, bringing
back: ad oontemplandas voluptates. — In rhet.:
eiusdem verbi, i. e. repetition.
re-vooo, ftvT, fttus, ftre, to call again, call back,
recall: Exclusit; revocat; redeam? H. : de medio
cursu rei p. voce revocatus : revocatus de exsilio,
L. : Caesar in Italiam revocabatur, Cs. — Of troope,
to call back, recall, call off, withdraw: legionea
revocari atque itinere resistere iubet, Cs.: quae
receptui oanunt, ut eoe etiam revooent: tardios
revocati proelio excesserant, S. : equitea, Cs. : ab
opere legiones, Cs. : consul ab revecando ad inci-
tandos versus milites, L. ; cf. flucttts et flamina
signo date, 0. — Of a player or declaimer, to eafl
baekf rtcall, encore: Liviua aaepina revocatOB, L. :
Digitized by V^OOQ IC
revolo
785
rbetorioa
hunc Tidi revooatum eandem rem dicere : primos
trls verstls, to encore: milieDS revocatum est — To
recall to life^ revive^ bring bcuk : revocatus a morte,
V. : gelidos artOs in vivum calorem, 0. — To turn-
mon again : hominero populus revocat, i. e. pro$-
eeute anew : si revocemur in suffragium, are called
to vote again^ L. — To summon in turn: unde tu
me vocasti, inde ibi ego te revoco, i. e. / answer by
demanding that you leave (the estate). — To aek
again^ invite in return : domum suam istum voca-
bat qui neque revocaturus esset : volpem, Ph. —
To draw backy withdraw, turn back: revocata
(Lumina) rursus eodem Retuleraro, 0. : cupidas
manQs, 0. : pedem ab alto, V. — F i g., to call back^
recall, resumCy renewy regain, recover: dies revocan-
dae libertatis : et virls et corpus amisi : sed, facile
ilia revocabo, wiU recover : (stadia) remissa tern-
poribus : quod, uteunque praetermissum, revocari
non posset, L. : veteres artis, H. : exordia pug^nae,
L e. recall to mind^ V.: ductores, revocato a 8an>
guine Teucri, i e. the restored race^ V. — To reeally
cheeky control : in vitibus revocantur ea, quae, etc.,
Le.are pruned: vinolenti revocant se interdum,
bethink themselves. — To reeally wUhdraWy diverty
turn away: revocare se non potent familiaritate
implicatus, could not withdraw : quos spes prae-
dandi ab agriculturft re?ocabat, Gs. : te a turpitu-
dine : animum ab ir&, 0. : me ad pristina studia :
se ad industriam. — To reeally diverty turriy bring:
disoeptationem ab rege ad Romanos, L. : ad quae
me exempla revocas : oomitiis tot civitatum unam
in domum revocatis, i. e. crowded: ad spem con-
sulates in partem revocandam aspirare, to bring
over to themselves (of the plebs), L. — To apply, re-
ducCy refer y subjecty submit : omnia ad suam poten-
tiam revocantis esse sententiam: revocata res ad
populum est, L. : ilia de urbis situ ad rationem :
rem ad illam rationem. — To reccUlyrevokCyretracty
eancely undo : libertatem, i. e. to enslave againy Ta. :
si facta mihi revocare liceret, 0.
re-volOi — , — , are, to fly back: dux feruum)
revolat : mergi, V. : ceratis Daedalus alis, 0.
revolauB, P. of revello.
revolubill% e, a^. [re-+8 VOL-], to be rolled
back : pondus (i. e. saxum), 0.
re-volv6, volvl, TolOtus, ere, to roll backy unrolly
tmwindy revolvCy return : draco revolvens Sese, 0.
post : revoluta pensa (sunt), V. : (pontus) aestu
reToluta resorbens Saxa, i. e./rom which the waves
are rolled back, V. : iter omne, traverse againy V.
— Pass.y to be brought back, come againy fall backy
return: revolver identidem in Tusculanum: Ter
sese attollens . . . Ter revoluta toro est, sank backy
V. : revolutus equo, tumbling baekwardsy V. : revo-
luta rursus eodem est, 0. — Of time : dies, V. : Sae-
cula, 0. — Of a writing, to unrolly turn ©»«r, read
r, reperuscy repeat : tuas ad versus te Origines,
L. : loca lam reoitata, H.— Fig., to endure anew,
experience again : castls Iliacos, V. — Pass.y to come
againy be brought backy returny recur y fall back : in
eandem vitam te revolutum esse, T. : in ista, 0. :
animus in sollicitudinem revolutus est, Cu. : ad
patris revolvor sententiam : ad eius causae sepo-
sita argumenta: ad dispensationem inopiae, be
foTcedy L. : rursus ad superstitionem, Cu. : eodem :
eo revolvi rem, ut, etc, L. — Togo over, repeaty think
ovcTy bring back to mind: quid ego haec nequi-
quam ingrata revolve f V. : facta dictaque eius se-
cum, Ta.: visa,0.
re-vomo^ — y — , ere, to spew forth againy vomit
up, disgorgSy throw up: pectore fluotOs, V. : raptas
carinas (of Charybdis), 0.
revor-, see rever-. revulsoa, P. of revello.
rex, rSgis, m. [REG-J, an arbitrary rulery abso-
lute monarchy king : cum penes unum est omnium
summa rerum, regem ilium vocamus: se inflexit
hie rex in dominatum iniustiorem : regem dilige-
re : monumenta regis, H. : Reges in ipsos impe-
rium est lovis, H. : post exactos reges, L. : clamore
orto excites reges, the royal familyy L. : ad Ptole-
maeum et Gleopatram reges, legati missi, i. e. king
and queen, L. — P o e t. : Rex patrem vicit, i. e. pttb-
lie duty overcame paternal lovCy 0. : populum late
regem, i. e. si^jremcy V. — E sp.ythe king of Persia ':
In Asiara ad regem militatum abiit, T. : a rege eon-
ruptus, X. — A despoty tyrant .* qui rex populi R.
esse concupiverit (of Caesar). — In the republic, of
a priest who performed religious rites which were
formerly the king's prerogative: rex sacrorum,
high-priest: de rege sacrifico subficiendo conten*
tio, L. — Of a god, esp. of Jupiter, king : omnium
deorum et hominum : divom pater atque hominum
rex, V. : aquarum, i. e. NeptunCy 0. : Umbrarum,
i. e. PlutOy 0. : silentum, 0. : iufernus rex, V. — Of
jEoIus, V. — As a title of honor, king, lordyprincSy
heady chief leader y mastery great man : cum reges
tam sint continentes, i. e. Caesar's friends : Rex
erat Aeneas nobis, V. : tu regibus alas Eripe, i. e.
the queenrbeesy V. : rex ipse (privorum) Phanaeus,
i. e. ihe besty V. : Actae non aJio rege puertiae, gov-
emoTy H. : pueri ludentes, * rex eris,' aiunt, H. :
gratiam regi referri, i. e. patrony T. : Rex horum,
lu. : sive reges Sive inopes, great meny H.
rhapsodia, ae,/., = ^^utiia, a rhapsody, book
(of a poem) : secunda (of the Iliad), N.
Rhea, ae,/, = 'Pia, Cybele, O,
(rheda, rhedariuB), see raed-^
rhetor, oris, m., = pnrup, a teacher of oratory,
rhetorician: rhetoris tanta merces: rhetorum
artes : praecepta. — An oratory rhetoriciany speechi-
fler : stultitia rhetoris Attica, N.
rhetorloa, ae, /. [rhetoricus; sc. ars], the art
of oratory y rhetoric: philosophorum, non forensis.
Digitized by V^OOQ IC
rhetorice
786
lima
rhetorloei €uiv. [rbetoricus], in an oratorieal
manner, oratorieaUy^ rhet<mcauy: disputare : banc
mortem ornare.
rhetoricoteroa, I, adj. comp,, z^fniTopucwrtpoc,
more oratorical, Luoil. ap. G.
rhetoriona, a^j-^ = ptiropticSQt of a rhetorician,
rhetorical: more rhetorioo loqui : ars, i. e. a treat-
ite on rhetoric : doctores, i. e. teachers of rhetoric :
libri, rhetorical text • books, — Ptttr, m. as subst.,
teachers of oratory. — Piur. n. as subst., rhetoric.
rlunooeroOi Otis, m., = pivoiapuQ, a rhinoc-
eros^ Ou. — A vessel made of the rhinoceros's horn:
magous, lu.
rho^ indecl., = pw, the Oreek letter r.
Rhoetena, a^.y ='PoiraoCi of the promontory
of Rhodeum: profundum, the sea near JRhoeteum,
0. — Of Troy, Trojan : ductor, i. e. Aeneas, V.
rhomboa, I, m., = pSfipoQ, a magieian^s circle,
0., ?T.—A flatfish, turbot, H., lu.
rhythmiouai aefj,, = pv^fAixSc^ rhythmical. —
Plur. m. as std>st., teachers of rhythmical composi-
tion,
rioinium (reci-), i, n. rrica, a woollen kerchief],
a small kerchief, woollen doth for the head.
• rlctum, I, n.[F.n. of ringor ], the opening of
the mouth, mouth opened wide : eius.
rlotua, as, m., n. [ RIO- ], the aperture of the
mouth, mouth opened wide: risu diducere rictum
Auditoris, H. : per rictGs fluitare, 0. : Gontrahitur
rictus, gaping jaws, 0. : rictOs serpeDtis apertos
Ck>ngelat, 0.
rided, si, sus, Sre, to laugh : quid rides ? T. :
hie iudices ridere : semel in vita : ridentem dicere
Terum Quid vetat, i. e. jestingly, H. : ridetur ab
omni Gonventu, there is laughter, H. — P r o v. :
quandoque potentior Largi muneribus riserit
aemuli, i. e. in triumph over a lavish rivoTs gifts,
H. : ridere yiKtara oapdaviov, i. e. laugh on the
wrong side of the mouth — To laugh pleasantlyj
smile, look cheerful, be favorable: voltu Fortuna
sereno, 0. : cui non risere parentes, V. : Ille terra-
rum mihi praeter omnis Angulus ridet, i. e. pleases,
H. ; cf. Mixtaque ridenti colocasia acantho, smil-
ing, V. — To laugh at, laugh over: hunc, T. : Acri-
sium, H. : nivem atram : haec ego non rideo,
quamns tu rideas, say in jest: vitia, Ta. : periuria
amantQm, 0. : non sal, sed natura ridetur : Ridear,
0. — To laugh at, ridicide, deride, mock: nostram
amentiam : versQs Enni, make light of, H. : Riden-
tur mala qui componunt carmina, H. : Peccet ad
extremum ridendus, H.
ridicule, adv, [ridiculus], laughably, jokingly,
jestingly, humorously : rogas, T. : ridicule ac face-
ts: dictum, Ph. — Absurmy, ridiculously: insanus.
ridioiilliai adj. [rideo], exciting laughter, laugh-
able, droll, funny, amusing, facetious: Hui, tam
cito? ridiculum! how comical/ T.: facie magii
quam facetiis : Ridiculum est^ te istuc me admo-
nere, T. : Ridiculus totas simul absorbere placen-
tas, H. — As subst. n., something laughable, a laugh-
ing matter, jest, joke : quae sint genera ridiculi:
ridiculo sic usurum oratorem, ut, etc. : Mihi solae
ridiciilo fuit, I had the fun to myself, T. : materies
omnis ridiculorum est in istis vitiis, quae, eta :
sententiose rldicula dicuntur. — Laughable^ silly,
absurd, ridiculous, contemptible : insania, quae ri(ii-
cula est alils, mihi, etc. : qui ridiculus minus illo
(es)? H. : mus, H. : pudor, lu.: est ridiculum,
quaerere, etc — As siUtsL m. ; neque ridiculus esse
Possum, etc., be a buffoon, T.
rlgena, entis, adj. [P. of rigeo], stiff, inflexible^
rigid, unbending : unguis, 0. : lorica ex acre, V.
rigeS, — , —, «re [REG], to be stiff, be numb,
stiffen : f rigore (opp. uri calore) : omnia rigentia
gelu, L. : prata rigent, H. — To be stiff, be rigid^
stand on end, bristle, stand erect : gelido comae ter-
rore rigebant, 0. : ardua cervix, 0. : Gerealia dona
rigebant, I e. hardened into gold, 0. : vestes auro-
que ostroque, stand out, V. — To stand stiff, stand
upright, rise: (pars summa scopuli) riget, 0. : sine
frondibus arbos, 0.
rlgeaod, gul, — , ere, inch, [rigeo], to arow sHff,
be benumbed, stiffen, harden: vestes Indutae, V. :
stillata sole rigescunt electra, 0. : lacerti, 0. : seoai
metu riguisse capillos, bristled up, 0.
riglde, adv. [rigidus], rigorou^y, severefy, 0.
rie^dua, aih'. with comp. [REG-], stiff, hard,
inflexible, rigid: Tellus, V. : aqua, 0. : cervix, L. :
crura : capilli, 0. : quercus, V. : mons, rocky, O. :
ferrum, 0. : hasta, V. — Fig., stiff, hard, inflexUtUy
rigid, stem, rough : Sabini, rude, H. : manus, O. :
Virtutis satelles, inflexible, H. : mens, obdurate, O. :
(Gato) rigidae innooentiae, L. : Mars, inexorable^
0. : Ganachi signa rigidiora, too rude.
rig5, ftvl, &tus, &re. — Of a liquid, to conduct,
guide, turn: aquam Albanam eroissam per agroa
rigabis ( i. e. ad rigandum diduoes ), L. — 7b wet,
moisten, water, bedew : arva, H. : fonte rigatar
(hortus) aquae, 0. : lucum perenni aqnft (fonaX
L : lacrimis ora, V. : Etymandrus ab accolis ri-
gantibus carpitur ( sc agros ), Ou. : natoB viiali
rore, i. e. suckle.
rigor, dris, m. [REG-], stiffness, hardness, firm-
ness, rigor : ferri, V. : saxoruro, 0. — Cold, ehiUi-
ness: Alpinus, 0.: terpen tes rigore nervi, L. —
Fig., hardness, roughness, rudeness: Te tuns iate
rigor decet, 0. : disciplinae veteris, Ta.
rignoa, adj. [cf. rigol, abounding in water,
watering, irrigating : in vallibus amnes, V. — WeU-
watered: hortUA, 0.
rima, ae,/. [RIO-], a d^, crack, Miik,fimtrm.
Digitized by V^OOQ IC
rimor
787
robur
angQSto, H. : (naveB) rimis fatiscunt, V. : tabernae
rimas agunt, are cracked: fortunft rimam faciente,
apettrnff^ 0. : explore, etop up: Ignea rima micans,
i. e. a jiath of lightning^ V. — F i g. : Plenus ri ma-
rum sum, I e. can conceal nothing^ T.
lixnoTt &tu8, aii, dq). [ rima ], to lay open^ tear
up^ turn up : rastris terram, Y. : prata Cajstri,
grub throughy V. — To tear up^ turn over ^ pry tn/o,
MoreA, examine^ exphre^ ranaaek : alqd repertoro,
V: : Pectora pulloniro, lu. : (canes) naribus auram,
0. — F i g.) to examine thoroughly^ investigate^ ecru-
tiniu: alqd : undo hoc sit^ i. e. ferret out,
rimomuB, a4j. [rima],/W/ of craeks^ abounding
in chinks : cymba, V. : vasa, lu. — F i g. : rimosfi
deponi in aore, i. e. in the ear of a babbler^ H.
ringor, rictus, I, dep. [RIO], to open the mouth
wide, be vexed^ chafe, marl : ille ringitur, tu rideas,
T. : sapere et ringi, H.
ripa, ae,/. [RIC-], a bank^ margin (of a river):
fluminifl, Os. : aronis : vagus Labitur rip& amnis,
H. : viridissima gramine ripa, V. : umbrosa, H. :
declivis, 0. : dum cunctantur in ripis, i. e. a^ vari-
oue parts of the bank, L. — The shore of the sea:
Aequoris ripae, H.
ripola, ae,/. dim. [ripa], a little bank.
rlaoiia, I, m., = ^okoq, a trunk, chest, T.
lisor, 5ri8, m. [rideo], a mocker, banterer, H.
risaa, €Lb, m. [rideo], a laughing, laughter,
laugh: risum movere: rtsOs facere: Ne spissae
risum tollant ooronae, H. : ristis capfcare : risum
tenere non posse: magni ristls consequebantur :
risu oognosoere matrem, V. : proditor puellae
risus, H. — An object of laughter, butt : risui sorori
fuit, L.: 0 magnus posthac iniroicis risus I H.:
deus Omnibus risus erat, 0. — A jest, joke, mock-
ery: qui risus populo cladem attulit
rita, adv. [old abl. for rita ; sec ritus], accord-
ing to religious usage, vfith due observances, with
proper ceremonies, ceremonially, solemnly, duly:
sacrificia, quae pro populo rite 6ent : neque duo-
bus nisi certis dels rite una bostia fieri, L. : exse-
quiis rite solutis, V. : deos apprecati, H. : pecora
saorificant, L. : Templa sacerdotum dicata manu,
0. — In a oroper manner, justly, fitly, duly, rightly,
aright, well : hunc deum rite beatum dixerimus,
wiSi reason: rite di sunt habiti: rebus paratis,
v. : mens rite Nutrita, H. : si maxima luno Rite
Tocor, 0. — In the usual manner, according to usage,
customarily : Scythae, Quorum plaustra ragas rite
trahunt domos, H. : religati rite equi, V.
rita% Qs, m. [RA-], a form of religious obser-
wanes, rdigious usage, ceremony, rite : sacra diis
aliis Albano ritu facit, L. : quo baec privatim et
publioe modo rituque fiant, discunto: morem ri-
tOsque sacrorum Adiciam, V. : tempestates populi
R. ritibus consecratae : magioo lustrari ritu, 0.—
Habit, custom, usage, way, mode, manner .* Sabina«
Gentis ritds, 0. : in alienos ritQs verti, L. : novo
Sublime ritu moliar atrium, in the new style, H. —
Abl. sifig. with geti., after the usage of, in the man-
ner of, in the fashion of like : pecudum ritu ad
▼oluptatem omnia referunt: pennae ritu coepere
▼olucrum Cingere latus, 0. : Hereulis ritu petiisse
laurum, H. : ritu quoque cincta Dianae, 0.
rivallfl, is, m. [ rivus 1, of the same brook, a
neighbor, competitor, rival suitor, rival, adversary
in love : Rivalis servos, T. — Pro v. : quam se ipse
amans sine rivali ! i. e. cUone in sdf esteem : sine
rivali te amare, H.
rivalitaa, &tis,/. \nYfL\isij, jealous hostility, ri-
valry: aemulatio rivalitati similis.
rivulua or rivolu% I, m. dim. [rivus], a small
brook, petty stream, rill, rivulet. — Fig.: non te-
nuis artium : rivulos consectari, fontis rerum non
videre.
riTOS, I, m. [RI-], a small stream, brook : I^irae
aquae, H. : rivis, qui ad mare pertinebant, etc.,
Cs. : laudo ruris amoeni Rivos, H. : celeres, H. —
P r o V. : e rivo flumma magna facia, i. e. make a
mountain of a mole-hill, 0. — An artificial water-
course, canal, ditch, conduit: rivos deducere (for
irrigation), V. : rivos ducere lenis aquae, 0. — A
stream: lactis uberes, H. : sanguinis rivi, L. : su-
doris, V. : lacrimarum, 0. — ^F i g., a stream^ course:
liquidus fortunae rivus, H.
rixa, ae, /*. [ RIC- J, a quarrel, brawl, dispute,
contest, strife, contention : nova : rixa sedata est,
L. : rixa super mero Debellata, H. : Academiae
cum Zenone : crebrae, Ta. : saneuineae, H. : De-
que tuo fiet corpore rixa lupis, a battle, 0.
rlxor, atus, &rl, dep. [ rixa ], to quarrel, brawl,
wrangle, dispute: cum eo de amlcula.
robigd (rub-), inis, /. [RVB-], metallic oxide,
rust .' Exesa robigine pila, V. — aust, blight, mil-
dew, smut, mouid: Nee sentiet sterilem seges K«>-
biginem, H. : livent rubigine dentes, tartar, 0. —
F i g., rust : ingenium longa rubigine laesum, 0.
roborata% Part, of roboro.
roboreu% a^. [robur], oaken, of oak: pons, 0.
roboro, avi, — , &re [ robur ], to make strong,
strengthen, invigorate, confirm, — F i g. : Recti uuU
ttls pectora roborant, H. : eloquentia ipsa se robo-
rat, acquires vigor.
robur, oris, n., hard-toood, oak-wood, oak: na-
ves totae factae ex robore, Os. : (sapiens) non est
e robore dolatus : lUi robur et aes triplex Oirca
pectus erat, H. — Very hard wood: morsus Robo-
ris, u e,of the wild olive, V. : solido de robore
rajrrtus, V. — A tree-trunk : nunoso validam robore
queroum, i. e. old and sturdy, V. : antique robore
Digitized by V^OOQIC
robtiB
788
rogo
quercQS, with ancient trunk, Y. — An oak4reef oak :
fixa est pariter cum robore cenrix, I e. was pinned
fatt to the oak, 0. : agitata robora palsant (del-
phiDes), 0. — A piece of oak, etructure of hard
wood: in robore accumbunt, i. e. on hard benches :
sacrum, i. e. the wooden horse, V. : ferro praefixum,
i. e. lance, V. : nodosum, i. e. dub, 0. : aratri, i. e.
the oaken plough, V. — A stronghold, dungeon : in
robore et tenebris exspiret, L. : Italum, H. — F i g.,
hardne8e,phyncal strength, firmneat, tfigor, power :
aetemaque f erri Robora, V. : navium, L. : satis
aetatia atque roboris habere: oorporum animo-
rumque, L. : solidaeque auo stant robore vires, V.
— Enduring strength, force, vigor: virtuUs: anlmi:
pectus robore fultum, 0. : ueque bis ( gentibus )
tantum yirium aut roboris fuit, L. — The beet part,
pith, kemd, strength, flower, choice: totius Italiae:
quod fuit roboris, duobus proelils interiit, Cs. :
senatQs robur, L. : baec sunt nostra robora : lecta
robora virorum, L. : robora pubis, V.
roboB, a<jf}. [RVB], red, ruddy : iuvencus, lu.
robOBtUB, adj. with comp. [robur], o/* oak-wood,
oaken, oak- : stipites, L. : fores, H. — F i g., of the
body, hard, firm, solids strong, hardy, lusty, robust :
satellites: usu atque aetate robustior: acri mili-
tia puer, H. : Transit in aestatem post ver robu-
stior annus, Fitque valens iuvenis, 0. — Of nature
or character, ^rm, solid, strong, vigorous: rem p.
Yobis robustam ostendere : res vetustate robustas
calumniando peirertere : inveteratum (malum) fit
plerumque robusUus.
rodo^ si, sus, ere [1 RAD-], to gnaw: clipeos
rrnures) : dente pollicem, H. : saxa capellae, 0. —
To eat away, waste away, corrode, consume : ferrum
(robigo), 0. — F i g., to backbite, dander, disparage :
in conviviis rodunt : libertinO patre natum, H.
rogalla, e, acfj. [rogus], of a funeral pile:
flammae, 0.
rogatio, 5nis,/. [rogo], a question, interroga-
tion ( only as rhetorical figure ), C. — An asking,
prayer, entreaty, request : ego Curtium non modo
rogatione sed etiam testimonio tuo diligo. — In
public life, an inquiry for the people*s will tgf)on
a proposed law, reference to populdr vote, proposed
law, resolution, bill : quae (rogatio) de Pompeio a
Oellio lata est, vxu introduced: lex, quae omnia
iura rogatione delevit: rogationero in Oalbaro
privilegi similem ferre : ad populum, Cs. : ad pie-
bem, L. : rogationem promulgare, S. : suasit roga-
tioneni, advocated: intercedere rogationi, oppose:
rogationes inhere (opp. antiquare), L. : per vim
rogationem perferre, to carry through : rogationis
carmen, L.
rogatinnoiila, ae,/. dim. [rogatio], a littJe
question: Ghrysippi. — A little btU, proposed resolu-
tion.
rogator, dris, m. [rogo]. — In the oomitia, a col-
lector of votes, poUing-derk: comitlorum. — 0ns
who makes a proposal, a proposer,
rogatom, I, n. [P. of rogo], a mtestion, inter-
rogatory : nobis ad rogatum respondere, 'i.t.tothe
point : copiose ad rogata respondere.
(rogatns, Us), m. [rogo], a request, suit, entreaty
(only abl. sing.) : rogatu tuo.
rojsitd, ftyl, • >, lre,freq. [rogo], to ask eagerly,
inquire persistently, keep asking : at rogitas ? T. :
me, ubi f uerim, T. : Multa super Priamo, V.
rogo, ftvl (ro^issint, for rogiverint, C), itua,
ftre, to ask, question, interrogate: My. quid vis?
Da, At etiam rogas? can you askf T. : de istac
rogas Virgine, T. : de te ipso : Dictura es quod
rogo? T. : onmia rogabat: quern igitur rogem?
T. : cum eos nemo rogaret: quae te de te ipso
rogaro :. Hano (colubram) alia cum rogaret causam
facinoris, Ph. : ad ea, quae rogati eruut, responde-
re : Quodai me populus R. roget, cur Nod, etc., H. :
quae sit, rogo, T. : rogavi perrenissentne Agri-
gentum ? : Quid verum atque decens, euro et rogo,
H. — In public life, to ask an opinion, call t^fwn to
vote : de re p. sententiam rogo : qui ordo in sen-
tentiis rogandis seryari solet, in calling the roll
(of senators): qnos priores sententiam rogabat:
omnes ante me rogati: primus sententiam roga-
tus, S. — Of a bill or resolution, to question con-
cerning, bring forward for approvid, propose, move,
introduce: oonsules populum iure rogaverant:
ego hanc legem, uti rogas, iubendam oenseo, L. :
nunc rogari, ut populus oonsules oreet, L. — To
propose for deetiM, offer as a candidate, nominate :
populus regem, interrege rogante, creavit, on the
nomination of: ut oonsules roget praetor: prae-
tores, cum ita rogentur, at collegae consulibus
sint, etc. : oomitia rogando oonlegae, L. : ad magi-
stratus rogandoB proficiscitur, §.: ut duo viroa
aedills ex patribus dictator populum rogaret, L.
— Of soldiers, with sacramento, to require answer
under oath, bind by oath : (militee) consults sacra-
mento, Os. : sacramento rogatos arma capere co-
gebat, swore them into the service and forced them^
etc, L. — To ask, beg, request, solicit, implore: ne-
que enim ego sic rogabam, ut, etc., did not soUcU
in such a way. — P r o v. : maio eroere quam ro-
gare, 'i.e.it is absurdly cheap. — ^With oee. .* hoc te
vehementer : res turpis : Otium divos rogat, H. :
ab Metello missionem, S. : ambiuntur, rogantur,
are asked for their votes : etiamsi precario eesent
rogandi: non sua sponte sed rogatos a Oallis,
Cs. : cam consulatus petebatur, non rogabatur,
etc., was not begged for: legatos ad Caesarem mit-
tunt rogatum auxilium, Cs. : etiam atque etiam te
rogo atque oro, ut eum iuves : ut temptes dis«-
mulare rogat, 0. : Caesar consolatus rogat, finera
orandi faciat, Cs. : rogat f rater, ne abeas longiua,
T. : ne quid inritus mei caasi facias: euDtem
Digitized by V^OOQ IC
rogns
789
rotatns
( eum ) morari, CU — To invite, oak a visit from:
TertU aderit, modo ne Publias rogatus sit : Pom-
poniam.
rogns, I, m., a funeral pile: rogum ascia ne
polito, JUT Tabb. ap. C. : in rogum inlatus : Metel-
lum in rogum imponere : exstruere rogum : circum
accensoe Deoarrere rogos, V. : Diffugiunt avidoe
carmina sola rogoB, I e. eieopa deetriiction, 0. —
Fig., <A«5rrav«,Pr.
Roma, ae, y*. [cf. rUma, the nursing breast],
Bome, the mother city, S., 0., L., V., H., etc— As a
goddess of the Albandenses : Urbs Roma, L.
Romanu% acfj. [Roma], of Borne, Boman:
populus R. (always in this order ; usu. written P.
R.) : cives, C. : urbs, i. e. Borne, L. : luno (opp.
Argiva), C. : lingua, Latin, 0., Ta. : ludi, i. e. ludi
magni, the most ancietU in Borne, annwUly cele-
brtUed on the 4th of September, 0., L. : Romano
more, i. e. frankly : minime arte Romanft, L. : et
facere et pati fortia Romanum est, L. — As eubet.
m., the Boman ( sc imperator ), L. : Romani, the
Bomaru, L. — Sing. coUect., the Bomane, L. — As
aubet^f., a Boman woman, L.
Romnleufli adj., of Bomulus: ensis, 0. : urbs,
Borne, 0.: culmus, v.: fera, the ehe-wolf which
Buekled Bomultu, lu.
Romulus, adj., of Bomtdue, Y., H.
rorarli, drum, m., light-armed troope, who made
thefimt attack and retired behind the triarii, ekir-
mimere, L.
rorlduB, adj. [ros], dewy, bedewed: terga, Pr.
ror5, ftvl, fttus, are [ros], to drop dew, scatter
dew : (Aurora) toto rorat in orbe, 0. : Cum rorare
Tithonia coniunx Coeperit, 0. : tellus rorat& mane
prninft, besprinkled, 0. — To drop, trickle, drip, dis-
til : pocula rorantia : rorant pennaeque sinQsque,
shed moisture, 0. : ora dei madida barb&, 0. : ro-
rabant sanguine vepres, V. : quam Roratis lustra-
Tit aquis, with spHHkled waters, 0.
roa, rdris, m., dew: noctumum excipere rorem,
Gs. : Rore mero ieiunia pavit, 0. : pecori gratissi-
mus, V. : vitreus, 0. : gelidos rores. — A trickling
liquid, drops, moisture : Arabus, i. e. perfume, 0. :
Spargens rore levi, i. e. water, Y. : rore puro lavit
OrinlS, H. : stillabat Ex oculis rorem, i. e. tears, H. :
natos vitali rore rigabat, milk : pluyii, L e. rain
clouds, H. : spargit ungula rores Sangumeos, i. e.
drops of blood, Y. : lonius, i. e. the sea, Pr. — Bose-
mary (usu. ros marinus, or ros maris) : coronans
marino Rore deos, H. : ut modo rose marisTcoma)
se Iroplicet, 0. : apibus rorem ministrare, V.
roaa, ae,/. [cf. p6lov\, a rose: Neu desint epu-
lis rosae, H. : plena rosarum Atria, 0. : cum rosam
▼iderat, i. e. the latest of the spring flowers.— Sing .
collect, roses, wreaths of rosea: sertis redimiri iube-
bis et rosH ? : an ^ me In viola putabas aqt in
rosft dicere? among roses: multa in rosft, H.:
pulvinus perlucidus rosa fartus. — The roseiush,
rose-tree: nimium brevis Flores ferre iube rosae,
H. : Cum flore rosarum. H.
rosarium, i, n. [rosa], a place planted with roses,
rose-garden: rosana Paesti, V., 0., Pr.
R5aoianu% ac(j,, of Boseius: imitatio seni^,
Boscius^s.
ro80idu% acff. [roB^fuU of dew, wet with dew,
dewy .' mala, V . : mella, drwppirtg Uke dew, Y. :
dea, i. e. Aurora, 0. : Luna, V. : roedda rivis Her-
nica saxa, i. e. moistened, Y.
rosetum, I, n. [rosa], a garden of roses, rose-
bed: Punicea,V.
roaeUB, aefj. [rosa], rose - colored, rosy, ruddy:
Phoebus, V. : equi, 0. : os (Veneris), blooming, \, :
Cervix, H.
roa marinua, see ros. rostra, see rostrum.
roatr&tua, acfj. [rostrum], havirig a beak,
hooked, with a crooked po^i beaked, %oiih a curved
front : navis : Columna Rostrata, a column in the
Forum, commemorating the victory of Duilius in
the first Punic war, arid adorned with the beaks of
the captured vessels, L. — P o e t : cui (ARrippae)
Tempore navali fulgent rostrata coronft, i. e. are
decorated for naval victories, V.
rdatrum, l, n. (^rodo], a beak, biU, snout, muade,
mouth : cibum adnpere aduncitate rostrorum : sua
rostro si humi A litterara inpresserit: (canis) ex-
tento rostro, 0. — The curved end of a tKip^s prow,
ship*s beak: neque his (navibus) nostrae rostro
nooere poterant, Cs. : rostro petere hostium na-
vem, L. : Convolsum remis rostrisque tridentibus
aequor, i. e. triple beak, Y. — Plur., the Bostra, a
platform for speakers in the Forum (adorned
with the beaks of ships taken from the Antians
B.C. 888), L.— -4 stage, orator's pulpit, platform :
in rostris curiam defendere: ut in rostris prius
quam in senatu litterae recitarentur, L. : descen-
dere de rostris : Frigidus a rostris manat per com-
))ita rumor, H.
roauB, P. of rodo.
rota, ae,/. [2 AR-], a wheel: aurea summae
Curvature rotae, 0. : Ne currente retro funis eat
rota, while the wheel hurries forward, H. — A pot-
ter's wheel: currente rotft cur urceus exit? H. —
A wheel for torture: in rotam beatam vitam non
escendere : Ixionii rota orbis, V. — A car, chariot :
Si rota defuerit, tu pede carpe viam, 0. : Subdide-
rat rotas, V. : croceis invecta rotis Aurora, 0. —
F i g., a wheel : fortunae, i. e. fickleness : imparibus
vecta Thalia rotis, i. e. in elegiac metre, 0. : dispa-
ribus (elegorum) rotis, 0.
rotatua, adj. [P. of roto], well-rounded, concise ;
sermo, lu,
Digitized by
Google
roto
740
nidls
roto, ivi, fttus, ftre [rota], to turn round, swing
round, whirl about : Learchum More fuodae, 0. :
ensem Fulmineum, brandish, V. : telum, L. : flam-
mae fumam, H. : circum caput igne rotato, cir-
eUnff, 0. : nivibuB rotatis, revolving, 0. — Rarely
intrana., to turn, roll, revolve : saxa rotantia, V.
rotnnde, adv. [ rotondus ], roundly, smoothly,
elegantly: apte ac rotunde.
rotondo, ftvl, fttas, are [ rotundus ], to make
round, round off, round: eum ad volubilitatem. —
F i g., of a sum of money, to make up, complete :
MilTe talenta rotundentur, H.
rotundua (mt-), a^. with comp. froto], roll-
ing, round, circular, spnerictU, rotund: stellae:
mundtim rotundum esse volant: ut nihil efficere
posset rotundius : bacae, H. — As subst. n, : locus
infimus in nitondo, a ipA^r^. — Pro v.: mutat qua-
drata rotund is, i. e. turns everything upside down,
H. — ^F i g., round, rounded, perfect : sapiens in se
ipso totus, teres atque rotundus, H. — Of speech,
round, well turned, smooth, polished, elegant : ver-
boniro oonstnictio : ore rotundo loqui, H.
rube&cio, fScT, f actus, ere [nibeo+facio], to
make red, make ruddy, redden: sanguine saetas,
0. : nibefactaque sanguine tellus, 0.
rubens, entis, a<^'. [F. of rubeo], red, ruddy,
reddish : Murice, V. : ver, V. ; Dexterft, H.
rubeo, — , — , Ore [RVB-l, to be red, be ruddy:
Tyrio murice lana, 0. : ocelli flendo, Ct : San-
guineis aviaria bacis, V. : Sigea rubebant Litora,
were stained, 0. — To grow red, redden, color up,
blush : rubeo, mibi crede : Ne nibeam, H.
ruber, bra, brum, adj. [RVB-], red, ruddy:
sanguis, H. : coccus, H. : Pnapus, painted red, 0. :
ooeani rubnim aequor, L e. reddened by the setting
sun, v. : Oceanus, the Eastern Ocean, H. : leges
maiorum, with red titles, lu. : Rubnim Mare, the
Red Sea, the Arabian and Persian Oulfi, C, L.,
N. : Saxa Rubra, a place in Etruria, near the river
Oremera, with ston&^uarries, 0., L.
rubesoo, bul, ere, inch [rubeo], to grow red, '
turn red, redden : Aurora, V. : saxa sanguine vatis,
0. : anra noy& Neptunia caede, V.
1. rubeta, ae,/., a toad, lu., Pr.
2. rubeta, 5rum,ii. [nibus], bramble-thickets, 0.
mbeuB, a(ff. [ rubus ], of the bramble - bush :
▼irga, a bramble-twig, V.
rubiounduluB. acfj. dim, [rubicundus], some-
what ruddy: ilia, lu.
rubiounduB, adj. [rubeo], red, rudth: Coma,
H.: VnapuB,j)aintedred,0.: Ceres, nittfy, V.
rubig5, see robigo.
rubor, Oris, m. [RVB-], redness i candore mix-
^9 rubor : f ucati medicament candoris et mboris,
cosmetics: cui plurimus ignem Subledt rabor, V.;
saevus ille voltus et rubor, Ta. : oculis dabat Ira
ruborem, 0. : Tyrios incocta nibores, L empurple,
V. — A redness of the skin, flush, blush : pudorem
rubor consequitur : Masinissae rubor suffusus, L. :
notavit Ora rubor, 0. — F i g., shamefastness, 6ai4-
fulness, modesty : praestet ruborem suum rerbo-
rum turpitudine vitandft : ruborem incutere, L. —
A cause of shame, shame, disgrace: censoris indi-
cium damnato ruborem adfert : duas res ei rubori
fuisse, unam, quod, etc., L. : Nee rubor est emisse
palam, 0. : nee rubor inter oomites aspicijTa.
rubrics, ae, /. [ruber], red earth, ruddle, red
ochre, red chalk : Proelia rubricft picta, H.
rubuB, I, m. [RVB-], a bramble-bush, blackberry-
bush, Cs., L., v., H. — A blackberry: puniceus, Pr.
ructo, ftvl, fttus, are [freq. of *rugo ; RVO, to
belch, eructate: cui ructare turpe eeset: bene, To.:
glandem, to belch up, la.
ructor, — , an, dep. [collat form of ructo], to
belch forth, bdeh up: versQs, H.
ructUfl, as, m. [RV-], a belching, eructation.
1. rudena, entis, m,, a rope, line, cord, stay,
halyard, sheet: clamor tonitruum et radentum
sibilus, Pac. ap. C. : laxare rudentis, V. : rudentis
Euros differat, H. : prenso rudente, 0. — P r o v. :
rodentibus apta fortuna, hanging on ship^s taekU,
L e. very uncertain.
2. rudena, entis, P, of rodo.
rudimentuxD, I, n. [1 rodis], a first attempt,
trial, essay, beginning, commencement: primum
puerilis regni, L.— Of military senrice : belli Dura
rodimenta, V. : rudimentum adulescentiae posuis-
se, to have passed his novitiate, L.
1. rudis, e, a<^\ [1 RAD-], unwrought, untilled,
unformed, unused, rough, raw, wild: campus, V. :
humus, 0. : signa, 0. : hasta, V. : textum, coarse,
0. : nia rodem cursu prima imbuit Amphitriten,
inexperienced, Ct— F i g., ritde, unpoluhed, uneuUi-
vated, unskilled, awkward, clumsy, ignorant: forma
ingeni : modus (tibicinis), 0. : carmen, H. : disci-
pulus : nescit equo rudis Haerere puer, H. : con-
iunx, Quae tantum lunas non sinit ease radln, 0. :
in disserendo : in re p. navali, L. : sermo nulla in
re : Ennius ingenio maximos, arte rodis, 0. : ho-
mines rerom omnium rades ignarique : Graecarum
litterarum : artium, L. : somni, i. e. deepless, 0. :
gens ad oppugnandarum urbium artis, L. : ad par-
tOs, 0. : natio ad voliiptates, Cu.
2. rudis, is,/., a slender stick, staff for exerdas
in fighting, quarter-staff , foU : (milites) rodibua
inter se concurreront, L. : rudibus relictis Spicula
promit, 0. : rodem tam cito (accepisti) ? (the glad-
iator received the radis when discharged from
serrioe): accepta rode, lu. — Aa a symbol of hoik>
Digitized by V^OOQ IC
mdo
741
rompo
oimble discharge : Me quoqne donaii lam rude
tempuB erat, i. e. to be dismisied, 0. : donatus iam
nide, H. : sibi dabit ipse rudero, lu.
mdo, — , — , ere [RV-], to roar^ bdiow^ bray:
gemitQs teonum sub nocte rudentQm, V. : rauco
ore, 0. : (Gacus) insueta r^dens, roarinff^ V. : ru-
dentem proram, creaking^ V.
1. rudofl (raudtis), eris [cf. nidis], a bit of
copper (used as money, uncoined) : nidera iacere,
li.
2. rudos, eris, n., broken etone, ntbbiehy debris :
Ruderi accipiendo, Ta. : acutum silicis, Gt
Rnlkilas, I, m. [Ruf us], a tribune of the ioUOere
elected by the army (from Rutilius Rufus, tlie au-
thor of the law permitting the election), L.
xufam, a4j. [RVB-], r«rf, reddish: virgo, red-
haired, T,
raga, ae, /. [GAR-], a crease in the face^ wrin-
kle: in antiquft ironte, 0. : densissima, i. e. a throng
of wrinkles, lu.: neo rugae repente auctoritatem
adripere possunt : neo pietas moram Rugis et in-
stant! seneotae Adferet, H. : frontem rugis arat,
y. : te rugae Tnrpant, H. : Sulcare cutem rugis,
O. — Prov.: de rugis crimina roulta cadunt, 0.
rngosos, adj. [ruga], wrinkled^ shrivelled: spa-
denes, H. : genae, 0. : frigore pagus (I e. the vil-
lagers), H. : cortex (pOpuli), corrugated, 0.
mina, ae, /. [RV-], a rushing dovon, tumbling,
falling down, fall : iumentorum, L. : primique
minam Dant sonitu ingenti,/aZ/ upon each other,
v.: graves aulaea ruinas In patinam fecere, fell
down, H. — Of buildings, a tumbling, falling down,
downfcUl, ruin (only sing.) : repentinft ruinft pars
eius turris concidit, Cs. : ferunt eft ruinft ipsum
cum cognatis suis oppressum interiisse : iam Dei-
phobi dedit ampla ruinam domus, i. e. fell in, V.
— F i g., a downfall, fall, ruin, catastrophe, calam-
ity, disaster, overthrow, destruction : vis ilia f uit et
ruina qaaedam, a catastrophe: incendium meum
ruinft restinguam, with the fall (of the State), S. :
patriae, L. : 8tra|;e ac ruinft fudere Oallos, utter
defeat, L. : ille dies utramque Duoet ruinam, i. e.
death, H. : ruinae fortunarum tuarum: pectora
Quantis fatigaret ruinis, H. : ruinas videres : caeli,
L e. a storm, V. — Plur,, a fallen building, ruin,
ruins: veteres tantummodo Troia ruinas ostendit,
0. : Sagunti ruinae nostris capitibus incident, L. :
fumantes Thebarum, L. : Si fractus inlabatur or-
bis, Impavidum ferient ruinae, H. — A cause of
rtdn, destroyer: rei p.: publicanorum.
minosus. adj. [ruina], fallen, tumbling, ruin-
ous, ruined: aedes: domtis, 0.
Ruminills, e (/. Rumina, 0. ), acff. [rlimis,
breast ], of Rumifia, the goddess of nursing moih-
ers: ficus, the fig-tree of Romulus and Remus, L.
•rbor, Ta.
rmoinatio, dnis,/. [ruminor], a chewing the
cud, rumination, thinking over, revolving in mind:
cottidiana.
rumind, — , — , ftre [rumen, gullet], to chew
over again, chew the cud, ruminate : berbas, V., 0.
rumor, 5ri8, m. [RV-], a rustle, murmur, vague
sound: Solvere seoundo rumore, the murmur of
the oars, PoBt ap. C. : ad caelum ferre rumore
secundo, i. e. applause, H. — The talk of the many,
common talk, report, hearsay, rumor: cum incertis
rumoribus serviant^ Cs. : perferet multa rumor:
rumores Af ricanos excipere : volgi rumoribus ex-
agitatus, S. : a rostris roanat per compita rumor,
H. : omnis ritinorura ventos conligere : rumor ve-
nit, Datum iri gladiatores, T. : crebri ad eum ru-
mores adferebantur . . . omnis Belgas coniurare,
Cs. : rem te valde bene gessisse rumor erat : ru-
mores de oppresso Dolabella : de vita imperatoris
rumores dubii adiati sunt, L. : exstinctis rumoribus
de auxiliis legionum, Cs. — Common opinion, cur-
rent report, popular voice, fame, reputation: ad-
versus famam rumoresque hominum stare, L. :
qui erit rumor id si feceria? T. : quos rumor
asperserat, calumny, Cu. : rumorem quendam esse
quaesitum, notoriety: plebis rumorem adfectare,
Ta. : adverso rumore esse, in bad repute, L.
nimpia, ae,/., z=po^^ia, a long double-edged
sword, Thracian sword, L.
rumpo, rflpl, niptus, ere [ RVP- ], to break,
burst, tear, rend, rive, rupture, break asunder,
burst in meces, force open: vincula: obstantia
claustra, H. : pontem, break down, L. : montem
aceto, lu. : arcum. Ph.: plumbum, H.: vesUs, 0.:
praecordia fevro, pierce, O. : guttura ferro, cut, 0.:
ruptus turbo, bursting forth, V. : inmensae rupe-
runt horrea messes, crammed to bursting, V.— -Of
the body, to break, split, burst, break open, rend,
tear: ut me ambulando rumperet, i. e. Art// with
errands, T. : si quis rumpet occidetve, wounds, L.
(old form.) : ilia, V. : Rupit larbitam Tlmagenis
aemula lingua, Dum, etc., i. e. the effort to shout as
loud as, etc., H. : si te ruperis, H. : cantando rum-
pitur anguis, bursts, V. : qua (licentia audaoium)
ante rumpebar, could have burst.— To burst through,
break through: media agmina, V. : rupta mersum
caput obruit unda, 0, : urdines, L. — To break open,
cause to break forth: fontem, 0.: ubi inter nubila
sese Diversi nimpent radii, burst forth, V. : dum
amnes ulli rumpuntur fontibus, V. — Of a way or
passage, to force, make by force: ferro rumpenda
per hostls Est via, must be forced, V. : eo cuneo
viam, L. — F i g., to break, violate, destroy, anntd,
make void, interrupt: feodera: imperium, Cu. :
sacramenti rcligionem, L. : ius gentium, L. : edic-
ta, H. : decreta, 0.: testameiitum ruptum, an-
ntdled: nuptias, H. : fata aspera, V. : fati neces-
aitatem bomanis consiliis, L. — To break in upon.
Digitized by V^OOQIC
nunasouliM
742
msticiui
interrupt^ tut thorty end: somnuin, V. : novissima
verba, 0. : segnis Rumpe moras, end dday^ Y. :
tibi reditum, eiU off^ H. — To break out in, give
utterance to: rumpit has imo peotore voces, V.:
questds, V.
ruxnuBCUluB, I, m. dim, [mmor], idle talk, com-
mon ffovtip : inperitorum hominum rumuscuU : ru-
musculi popularis aurae.
ruo, ul, fttus (P.fut. ruitarus), ere [1 RV-], to
fall with violence^ rush dowHy /all down^ tumble
down, go to ruin : caedebant pariter pariterque
ruebant Viotores victique, V. : ruere ilia dod pos-
sunt : tecta, tumble donon, L. : Templa deum, H. :
murus latius quam caederetar, L. : alta a culmine
Troia, V. : ruit ardaua aether, rain faJh in tor-
rents, V. : caelum in se, L. : ruit imbriferum ver,
I e. « endina, V. — P r o v. : quid si nunc caelum
mat ? i. e. whxt if the imposaible happen* t T. — To
ha^en, hurry, run, rush: id ne ferae quidem fa-
ciunt, ut ita ruant itaque turbent: (Pompeium)
mere nuntiaut : Hue omnia turba ruebat, V. : ultro
ruere ac se morti offerre,Ta.: in aquam, L.: in
volnera ac tela, L. : ruebant laxatis habenis auri-
gae, Ou. : de montibus amnes, Y. t per apertos
lumina campos, 0. : Nox mit, i. e. haetena on, V. :
antrum, Unde ruunt totidem voces, break forth,
V. — To eauae to fall, cast down, daeh doton, huti
to the ground, prostrate: Ceteros ruerem, agerem,
T. : cumulos ruit harenae, levels, Y. — To oast up,
turn up, throw up, rake yp : (mare) a sedibus
(venti), V. : cinerem focis, V. : unde Divitias aeris-
que roam aoervos, H. — F i g., to fall, fail, sink, be
ruified: mere illam rem p. : sive met sive erieet
rem p. — To rush, dash, hurrg^ hcuten, run: ad m-
teritum : pati reum mere, L. : cmdelitatis odio in
cmdelitatem, L. : In sua Cata, 0. : omnia fatis In
peius, v. : Quo quo scelesti mitis ? H. : at ferme
f ugiendo in media fata mitur, L.
rupee, is, /. [RAP-], a rock, diff: ex magnis
rapibus nactus planitiem, Cs. : inter saxa mpes-
que, L. : ex mpe Tarpeii, L. : a^ria, V. : cavae,
caverns^ V. : rupes, quae prodit in aequor, diff, V.
raptor, dris, m, [ RAP- ], a breaker, violator :
foederis, L. : indutiamm, L.
ruptas, P. of rampo.
rorioola, ae, m. and/. [ms+OOL-], a tiUer
of the ground, hu^ndmanf rustic, countryman :
boves, 0. : Fauni, 0. : deus, i. e. Priapus, 0. : mri-
colam mactare suum, i. e. his ox, 0. : ruricolae pa-
tiens taurus aratri, 0.
ruxlgena, ae, m. [ms+GEN-], a native of the
country, countryman, rustic, 0.
rursuB or rursnm, adv. [for revorsus or re-
vorsura ; P. of reverto ], turned hack, back, back-
wards (opp. prorsus) : sentio cursari mrsum pror^
8UiD» T. — Of reciprocity, on the contrary, on the
other hand, in return, in turn, again: Quloquid
dicuut, laudo ; id mrsum si negant laudo id quo-
que, T. : bellum. Pax mrsum, H. : eos ipse rarsos
singulos exoeptans, Os. : ut illae (partes) in me-
dium locum ferantur, sic hae mrsum in caelestem
locum, etc. : aequum est, Peccatis veniam posoen-
tem reddere rarsus, H.^Pleonast with retro or
invicem: concede, nihil esse bonum, nisi, etc. . . .
Vide mrsus retro: hi mrsus invicem auno post
in armis sunt : illi domi remanent, Cs. — Of recur-
rence or repetition, b<uk again, again, auew, once
more: Te suas rogavit mrsum ut ageres, T. : con-
fecto negotio mrsus in hiberoa legiones reduxit,
Cs. : quo loco, si tibi hoc sumis . . . facia, ut rar<
sus plebes in Aventinum sevocanda esse videatur :
ut mrsus cum Bmti classe oonfligant, Cs. : mrsus
minuente aestu, Cs. : tum mrsus Bocchus fleoti-
tur, S. : Rursus amans mrsusque manu sua vota
retractat, again and again, 0.
rus, rdris (ahl. Hire, but locat. usu. rUit; no
gen,, dot., or ahl. plur.), n., the country, lands, fidds,
a country-seat, farm, estate (opp. urbs) : laudato
ingentia mra, Eziguum colito, V. : Paterna mra
bobus exercet suis, H. : obsita pomis Rura, 0. :
amoenum et suburbanum, a country-seat: rare
fmi, 0. : Rus ibo, into the country, T. : ne mre re-
dierit,/rom the farm, T. : Ruri agere vitam, in the
country, T. : cum mri vixerit: mori mre, L.: mre
paterao, H. : Rure suo, 0.
ruBOOS, I, /., or rusoum, I, n., bmicher*s-bropm
(with tough twigs used to tie up vines), Y.
mssas, aty., red: gingiva, Ct
ruBtioa, ae, see rusticus.
rustioanas, at^. [msticusl of the country^
rustic, country-: municipia: ilmd quod loquitur
si plane f uerit msticanum.
roBtioatio, 5ni8,/. [msticor], a aqjcum in the
country, country life.
rustioe, aiff, with comp. [msticusl, in a rustic
manner, like a rustic : loqui. — Boortshly, rudely^
downishly: urgere: Rustidus tonsus, H.
roBtioitas, atis, /. [ msticus ], rustic behavior^
rusticity, boorishness, rudeness (opp. urbanitas):
voltQs sine msticitate pudentes, 0.
ruBtioor, atus, ail, dep [msticusl, to sojourn
in the country, visit the country, take a holiday^
rtisticate: sin msticatur: dies ad msticandum
dati. — F i g. : (haeo studia) nobiscum msticantur.
ruBtiOoIUB, I, m. dim, [msticus], a littie eoun*
tryman, little rustic
ruBtiooB, atfj. [ms], of the country, rural, rus-
tic, country- : vita naec mstica . . . iustitiae magi-
stra est : instmmentum. Ph. : opus, T. : homo :
colona, 0. : mus ( opp. urbanus ), H. : regnm, 0. :
Veraibus alteroia opprobria, H.: career, lo. — A$
Digitized by V^OOQ IC
mta
748
•aoramentum
nAH. m., a eoitntryman^ rtutie, peaaant : omnes,
urbani rustic!, country folk: Rustice, fer opem,
0. : ex nitido fit rusticus, U. — As aubat/.^ a coun-
irif girl: eeo rustica, 0. — Country - Hke^ nutie^
plain, aimjxe^ vrovincialt roughs coarse, gron^ awk-
ward, downUh : yox : Rasticus es, Corydon, V. :
quid coeptum, rustice, rumpis iter f 0. : oonvioia,
0. : capior, quia rustica non eat, veryprudiih,0. :
mores, Hmple.
1. ruta, ae,/., = fntrfi, a bitter herb^ rw*, C, 0.
— F i g., bittemeaa, unpUasantneas : alcuius.
2. ruta, Orum, n. f P. plur. n. of nio ], thinga
dug t^ mining proaueta^ minerala^ ovlj in the
phrase, ruta et caesa or ruta caesa, the crude prod
ueta of an eatate^ timber and minerala : fundum
vendere rutis caesis receptis, L e. reaerving tha tim-
per and minerala.
mtilo, ftvl, atuB, are [rutilus], to redden^ make
reddiah * comas, L. — 2o redden, have a reddiah
glow: Arma, V.
rutilii% Off;. [RVB-], red, golden red, redcUah
yellow: capilli, 0. : comae, Ta. : fulgor : ignis, Y. ■
flammae, 0.
rutnim, I, n. f 1 RV- ], an implement for dig*
ging, apade, ahovJ, L^ 0.
rutula, ae,/. dim. [ruta], a Uttlepieea ofnta.
a.
Sabaens, a^f., = Za/3a7oc, Sabaean, of Saba
jin Arabia Felix): tus, V.: terra, 0.
•abbata, drum, n., = adfifiara [Hebrew], the
seventh day, Sabbath ; hence, a holtaay .* perejgri-
na, 0. : festa, lu. : hodie tricensima aabbata, i. e.
a great featival, H.
Sabelliotis (V.) or SabeUns (L., Y., H., lu.),
atfj., of the S(U>elli, Sabine.
SalnntlB, a<(;., of the Sabini, Sahine, a, U, H. :
herba, a kind of juniper, aavin (used for incense),
O. — As aubat. n. .- vile (sc vinum), Sabine wine, U.
— Plur, : Satis beatus uniois Sabinis (so. praediis),
with my Sabifie country-aeat, H.
■abalnm, I, n., coarae aand, gravel, Co.
■aborra, ae,/. [sabulum], aand,ballaat: onera-
riae saburra gravatae, L., Y.
■acoaluB, I, m. dim. [saccus], a email bag (as a
filter for wine), Lucil. ap. C. — A puree: pleno oum
iurget sacculus ore, lu. : plenus aranearum, i. e.
empty, Ci,
umoond, T, m., = adKKoc, a aaek, bag: dvitati-
bu8 frumentum saccos imperare: tumentes sacci
hordeo. Ph.: iubet Effundi saocos nummorum,
numey-baga, E,
■aoelltun, I, n.d!im. [sacrum], a little aanetuarv,
amaU open place eonaecrated to a divinity, chapi:
sunt loca publica urbis, sunt sacella: Athenien-
sium muros ex sacellis sepulchrisque constitisse,
N. : pecndem spondere sacello, lu.
•aoer, era, crum, cKJf. with aup, [1 SAC-], dedi-
cated, eonaecrated, devoted, aacred: aedes: aedificia:
locus : iura sacerrima lecti, 0. : luctus late, Y. :
aumm, L. : tus, 0. : ales (as regarded in augury),
Y. : tempus, H. : coromissum, a crime againat re-
ligion : Yitis (sacred to Bacchus), H. : robnr, 0. :
aqua, H. : fontes,Y.: sacer interpresque deonim
Orpheus, H. : sacro Dianae Celebris die, H. : terra
Mora deorom est: Sacra Iot! queroos, 0. : Oereri
Polyphoetes, Y. : mensis Manlbus, 0. — As nom.
prop. : lesiones in Sacrum montem secessisse, to
the Sacrea mount (on the right bank of the Anio,
three miles from Rome), L. : Sacra via, Holy atreet
(between the Forum and the Capitol): Ibam forte
▼i& Sacr&, H. — Regarded with reverence, holy, aw-
ful, venerable: silentium, H.; cf. ut sacrosanoti
habeantur, quibus ipsi dii neqne sacri neque sancti
sunt, L. — Devoted, forfeited, aecuraed, given over:
saoer esto, H. : eum, qui cuiquam nocuerit, sacrum
sanciri, L. : ut eius caput lovi sacrum esset, L. —
Aecuraed, execrable, deteatable, horrible, infanuma :
Auri fames, Y. : Remi Sacer nepotibus cruor, H.
•aoardos, 5tis, m. and /. [ sacer +1 DA-], a
prieat, prieateaa : sacerdotum genera tria : saoer-
dotes sues cuique deorum praefioere, L. : saoerdo-
tee casti, Y. : tumuloque sacerdos additur Anchi-
seo, Y. : has sacerdotes video Neapolitanas fuisse:
Yestae, a Veatal, 0. : Troica, I e. Jlia, H. : regina
sacerdos, i. e. Rhea Silvia, Y.
■aoerdotiiim, I, n. Tsacerdos], the prieathood,
office of a prieat, aaeeraotal office : amplissimum :
propter amplitudinem sacerdoti: eodem sacerdo-
tio praeditus : f amiliare, L. : saoerdotia mandare :
de sacerdotiis contendere, Cs.
■aoramentom, l, n. [sacro].— In law, a turn
depoaited by a party in a civil proceaa, aa aecurity
for a future judgment, forfeit money, guaranty :
de multi et sacramento oomitiis ferre : ut Sacra-
mento contendas mea non esse, you may aaaert
under forfeit, le.laya wooer.— A wager of law,
civil proceaa in which the loaer forfeita a depoait,
law-auit : re deliberatft, sacramentum nostrum iu-
stum iudicaverunt : quibuscum iusto sacramento
contendere, i. e. on equal terma. — An oath : perfi-
dum dioere sacramentum, H. — The voluntary oaih
of reeruita, prdiminary engagement : iure iurando
adacti milites . . . nam ad eam diem nihil praeter
sacramentum f uerat, L. — ITie military oath of
aUegianee: milites sacramentum apud se dioeore
Digitized by V^OOQ IC
Bacrarium
744
saecoliun
labet, to take the oath of allegiance, Cs. : Sacra-
mento dicere, L. : omues sacramento rogare, awear
in^ L. : euro obllgare militiae sacramento.
Bacrarium, I, n. [sacrum], a depository of holy
things^ shrine: Caere, sacrarium popuH R., L. :
sacrarii spoliaudi ratio: vetito temerat sacraria
probro, 0. — A place for religious service^ sanctw-
an/y oratorgj chapel : Bonae Deae : Fidei, L. : sa-
craria Ditis, V. : sacrarium scelerum tuorum.
sacratUB, adj. [ P. of sacro ], hallowed, conse-
crated, holy, sacred: iura parentum, 0. : vittae Sa-
crati capitis, V. — Of tbe emperors, deified : dux,
L e. Augustus^ 0. : manas (Tiberii), 0.
Bacrioola, ae, m. and /. [ sacrum + COL- ], a
zacrificing priest : turba sacricolarum, Ta.
sacrifer, fera, femm, oifj. [ sacer + 1 FER ],
Oearing sacred tilings : rates (Aeneae), 0.
sacrificaliB, e, atfj. [sacrificium], of sacrifices,
cacrificial: apparatus, Ta.
Bacrificati5, onis, / [sacrifico], a sacrificing,
cacrifice: omnis.
aaorifioiimi, l, n. [sacrificus], a sacrifice : pu-
blicum facere : lustrale, L. : sacrificio rite perpe-
trato, L. : Sacrifici genus est, 0. : sacrificia publica
ac privata procurare, Cs. : sacrificiis sollemnibus
factis : sacrificia laeta, L.
sacrifico (old Bacrofico), avi, atus, fire [sa-
crificus], to make a sacrifice, offer sacrifice, sacrifice:
Spatium sacruficandi, T. : princeps in sacrificando:
ars sacrificandi conscripta, L. : Sacrificat tumu-
lumque honorat, 0. : Herculi, Cu. : lunoni reginae
maioribus hostiis, L. : pro populo, L. : Apollini
pro me, L. : editi dii quibus sacrificaretur, L. :
ignavem suera, 0. : pecora rite, L.
BacrificalOB, I, m. dim. [ sacrificus ], one who
conducts sacrifices, a priest : sacrificuli ac vates, L. :
regem sacrificulum creant, a high-priest, L.
sacrificuB, acfj. [sacrum +2 FAC-], of sacri-
fices, for sacrificing, sacrificial: securis, 0.: os,
prayerful, 0. : Ancus, religious, 0. : rex, L.
sacrilegimii, I, n. [sacrilegus], the robbing of
C temple, stealing of sacred things, sacrilege : Cum
magno piaculo sacrilegi sui manubias rettulit, L. :
onustus sacrilegio, i. e. the spoil of sanctuaries. Ph.
.— Violation of sacred things, profancUion, sacri-
lege: eum sacrilegii damnare, N.
aacrilegUB, €uij. [sacer +1 LEG-], that steals
sacred things, that roos a temple, sacrilegious : ma-
nfls, L. : bellum. — As subst. m., one who robs a
temple, a plunderer of shrines: sacrilege poena
est : non sacrilegum, sed hostem sacrorum religio-
numque. — ChtUty ofprofanaHon, sacrilegiotu, im-
pious, prof ane : homo, T. : Lycurgus, 0. : Graeci :
manus arbos, H. : meretricum artes, 0. — As sttbst.
m., an impums man, profane person^ wretch : Ubist
ille sacrilegus ? T. : omnes patricidae, sacrilegi, &
— As subst. f. : Quid ais, sacrilega? T., 0.
Baoro, avI, &tus, ftre [ sacer ], to set apart as
sacred, consecrate, dedicate, devote: agrum: prme>
dam, L. : (laurum) Phoebo, V. : aras, V. : votum
inmortale, V. : auream aquilam, Cu. : sacratas fide
manOs, L. : sacrata Crotonis Ossa, 0. : templum,
V. — To devote, doom, declare accursed, condemn:
de sacrando cum bonis capite eius leges, L. — ?*•
set apart, consecrate, devote, give, detkcate : quod pa-
triae vacat, id studiis nobisque sacrasti, C. podt. :
tibi sacratum opus, 0. : Parcae telis sacrarunt
Evandri (Halaesum), devote, V. — To render sacred,
hallow, consecrate: foedus in Capitolio sacratum,
declared inviolable, L. : cum sacratis legibus sanc-
tum esset, ut, etc., by laws whose violation isfol-
lowed by a curse: sacrata lex, a law under the
protection of the gods, L. — To hold sacred, worship
as sacred: patrem dedm bominumque bac sede,
L. : Vesta sacrata, 0. — To render imperishable,
immortalize: quod Libitina sacravit,H. : eloquen-
tia eius sacrata scriptis omnis generis, L. : amm
Sacrarunt carmina tuum, 0.
Bacrd-BanotOB or aacro aanotOB, du(f., con-
secrated with religious ceremonies, most holy, «a-
cred, inviolable : tribuni: sacrosanctum esse nihil
potest, nisi quod populus sanxit : potestas (triba-
norum), L. : si quid sacrosanctum est
Bacmfioo, see sacrifico.
Baomxn, I, n. [sacer], something consecrated, a
holy thing, sacred vessel, sacred utensil, holy plaee,
sanctuary, temple: sacrum qui depsit rapaitqae:
metuens velut contingere sacrum, H. : arma oonid
in acervum iussit sacrumque id Volcano oremavit|
L. : pjr& sacri sub imagine factft, 0. : sacra ex
aedibus suis eripuisse, saired vessds : lunonis sa-
cra ferre, H. : cumque suis penetralia sacris, i. e.
the Penates, 0. — A sacred act, rdigious rite, act of
worship, sacrifice, religious service : Gn^eoum illud
sacrum monstrare: neve Initianto Graeco sacro,
according to the Gheeian rites: Cereris sacrum
Volgare arcanae, H. : pueri Sacra canunt, sacred
songs, V. : sacris pontifices quinque praefedt : sa-
cra diis aliis Albano ritu facit, L. : Orphica, /et^
vcU: Bacchica, 0. : Arcana sacra, H. — Ptur., diviniS
worship, religion: Sabinos in civitatem asdrit^
sacris communicatis : religio sacrorum. — Private
religious rites, gentile rites, family worship (pecul-
iar to a gens or family, and preserved by tradi-
tion) : sacra privata perpetua manento : gentilicia,
L. : amissis sacris patemis : iugalia, marriage so-
lemnities, 0. — A secret, mystery: mihi iam puero
caelestia sacra placebant, poetic inspiration, 0. :
Sacra tori, 0.
BaeculariB, e (sec-), acf;., of a saeeubim: ludl,
Ta.
Baeculum or Baeclum (not sSc-), I, a. [1 SA-],
Digitized by V^OOQIC
saepe
745
a met, generation, age^ the people of any time: scrit
arbores quae alter! saecio prosint, Caecil. ap. C. :
uecalorum reliquorum iudicium: huius saeculi
error : o noBtri infamia saecli, 0. : grave Pyrrbae,
H. : beatissimi saeculi ortu, Ta. : aurea Saecula,
y. : Fecunda culpae saecula, H. — F i g., the spirit
of the age, fashion : nee conrumpere et conruropi
saeculum vocatur, Ta. — Of time, a lifetime, gener-
aUon, age : io quo (anno), quam multa hominiim
saecula teneantur : Aesculua Multa virUm yolvena
durando saecula vincit, V. — A hundred years, cent-
ury, age: duobus prope saeculis ante, quam, etc. :
Saeculo festas referente luces, H. : aliquot saecu-
lis post : quorum ornatQs tot saecula manserant :
ex omnium saeculorum memorift: prope modum
saeculi res in unum diem cumulavit, Cu. : saeclis
effeta senectus, leith years, V.
saepe, adv. with comp. and sup, [1 SAC-], often,
oft, oftentimes, many times, frequently : nam saepe
est, Gum, etc., it often happens, etc., T. : ex te
audivi : mecum agere, ut, etc. : minime saepe, least
frequently, Cs. : multa facimus mala saepe poe-
tae, H. : saepe et diu : illos saepe veruro dicere,
hos numquam : saepe antea, S. — Repeated : saepe
. . . saepe, H. : saepe, five times in succession, C. :
Baepe . . . persaepe . . . saepe . . . saepe . . . modo
. . . modo, H. : quod, etsi saepe dictum est, dicen-
dam est tamen saepius, etc. : semel et saepius :
itenim et saepius : quo magis novi, tanto saepius,
T. : si saepius decertandum sit : optare ut quam
saepissime peccet amicus : quod a Milonis inimicis
saepissime didtur.
■aepe-numerd or saepe numero, adv.,
oftentimes, very often, again and again : adroirari
soleo, quod, etc : f ratres saepenumero a senatu
appellati, Cs. : multa verba feci, S.
•aepes (not sep-), is, /. [1 SAC- ], a hedge,
fence: saepes apibus florem depasta salicti, V. :
at instar man hae saepes munimentum praebe-
rent, Cs. : Saepibus in nostris mala vidi, V. — An
endosure : scopulorum, C. po^t : portarum, 0.
saepimentnm, i, n. [saepio], a hedge, fence.
•aepio (not sSp-), psi, ptus, ire [saepesl to
surround with a hedge, hedge in, fence in, enclose:
saeptum undique dumetis sepulcrum. — To enclose,
nerround, encircle, fortify, guard: comitium et
curiam: omnis fori aditQs: urbem moenibus:
oppidam operibus: castra tectis parietdm pro
maro saepta, L. : oculos membranis tenuissimis :
restituat legiones intra saltum quo saeptae fue-
runt, L. : se tectis, i. e. shut up, V. : pubes inermis
ab armatis saepta, L. : At Venus obscuro gradien-
ts aere saepsit, V. — F \^.,to surround, enclose, en-
compass : (inventa) omare oratione ; post memo-
rift saepire, i. e. get by heart : (eloqueutia) saepta
liberali custodia: locum oninem cogitatione, beset.
—lb fortify, protect, guard, strengthen : saeptus
legibus, guarded: omnia pudorc saepta animad*
verterat, L. : (mulieres) saepta pudicitia agunt, Ta.
saepta (not sSp-), drum, n. [P. n, of saepio], a
fence, enclosure, wall: quibus saeptis beliias conti-
nebimus ? : tribunum adoriuntur fragmentis saep-
torum, f/oJtM. — An enclosed place, enclosure, fold :
Quamvis multa meis eziret victima saeptis, V. —
An endosure for voting, the polls, booths (in the
Forum or the Campus Martins) : in saepta ruere :
populum includere saeptis, 0.
saeta (seta), ae,/. — Of beasts, a stiff hair,
bristle: equina: rigidis borrentia saetis Terga
(agri), 0. : tondent hirci saetas comantis, V. : leo-
nis, v., Pr. — Of men, stiff hair, bristly hair : vil-
losa saetis Pectora, V. : hirtae saetae, 0. — Of a
fishing-line, the leader, 0.
saetiger (not set-), gera, gerum, aclj. [saeta +
GES-1, bristle-bearing, bristly, setous : sus, V. : pe-
cus, 0. — As subst. m., a boar, 0.
saetosos (not sSt-), a4^'. [saeta],y«^ of coarse
hairs, bristly, setous : aper, V. : membra, H. : ver-
bera, of hide, Pr.
(saeve), adv. [sAeruB], fiercely, cruelly. — Only
comp. : Lumina saevius igne micant, 0.
saevidicus, acfj. [saevus+DIC-], spoken furi-
ously : dicta, T.
saevio, il, Itus, ire [saevus]. — Of animals, to be
fierce, be furious, rage, rave: rabieque fameque,
O. : anguis, V. : pantbera, Pb. : aper in pecudes,
0. : in praesepibus ursi, V. — Of persons, to rage,
rave, be furious, be violent, be passionate : ne saevi,
magna saoerdos, V. : saevire Fortuna ac miscere
omnia coepit, S. : saeviens turba, L. : animis, V. :
pater Saevit, quod, etc., H. : in tergum et in cervi-
ces, L. : in coniuges ac liberos, Ta. : Qui mihi
nunc saevit, 0. : manus impia saevit Romanum
exstinguere nomen, 0. : constat Troift capt& in
ceteros saevitum esse, L. : in libros quoque eorum
saevitum, Ta. — Of things, to be furious, rage:
Dum saeviat pontus, H. : mare ventis, S. : ventus,
Cs. : venenum in praecordiis, H. : gula, lu. : Sae-
vit amor ferri, V. : in quem mea saeviat ira, 0.
saevitia, ae, /. [saevus], fury, fierceness, vio-
lence, harshness, savageness, cruelty, barbarity, sever-
ity: meam saevi tiam veritus,T.: iudicis: bostium,
S. : in militift, L. : undae, 0. : temporis, S. : caeli,
Cu. : annonae, deamess, Ta.
saevus, adj. with comp. and sup. [1 SAV-]. —
Of animals, raging, mad, furiotts, fell, fierce, sav-
age, ferocious : lea, 0. : leaena Saevior, V. : canes,
O. — Of persona, fierce, cruel, violent, harsh, severe,
fell, dire, barbarous: gens: uxor, cross, T. : vir,
H. : m Agister, H. : uovercae, V. : Mater Ciipidi-
num, H. : necessitas, H. : tyrannus, L. : saeroruro
saevissime Centaurorum, 0. : in armis, terrible, V. :
in paelice, 0. : in quemvis opprobria fingere saevus,
Digitized by V^OOQ IC
Baga
746
•anotnm
H. — Of things, /urtou*, /wee, aroused: mare, S. :
pelagus, 0. : ventus, L. : Orion, V. : bipennis, 0. :
tympana, AorsA, H. : verba, H. : iocus, H. : mili-
tia, H. : horror, V. : caedes, 0. : paupertas, H.
•aga, ae,/. [aagus, prophetic; SAG-], a v>i»e-
woman,fortune-teU(sr, Moth-sayer, vnteh, H., 0.
■agaoitam atis,/. [sagax]. — Of the senses,
kemneu^ aeuteneu: ad investigandum narium. —
F i g., kemnm of ptroeptum^ acutenesa, shrewdnms,
sagacity: istius : erat ea sagacitate, ut, etc, N.
safaoiter, adv, with conw. and «i^. [sagax],
wUhkem scent, sharply, keenly: tu sagaoius odo-
rabero : Numque sagaoius unus odoror, an, etc.,
H. — Fig., acutely, shrewdly, accurately, sagacious-
ly: ut odorer, quam sagacissime possim, quid,
etc. : moti sunt, L.
aagatoa, adj. [ sagum ], clothed in a sagum,
wearing a military chak: sagati bracatique.
Mga-g, 5cis, atff. with eomp. and sup. [SAG-],
of quick perception, of acute senses, sagacious, keen-
scented: canes : catulus, 0. : virtus venandi, 0. :
canibus sagacior anser, of , keener ear, 0. — Fig.,
intelleetually quick, keen, acute, shrewd, sagacious .
animal : mens, quae causas rerum videat : hospi-
tes, H. : Ampycides, prophetic, 0. : ad suspican-
dum sagacissimus : Utilium sagax rorum, H. :
Ventura videre, 0. : rimandis offensis, Ta.
aagina, ae, /. [1 SAC-], a st^ng, feeding,
feasting: multitudinem sagin* tenebat — Food,
nourishment: stomachum laxaro saginis,Iu.: gla-
diatoria, i. e. abundant, Ta. : inmunda, Pr.
■ag^o, avi, atus, are fsagina], to faUen, eram^
feast : corpus, Cu. : popularls suos, ut iugulentur,
L : nuptialibus cenis, L. : qui rei p. sanguine sa-
ginantur : septuagiens sestertio saginatus, Ta.
Biglo. — , — , Ire [sagus ; see saga], to perceive
keenly, discerfi acutdy.
■agitta, ae,/. [1 SAC-], an arrow, shaft, hoU:
suos configebat sagittis: conflxae venenatis sa-
gittis : sagitUm iacere, Tb. : nervo aptare sagit-
tas, V. — A constellation, the Arrow,
sagittaxioB, I, m. [sagitta], an archer, bowman :
sagittarios et funditores mittit, the light -armed
troops, Cs. : barbari. — Fig.: de uno sagittario
queri, one skirmisher.— The constellation Sagitta-
rius, the Archer.
aaglttifer, fera, ferum, a<(f. [sagitU+l FER-],
arrow-bearing : pharetra, 0. : Geloni, archers, V.
Saglttlpotena, entis, m. F sagitta H-potens],
arrow-master, the constellation Sagittarius, 0. poet
aagitto, — , atu«<, &re [sagitta], to discharge ar-
rotes, shoot with arrows : sagittandi usu, Cu.
Bagmen, iiiis>, n. [1 SAC-], a tuft of grass gath-
ered in the citadel and borne by the fetidles as a
token of inviolability, L.
aagulum, I, n. dim. [sagum], a small military
doak, travelling-cloak, C, Cs., L., V., Ta.
aagom, I, n. [1 SAC-], a coarse woollen blankd,
rough mantle: tegumen omnibus (Gennanis) sa-
gum, Ta. — A military doak: qui sagis non abun-
dares : sinistras sagis involvunt, Cs. — ^F i g., as a
symbol of war, a military doak, war-dress: cum
est in sagis oivitas, under arms: saga sumi dioo
oportere: propter cuius periculum ad saga isse-
mus, i. e. wmld have fought.
Bagiia» see saga.
■al, salis [1 SAL-I* ^alt water, brine, the sea:
sale tabentes artOs, Y . : aequorei unda salis, 0. :
Hypanis ealibus vitiatur amaris, 0. — Salt : prae-
bere ligna salemque, H.: multos modioe salis:
aquae et salis copia, Cs. : sale invecto uti, L. —
F i g., intellectual acuteness, good sense, shrewdness,
cunning, wit,faoetiousness, sarcasm : habere salem,
T. : aliquid salis a mimft uxore trahere: sale vicit
omnis : salis satis est, sannionuro parum : (Luci-
lius) sale multo Urbem defricuit, H. : delectatur
sale nigro, i. e. biting sarcasm, H. — Flur., witti-
cisms, jests, smart sayings, sarctums : Romani ve-
teres atque urbani sales : Plautinos laudare sales,
H.: salibus vebemens intra pomoeria natis, lu. —
Oood taste, degance: tectum plus salis quam sump-
tOs habebat, N.
salaoo, Onis, m., = oclK&kiov, a swaggerer, brag-
gart.
salaputiuin, l* ^ (& humorous appellation), a
little man, maniJcin, IMiputian, Ct
salaxluin, I, n. [salarius : sa argentum], salt-
money, a pension, stipend, allowance, salary : pro-
oonsulare, Ta.
salarioa [sal], a^f., of saU, salt-: annona,
revenue from salt, L. : Salaria Via, the road into
the Sabine country (by which salt came to Rome),
L. : Salaria (sc. via)!
salax, ads, adi. [ 2 SAL- ], htOfuL, lecherous,
salacious: aries, 0.: cauda, EL — Jnrovoking lust,
provocative: herba,0.
salebra, ae, /. [2 SAL-]. — In a road, plur., a
jolting place, rouglmess: Qui queritur salebras, H.
— Fig., of speech, harshness, roughness, rugged-
ness: oratio baeret in salebrft, i. e. sticks fast in
tantas salebras incidere.
(Balebrosos), a^f. [salebra],yW/ of rougkmmSy
jciting: saxa,0.
Saliaxia, e, adj. [Saliil, of the SaUi, Saltan:
Xumae carmen, given by Numa to the Salii, H. —
Splendid, sitmptuous : dapes, H.
in rooduro.
epulari Saliarem
(saliatUB, Qs), m. [saliol the office of the Sola,
priesthood of Mars (only aw.) : in saliato.
saliotnm, I, n. [for *8alicetum ; salix], a plan-
Digitized by V^OOQ IC
salientea
W7
■altibris
UUion of wiilows^ willow-grove : per amoena salic-
ta : flos salicti, V., H., L., 0., lu.
■alientes, ium, /. [ P, of salio ; sc. aquae ],
tprings^ fountains.
■alignuB, adj. [saliz], of willow^ of willow-wood^
willow- : f rons, 0. : fustis, H. : lectus, 0. : Umbo-
num crates, V.
fikdii. 6rum, m. [2 SAL-], a eoUepe of priests
founded by Numa for the service of Mars, who
daficed in procession through the city every
March, C, V;, H., 0., L.— ^ body of priesU of
Hercules, V.
tulillwm, I, n. dim, [BalinuiD], a little salt-dish,
salt-cellar, Ct
salinae, ftnim,/. [sal ; sc. fodinae], salt-works,
salt-pits: vis (salis) ex salinis congesta, G&, L. :
Romanae, the salt-works at Ostia^ L.—Y i g. : pos-
sessio salinarum roearum, i. e. of my jest-factory.
^^litiwm 1^ n. [sal ; so. vas], a vessel for salt,
salt-cellar, H., L.
salio, uT, saltus, Ire [2 SAL-], to leap, spring,
bound, jump, hop: calamo salientes ducere pisces,
0. : de muro, L. : iu aquas, 0. : ultra Limites clien-
tium, H. : per praecipitia, L. : multa in teotis cre-
pitans salit horrida grando, V. : Farre pio et
saliente mic&,H. — Fig.: aliena negotia Per caput
saliunt, H.
Salisnbsali, Orum, m., dancing priests of
Mars, Ct.
salinnoa, ae,/., a scented plant, wild nard, V.
■aliva, ae, /. [ cf. aiaXo^ ], spittle, saliva, Iu. :
arcanas tollat salivas, i. e. secret spitting on the
hands (for a charm), Pr. — Taste, flavor : meri, Pr.
aalix, ids, /. [ 1 SAL- ], a willow-tree, willow,
callow : fugit ad salices, V.
Salmaoia, idis, /., = SoXfuiiclCf ^ fountain in
Caria (producing effeminacy), 0. — P e r s o n., ati
effeminate person, Enn. ap. 0.
salpa, ae,/., a kind of stock-Jish, 0.
■alaamentnm, l, n. [sal ], fsh -pickle, brine.
—Flur., salted fish, pickled fiih : salsamenta Fac
maoerentur, T.
salse, adv. with sup. [ salsus ], wittily, acutely,
facetiously : salse dici : salsissime dici.
MLlllmf^ adj. with eomp. [sail, salted, salt : Hoc
salsumst, is too salt, T. : f arra, 0. : vada, briny, V. :
fluctOs, Att. ap. 0. : rubigo, V.— F i g., sharp, acute,
witty, facetious : homo: salsiores quaro illi Ro-
man! sales : male salsus, satirically, H. — Plur. n,
18 gubtt. : salsa Oraecorum, witty sayings.
saltatid, Snis,/. [salto], a dancing, dance.
saltator, 5ris, m. [salto], a dancer, posturer :
saltatorem appellat alq^ stigmatises as.
saltatoriuB, atff. [saltator], of dancing, satta-
lory: orbis, a ring of dancers.
saltatriz. Icis, /. [saltator], a female dancer,
dancing-girl : U m ga .
(saltatua, as), m. [hhUo], a dance (only abl.
sing, uiid plur.): canentes cum soUenni saltatu,
religious dancing, L. : saltatibus apta iuventus, 0.
saltern (-tim), adv. f 8 SAL- ], saved, save, at
leant, at the least, at all events, anyhow: si illud
nun licet, Saltern hoc licebit, T.: si nihil aliud,
saltern ut eum videret: si cetera amisimus, hoc
saltem ut nobis relinquatur. — E 11 i p t : finge ali-
quid saltem commode, i. e. (since you cannot tell
the truth) at least make aplausibfe pretence : sal-
tern tenet hoc nos, H. — With a negative, not . . .
at least, not ei^en, nor even : illos, etsi non exhorta-
tio, suum Baltem dedecus cogere potuit, etc., L.
salto, avi, atus, are, freq. [salio], to dance : in
convivio saltare nudus coeperat: nemo enim fere
sal tat sobrius, nisi, etc.: scire saltare, 0.: Fac
saltet, 0. : ad tibicinis modos, L. — F i g., to speak
jerkingly, speak in short clauses : saltat incldens
particulas. — With ace: aliquam roimo saltante
puellam, dancing a girVs part, 0. : Cydopa, H. :
saltata poOmata, recited with rhythmical move-
ments, 0.
saltuosns, aclj. [2 saltus], covered with forest,
well-wooded, tooody: loca, S., L., N.
1. (saltus, Us), m. [ 2 SAL- 1, a leaping, leap,
spring, bound — Cfnly ace. and abU sing, and plur. :
saltu uti : corpora saltu Subiciunt in equos, V. :
saltum dare, make a leap, 0. : praeceps saltu sese
In fluvium dedit, V. : (crura) saltibus apta, 0.
2. saltus, as, m., a forest, woodland, untitled
mountain land, forest - pasture, woodland - pasture,
thicket, jungle : de saltu detruditur: quas (fami-
lias) in saltibus habent: latebris aut saltibus se
eripere, Os. : fuel silvas saltasqne peragrat, V. :
in silvestrem saltum, Cu. : co^mptis saltibus, H. :
saltas venatibus apti, 0. — A narrow pass, ravine,
mountain-valley, glen : saltas duo montibus circa
perpetuis inter se iuncti, L. : omnia vada ac saltOs
eius paludis obtinebat, Cs. : angustiae saltibus cre-
bris inclusae, L. : ante saltum Thermopylarum, L.:
neroorum iam daudite saltOs, V.
salubrls ( m. saluber, 0. \ is, e, adj. with
comp. and sup. [salus], health-giving, healthful,
wholesome, salubrious, salutary: locus: saluberri-
mae regiones, Cs. : silvae, H. : fluvius, V. : aura,
0. : si Baiae salubres repente factae sunt : acsta-
tes, H. : cultus atque victus : Ambrosiae suci, V. :
Phoebe saluber, ades, 0. — Healthy, sound, well,
vigorous: genus horoinum salubri corpore, S.: sa-
lubriora etiam credente corpora esse, L. : (exer-
dtum ) mutatione locoruro salubriorem esse, L. :
saluberrimis corporibus uti, Ta. — F i g., healthful.
Digitized by V^OOQ IC
ftalabritas
748
salTOB
90undf ferviceabUj beneficial, salutary: quicquid est
salubre in oratione, sound: consilia salubriora:
hiems saluberrimis consiliis absumpta, Ta. : verba,
0. : (senteDtiam) dixi rei p. saluberriniam : leges
rem salubriorem inopi quam potciiti (esse), L.
salubritas, fttis, /. [ salubris ], health/ulnesa,
wholesometiess, nalubrUy : turn salubiitatis, turn
pestilentiae bigna : aquaruro, L. — F i g., healthful-
fieu ; (a iuris consultis) salubritas quaedam, ab lis
qui dicunt, saliis ipsa petitur, i. e. the means of
aafehf . . . safety: Atticae dictionis, healthy vigor.
— Healthy soundness^ vigor : sensim toto corpore
salubritas percipi potuit, Cu. : corponim, Ta.
salubriter, adv, with comp, [salubris], health-
fully^ wholesomely^ salubriously: refrigerari salu-
brius. — F i g., advantageoitsly : trahi bellum, L.
(salum, I), n., t?ie open sea^ high Ma, main, deep
(only sing.^acc.y and oft/.) : restituere non in salum,
sed in ipsam urbem : in salum nave evectus, L. :
pars (classis) in salo stetit, L. — The sea, ocean,
waves : Fit sonitus spumante salo, V. : saxa Neptu-
nus alto tundit salo, H. — Tlu tossing of the waves:
tirones salo nauseaque confecti, sea-sickness, Os. —
F i g., a sea : tam aerumnoso navigare salo, such a
sea of troubles, C. po6t.
saluB, litis, /. [salvus], soundness, health, good
health, vigor: Quod cum salute eius fiat, and may
it do him good, T. : quae oportet Signa esse ad
salutem, T. : medicis non ad salutem, sed ad ne-
oem uti. — F i g., health, wdfare, prosperity, safety,
soundness, preservation, deliverance : cuius in vitft
nitebatur salus civitatis : fortunanim suarum salus
in istius damnatione consistit : qui salutem dedit,
has furnished safety : meis civibus saluti f uisse :
diffisus suae omniumque saluti, Cs. : una est salus,
L.: Una salus victis nullam sperare salutem, Y. —
A well-wishing, greeting, salute, salutation : plurimft
salute Parmenonem impertit Gnatho, T. : Terentia
impertit tibi multam salutem : tu Atticae salutem
dices : Dionysio plurimam salutem, my best regards :
non reddere salutem, not to return a greeting, L. :
mibi dulcis salus visa est per te missa ab ilia,
greeting: multam salutem foro dicam, a hearty
farewell: salute datft reddit&que, L.: salutem ver-
bis tuis mihi nuntiarat, a greeting in your name :
salutem tibi plurimam ascribit et Tulliola, j'otn«
in, — In beginning a letter, abbreviations are com-
mon: Cicero Attico sal. (i. e. salutem dicit): Cicero
s. d. Salustio (i. e. salutem dicit) : Tullius Terentiae
8. p. d. (i. e. salutem plurimam dicit). — P e r s o n.,
the goddess of safety, a divinity : aedes Salutis, L. :
Salutis augunum ; cf. ipsa si cupiat Salus, Health
herself, T,
salutaris, e, adj. with comp. [salus], of well-
being, heaUhfid, heaUh-giving, wholesome, salutary:
pro Balutaribus mortifera conscribere : res (opp.
pettifente) : calor : are, of healing, H. : herbae, 0. :
hominum generi cultura agronim est salutarii.— >
F i g., serviceable, beneficial, salutary, advantageous^
tueful: litterae: orationem salutarem habere, L. :
civis : nihil est eo melius, nihil salutarius nobis :
ad ortOs puerorum. — ^E s p., in the phrase, salutaris
littera, \.e.the letter A (for absolvo, on the ballota
of judges ; opp. littera tristis, L e. C, for oondem-
no). — ^As a surname of Jupiter.
salutixiter, adv. [salutaris], profitably, bens'
ficially, advantageousty : (armis) utL
saltitatio, onis,/. [salutoj, a meTtii^, saluting,
salutation : quis te communi salutatione dignum
putet ? : salutationem facere, L. : miituft saluta-
tione facti, Cu. — A waiting upon at one^s house,
ceremonial visit: ubi salutatio defluxit,vAai tkt
formal tnoming reception is over,
saltitator, Oris, m. [saluto], a taluter, one who
makes complimentary visits, lu.
salutatxix, Tcis,/. [salutator], that makes com-
plimentary visits : turba, of morning callers, lu.
Balutifer, fera, fenim, adi. [ salus +1 FER-],
healthrbringing, healing, salubrious : puer, 0. : an-
guis Urbi, 0.
saluto ( P. plur. gen. salutantdm, V., 0. ), ifl,
fttns, are [salus], to greet, wish health, pay respeetM,
salute, hail: ilium: unum quemque nostrum: al-
quem Caesarem, hailed as Ccusar : Imperator . . .
atque ita se postea salutari passus est, Cs. : in
quo (itinere) ilium agentem aliquid salutavi : cum
avum regem salutassent, L. : Dionysius te omnls-
que vos salutat, sends greeting to : ease salutatum
volt te, 0. : Ego deos penat!s hinc salutatum do-
mum Devortar, to pay reverence to: Italiam laeto
socii clamore salutant,V. : templa, 0. — To call
upon, visit, pay respects to, wait ^^po^ • venit salu-
tandi causa : salutatum introire, S. : salutandi plu-
res, 11. — To greet, welcome: mane salutamus domi
et bonos viros multos, etc
1. salve, adv. [salvus], wdl, in good health, in
good condition. — Only in the coUoq. phrase, satin*
i*alve ? (sc. res se habent ?), is all wellf all right f
T., L. ; see salvus.
2. salve, imper. of salveo.
(salveo), — , — , 5re [salvus], to be weU, be in
good health; hence, in formulas of greeting, im-
per., infin,, and ( once ) indie, fut., to be wdl^ be
gi'eeted: Or. o My sis, salve. Jfy. salvns sis, Onto,
bless you, T. : Dionysium iube salvere, greet for
me : salvere iubet prior, H. : salvebis a meo Cice-
rone, I e. Cicero sends his best wishes : Salve, Ters
lovis proles (sc. Hercules), hail, V. — ^E s p., tn^wr.
with vale, in taking leave,/ar0ioetf, good-by, adsem :
vale, salve: salve aeternum mihi, Aetemumqne
vale, V.
salvos or salvos, adj. [3 SAL-], tf» good
health, well, soutui, safe, tuiharmed, vnii^mrwd:
Digitized by V^OOQIC
■ambuolstrla
749
■anotus
gandeo tibi illam salvam, T. : turn ilium . . . pedi-
bus suis salvom reTertisse : nuroquam salvis suis
ezuitur servitua muliebris, while their friends are
Urnng^ L. : Non uxor saWoro te ?olt, non filius, H.
— Fig., tafe^ wdl^ preserved^ uninjured^ in good
condihan : (rem p.) salvam ser?are, L. : ita me
gessi, Quiritea, ut salvi omncs conaenraremini :
exercitus, Cs. : dvibus aalvis atque incolumibus,
Ob. : res salva (opp. perdita), T. : epistula (opp.
ooDBcisaa): quid salvi est mulieri amissft pudici-
tia ? L. : utinam ealvis rebus conloqui potuiase-
mua, before all waa loii.—E s p^ with a tubtt, in
abl. abaol.^ without violation of saving: salva lege:
aalvo officio : saWo iure nostrae veteris amicitiae :
quod BalT& fide possim. — Ck>lloq. uses : salvos
sum, si baec vera sunt, ue. I am out oftrotMe, T. :
tace, obsecro ; salvae sum us, we are all rights T. :
ne sim aalvus, si, etc., numleUe^ if etc : Erubuit ;
aalva ree est, all is well^ T . : aatine salvae (sa res
sunt)? is aU weUf T. : Or, o Mysis, salve. My.
Balvoe sis, good luck to you^ T.
sambuoistrla, t^f.^:=o€LiiPvKi9Tpta, a female
harpist^ L.
Same, Ss (L., V., 0.) or Samoa (0.), an old
name for Cephalenia^ in the Ionian Sea.
fiUunlua, adi.^ of Samos: terra, a district of
the mainland beUmging to Samos^ L. : luno, Ufor-
shipped in Samos, C. : vir, i. e. Pythagoras^ 0. : te-
stae, made of Samian day, Tb.
Samnia, Itis, oc^'., of Samnium, Samnite^ C, L.
— A gladiator armed with Samnite weapons, C, L. :
Samnis satis asper, Lucil. ap. C.
Samnlum, I, n. [for * Sabinium, from Sabini],
a mountainous country north of Campania, C, L.
Samoa or Samoa, !,/., = £a/ioCf ^n island
near Ephesus, 0., V., H., L., 0. ; see also Same.
aanabilia, e, adj. [ sano ], that can he healed,
curable, remediable : volnus,0. : animl
aanatid^ dnis,/. [aano], a healing, curing : cor-
porum : oerta et propria.
aancio, sftnxl, sanotus. Ire [1 SAC-l. — Of a law
or treatj, to make sacred, render inviolable, fix im-
alterably, establish, appoint, decree, ordain, confirm,
ratify, enact : quas (legee) senatus de ambitu san-
ciri voluerit: aanciendo novam legem, Ne quia,
etc^ L. : tabulas, H. : baec igitur lex aanciatur, ut,
etc : quod populus plebesve sanxit : cum sancien-
da Bint consulum imperia, aut abroganda, L. : foe-
dua, ratify, L. : foedera fulmine, Y. — To ratify,
confirm, consecrate, enact, approve: at hoc legea
non aanciunt, ordain: consularia lex sanxit, ne,
etc : contra quam sanctum legibus erat, L. : ne
res efferatur, ut iure iurando ac fide sandatur,
petunt, Ob. : ooetibus ac sacrificiiB conapirationem
dTitatium, Ta. : inhumaniaaimi lege sanxemnt,
at| etc . habent legibua sanctum, Si quia . . . uti,
etc, Os. : de quibus confirmandis et sandendis
legem laturua eet: fide sanxerunt liberoa Tarenti-
nos leges habituros, L. — To forbid under penalty,
condemn with a sanction, enact a penalty against :
incestum pontifices supplicio sanciunto: obser-
vantiara poen&: quod Athenis exsecrationibus
publicis sanctum e.-^t : Solon capite sanxit, si qui,
etc., made it a capital offence,
aancte, adv. with cornp. and sup. [ sanctus ],
solemnly, conscientiously, ncrupxUously, religiotuUy,
reverently, purely, holiiy: iurare, T. : colimus na-
turam excellentem: multa sunt severius scripta
quam in antiquis legibus et sanctius : sancta aanc-
tissime colere : te sancte precor, L. : ea sanctissi-
me observaturus : virgines tam aancte habuit, Cu. :
nusquam eas (pecunias) tutiua sanctiusque depo-
nere, more inviolably, L,
Banotlm5iiia, ae,/. [uiQCUxs],sa€rednes9^ sanc-
tity, holiness: ad deorum religionem et saiictimo-
niam demigraase, the divine life: summa, extreme
conscientiousness,
aanctio, dnis, /. [ sancio ], a consecration, con-
firming as invidable, confirmation : foederis sanc-
tione defendi. — In a law, a penal clause, declara-
tion of a penalty, sanction : sanctiones sacrandae
sunt . . . poen& : neque vero leges Porciae quic-
quam praeter sanctionem attulerunt novl
■anctitaa, &tis, /. [ sanctus ], inviolability, set-
credficss, sanctity : tribunatOs : templi insulaeque,
L. : mecum deorum et hominum sanctitates omnes
afuerunt. — Moral purity, holiness, sanctity, virtue,
piety, integrity, honor, purity, chastity: quasi lu-
men aliquod elucere aanctitatem tuam : matrona-
rum : sanctitas est scientia colendorum deorum :
feminarum, L. — A pious observance: religionum
sanctitates.
aanctitudd^ inis,/. [sanctus], sacredness, sanc-
tity: sepulturae.
aanotor, Oris, m. [ sancio ], an establisher, or*
dainer : legum, Ta.
aanotaa, a4j. with comp. and sup. [P. of aan-
cio], consecrated, established as inviolable, sacred,
inviolable : campua : tribuni (plebis) sancti sunto :
fides induciarum, L. : ius : ( litterae ) m aerario
sanctiore conditae, i. e. in the special treasury, re-
served for extreme necessity : hospites sanctos ha-
bent. Us. : uxor. Ph. — Venerable, august, divine,
sacred, pure, holy : Sanctis Penatium deorum sedi-
bus: polluerat stupro sanctissimas religiones:
sanctior dies, H. : ignes (of a sacrifice), V. : ami-
citiae nomen, 0. : pudicitia, L. — Pure, good, inno-
cent, pious, holy, just, conscientious, upright : illo
nemo in civitate aanctior: hominea sanctissimi:
sanctiBBlmus et iustissimus index: sanctluB con-
silium, L. : senatus, V. : amores, chaste: Virgines,
H. : id, quod mihi eat et sanctius et antiquiua.
Digitized by V^OOQ IC
Sanous
760
•anus
SanouB (Sang-), I, m., a dnty of the Sabinea
(worshipped at Rome), L., 0., Pr.
Handallnm, l, n., = cavidXiov, a dipper, ean-
dal,T,
■andapila, ae, /., a cheap coffin, poor nuuCB
Stfr, lu.
■and^x, Icis, /., =: advdvK, a bright red, ver-
milion, v., Pr.
■ane, adv. with comp. [suuu^], eoberly, tensibly,
reaaonably, diMcreetly : sauiiis bacchari EdoDis, H.
— As a particle of assurnnce, indeed, doubtless, by
all fnearu, truly, certainly, of course, right, very
{on\y posit.): odiosuni sane genus homiiiuro: iu-
dicare difficile est sane: oratio sane longa: sane
murteta relinqui, H. : bonus sane vicinus, H. —
£ s p., in affirmative answers : Ch. Ego domi ero
siquid me voles. Me. Sane volo, assuredly, T. : Ch.
Estne, ut fertur, forma ? Pa. sane, entirely so, T. :
sane et libenter quidem. — I r o n i c. : Beneflcium
magnum sane dedit! Ph. — With other adverbs:
res rustica sane bene culta : bene sane, very well,
T. : recte sane interrogasti, very properly, T. : Sane
bercle at dicis, exactly as you say, T. : sane qui-
dem, of course, T. — With quam, how very, very
much indeed, uncommonly, exeeedinyly: oonclusa
eat a te tarn magna lex sane quam brevi. — With
a negative: commissator baud sane commodus,
not altogether, T. : haud sane intellego, quidnam
sit, Qto., I do not quite understand: haud sane
quisquam, nobody at all, S. : non sane credere, H. :
quid ad haec Quinctius ? nihil sane certum, noth-
ing at aU, — Restrictive, in conoessions, to be sure,
iru^ed, certainly, however: sane bonum, ut dixi,
rei p. genus : sint sane ilia magna : haec si vobis
non probamus, sint falsa sane : sed fruatur sane
hoc solacio. — With an imper., then, if you will: I
sane, T. : cedo sane, T. : ' age sane,' omnes, L.
■angnalia, see sanqualis.
■anguen, inis, n., see sanguis.
■angalnaiiBk ntis, P. [sanguis], bloodthirsty:
eloquentio, i. e. exhausting clients, Ta.
•anguinaiiiia, adj. [sanguis], bloodthirsty,
btoody, sangttinary : inventus.
■angaineas, adj. [sanguis], of blood, consisting
of blood, bloody: imber : guttae, 0. : lingua, 0. :
caedes, 0.: rixae, H. — Blfwd - colored, blood - red :
iubae (anguium), V. : mora, V. : Luna, 0.— F i g.,
bloodthirsty: Mavors, V., 0.
■angainolentuB, acfj. [sanguis], yW/ of blood,
bloody: pectora, 0. : Allia . . . Volneribus Latiis,
0. — Blood-red: color, O. — F i g., sanguinary, offen-
sive: Littera,0.
aangnJB (poet, also oanguiB, Y., 0.), inis, m.,
or (old) sangueD, inis, n., blood: Sine sanguine
fieri, bloodshed, T. : innocentium, slaughter: in san-
fuine versari, murder : fluvius Atratus sanguine
uxit : ad meum sanguinem hauriendum adyolare,
to shed my blood: hauriendus aut dandus est san-
guis, we must slay or be slaifi, L. : sanguinem mit-
tere, to let blooa. — Blood, consanguinity, descent,
race, stock, family : sanguine coniuncti, blood-re-
lations : civium omnium sanguis ooniunctus existi-
mandus est : tibi matemo a sanguine iunctus, 0. :
Progeniem Troiano a sanguine duci, V. : sanguine
cretus Sisjpbio, 0.: sanguinem sociare, L. — A
descendant, offspring, posterity, family, kindred: o
sanguen dis oriundum I Enn« ap. G. : saevire in
suum sanguinem, L.: Clams Anchisae sanguis,
i. e. Aeneas, H. : Regius, i. e. Europa, H. : mens,
V, — F i g., vigor, strength, force, spirit, life : amisi-
mus omnem sanguinem civitatis: quae cum de
sanguine detraxisset aerari, had bled the treasury:
missus est sanguis invidiae sine ddore. — Of style,
vigor, force, life, animation: sucus ille et sanguis
inconruptus usque ad banc aetatem oratonim taXlx
orationis subtilitas etsi non plurimi sanguinis est.
sanies, — , ace em, abl. e, /., diseased bloody
bloody matter, gore, sanies : saxa spargens sanguine
atro, Enn. ap. G. : domus sanie (foeda), V. : sanie
expersa Limina, V. : saniem coniecto emittite fer-
ro, 0. — A corrupt foam, venom, slaver : Perf usus
sanie vittas, V. : oolubrae saniem vomunt, 0. :
sanies manet Ore triliugui (of Gerberus), H.
sanitaSk fttis, /. [ sanus ], soundness of bod§,
health : inconnipta : Ad sanitatem dum yenit CU'
ratio, while the cure is perfected. Ph. — F i g., sotmd-
ness, right reason, good sense, discretion, sanity:
animi : ut facinore admisso ad sanitatem reverti
pudeat, Gs. : ad sanitatem reduoere : nihilo plus
sanitatis in curia quam in foro esse, L. : victoriae,
solidity, permanence, Ta. — Of style, soundness, cor-
rectness, propriety, regularity, purity : sanitatem et
integritatem oratoris probat : orationis.
sanna, ae, /, =: 96waQy a mimicking grimaee,
mocking face, lu.
sannlo, dnis, m. [ sanna ], one who mimics tn
mockery, a harlequin, buffoon.
sano. ftvi, itus, &re [sanus ], to make sound,
heal, cure, restore to health : (vomicam) : te : UbI
belli volnera sananda sunt : haec volnera, O. :
quod ad sanandum me pertineret, N. : Corpora
vix ferro sanantur, O. — ^F i g., to heal, correct, ro-
store, repair, allay, quiet : rei p. partis aegras el
labantls : quae sanari potenint, quacumque ratlo-
nesanabo: voluntates consceleratas : mentis, Gs.:
cuius causa sanari non potest : id (inoommodum)
maioribus comraodi^, Gs. : discordiam, L.
Sanqaalis^ e, adj., sacred to Sancus: avis, L.
sanus, acfj. with comp. and sup. [2 SAV-],
sound, whole, healthy, well: pars oorpons : sensfis :
Si noles sanus, curres hydropicus, H. : eo medico
Digitized by V^OOQIC
sapa
751
sarculum
men to sanus f actus. — Fig., of the state, xound^
tuift, vhoUf unharmed: res p. : civitas, L.--Of the
mind, aouncf, rutionaly sane^ sober ^ cUscreet^ sensible :
eos sanos intellegi necesse est, quorum mens, etc. :
Satin* sanus es ? in your senses f T. : mens bene,
H. : viz sanae compos Mentis, 0. : ilium male sa-
num putare, of unsound mind : male sana (Dido),
L e. raving^ V. : male sani po^tae, i. e. inspired, H. :
excludit sanos Helicone poStas, sober^ H. : bene
sauus Ac non incautus, discreet^ H. : rem p. capes-
sere hominem bene sanum non oportere: nihil
pro sano facturus, i. e. rationally, Cs. : Solve sene-
scentem sanus equum, H. : tumuitu etiam sanos
consternante animos, s^ - possessed, L. : ab illis
(vitiis), i. e. free from, H. : qui sanior, ac si, etc.,
H. : quisquam sanissimus tam certa putat, quae
▼idet, quam ? etc. — Of style, sound, correct, sensi-
ble, sober, chaste: nihil erat in eius oratione, nisi
sanum : (oratores) saniores.
Bapa, ae,/. [SAP-], must, ttew wine boiled thick,
O.
sapiens, entis (eibl. sing, as adj, ente or enti, as
iubst. usu. ente ; gen. plur. entium, poet, also en-
ttim, H.), €ufj. with comp, and sup. [P. of sapiol,
wise, knowing, sensible, well-advised, discreet, jtuA-
eious : sapientissimum esse dicunt eum, cui, etc. :
homo iudicio suo valde sapiens : rex : sapientissi-
mus rex : quis sapientior ad coniecturam ? : ser-
Tus non pauk) sapientior, H. : puelia, 0. : tempe-
ratio : verba, T. : Consilium, 0. : sapientissimum
indicium senatOs. — ^As subst. m., a smsible person,
discreet man, man of sense: dictum sapienti sat
e8t,T. : sapiens causas reddet, H. : Fecundae le-
poris sapiens sectabitur armos, a connoisseur, U.
— In philosophy, wise, sage, knowing the truth : qui
quietus animo ... is est sapiens : sapientium prae-
oepta : te, Laeli, sapientem appellant : eos septem
quos Graeci sapientes nominaverunt. — Iron i c. :
sapientum octavus, H.
sapienter, adv. with eomp. and sup. [sapiens],
sensibly, discreetly, prudently, judiciotisly, wisely:
dicere: faoere: vivere, H. ; temporibus uti, N. :
populares vere et sapienter: tibi sapientius sua-
dere te ipso: sapientius fecisse: alqd retinuisse
sapientissime.
sapientia, ae, /. [ sapiens ], good taste, good
sense, discernment, discretion, prudence, intelligence,
forethought: sedulo Moneo, quae possum, pro
mei sapientia, T. : re enim iniquum est, seel tu&
eapientift fit aequissimum: maiorum: sapientia
prima (est), Stultitia caruisse, H. : Insaniens, H. :
virtutes ebullire et sapientias, maxims of wisdom.
— Wisdom, philosophy, perfection of intellect and
character: sapientia eat rerum divinarum et hu-
manarum scientia: sapientia, quae ars vivendi
putanda est : pro vestrft sapientift : ceterarum re-
rum tua, in other things. — A science : ista Scaevo-
larum, i. c. the science of jurisprudence : audacii
pro sapientift uti : constituendae civitatis, i. a
statesmanship.
sapientipotens* entis, a^j, [ sapientia + po-
tens], mighty in wisdom, Eiiu. ap. 0.
sapid, Ivl, — , ere [SAP-], to tasU of, smack of,
savor of, have a flavor of: nil rhombus nil dama
sapit, has no flavor, lu. : Quaes! vit, quidnam sape-
ret (simius), Ph. — To have a sense of taste, perceive
flavors : ut, cui cor sapiat, ei non sapiat palatus.
— F i g., to have taste, have discernment, be sensible,
be discreet, be wise, discern : populus est modera-
tior, quoad sentit et sapit : Qui sapere et fari pos-
sit quae sentiat, H. : abeas, si sapis, if you are
wise, T. : hi sapient, Cs. : te aliis oonsiUum dare,
Foris sapere, T. : Qui sibi semitam non sapiunt,
alteri monstrant viam, kjvow, C. poSt : quamquam
quis, qui aliquid sapiat, nunc esse beatus potest ? :
nihil : Nil parvum, i. e. attend to nothing trivial,
H. — P r o V. : sero sapiunt, are wise too late.
sapor, oris, m. [SAP-], a taste, relish, flavor,
savor (as a quality of things) : non odore ullo, non
sapore capi : ut mel, suo proprio genere saporis,
dulce esse sentitur : tardus, V. : tristi poma sapo-
re, 0. : ratio saporum, H. — A dainty, delicacy :
hue iussos adsperge sapores, V. : et tunsum gallae
admiscere saporera, i. e. juice, V. — F i g., of style,
taste, elegance: vemaculus. — Of conduct: homo
sine sapore, mthout refinement,
saroina, ae, /. [SAR-J, a package, bundle, bur-
den, load, pack (only poet, in sing.) : gravis, H. —
Flur,, packs, luggage, baggage: sarcinas conligere,
S. : sarcinas oonferri iussit, Cs. : muli gravati sar-
cinis. Ph. : custodia sarcinarum, L. : qui matri
sarcina Prima suae fuerat, burden (of the womb),
O. : sarcinam eflfundit, i. e. brings forth. Ph. —
Fig., a burden, weight, sorrow, care: Sarcinaque
haec animo non sedet apta meo, 0. : Sarcina sum
(tibi), 0.
saroinarlns, adj. [ sarcina ], of burdens, for
e: iumenta, Cs.
saroinula, ae,/. dim. [ sarcina], a little pack,
small bundle, fardel : coUige sarcinulas, lu. : sar-
cinulis expeditis, Ct. : puellae, i. e. dowry. In.
saroid, saral, sartus. Ire [SAR-], to patth^ botch,
meml, repair, restore, make good: generis (apum)
lapsi ruinas, V.— F i g., to make go^ make amends
Jot, make compensation for, correct, repair: si
quid esset in beilo detrimenti acceptum, Cs. : ac-
ceptum incommodum virtute, Cs.: iniuriam: longi
temporid usu ram, restore : male sarta Gratia, H.
sarcophagus, adj. , = octpito^6yoQ, flesh-devour-
ing, camivorom : lapis, a limestone of which coffins
were made, said to reduce the corpse to ashes. — ^Aa
sttbst. m., a tomb, sarcophagus, lu.
saroulnm, I, n. [SAR-], a light hoe^ gardenrhoe:
Digitized by V^OOQ IC
sardonyx
758
■atis
flndere sarculo Agroa, H. : disperaa per tgrot Sar-
eoU, 0.
•ardonyz, ychis, m. and /., = aapUwl, a
preeioua ttone^ sardonyx^ lu.
•argus, I, m., = vapyoc, a bream (a sea-fish), 0.
tarisa (-isaa), ae, /l, = cdpiffa, a long Mace-
donian lance: arroa clupeus aarisaeque illis, L. :
nudi ferit ora sarissft, 0., Ou.
■arisophoros (sariaao-), i, m., = ffapiao^o-
poi, a Macedonian lancer^ L., Cu.
sarmentum, l, n. [SARP-], a twig, light
branchy fagot, fa9cin$: fasces virganim atque aridi
sarmenti, L. — Usu. plur., bruehwood, fagots : sar-
menta circumdare : sarmeutia couIectUf Ca. : fa-
sces aarinentorum, L.
Muraonm, aee serracum.
Sarranos, adj,, of 8arra (an old name of
Tyre) : ostrum, Tgrian, V. : aulaea, lu.
■artagd, inia,/., a frying-pan, baking-pan, lu.
■artUB, ac{j. [ P. of sarcio ], mended, repaired,
put in order (only in phrases with tectm) : aedem
sartam tectam tradere, in complete repair. — Aa
tubst. n, : aarta tecta exegerunt, repairs, L. : in
sartis tectia quern ad modum ae geaaerit, in re-
pairing public buildings. — F i g. : ut Curium aar-
ium et tectum, ut aiunt, conaervea, i. e. safe and
Bound,
sat, ac(/. (for oomp., aee aatiua), n. indecL [for
satis]. — Only nom. and ace,, enough, sufficient, satis-
factory, adequate, ample: paene plua quam aat
erat, f . : tantum quantum aat eat : Tantum aat
habea ? are you satisfied with thai f T. : nam mihi
faoti Fama aat eat, v. : Qui non aat habuit ooniu-
gem inlexe, was not content, C. poCt. : Perdere
posse aat est, 0. — Aa subst. n. : non aigni hoc aat
eat. Quod, etc., proof enough, T. : nee aat rationis
in annia, V. — As oat;., enough, sufficiently, satisfac-
torily: aat acio, / am sure, T. : accuaator sat bo-
nus: non aat idoneus Pugnae, H. — Only enough,
just, moderately, tolerably, somewhat: aat com-
mode, T. : ai me voltis ease oratorem, ai etiam aat
bonuu), etc. — Enougfi^ too much ; with ago (leaa
correctly, satago) : auarum reniro aat agit, has his
hands full with his own affairs, T. (al. aat agitat).
aata, Oruro, n. [P. plur. n. of 1 aero], standing
com, crops : Dulce aatia amor, V. : laeta, V. : Cum
satia arbusta, 0.
aat agit5, aat ago, aee aat
sateUea, itis, m. and /., an attendant, foUowerf
courtier^ life-guard: regii satellites, retinue, L. :
satellites Naevi : ai equitea Romani aatellitea Nu-
midae traderentur, S. : Aunim per medios ire aa-
tellites . . . amat, H. : Hannibalia, followers, L. —
'—An attendant, companion, follower : lovia pin-
nata satellea, i. e. the eagle : Orci, i. e. Charon, H. :
deae custos, satelles (i. e. Orion, of Diana), 0.—
An assidant in crime, accomplice, partner, abettor:
stipatores corporis constituit, eoadem aatellitea
poteatatia : satellites scelerum. — ^F i g., an assist-
ant, attendant : natura ei (ac homini) aenalis tam-
quam aatellitea attribuit : Virtutia rigidua, H.
satias, — , /. [aatial. — Only nom. sing., a stif-
fieiency, abundance, ptentifulness : dabitur satias
aupplici,/tfZ/ satisfaction, Att ap. 0. — Satisfied de-
sire, satiety, weariness, loathing : Studiorum iatorum,
T. : aatiaa amoria in uxore, L
satietaSk atia, /. [aatisl, a si^kieney, abundance,
adequacy (old or late) : ad satietatem copift oom-
meatuum inatructua, Cu. — A being sated, fullness,
satiety, loathing, weariness, disgust: cibi: incautos
ad aatietatem trucidabitia, L. : non metu aliqoo
adfecti, aed aatietate exienint : provlnctae : domi-
nationia, S. : gloriae, Cu. : ante inimicoa aatietas
poenarum auarum cepisset, quam, etc., L. : rerum
omnium . . . vitae: omnibus in rebus aimilitudo
eat aatietatia mater : amicitianim satietates.
satin', satine, for aatia-ne, see satia.
1. satio, avi, atus, are [satis], to fill, satisfy,
sate, satiate: desideria naturae, appease: canes
aatiatae aanguine erili, 0. — To fill up, saturate,
furnish abundantly : f retum aquis, 0. : odoribua
ignia, 0. — F i g., to stilt, satisfy, content, glut, sati-
ate, appease: animum: neo satiatur cupiditatis
aitia: aatiari delectatione : iram, 0.: ait nequa-
quam ae esse satiatum : aatiatus poena, L. : satiati
auppliciia nocentium, L. : aatiata ferinae Dextera
caedia, 0. — 7b overjUt, cloy, satiate, disgust: pri-
mum numenia agnoacitur, deinde aatiat: sati&ri
faatidio aimilitudinia : aatiatia et expletis iucun-
dius eat carere quam f rui : Heu nimia longo satiate
ludo, H. : adaiduo aatiatua aratro, Tb.
2. satio^ 5nia,/. [1 SA-], a sowing, planting (cf.
aementia \ : tempua aationia : cura aationis, L. :
Optima vinetis satio, V. : iugera sationum suarum
profiteri, cultivated lands,
satixa, see satura.
satis, a<(7'. (for comp. aee aatiua), n. indeet. [2
SA-]. — Only nom. and ctcc, enough, student, satts-
fadory, oinxie, adequate: cui aatia una Farris
libra foret, H. : Duo talenta pro re noatrft ego esse
decreri satia, T. : ai ad arcendum Italift Poenum
conaul satis esaet, L. : animo iatuc aatis est, auri-
bua non satis : qui non aentirent, quid esset satis:
avidior, quam satis est, gloriae: poenaa dedit usque
auperque Quam aatia est, H. : ut ea modo exerci>
tui satia auperque foret, S. : aatia una excidia, V. :
satia erat respondere * magnaa* ; * ingentia,* inquit:
nunc libertatem repeti aatis est, L. : Fabio satis
visum, ut ovans urbem iniret, L. : roa satia habe-
bitia animam retinere, will be content, Sw : « noa
aatis habet avaritiam explere, is not satisfied,' noo
Digitized by V^OOQ IC
BatUdatio
768
BatomiuB
satis habitom est quaeri quid . . . verum etiam,
etc, U VHu not thought tuffideni : ut Lacedaemonii
satis haberent, si salvi CHse possent, vtere content^
X. : senatus censuit satis habendum, quod prae-
tor ius iurandum pollicerctur, muat he accepted cu
satUfactory^ L, — As subat. n., eru>iigh^ a snfficienci/ :
satis superquc dictum est: Satis mibi id habeam
suppHci, T. : ea amicitia non satis babet firraitatis :
satis est tibi in te praesidi : lam satis terns nivis
misit pater, H. : satis superque esse sibi suarum
cuique rerum. — In law, satwfaduyn^ security^ guar-
arUy, in pbrases with do (less correctly as one
word, satisdo) and accipio: quibus a me verbis
satis accipiet, isdem ipse satis det, in the same
form in which he takes security from m«, let him
ijive it : iudicatum solvi satis daturos esse dicc-
bant, for the payment of the judgment : de satis
dando vero te rogo . . . tu ut satis des, give bonds.
— As adv.^ enough^ sufficiently^ adequately^ amply ^
fully: ego istuc satis scio, T. : satis esse arbitror
demoDStratum : Satis superque me benignitas tua
ditavit, H. : pugnatur acriter, agitur tamen satis,
i. e. it goes on satisfactorily: existimasti satis cau-
tum tibi ad defensionem fore, si, etc., that you
would have secured your defence well enough : mu-
lier satis locuples : satis superque bumilis est, qui,
etc^ L. : Satis scite, T. : satis opportune accidisse,
Cs. — Enough Justy tolerably^ modenUely^ somewhat :
8y, (raulier) formft luculentft. Ch. sic satis, T. :
satis litteratus : satis bene pascere, pretty well ;
see also satisdato, satis facio.
BatiB-dati5 or aatis datio, Onis,/., a giving
of bail, giving bonds^ depositing security.
aatis -dato, adv.^ imder a sufficient security,
under a pledge: quod satisdato debeo expedire,
i. e. which I am under bond to pay.
satia do, see satis.
aatlB-faoid or aatis faoio, f€cl, factus, ere,
to give satisfaction ^ satisfy ^ conient : quam ob rem
tandem non satis facit?: Siculis: mibi: causae
atque officio : et naturae et legibus : ut omnium
vel Buspicioni vel malerolentiae satis fiat: qui
(histriones) in dissimillimis personis satis facie-
bant : in iure civili : quibus quoniam satisfeci me
nihil reliqui fecisse, quod, etc., N. — To give satis-
faction^ satisfy, cotUenty pay off^ pay^ secure : Fufiis
satis facit absentibus et ndem suam liberat : pe-
cunias mutuati, proinde ac suis satis facere vel-
lent, Cs. — To give satisfaction^ make amends^ make
reparation^ make excuse^ apologize: missis ad Oae-
sarem satisfadundi caus& legatis, Os. : in qu& civi-
tate legatus populi R. violatus sit, nisi publice satis
factum sit, etc. : cum tribunis militum egerunt, ut
Caesari satisfacerent, etc., Cs. : aut morte aut vic-
tori& rei p. : omnibus rationibus de iniuriis, Cs.
aatiafaotio, onis,/ [satis+2 FAG-1, an excuse^
apology, plea^ explanation * Eorum satisfactione ac-
ceptft, Cs. : satisf actionem ex nulla oonscientii de
culpft proponere decrevi, S. — Reparation^ amends^
satisfaction: luitur homicidiuro, recipitque satis-
factionem domus, Ta.
satius, adj. n. [comp, of satis], more satisfying,
better, more serviceable, fitter, preferable. — Only as
predicate of a clause: tibi perdere Talentum sa-
tius est quam illo minam, T. : mergi freto satius
illi insulae esse quam dedi inimico, L. : nonne sa-
tius est mutum esse quam dioere, etc. : Nonne fuit
satius tristis Amaryllidis iras pati ? V. : terga im-
pugnare hostium satius visum est, L. : satius puta-
runt in urbe eum comprehend!, thought it more
expedient's.
aator, oris, m. [1 SA-], a sower, planter^ C. —
F i g., a father^ creator: caelestQm, i. e. Jupiter:
hominum atque deorum, V. — A sower, promoter^
author : litis, L.
aatrapea, seesatrapia.
satrapes, is, ace. en or em, or satrapa, ae, m.,
^ oarpcnrrig [Persian], a governor of a province^
viceroy, satrap : satrapa si siet Amator, T. : regius,
N., Cu.
satrapia or satrapea, ae,/., ^oarpairtiaf
the office of a satrap^ a satrapy, Cu.
satur, ura, urum, adj. [2 SA-],/u//, sated^ having
eaten enough (opp. esurientes) : puUi : ut puer sa-
tur sit facito, T. : conviva, H. : capellae, V. : Am-
brosiae suco quadrupedes, 0. : omnium rerum, T. :
altilium, H. — Of color, fuU, deep, strong^ rich: vel-
lera saturo fucata colore, V. — Full, riA, abundant^
fertile : praesaepia, V.— F i g., rich, fruitftd : nee
satura ieiune (dicet).
satura (less correctly satira, not satyra), ae,
/. [fem, of satur ; sc. lanx ], a mixture, hotch-
potch; only in the phrase, per saturam, at ran-
dom, confusedly, pell-mell : quasi per saturam sen-
tentiis exquisitis, S. — A satire, poetic medley set to
music and sung on the stage : inpletae modis satu-
rae, L. : ab saturis, i. e. after the appearance of
satires, L. — A scUire, poem o/ manners, didactic
poem : in saturft nimis acer, H.
saturatos, P. of saturo.
satoreia ( quadrisyl. ), drum, n., a pot herb,
savory, 0.
Satureianns, adj., of Satureia (in Appulia),
Appulian: caballus, H.
saturitas, fttis, /. [satur], fulness, superabun-
dance: rerum omnium.
Saturnalia, iOnim, n. [Saturnus; sc. festa],
the festival of the Saturnalia (beginning Dec. 17),
C, L., H. : prima, the first day of the Saturnalia,
L. : secunda, tertia.
Satumius, adj., of Saturn, Satumian: Stella,
the planet Saturn, C. : tellus, Italy, V. : r^na^ i. e.
Digitized by V^OOQ IC
Saturnus
754
the golden age of SaiurrCs reign, V. : gens, i. e. the
lUdiariBy 0. : luno, V., 0. : luppiter, pater, V., 0. :
domitor maris, i. e. Neptune, V. : virgo, L e. Vesta^
0. : numenis, the Satumian verse (the oldest Latin
metre), H. — As ntbst, m., eon of Saturn^ i. e. Jupi-
ter or Pluto^ 0. — As eubet,/.^ daughter of Saturn :
luDO, v., 0.
SatomuSi I, m. [ 1 SA- 1, Satttrn^ ihe ancient
Latin god of agriculture ana of civilizationy identi-
fied with the Grecian Kronoa, C, V., 0., C\L—The
^ttnet Saturn, H.
aaturo, *vl, atus, are [satur], to JiU, glut, cloy,
eaiitUe: animalia earum (mammarum) ubertate
saturantur : Nee cytiso saturantur apes, V. : caede
leones, 0. — To fiUf furnish abundantly, saturate:
fimo pingui sola, V. : murice pal lam, i. e. color
richly, 0. — F i g., to Jill, satisfy, content, sate : mens
saturata bonanim cogitationum epulis: homines
saturati honoribus : se sanguine civium : crudeli-
tatem: necdum antiquum saturata dolorem, her
old grudge not yet assuaged, V.
1. satUB, P. of 1 sero.
2. (flatOB, as), m. [1 SA-1, a sowina, planting
(only ace. sing, and plur. and abl. aing^ : herbam
(exstitisse) non humano satu : vitium. — A beget-
ting, producing, origin, stock, race: a primo satu:
Herculi lovis satu edito. — F i g., seed: phllosophia
praeparat animos ad satds accipiendos.
satyrua, I, m., =adrvpoQ, a Satyr, forest-god
of the train of Bacchus, with goat^s feet, C, H., 0.
— A Grecian form of drama with a chorus of
satyrs, satyric play: satyrorum scriptor, H. : pro-
tervi, H.
aauoiatio, onis,/. [saucio], a wounding.
saucio, ftvl, atus, ftre [saucius], to wound, hurt:
in turba sauciari : nemo occisus est neque saucla-
tus : ungue genas, 0. — Euphemistic : valde amat
ilium, quern Brutus noster sauciavit, i. e. hasstaJbhed.
— P o e t : Sauciet ut vomer humum, tear up, 0.
sauciuB, adj., wounded, hurt : graviter : saucio-
rum modo babit& ratione, Cs. : homines : Bracchia
direpti saucia fecit acu, 0. — Smitten, injured,
enf&ebled, HI, sick, distempered: gladiator: (tellus)
nee ullis Saucia vomeribus, torn, 0. : mains celeri
saucius Africo, H. : glacies inserto saucia sole,
melted, 0. — ^Fi g., wounded, smitten .* Medea amore
saucia: regina gravi saucia cura, V. : vir Pieria
paelice, H. : ipse e nostro igne, 0. — Wounded, hurt,
offended, injured : animus.
savioltun (suav-X ^) ^ ^^"^ [suavium], a little
kiss : dulcius ambroeift, Ct.
savior, see suavior.
■avium or Buaviam, I, n. [suavisl a love kiss,
kiss : Atticae meis verbis suavium des, I e. kiss
for me meum, i. e. my love, T.
saxatilla, is, m. [sazum], a fish that frequents
rocks, saxatile, 0.
saxetmn, I, n. [ saxum ], a rocky place, stony
ground: asperum.
saxeuB, adj. [sazum], of rock, of stone, rocky,
stony : moles : scopulus, 0. : umbra, of the rocks,
V. : Niobe sazea facta, 0.
sazifiouB, a^j. [sazum +2 FAC-], turning into
stone, petrifying : Medusa, 0. : voltus Medusae, O.
aazlfragus, adi. [ sazum + FRAG- ], stone-
breaking, rock-crushing : undae, Enn. ap. C.
saxoBUS. adj. [ sazum ], fuU of rocks, rocky,
stony : montes, V. : Sazosus sonans Hypanis, i. e.
roaring among rocks, V.
sazalnm, I, n. dim. [sazum], a little rock,
Baxiim, I, n. [ 2 SAG- ], a large stone, rough
stone, broken rock, bowlder, rock: e sazo sculptus:
magni pondeiis saza, Gs. : sazis suspensa rupea,
V. : inter saza ruplsque, L. : Gapitolium aazo
quadrato substructum, with foundations of hewn
stone, L. — P ro v. : satis diu iam hoc sazum vorso,
i. e. struggle in vain (as Sisyphus with his stone),
T. — As nom,prop., the Tarpeian Bock: quis au-
deat laedere propositi cruoe aut sazo ? : Deicere
de sazo civis? E.^The Sacred Bock (on the
Aventine hill, where Bemus consulted the aus-
pices): pulvinar sub Sazo dedicare: Appellant
Sazum, pars bona montis ea est, 0. — In the name,
Saza Rubra; see ruber. — Plur,, stony ground,
rocky places: in apricis coquitur vindemia sazis,
y. — A stone wall: sazo lucum circumdedit, 0.
Boabellnm, see scabillum.
Bcaber, bra, brum, adj. [2 SGAP-], rough^
scurfy, scciroits : pectus inluvie, G. po«t : manuB,
0. : homo, H. : robigo (pilorum), V.
Bcabiea, em, S, /. [2 SGAP- ], a roughness,
scurf: ferri ( with robigo ), V. : mali, lu. — As a
disease, the Mxb, mange, itch, leprosy : turpis, V . :
mala, H., lu. — F i g., an itching, restless Umging,
unnatural excitement : dulcedine hac et scabie ca-
rent : scabies et contagia lucri, H.
Bcabillum, I, n. dim. [scamnum], a footstool,
cricket . scabilla concrepant, aulaeum tollitur, the
pedals (for signalling on the stage).
Boabo, — , — , ere [2 SCAP-], to scratch, scrape :
caput, U.
Soaea, ae, a^., = Scaio/, Seaean. — Only with
porta or portae, the western gate of TVoy, V.
Bcaena (aoena), ae,/., = jic^v^.— In a theatre,
the stage, boards, scene : hoc videbit in scaena :
Bcaenae magnificentia : Vel scaena ut yersis disce-
dat frontibus, V. : columnas ezddunt, scaenis de-
cora alta futuris, a theatre, Y. : scaenis agitatus
Orestes, L e. tfi tragedies, Y. : torn silvis
Digitized by V^OOQ IC
■caenious
756
■coins
oorusda, etc, i. e. an open apace surrounded hy the
woody V. — F i g., the public ttage^ public^ pubiicity :
qaia maxima oratori quasi scaeoa videtur contio
esse : quae si minus in scenft sunt, i. e. in public
view: se a volgo et scaeni in secreta remorant
Virtus, etc., H. — P r o v. : tibi scenae serviendum
est, i. e. keep yourself in public view, — A pretenee^
parade^ pretext : scaenam ultro criminis parat, Ta.
■oaenicuB (scenlouB), o^/., = onjvucdcf of
the stage^ scenic^ dramatic^ theatrical: artifices,
actors : ludi, stage-plays^ T., L. : res forensis scae-
nica venustate tractavit. — Plur, m. as subst.^play-
erSy actors : factum quodam in scenicoe iure.
soalae. arum, /. [SCAND], a flight of steps,
stairsy stairaue, ladaery scaling - ladder : murum
scalis adgredi, S. : in scalis latuit, H. : scalas po-
nere,/2,G8.: re in scalarum tenebris abdere, o/
ike staircase,
soalmtis, I, m., = aKa\fA6c, a peg to hold an
9ar, thole^ thole-pin: duorum scalmorum navicula,
L e. with a pair of oars : scalmum nullum videt,
i.e.not a sign of a boat,
Bcalpellum, I, n. dim. [scalpnim]. — In surg-
ery, a small knife, sealpely lancet,
scalpo, psi, ptus, ere [ SCARP- 1, to scratch:
terram U nguibus, H. : caput digito, lu. — In art, to
cut, carvSf engrave (of surface work) : ad scalpen-
dum apta manus est: nostri memorem sepulcro
Scalpe querelam, carve, H.
Bcalpnun, I, n, [SCARP-], a sharp cutting in-
strwnenty chisel, knrfe: fabrUe, carpenter's chisel,
h. : Si scalpra (emat) non sutor, shoemaker*s knives,
H. — A penknife, Ta.
Bcammdnea, ae,/., = ffieafifiwvia, scammony.
Bcamnom, I, n. [1 SCAP-], a bench, stool, step,
H. : scamuis oonsidere longis, 0. — A throne : regni
stabilita scarona solumque, Enn. ap. C
Bcando^ — , — , ere [SCAND-], to rise, dimb,
mount, clamber, get up, ascend: in aggerem, L.: In
donioB superas, 0.: Ad nidum volucris (faelesX
Ph. : eodem, quo dominus, H. : malos : in curru
Capitolium, i. e. in triumph, L. : equum, V. : paren-
tis regna, H. : scandit machina muros, V. : Scandit
navis Cura, H.
Bcapha, ae, /., = aica^, a Ught boat, ship's
boat, skiff: in scapham confugere : biremis, H.
Bcaphium (scapinm), I, n., = oKa^ov, a
boat-shaped drinkimg-vessd, ewer, basin: scapbia
aurea. — A chamber-pot, lu.
BOapulae. &ruro, /. dim. fl SCAP-1, the shoul-
der-blades, shoulders: altae, 0. : scapulas perdidi,
i. e. have incurred a flogging, T.
Bcama, I, m., ^axapo^, a sea-fish, soar, parrot-
fish (a delicacy), H., 0.
80atebra, ae,/. [scato], a bubbling, gushing;
(unda) scatebris temperat arva, spring-water, V.
soatena, nus, atfj. [P, of scato], bubbling, fuU,
abounding: arx fontibus, L. : Beluis pontns, H.
Bcato, — , — , ere, to bubble, gush, well up,
spring forth: Pontes scatere, Enn. ap. C.
Bcatnrigea or Bcatnriglnea, um,/. [scaturio,
to stream], bubbling water, spring-water,h,
soatmia, a4j, [ 1 CAR-], with swollen ankles,
dub-footed, H.
soelerate, adv, with comp. and sup. [soelera-
tus], impiously, wickedly, scandalously, nefariously:
feci: domus sceleratius aedificata quam Eversa:
insidias sceleratissime machinatus.
soeleratOB, adj. with comp. and sup. [F, of
scelero], polluted, profaned, defiled: terra, V. : li-
roina Thracum, 0. : Vicus, on the &auiline, where
7\Ulia drove over the corpse of herfatner, L. : cam-
pus, <it the CoUine gate, wMre an unchaste vestal
was entombed alive, L. : sedes, the abode of the
wicked in the underworld, 0. — Impious, wicked,
accursed, infamous, vicious, flagitious : Davos, T. :
vir : stirps hominum sceleratorum, Cs. : hostis :
coniunx, L. : iste multo sceleratior quam ille : ego
sum sceleratior illo, 0. : refertam esse Graeciam
sceleratissimorum hominum. — As subst. m.: tu
unus, soelerate, inventus es, qui, etc., scoundrel:
sceleratorum manu. — Accursed, shameful, outra-
geous, impious : eius preces : coniuratio, L. : in-
sania belli, V. : amor habendi, 0. : ignes, 0. : a
sceleratiore hasta: subit ira sceleratas sumere
poenas, I e. satisfaction for her crimes, V. : frigus,
destructive, V.
Bcelerdi — , fttus, ftre [scelus], to pollute, defile,
desecrate : pias manQs, V. : Cererem, lu.
Bceleroaos, adj. [scelus], fuU of wickedness,
vicious, abominable : ille, T.
Bceleate, adv. [ scelestus ], wickedly, viciously,
impiously, abominably, detestably: sceleste atque
impie facta, L. : suspicari, roguishly.
BcelestiiB, adj. with comp. [scelus], impious,
wicked, villanous, infamous, accursed, knavish,
roguish : homo, T. : homines scelestos necare, S. :
sorores, H. — As sttbst. m. and /.» an infamoun per.
son, wretch, miscreant, scoundrel: ne me attijjns,
Sceleste, T. : Quo scelesti ruitis? H. : mali atque
scelesti, S. : scelesta, T.—Of things, accursed, abom-
inable, infamous, shameful : f acinus : scelestior
sermo, L. : nuptiae, S. : malitia, Ph.
scelus, eris, n. [SCEL-], a wicked deed, heinous
act, crime, sin, enormity, wickedness: ci?em scelus
verberare : scelus atque perfidia : inde omnia sce-
lera ac maleficia g^gnuntur : documeutum Persa-
rum sceleris: nefario scelere concepto: ad per-
fioiendum scelus incitare : in me edere : se scelere
Digitized by V^OOQ IC
■cena
75«
•olndo
adilgara : obrui, L. : caecum domOfl soelus omne
retexit, V. : legatorum interf ectonim, the crime of
murdering the deputies^ L. : quod scelus Calydona
merentem ( concessit ) ? i. e. ^ penalty of what
crime t V. — As a term of reproach, raeccdy eeoun-
drd^ villain^ rogtte^ baggage ( oolloq. ) : Abin hinc
scelus ! T. : ubi illic est scelus, T. : Artificis scelus,
i. e. cunning rogue^ V. — A misfortune^ calamity:
Fa. Quid hoc est sceleris ? peril, T.
Boena, soenious, see scaen-.
BOeptrifer, fera, f erum, acfj. [ soeptrum + 1
FER-], sceptre-bearing^ sceptred: mantis, 0.
■coptmm, I, n., =r <r«^irrpov, a royal staffs
teeptre: (rex) sedens cum sceptro: dextrft scep-
trum gerebat, V. : rex sceptro insignis ebumo, 0.
— Flur. for sing, : Aeolus Sceptra tenens, V. :
magna Sceptra manu teneo, 0. — A kingdom^ rule,
tlominiony authority ( sing, and plur. ) : mibi tu
sceptra loveroque Goncilias, V. : pulsus solio seep-
trisque patemis, V. : sceptro potiri perenni, 0.
BCeptuchuo, 1, m., = wnjurovxoc, a sceptre-
bearer^ Ta.
Bcheda, see scida.
BChoenobatea, ae, m., = ax^ivopdrriQf a rope-
dancer^la.
■ohola (BCOla), ae, /, = ej(p\ri^ an intermis-
rion of vorky leisure for learning, learned conver-
sation, debate, disputation, lecture, dissertation:
dierum quinque scbolas, ut Graeci appellant, in
totidem libros contuli: Stoica: ubi sunt vestrae
scholae. — A meeting place for teachers and pupils,
place for instruction, place of learning, school: ex
harft producte non ex scbolft: homo politus ex
scholft: qui cum in scholft adsedissent : philoso-
phorura scholae. — The disciples of a teacher, body
offoiloufers, school, sect : pbilosophorum scholae.
BOllolaatious, adj., = axoXatrriKoct of a school,
scholastic : oontroversiae, Ta. — As subst. m., one
who teaches rhetoric, a lecturer in tJie schools, Ta.
Boida ( Boheda ), ae, /., = <rx«^»J. <» '^^P of
papyrus bark, leaf of paper, sheet.
BClenB, entis, adj. with comp. and sup. [P. of
scio], knowing, understanding, itdelligent, acquaint-
ed, skilled, versed, expert: Id tibi renuntio, ut sis
sciens, T. : quis igitur hoc homine scientior urn-
quam fuit?: venefica Scientior, H. : quae (navis)
scientissimo gubernatore utitur : locorum, S. : ci-
tharae, H. : vir regeudae rei p. scientissimus : flee-
tere equum sciens, H. — With the subj. in place of
an adv. with the predic., knowing, knowingly, wit-
tingly^ purposely, intentionally : prudens sciens pe-
reo, T.: ut offenderet sciens neminem: habebit
igitur te sciente curia senatorem, etc. : me oblinam.
BOlenter, adv. witli comp. and sup. [sciens],
ksunoingly, understandivgly, itUelligently, skilfully.
expertly : dicere : aggerem subtrahebant, eo scien-
tins, quod, etc., Cs. : rationem operis scientissime
exponere.
BOientia, ae,/. [sciens], a knowing, knowledge,
intelligence, science: nullam rem quae huius viri
scientiam f ugere possit : nullo modo poterit oratio
mea satis facere vestrae scientiae, i. e. to exprets
as much as you already know: ignoratio futuro-
rum malorum utilior est quam scientia : in legibus
interpretandis : cuius scientiam de omnibus con-
stat fuisse. — Of a particular branch of knowledge,
knowledge, skill, expertness, art: ea scientia, quae
sit multis profutura: ingenio scienti&que excel-
lere : vestram scientiam implorarem : scientia at-
que usus militum, Cs. : tua scientia excellens . . .
nostra, i. e. jurisprudence . . . oratory: Jam efficaci
do roanfts scientiae, H. : tot artes tantae sclentiae,
requiring so great knowledge: physica ipsa et ma-
thematica scientiae sunt eorum, qui, etc. : nauti-
carum renim, Cs. : astrologiae: dialecticorum :
iuris : linguae Gallicae, Cs. : colendorum deorum.
— Theory: ars, cum ea non utare, scientia tamen
ipsa teneri potest : te scientia augere.
BoDioet, adv. [for scire licet]. — ^With ace. and
inf., you may know, you may be sure, it is certain,
it is obviofts (old) : scilicet Factunim me esse, T. :
ubi ilia formido decessit, scilicet lascida atque
superbia incessere, S. — As a particle of assurance,
it is certain, it is obvious, of course, plainly, nat-
urally, obviously, certainly : scilicet hoc Pansa aut
non yidet aut negliget : a te litteras exspectabam:
nondum scilicet, not yet to be sure: quid ad haec
Naevius? ridet scilicet nostram amentiam, qui,
etc. : senectus semper agens aliquid : tale scilicet,
quale, etc., ximA, naturally : unda scilicet omnibus
Enaviganda, cdas / H. : Brutus terram osculo con-
tigit, scilicet, quod, etc., evidently because, L. : nota
scilicet ilia res, cum, etc., the fact is surely well
known, etc. — In concession, of course, no doubt, I
admit, certainly (usu. followed by sed or tamen) :
cognoscat (orator) memoriae veteris ordinem, ma>
xime scilicet nostrae civitatis, sed etiam, etc : tuli
scilicet moleste, ut debui, sed tamen constitui ad
te venire. — As an answer, of course, certainly, T. :
Pa. fratris igitur Thai's totast? Ch. scilicet, T.
— In irony, cf course^ to be sure, doubtless, certain-
ly, forsooth, it is likely: Si. Meum gnatum rumor
est amare. Da. id populus curat scilicet ! of course
people care for that / T. : et ego id scilicet nescie-
bam I : vim scilicet ego desideravL
Bollla, see squilla.
Boin for BCiBne, see scio.
BOindo ( scidi, late ), scissus, ere [ 2 SAC- ], to
cut, tear, rend, force apart, split, deave, dimde:
dolore comam, Att ap. C. : crinis, V. : scissae ca-
pillos matres, 0. : vestem, tear open, L. : ooronam,
H. : vitiato fistula plumbo Scinditur, bursts open^
Digitized by V^OOQIC
•ointiUa
757
•OitUB
0. : Tftllmn, tmr up^ Cs. : cuDeb lignum, c^mnm^ V. :
ferro aequor (i. e. humum), V. : puppia aquas, 0.
— To party separate^ divide: scindit Sueviam con-
tinuum montium iugum, Ta. : Scinditur in gerainas
partis amnis, 0. : genus ambonim scindit se san-
guine ab uno, i. e. branchet^ V. : Scinditur studia
m oontraria volgus, V. : fletu verba, itUerrvptj 0.
BOintilla, ae,/., a mark: silici sointillam ex-
cudere, V. : scintillam lerem ignis aooendere, L. :
parva, Cu. — ¥ i g., a tpark, glimmer ^ traee^ parti-
cU: ingeni: belli: rirtutum quasi sointillae.
■cintillo, — , — , ftre [scintilla], to tparkU,
glitter^ glow : testft ardente oleum, V.
BClo ( sdbaro, old for sciSbam, T. ; sdbd, old
for sciam, T. ; scin*, colloq. for sclsne, T. ), Ivl
( sciit, sciSre, L. ; sclsti, T., 0. ; scieram, sciero,
scierim, C. ; scTsse, sclssem, T., C., L., 0.), Itus [2
SAC-], to know, understand^ perceive, have knowl-
edge of, be skilled in : qui sciam ? T. : quaero qui
scias : fecerunt id servl, nee sciente nee praesente
domino : oerto : nihil facilius scitu est, L. : ars
earum rerum est, quae sciuntur: unam litteram
Graecam: litteras: verum si scire voltis: Nee
scire fas est omnia, H. : quod sciam, for aught J
know: id de Marcello sciri potest, can be learned,
etc. : qui uti scint : si sciret regibus uti, H. : vin-
cere scis, L. : Parmenonis scio esse banc techni-
cam, T. : quas ( leges ) scitis exstare : scire licet
hunc lumen rebus nostris futurum, it is plain that,
etc., L. : scito hoc nos in eo iudicio consecutos
esse, ut, etc., be assured: qui nisi exeunt, scitote
hoc futurum, etc. : quod quicquid cogitant Me
scire sentiunt: ego scibo ex hoc quid siet, T. :
Sestium quanti faciam: ex quo genere iste sit:
scimus, ut Titanas sustulerit, H. : Qui scis, an,
quae iubeam, sine vi faciat? T. : scito . . . nee,
quando f utura sint comitia, sciri : plus, quam opus
est scito, sciet, T.: scire Latino: fidibus, to be
skilled in music, T. : de omnibus : quis enim erat
qui non sciret studiosiorem Mithridatem fuisse,
etc. (i. e. qui nesciret) : tam imperitua, ut non sci-
ret, etc., Cs. — Of the people, to ordain, decree: ut
tribunus plebis rogationem ferret scirctque plebs,
uti, etc., L.
BOipld, 6nis, m. [ 1 SCAP- ]. a staff, walking-
stick: ebumeus (of the viri triumphales), L.
■cixpea ( Birp- ), ae, /. [ scirpeus ], a wagon-
body of basket work, 0.
scirpeus ( sirp- ), adj. [ scirpus 1, of rushes :
simulacra, m^n o/" A/rair, 0. : imago, 0.
scirplculus, 1, m. dim. [scirpus], a rush-basket,
Pr.
soirpus or sirpus, I, m., a rtish, bulrush, —
P r o V. : nodum in scirpo quaeris, i, c.fnd trouble
where there is none, T.
SCiscitor, &tU3, arl, dep. [ scisco ], to inform
oneself seek to know^ ask, inquire, question^ exam-
ine^ interrogate : sciscitando eodem pervenit, L. :
elicuit comiter sciscitando, ut fateretur, etc., L. :
Epicuri ex Valleio sciscitabar sententiam : consu-
lis voluntatem, L. : de victori&: lubet prius quid
sit scisoitari, T.: multis sciscitantibus, cuinam
earn (virginem) ferrent, L. : unum sciscitatum
mittit, quidnam se facere vellet, L. : sciscitatum
deos descendunt, L.
scisoo, sclvl, scltus, ere, inch. [scio]. — Of the
people, to accept, approve, assent to, enact, decree,
ordain : (maiores) quae scisceret plebes . . . iuberi
yetarique voluerunt : oonsules populum iure roga-
verunt populusque iure scivit : rogationem de Li-
guribus: nee sollemne quidquam ad sciscendum
plebi fieri, at the euloption of a plebiscitum, L. : de
aliquo cive, ut sit, etc. : multa perniciose sciscuntur
in populis: scivere gentis suae more, ne, etc., Cu.
— To approve, assent to, vote for, ordain : quod
primus scivit legem de publican is, etc.
soissos, a€fj. [P. of scindo], rent : genae, fur-
rowed, Pr. — F i g., shrill, harsh : (vocum) genus.
soite, adv, [scitus], shrewdly, cleverly, skUfidly,
adroitly, nicely, tastefully, elegantly: promittit tibi,
T. : satis scite et commode tempus ad te cepit
eundi : ( rationes ) perscriptae : loqui, L. : parum
scite convivium exornare, S.
soitor, itus, Srf, dep.freq. [scio], to seek to know,
ask, inquire: scitari et quaerere causas, Y.: cau-
sam adventQs, 0. : digna relatu, 0. : Scitanti deus
huic de coniuge dixit, 0. : Eurypylum scitantem
oracula Phoebi Mittimus, i. e. to consult, V. : ex
ipso, H. : ab ipso, 0. : quid veniat, 0.
soitum, I, n. [P. n. of scisco]. — Of the Roman
people, aw ordinance, statute, decree, resolution,
popular vote: scita ac iussa nostra comprobare.
— Usu. with plebis or plebi ( often as one word,
plebiscitum) : quo plebiscito decreta a senatu est
quaestio oonsuli, etc. : (lex) plebei scito Canuleio
abrogata: de altero aedile scitum plebi est fac-
tum, L. : populi scita, Ta. — Of popular assemblies
in other nations, a decree, ordinance, resolution:
cum esset lex Athenis, ne quis populi scitum fa-
ceret, ut, etc. : populi scito non paruit, N. : ut nul-
lum de eft re scitum populi fieret, L. — Of any pub-
lic authority, a decree, ordinance: omnia sacra
Pontificis scitis subiecit, L. : aliorum (decemviro-
rum) scitis adversari, L.
1. scitus, adj. [P. of scisco].— Of things,^,
suitable, proper, judicious, sensible, witty: scito ilia
quidem (scnpsit) sermone : scitum est, quod dicere
aolebat, etc., it is a witty saying : scitum est cau-
sam conferre in tempus. — Of persons, knowing,
shrewd, clever, dexterous, acute, experienced, skilful,
adroit : homo, T. : ijonvivator, a clever host, L. :
Nessus vadorum, acquainted with, 0. : Thalia lyrae,
Digitized by V^OOQ IC
•citus
768
•oiiniam
O.^Nice,Jitie,haTUJb<mie{co\l(yq.)i puer,T.: Satis
sciUst (fidicina), T.
2. Boitus, as, m. [ scisco], a decreeing, order,
ordinance : plebi scitu, C, L.
BCOblBy 18, /. [ 2 SOAP- ], sawduti, aerapinffa,
filinga: in scobe quanius Consistit sumptus ? L e.
how lUUe U coati to atrew the floor with aawduat,
H., lu.
(soolaX see sohola.
Boomber, bri, m., = CKSfifipoQ, a mackerel, CU
8c5pae, arum,/ [2 SCAP-], tvnga, a broom,
besom: Viles, H. — Prov. : scopaa dissolvere, to
untie a broom^ i. e. to make confusion : scopae so-
luue (of a helpleas person).
soopulosua, a4j, [scopulusl, /Wl of rocka,
Jffy* ™*re. — Fig.:
difiiciliqite in looo.
rocki/, ahdvy, craggy: mare. — Fig.: scopuloso
soopulus, I, m., = 9K6inK.oq, a projecting point
of rock, rock, diff, crag, ahdf ledge: pars (rerai-
guin ) ad soopuIoB adlisa, Gs. : detruduut navis
scopulo, V. : Imminet aequoribus scopulus, 0. :
Qui yidit Infamis scopulos Acroceraunia, promon-
tory, H. : soopuli ruina, i. e. fallen roof (of the
cave of CacusX V. : Mavortis, the Areopagus, O. :
His inmobilior soopulis, harder to move, O. : sco-
pulis surdior, H. — Fig., a rock, diff, ledge, atum-
bling-block, danger, difficulty: cum neque Musarum
scopulos quisquam superarat : qui te ad scopulum
e tranquillo auferat, T. : (Piso et Gabinius) gemi-
nae roragines scopulique rei p.
■oorplOk Onis, m., = meopwiutv, and ( poet )
■oorplus (-08), I, m., = OKopxioc, a scorpion:
metucndiis acumine caudae, 0. — As a sign of the
Zodiac, the Scorpion, 0. poet, 0. — A prickly sea-
fish, 0. — A military engine for throwing stones
and weapons, acorptont scorpione traiectus conci-
dit, Ca. : scorpionibus modicis patebant hostem, L.
scortator, Cris, m. [scortor], a fornicator, H.
soorteus, acfj, [scortum], of hides^ leathern. —
As subat, n, : Scortea inferre sacello, thinga made
of leather, 0,
soortUlam, I, dim. [scortum], a little harlot, Ct
soortor, — v ^^ <^ [ Bcortum ], to associate
with harlots, T.
•oortmn, I, fi. [ 1 OAR- 1 a harlot, prostitute^
T., C, L., H., lu.
(Bcreatus, Qs), m. [8creo, to hawk], a hawking,
hemming : BCreutQs>, i isQs abstino, T.
soriba, ae, m. [SCARP-], a public writer, official
9eribe,professional icrtter, derk, secretary : (scriba-
rum) ordo est honeatus: da scribae, recitat ex
codice, etc. : scriba cum rege sedens, L. : reooctus
Bcriba ex quinqueyiro, H. : equitum, i. e. elsrk of
a eon^Mfiy, Cu.
8CrTb5, scrlpsi, scrlptus, ere [ SCARP- ], to
acratch, grave, engrave^ draw: quamque lineam:
oolumna litteris scripta, itiscribed, Cu. : scripto
radiat Qermanicus auro, lu.: mihi Scripta iiU
dicta sunt in anirao Chrysidis, graven, T. — Th
write: cum HS XXX scripta essent pro HS OGG:
erat scriptum ipsius roanu : suft manu scripsit, L.:
Scripta *8oror' fuerat, 0. — To write, write out,
eompoae, draw up, produce: quo nemo in scribendo
praestantior fuit: ad scribendum animum appu*
lit, T. : Suinite materiem restris, qui soribitia,
aequam Viribus, H. : Denique neo video de tot
scribentibus unum, 0.: Oraecam hi!«toriam: li-
brum de rebus rusticis : in Catone Maiore, qui est
scriptus ad te de senectute : defensionem causae
suae : notas, 0. : carmiua, H. : epistulis tuis per-
diligenter scriptis: litteras, quas ad Potnpeium
scripsi, tibi misi. — To draw up, draught, formu-
IcUe, prepare, execute : urbana militia respondendi
scribendi, i. e. of drawing legal instruments: testa-
menta : leges : senates consulto scribendo Lamiam
adfuisse, i. e. to have been a party to, etc. : ponor
ad 8cribendum, i. e. my signature is added: ad
scribendum araicitiae foedus adduci, to candude,
L. — To write, write of, describe, tdl in writing:
scriptam attulerat sententiam: tibi formam et
situm agri, describe, U. : bellum, L. : Quis Martem
Digne scripserit, who could depid, H. : cum auctor
pugnae se Gossum consulem scripserit, called A«m-
adf (in the inscription), L. : Scriberis Vario fortis
et hostium Victor, H. — To write, communicate, say
in writing, tell in a letter : tu si, ut scribis, KaU
lun. Roma profectus es, etc. : nihil habeo, quod ad
te scribam, scribo tamen, non ut te delectem, etc.:
consules Fulvio, ut exercitum ad Glusium admo-
veant, scribunt, L. : erat scriptum ipsius manu
senatui, sese, etc. : scripsit ut heredea inrarent,
etc. : Scipioni scribendum, ne bellum remitteret,
L. : Bcribit Labieno, ad finis Nerviorum reniat^
Cs. : Romae quod scribis sileri, ita putabam :
Graeceius ad me scripsit, G. Gaasium sibi scrip-
sisse, homines comparari, qui, etc : erat scriptuia,
sese facturum esse, etc: nee scribis, quam ad
diem te exspectemus : scribe ad noa, quid agas. —
Of troops, to enlist, enroll, levy, recruit, draft : mili-
tes, S. : exercitui supplementum, S. : scribebantor
quattuor fere legiones quinia milibos peditam, I^ :
Albam in Aequoe sex milia colonomm scripta,
enrolled to be sent, L. : Scribe tui gregis banc, em-
roll him in your retinue, H. — 7b name in a wiH^
appoint by testament, designate, constitute: ilium
heredem et me scripaerat: in testamento Ptole-
maei patris heredes erant scripti, etc, Gs. : quia
pauper scribitur heres ? lu. : ilium tutorem Uberia
suia, appoint guardian by will, — 7b order a paqf*
ment, draw a check for: Scribe decern a Neriov
draw on Neriusfor ten (thousand sesteroea), H.
aorinliHD, I, n. [cf. Germ. Sthrein, gn^ shrine^
Digitized by V^OOQ IC
•orlptio
769
sourrilitas
a <xMf, e&etf , boa^ book^boxy UtUrcate^ desk, eaeriioire:
scrinium cum litteris eodem adferre, S. : scrinia
po6Co, H. : in proroptu scrinia habet, 0.
■oriptio, 6ni8, /. [scribo], a writing : mea. —
A eompoiinff in writing, composUioii: nulla res
tantum ad dicendum proficit, quantum scriptio:
Bcriptionis genus : ex scriptione interpretari, liter-
ally: philoaophae scriptiones.
■Oiiptito, ftvT, fttus, ire,/r«^. [scribo], to write
often, write continuaUjf: haec ad me scribas velim
vel potiuB scriptites. — To compose, practise liter-
ary eompoeiHon: aoourate: sic scriptitarunt, ut
DOBter Cato.
■oriptor, Oris, m. [ scribo ], one who writes, a
writer, scribe, copjfist, clerk: scriptores male mul-
oati : iibrarius, H. — One that composes in toriting,
a writer, composer, author, reporter, narrtUor : ve-
nustissimus : scriptorum magna ingeoia, etc, S. :
in tant& scriptorum turbA, L. : Scriptorum chorus,
H.: nobilium scriptorum auditor, H. : omnium
bonarum artium scriptores legendi: rerum scrip-
tor, hMtorian, L. : rerum suarum: historiarum,
lu. : Troiani belli, H. — A drawer up, compiler,
draughtmum: legum: legis.
soriptnla, Grum, dim, [scriptum], little lines
(on a draught-board), 0.
soriptum, I, n. [P. n. of scribo ], something
drawn, a space enclosed by lines: duodecim scriptis
ludere, i. e. upon a draught-board divided into
twelve sections. — A written composition, toriting,
treatise, book, work: de harum val varum pulchri-
tudine scriptum reiinquere: scripta de deorum
Dumine reiiquisse: ut quae secum oommentatus
esset, ea sine scripto verbis eisdem redderet, with
out notes: oratio dicta de scripto est, read from a
manuscript: laudavit pater scripto meo, in a
gpeech written by me: eorum scriptis se oblectent,
writings : Lucili scripta legentes, H. : Debueram
scripto oertior esse tuo, 0. — A written text, literal
meaning. Utter: legis: multa contra scriptum pro
aequo et bono dixit, etc., against the letter of the
law: cum scripto ipso dissentire.
soriptora, ae, /. [ scribo ], a writing, written
characters: mendum scripturae, a clertccU error.
— A writing, composing, composition : adsidua ac
diligens : scripturam spemere, composing, T. : car-
men perplexius scripturae genere, L. : hoc genus
scripturae (L e. biography), N. — Something lorit-
ten, a writing, work, book, composition: Ne cum
po^ta scriptura evanesceret, his works, T. — A tax
paid on public pastures: ex scripturi vectigal:
magister scripturae, collector. — A douse in a will,
testamentary provision.
1. Boriptns, P. of scriba
2. aoriptns, tLs, m. [scribo], the office of a
scribe, a clerkship, secretaryship : scriptum faoere,
to act as secretary, L.
Bcriptdnm (scrap-), I, n. [collat form of
scrupulus], the smallest measure of weight, a scru-
ple, one twenty-fourth of an uncut: argenti scri-
pulum : Quinquu inarathri scrupula, 0.
sorobis, is, m. and /. [SCARP-], a ditch, dike,
trench, y,0,,T&.
BCrofa, :u\/. [SCARP-], a breeding-sow, lu.
BCrupeus, odj. [ scrupus ], of pointed stones,
sharp, rough, steep, rugged: Spelunca, V.
BorupuloBua, adj. [scrupulus], full of sharp
stones, rough, nigged, jagged: cotes.
BorupuluB (sorip-), I, m. dim, [scrupus], a
sharp bit of stone; hence, uneasiness, difficulty,
trouble, anxiety, doubt, restlessness, scruple: mi hi
unus scrupulus restat, T. : Inieci scrupulum boini-
ni, T. : tenuissimus: nummi potius reddantur
quam ullus sit scrupulus : scrupulus et quaedam
dubitatio, quidnam esset actum: sollidtudinum
aculeos et scrupulos occultabo.
BornpilB, I, m. [SCRV-], a sharp stone ; hence,
anxiety, solicitude, uneasiness: aliqui scrupus in
animis haereat
sorata, Orum, n. [SCRV-l, broken stuff, trash,
frippery, trumpery : Vilia, H.
BCrtktor, Ari, fttus, dep. [scruta], to ransack,
search carefuUy, examine thoroughly, explore, seanh,
examine: domos, navls: loca abdita, S. : ignem
gladio, H. : mare, Ta. : venantlum latibula. On. :
num ira actus esset, Gu.: non excutio te, si ({liid
forte ferri habuisti, non scrutor. — F i g., to examine
thoroughly, inquire into, eaqjlore, investigate: eat?!!
plagas, Enn. ap. C. : locos, ex quibus argumenta
eruamus : ante tempus haec. — lb search into,
search out, find ottt, read: mentlsque deum, 0. :
Arcanum illius, H.
aculpo, |>?I, ptus, ere [SCARP-], to carve, cut,
grave, chinel, form, fashion: e saxo sculptus;
niveuin mirft arte ebur, 0. : Quid sculptum infa-
bre CHset, H.
Bculptilis, e, ac{j. [sculpo],/on?Mi by carving,
carved, furitlptnred : opus, 0.
Boulptns, P. of sculpa
Bourra. ae, m. [SCRV-], an idler, loafer, man
about town : scurrae locupletes. — A city buffoon,
droll, jester, clown, pantaloon, parasite: neque pa-
rum facetus scurra : vagus, H. : Urbaui scurra
Catulli, i. e. a down in a play of Catullus, lu. —
Pro v.: de scurra niulto facilius divitem quam
patrem familias fieri posse.
BOurrillB, e, adj, [scurra], buffoonJike, jeering,
scurrilous: iocus: dicacitas.
BCOrrilitaB, &tis,/. [scurrilis], buffoonery, scur-
rility: insuisa, Ta.
Digitized by V^OOQIC
760
seoo
sonrror, — , ftrl, dep. [scurra], to act the jester,
play the buffoon : Scurror ego ipse mihi, populo
tu, to please myuif^ H. : Scurrantis speciem prae*
bere, H.
Boutale, is, n. [scutum], a thong^ leathern strap,
lash: triplex, L.: funda media duo scutalia inpa-
ria habebat, L.
BCUtatuSp adj, [ scutum ], armed toUh a long
thidd : cohortes, Cs. : milites, L. : equites, V.
Boutella, ae, /. dim. [ scutra, a flat dish ], a
small fiat dishy little salver : bedychrl
Boutioa, ae,/., a lash, whip : Ke scutidL secte*
re, H. : scuticae tremef actus habenis, 0., lu.
1. aoutula, ae, /. dim. [scutra, a flat dish], a
diamond-shaped figure, lozenge, rhombus : formam
Britanniae soutulae adsimulare, Ta.
2. aoutula (scyt-), ae,/., = OKvroKfi, a wood-
en roller, cylinder: biremis, subiectis scutulis, tra-
duxit, Cs. — A secret writing (on a slip of papyrus,
wrapped around a scutala), N.
scutulata, Orum, n. [1 scutula; sc. vestimenta],
checked clothing, chequered garments, lu.
soutulum, I, n. dim. [scutum], a small shield:
cum scutuio.
BCiitum, I, n. [SCV-], a shidd, Roman shield,
infantry shield, buckler (of two boards, joined,
covered with linen and hide, and edged with iron):
scutum pro clipeo, L. : pedestre, of the infantry,
L. : equestria, of the cavalry, L. : scutis ex cortice
factis aut viminibus intextis, Cs. : domus scutis
referta : scutum reliquisse praecipuum flagitiura,
Ta. — F i g., a shield, defence, protection, shelter, safe-
guard: scutum dare in iudicio eis, quos, etc. : scuto
vobis magis quam gladio opus est, L.
SoyllaeuB, adj., of Scylla ( a promontory at
the entrance of the Sicilian straits) : rabies, V. —
As subst. n. : in Scyllaeo illo aeris alieni, I e. whirl-
pool (by confusion with Charybdis).
BCyphua, I, m., = okv^oq, a cup, large cup,
beaker, goblet : alicuius preti: scyphorum paria
complura: sacer, V. : Natis in usum laetitiae scy-
phis, H. : inluseras inter scyphos, L e. over the
wine.
1. Be, ace. and abL of sul
2. se or sed, praep. with abl. [abl, of sui], by
itself from, without, apart from : se f raude esto,
JCIJ Tabb. ap. C. — E s p., in composition, as in se-
cedo, securus, seditio, sobrius, socors, solvo, sudus.
3. ae-, in composition for sSmi, as in selibra.
4. se-, in composition for sex, as in semestris.
sebum, see sevura.
ae-oedo, cessi, cessus, ere, logo apart, go away,
separate, withdraw, go aside, retire: secedant im-
probi, secemant se a bonis : de coetu, 0. : in abdi-
tarn partem aedium, S. : ad deliberandum, L. : a
fesso corpore sensQs, Ct : tantum secessit ab imis
Terra, was distant, 0. — Togo out in rebellion, rebel,
revolt, secede: plebes armata a patribus secessiti
S. : in Sacrum Montem, L.
se-oemo, crfivl, orgtus, ere, to put apart, sunder,
sever, part, divide, separate: stamen seoernit ha-
rundo, 0. : sparsos flores calathis, sqoarcUe in bas-
kets, 0. : nihil (praedae) in publicum, setting apart
for the public treasury, L. : luppiter ilia piae secre-
vit litora genti, hath set apart, H. : patres centum
denos in orbia, divided, 0. : se a bonis : Europen
ab Afro, H. : inermts ab armatis, L. : ex intestinis
secretus a reliquo cibo sucus: me Nyropharum
chori Seoemunt populo, H. : e grege alqm impera-
torum, single out as pre-eminent, L. — ^F i g., to rep-
arole, disjoin, part, dissociate : hosce homines, set
apart: ut pulchritudo corporis secemi non potest
a valetudine, sic, etc. : sua a publicis consilia, L. :
Publica privatis, sacra profanis, H. — To disan'
guish, discern : blandum amicum a vero : non sa-
tis acute, quae sunt secemenda, dlstinguit : ioato
iniquum, H. — To set aside, exclude, refe^ : in
iudicibus legendis amioos meos: fnigalissimum
quemque.
seoeasiS, >6nis,/. [1 CAD-], a going aside^
%Bithdrawal, retirement : subscriptorum : milites
secessionera faciunt, Cs. : secessione factft, having
withdrawn, L. — A political withdrawal, insurrec-
tion, schism, secession: ultima rabies secessio ab
suis habebatur, L. : secessio, non bellum : populi,
Cs. : per secessionem armati Aventinum occupa-
vere, S.
aeoeaauB, Qs, m. [secedo], a separation, re-
tirement, solitude: Carmina secessum scribentis
quaerunt, 0. : gratum litus amoeni secessQs, lu.
— A hiding-place, ravine, retreat: Est in secaaaa
longo locu?, a deep recess, V.
aeciua, adv. comp., see setiua.
aeoludo, si, sus, ere [se+daudo], to shut off,
shut apart, shut up, sedude, part: carmina antro
seclusa relinquit, V. : cohors seclusa ab reliquisi,
Cs. : a communi luce seclusum : curas, banisk, V. :
secluditur sub alA, hitles, Pr.
(aeclum, l), see saeculum.
aecluaua, adj, [P. of seclndo], sttndered, sep-
arated, remote, seduded: iter a concilio deorum:
nemus, V. : aliqua aquula, confined streamlet.
aec5, cut, ctus, are [2 SAC-], to cut, cut off, cut
up, reap, carve : omne animal secari ao diyidi po-
test : pabulum secari non posse, Cs. : sectae her
bae, H. : Quo gestu gallina secetur, is carved, lu. :
secto elephanto, i. e. carved ivory, V. : prave sectus
unguis, H. — E s p., in surgery, to cut, operate om,
cut off,cut out, amputate, excise: in oorpore alqd :
varices Mario : Mariua cum secaretur, was operated
Digitized by V^OOQ IC
seoretlo
7W
o»»- — ^ •erakhy tear^ vxmnd, hurt, injure: luctan-
tis Ecuto ne secer ungui, U8t I should he torn, H. :
Bectas invenit ungue genas, 0. : secuerunt corpora
veprea, V.— 7b cut apart, divide, cleave, separate:
curru medium agmen, V. : caelum secant zonae,
0. : sectus orbis, i. e. half the earth, E.—To cut
through^ run through, pass throuah, traverse: per
maria umida nando Libjcum, cleave, V. : aequor
Puppe, 0. : adeunt vada nota secantes, 0. — To
cut, make by cutting : f uga aecuit sub nubibus ar-
cum, u e. produce hyflight, V. : viam ad navis, i. e.
speeds on his way, v.— Fi g., to divide: causas in
plura genera.— 7b cut short, decide, settle: Quo
muUae secantur iudice lites, H. — To foUouf, pur-
9U£t quam quisque secat spem, V.
secretid, Snis, /. [8e+2 OER-], a dividing,
9undering, separation : partium.
seoreto, adv. [secretus], separately, apart : ex
lis quaeritur secreto in curia, quid, etc. : consilia
secrete ab allis coquebant, L.— /n secret, secretly,
without witnesses, in private .• hoc audi : loqui me-
cum, H. : conloqui : cum eo agere, in a private
interview, Cs.
secretum, I, n. [P. n,of secerno ], a hidden
thing, mystery, secret: aperto maris sui secreto,
Ta. : litterarum secreta ignorant, Ta. : sua ne se-
creta viderent, mysteries, 0. : illud, quod solft reve-
rentia vident, that mysterious being, Ta. — A hidden
place, hiding -place, retirement, solitude, retreat:
secreto suo satiatus, Ta. : Seductus in secretum
est, Ph. : in secreto tempus terere, in solitude, L. :
se a volgo in secreta removere, H. : horrendae
procul secreta Sibyllae petit, V.
secretUB, adj. with comp, [P. of secerno], sev-
ered, separated, separate, apart: secretum imperium
propriave signa habere, L.: arva, V.— Ou/ of the
way, retired, remote, lonely, solitary, secret: loca,
H. : litora, 0. : pars domtts (L e. gynaeceura), 0. :
Iter, solitary, B.—Comp. plur, n. as subst. : in se-
cretiora Gerraaniae porrigitur, the remoter parts,
Ta. — Hidden^ concealed, private, secret: artes, 0. :
nee quicquam secretum alter ab altero haberent,
L. : secretiora ministcria, Ta. : secreta pyram Erige,
9eeretly,Y.i Stridere secretft divisos aure susurros,
in the private ear, H.
Beota, ae,/. [SEa], a beaten way, pathway,
mode, manner, method, principle: omnis natura
habet sectara quam sequatur: eidem incumbere
sectae, lu. i banc sectam rationeroque vitae sequi,
mode of life.--' A body of polUical principles,
party, side: cuius sectam atque imperium secutus
es ; pro Vitruvio sectamque eius secutis precari,
his party, L. —-In philosophy, a doctrine, school,
sect: eorum philosophorum sectam sequi.
seotator, oris, m. [2 sector], a follower, attend-
ant, adherent: Oabinii: quid opus est sectatori-
boBf an escort: lex de numero sectatorum, i. e.
secundum
the number of a candidate's train in eanvatring,
iudiciorum, Ta. : domi, a familiar visitor, Ta.
sectilla, e, a^. [2 SAa], cut, deft, divided:
ebur, 0. : porrum, cut leeks, lu.
sectio, 6uis,/. r2 SAC-], a cutting up, sale
at auction of a confiscated estate, sale of goods for-
feited to the public: ad illud scelus sectionis acce-
dere.— ^ rwht to confiscated property, ownership
of forfeited goods: praedae: sectionem oppidi
vendidit, Cs.
1. sector, Oris, m. [2 SAC-], one who cuts, a
cutter: sectores collorum et bonorum, cutthroats
and cutpurses: omnium sectorum audacissimus
(in a double sense).— ^ purchaser of confiscated
goods at auction, speculator in forfeited estates: in
bello hostis, in pace sector: mulierem emere a
sectoribus.
2. sector, itus, ftrl, dep.freq. [sequor], to fol-
low eagerly, run after, attend, accompany, press
upon, follow after, chase, pursue : sectari iussi, to
join my train, L,: at sectabantur multi: si con-
ducti sectarentur: Chrysogonum (servi): neque
te stipator sectabitur, H. : qui eiusmodi est, ut
eum pueri sectentur: Ne scutica dignum horriblli
sectere flagello, H.— Of game, to chase, hunt: sec-
taris apros, V. : leporem, H.— F i g., to follow after,
pursue eagerly, search for, hunt: banc miseram
praedam, Cs. : litis, T. : Nomina tironum, H. : Mit-
te sectari, quo, etc., H. : virtutes, emulate, Ta.
seotiira. ae,/. [2 SAC-], a cutting, excavation,
mtne : aeranae secturaeque, Ca
sectus, P. of seoo.
(secubitus, tls), m. [secubo], a lying apart,
sleeping alone.^Only abl. sing, and nom.plur, Ct.,
se-cubOk ul, — , are, to lie apart, sleep alone,
live alone: per aliquot noctes, L., Ct, Tb., 0., Pr.
(secularis, seculum), see saec-.
se*ciun, see I cum and sui.
secundazii, Orum, m. [prop, atfj., from secun-
dus; sc. milites], soldiers of the second legion:
secundani terga hostium caedunt, L., Ta.
neoundarius, a(ff. [secundus], of the second
doss, second in order: habet statum res p. de tri.
bus secundarium.— As subst. n., a secondary point
point next in importance. '
1. seoundd, adv. [ secundus ], secondly, in the
second place: primum . . . secundo . . . tertium.
eta : primo . . . secundo, Ph.
2. secundo, — , — , are [secundus], to favor,
further, second, prosper : aura secundet aquas, 0. :
di nostra incepU secundent, V. : Rite visas i e.
bring to a favorable issue, V. *
secundum, praep. with aee. [ secundus ]. ^lo
Digitized by V^OOQ IC
•eonndus
763
tiphOb^ following^ hy^ along^ bende: iter Becundimi
mare &cere : castra secundum mare munire.— In
time or order, immediately after ^ ^fi^j ^*^ ^•*
secundum bines ludos mihi respondere: comitia:
proelium, L, : quietem, after going to deep. — In
rank, nod to^ after: proxime et secundum decs
homines hominibus maxime utiles esse possunt :
secundum decs nomen Roman um venerari, L. :
secundum ea multae res eum hortabantur, qua re,
etc., Cs. — Agreeably tOy in accordance with^ accord-
ing to: secundum naturam fluminis procumbere,
i. e. doum streamy Cs. : secundum tabulas testa-
nienti possessionem dare: conlaudan secundum
virtutes tuas, T. : duumviros secundum legem
facio, L. — According to the wiU of in favor of
to the advantage of: aecundum nos iudicare, give
judgment in our favor : secundum causam no-
8tram disputare: secundum earn (partem) litem
indices dare, L.
seoundus ( as num. ordin. often written 11 ),
adj. with eomp. and sup. [sequor]. — In time or
ordeVy following, nexty second: secundo lumine, the
next morning: anno secundo, the next year : ante
diem 11 Elalend. Februarias: Roma oondita est
secundo anno Olyropiadis septimae : me secundum
heredem instituere, alternate heir (on the failure
of the first-named) : mensa, dessert : mensis ao-
cepta secundis Rhodia (vitis), V. : boo seoundft
victorift accidit, i. e. wUh victory already in vieWy
N. — In Ts,nky foUovnhgy nexty second: ex primo or-
dine in secundum ordinem civitatis venisse: Nee
viget quicquam simile (lovi) aut secundum, H. :
maxime vellem . . . secundo autem loco, etc. : ad
regium principatum : secundus a Romulo conditor
urbis, L.: heros ab Achille secundus, H.: Haec
erit a mensis fine secunda dies, the laet day but
onCy 0. — Secondary y subordinatCy inferior: panis,
H. : argentum venae secundae, lu. : persona, N. :
in actoribus Oraecis, ille qui est secundarum par-
ti um : nulli Campanorum, L. : regio spatio loco-
rum nulli earum gentium secunda, Cu. : baud ulli
veterum virtute secundus, inferioTy V. — Plur. f.
as subst. (sc partes), the second party inferior part :
Q. Arrius, qui fuit M. Crassi quasi secundarum :
ferre secundas, H. — Of currents or winds, /awr-
abicy fairy downward: secundo flumine iter facere,
i. e. doum streamy Cs. : secundo defluit amni, V. :
rate in secundam aquam labente, with the currenty
L. : navis marl secundo misit, with the tidcy L. :
secundis ventis cursum tenena: Contrahes vento
nimium secundo vela, toofreshy H. : secundissimus
ventus: curru volans dat lora secundo, swiftly
gllHngy V. — Favorable^ propitiouSy fortunate : se-
cundo populo aliquid facere, with the consent of
f he people: admurmurationes cuncti senatds: ru-
mor, H. : pracsentibus ac secundis diis, L. : adi
pede sacra secundo, V. : avis, Enn. ap C. : conve-
iiieua ad res vel secundas vel adversas : ingenium {
res sclent cetare aeoundae, H. : mens rebus snbli^
ta seouDdis, Y. : Galliae motOs, sueeessfuly Cs. : irae
verba, I e.provokingy L. : secundiore equitum proe-
Ho noRtris, Cs. : secundissima proelia, Cs. : leges
secundissimae plebei, L. — Plur, n. as subsL, favor'
able circumstanceSy good fortune: Sperat infestis,
metuit secundis Alteram sortem, H. : in tuis se-
cundis, T. : omnium secundonim causae, L.
secllrifer, fera, ferum, acff. [securis+l FER-],
axe-bearingy with a battle-axe: Pyracmon, 0.
securlger, gera, gerum, adf. [securis+GES-],
axe-bearing: puellae, i. e. with battle-axes^ 0.
•eonria, is, aoc. im or emyObLlyf [2 SAC-], an
axe, hatchety cleaver : icta securibus ilex, V. : fertor
quo rara securis, \.e.inthe wildforesty H. : securi
Dextras obarmare, H. : Anceps, two-edgedy 0. : Yio-
tima pontificum securis Cervice tinget, H. — An
executioner's axe (borne by the lictors in the fa-
sces) : nudatos securi feriunt, L e. behead, L. : quos
securi percussit, beheaded: Virtus . . . Nee sumit
aut ponit securis Arbitrio popularis aurae, he. its
honors and power, H.— F i g., a blow, death - bhw :
graviorem rei p. infligere securim. — Authority^
dominiony sovereignty: Germania Colla Romanae
praebens securi, 0. — Vsu. plur. : Gallia securibus
subiecta, L e. to Roman supremacyy Cs. : saevas
securis accipere, Y. : Medus Albanas timet seca-
lis, i. e. Roman supremacyy H.
Beouritas, atis, /. [ securus ], freedom from
anxiety y unconcern, composure: securitatem appel-
io vacuitatem aegritudinis : quam securitatem ^
magna pars amicoruni faciebat, L. : inhumana
securitas, carelessness, Ta. — Freedom from danger^
safety, security : publica, Ta. : annonae, Ta.
seotkruB, ac{j. with comp. [2 se-l-cura]. — Of
persons, free from care, carelesSy uneoneemed^ wn-
troMedyfearlesSyguiety easyy composed: ut seoums
bellum Nabidi inferam, L. : securus Temnum pro-
ficiscitur: securae peragebant otia gentes, O.:
Ceres natS reoeptft, rdieved of anxiety, 0. : de lin-
gua Latina securi es animi : securior ab Samniti*
bus, L. : Romani securi pro salute de gloria oerta-
bant, Ta. : f uturi, 0. : pelagi atque mei, uneoneemed
abouty Y. : poenae, H. : odi, Ta. : periculi, Ou. :
cadat an recto stet fabula talo, H. : ne quia errore
labatur vestrQm, L. — Free from care, wUroubled^
tranquUy serenCy eheerfuly bright t aevom, H. : Otia,
Y. : summa malorum, careless, 0. : holus, L e. a
peaceful meal, H. : latices, driving aiway eart, V. :
vota repulsae, «i/<f againsty 0. — Free from danger,
safcy secure: nullum locum securum esse sinere,
L.: mare,Ta.: materia, Ta.—.£^,q^-A4iiu^«uii».
mary : castrensis iurisdictio, Ta.
1. seouB, n. inded. [2 SAC-], a tax.— Only oee.
sing, adverb. : liberorum capitum virile seciu ad
decem milia capta, males, L. : muliebre, L., Ta.
Digitized by V^OOQ IC
768
•edeo
2. aeons, adv. with eomp. sequins [ SEC- 3- —
Porit.^ otherwise, dt/ferefUly^ not «o, the contrary:
id secus est : magnum mehercule hominem, nemo
dicet secus ; sed, etc. : omnia longe secus : nobis
aliter videtur ; recte seousne, postea, whether cor-
rectly or not : pro bene aut secus consulto, for
good or iU, L. : num secus banc causam defendisse
(videor), ac si ? etc. : membra paulo secus a me
atque ab illo partita : illam attingere secus quam
dignumst liberam, T. : matrem familias secus
quam matronarum sanctitas postulat nominare. —
With a negative, not otherwise^ even to^ jiut bo :
horft fere undecima aut non multo secus, not much
earlier or later: veluti Haud secus Androgeos
visu tremefactus, V. : Aequam memento rebus in
arduis Servare mentem, non secus in bonis, H. :
non secus ac si meus esset f rater : in medias res
Non secus ac nottiS, just as if they were familiar ^
H. : solet teropestas haud secus atque in mari re-
tinere, S. : Haud secus ac iussi fadunt, V. : ea non
secus dixi, quam si eius frater essem, in no other
nirU: quo facto, haud secus quam dignum erat,
L. — Otherwise than is rights not well, wrongly, un-
fortunately, unfavorably, ill, badly: secus iudicare
de se : quod ubi secus procedit, S. : adfirmat nihil
a se cuiquam de te secus esse dictum : ne quid de
ooUegS secus scriberet, L. — Less: neque multo
secus in iis virium, Ta. — Comp., worse, more un-
favorably: quod sequius sit, de meis civibus lo-
quor, L. ; see also setius.
seoiitor (aequutor), Oris, m. [SEC-], a fol-
lower, pursuer (a kind of gUdiator), In.
Bed or (old) set, conj. [ old abl. of sui ; cf . 2
se]. — After a negative clause and introducing a
direct opposition, but, on the contrary, but also, but
even, but in fact : Non canponantes bellum, sed
belligerantes, Enn. ap. C. : oti f ructus est non con-
tentio animi, sed relaxatio : nemo iudicium repre-
hendit, sed legem. — ^Introducing a climax, usu. iu
the formula, non modo or non solum . . . sed, or
sed etiam, not only, not merely . . • but, btU also,
but even, but indeed: non modo falsum illud esse,
sed hoc verissimum : iudicetur non verbo, sed re,
non modo non consul, sed etiam hoetis Antonius,
not only not . , , but even: omnia eiiis non facta
solum, sed e^m dicta meminisset : neque vero se
populo solum, sed etiam senatui oommisit, neque
Benatui modo, sed etiam, etc. : multiplicatusque
terror non infimis solum, sed primoribus patrum,
Ifc — After non (in the sense of non modo) : qui se
non opinari, sed scire, non audivisse, sed vidisse
dicit: non infimam plebem accendere sed ipsa
capita plebis, L. — After ne . , , quidem (more em-
phatic than non modo) : tu porro ne pios quidem,
■ed piissimos quaeris, / will not say virtuous men,
but the most virtuous. — Restrictive, btit, yet, how-
sver: est ille quidem valde severus, sed abhorret
ab huius saeculi liccnti^: paulo sedatiore tempore
est accusatus, sed eadcm fere lege : difficile faotu
est, sed conabor tamen : plerique patriae, sed om-
nes famft atque fortuuis expertes, S. — In a transi-
tion: non impedio, praesertim quoiiiam feriati
sumus. Sed possumus audire aliquid, an serius
venimus ? : sed ad instituta redeanms : sed, si pla-
cet, in hunc diem hactenus. — Often after a paren-
thesis, 6W, nato, I say: quos Metellus (facio iiiiu-
riam viro mortuu), sed ille consul, turn, etc. — With
quid autem, in impatient questions : sed quid per-
timui autem belua? but why in the worlds T. :
Sed quid ego haec autem nequiquam ingrata re-
volvo? V. — With vero, but in fact, but actually:
nee iam cum Aquilio, sed vero cum Paullis confe.
rendum I ; cf. sed enim vero cum detestabilis res
sit, quid, etc.? L. — Ellipt., with enim: sed re-
verter ad crimen ; sed enim haec iliius viri mentio
vocem meara fletu debilitavit, but (I speak with
difficulty), /or, etc. : Progeniem sed enim Troiano
a sanguine duci Audierat, but (she was in dread),
for Me had heard, etc., V. — In a climax, without
a preceding negative, but, but in fact, but also :
hie mihi primum meum consilium defuit, sed
etiam obfuit.
sedate, adv. [sedatus], calmly, tranquilly, with-
out excitement, unmoved: ferre (dolorem).
sedatid, Snis, /. [ sedo ], a quieting, allaying,
assuaging, calming : perturbation um animi : mae-
rendi : cum sedationes vitam efficiant beatam.
sedatus, adj. with comp, and sup. [P. of sedo],
cahrn. quiet, unntffled: nmnis : amnes, V. : sedato
gradu abeunt, measured, L. — F i g., calm, composed^
moderate, tranquil, unimpassion»i : in ipsis nume-
ris sedatior: Oderunt Sedaturn celeres, H.: scri-
bere sedatiore animo : sedatius tern pus.
sedecim (not sexd-) or XVI, num. acfj. [sex
+decem], sixteen: annos natast sedecim, T. : alti-
tudo pedum sedecim, Cs., L. : sententiis XVI ab-
solutio confici poterat
sedecula, ae,/ dim. [sedes], a little seat, low
stool.
sedeo, sSdl, sessuro, 6re [SED-], to sit: cum
tot summi oratores sedeant, remain sitting: sedens
iis adsensi : ante forls, 0. : ducis sub pede, 0. :
gradu poet me uno, H.: plausor usque sessurus,
donee, etc., wlw wUl keep his place, H. : Sedilibus
in primis eques sedet, H. : in ill& tua sedecul& : in
snxo, 0. : in conclavi, T.: in temone. Ph. : caelestes
sedibus altis sedent, 0. : ebumeis sellis, L. : car-
pento, L. : delphine, 0. : columbae viridi solo, V.
— Of magistrates, esp. of fudges, to sit, occupy on
official seat, preside, be a judge, hold court, act as
juror: (tribuno) in Rostris sedente: si idcirco
sedetis, ut, etc. : sedissera forsitan unus De centum
iudex in tua verba viris, 0. : index sedit simius.
Ph. : in tribunali Pompei praetoris urban!, <
Digitized by V^OOQ IC
•edes
754
seduoo
— 7b eorUinue tUtingy sit still, continue, remain,
tarry, wait, abide, tit idle, be inactive, delay, linger,
loiter: isdem consulibua sedentibus lata lex est,
etc. : an sedere oportuit Doml, T. : totos dies in
villi: sedemus desides domi, L.: Uun diu uno
loco, N. : Sedit qui timuit, ne non succederet,
stayed at home, H. : meliora deos sedet omina po-
scenSf waits, V. : ante sacras fores, Tb. : ad mea
busta sedens, Pr. — Prov. : compressis roanibus
sedere, sit with folded hands, L. — Of troops, to sit
down, remain encamped, be entrenched, keep the
field: ante moenia, L: ad Trebiaro, L.: sedendo
expugnare urbem, L. : sedendo bellum gerere, by
inactivity, L, : sedendo superaturi eum, qui, etc.,
L. : qui sedet circum castella sub armis, V. —
Fig., to swik, settle, subside, rest, lie: Sederunt
medio terra fretumquo solo, 0.: nebula campo
quam montibus densior sederet, %oas thicker on the
plain, L. : esca, Quae simplex olim tibi sedept,
sat well upon your stomach, H.— 7b sit, sit dose,
holdfast, be firm, befiaud, be settled, be established:
tempus fuit, quo navit in undis. Nunc sedet Orty-
gie, 0. : in liquido sederunt ossa cerebro, stuck
fast, 0. : clava sedit in ore viri, stuck fast, 0. :
librata cum sederit ( glans ), L. : plagam sedere
Cedendo arcebat, /rom sinking de^y, 0. — In the
mind, to be fixed, be impressed, be determined: in
ingenio Cressa relicta tuo, 0. : Idque pio sedet
Aeneae, V.
sedes (sedio, L. ; gen.plur, s$dura, C, L.), is,
/. [SED-], a seat, bench, chair, throne: in eis sedi-
bus, quae erant sub platano : honoris : regia, L. :
sedibus altis sedere, 0. : tibi concedo meas sedes :
priores tenet Sedes Homerus, the first rank, H. —
A seat, dwelling-place, residence, habitcUion, abode,
temple: eam sibi domum sedemque delegit: hi
sedem primum certo loco domiciliorum causa con-
Btituerunt: Haec domus, haec sedes sunt magni
Amnis (sc. Penei), 0. : in Italift, in sede ac solo
noetro, L. : cremata patri& domo prof ugos sedem
quaerere, L. : ultra hos Chatti ; initium sedis ab
Hercynio saltu incohatur, Ta. : scelerata (i. e. sce-
leratorum), 0. : Talia diversa nequiquam sede lo-
c\it\,place, 0. : qui inoolunt eas urbes non haerent
in suis sedibus : aliud domicilium, alias sedes pe-
tere, Os. : qui profugi sedibus incertis vagabantur,
S. : iucidas Inire sedes, H. : discretae piorum, H. :
siientum, 0. : religio sedum illarura : (Deroaratus)
in ei civitate domicilium et sedes conlocavit:
Aeneam in Siciliam quaerentem sedes delatum, L.
— An abode of the dead, last home, burial-place:
Sedibus hunc refer ante suis et conde sepulchro,
V. — Tlie souPs home, body: priore relictft Sede,
0. : anima misera de sede volens Exire, 0. — Fig.,
of things, a seat, place, spot, base, ground, founda-
tion, bottom: banc urbem sedem summo esse im-
perio praebituraro: num mentis moliri sede suft
paramus ? from their place, L. : deus haec fortasse
beniguft Reducet in sedciu vice, to the former state,
H. : belli, the seat of war, L. : iieque verba sedem
habere po88unt, si rem subtraxeris : ut suU poiia-
tur in surami boni sede (voluptas): in ei sede,
quam Palaetjron ipsi vooent, site, Cu. : coloni Ca-
puae in sedibus luxuriosis conlocati : Turrim con-
vellimus altis Sedibus, V. : totum (mare) a sedibus
imis Eurusque Notusque ruunt, V.
sedile, is, n. [SED-], that may be sat on, a seat,
bench, stool, chair: Membra seuex posito iussit
relevare sedili, 0. : gramineo viros locat sedili, V. :
Sedilibus in primis (in a theatre), H. : Facta de
vivo saxo, 0.: fusi per dura sedilia nautae,
benches, V.
sedltio, 6nis,/. [2 sed+1 I-], a going aside,
going apart, insurrectionary separation, dissension,
civil discord, insurrection, mutiny, sedition t sedi-
tioni interesse, L.: seditione factft, Cs. : seditio
inter belli pacisque auctores orta, L. : seditionem
ac discordiam concitare: Seditione, dolis pecca-
tur, H. : seditiouibus tribuniciis res p. agitabatur,
S.: seditiones omare: Paene occupata sedition!-
bus urbs, H. — Person., an attendant of Fama,
0. — Dissension, discord, strife, quarrel: Filiam ut
darem in seditionem, T. : crescit favore Turbida
seditio, donee, etc, 0. : si ad externum bellum do-
mestica seditio adiciatur, L. — An insurrection, the
rebels, seditious men : seditione ita stupente, L. —
F i g., of things, dissension, disagreement, discord :
intestina corporis, L. : iracundiam seditionem
quandam ducebat
•editiose, adv. with comp. and sup. [seditio-
sus], sediiiouslyf aliquid dicere, L. : seditioeiua
agere, Ta. : multa seditiosissime dicere.
seditidsufl, adi. with sup, [aed\t\o\fullofdi»'
cord, factious, turbulent, mutinous, seaiiious: sedi-
tiosissimus quisque, Ta. : cives : seditiosissimi
triumviri: oratio: voces, L. : iudicia. — Quarrd-
some: £a est enim seditiosa; ea cum viro bellum
gerit. — Turbulent, full of disorder : vita.
sedd, flvl, &tu8, ftre [ SED- ], to brina to rest,
lay: pulverera. Ph. — To settle, stiU, calm, allay,
astuage, appease, quiet, check, end, stop, stay : mare
aut flam mam : incendia, 0. : sedatis fluctibus, sub-
sided: tempestas sedatur: d\i\m, slake, 0.: came
ieiunia, relieve, 0. : ad lassitudinem sedandam mi-
litum, refresh, N. : in animis hominura motum:
militum animos, L. : rabiem, H. : volnera mentis,
0. : (populi impetus) sedatur: tumultum, Cs. :
discordias : contentionem, L. : sermunculum om-
nem aut restinxerit aut sedarit : calamitatem, T. :
ut vix a magistratibus inventus sedaretar, was
quieted, L. : vela fcssa, i. e. come into port, Pr.
se-duoo, daxi, ductus, ere, to lead aside, take
apart, draw aside, lead away, carry off, set aside,
put by: me rursus : singulos separatuq, L.: HuiM
Digitized by V^OOQIC
sedactio
766
blanda manu, 0. : SeductU8 in secretum a liberto,
Ph. : quod a te seductus est, toaa taken out of the
9oay : vina mensis seducta secundis, removed^ 0. —
To put asunder^ separate, divide^part : Seducit ter-
ras haec brevis unda duas, 0. : quarto seducunt
castra volatu, i. e. divide into two hostile parties,
O. : cuna f rigida mors animft seduxerit artus, V.—
Fig.: consilia in privato seductaque a plurium
conscientia habuere, L. : ab immortalitate seduci
(i. e. excludi), Cu,
seduotid, Onis,/. [seduco], a leading aside^
dramng apart : seductiones testium.
seductufl, adj. [P. of seduoo], remote, distant,
apart: terrae, 0. : recessus Gurgitis, 0.
»edulitafl, atis,/ [sedulus], assiduUy, applica-
tion, earnestness, persistency, serviceableness : horai-
nis: mea: munda, 0.: Officiosa^H.: Sedulitas
Btulte quem diligit urguet, ojiciousness, H.
•edulo, adv. [sedulus], bunly, dUigently, indus-
triously, eagerly, carefully, zealously, unremittingly,
assiduously, solicitously, sedulously: at facio sedulo,
/ am doing my best, T. : fit sedulo, T. : quae opus
sunt sedulo comparat, L. : quamquam sedulo facie-
bat, made a sincere effort: credere, i. e. sincerely,
T. : argumentari : ego sedulo, ne esset, feci, delib-
erately, L. : ad id diem extraxerat, purposely, L.
seduluB, adi. [SED], persistent, busy, diligent,
industrious, zealous, careful, unremiUing, solicitous,
assiduous, sedulous: eloquentes videbare, non sedu-
los velle conquirere, orators, not those who labor at
oratory: Exanimat lentus spectator, sedulus inflat,
H. : Baucis, 0.: mater, Ph. : Sedula fune viri con-
ten to bracchia lassant, 0.— Officious, obtrusive:
Ne odium libellis Sedulus importes minister, H. :
male sedula nutrix, 0.
•egeo, etis, /., a cornfield: in segetem sunt
daUe fruges: segetes fecundae: cohortes fru-
mentatum in proximas segetes mittit, Cs. : Ilia
Beges votis respondet avari, quae, etc., Y.— The
standing com, growing com, crop: laetas esse se-
getes, etc. : culto sUt seges alta solo, 0. : Quid
faciat laetas segetes, V. : seges farris mature
messi, L. : lini et avenae, V.— ^ crop, thicket, for-
est, multitude: clipeata virorum, 0. : ferrea Telo-
rum, V. — F i g., a field, ground, soilt ubi prima
paretur Arboribus seges, V. : quid odisset Clodium
Milo segetem ac materiem suae gloriae J— A crop,
fruit, produce, result, profit: Uberlus nulli proved
nit ista seges, 0. : Quae tamen inde seges, lu.
segmentatufl, adj, [segmentum], trimmed
With purple, flounced, fringed: cunae, lu.
segmentum, l, n. [2 SAC-], a cutting (late).—
Esp., plur., stnps of colored cloth, trimmings,
flounces, 0., lu.
(aegne), see segniter, segnis.
selongo
segnipefl, pedis, adj. [ segnis + pes], dow of
foot, lu.
segnis, e, adj. with comp. [I SAC-], slow, tardy,
slack, dilatory, lingering, sluggvdi, inactive, lazy:
(servi) Propter onus, H. : nos segnibus actis Quod
fuit ille sumus, 0. : segniores incitat, Cs. : casti-
gando segnes, Ta. : bonus segnior fit ubi neglegas,
S.: equus segnior annis,V.: tempus, L.: militiu,'
L. : neque pugno Xeque segni pede victus, H. :
aquae, sluggish, Cu. : campus, i. e. unfruitful, V. :
diutinus alter (terror), sed segnior, more lingering,
L. : segnior mors (per venenum), L. : non segnior
discordia, L, : baud illo segnior ibat Aeneas, V. :
segniores posthac ad imperandum ceteri sint: ad
laetitiam, 0. : ad alia consilia, L. : in Venerem, V. :
nodum solvere Oratiae, H. : labonim, Ta.
segnitas, atis,/. [segnis], «fo^ / hominum.
segniter, adv. with comp. segnius [segnis],
dowly, sluggishly, slothfuUy, lazily: omnia agere,
L. : segnius oppugnare, L. : segnius inritare ani-
mos, H. : segnius bellum parare, S. : nee segnius
puguabant, with equal spirit, L.
segnitia, ae, and segnities, — , em, S, /.
[segnis], slowness, tardiness, dilatoriness, sluggish-
ness, inactivity: nihil locist segnitiae, T. : consulem
segnitiae accusare, L. : sine segnitia verecundus :
maris, Ta. : qua tam sera moratur Segnities ? V. :
castigemus segnitiem bominum : in segnitia per-
stare, L.
se-grego, &vl, &tus, are [v^x'], to separate from
the flock: oves segregatae,Ph.— 7b set apart, lay
aside, put away, separate, sever, part, remove, seg-
regate: Segreganda mater a me est, T. : volgus
quae ab se segregant, i. e. hold aloof from, T. i
ilium a re p. segregavit scelus ipsius: captivis
productis segregatisque, divided, L.— Fig., to sep-
arate, remove, divide: haec (eloquendi vis) nos a
vita inmani segregavit : publicam causam a pri-
vatorum culpa, L. : pugnam eorum, i. e.flghi them
separately, L,
seiugatus, P. of seiugo.
seiuges (ium), m. fsex+iugum], a team of six
horses, chariot drawn by six horses: aurati, L.
(se-iugS), — , atus, are, to di^'oin, part, sep-
arate, divide.— Ou\y Ppass.: (animi partem) noa
esse ab actione corporis seiugatam.
seiunotim, adv. [seiungo], separately, Tb.
seiunotio, 6nis,/. [seiungo]. — I n rhet, a
disjunction, separation, division.
se-iungo, ianxl, iQnctus, ere, to disunite, dis-
join, part, sever, separate, divide .• te ab lis : Alpes
Italiam ab Gallia seiungunt, N.— Fi g., to separate,
part, sever, disconnect : a verbo ius: defensio se-
iuncta a voluntate : benienitatem ab ambitu, dis-
tinguish: se a verborum ubertate.
Digitized by
Google
seleotio
766
eemicubltallB
■eleotio, Snis,/. [2 8e- + l LEG-], a ehxxmng
out, choice, aefedion: null! selectione uti: rerum.
seleotuB, P. of seligo.
selibra, ae,/. [8 8e-+ libra], a halfjmmd^ L.
seligo, legl, l6ctus, ere r2 8e-+lego], to single
ow/, separate, choose out, cuU, select : omnia expen-
det et seliget: selectae sententiae: selecta pec-
tora Patres dixit, 0. : selecti \Md\ceB, judges selected
by the praetor (in criminal cases).
sella, ae,/. [ SED- ], a seat, settle, chair, stool:
in sella sedere: alta deducere sella, lu.: sellae
atque operis locus, work -stool: sella tibi erit in
ludo, etc., teacher's chair : clausa, sedan-chair, lu. :
sellft qui prima sedens, on th^ front seat ( of a
wagon). Ph. — A magistrate's seat, official chair
(that of the higher magistrates was called sella
curulis): sedebat in rostris in sella aurea: hoc de
sella dixit: consules positis sellis dilectum habe-
bant, L. : parentes honestos Fascibus et sellis, H.
sellaiius, T, m. [sella], one that practises lewd-
fies8,Ta.
sellifltemia, 6rum [ sella +sterno], religious
banquets offered to goddesses, Ta.
sellula, ae,/. dim. [sella], a little sedan chair,
Ta.
sellularius, m. [sellula], a mechanic who Moorks
at a stool, sedentary artisan, L.
semel, adv. num. [8 SA-], once, a single time:
attendant, semel bisne signum canat, L. : consulem
miles semel fefellit, L.: non semel, sed bis: neque
aemel sed saepius: non plus quam semel eloqui.
Inde/., in phrases vrith iterum or saepius, once
and €tgain, time and again, repeatedly, more than
once, several times: semel atque iterum ac saepius
dare: cum his semel atque iterum armis conten-
disse, Cs. : semel aut iterum, once or twice. — Once
and no more, but once, but a single time, once for
all: animus ubi semel se cupiditate devinxit, T.:
quibus semel ignotum a te esse oportet : aut vitam
semel aut ignominiam finire, L. : humum semel
ore memordit, once for all, V. : virtus cum semel
excidit, H. — In counting, once, first, the first time :
bis rem p. servavi, semel gloria, iterum aerumnft
me& : Rufum bis pervenisse . . . semel ad Corfi-
nium, iterum in Hispauift, Cs. : ter, semel . . .
iterum . . . tertio, L. — Indef, once, ever, at some
time, at any time: verebamini Ne non id facerera
quod recepissem semel ? T. : ut semel eloquentia
evecta est: quando in apertum semel discrimen
evasura esset res, sooner or later, L. : quoniam
quidem semel suscepi : Si semel datis . . . Dividite,
if you are really giving, 0. : semel emissum volat
inrevocabile verbum, H.
semen, inis, n. [1 SA-].— Of plants, werf: manu
gpargere semen: terra semen excepit: iacto se-
men or animals, seed, roes: genitus de semine
lovis, son of Jupiter, 0. : ipsa regio semine orta^
L. : mortall semine cretus, of mortal race, O. :
(virtus) propria Romani seminis, L e. an inborn
characteristic of the Romans. — A shoot, graft,
scion, set, slip, cutting : Seminibus positis (L e. vir-
gultis ), V. — Posterity, progeny, offspring, child :
inpia Semina fert utero, 0. — F i g., seed, an origin,
essence, principle, source, occasion, grwmd, cause :
veteris percepto semine venae Arva rigent auro,
0. : malorum omnium : huius belli : Semina terra-
rumque animaeque marisque Et ignis, L e. the four
dements, V. : semina discordiarum (tribuni), L. :
semina futurae luxuriae, the small beginnitigs, L.
semenstxls or semestris, e, adj. ||sex+ men-
sis], half-yearly, semi-annual, lasting stx month*:
regnum : imperium, Cs. : censura, L. : dux, L. : in-
fans, six months old, L. : Semenstri vatum digitos
circumligat auro, i. e. the rinq of a military trib-
une, with a six months' oommtssion, In.
sementinus, adj. [semen], of sowing time:
dies, i. e. feriae, 0.
sementis, is, ace. im or em, abl. I or e,/. [se-
men], a seeding, sowing : sementi prohibita : se-
mentem faoere, L. — P r o v. : ut sementem feoeria,
ita metes, as you sow, so shall you reap. — 77u
growing crops, young crops, young com : tenerae,
0. — F i g., a sowing : malorum.
sementiTafl, a4;. [sementis], of seed, of seed-
time: dies (i. e. feriae), 0.
semermia, see semiermis.
semestriS) see semenstris.
semesns or semiesus (trisjl), or semeaai2a»
adj. [semi+esus; P. of edo], htUfeaten, half -de-
vonred, half -consumed: praeda,V.: pisoes, H.:
serpentes, 0. : lepus, lu.
semet, see sui.
n^xni',praep. [cf. semis]. — Only in oompoei-
tion, half; demi^, semi-.
semi-adapertas ( qumqueayl. ), adj., half-
open: ianua, 0.
semianimis (in verse, quadrisyl.), e, or ae-
mianimus (seman-), o^/- [semi+anima], Aa//'-
alive, luUf-dead: digiti, V. : f rater, L. : corpus vir-
ginis, L. : anguis, C. po«t. : orbis, lu. : corpora, L.
semi-apertos, adj., half -open: fores, L.
semi - bos, bovis, m., a half- ox : vir, Le, the
Minotaur, 0.
semi-caper, pri, m., half-goat: Pan, 0. : Fan-
nu8, 0.
semi-crematus, adj,, half -burned: Membra, O.
semicremos, adj. [2 CAR-], half-burned: sti-
pes, 0.
semicubitalis, e, adj. [semi + cabitam], a
mine, V. : quercus de semine Dodonaea 0. — Of I half-cubit long: hastile, L.
Digitized by
Google
•emideus
767
•emiviTOS
semi - dens, adj.^ half' divine : Dijades, 0. :
genus, O.—Ab subst. m., a demtgod: semideique
deique, 0.
Benil-doctaB, adj., half-taught^ half -learned.
semierxnis, e, or semiermus (semerm-), e,
adj. [semi+arma], half- armed, poorly armed:
raille eeraiermes palati, L. : multitudo, L. : cum
sex mill bus semermium, L. : semermos, Ta.
semi-faotUB, adj., half -finished : opera, Ta.
semifer, fera, ferum, adi. [semi +f ems], half-
bestial, hcdf beast : pectus ( Tritonis ), V. : corpus
Capricorui ( the Constellatiou ). — As svbst. m. :
Semifer, i. e. the Centaur Chiron, 0. : inter Semi-
feros habilare, i. e. the Centaurs, 0. — F i g., half-
wild, half savage. — As suhst. m., Cacus, V.
seml-germanuB, adj., half-Oerman: gentes,
L.
semi - gravis, e, adj., half • overcome, half-
drunken: vino, L.
Be-migro, avi, — , ftre, to go away, remove.
Bemi-hianBy antis, adj., half- open : labelluni,
Ct
Bemi-homo (semlio-), inis, m., a half- man,
half-beast : Centauri, 0.— F i g., half -human, half-
witd, half savage : Cacus, V.
seml-hdra, ae,/., a half hour, half an hour.
Bemi-lacer (era, erum), ac(/., half mangled, 0.
semi-lauttiB, adj., half washed : crura, Ct.
semi-liber, era, erum, adj., half free.
semi-lijca, ae, m., half a sutler, not fit to be a
sutler, Ij.
semi-maB, maris, m., a half-male, hermaphro-
dite: abominati semimares, L., 0. — Unmanned,
emasculated: ovis, 0. : Galli (priests of Cybele), 0.
semi-mortnuB, adj., half -dead: membra, Ct.
Beminaiimn, I, n. [ semen J, a nursery, semi-
nary, hot-bed, school: rei p. : tnumphorum : sena-
tes (equites), L. : ducum, Cu.
Beminator, 5ns, m. [semino], an originator,
producer, author : omnium rerum ( mundus ). —
Fig.: malorum.
(Bemi-nez), necis, adj., half -dead: semineci
sibi rapere arma,V. : seminecera eum inventum,
L. : concursus ad seminecis viros, V. : artOs, 0. :
plerique semineces relinquebantur, Ta.
semino, — , — , are [ semen ], to sow, bring
forth, produce : agrioolae cultu seminari : viscum
quod non sua seminat arbos, V.
semi-nudoB, culj., half -naked: consules, L. —
Half-unarmed : pedes, defenceless, L.
semi-plenus, adj., half -manned: naves: sta-
tiones, L.
semi-putatUB, acfj., half -pruned: vitis, V.
Semiramia^ idis, ace. mim, /, = ^i/slpofucj a
queen of Assyria, 0., lu., Cu. — In saroasm : Semi-
ramis ilia, i. e. effeminaie (of Qabinios).
semi-rasuB, adj., half -shaven : ustor, Gt
semi-reduotuB, adj., half bent back: Venns, 0.
semi-refeotUB, adj., half -repaired: classis, 0.
semi-rutus, culj., half-razed, half-overthrown,
half -demolished, half -destroyed, half -ruined: mu-
ru9, L. : tecta, L. : castella, L. : patria, L.
semis, issis, m. [ semi + as], a half- unit, one
half : HS singulos semis accessionis dare, i. e. one
and a half sesterces of premium (on each mediiii.
nus) : bina iugera et semisses agri adsignati, L. —
Half an as: non semissis homo, not worth a groat :
(ad quincuncera) redit uncia, quid fit? Semis, 11.
— Plur. abl., as monthly interest, at one half per
cent, a month, at half a denarius for each hundred
(i. e. six per cent, per annum) : Bemissibus magna
copia (pecuniae) est
semi-sepultus, adj., half -buried: Ossa, 0.
Bemisomnus, adj. [ semi + somnus ], half-
asleep, sleepy, drowsy : cum hie semisomnus stupe-
ret : semisomnos hostis caedunt, L. : cor. Ph.
semissis, gen. of semis.
semi-Bupinus, c^j., half bent backwards, re-
clining: iacet in dextrum semisupina latus, 0.
semita, ae, /., a narrow way, side -way, path,
foot-path, lane, by-way : angustissima : notae, Cs. :
ubi plures diversae semitae erant, L. : Rara per
occultos lucebat semita calles, V. — Pro v.: qui
sibi semitam non sapiunt, alteri monstrant viam,
Enn. a p. C. — Fig., a by-way, way, path, lane: Ego
illius semita feci viam. Ph. : vi& exire . . . semitu
revertisse : fallentis semita vitae, H. : recta, U. :
Tranquillne vitae, lu.
semitarius, adj., fond of by-ways : moechi, Ct.
semi-ustilatuB (semust-, -ustulatus), adj.,
half-burned: cadaver ligni.s semiustilatum : qui-
bus (faclbus) semiustilaius illc est.
semi-ustas (semuBtus), adj., half burned:
Enceladi scmlustum corpus, V. : facem, 0. : simu-
lacra, L. — Fig.: se populare iucendium semu-
stum effugisse, L.
semi-vir, virl, m., a^fj., a half man, man who is
half beast: Chiron (a Centaur), 0. : bos (the Mino-
taur ), 0. : Nessus, 0. — An hermaphrodite, 0. —
A eunuch: ingens (a priest of Cybele), lu. —
Fig., unmanly, womanish, effeminate: cum semi-
viro comitatu, V. : tain atrocem caedem pertineie
ad illos semiviros credere, L.
semi-vivns, adj., half-alive, half-dead, almost
dead: hominem seroivivum reliquit : abiecti homi-
nifl et seraivivi furor. — F i g. : mercenariorum vo-
ces, half-expiring vjords.
Digitized by
Google
semodluB
768
M-modios, I, m., a half-peek, lu.
semotas, adj. [P. of semoyeo], remote, dutani,
far removed, retired: conloquium petunt semoto
a militibus loco, Cb. : arcana Bemotae dictionis,
i. e. confideneea, Ta. — Flur. n. as tubet. : terris bc-
mota, H.
se-moved, movl, inotus, ere, to move apart, put
aside, remove, separate : vos semotae, nos soli, T. :
voce praeconis a Hberis semoveri. — Fig., to part,
separate, remove: Strato ab ei disciplinft semoven-
duB est, \.e,not tobe dasaed with that school: vo-
luptatem semovendam esse.
semper, adv. [3 SA-+-per], ever, always, at all
times, continually, perpetually, forever : numquam
uuum intermittit diem, Quin semper veniat, T. :
semper in amicitift manere : qui tibi praesto sem-
per fuit : avida ulteriorum semper gens, i. e. of
continual acquisitions, L.: pacis semper auctor,
L. : Alterum in lustrum meliusque semper, Proro-
get aevom, i. e. with constant improvement, H. :
horresco semper, ubi, etc, every time, T. : quibus
studiis semper f ueris, tenemus : terra, non semper
gramen habens, L e. everywhere, O.
BempltemuB, adj. [semper], everlasting, ever-
during, perpetual, cotUinual, imperishable, eternal,
sempiternal: deorum vita, T. : incisae litterae, divi-
nae virtutis testes sempiternae: stellarum cursOs:
ignis Vestae : documentum Persarum sceleris.
semunoia, ae, /. [semi+uncia], a half^ownce,
one twenty 'fourth part of a pound: auri, unde
anulus fieret. — A twenty -fourth part: heres ex
deunce et semuncia.
semunclariuB, adj. [semuncia], amounting to
a half -ounce: faenus, one twenty-fourth part of an
as upon each as, for a year of teti months, i. e.five
per cent, for a full year, L.
semUst-, see semiust-.
senaouluxn, I, n. [senatus], a meeting-place for
the Senate, hall of sessions, L.
senarioluB, I, m. [senarius], a little senarius,
trifling verse of six feet.
senarluB, adj, [ seni ], of six each : versus, a
vejse of six feet, Ph.— As subst. m. ( sc. versus ) :
comicorum senarii.
senator, oris, m. [SEN-]. — In Rome, a member
of the Senate (originally one hundred advisers, se-
lected by Romulus from the nobles. Later, a
hundred Sabine nobles were added ; and the num-
ber was increased by Sulla to four hundred, and
by Julius Caesar to nine hundred, but Augustus
reduced it to six hundred. The later additions
were made largely from the Knights. Under the
republic the censors revised the roll every five
years, striking out names of bad repute. Only
men of wealth were eligible, as no salary was paid.
The senator wore a tunic with a broad parple
band, and black leathern shoes with a * luna * of
silver or ivory): huic (senatori) iussa tria sunt;
ut adsit, etc. : in senatoribus cooptandia : Artes
quas doceat quivis senator Semet prognatos, H. :
novom senatorem cooptabitis, L. — In other na-
tions, a senator,. oounciUor of state : se si dedide-
runt ex sexcentis ad tris senatores (Nerviorum),
Cs. : (Rhodiorum) oranes erant idem tum de plebe
turn senatores : senatores quos (Macedonii) syne-
dros vocant, L.
senatorius, adj. [senator], of a senator, sena-
torial: cuius aetas a scnatono gradu longe abes-
set : houos : indicia : consilium, deliberations : lit-
terae, speecJus in the Senate.
senatus, Qs (gen, senati, S., C), m. [SEN-].—
In Rome, the council of the elders, council of dale,
SencUe, body of senators (see senator): Romuli
senatus, qui constabat ex optimatibus : cum pote-
stas in populo, auctoritas in senatu sit: senatus
populusque Roman us (often written S. P. Q. RX
i. e. the republic: senatOs oonsultum, a decree of
the Senate : senati decreto missi, S. : omnia, de
quibus senatus consult: in senatum venire non
potuit, became a senator: de cooptando senatu,
choosing : ut et veterera senatum tollatis et novom
cooptetis, L. : senatu movere, S. : a censoribus ex
senatu eiectus : seminarium senatds, i. e. the order
of Knights (from which new senators were se-
lected), L. — A meeting of the Senate, session : sena-
tus frequens convenit, a quorum: senatum cito
cogere : eo die non fuit senatus neque postero, no
session : eodem die Tyriis (legatis) est senatus da^
tus frequens, i. e. a quorum gave audience : dimit-
tere senatum : multa eius in senatu provisa pru-
denter, in the meetings of the Senate : in senatum
venire, attetid. — In other nations, a Senate, cowicil
of state: Aeduorum, Cs. : Venetorum, Cs.
senatus oonsultum, see senatus, consultunL
seneota, ae,/. [senexj, old age, extreme age^
senility : in senectft, T. : mopi metuens formica
senectae, V. : turpis, H. : extrema, Ta. : sollicita, O.
senectus fltis, /. [senex], old age, extreme age,
senility. — Only sing.: hoc vitium fert senectus
hominibuSy T. : senectutem occasuro vitae definire :
vivere ad summam senectutem : confecti homines
senectute : viridis, V. : tremulo gradu venit aegra
senectus, 0. : obducta solvatur fronte senectus,
the gravity of old age, H. : Temporibus geminls
canebat sparsa senectus, i. e. gray fiairs, V. — Of
things, antiquity, age : (tabellae) cario8a,0. : vini
veteris, lu. — P er son., the goddess of old age. Old
Age: tristis, V. — Old age, old men : senectus sem-
per agens aliquid. — Fig., of style, maturity: plena
litteratae senectutis oratio.
seneo, — , Sre [senex], to he old: qniete, Ct
Digitized by V^OOQ IC
•enesoo
769
sententla
•enesoo, nul, — , ere, inch, [seneo], togrinoold,
become aged^ grow hoary : aetaa senescit : tacitis
seneecimus annis, 0. : Solve senescentem mature
equum, H. — To decay ^ lose strength, grow weak^ be
enfeebled^ waste away^ decline: fama et viribus, L. :
Don esse cum aegro senescendum, L. : dis homini-
busque accusandis senescere, j9tn« away, L. : amore
habendi, H. — To wcute, wane^ decline^ fall off^ be
diminished^ be impaired: luna ( opp. crescens),
waning: arbores cum lung senescentes: continua
messe senescit ager, is worn oiU^ 0. : biemps sene-
Bcens, closing: omnia orta occidunt et aucta sane-
scunt, S. : alcuius vis, L. : consilia, L. : amor, 0.
senez, senis, adj. with comp. senior [ SEN- ],
old, agedy advanced in years: si qui senes ac de-
formes erant : porci, lu. : nemo est tarn senex qui
se annum non putet posse vivere : quo erat nemo
fere senior : quae vis senior est quam, etc. : se-
niores anni, 0. : senior quam ilia aetas ferebat,
oratio, more mature. — As subst. m., posit.^ an old
man^ aged person^ graybeard (usu. of more than
sixty years): ut turn ad senem senex de senec-
tute, sic, etc. : senem in patriam revertentem, unde
puer profectus sum, L. : Mixta senum ac iuvenum
densentur funera, H. : ter aevo functus senex, i. e.
Nestor, H. — As subst, /., an old tooman, Tb. —
Comp.y an elder, elderly person (usu. between forty-
five and sixty years of age) : si quis Forte cohere-
dum senior male tussiet, H. : seniores a iunioribus
divisit : centuriae seniorum ac iuniorum, L. : om-
nium seniorum precibus excitati, Cs. : Vix ea fatus
erat senior (i. e. senex), V. : senior Inachus, 0.
seni, ae, a, gen. senQm, num. distrib. [sex], six
each: cum in sex partis divisus exercitus Roma-
nus senis horis in orbem succederet proelio, L. :
ut tribuni militum seni deni in quattuor legiones
crearentur, i. e. sixteen each, L. : senflm pedum
crassitudo, Cs. : pueri annorum senQm septenQm-
que denQm, of sixteen and seventeen years, — Six
( poet for sex ) : tradiderat natalibus actis Bis
puerum %ems,paat his twelfth birthday, 0. : pedes,
i. e. hexameter, H. : senos reddere ictGs ( of the
senarius), H.
aenillB, e, adj. [ senex ], of an eld man^ of old
people, of old age, aged, senile: prudentia: ne
forte seniles Mandentur iuveni partes, H. : corpus :
anima, 0. : guttur, H. : Stesichori statua, of an
old man : adoptio, by an old man, Ta. : stultitia :
liiemps, 0.
senior, 5ris, comp. of senex.
senium, I, n. [senex], old age, senility, decline s
(.uod (opus) omni senio careret: senio confectus.
— Waste, decay : se ipse (mundus) consumptione
rt penio alebat sui, by its own waste and decay. —
I'exatwn, grief, trouble, affliction: tota ci vitas con-
fecta senio est: senio consumptus, L. — Gloom,
moroseneas: inhumanac senium depone Gamenae,
B.—An old man (poet, for senex, with pron, mojc.)
Ut ilium di deaeque senium perdant, T.
sensa, 6rum, n. [P.plur. of 8entio],/Mrcqo^f<m»,
ideas : exprimere dicendo sensa.
sensim, adv. hentio] Just perceptibly, gradual-
ly, by degrees, little by lUtle, slowly, gently, softly :
progrediens : sensim dicebat, quod causae prodes-
set: incedere, step by step, L. : sensim sine sensu
aetas senescit : oritur (seditio) sensim ex clamore :
mentio inlata, L. : sensim et sapienter amare, 0. ;
queri. Ph.
1. sensus, P. of sentio ; see also sensa.
2. sensus. Os, m. [SENT-], a perceiving, obser-
vation: utere igitur argument© tute ipse sensQs
tui, accept a proof from your own experience: op-
pidanos a sensu eius (operis) avertere, Cu. — A
power of perceiving, perception, feeling, sensation,
sense, consciousness : doloris : moriundi sensum
celeritas abstulit: (Niobe) posuit sensum, saxea
facta, mali, 0.—^ sense, special sense: ut nee ullus
sensus maneat: oculorum: neque oculis neque
auribus neque ullo sensu percipi : gustatus, qui
est sensus maxime voluptarius : sensQs in capite
conlocati sunt. — Feeling, sentiment, emotion, incli-
nation, disposition: ipse in commovendis iudicibus
eis ipsis sensibus permoveri : vestri sensQs igna-
rus: amandi . . . amoris : meus me sensus, quanta
vis fraterni sit amoris, admonet: erga nos sensus
civium. — An opinion, thought, sense, view, notion:
animi : sensus eius de re p. : dissidenti sensQs
suos aperire, N. : in his ipsis rebus aliquem sen-
sum habere. — A habit of mind, mode of thinking,
fiotion, tcute: volgaris popularisque : haec oratio
longe a nostris sensibus abhorrebat— E s p., with
communis, a general mode of thinking, prevailing
notion, common ineight, common-sense : id a con-
suetudine communis sensQs abhorrere : quae ver-
santur in sensu hominis communi : Comrauni sensu
planjB caret, H. : quod in communibus hominum
sensibus positum est: ex communibus sensibus
ducta oratio, /rom the usual lines of thouglu, Ta.
— Consciousness, sense, understanding: a mero re-
deant in pectora sensQs, 0. : nisi si timor abstulit
omnem Sensum animumqiie, 0. — Sense, idea,
meaning, signification: testamenti. Ph.: verba]
quibus voces sensQsque notarent, H. : verbi, 0.
sententia, ae,/ [SENT-], a way of thinking,
opinion, judgment, sentiment, thonglu, notion, pur-
pose, determination, decision, will, desire: de hac
re eius sententia, T. : sententiae atque opinionis
meae volui esse participes : adhuc in hac sum sen-
tentia, ut, etc: vai-iis dictis sententiis, quarum pars
censebant, etc., Cs. : locos ac aententias hulus di-
sputationis tradere, extracts and leading thoughts :
si honestatem tueri ac retinere sententia est, if
one's purpose be : stat sententia tradere, etc., du is
resolved^ 0. : sic stat sententia, 0. : de ooii^atoruiD
Digitized by V^OOQ IC
sententiola
770
aeonam
sentenUi manu inissi, aceording to the wish:
de oranium sententia proiiuntiatum,9mantmou«^y;
quod quern umquam de sua Bententia facere au-
sum J on his awn reapondbUity^ L. — P r o v. : Quot
homines, tot senteutiae, many men, many minds,
T. — Abl. with pron. poss, or genit, : errat longe
mea quidem senteotia, in my judgment, T. —
With ex: Istuc tibi ex senteutia tua obtigisse
laetor^ to your satisfaction, T.: ex mea sententia
rem p. gessimus, as 1 wished: erenisse ex senten-
tia? satisfactorily, T.: ex sententii navigasse,
prosperously. — Esp., in taking an oath: (ma-
iores) iurare ex sui animi sententia quemque
voluerunt, to the best of his knowledge and bdief
L e. conscientiously: ex mei animi sententia, inquit,
ut non deseram, etc., without mental reservation^
L. : Ex tui animi sententia tu uxorem habes ? Non
hercule, inquit, ex mei animi sententia, in all sin-
cerity . . , / no, not to suit me, — An official deter-
mination, decision, sentence^ judgment, vote : quos
priores sententiam rogabat: factum est senattls
consultum in meam sententiam: decerni cunctis
sententtis, unantmou«/y.* victos paucis sententiis,
by a small majority, L. : meae partes exquirendae
magis sententiae quam dandae sunt, i. e. my office
is to put the question rather than to vote, L. : in
eam sententiam ire, to support the resolution, L. :
omnibus sententiis absolvi (in a conference of
judges) : sententiam dicere, pronounce judgment.
— Sinse, meaning, itUent, signification, idea, notion:
oratione quam sententia lenior, in language than
in meaning: quod dicitur habet banc, ut opinor,
sententiam : cuius praecepti tanta vis, tanta senten-
tia est, ut, eUi.,such depth of meaning. — A thought
expressed, sentence, period: dura de singulis sen-
tentiis breviter disputo: Est brevitate opus, ut
ourrat sententia, etc., H. — An aphorism, apoph-
thegm, maxim, axiom, saying : selectae brevesque
sententiae : sapientibus sententiis ornata oratio.
sententiola, ae, /. dim. [ sententia ], a short
sentence, maxim.
aententiose, adv, [sententiosusJ.yW/ of mean-
ing, suggestively, pithily : oratione habitft : dici.
aententioaua, acfj. [sententia], full of mean-
it9g, pithy, sententious: genus dictionis.
aentea, ium, m., thorns, briers, bramblelntshes,
prickly brush : rubis sentibusque interiectis, Cs. :
Incultis rubens pendebit sentibus uva, V.
aentina, ae, /., bUge-waier : sentinam exhau-
rire : confiictati sentinae vitiis, Os. — A receptacle
of bilge-water, hold, cesspool : Romam sicut in sen-
tinam confluere, S. — Fi g., dregs, refuse, offscour-
ings, rabble: rei p. : urbis : quasi de aliqua sentinl,
ae non de optimorum ciTium genere loqueretur.
aentid, sSnsi {2d pers. sensti, T. ), sSnsus, Ire
[SENT-], to discern by sense, feel, hear, see, perceive,
be sensible of' ita, ut ne viciui quidem sentiant:
suavitatem cibi : famem, L. : corporis aegri vitia,
Cu. : posse prius ad angustias veniri, quam sen-
tiretur, before they should be observed, Cs. — 7h per-
ceive, feei the effects of, feel, experience, suffer, un-
dergo, endure: iste tuus ipse sentict Posterius, T. :
quid ipse ad Avaricum sensisset, etc., Cs. : quae
quisque sensisset, inquirere, L. : civicatum damna
ac detrimenta : Tecum Philippos et eelerem fugam
Sensi, H. : rerum omnium inopiaro, L. : lassitudo
et sitis iam sentiebatur, L. : sentiat, Quos attemp-
tarit, Ph. : in hac urbe esse consules vigilantes :
transitum exercittLs ager senserat, had been wasted
by, L. : nee pestilentem sentiet Af ricum Fecunda
vitis, H. — F i g., to feel, perceive, discern^ under-
stand, observe, notice: mentes sapientium cum ex
corpore excessissent sentire ac vigere, L. : non ut
dictum est, in eo genere intellegitur, sed ut sensum
est: hostes de profectione eorum senserunt, became
aware of their retreat, Cs, : Primus sentio mala
nostra, T. : numquam ilium offendi, quod quidem
sensed m, as far as I have observed: praesentia
numina sentit, H. : nee inania Tartara sentit, i. e.
€U>es not enter, 0. : paterc tua consilia non sentis ? :
postquam nihil esse pericli Sensimus, H. : si quid
est in me ingeni, quod sentio quam sit exiguum :
Sensere, quid mens rite posset, H. : sensit medios
delapsus in hostis, V. — Of a state of mind, to feel,
experience: quod sensum babeat, id necesse est
sentiat voluptatem : victoriae tantae gaudium sen-
tire, L. — To think, deem, judge, imagine, suppose,
be of opinion, believe, mean: optime sentientes
ceiituriones, i. e. most patriotic: sic interpretor
sensisse maiores nostros: iocansne an ita sen-
tiens, i. e. in earnest : cum illis, agree in opinion :
ne iste baud mecum sensit, T. : qui aliunde stet,
aliunde sentiat, i. e. acts on one side, while his con-
victions are toith the other, L. : nee iam aliter sen-
tire, quin viderentur, etc., and were fully convinced
that, etc., Cs. : Caesarem non eadem de re p. sen-
sisse quae me scio: de dis immortalibus vera: te
ease huic rei caput, T. : voluptatem banc esse sen-
tiunt omnes : talem solemus sentire bonum civemr
cum de illo genere rei p. quae sentio dixero : al-
quid gravius de vobis, Cs. : de re p. praeclara:
postea quam ex nocturno fremitu de profectione
senserunt, i. e. were aware, Cs. — To give an opin-
ion, vote, declare, decide: in senatu libere: quae
volt Hortensius omnia dicat et sentiat
(aentia, is), see sentes.
aentua, adj. [cf. sentis], thorny, rough, rugged ,'
loca situ, v., 0. — Of a person, bristly, T.
aeoraum or seoraua, adv. [for ^se-vorsum],
separately, severally, apart, especially: Omnibus
gratiam habeo, et seorsum tibi, T. : traditi iu ca-
stodiam, seorsum cives sociique, L. : ea dissensio
civium, quod seorsum eunt alii ad alios, seditio
dicitur ; seorsum ab rege exercitum dactare, S.
Digitized by V^OOQ IC
separabills
771
septemTiralls
separabilis, e, adj. [separo], that may be •qh
orated, separable : (vis) a corpore.
(separate), adv. [separatus], separatdy^ apart
(only comp.) : separaiius adiungi.
separatlm, adv. [ separatus ], asunder^ apart^
separately, severally: qui anna ferre possent, et
item separatim pueri, senes, etc, Gs. : ubi vos se-
paratim sibi quisque consilium capitis, S. : hoc
seiungi potest separatimque perscribi: (di) sepa-
ratim ab universis singulos diligunt: separatim a
reliquis consilium capere, Cs. — Abstractedly, gen-
erally: dieere de genere universe.
Beparatid, Onis, /. [separol, a sundering., sev-
ering, separation: partium. — Fig., a discrimina-
tioti, distinction : sui facti ab illft definitioue.
BeparatUB, adj. [P. of separo], separated,
separate, distinct, particular, different: quoddam
volumen : privati ac separati agri apud eos nihil
est, Cs. : Tu (Bacchus) separatis uvidus in iugis,
remote, II.
Be-paro, fivl, atus, ftre, to di^oin, sever, part,
sunder, divide, separate: cum (maria) pertenui
discrimina separeutur: nee nos mare separat in-
gens, 0. : Separat Aonios Oetaeis Phocis ab arvis,
0. : separandos a cetero exercitu ratus, Cu. — F i g.,
to set aside, treat apart, consider separately, distin-
gtiish, except t est mihi locus ad . . . separatus:
delicta volgi a public& causft separare : suum con-
silium ab reliquis, Cs. : nihil est, quod se ab Aetolis
separent, L.
Bepelio, pellvl (llsset, Pr.), pultus, Ire, to bury,
inter : hominem mortuom in urbe, XII Tabb. ap.
C. : surge et sepeli natum, Att. ap. C. : Tarquinio
sepulto: 8uorum corpora, L. — To bum, place on
the funeral-pyre : sepultum Consentiae quod mem-
brorum reliquum fuit, L. : Eumcnem mortuuro
propinquis eius scpeliundum tradidit,N. — Fig., to
bury, overwhelm, submerge, destroy, ruin, suppress:
sepultft in patriA acervi civium : haec sunt in gre-
mio sepulta consulatQs tui : dolorem, end : tunc,,
cum mea fama sepulta est, 0. : nuUus sum . . .
sepultus sum, Pm lost, T. : urbs somno vinoque
sepulta, V. : sepulta inertia, slumbering, H.
(aepes), see saepes.
sepia, ae,/., = mivia, the cuttle-fish, ink-fish.
sepimentum, sepio, see saepi-.
se-pdno, posiil, positus. ere, to lay apart, set
aside, put by, separate, pick out, select: seponi et
oceultari : aliquid habere sepositum : ornamenta
st'posita: captivam pecuniam in aedificationem
templi, L. : Primitius magno lovi, 0. : de mille
sagittis Unam, select, 0. : alqm a domo, banish, Ta.
— Fig., to set apart, assign, appropriate, reserve:
sibi ud earn rem tempus,^.* seponendus extra
oertamen alter consulatus, to be set apart beyond
controverfy, U — To remove^ take away, exclude, se-
lect: lovem curas ^posuisse gravis, had thrown
off, 0.: seposuisse a ceteris dictionibus earn par-
tem dicendi, have separated: inurbanum lepido
seponere dicto, i. e. distinguish, H.
sepositus, a€{j. [P. of sepono], distant, remote :
fons, Pr. — Distinct, special: mea seposita esi cf
ab omni milite dissors Gloria, 0. — Choice, select:
vestis, Tb.
sepse, contracted for se ipse.
septem or VII, num. adj. indecl. [cf. iwrd,
Qerm, sieben ], seven : praetores : oolles, II. : de-
cern et septem, L. : decem septemque, N. : viginti
et septem tabulae : his mensibus sex septem pi o-
ximis, T. : VI, VII diebus. — As subst., the seven
sages, wise men of Greece: eos septem, quos Graeci
sapientes nominaverunt : Thales, qui sapicntissi-
mus in septem fuit.
September, bris, m. [ septem ], of seven,
seventh: mense Sepiembri, in the seventh month
(from March). — 0/ the seventh month, of Septem-
ber : Kalendis Septembribus : horae, H.
septem - decern or septemdeoim (sep-
tend-), or XVII, num, ac^^ seventeen : populi :
XVII dies declamitavit : septemdecem annus na-
tus, L. : CCCCXVII senatores.
septemfluus, adj. [septem +FLVO, sevenfold-
flowing, with seven mouths: Nilus, 0.: flumina
Nili, 0.
septem-geminus, ad^^ sevenfold: Nil us, i. e.
vjith seven mouths, V.
septemplez, plicis, ae(j. [ septem + PARC- ],
sevenfold: clipeus, i. e. of seven layers of ox-hides,
V. : Xilup, I e. urith seven mouths, 0.
septemtrio (septent-), or septem trio,
6niH, m. fl TER-J.— P/wr., the seven stars of the
Wagon, Wain, Great Bear: Clarissimi Septentrio-
nes: Gurgite caeruleo septem prohibete triones,
0. — Sing. : minor, the Little Bear. — 77t« northern
regions, northern sky, north : inflectens sol cursum
ad septentriones : Belgae spectant in scptentrio-
nem, Cs. : septentrio a Macedonift obicitur, L. :
Hjberboreo septem subiecta trioni Gens, V. — JVie
north wind: ex ea die fuere septemtriones venti :
acer septemtrio ortus, L.
septemtrionalis (septentri-), e, adj. [sep-
temtrio], of the north, — Plur. n. as stAst., the
northern parts : Britanniae, Ta.
septemtriones, see septemtrio.
septem-vir or VII vir, virl, m., one of a board
of seven, one of seven commissioners: voluitne fieri
septemvir ? — Usu. plur., a board of seven commis-
sioners, septemvirs : VllvirOm acta sustulimus.
septemviralis or Vllviralis, e, a^j. [sep-
tem vir], of tJie seiAemvirs, iteptem viral: auctorita:!.
— Plur. m. as subst., the septemvirs^
Digitized by
Google
Beptemviratus
772
sequor
(Beptemviratus or VIIvirattiB, as), m. [sep-
temviri], the office of a aeptemvir^ septemvirale. —
Only abl. sing.
septem-viri, see septemvir.
septenailua, cuij. [septeni], containing sevaiy
confuting of seven. — Ptur, m. as sitbst. (sc. versOs),
verses of seven feet each.
Beptendecim, see septem decern.
septenit ae, a, gen. plur. septenQm, num, acfj.
distrw. [septeraj, seven each: duo fasces septenos
habuere libros, L. : piieri annorum seDdm septe-
iiQmque denQra, sixteen and seventeen years old. —
Seven at once^ seven together: dinpar septenis fistu-
la cannis, 0. : fila lyrae, 0.
Beptentrio, Beptentridnalia, see septemtri-.
BeptienB (-tieB), fium. adv. [ septem 1 seven
times : septiens miliens sestertium, seven thousand
times a hundred thousand sesterces.
septlmani, Oram, m. [septima (legio)], soldiers
of the seventh legion, Ta.
Beptimum, adv. [ septimus ], for the seventh
time: septimum consul.
septimuB or Beptumus, num adj. [septem],
the seventh : legio : annus, Ta. : Olympias : Staieni
sententia septima decimu, seventeenth vote.
BeptingenteBixnuB, num. ord. atfj, [septin.
genti J, the seven hundredth : annus, L.
septliigenti, ae, a, or DCC, num, adj. [ sep-
tem + centum], «w<fn hundred: anni : DCO milia
passuum : railites, L. : naves, Cu.
Beptiremls, e, adj. [ septem + rem us ], with
seven banks of oars : naves, Cu.
BeptuageBixnuB. num. ord. acfj, [septuaginta],
the seventieth : annus : castra, L.
Beptuaglnta or LXX, num. cufj, [cf. ifido-
fitiK0VTa]t *^^^y ' CLXX ara tores: septuaginta
et tres, L. : septem et septuaginta annos, N.
(Bepttim), see saepta.
septunz, tlncis, m. [ septem -f- uncia ], seven
twelfths : iugeri, L. : auri, seven ounces, L.
BepuloraliB (-chralis), e, acfj. [ sepulcrum ],
of a tomb, sepulchral: fax, a funeral torch, 0. :
arae, 0.
Bepuloretum, I, n. [sepulcram], a burial-place,
cemetery, Ct.
Bepulomm or Bepulohruin, I, n. [cf. sepe-
lio], a place where a corpse is buried, burial-place,
grave, tomb, sepulchre : leges do sepulcria : pa-
trium : sepulcri Mitte supervacuos honores, H. :
sepulcri monumento donatus est, N. : corpus ex-
sangue sepulchro Reddidit, V. : scpulcrorum sanc-
titas : sepulcra legens, i. e. the epitaphs. — A place
ffif^e a corpse is burned: ad sepulcram venimus,
T. : aram sepulcri Gongerere (i. e. rogum), V. — A
cenotaph: Absent! ferat inferias, decoretque se-
pulchro, y. — Flur., the dead: placatis sepulchris,
0. : muta, Ct.
Bepultiira, ae, /. [cf. sepelio], a burial, inter-
ment, funeral obsequies, sepulture : de humatione
et sepulturft dicendum : antiquissimum sepulturae
genus: honore sepulturae carere: et mortes et
sepulturae deorum. — 77ie burning of a dead body^
cremation, Ta.
BepultuB, P. of sepelio.
Bequaz, ftcis, acfj., following, seeking after ^ pur
suing, sequacious : (Arcadas) Latio dare terga se-
quaci, pursuing, V. : caprae, eager, V. : flammae,
lambent, V. : f umi, penetrating, V.
BequenB, entis, ac(j. [ P. of sequor 1, next, fol-
lowing, subsequent : sequent! tempore, N. : sequeo-
te anno, L. — Plur. n. as subst,, the sequel, Ta.
BequeBter, tris or tra, tre, acfj. [sequor], inter
mediate, mediating, negotiating : iudex. — As subsi.
tn., a depositary, trustee, mediator, agent of bribery^
go-between: aut sequestres aut interpretes conram-
pcnd! iudic!. — As subst. f. : pace sequestra, L e.
under the protection of a truce, V.
BequiuB, comp. of 2 secus.
Bequor ( P. praes. gen. plur, sequentttm, V. ),
sectltus ( -quQtus ), I, dqx [ SEC- ], to follow, came
after, follow after, attend, accompany : I prae, se-
quor, T. : cum omnibus suis carris, Cs. : servi se-
quentes, H. : hos falcati currOs sequebantur, Go. :
me intro hac, T. : signa, to march, S. : Ne sequerer
moechas, H. : vallem, L. : scratanUs qua evellant
telum non scquitur, i. e. cannot be drawn out, L. :
trahit manu lignum ; Id vix sequitur, 0. : zonft
bene te secutft, i. e. which you fortunately have
worn, H. — To follow, succeed, come after, come next :
sequitur hunc annum Caudina pax, L. : ut male
posuimus initia, sic cetera sequuntur: tonitnim
secut! nimbi, 0. : quae sequuntur, and so forth:
sequitur ilia divisio, ut, etc. — To go to, seek, be
bound for, have for a destination: Formias nunc
sequimur: loca, Cs. : Italiam, V. : Rura, 0. — To
follow, chase, pursue : flnem sequendi, Cs. : facere:
banc pestem agmen sequebatur : hostis, Cs. : (te)
f ugacem, H. : feras, 0. — To follow, faU to the share
of, belong to: ut urbes captae Aetolos sequeren-
tur, L. : heredes monumentum ne sequeretur, H..
quo minus petebat gloriaro, eo magis ilia sequeba
tur, S. — Fig., to follow, succeed, result, ensue: si
verbum sequi volumus, hoc intellcgamus necesse
est, etc : patrem sequuntur liberi, take the rcLnk
of, L. : damnatum poenam sequi oportebat, ut,
etc., to befall, Cs. : modo ne sumraa turpitudo se*
quatur, ensue: ex hac re, L. — To follow, take as
guide, comply with, accede to, obey, imitate, adopts
conform to : sententii^m Scipionis, C^. : vos Testmn^
Digitized by V^OOQ IC
sequntor
778
sennocinor
que factum omnia deinceps municipia sunt secuta,
have imitated^ Cs. : Crassi auctoritatem : quid?
iudices non crimina, non testis sequentur? ahaU
be influenced by: naturam : victricia arma, V. : me
auctorem : non lingua valet . . . nee vox aut verba
sequuntur, i. e. obev the wiil, V. — To follow^ pur-
tue, strive after ^ atm at^ seek: iustitiam: amoeni-
tatem : Caesaris gratiam, Cs. : linguaro et nomen,
L.: Mercedes, H. : ferro extrema, V. — Of an in-
ference, to follow^ be proved: ut sequatur vitara
beataro virtute confici : hoc sequitur, ut familia
TuIIi concidi oportuerit ? : non enim sequitur, ut,
etc. — To foUow naturally^ come easily ^ be readily
controlled, be obtained without effort: oratio ita
flexibilis, ut sequatur, quooumque torqueas : nihil
est quod tarn facile sequatur quocumque ducas,
quam oratio : Verbaque provisam rem non invita
sequentur, H.
sequutor, see secutor.
1. sera, ae,/. [1 SER-], a bar, cross-bar, boU:
Ifille domos clausere serae, 0. : obde seras, 0. :
demere seram, 0. : carmine victa sera est, 0.
2. sera, cuiv, [plvtr. n. of serus], late : sera co-
mans Narcissus, to/« in flowering, y ,
Serapis (is or idis), ace. im, m., = XapatriCt an
Egyptian god.
serenltaa, fttis,/. [serenus], clearness, serenity,
fair weather: tranquHla, L. : caeli. — F i g.,/avor-
ahleness, serenity: fortunae, L.
Bereno, — , — , are [ serenus ], to make clear^
dear up, make serene: Luce serenanti, gromng
dear: caelum tempestatesque (luppiter), V. —
Fig.: spem f rente, V.
Serenas, adj. [2 SER-l dear, fair, bright, se-
rene: teropestate serenE, Enn. ap. C. : caelo sere-
no, v., H., 0. : lux, L. : Faciem ad serenam muta-
tur dies, Ph. : ver, V. : Stella, 0. : unde serenas
Ventus agat nubls, V. — As subst. «., a dear sky,
fair weather : sereno, in a dowUess sky, L. : soles
et aperta serena, V. — F i g., cheerful, glad. Joyous,
tranquil, bright^ serene: Voltus, fl. : frons: ani-
mus, 0. : aliquid serenum videre, 0.
seria, ae, /., a eylindriccU earthen vessel, large
Jar, tun, cask: Relevi omnis serias, T. : serias do-
liaque ferre, L.
Berions, acfj., of the Seres, Serie, Tartar, Chi-
nese: sagittae, H. — Of silk, silken: pulvilli, H. :
2arpenta, with silken curtains, Pr. — Plur, n. as
subst,, Serie garments, silks, Pr.
series, — , ace, em, abl. 6, no plur.,f. [1 SER-],
a row, succession, series, chain : laminae serie inter
se conexae, Cu. : vinculorum, Cu. — F i g., a series,
chain, connection, train, sequence, succession, order,
course: cetera series deinde sequitur: tantum se-
ries iuncturaque pollct, connection, H. : rerum :
oausarum : disputationum : iiomensa labonun, 0.
— P o e t., of time, suocessioti. : innumerabilis Anna-
rum, fl. : temporis, 0. — A line ofdetcetit, lineage:
Digne vir hac serie, 0. : serie fuicite genus, Pr.
Beiio, adv. [serins], in earnest, seriously: haec
dicere, T. : Triumphat, in all sincerity, T. : res vix
serio agenda, L.
1. serins, adj. [for ♦severius, from severus],
grave, earnest, serious (only of things) : rem seriam
agere mecum, T. : dies religiosus ad agendum
quicquam rei seriae, L.: verba, H. : verba seria
dictu, H. — As subst. n., earnestness, seriousness:
res in serium versa est, Cu. — Plur., serious matters,
earnest discourse: quam multa seria (in epistulis):
cum his seria ac iocos celebrare, L. : Sed tamen
amoto quaeramus seria ludo, fl.
2. serius, comp. of 8 sero.
serm5, Snis, m. [1 SER-], continued speech, talk,
conversation, discourse : vis orationis est duplex,
altera conteutionis, altera sermonis: Multa inter
sese vario sermone serebant, V. : ilia cum illo ser-
raonem occipit, T. : sermonee caedimus, T. : in
nostris sermonibus: longior, Cs. : familiaris et
cottidianus: erat rii sermone omnium: Referre
sermones deorum, H. : Detinuit sermone diem, 0. :
sermo litterarum tuarum, conversation by corre-
spondence with you. — A set conversation, learned
talk, discourse, disputation, discussion : num ser-
monem vestrum aliquem diremit uoster interven-
tus ? : rebus iis de quibus hie sermo est : inter nos
habitus : de philosophia, N. — An utterance, dec-
laration, speech, remark : sermones ( eius ) ansas
dabant, quibus reconditos eius sensQs tenere pos-
semus : qui (voltus) sermo quidam tacitus mentis
est, i. e. expression : refertur eius sermo ad Apro-
niura : hie sermo Abdalonymi, Cu. — Ordinary
speech, talk, conversational language: oratio phi-
losophorum sermo potius quam oratio dicitur : si
quis scribat, uti nos, Sermon! propiora, H. — Prose :
comoedia nisi quod pede certo Dififert sennoni,
sermo merus, H. — Conversational verse, satire: (de-
lectari) Bioneis sermonibus, H. : sermones Repen-
tes per humum, H. — Common talk, report, rumor:
numquam de vobis eorum gratissimus sermo con-
ticescet: sermo tot& AsiS dissipatus, Cn. Pom-
peium, etc. : in sermonem hominum venire : in
hoc pervagato civitatis sermone versantur, this
talk of the town : sermones iniquorum effugere :
aliquid oratione mea sermonis in sese esse quae-
situm, ra/umny; dabimus sermonem iis, qui, etc.,
occasion for talk, — A manner of speaking, mode
of expression, language^ style, diction : sermone eo
uti, qui innatus e.st nobis : elegantia sermonis. —
A language, speech: cives et sermonis et imis
societate iuncti: in Latino sermone: patrius, II.
sermooinor, fttus, arl, dep. [* sermocinus, from
sermo], to talk, parley, converse, discourse: oonsue-
tudo sermocinandi : cum isto.
Digitized by V^OOQIC
sermanonluB
774
■ermtmouliis, T, m. dim. [sennol eomnum
iaikf report^ rumor : urban! sermuncuh : sermun-
culum omnem aut restinzerit aut sedarit.
1. oerd, 86vT, satus, ere [1 SA-1 to aow^ plant:
in iugero agri medimnum tritici sentur: f rumen ta,
Gb. : serit arbores, quae alter! saeculo pros!nt:
Nullam sacrft vite pnus seTens arborem, H. : alqd
!n solo : hordea camplSf Y. : (arbores) mea manu
satae. — Of land, io bettrew, plants aow^ cultivate :
quot iugera 8int sata : iste serendus ager, 0. — Of
persons, to heget^ bring forthy produce : sunt Brut!
serend! : nee fortuito sat! et creat! sumus. — Usu.
P. per/.; begotten, bom, tprung: Il!a cum Lauso
de Numitore sat!, 0. : largo satos Curetas ab !m-
bri, 0. : sata THresiA Manto, 0. : non sanguine hn-
mano satum se esse, L. : satus AnchisA, eon of
AnchieeSy V. : satae Pelift, daughtere of PeUae^ 0.
— F i g., to 80W the eeede of founds eetablieh, pro-
duce^ cauee^ excite ; mores : cum patribus certam!-
na, etir up^ L. : civllls discordlas, L. — To ecatter,
spread^ dteseminate: apud pleb!s homines crlmina
!n senatum, L. : Rumores, V.
2. Boro, — , sertus, ere [1 SER-], to bind togeth'
er, interweave^ entwine. — Only P. perf: pro sertls
(ioricis) linteas dedit, of mail^ N. — F ! g., to join,
connect, link together, combine, compose, contrive:
ex aetemitate causa causam serens, linked with:
cuius (fat!) lege inmobilis rerum humanarum ordo
seritur, ie arranged, L. : ex bellis bella serendo,
i. e. engaging in continual ware, L. : Multa inter
sese vario sermone, V. : popularis oratlones, com-
pote, L. : crimina belli, V.
3. sero, adv. with comp. and mqK [senis], late,
at a late hour: venire: domum redire: Serins
egressus vestigia vidit in alto Pulvere, 0. — Late,
at a late period : videsne quam ea ( eloquentia )
sero prodierit in lucem ? : ne filius nimis sero
regni patem! speciem videat, L. : scrips! ad Pom-
ponium serius quam oportuit: causa aerius in
Af ricam traiciendi, L. : omnium Versatur uma
serius ocius Sors exitura, eooner or later, H. : ut
quam serissime eius profectio oognosceretur, Gs.
— Comp, too late: possumus audire aliquid, an
serius venimus ? : biduo serius veneram : serius a
terra provectae naves, Cs. — Too late: hodie sero
ac nequiquam voles, T.: sero ea sentire, quae
multo ante provideram : factus [consul] sib! suo
tempore, rei p. paene sero. — P r o v. : sero sapiunt
(Troiani), are wiie too laie,
oerpenB, entis (gen. plur. -tium ; poet, also
-tarn ), /. or ( poet ) m. [ P. of serpo], a creeping
thing^ creeper^ crawler, snake, serpent : serpentes,
quarum vis, etc., S. : qnaedam serpentes ortae
extra aquaro, etc. perdomita, 0. : magnoruro Cor-
pora serpentQm, 0. — E s p., as a constellation, the
Serpent (cf. anguis, draco), 0.
serpentigena, ae, m. [ serpens + GEN-], «er
pent-bom, sprung from a serpent, 0,
BerpentipeB, pedis, m. [serpens +pe8], serpent-
footed: Gigantes, 0.
serperastra (seipir-), onim, n., knee-splints,
knee-bandages (to straighten the legs of children);
hence (of officers, holding soldiers in check) * co-
hortis meae, bandages,
serpillum, see serpullum.
serpOi psi, ptus, ere [ SERP- ], to creep, crawl
(of animals): serpere anguiculos: animalia, alia
serpendo ad pastum accedunt : imi vipera bumo,
0. : draco In platanum, 0. — Of things, to move
slowly y pass imperceptibly, creep along ^ proceed grad-
ually : Ister tecUs in mare serpit aquis, 0. *. vitis
serpens multiplici lapsu: tempora circum hederam
tib! serpere, V. : cancer, 0. — F i g., to cre^ crawl,
extend gradually, grow imperceptibly^ mS^e way
stealthily, spread abroad, increase, prevail i aeque
enim serpit, sed volat in optimum statum res p. :
serpet hoc malum longius quam putatis : ne latins
serperet res, L. : serpit hie rumor : per agmina
murmur, V. — Rarely of a person : serpere occulte
coepisti nihil dum aliis suspicantibus. — Of style,
to crawly be low: (po^ta) Serpit hum! tutus, H.
serpullum ( -pillum, not -pyllum ), I, n., =
tpin)>Xov, thyme, wild-thyme, V.
serra, ae, /. [2 SAG-], a saw : stridor serrae :
arguta, V.
aexTaoum or sarraoum, I, n., a heavy wagon^
cart, dray (with two wheels and closed sides): ser-
raco advehi : Serraco veniente, lu. — As a constel-
lation, the Wain, Wagon, Oreat Bear, lu.
aexratUB, adj. [serra], serrated. — Plur. m. as
subst., coins with notched edges^ Ta.
oemila, ae,/. dim. [serra], a small saw: den-
tata.
carta, drum, n., and sertae, &rum, /. [/'. of 2
sero], wreaths of jUnoers, garlands : accubantes in
conviviis sertis redimiti: arae sertis recentibus
halant, Y. : demissae in pocula sertae, Pr.
sertus, P. of 2 sero.
1. serum, I, n. [1 SAL-],- the watery part of
curdled milk^ whey,\., 0.
2. serum, adv. [tieut. of serusl, late at mght :
Quae Nocte sedens serum canit, V.
serus, adj. with comp., laie : sero a vespere, O. •.
nocte serft, L. : hiemps, L^ : anni, i. e. ripe yearM^
0. : gratulatio: poenae: o sen studiorum! slom
to learn, H. : ulmus, of slow growth, V. : bellam
spe omnium serius, L. : serior aetas (i. e. poste-
rior), 0. : serior hora, 0.— For the adv, sero (poet.):
Sems in caelum redeas, i. e. long hence, H. : iosserit
ad se serum venire Gonvivam, i.e. at a late htmr,
H. : nee nisi serus abi, 0. : seros pedes adsnmere,
Digitized by V^OOQ IC
serra
775
servus
0. : Cantaber serft domitus cateni, H.— As tuhst,
B., a late time^ late hour: serum erat diei, L. : ex-
trahi in serura diei. L. : in serum noctis oonviTium
productuni, L. — Late^ belated^ too late : Kalendae
(lanuariae) : auxilium, L. : sera adsurgis, V. : sera
ope vincere fata Nititur, 0.
oerva, ae [servusj, a female slave^ hand-woman^
maid: si-rva iiatus, L. : Serva Briseis, H.
Bervabilis, e, adj. [servo], to be rescued: caput
nulli servabiie, which none can rescue^ 0.
( servanB ), antiti, a(fj. [ P. of servo ], keeping^
observant. — Only tup. : servantissiinus aequi, V.
servator, oris, m. [servo], a preserver^ deliverer^
taviour: servatorem liberatoremque acclamanti-
bus, L. : mei capitis : salutis, 0.
servatrix, Icis,/. [serva tor], she that preserves^
a saviour^ deliverer : mea, T. : sui : Servatrix oele-
brabere, 0.
oerviliSy e, adj. [servus], of a slave^ slavish^ ser-
vile: a cervicibus iugum servile deicere: servilem
in moduin cruciati : servilibus peritura modis, H. *
in servilem modum, like slaves^ Cb. : terror, dread
of a servile insurrection^ L. : roan us, a band of
slaves (with latrones), H. : Nil servile habet, H. :
color : munus : indoles, L. : animus, Ta.
Berviliter, adv. [servilis], like a slave^ slavishly^
servilely: alqd facere.
■arvio (-vibas, -vlb6, T.), Ivi, Ttus, Ire [servus],
to be a servanty be enslaved^ serve^ be in service .
Hberaliter, T. : in liberata terra liberatores eius
servire, L. : qui Libertate caret, Serviet aeternum,
H. : populuni R. servire fas non est: lenoni, T. :
homini neraini : domino : Athenas victas Lacedae-
moniis servire pati, N. : apud nos : servitutem, C,
L. — F i g., to be devoted^ serve^ labor for^ aim a/,
have regard to: tibi serviet, tibi lenocinabitur :
am icis, N. : nostris commodis : suo privato com-
pendio, Cs. : oculis civium : pecuniae : posteritati :
ramoribus, Cs. : valetudini : ut communi utilitati
serviatur. — To be subject^ be governed by^ be en-
slaved to : nulli cupiditati : cupiditatibus iis, qui-
bus ceteri serviunt, imperare. — To comply with,
court, htmor, gratify., conform : aliorum amori :
auribus Vari, i. e. j'Za//cr, Cs. : tempori. — In law,
of lands*, to be under a servitude, be subject to an
ecuement: praedia, quae serviebant.
servitium, I, n. [ servus 1, the condition of a
slave, service, slavery, servitude: hoc tibi pro ser-
vitio debeo, as your servant, T. : ductus ab cre-
ditore in servitium, L. : Cum domus Assaraei
Phthiam Servitio premet, V. : te servitio levare,
free from slavery, H. : servitium subire, 0. — Fig.,
servitude, subjer^ion : corporis, S. : ubi libera coUa
Servitio adsuortnt, V. — CoUect.,a body of servants,
dass of slaves, slaves: agros servitio colendos de-
dit: ex omni faece urbis ac servitio: serritia
Romanorum adlicere, S. : motus seirltioram : 8a^
vitii decem milia, Ta. — Servants: servitia regum
superborum, L. : inopia servitiorum, L.
servituB, atis,/. [servus ], the condition of a
servant, slavery, serfdom, service, servitude: (mu-
lierem) in servitutem adiudicare : servitutem pati:
similitudo servitutis: socios in servitutem abda-
cere: servituteOraeciamliberare: iusta et clemena,
i. e. tmder a just and kind master, T. — Servitude,
subjection: muliebris, L. : est euim in illis ipsa
merces auctorameotum servitutis. — Of landed
property, a liability, easement, servitude: servitute
f undo iili inpositft. — Collect., slaves, servants : Ser-
vitus crescit nova, i. e. the throng of lovers, H.
senro, avi, atus, are [ 8 SAL- ], to make safe,
save, keep unharmed, preserve, guards keep, protect,
driver, rescue : ceteros servavi, ut nos periremus :
pol me occidistis, Non servastis, H. : ita me senret
luppiter, T. : Graeciae portQs per se servatos :
impedimenta oohortlsque, Cs. : Rem tuam, H. :
urbem et civis integros incolumlsque : si res p.
salva servata erit hisce duellis, L. : omnes Quat-
toor amissis servatae a peste carinae, V. : alquos
ex eo periculo, Cs. : vita ex hostium telis servata.
— To keep, lay up, preserve, reserve, retain, store:
Caecuba centum clavibus, H. : ad quae (tempera)
tu te ipse servaras : ad Herculeos servaberis arcQs,
0. : esse quasdam res servatas iudicio multitudi-
nis: in aliquod tempus quam integerriraas vires
militi servare, L. : vosmet rebus servate secundis,
y. — Of places, to keep, keep to, hold, remain in,
dwell in, inhabit : Tu nidum servas, H. : nymphae
sorores, Centum quae silvaa servant, y.---Of ab-
stract objects, to keep, keep to, preserve, maintain,
observe: ordines, Cs. : ordmem laboris quietisque,
L. : intervallum, Ce. : teuorem pugnae, L. : fidem,
T. : de numero dierum fidem, Cs.: aequitatem:
indutiarum iura, Cs. : legem : cum populus suum
servaret, L e. provided public rights were not vio-
lated: pretium servare, to maintain the price:
Aequam mentem, H. : nati amorem, V. — F i g., to
keep in view, give heed, pay attention, take care,
watch, observe: solus Sannio servat domi, T. : Ce-
tera (lumioa) servabant, kept watch, 0. : hie rupes
maxima, serva I beware, H. : itinera nostra, Cs. :
Palinurus dum sidera servat, V. : pomaria dederat
servanda draconi, 0. : Me infensus servat, ne quam
faciam f allaciam, T. : cum ita decemviri servassent,
ut unus fascXs haberet, L. — Of an omen, to ob-
serve: secundam avem, £nn. ap. C. : de caelo ser-
vare, to observe the lightning (as an omen).
Benrola (Bervnla), ae,/. dim. [serva], a young
female servant, handmaid.
BerrolvLB ( servnluB ), T, m. dim. [ semis ], a
young slave, young manservant, boy, T., C.
1. BervtiB or Bervoa, adj. [1 SER-], slavish,
servile, subject: Servom bominem causam orare
Digitized by V^OOQ IC
servuB
77(1
BeyervLB
leges non sinunt, T. : urbes, L. : civitas, L. : pecus,
H. : reges serva omnia esse velint, L. — 0/slavM^
belonging to tlaves^ for servants : capita, L. : inanus,
0. : aqua, 0. — F i g., of lands, fuhject to a servi-
tude, under an easement : praedia.
2. servUB or servos, I. m. [I servos], a slave,
servant, serf, serving-man : domi contumelias ser-
vonim ancillaruraque pertulit : fallax, O. : servus
a pedibus : publici, slaves of the public. — F i g., a
xlave, servant, vassal, subject : harum cupiditatum
esse servos : potestatis vestrae.
sesoenaris, e, adj. [perh. sesquH- annus], of
/me and a half years, eighteen months old: bos, L.
sesoeni ( sezoeni ), ae, a, adj, num. distrib.
[sescenti], six hundred each: nummi: equitibus
sexceni denarii tributi, Cu.
sesoentesixnus ( sezo- ), adj, num. ord. [se-
scenti], the six hundredth : anno sescentesimo.
sescenti (sezcenti), ae, a, adj. num. [sex +
centum], six hundred: Rorouli aetatem minus his
sescentis annis fuisse cernimus. — Often of an in-
definite large number, a thousand, immense nttm-
ber, vast multitude, any amount : Sescentas scribi-
to iam mihi dicas, T. : iam sescenti sunt, qui inter
sicarios accusabant — Plur. n. as subst. x sescenta
praeterea, numberless other things.
sesoenties, see sexoenties.
sese, aec and abl. of sui.
seselis, i8,/.,=(T^creXic, meadow saxifrage, hart-
wort, seselu
sesqui, adv. num. [ cf. semis ], one half by a
half: pars aequalis alteri aut sesqui maior.
sesqul-alter, era, erum, adj., once and a half:
tertia pars, secundae sesquialtera.
sesqui-modius, I, nu, a peck and a hdf.
sesqui - octavus, adj. num., containing nine
eighths, one and an eighth : intervallum
sesqul-pedalis, e, adj., of a foot and a half,
half a yard long : tigna, Cs. : verba, H.
sesqul-plaga, ae,/., a blow and a half Ta.
sesqulplez, plicis, adj. [ sesqui -|- PARC- ],
taken one and a half times, once and a half as
much.
sesqni-tertlus, num, adj., containing one and
a third, of four thirds : intervallum.
sessilis, e, adj. [SED-], for sitting upon : ter-
gum (equi), 0.
sessid, Cnis,/. [SED-], a sitting: status, sessio:
aessiones quaedam, /xw^wrc* in sitting. — A seat,
sitting-place : sessiones gymnasiorum. — A sitting
idly, loitering, tarrying : Oapitolina. — A session:
pomeridiana.
sessito, ftvl, — , are, freq. [sedeo], to keep sit-
ting, rest : (Suadam) in Fericli labris sessitavisse.
sessiunoola, ae,/. dim, [sessio], a little grtnip,
small circle: sessiunculas consectari.
sessor, dris, m. [ SED- ], one who sits, a mtter,
spectator: in theatro, H. — An inhabitant, resident:
sessores urbe eiecit, N.
sestertius or HS (i. e. II semis), adj. num.
[for • semis-tertius], two and a half — As subst.
m. (sc nummus ; gen. plur. sestertiQro), a sesterce (a
small silver coin, originally two and a half asses,
worth twopence and half a farthing sterling, or
four and one tenth cents): cum esset tritici mo-
dius sestertiis duobus: cum HS XXX scripts
essent pro HS CCO: praedia pluris sestertiQm
XXX milium habere, L. — Plur. n. as subst., with
ellipse of mt/ta, thousands of sesterces. — Usu. with
nitm.distr.t fundus, qui sestertia dena meritasset:
HS quingena (i. e. quindecim milia sestertiQm). —
Rarely with num. card.: sestertia centum, S.:
septem donat sestertia, H. — With ellipse of em-
tena milia: HS quater deciens (i. e. sestertiUm
quater deciens centena milia, or 1,400,000 sester-
ces).— For the phrase, centena milia sestertiilm,
the word sestertium was commonly used, and de*
clined as subst. n., with the numeral adverbs from
deciens upward: quom ei testamento sestertium
milies relinquatur: sestertium centiens et octo-
giens : HS LX, quod advexerat Domitius, Os. :
sestertium deciens numeratum esse: argenti ad
summam sestertii deciens in aeranum rettulit, L. :
in sestertio centiens adfluentius vivere, N. — With
nummtu, in abl. of price, at an insignificant turn,
for a trifle: bona nummo sestertio sibi addici
velle : si amplius HS nummo petisti.
set, old for sed. (seta), see saeta.
(setlger, setosus), see saet-.
setlus (seclus), adv. comp. [for sectius ; SEC-l
less, in a less degree, — Only with negatives: nilo
sctius, nevertheless, T. : nihilo secius, Cs. : hand
setlus, V. : neque eo setius, N.
seu, see sive.
severe, adv. with comp. and sftp. [1 seTenxs],
gravely, seriously, austerely, rigidly, severdy . omnia
dicere: lites aestimatae: Hiempsalis mortem vin-
dicare, S. : ad suos severius scripsit, Cs. : qui po-
test agi severius ? : nihil nisi severissime facere.
severltas, atis, /. [severus], seriousness, ffretv-
ity, sternness, strictness, severity : Tristis in voltu,
T. : severitatem in sencctute probo: in omni re:
severitatem res ipsa flagitat: iudiciorum: Catoni
severitas dignitatem addiderat, S.: magnis peccatis
severitatem commodare, Ta. : exempli : imperi, Ca.
severus, adj. with comp and tupt [SEV-]. — Of
persons, serious, sober, grave, strict, austere, ttem,
severe : civis severus et gravis : omnium severissi-
mus : Cures, Y. : adimam cantare sevens, H. : legis
custodes: severissimi indices: severum (deoent^
Digitized by V^OOQIC
sevoco
777
seria diotu, H. — Of things, »ober, grave^ serious,
severe^ atistere, disagreeable^ oppressive: voltus se-
verior: frons, 0. : Falernum, tart^ H. : disciplina :
genus dicendi: fidibus voces crevere severia, H.
— -JEfaraA, rouffh^ crabbed^ rigid^ severe^ stem : impe-
ria severiora : lex, 0. : severiasimi imperi vir, L. :
paulo severior poena, S. ; acerbe in filium. — Se-
vere^ dreadful^ gloomy: Uncus, H. : amnis Cocyti,
V. : turba Eumenidum, Pr.
se-VOCO, avi, Stus, are, to call apart^ lead aside^
summon awag^ toithdraw: sevocare singulos hor-
tarique ooepit, Ca. : hunc, 0.: plebes in Aventinum
sevocanda : populum, call a meeting of the people
out of the dig, L.— F ig.^ to call off, separate, with-
draw^ remove: a negotio omni auimum:' men tern
a sensibus.
sevnm (seb-), I, n., tallow, suet, grease, Os.
sex or VI, adj. num. { cf. Gr. «|, Engl, six ],
six : Sex menses, T. : milia passuum : HS sex
milia: decern et sex milia peditum armati, L. :
inter Bis sex famulas ( i. e. duodecim ), 0. : Sex
septem, tiz or seven, T., H. : Sex primi, a board of
mx magistrates, council o/sdectmen,
sezageni, ae, a, adj. num. distrib. [sexaginta],
sixty each, tixty at a time: in annos singulos cum
sexagena milia tritici mo<liam imperare: ordo
sexagenos milites habebat, L.
sezagesimiis ( -gensumas), adj. .Mm. ord,
[sexaginta], the sixtieth: anno quinto et sexagen-
sumo, T. : post pugnam die sexagesimo quinto.
sexagiens or sezagies or LX, adv. num,
[sexaginta], sixty times : sestertium sexagiens pe-
(ere, i. e. «iz millions of sesterces (see sestertiud) :
HS sexagiens : HS LX, Cs. : quae sunt sexagiens
(sc sestertium).
Bexaginta or LX, adj, num., sixty: annos
natus, T. : minor annis LX.
sex-angoluai adj., vnth six angles, hexagonal:
cera,0.
sexoenarluai adj. [sexceni], of six hundred:
funditorum oohortes, Cs.
sexoeni, sexoentesixnaB, Bexoen^ see
sfiscen-.
sexoentieB or soBoentieiiB, adv. num. [se-
scenti], nx hundred times: sexcenties HS, «a;
hundred sestertia (L e. 60,000,000 sesterces ; see
sestertium).
Bexdeoim, see sedecim.
BexezmlB* e, a((j. [ sex + annus ], of six years,
six years old : sexenni die, after six years, Cs.
Bexenninm, I, n. [ aexennis ], a period of six
years, six years : aexennio post.
sexienB or sexieB, adv. num. [sex],m times:
sexiens tanto quantun) satum est; hostis sexlens
victus. L.
Bex primi, see sex.
Bextadeoimani, drum, m. [sexta decima ; se.
legio], the soldiers of the sixteenth legion, Ta.
sextans, antis, m. [sex], the sixth, a sixth part :
heres ex parte dimidift est Capito ; in sextante
sunt ii, etc., one sixth goes to those, etc. — A small
coin, one sixth of an as, two uncicte : non esse sex-
tantia, not to be worth a groat : extulit eum plebs
sextantibus conlatis in ttipita, L. — A small weight,
me sixth of a pound : Sextan tern trahere, 0.
BextariuB, l, m. [ sextus ], the sixth parU—k
liquid measure, the sixth part of a eongius, a pint :
aquae : vini, H.
BextiUB, e, adj. [sextus], the sixth. — Only with
mensis, the sixth moiUh (beginning with March),
August: Sextili mense caminus, H. — ^As subst,m.
(sc. mensis), t/ie sixth month, August: si in Sexti-
lem comitia, etc., H. — Of August, of the sixth
month : Nonis Sextilibus : Kalendae, L.
sextnla, ae./. dim, [sextus (sc. pars)], the sixth
part of an uncia, one seventy-second part of an as ;
hence, one seventy-second : heres ex duabus sextu-
lis, of one thirty-sixth,
sextam, adv. [sextus], /or the sixth time: sex-
tum consul, L.
sextus or VI, adj. num. ord. [sex], the sixth:
sextus ab urbe lapis, 0. : locus : sextus decimus
(locus) : ante diem VI Kal. Novembrls : abdicat
die sexto decirao, L.
sextUB decimus, see sextus.
(sexus), as, m, [2 SAC-], a sex (only sifig. gen,
and a6/.): liominum genus et in sexu considera-
tur, virile an muliebre sit : puberes virilis sexQs, L.
si (old, sei), conj. [ SOVO]- , as a conditional
particle. — With itidic., in conditions assumed as
true, or {with fut.) which will probably be fulfilled,
if, when, inasmuch as, since : si Tis, dabo tibi testis :
si voluntas mea, si industria, si aures patent om-
nibus : magnifica quaedam res, si modo est ulla :
si quisquam est facilis, hie est : si aliquid dandum
est voluptati : istae artes, si modo aliquid, valent ut
acuent ingenia : educ tecum omnia tuos ; si minus,
quam plurimos : auferat omnia oblivio, si potest ;
si non, utrumque silentium tegat, L.: ignosce,
Caesar, si rex cessit, etc. : non, si Opimium de-
fendisti, idcirco, etc. : aut nemo, aut si quisquam,
ille sapiens fuit : si Athenienses, sublato Areopago,
nihil nisi populi scitis ac decretis agebant, etc. :
si vis erat, si fraus, si metus: si neglegentiam
dices, mirabimur : di persequar, si potero, subti-
lius : pergratum mihi feceris, si de amicitia dispu-
taris. — Esp. with plupetf, in indef. clauses of re-
peated action: pluusum si quis eorura aliquando
acceperat, ne quid peccasset pertimescebat, when-
ever: si quando forte suis fortunif^ desperare coepe-
Digitized by V^OOQ IC
sibilo
778
sio.
rant, Cb. — With mbj.praes. or perf.^ in conditions
msBumed as possible, t/, even if^ though: satis
faoere rei p. videmur, si istius furorem vitemus :
si ad verba rem deflectere velimus: rem facias,
rem, Si possis, recte ; si non, quocumque modo rem,
H. : innocens, si accusatus sit, absolvi potest. —
With tubj. imperf, or pluperf.^ implying that the
condition is contrary to fact, if: servi mei, si me
isto pacto metuerent, domum meum relinquendam
putarem : quod ne fecissent profecto, si nihil ad
eos pertinera arbitrarentur : Si mihi, quae quon-
dam f uerat ... si nunc foret ilia inventus, V. —
Followed by tamen^ even t/, altfuntgh, albeit : quas
si exsequi nequirem, tamen, etc : quae si dubia
essent, tamen, etc., S. : si aliter accidisset : si quis
in caelum ascendisset, etc. — In the parenthetic
phrase, si forte, perham^ perchance: vereor, ne
nihil sim tui, nisi suppfosionem pedis imitatus et
aliquem, si forte, motum. — With whj. ( rarely
indie. ), in place of an tn/., t/, when, that : apud
OraeooB opprobrio fuit adulescentibus, si ama-
tores non haberent (i. e. amatores non habere) :
illud ignoscere aequum erit, si . . . ne tuam qui-
dem gloriam praeponam, etc., L. — In dependent
questionByi/yfohetherf if perchance: ut ilium quae-
ram, Idque adeo visam, si domist, T. : fatis incerta
feror, si luppiter unam Esse velit urbem, V. : pri-
mum ab iis quaesivit, si aquam hominibus . . .
imposuissent, L. : statui expectandum esse si quid
certius adferretur. — In expressing a wish (poet,
for utinam ), usu. with O, if only, vxndd that, O
that: o si angulus ille aocedat, qui, etc., H. : Si
nunc 86 nobis ille aureus arbore ramus Ostendat
nemore in tanto I would that, Y. — With a relat., to
express a class vaguely or doubtfully, if there be
any such, whoever they may be : mortem proponit
. . . eis etiam si qui non moleste tulerunt : dimis-
sis, si qui parum idonei essent, L. — In clauses of
purpose, if in order to, to try whether, to see if,
that if poMible : Minucium cum omni equitatu
praemittit, si quid celeritate itineris proficere pos-
sit, to see whether, Cs. : neque ullum munus despi-
ciens, si in Gaesaris complexum venire posset, Cs. :
pergit ad speluncam, si forte eo vestigia ferrent,
L. — In clauses of contingency, against the caee
that: hand aspematus TuUius, tamen, si vana
adferantur, in adem educit, in order to be ready,
if, etc., L. : ille postea, si comitia sua non fierent,
nrbi minari, i. e. threatened an attack if, etc. : erat
reo damnato, si fraus capitalis non esset, quasi
poenae aestimatio: quattuor legiones Comelio, si
qui ex Etrurift novi motQs nuntiarentur, relictae,
to be ready, in case, etc., L.
ubilo, are [sibilus], to his8, whittle : (serpens)
sibilat ore, V. : ( f errum Igne rubens ) in tepidft
submersum sibilat undft, 0. : modestos homines :
populus me sibilat, H.
1. (ubilos), adj. [SIB-], hissing, whistling. —
OnlyjD^wr.fu .* oolla (colubrae), V. : ora (anguium),
V.
2. ubilUB, I, m., plur. sibill, drum, m., poet
also sibila, orum, n. [SIB-], a hissing, whistling:
sibilo dare signum, L. : clamor tonitruum et ruden-
tum sibilus : venientis sibilus austri, V. : serpens
horrenda sibila misit, 0. : Sibila dant, 0. — A con-
temptuous hissing, hissing at, hissing off: sibilum
metuis ? : ei sibilum mortem videri necesse est : e
scaenft sibilis explodebatur : (eum) equi repentinis
si bills extimescebant.
Sibylla, ae, /., = XifivXka, a female sooth-
sayer, prophetess, priestess of Apollo, Sibyl: terrae
vis Pythiam Delphis incitabat, naturae Sibyllam.
— Deiphobe, daughter of Olaucus, who lived in a
grotto at Cumae: Curoaea, V. : vivacis antra Si-
byllae, 0.—^ Sibyl, the author of the SibyiUne
books kept in the Capitol, C, L.
SibylHniis, adj., of a Sibyl, Sibylline: libri,
prophetic books sold to Tarq7tinius Superbus by
the Sibyl of Cumae, and consulted by a commission
in times of danger to the state, C, L. : versOs, H.
MC, adv. [for the old sice ; si (locat. of pron.
stem 8a-)-|-ce]. — Referring to something done or
pointed out by the speaker, thus, in this way, as I
do, {18 you see (colloq.): Gape hoc flabellum, ven-
tiilum huic sic facito, T. — In curses or threats:
Sic dabo, thus will I treat (every foe), T. : sic eat
quaecunque Romana lugebit hostero, so let every
woman fare who, etc., L. — Referring to what pre-
cedes, so, thus, in this manner, in such a manner,
in the same way or manner, in like manner, like-
toise: in anguium Aliquo abeam; sic agam, T. :
sic ille annus duo firmamenta rei p. evertit, tn the
way described : sic deinceps omne opus contexitur,
Cs. : sic regii constiterant, L. — With a part, or
adj. : sic igitur instructus veniet ad causas : cum
sic adfectos dimisisset, L. — Parenthet., thus, so:
commentabar declamitans — sic enim nunc loquun-
tur : Crevit in inmensnm (sic di statuistis), O. —
Instead of a pron. dem., thus, this: iis litteris re-
spondebo ; sic enim postulas (i. e. hoc postulas) :
hie adsiste ; sic volo (i. e. hoc te facere volo), T. :
sic fata iubent (i. e. hoc facere iubent), 0. — As
subject (representing an inf.) : Sic commodius esse
arbitror quam Manere banc (i. e. abire), T. : Sic
opus est (i. e. hoc facere), 0. — In place of a clause
of action, thus : sic prevolant duo Fabii (i. e. sic
loquentes), L. : sic enim nostrae rationes postula-
bant (i. e. ut sic agerera) : sic enim concedis mihi
proximis litteris (i. e. ut sic agam) : Sic soleo (i. e.
bona consilia reddere), T. : quoniam sic co^tis
ipsi (i. e. hoc facere), 0. — Of nature or character,
such : sic vita hominum est (i. e. talis) : faroiliaris
noster — sic est enim : sic, Onto, est hie, T. : Sic
est (i. e. sic res se habet), thcU is so,T.: Laeliu?
sapiens — sic enim est habitus : Sic ad me mise
Digitized by V^OOQ IC
sio
T79
siooitas
rande redis ! in this condition^ 0. — Of oonsequenoe,
to^ Ihtu, under these circumstancay accordingly,
hence : sic N urn i tori ad supplicium Remus dedi-
tur, L. — Of condition, »o, thus only^ on this con-
dition, if this be done : reliquas illius anni pestis
recordatnini, sic euim facillime perspicietis, etc. —
Of degree, «o, to such a degree, in such wise : non
latuit scintilla ingeni; sic erat in omni sermone
sollers (i. e. tam sollere erat ut non lateret inge-
nium). — Referring to what follows, thus, m/oUowSj
in the following manner : sic enim dixisti ; vidi
ego tuani lacrimulam: res autem se sic habet;
composite et apte dicere, etc., the truth is this:
placido sic pectore coepit, V. — ^E 1 1 i p t : ego sic;
diem statuo, etc. (sc ego), /or instance : mala de-
flnitio est . . . cum aliquid non grave dicit, sic;
stultitia est inmensa gloriae cupiditas. — As correl-
ative, with a clause of comparison, thus, so, just so,
in the same way : ut non omnem arborem in omni
agro reperire possis, sic non omne facinus in omni
vita iiascitur: de Lentulo sic fero ut debeo: fer-
vidi animi vir, ut in publico periculo, sic in suo,
L. : mihi sic placuit ut cetera Antisthenis, in the
same way a«, i. e. fio more than : quern ad modum
tibicen ... sic orator : tecum simul, sicut ego pro
multis, sic ille pro Appio dixit: sicut priore anno
... sic turn, L. : velut ipse in re trepida se sit
tutatus, sic consulem loca tutiora castris cepisse,
L. : tamquam litteris in oera, sic se aiebat imagi-
nibus perscribere: huius innocentiae sio in hac
fama, quasi in aliqua flamma subvenire: ceu
cetera nusquam Bella forent ... Sic Martem in-
domitum Cemimus, V. — With ace and inf. : sic
te opinor dixisse, invenisse, etc., T. : sic igitur sen-
tio, naturam ad dicendum vim adferre maximam :
ego sic existimo, in sum mo imperatore quattuor
res iiiesse oportere. — Hence the phrase, sic habeto,
be sure of this : sic habeto, in eum statum tuum
reditum incidere ut, etc. — With a clause of con-
trast, ut . . . sic, while . . . yet, though . . . still: ut
ad bella suscipienda promptus est animus, sic
mollis ad calamitates perferendas mens est, Cs. :
Ut cognoscit formam. Sic facit incertam color, 0. :
ut nondum satis claram victoriam, sic prosperae
spei pugnam imber diremit, L. : (forma erat) Ut
non cygnorum, sic albis proxima cygnis, 0. : ut
sunt, sic etiam nominantur senes : ntinam ut cul-
pam, sic etiam suspitionem vitare potuisses: ut,
quem ad modum est, sio etiam appelletur tyran-
nus: quo modo ad bene vivendum, sic etiam ad
beate. — With a clause of manner, sic . . . ut, «>
. . . that, in such a way that, so that : armorum
magnft multitudine incta ... sic ut acervi, etc.,
Cs. : sic agam vobiscum ut aliquid de vestris vitiis
audiatis. — With a clause of degree, to such a de-
gree, so, 80 far : sic animos timor praeoccupaverat,
ut dicerent, etc., Cs.: sic adficior, ut Catonem, non
me loqui existimem : cuius responso iudices sic
ezarseruDt nt hominem condemnarent. — With a
clause of purpose or result, so, with this intent,
with this result: ab Ariobarzane sic contend! ut
talenta, quae mihi pollicebatur, illi daret — With
a restrictive clause, but so, yet so, only so : sic con-
veniet reprehendi, ut demonstretur, etc. — With a
conditional clause, with the proviso that, but only,
if: decrevenint ut cum populus regem iussisset,
id sic ratum esse! si patres auctores fierent, should
be valid, if the Senate should ratify it, L. — In a
wish or prayer corresp. to an imperative (poet),
then, if so: Pone, precor, fastOs ... Sic tibi nee
vemum nascentia frigua adurat Poma, etc., 0. :
Sic tua Cymeas fugiant examina taxos . . . Incipe
(sc can tare) si quid habes (i. e. si incipies cantare,
opto tibi ut tua examina, etc.), V. : Sic mare com-
positum, sic sit tibi piscis in unda Credulus . . .
Die ubi sit, 0. — With ut in strong asseveration :
Sic me di amabunt, at me tuarum miseritum*st
fortunarum, \,e.by the love of the gods, I pity, etc.,
T. : sic has deus aequoris artis Adiuvet, ut nemo
iam dudum littore in isto oonstitit, 0. — Of circum-
stance, so, as the matter stands now, as it now is, as
it then was: sic vero, but as things now stand: At
sic citius qui te expedias his aerumnis reperias,
T. : non sic nudos in flumen deicere (voluerunt),
naked, as they are: Mirabar hoc si sic abiret, i. e.
without trouble, T. — In a concession, even as it is
now, even without doing so, in spite of it: sed sio
quoque erat tamen Ads, L e. tn spite of all this,
0.: sed sic me et liberalitatis fructu privas et
diligentiae. — Ellipt: Quid si hoc nunc sic in-
cipiam ? nihil est quid, sic ? tantumdem egero.
At sic opinor. non potest, thus, i. e. as occurs to
me, T. : ilia quae aliis sio, aliis secus videntur, to
some in one way, to others in another : deinde quod
ilia (quae ego dixi) sive faceta sunt, sive sic, fiunt
narrante te venustissima, i. e. or otherwise. — In an
answer, yes (oolloq.) : Ph. Phaniam relictam ais ?
Qe, Sic, T. : De. Dla maneat ? Ch. Sic, T.
uoa, ae,/. [2 SAC-], a curved dagger, poniard :
non iam inter latera nostra sica ilia versabitur:
sicaa vibrare : hinc sicae, hinc venena nascuntur.
aioarliis, a^. [sica], murderous : homines. —
As subsL m,, an assasmn, murderer : vetus : stipa-
tus sicariis : inter sicarios accusare, of assassina-
tion.
fllooek adv, fsiccus], dryly. — F i g. : dicere quasi
sicce, u e. neatly.
(uooine), see sicine.
siooitas, fttis,/. [siccus], dryness, drought: in
Sipontinft siccitate : siccitates paludum, 0^. : sic-
citate et inopift frugum insignis annus, L. — Of
the body, dryness, freedom from humors, firmness,
solitUty : siccitas, quae consequitur banc continen-
tiam in victu. — F i g., of style, dryness, jejuneness,
want of ornament : orationis.
Digitized by
Google
BiOOO
780
SidtUi
siooo, ftvl, fttus, ire [siccus], to make dry^ dry^
diy up : Sol siccaverat herbas, 0. : retia litore,
O. : veste cruores, V. : lacriroas, 0. — To dry up^
drain^ make dry : paludes : fontl^, 0. : dea siccata,
parched^ O.—To &chaii9t, drain dry, milk: Distenta
ubera, H. : siccata ovis, 0. : calices, i. e. empty, H. :
Arethusa virides manu siccata capillos, l e. wrung
out, 0. — To dry up, heal up: volnera, stanch, V.
sioouB, adj., diy: harena, V. : fauces flurai-
num, V. : siccaque in rupe resedit, V. : agri, H. :
regio, Cu. : oculi, tearless, H. : decurrere pedibus
super aequora siccis, 0. : carinae, standing dry,
H. : Magna minorque ferae ( i. e. Ursa Maior et
Minor), utraque sicca, i. e. that do not dip into the
sea, 0. — As subst. n., dry land, a dry place: Donee
rostra tenent siccum, V. : in sicco, on the shore, L.
— Of the weather, dry, withotU rain : Sole dies re-
ferente siccos, H. : siccis atSr fervoribus ustus, 0. :
hiemps, without snow, 0. — Dry, thirsty : siccus,
inanis Speme cibum vilem, H. : ore sicco, free
frotn saliva, Ct : Faucibus siccis, fasting, V, —
Abstemious, temperate, sober : consilia siccorum :
dicimus Sicci mane, H. — Fig., firm, solid: (Attici)
sani et sicci dumtaxat habeantur: nihil erat in
eius oratione nisi siccum atque sanum. — Ihy,
cold: puella, loveless, 0.
Sioelia, idis, adj. /., = 2ueeXic» Sicilian : Mu-
sae, i. e. of Theocritus, V. — As subst,, a Sicilian
woman, 0.
Bioine (not sice-), adv. [sloe (old form of 8lc)-f
2 -ne], so f thus f in this way ? : Sicine agis ? Is that
what you are at? T.: sicine tu eum ... in discri-
men vocavisti ? : sicine me liquisti in litore ? Ct. :
sicinest sententia ? is your mind made up to that f
T. — In exclamation : Sicin me sollicitari I T.
Bicubi, adv. [sl+*cubi; see ubi], if in any
place, if anywhere, wheresoever : sicubi eum satie-
tas ceperat, T. : haec sicubi facta sunt, facta sunt,
ut, etc : sicubi est certamen, scutis magis quam
gladiis geritur res, L. : sicubi artiora erant, Ta. :
silvas, et sicubi coucava furtim Saxa, petunt, V.
uoula, ae, /. dim. [ sica ], a little dagger. —
Poet., the penis, Ct.
siounde, adv. [sl+*cunde; see unde],t//rom
anywhere: sicunde potes: sicunde spes aliqua se
ostendisset, L.
uc-ut or uo-uti, adv. — With a verb, so as,
just as, as : sicut ait Ennius : valeant preces apud
te meae, sicut pro te hodie valuerunt, L. : urbem
Romam, sicuti ego accepi, condidere Troiani, S. :
sicut verbis nuncupavi, ita . . . legiones mecum
Dis Manibus devoveo, L. : sicut medico diligenti
nature corporis cognoscenda est, sic equidem, etc.
— In abridged clauses, just as, like, in the same
way as: nee sicut volgus, sed ut eruditi solent
appellare sapientem : nihil me, sicut antea, iuvat
Scribere versiculos, H. : hunc, sicut omni vit&, turn
prensantem preraebat nobilitaa, L. : sicut in foro
non bonos o ra tores, item in theatro actores malos
perpeti : illi, sicut Campani Capuam, sic Regium
habituri perpetuam sedem erant, L. — With a verb
repeated in emphatic confirmation : dum modo sit
haec res, sicut est, minime contemnenda, as it cer-
tainly is: si nox opportuna est eruptioni, sicut est,
L. : ilia, quamvis ridicula essent, sicut erant, ta-
men, etc., as no doubt they were : poteratque viri
vox ilia videri, Sicut eret, 0. : quod fore, sicut ac-
cidit, videbat, Cs. — Introducing a term of compari-
son, as it were, like, cu, as if: ut sese splendore
animi sicut speculum praebeat civibus: ab eius
(coruQs) summo, sicut palmae, ramique late diffun-
duntur, Cs. : fuga Tibur sicut arcem belli petunt,
L. — Introducing an example, as, for itistanee :
quibus in causis omnibus, sicut in ipsft M.' Curi
. . . f uit dissensio : omnibus periculis, sicut cum
Spartam oppugnavit, N. — Of condition, as, in the
same condition as: Sicut eram, fugio sine vestibus,
0. : ille, sicut nudatus erat, pervenit ad OreecoA,
Cu. : sicuti eret, cnient& veste, in castre pervenit,
Cu.— Of a pretence, as if, just as if: alii sicuti
populi iure defenderent, pars, etc., under pretence
of defending, 8.
udereus, adj. [sidusl o^ the constellations, of
the stars, starry : sedes, V. : ignes, i. e. the start,
0. : coniunx, i. e. Ceyx (son of Lucifer), 0. : Pedo,
who discoursed of the stars, 0. — Bright, glittering,
shining: clipeus, V.
ud5 (-sldl, only in compounds), — , ere [SED-],
to sit down, sink, settle, alight: (columbae) super
arbore sidunt, V. : caelum sidet itfferius mari, H. :
navis coepit sidere, N. — To sit fast, remain sitting,
be fixed: ubi eae (cymbae) siderent, prowntierf, L.
Siddnis, idis, adj.f, Sidonian, Phoenician^ O.
Siddnius, adj., of Sidon, Sidonian, V., O. —
Phoenician, V., H., 0. — Because Cadmus came
from Phoenicia, Theban, 0.
udns, eris, n., a group of stars, constellation,
heavenly body: de sideribus disputare, Cs,: Side-
rum regina bicomis Luna, H. : Arcturi sidera, V. :
sidere soils, orb, 0. : surgentia, V. : rediantia, O.
— Sing., a heavenly body, star, group of stars, con-
stellation : Clarum Tyndaridae, H. : fervidum, Sir-
ius, H.: pluviale Capellae, 0.: occideute sidere
Vergiliarum, L. : quid sidus triste minatur Satur^
ni, lu. *. Nee sidus regione viae iitusve fefellit, L e.
nor were we misled by (failing to understand) «tor
or shore, V, : sideribus dubiis, at dawn, lu. : exao-
tis sideribus, night, Pr. — The sky,heaven: (luppi-
ter) terrara, mare, sidere raovit, 0.: (Hercules)
flamrois ad sidera missus, lu. : sidera observare,
Cu. : evertunt actas ad sidere pinos, i. e. on hi^
v.— Fig., of celebrity or prosperity, the heavens,
stars, heig/Us: Sublimi feriam sidera ver*in© H.:
Digitized by
Google
Blem
781
Blgnnm
nomen ferent ad sidera cygni, V. — A star^ lights
beauty yghry : per oculos, sidem nostra, tuos, 0. :
radiant ut sidus ocelli, 0. : sidere pulchrior Ille,
H. — An ornament^ prides glory : Fabiae gentis,
ades, O. : Mucedoniac, Cu. : tu proba Perambula-
bis astra sidus aiireum, H. — A season : quo sidere
terraro Vertere Conveniat, V. : bnimale, 0. — Cli-
mate^ weather : sub nustro sidere, lu. : tot intio-
spita saxa Sideraque emensae, i. e. regiona^ V. :
grave, ttormy 0. — In astrology, a <tar, planet^ des-
tiny: pestifero sidere icti, L.: sidera natalicia:
grave, 0.
■iem, siSs, siet, old auhj. praes, of sum.
■igilla, orum, n. dim. [ signura ], anail statues,
statuettes^ little images^ figures: egregia: Tyrrhena,
fl. : omatus sigillis Circus, 0. : certamina quattuor
brevibus distincta sigillis, woven in^ 0. — A seal^ H.
aiglllatua, adj. [sigilla], embossed in figures,
figured: scyphi: putealia.
ugnator, oris, m. [ signo ], one who attests, a
sealer, signer^ witness: signatores falsos oommo-
dare, S. : signator falso, a forger, lu. : veniet cum
signatoribus auspex, i. e. the witnesses to the mar-
riage, lu.
sigfnatus, P. of signo.
signifer, fera, ferum, adj. [signum + l FER-],
sign 'bearing, bearing the constellations, starry:
orbis, th€ todiae. — As subst. m., a standard-bearer,
ensign: signifero inter fecto, Cs. : primi hastati:
signum omni vi moliente signifero convelli ne-
qnire, L. — A leader, head, due/: nostrae causae
quasi signiferi : iuventutis.
( ugnifioanter ), adv, [signifioo], dearly, dis-
tinctly, expressly. — Only comp. : signifioantius dig-
nitatem tuam defendere.
ugnifioatio, Cnis, /. [significo], a pointing out,
indicating, expression, tnatcation, mark, sign, token:
gestus sententiam significatione declarans: igni-
bus significatione fact&, Cs. : ex significatione Gal-
lorum, Cs. : litterarum : buius voluntatis : adven-
tils, Cs. : probitatis : valetudinis significationes :
non dubiae deorum, from the gods : ex quibus
magna significatio fit, non adesse constantiam. —
^ sign of assent, expression of approbation, ap-
plause : populi iudiciis atque omni significatione
norere : ut usque Romam significationes vocesque
ref erantur : significationibus acclamationibus mul-
iitudinis, L. — Expressio^i, emphasis: significatio
saepe erit maior quam oratio. — Meaning, sense,
import, signification : scripti.
ugnlfioo^ ftvl, &tu9, are [signum +2 FAC-], to
make signs, show by signs, show, point out, express,
publish, make known, indicate, intimate, notify,
gignify : inter se : ut fumo atque ignibus signifi-
cabatur, Cs. : verbo sententiam tuam : hoc mihi :
quae significari ac declarari volemus : deditionem,
Cs. : Per gestum res est ^gnificanda mihi, 0. : ut
eorum omatus in his regem neminem significaret,
N. : nihil se te invitfi dicere : omnes voce signifi-
care coeperunt, sese, etc., Cs. : omnibus rebus po-
pulus R. siguificat quid sentiat: quid velit, 0. : ut
dimitterentur, Cs. : de fug& Romania, Cs. — To be-
token, prognosticate, foresJuno, portend, mean : f u-
tura : quid haec tanta celeritas significat ? : Quid
sibi significent, trepidantia consulit exta, 0. — To
mean, import, sigtUfy: videtis hoc uno verbo
' unde * significari duas res, et ex quo et a quo :
significat fabula Dominum videre plurimum. Ph.
ngno, avi, fttus, &re [ signum 1, to set a mark
upon, mark, mark out, designate: sonos notis : in
animo suam speciem : signata sanguine pluma est,
0. : campum, V. : humum liraite, 0. : pede certo
humum, press, H. : summo vestigia pulvere, im-
r'nt, y. : caeli regionem in cortioe signant, cut,
ceraro figuris, imprint, 0. : cruor signaverat
herbas, had stained, 0. : signata in stirpe cicatrix,
V. — To impress with a seal, seal, seal up, affix a
seal to : signatus libellus : volumina, H. : epistula,
N. — ^P o e t. : signanda sunt iura, i. e. (o 6e estab-
lished, Pr. : Signatum memori pectore nomen babe,
imprinted, 0. — To mark with a stamp, stamp,
coin: aurum publice: pecunia signata Illyriorum
signo, L. : sed cur navalis in aere Altera signata
est, 0. — To distinguish, adorn, decorate: (eum)
superum honore, V. — F i g., to point out, ngnify,
indicate, designate, express: unius oratoris locutio
hoc proprio signata nomine est ( so. oratione ) :
Fama signata loco est, 0.: ut videt Se signari
oculis, singled otU, V. — To distinguish, note, mark:
ora sono discordia, V. : animo signa quodcumque
in corpore mendum est, 0.
aigniim, iyn.,a mark, token, sign, indication,
proof: ostendisti signa nutrid ? (i. e. crepundia),
T. : fures earum rerum, quas oeperunt, signa corn-
mutant: in amicis deligendis habere quasi signa
et notas, quibus eos iudicarent, etc : peoori signum
inpressit, V. : nulla ad speluncum signa ferebant,
footprints, Y. : dicere decs gallis signum dedisse
cantandi : color pudoris signum, T. : timoris signa
mittere, display, Cs. : Magnum hoc quoque signum
est, dominam esse extra noxiam, T. : id erit signi
me invitum facere, quod, etc. : quid signi ? — A
military standard, ensign, banner: signo amisso,
Ob. : ut neque signiferi viam, nee signa milites
cemerent, L. : Inter signa militaria, H. : signa
sequi, to march in rank, S.: signa subsequi, to
keep the order of batUe, Cs. : signa servare, L. : ab
signis disoedere, to leave the ranks, Cs. : volonum
exercitus ab signis discessit, disbanded, L. : signa
relinquere, to rtm away, S. : signa ferre, \.^. to de-
camp, Cs. : mota e castris signa eorum, qui, etc,
i. c on advance of the troops, etc., L. : Signa mo-
vet, advances, Y. : ferte signa in hostem, aUadi,
Digitized by V^OOQ IC
silenda
782
sUva
L. : Bigna constituere, halt^ Ca. : signa proferre,
advance^ L. : Roniani conversa signa bipertito in-
tulenint, i. e. wheeled and attacked in two cotumfUy
Cs. : signa patriae infercns : qui signa contulit,
engaged in close Jighi: conlatis sign is, in regular
battle: conlatis militaribus signis, having brought
together ^ etc., Cs. : signa in laevura cornu confert,
concentrates his troops^ L. : signa transfcrre, to de-
sert^ Cs. : signa convellere, to take up the standards
(from the ground), L. : legionem sub aignis ducere,
in rank and file : ante signa inter priinores, in
front of the armyy L. — E s p., the standard of a
cohort^ ension of a maniple (cf . aquila, the stand-
ard of the legion) : cum fascLs, cum signa militaria
(praemissa). — A cohort^ maniple: unius signi mili-
tea, L. — A sign^ signed^ call^ vxitchioord^ password:
signum tuba dare, Cs. : receptui dare, L. : proeli
exposcere, Cs. : concinere, Ca. : canere, S. : signum
mittendia quadrigis dare (for the start in a race),
L. : it bello teasera aignum, V. — A sign^ token,
omen^ prognostic^ symptom : medici aigna quaedam
habent ex venia aegroti : Morborum signa docebo,
V. : prospera aigna dare, 0. — An image^ figure^
statue^ picture: lovia Statoris: expreaai voltOa per
aSnea aigna, H. : palla signia auroque rigens, V.
— A device on a seal^ secU^ signet : notum aignum,
imago avi tul, etc : Imprimat hia aigna tabellia,
H. : litterae integria aignis praetoribus traduntur :
volumen aub aigno habere, under seal. — A sign in
the heavens^ consteUeUion : signis omnibus ad prin-
cipium atellisque revocatia : in aigno Leonia: aig-
nurum obitGa ortiis, V. : pluviale Capellae, 0.
silenda, drum, n. [P.fut. of aileo], things not
to be spoken, secrets : ailenda enuntiare, L.
ailens, entis (abl. ente, rarely enti, L., 0. ; gen.
plur. tam,V., 0.), adj. [P. ofsileol, still, calm,
quiet, silent : aub nocte silenti, V. : silenti agmine
ducam voa, L. : umbrae, i. e. the dead, V. — Plitr.
m. and/, aa subst., the dead: umbrae ailentum, 0. :
rex silentum, 0. : coetfla ailentum (disciples of Pj-
thagoraa, required to listen in silence), 0.
ailentiiim, 1, n. [silens], a beiftg still, keeping
silence, noiselessness, stillness, silence: auditus est
magno silentio : nee longa silentia feci, kept silence,
O. : silentio facto, silence obtained, L. : silentium
classico facere, L. : pubes maestum silentium ob-
tinuit, L. : tenuere silentia cuncti, 0. : silentium
imperare, Ta. : significare silentium, to give a signal
for silence: Athenienses cum silentio audit! sunt,
L. : per silentium noctis, L. : ut nulla fere pars
orationis silentio praeteriretur, L e. without ap-
plause: ailentio praeterire, to pass over in silence:
de Partho ailentium eat,yu>^n^ f« said: laudem
eorum a ailentio Tindicare, i. e. obsairity: quam
maximum ailentium haberi iubet, S. : diu maestum
ailentium tenuit, prevailed, L. : fer opem furtoque
•ilentia deme, i. e. disclose, 0. — Of night, stillness^
silence: ailentio noctia egressus, at the dead of
nighty Cs. : vocem noctia ailentio audiaae, L. : roe-
di& nocte silentio profectus, Ca. : mediae per muta
silentia noctis, 0. — Of the country, stillruss, qttiet-
ness: nactus silentia ruris, 0.: vastum, solitude^
Ta. — In augury, freedom from disturbance, fault-
lesmeas,perfectness: id silentium diciraus in auspi-
oils, quo«i omni vitio caret, etc. — A standstill,
cessation, repose, inaction, tranquillity: perpeiuum
fori : yitam silentio transire, S. : inter armatos, L. :
idem praeturae tenor et ailentium, Ta.
Sileiias, I, m., = StXiivdci the snub-nosed and
drunken tutor of Bacchus, C, V., H., 0. — Plur.,
gods of the woods, satyrs, Ct.
sileo, ul, — , ere, to be noiseless, be still, be silent,
keep silence, not speak of, keep silent about, suppress :
optimum quemque, L. : Lingua, sile, O. : de nobis:
de iurgio siletur, T. : quae hoc tempore sileret
omnia: facti culpa silenda mihi, O. : ea res aile-
tur : tempora, quae sileri Agricolam non sinerent,
Ta. : quod bene feceris, H. : Qua tulerit mercede,
silet, 0. — Poet.: intempesta silet nox, V. : Im-
inotae frondea, 0. : silent late loca, V. — To be Ml,
keep quiet, remain inactive, rest, oease: silent dio*
tiua Muaae Varronia quam aolebant: ailent leges
inter arma : ai quando ambitua aileat
uler, eris, n., a brook-willow, V.
ailesoo, — , — , ere, inch, [sileo], to become still,
fall silent, grow calm: dum hae aileacunt turb«e,
T. : domua aileacit, V. : (venti) aileacunt, 0.
silex, icis, m. and (poet) /., a hard stone, fiint,
flint-stone, fire-stone, granite: silicem caedere: viaa
sternere ailice, L. : ailici acintiUam excudere, V . :
silicem iaculatua in hoetia, 0. : ailicem pedibus
quae conteret atrum, lu. : privos lapidea ailioes se-
cum ferre, L. — As a symbol of hardness or fixed-
ness of character: non silice nati sumus: Nee
rigidaa siliees in pectore gerit, 0. — A rock, crag :
Stabat acuta ailex praeciaia undique aaxis, V. —
Lime-stone : terrena ailices f omace auluti, 0.
silioeminm, I, n., a funeral feast; hence, of
an old man : te exeroebo, ailicernium, drybones, T.
sUigo, inis,/., winter-wheat ; henoefine wheaten
flour, lu.
siliqua, ae, /. — Of leguminous plants, a pod,
husk : siliqua quaasante legumen, Y. : virit sili-
quia, L e. pulse, H., lu.
aillybas, l, m., aee aittybos.
siliirua, l, m., = ffiXovpoc, the shealfi^ In.
alius, €ufj., = aiXKoQ, pug-nosed, snub-nosed.
silva (not sylva; poet, ailua, trisyl., K), me,f.
[2 SER-], a wood, forest, woodland : ailrae publi-
cae : genus hominum in ailvia diasipatum : ex silfi
in tiostros impetum facere, Cs.: silyamm potais
Diana, H. : dea silvarum, 0. : ncmorosis abdha
Digitized by V^OOQ IC
Sflvantui
-/88
mnp%icita«
flilyis, 0.: salubres, H. : in silvis natus, L. — A
plantation of trees^ orchardy grove^ erop^ bwh^ fo-
liage : signa in silva disposita : domOs amoenitas
silva constabat, N. : inter silvas Academi quaerere
verum, H. : sonans^V. : (aras) silvft incinzit agre-
8ti, foliage^ O. : Congeries silvae, of wood^ 0. —
Trefin (poet.): Silvanim aliae pressos propaginis
arcds Exspectant, V. : nudata caoumina silvae
Osteiidant, i* e. above the water ^ O. — F i g., a crowd^
mas8f abundance^ quantity ^ supply^ material : uber-
tas et quasi diva dicendi : rerum ac sententiarum.
— P o e t. : Immanis, a vast forest (of darts), V. :
horrida siccae comae, a bristling forest^ lu.
SilTanuB, I, m. [ silva ], a god of woods and
plantations^ C., V., H., 0. — Plur.^ sylvan deities^ 0.
ailvescS, — , — , ere, inch, [silva], to grow vyild^
rrm wild: (vitis) ne silvescat sarmentis.
silvestris, e, adj. [silva], of a woody of forest^
overgrown with woodSy woodeiy woody : raontes :
loca, Cs. : tumulus, L. : saltus, Gu. : antra, 0. :
ager, H. : belua, i. e. a she-wolf: homines, wood-
men, H. : umbra, 0. : Virgulta, i. e. forest-trees (opp.
prolem olivae), V. — Flur. n. as stibst. : culta ex
silvestribus facere, woodlands^ L. — Growing wild,
wildy uncidtivated : arbor, V. : coma, H. : baculum,
roughy 0. — Sylvariy ruraly pastored : Musa, V.
silvicola, ae, m. and/. [silva-l-COL-], inhabit-
ing woodSy sylvan : Faunus, V. : Pales, 0.
ailvloiiltrix, Icis, adj. f. [silva +COL-], living
in the woods : cerva, Ct.
silvdsos, adj. [ silva ], fuU of woodSy woody :
Baltus, li.
umia, ac, /. [ simus ], an ape : similis nobis !
Enn. ap. 0. : simia, quam rex in deliciis habebat.
simile, is, n. [ neut. of similis ], a comparisony
likenesSy parallely simile : hoc simile ponitur : uti
simili.
almilis, e, ac(j. with comp. similior and sup.
siraillimus [8 SA-], like^ resembling, similar: Lau-
dantur simili prole puerperae, we.that look like
their fathersy H. : par est avaritia, similis improbi-
tas : quod in simili culpa versari, Cs. : ecce aliud
simile : Aristotelem similem emere, a likeness of
' Aristotlsy lu. — With gen. ( esp. of persons ) : tui
similis est probe, T. : Haud similis virgo est vir-
giDum nostrarum, T. : patris: quaererem ex eo,
cuius suorum similis fuisset nepos : plures Romuli
qnam Numae similes reges, L. : tui similem esse :
Rbodii Atticorum similiores: fabularum similia
discere : similes meorum versfts, H. : quae similia
veri sint, L. : quid esset simillimum veri. — With
dot. ( usual in later Latin ) : simia quam similis
nobis, Enn. ap. C. : patri, 0. : par similisque cete-
ris, S. : huic in hoc : f ugae profectio, Cs. : quid
simile babet epistula iudicio : similia veris erant,
L. : similius vero fscit ipsos in amicitiam redisse,
L. : puro simillimus amni, H. : media pimillima
veris sunt, L.: homines inter se forma similes:
quae sunt inter se similia : ut simili ratione atque
ipse fecerit suas iniurias persequantur, Cs. : nee
similem habeat voltum, et si ampullam perdidis-
set: similes sunt, ut si qui dicant, etc.: similes
sunt dei, tamquam si Poeni, etc. — P o e 1 : similis
lutuma per hostis Fertur (L e. similiter), V.
similiter, adv. with comp. similius, and sup.
simillime [ similis ], in like mannety in the same
wayy likewise, similarly : similiter atque uno modo:
respondendum: quorum non similiter fides est
laudata : scurra multo similius Imitatus, more ac-
curaielyy Ph. : similiter fads, ac si me roges, cur,
etc. : similiter facit ut si posse putet : ut . . . simil-
lime, eio.y just so: similiter et si dicat, eta
similitudo, inis, /. [ similis ], likenesSy resent-
blance, similitude: est igitur homini cum deo si-
militudo: ad similitudinem deorum accedere, to
resemble more dosdv: genus imperi proximum
similitudini regiae, closely resembling roycUty: con-
trahit celeriter similitudo eos, L. : sunt quaedam
animi similitudines cum corpore : id ad similitu-
dinem panis efficiebant, Cs. : similitudo speciesque
sapientium : amoris humani. — Analogy y reasoning
from precedents : cetera (genera causarum) simili-
tudini reliquisti.'/Sam^ness, uniformity y monotony:
similitudo est satietatis mater. — I n r h e t., a com-
pariaon, similcy similitude : ex similitudine, by way
of comparison : similitudinum oopia : voIgata,Ii.
(slmilo), see simulo.
simioltis, I, m. dim. [simius], a little ape.
umius, I, m. [simus], an ape: index sedit si-
mius. Ph. : simius iste, i. e. imitator, H.
simplex, icis, adj. with comp. [PARC-], simple,
singUy plain, uncompoundedy unmixed: natura ani-
mantis: genus inperi: (comoedia) Duplex quae
ex argumento factast simplici, T. : simplex est
manere, illud (in Hispaniam ire) anceps, /r«/rom
risk: necessitudines, a6ao/u/« ; simplici ordine in-
trare urbem, i. e. one by one, L. : ne simplici qui-
dem genere mortis contenti, i. e. without torture,
L. : Nee via mortis erat simplex, i. e. they met death
in various waySy V. : volnus, 0. : esca, H. : aqua,
0. : plus vice simplici, more than once, H. : omatus
simplicium (verborum), single, — F i g., simple, with^
out dissimulation, open, frank, straightforward, di-
rect, guileless, artless, sincere, ingenuous: vir : homo :
Nymphae, H. : puella, 0. : simplex et fautrix suo-
rum regio : animal Innocuum, simplex, 0. : nihil
simplex, nihil sincerum : cogitationes, Ta. : Sim-
plicior quis, too straightforward, H.
simplloitas, atis, / [ simplex ], simplicity,
frankness, openness, artlessness, candor, directness,
naturalness: iuvcnis incauti, L. : placita 68 simpli-
citate tua, 0. : rarissima^ 0.
Digitized by V^OOQIC
simpliciter
784
slmulaiis
sixnplloiter, adv, with comp. and sup. [ sini-
plex], nnwly^ plainly ^unthotU complicalion,Uraight-
forwardly^ naturally^ directly : (verboruiii) ratio
Bimpliciter videnda est ( opp. coniuncte ), i. e. of
thmisdvet : loqui : f rondes Simpliciter positae, 0. :
simplicius et antiquius permutatione mercium uti,
Ta. : Bimplicissime loqui, Ta. : simpliciter ad ami-
citiam petendam venire, /or nothing else than^ L. :
quidam ludere eum simpliciter aiebant, merely^ L.
— Plainly^ openly^ frankly^ artlenly^ ingenuously^
candidly : simpliciter et candide, Enn. ap. C. : scri-
here, Cu. : simplicius agere, Ta.
simplum, I, n. [3 SA-], that tohidi is singUy a
number taken once (opp. duplum): duplum sim-
plum : si simplum imperetur, L.
sixnpaluiii, I, n. fS SA-], a small ladle /or use
in sacriJioBs : simpula pontificum. — P r o 7. : exci-
tabat fluctds iu simpulo, i. e. a tempest in a teapot.
simpuvinm, I, n., a vessel for offering liquids^
sacrificial bowl: Numae, Iu.
simul, ado. [8 SA-], at the same timSy together^
at oneCy simultaneously: multa ooncurrunt simul,
T. : Eamus, et simul consilium volo capere, i. e.
while going^ T. : tres simul soles efFulserunt, L. :
duo consules simul ex Italift eiecti : simul omni-
bus portis ^Gracchus) erupit, L. : multarum simul
civitatium legati Romam convenerunt, L. — Fol-
lowed by cttm, together with (cf. una with eum) :
Simul consilium cum re amisti, T. : testamentum
(Cjri) simul obsignavi cum Clodio: simul cum
dono designavit templo finis, L. — E 1 1 i p t : mul-
tos modios sails simul edendos esse (sc. cum ami-
cis) : memor Mutatae simul togae, H. : qui simul
erant missi : trium simul bellorum victor (sc. ge-
storum), L. — Poet., with abl.: simul his, H. :
Quippe simul nobis habitat, 0. — Of concurrence
in thought, followed hj et^et . . . ety atque^ or -gue^
at the same time, at once^ together, as well, both :
simul et cursu et spatio pugnae fatigati, Gs. : Q.
Hortensi ingenium simul aspectum et probatum
est : quae simul auxilio tribunicio et consensu ple-
bis impediri coepta, L. : obruit animum simul luo-
tus roetusque, L. : pulvere simul ac sudore perfu-
sum, Cu. : simul et cohors invasit, et ex omnibus
oppidi partibus concurrerunt, L. — After simul, et
often has the force of etiam : simul et ilia omnia
ante oculos vestros proponite, etc. : legati iam re-
▼erterant . . . simul venerant et ab rege Perseo
oratores qui, etc., L. — Following a conj. (et simul
or simulque), at the same time^ also, furthery like-
wise: postquam Rutilium consedissc accepit, si-
mulque ex lugurthae proelio clamorem augeri, S. :
tantum faciam ut notara apponam . . . et simul
significem, etc. : quod eo liberius ad te scribo,
quia nostrae laudi favisti, simulque quod, eta —
Inti*oducing an independent sentence, at the same
timCy alsOy likewise: hoc proprium virtutis existi-
mant . . . simul hoc se fore tutiores arbitrantur,
Cs. : tibi (Apollo) deeimam partem praedae vo-
veo. Te simul, luno, precor ut, etc, L. — With
enim: augeamus sane suspicionem tuam; simnl
enim augebimus diligentiam. — Implying a connec-
tive, and at the same time, and also: ei Yerres
possessionem negat se daturum, ne posset patro-
num suum iuvare, simul ut esset poena quod, etc:
nihil horum . . . disoere cum cerneret posse, simul
et tirocinio et perturbatione iuvenis moveretur,
etc., L. — Repeated, in co-ordinate clauses, partly
. . . partly y at once . . . and, not only . . . but at the
same time, though . . . yet also : adeo simul speme-
bant, simul metuebant, L. : simul Aenean in regia
ducit Tecta, simul indicit, etc, V. : consul ad Phj-
Ian ducit, simul ut praesidium firmaret^ simul ut
militi frumentum divideret, L. ; cf. Ille simul fu-
giens Rutulos simul increpat, V. : Germani fre-
quentes in castra venerunt, simul sui purgandi
causa, simul ut de indutiis impetrarent, Gs. — In
subordinate temporal clauses, with atque or ac
(less correctly as one word, siraulac, simulatque),
as soon as: L. Glodius, simul atque introductus
est, rem conficit: simul atque sibi hie adnuisset
dicebat, etc. : at mihi plaudo Ipse domi, simul ac
nummos oontemplor in arc&, H. — With ut, as soon
aSy immediatdy after: simul ut, qui sint profcssi,
videro, dicam. — With ety as soon as: simul et quid
erit certi, scribam ad te: quam accepi simul et in
Gumanum veni, upon my arrival. — With pnmum,
as soon as ever: simul primum magistratu abiit,
dicta dies est, L. — Alone, in the sense of simul
atque, as soon as: Hie simul argenturo repperit^
curft sese expedivit, T. : simul infiavit tibicen, a
perito carmen agnoscitur : simul concrepuere
arma, hostis pedem rettulit, L.
sixnul-ao, see simul.
simulacrum, I, n, [simulo], a likenesSy im^age,
figurSy portraity ^gyy statue: eius simulacrum
servare : deorum simulacra : templa adire, et ante
simulacra proiecti, etc, Gs. : Yix positum Gastris
(the Palladium), V. : simulacra oppidorum : pug-
narum, L. — An imagCy refiectiony form, shadcy
phantom: quid frustra simulacra fugacia (in aqua
visa) capias? 0. : infelix Creiisae, ^Aoxf, V. : vana
(noctis), 0. : simulacra modis pallentia miria, V.
— A mnemonic signyfigurCy emblem: simulacris pro
litteris uti. — A descriptiony portraiturey character-
ization : viri copiosi, L. — F i g., a shadow, semblance^
appearanccy imitationy pretence: religion is simula-
cra fingere: aliquod civitatis: pugnaeque cient
simulacra sub armis, mock-fghtSy V. : navalis pug-
nae, L. : simulacra libertatis senatui praebere, T^
flimulamen, inis, n. [ simulo ], a copy^ imtto*
tiony 0.
(aimulana, amis), adj. [P. of simulo], tmito
live. — Only comp. : vocum simulantior, 0.
Digitized by V^OOQ IC
simulate
786
singulatlm
sinmlate, adv, [simuUtus, from simulo],/»^
mUy^ in pretence^ innncerdy : sive ex aniroo sive
simulate : ficte et simulate.
Bimulatid, onis, /. [ simulo ], an assumption,
false show, feigning, sliamming, pretence, feint, in-
sineerity, deceit, hypocrisy, simiJation : raca, T. :
simulatione usi, Cs. : ex omni vitft siraulatio tol-
lenda est: insaniae: virtutis: volnerura, Cs. : si-
mulatione amicitiae, under the guise of: gladiato-
re.^ emptos esse Fausti simulatione ad caedem,
under the pretence of engaging them for Faustus :
per simulaiionem amicitiae me prodidernnt.
aiznulator, oris, m. [ simulo ], a copier, imita-
tor : figurae Morpheus, 0. — A feigner, pretender,
Kimulator: in omni oratione, i. e. a master of
irony : animus cuius rei libet simulator, S.
Bimul-atque, see simul.
simulo (not similo), ftvl, fttus, ftre [similis], to
make like, imitate, copy, represent : nimbos et f ul-
men, V. : Catonem, H. : artem Ingenio suo, 0. :
anuro, assttme the form of, 0. : Homeri ilia Miner-
va simulata Mentori : simulata Troia, counterfeit
Troy, O. : cupressum, i. e. depict, H. ; cf. aera
Alexandri voltum simulantia, imaging, H. : simu-
lat . . . terram Edere fetum olivae, represents the
earth producing, etc., O. — To represent, feign, as-
sume the appearance of, pretend, counterfeit, simu-
late: cur simulat? T. : qui te ament ex aniroo ao
non siraulent : simulandi gratiA, S. : quasi perter-
ritus simulans, by pretending fear, Cu. : Quid est,
quod amplius simuletur ? T. : mortem verbis, i. e.
to pretend that she was dead, T. : studium ooniura-
tionis, S. : aegruro, /Tre^^m/ to be sick, L. : ad simu-
landa negotia altltudo ingeni incredibilis, Si : eins
ficti simulatique voltQs : simulate amicitid, Cs. :
siroulato vecta iuvenco, 0. : ille se Tarentum pro-
ficisci cum simulasset: simulat lore natus abire,
0. : sese probos simulare, S.
aimultas, &.ih, gen, piur, atium, rarely atum,/.
[simulj, a hostile encounter, dissension, enmity, ri-
valry, jealousy, grudge, hatred, animosity : non si-
multatero meara Revereri saltern, T. : huio simul-
tas cum Curione intercedebat, Cs. : cum quo si
simultas tibi non f uisset : privata, L. : cum sorore
esse in simultate, N. : simultatem deponere : inter
finitimos vetus, lu. : simultates cum libertis vestris
exercere: simultates finire, L. : paternas oblitte-
rare, L.
umus, adj., sz aifAOQ, flat • nosed, snub - nosed :
capellae, V.
win, conj, [si+ne], if however, if on the con-
trary, but if — After an expressed condition:
huno mihi tiraorem eripe ; si est verus, ne oppri-
mar; sin falsus, ut, etc. — Often with aliter or
minus, but if not: sin aliter de hac re est eius
sentcntia, T. : si recte (iudicatum est), id fuit ius ;
sin aliter, non dubium est, eta : si . . . facile pa
titur ; sin minus, etc : si pares aeque biter hc,
quiescendum ; sin, latius manabit (L e. sin aliter) :
id si ita est, etc. ... sin autem ilU veriora. — Af tei-
an implied condition: primum danda opera e.«t,
ne quft amicorum discidia fiant ; sin tale aliquid
evenerit, ut, etc.: ego adero; atque utinam tu
quoque eodem die I Sin quid — multa enim — uti-
que poetridie : rursus circumveniebantur; sin au-
tem locnm tenere vellent, etc., Os. : quidaro per-
spiciantur qnam sint leves, quidam ... sin vero
enint aliqui, etc
sinoere, adv. [ sinoerus ], uprightly, honestly,
candidly, sincerely: dici, T. : pronuntiare, Cs.
■incerltaSy &tis,/. [sincerus], miWfy, integrity,
ad perniciem solet agi sinceritas. Ph.
sinoerus, acfj. [8 SA-+2 CER-], dean, pure,
sound, uninjured, whole, entire: omnia fucata a
sinceris (intemoscere) : sine Tolnere corpus Since-
rumque fuit, O. : vas, clean, H. : propria et sincera
gens, unmixed, Ta. : nobilitas, L. — F 1 g., soufui,
genuine, pure, true, candid, truthful: Atheniensium
iudicium : Minerra, 0. : equestre proelium, L. :
voluptas,0. : rerum gestarum pronuntiator: nihil
est iam siucerum in civitate : fides, L.
unoiput, pitis, n. [sfimi+caput], a half head;
hence, of a hog, a cheek, jowl, lu.
si-ne, P^'AfP. with abl., without (cf. 2 se) : Sine
omni pericio, T. : sine imaginibus, sine cantu am-
buri : hominem sine re, sine fide, sine spe : sine
acie victi, L. : non sine fioribus, H. : sine sidere
nootes, starless, Y. : Tempestas sine more furit,
ceaselesdy, V. : vis sine pondere caeli, imponder-
able, 0.— After its case : flamma sine thura lique-
Bcere, H. : vitiis nemo sine nascitur, H.
singillatim or singulatim, adv, [ singuli ],
one by one, singly, severally, individually : comme-
morare Singulatim, qualis ego, etc., T.: loqui:
civitas non iam singillatim, sed provinciis totis
dabatur, to individuau.
sine;ularis, e, adj. [singulij, one by one, one at
a time, alone, single, solitary, singular : genus, i. e.
solitary: singularis mundus atque unigena : homo
cupidus imperi singularis, exclusive dominion : sunt
quaedam in te singularia . . . quaedam tibi cum
multis communis, peculiar. — Plur. m. as subst.,
under the empire, the select horse, body-guard: ala
Singularium, Ta. — Singular, unioue, matchless, un-
paraUeled, extraordinary, remarkable : magnitudo
animi: vir: homines ingenio: facultas dicendi:
mihi gratias egistis singularibus verbis : fides, N. :
inpudentin : crudelitas, Cs. : quid tam singulare
(est), quam ut, etc.
singulariter, adv. [ singularis ], particularly,
exceedingly: alquem diligere.
singulatim, adv., see singillatim.
Digitized by V^OOQ iC
ainguli
786
siinis
alngnli, ae, e, adj. [8 SA], one at a time, tin-
ale, separate, several, individual: honestiua eum
(agnim) vos univerei quaro singuH pessideretis, in
common , . . than severally : refert, qui audiant . . .
frequentes an pauci an singuli. — As subst. : mitto
ereptam libertatem populis ac singulis, nations
and individuals. — Distrib., one to each, separate^
Kingle: describebat censores binos in singulas
civitates: filiae singulos filios parvos habentes,
ffich one a boy, L. : si singuli singulos adgressuri
essetis, L. : in dies singulos, eocA successive day.
Bingultlm, adv. [singultus], sohbingly: pauca
locutus, i. e. hesitatingly, H.
Bingulto. — , fttus, are [ singultus ], to hiccup,
»ob. — F o e t. : truncum relinquit Sanguine singul-
tantera, i. e. spurting, V. : Singultans animam, L e.
in the death agony, 0.
(singnltUB, as), m. [GVOR-], a sobbing, pant-
ing, choking, convulsive sigh ( only abl. sing, and
plur., and ace.plnr.) : fletum euro singultu videre:
Singultuque pias intemimpente querellas, 0. : Mit-
te singultOs, H. : * vale ' pleno singultibus ore dixit,
0.— rAtf death-rattle: Ilia singultu tendunt,V.:
longis singultibus ilia pulsat, V.
(singulns), see singuli.
sinister, tra, trum, adj., with comp. [a double
cowp. of uncertain origin], left, on the left, on the
Ufl hand, at the left side: in sinistro cornu, on the
left wing, Cs. : angulus castrorum, Cs. : ripa, H. :
tibia, Ph. : manus, N. — As subst. /. (sc. manus) :
sinistra inpeditft, Ca. : natae ad furta sinistrae, O. :
a sinistra, on the left: miles dextra ac sinistra
muro tectus, Cs. — Plur. m. as siUut. (sc. ordines):
sinistris additae vires (opp. dextra pars), L. : sini-
sterior rota, 0. — In augury (because the Roman
aijgurs faced south, with the propitious East on
the left), favorable, auspicious, fortunate, lucky:
ita nobis sinistra videntur, Graiis et barbaris dex-
tra, meliora: comix, V. : tonitrQs, 0.— <As in Greek
augury, where the face was northward), imlucky,
unfavorable, inauspicious: Di, precor, a nobis omen
removete sinistrum, 0. : avibus sinistris, 0. : sini-
strum fulmen nuntiare. — Fig., wrong, perverse,
improper: mores, V. : natura, Qvi. -- Unlucky, in-
jurious, adverse, unfavorable, bad: Notus pecori
sinister, V. : interpretatio, Ta. — As subst. it. .• (ma-
trona) studiosa siniatri, of evil, 0.
sinistra, ae, /., see sinister.
sinistre, adv, [sinister ], badly, wrongly, per-
versely : excepius, H. : accipere, Ta.
sinistxorsus or sinistrorsum, adv. \dat. of
sinister +vorsus], towards the left side, to the left:
(silva) se flectit sinistrorsus, Cs. : ille sinistrorsum
abit,H.
«in5, rtvl (silt, T.; sistis, C. ; subj. sieris, Pac.
a p. C. ; rfris, sint, L. ; pluperf. sisset, U sissent.
C, L.), situs, ere [1 SA-], to let down, set, fix; see
1 situs. — To let, suffer, allow, permit, give leave, let
be: prohibes; leges sinunt: dum resque 8iuit,tua
corrige vota, 0. : Nunc sinite, forbear, V. : Non
est profecto ; mie, i. e. be quiet, T. : non sivi acoe-
dei-e: neu reliquias meas sieris divezarier: ilia
moneo longius progredi ne sinas : Medos equitare
inultos, H. : non caede perterrita sinit agmina,
suffers to be dismayed, V. : his accusare eum per
senatQs auctoritatem non est situs : neque sinam,
ut dicat, T. : nee dii siverint, ut, etc., Cu. : sine ve-
niat, let Aim come, T. : sine vivat ineptus, H. : sine
sciam, let me know, L. : natura repugnat ; Nee sinit
indpiat, 0. : sinite arma viris, leave arms to men,
Y. : at id nos non sinemus, T. : Non sinat hoc
Aiax, 0. : ne istuc luppiter sirit, urbem esse, etc,
L. : £^. sineres vero ilium tuom Facere baec?
De. sinerem ilium ? would I let him f T. : Sine me,
let me alone, T.
sinuatOB, P, of sinuo.
nnnm, I, n., a large vessel of earthenware, poi,
jar : lactis, V.
sinuo, avi, atus, are [sinus], to bend, wind,
curve, bow, swell out in curves : (anguis) sinuat in-
mensa volumine terga, V. : flexos sinuavi corpus
in orbis (anguis), 0. : arcOs, i. e. bend, 0. : sinuan-
tur cornua Lunae, 0. : (Chaucorum gens) donee in
Chattos usque sinuetur, extends in a curve, Ta.
sinnosuSk adj. [sinus], /u^ of curves, fvil of
folds, bent, winding, cutved, sinuous, serpentine:
flexu sinuoso, V . : volumina (serpentis), V . : arcus,
0. : vestis, 0.
sinuSk tls, m., a bent surface, curve, fold, hoUaw,
coil: draco . . . conficiens sinOs e'oorpore flexos,
C. po€t. : (serpens) flectit sinQs, 0. : spatium rhom-
bi Implevit sinOs, i. e. stretched the folds (of the
net), lu. : sinds inplere secundos, L e. the sweUing
sails, V. : Ut fieret torto nexilis orbe sinus, i. e. a
ringlet, 0.^ The fold of the toga about the breast,
bosom, lap: cedo mihi ex ipsius sinu litteras: In
sinu ferens deos, H. : sinOs conlecta fluentis, V.
— P r o V. : talos Ferre sinu laxo, X.e.tobe careless
about, H. — A purse, money: non habet ille sinum,
0. : avaritiae, lu. — A garment : auratus, O. : re-
galis, 0. — Of a person, the bosom: colubrara Sino
fovit. Ph. : in sinu consults recubans, L. : Usque
metu micuere sinQs, dum, etc., 0. — A bay, bight,
gulf: ex alto sinus ab litore ad urbem inflectitar :
sinus maritimi : Illyricos penetrare sinOs, V. —
The land around a gulf, shore of a bay : in Ma-
liaco sinu is locus erat, L. : omnia propior sinus
teiiebatur, Ta. — A fold in land, basin, hollow, val-
ley : terra in ingentem sinum consedit, L. : mon-
tiuro, Cu. — F i g., the bosom, love, affection, intunei"
cy, protection : hicine non gestandus in sinu est?
f. : iste vero sit in sinu semper meo: (Pompeias)
in sinu est, l e. dear to me : Bibalom noli dimit-
Digitized by V^OOQ IC
siparium
787
altiens
tere e sinu ti», /rom your intimacy: negotium
sibi ill 8iuum delatum e:>8e, committed to his care.
— The interior, inmost part, heart: in sinu urbis
sunt hostes, S. — A hiding-place, place of conceal-
ment: ill sinu gaudere, i. e. in their sleeves.
upariom, I, n, [dim. of siparum = aiirapoQ^ top-
sail].— In a theatre, a small curtain drawn between
the scenes: post siparium, i. e. behind the scenes:
vocera locasti Sipario, i. e. to the stage, lu.
siplld, 5nis, n., zziffi^utv, a siphon, lu.
81 quando (siquando), adv., if ever^ if at any
time ; see quando.
si quldem or siquidem ( old nquldem ),
conj., if only, if indeed: actumst, siquidem haec
vera praedicat, T. : 0 morem praeclarum, si qui-
dem teneremus ! : siquidem ... si minus, 0. —
Since indeed, since, inasmuch as: Siquidem ille
ipse noD volt, T. : siquidem Homerus fuit ante
Romam conditam.
81 qui, see 1 qui, 2 qui, and si.
8i quia (aiquis), see 2 quis and si.
Siren, enis, /., =2i/t)^v, a Siretu — Plur., the
Sirens (mythicjil birds with virgins' faces, who
enticed sailors by sweet songs and then destroyed
them), C, H., 0.: qui nullam Sirena flagellis Com-
parat, i. e. likes tlie sound of lashes better than any
sotiff, lu. : improba Siren Desidia, seducer^ H.
airis, Birit, subj. perf of sino, for siveris, etc.
1. fitirius, I, m., =£€ipioc, the dog-star, Sirius,
V.
2. Sirius, adj., of Sirius: ardor, V.
sirpea, sirpus, see scirp-.
urus, I, m., =r (Tftpof, a pit for storing grain,
underground granary, Cu.
1. sis, subj. of sum.
2. sis, for si vU ; see 1 volo.
siser, ei-is, n., = trioapov, a plant with an escu-
lent root, skirwort, H.
sisto, stiti, statu.^, ere [STA-], to cause to stand,
place, set, set up, fx, plant : me gelidis convalli-
bus, V. : In litore siste ^r&dnm, plant your foot,
0. : iaculum clamanti in ore, plant tlie dart in his
face, V. : Victima Sistitur ante aras, 0. : aciem
in litore, V. — With two ace., to cause to be placed:
tutura patrio te limine sistara, i. e. tcill see i/ou safe
home, V. : victores domos reduces sistatis, L. —
To place, conveu, send, lead, take, conduct, bring:
Officio moo ripii sistetur in ilia Haec, ?rt// be car-
ried by me to, etc., 0. : (vos) facili iam tramite si-
stam, V. : Annam hue siste sororem, V. — With
pron. reflex., to betake oneself present oneself, come:
des operam ut te ante Kal. Jan., ubicumque ori-
mus, sisUis : Hie dea se rapido nisu Sistit, V. — In
judicial proceedings, of persons, to produce^ cause
to appear: promittere Xaevio sisti Quinctium, that
Quinclius shall appear to answer Naevius: puel-
1am sistendam promittat (i. e. fore ut puella sista-
tur in iudicio), L. ; of. vas f actus est alter eias
sistendi, ut, etc., i. e. as surety for his appearance.
— In the phrase, vadimonium sistere, to make
good the vadimonium, keep the undertaking, i. e.
appear to answer: vadimonium sistit. — ^Ellipt:
testificatur, P. Quinctium non stitisse, et se stitisse
(sc. vadimonium).— 7b cause to stand, fix, establish,
confirm: rem Romanam magno tarbante tumultu,
V. — E 1 1 i p t. (sc se), to stand firm, endure: qui
rem p. sistere negat posse.— Tb arrest, stop, check,
cause to halt: legiones, L. : nee sisti vis hostium
poterat, Cu. : se ab efifuso cursu, L. : aquam fluviis,
v.— With gradum or pedem: qui (exercitus), ut
non referat pedem, sistet certe, ue. iri// halt, if not
retreat : Siste gradum, V. : in primo limine siste
pedem, 0. : sistere contra (sc. pedem), i. e. make a
stand, V. : sistunt Amnes, halt, V. : Incerti, ubi si-
stere detur, to rest, stay, V.— F i g., to end, put an
end to, stop, cause to cease, check : f ugam, L. : lacri-
mas, 0. : Pace tamen sisti bellum placet. 0. : sitim,
allay, O.—Pass. impers., to be checked, be endured,
be remedied. — Only in phrases with posse: totam
plebem . . . nee sisti posse ni omnibus oonsulatur,
and no relief is possible, but, etc., L. : si domestica
seditio adiciatur, sisti non posse, ths case is hope-
less, L. : yixque concordift sisti videbatur posse,
that the crisis could scarcely be met, even by union,
L. : qualicunque urbis statu, manente disciplinft
militari sisti potuisse, any condition is endurable,
etc., L.
sistmm, I, n., = viiorpov, a brazen rattle, Isis-
rattle (used by the Egyptians, esp. in the festivals
of Isis) ; sonitus Sistrorum, 0. : iratum, lu. : Re-
gina patris vocat agmina sistro (sarcastic, of
Cleopatra), V., Pr.
sisjrmbriam, l, n., = aitrCfippiov, wild-thyme
(consecrated to Venus) : grata, 0.
SisyphiuB, adj., of Sisyphus (son of Aeolus) :
Ulixes sanguine cretus Sisyphio, 0. : labores, Pr.
sitella, fie,fdim. [situla, bucket], an urn for
lots (with a narrow neck, so that but one lot could
float upon the water) : de M. Octavio deferre sitel-
lam : sitella lata est, ut sortirentur, L.
siticuldsus, adj. [sitlcula, dim. of sitis], dry
parched, arid : Appulia, H. *
sitiens, entis, adj. [P. of sitio], thirsting,
thirsty, dry, athirst: ut ipse ad portam sitiens
pervenerim: (pocula) arenti sitientes hausimus
ore, 0. : Tantalus, E.— Dry, parched, arid, without
moisture: hortus, 0. : Afri,V.: Can icula, joorcA-
ing, 0. — F i g., thirsting for, desiring eagerly,
greedy: amator, 0.: venire ad sitientis auils,
eager (for news) virtutis^
Digitized by VjOOQ IC
sitiexiter
788
amaragdus
sitiexiter, adv, [sitiens], thirMy^ eagerly, greed-
ily : sitienter quid expetens.
sitio, IvI, — , Ire [sitisl to thirtt, he thiretv. —
P r o V. : mediis in undis (in allusion to Tantalus),
0. — Faea.: Quo plus sunt potae, plus sitiuntur
aquae, are thirsted for, 0. — To be dried up, be
parched, want moisture : sitire agros : tosta sitit
tellus, 0. : ipsi fontea iam sitiunt. — Fig., to thirst
after, long for, desire eagerly, covet: sanguinem
liostrum: honores.
sitiB, is {ace. \m,iioplur.),f., thirst: ardentibus
siti faucibus, L. : tibi cum fauces urit sitis, H. :
cum potione sitis depulsa est: ubi quarta sitim
caeli oonlegerit hora, excited, V. : sitim tolerare,
Ta. : finire, H. : relevare,0. : deponere, 0. : repri-
mere, Cu. : sitis arida guttur Urit, 0. — Of things,
dryness, drought, aridity : siti findit canis aestifer
arva,V.: deserta siti i-egio, V. — Fig., strong de-
sire, eagerness, greediness, thirst: cupiditatis sitis:
diutina, L. : libertatis : cruoris, 0. : argenti, H. : si-
tis maior famae quam virtutis, lu.
SittianiiB, a^., of a Sittius : syngrapha, ne-
gotium.
aittybos (-bua), l, m.,=:frirTvPovt ^ ^*^«^ ^i^
page (a strip of parchment bearing the title of
a roll or book) : sittybis libros inlustrare (al. silly-
bis ; cf . oiXXvPoq).
1. aitua, a^. [P. of smo], placed, set, lying,
siiuate : Romuli lituus, cum situs esset in curia
Saliorum, etc. : in ore sita lingua est: in ipsis
penetralibus (Britanniae), Ta.— Of places, lying,
situate : locus in medi& insula : in quo (sinu) sita
Carthago est, L. : urbes in orft Asiae, N. — Of the
dead, laid out, ready for burial: Ea (mater) sita
erat exadvorsum, f . — Laid at rest, buried, in-
terred: hie est ille situs: C. Mari sitae reliquiae:
(Aeneas) situs est . . . super Numicum fluviura, L.
— F i g., placed, situated, fixed, present, ready : Pe-
iore res loco non potis est esse quam in quo nunc
sita est, T. : quae ceteris in artibus aut studiis
sita sunt : (voluptates) in medio sitas esse dicunt,
within the reach of all.— Lying, resting, dependent :
In te spes omnis nobis sitast, T. : adsensio quae
est in nostrft potestate sita : situm in nobis, as far
€u lies in us : est situm in nobis, ut, etc. : qui
oranem vim divinam in naturft sitam esse censet:
in armis omina sita, S. : iam si pugnandum est,
quo conailio, in temporibus situm est.
2. aitUB, Qs, m. [1 SA-], a situation, pontion,
site, location, station : cuius hie situs esse dicitur :
urbs situ nobilis : locorum, Cu. : urbes natural!
situ inexpugnabiles, L. : Africae, S. : castrorum,
Cs. : turris situ edita, Cu. : membrorum : monu-
mentum Regali situ pyramiduro altius, i. e. struc-
ture, H. : opportunissimi sitfis urbibus: sittis
partium corporis: revocare sitfls (foliorum), ar-
mnaement, V. — IdUness, sloth, inactivity, sluggish-
ness: victa situ senectus, Y.: Indigna est pigro
forma perire situ, 0. : marcescere otii situ civita-
tero, L. : (verba) Nunc situs informis premit, H. :
in aetemo iacere situ, i. e. forgetfulness, Ft. — 7%d
effect of neglect, ruKt, mould, mustiness, dust, dirt^
filth: Per loca senta situ, V. : immundus, 0. : Si-
tum inter oris barba Intonsa, etc.« C. po^t.
n-ve or aeu, conj., or if fcf. vel si) : postulo,
sive aequomst, te oi-o, ut, etc., T.: ut mini Platonis
illud, seu quis dixit alius (i. e. vel si quis), or who-
ever else said it : Bis denas Italo texamus robore
navis, Seu plurls complere valent, etc., V. : turdus,
Sive aliud privum dabitur tibi, devolet illuc, H. —
When, of two or more suppositions, it is indiflfer-
ent which is true or accepted ; in the formula, ti
. . . sive, or « . . . seu, if ... or if: Si ista uxor
sive amica est, T. : si nocte sive luce, s\ servos
sive liber faxit, L. : si arborum trunci, sive naves
essent a barbaris missae, Cs. — In the formula,
sive . . . sive, ot seu ... seu (poet also sive . . . seu,
or seu .. . sive), be it that . , . or that, if ... or if ,
whether . . . or: sive retractabls, sive properabis :
sive regi sive optimatibus serviant: seu periculi
magnitudine seu animi mobilitate inpulsi, S.: Sive
deae seu sint dirae volucres, Y. — Often more than
twice: sive Sulla sive Marius sive uterque sive
Octavius sive qui alius . . . eum detestabilem iudi-
00. — With ellips. of sive in the first clause (poet.):
Quo non arbiter Hadriae Maior, tollere seu ponere
volt freta, H. — ^The suppositions are sometimes
followed, each by its own conclusion : nam sive
timuit, quid ignavius ? sive meliorem suam cao-
sam fore putavit, quid iniustius?: eos seu dedi
placeat, dedere se paratos esse, seu supplicio ad-
fici, daturos poenas, L. — When the second suppo-
sition is presented as contrary to the first, it may
be introduced, after sive, by sin or si vero: sive
sensus exstinguitur . . . quis me beatior? sin vera
sunt, etc. : sive enim abscedant, cui dubium esse
quin ... sin autem manendum ibi nihilo minus
sit, L. : sive enim Zenonem sequare, magnum est
efficere ... si vero Aoademiam veterem persequa-
mur, etc. — Correl. with aut or ne (poet): (saxura)
seu turbidus imber Proluit, aut annis solvit sub-
lapsa vetustas, whether . . . or, Y. : Substitit, erra-
vitne via, seu lassa resedit, Incertum, whether . . .
or,Y. — As a simple disjunctive, or; quid pertur-
batius hoc ab urbe discessu, sive potius turpissirai
f uga ? : remotis sive omnino missis lictoribus : te
rogo . . . resistas sive etiam occurras negotiis. —
Introducing an alternative which is preferred, or
rather, or more accurately, or as I should say:
eiecto sive emisso iam ex urbe Catilina, ille arma
misit: urbem matri seu novercae relinquit, L.:
quam (sagittam) Parthus sive Cydon torsit, Y.
amaragdua, I, m. and /., = ofLapayioq, a gr^en
preoiouM stone, emerald, beryl, jasper : clan, 0.
Digitized by V^OOQIC
smarU
789
Bocors
smaiia> idis,/., = (Tftdpiiy a small aea-fikh^ 0.
■fni^fi-jT^ acis,/*., = <T/i7Xa|, bindweed^ toithunnd.
— P e r s o n., a girl who was transformed to smi-
lax,0.
Sminthens (disyl), — , ace. ea, m., = Xfuv^ivg
[from Sminthe, a town of the Troad], the Smin-
t/ieariy a surname of Apollo^ 0.
(soboles, sobolesoo), see subol-.
Bobrie, adv. [sobrius], moderately, temperately:
▼ivere.
85i>rina8, 1, m. [sororl a coitsin by the mother^s
side, mother's sisters child: Clirysidis, cousin-yer-
man, T. : coniunctionea coiisobrinorum sobrino-
ninique.
BobriOB, adj. [2 se+ebrius], not drunk, sober:
inter sobrios bacchari : nemo fere saltat sobrius :
male sobrius, i. e. ebrius, 0. — Free from drunken-
ness, moderate: conviviiim. — Sober, moderate, tem-
percUe, continent: parens ac sobrius, T. : homines.
— F i g., sober, self-possessed, sensible, prudent, rea-
sonable, cautious: Satin' nanus est aut sobrius?
T. : oratores : memento alte sobria ferre pedem,
prudently, 0.
8000UB, T, m,, a low-heeled shoe, light shoe, Ore-
dan shoe, slipper, sock: soccos, quibus indutua
esset — E s p., as characteristic of comic actors :
Qaam non adstricto percurrit pulpita socco, H. :
Hunc socci cepere pedem, H. — Comedy (x^oQi.):
prope socco Digna carmina, H. : Usibus e mediis
soocus habendus erit, 0.
BOCer, eri {abL socrS for socerO, 0. po6t.), m.
[cf. Uvpoq], a fat1ier-in-law : cum sooeris generi
non lavantur, Cs., H., V., 0. : soceri, parents-in-
law, V. — A son^s father-in-law, T.
BOOia, ae, /. [ socius ], a sharer, partner, comr
panion, associate: (eloquentia) est oti socia: civi-
tas socia tuorum furtorum: alquam pro socia
obtinere, S. : Addit se sociam, V. : socias sorores
Impietatis habet, 0. : socia generisque torique,
i. e. sister and wife, 0.
BOOiabiliB, e, adj. [socio], to be joined together,
close, intimate : consortio inter reges, L.
BOOialiB, e, adj. [socius], of companionship, of
allies, allied, confederate : lex iudiciuroque : exer-
citus, i. e. of the aUies, L. : bella, wars of the allies,
lu. — Of marriage, conjityal, nuptial : Livia tecum
socialls corapleat annos, 0. : torus, 0. : carmina,
i. e. epithalamium, 0.
socialiter, adv. [socialis], accommodatingly, in
a spirit of fellowship, H.
BOCietaB, atis, / [ socius 1 fellowship, cusocia-
tion, union, community, society: hominum inter
ip'ios: generis humani : nulla cum tyrannis : con-
siliorum omnium : quorum (criminum) tibi socie-
tas Cum Verre cius modi est — A copartnership,
association in business: societatem cum Naevio
facere : magn& fide societatem gerere : quae (pe-
cunia) tibi ex societate debeatur. — A company of
publicans, revenue farmers' association : societas :
provinciarum, Cs. — A political league, alliance,
confederacy: cum Ptolemaeo societas erat facta,
Cs. : Romam miserant societatem rogatum, S. : in
societate manere, N.
Booio, avi, atuB, are [ socius ], to join together,
combine, unite, associate, hold in common, share:
quocum me uno amicitia . . . rei p. causft sociarat:
coetus utilitatis communione sociatus: periculum
vitae tuae mecum, i. e. to risk life for me : ne so-
cietur sanguis, L. : Ne cui me vinclo vellem sociare
iugali, y. : cum quo sociare cubilia vellem, 0. i
Verba loquor socianda chordis, to be acoompaniedt
U.: Theseus sociati parte laboris Functus, jotW
task, 0. : sociari facinoribus, i. e. to take part in, L.
1. BOOiuB, adj. [SEC-], sharing, joining in, par-
taking, united, associated, kindred, allied, fmow,
common : socium cum love nomen habere, 0. :
Aurea possedit socio Capitolia templo Mater, i. e.
in common with Jupiter, 0. : sepulcrum, 0. : spes,
0. — Leagued, aUiea, confederate : cura sociae reti-
nendae urbis, L. : agmina, V. : manQs, i. e. of the
allies, 0.
2. BOOiuB, I, m. (gen, plur. sociflm, L., V.), a
fellow, sharer, partner, comrade, companion, asso-
ciate: belli particeps et socius: regni: neminem
habeo culpae socium : gloriosi laboris : Hunc cape
consiliis socium, V. : socium ease in negotiis, T. :
Cum sociis operum, H. : amissa sociorum parte,
0. : generis socii, i. e. relatives, 0. : tori, i. e. con-
sort, 0. — In business, an associate, copartner, part-
ner: socii putandi sunt, quos inter res com muni-
cata est : utilitas sociorum per tc def ensa, of the
members of the company: furti et pro socio dam-
natxiB, for defrauding a partner. — In public life,
an ally, confederate, friend : Boios socios sibi
asciscunt, Cs. : socii atque amici populi R. : om-
nes, socii atque hostes, S.— In phrases with Latini
or nomen Latinum, to denote the whole body of
Italian confederates of Rome : socii et Latini, i. e.
the Italian allies in and beyond Latium : ab sociin
et nomine Latino auxilia accersere, S. : socii mu
nominis Latini, L. : socii Latini nominis, the Ixxtin
allies, L.
BOOOrdia, ae, /. [ socors ], dulness, carelesmeM,
negligence, sloth, laziness, indolence, inactivity (only
sing) : nil locist socordiae, T. : socordia torpesce-
re, S. : nostri socordia iam hue progressus, L. :
nisi felicitas in socordiam vertisset, Ta. : Darei,
Cu.
(sooorditer), adv. [ socors ], negligently, sloth
/m%.— Only eomp, : socordius res acta, L.', Ta.
Booors, cordis, adj. [2 se- +cors], without spirit,
unenterprising, negligent, shfggish, slothful, infOC"
Digitized by V^OOQIC
■ooms
7W
■oleo
twr : ▼iotoriA socors factus, S. : ceteraram rerum,
T. — Without inteUiffmce, narrow-minded^ sUly^fool-
iaKf stupid: natura: stolidi ac socordes, L.
Booma, tts, m. and / [socer], — J/cuc, a father'
in4av} (old) : a socru, Oenomao rege, Poet ap. C.
— Fem.^ a mother-in-law: omnes socrQa odenint
nurQs, T. : iniqua, 0. : nubit genero socrus.
Bodallcliis, adj. [sodalis], of a Modalis^ of fel-
lowship^ of companionship: lure sodalicio mthi
iunctus, 0. — As *ubst. n., afellowshipy brotherhood,
association, secret society, conspiracy: fraternum
vero dulce Bodaliciuro, Ct : lex de sodaliciis : so-
daliciorum crimen.
sodalis, is, adj., of companions, friendly, com-
panionable, sociable : turba, 0. : nee deBunt Vene-
ris sodttli Vina craterae, H. — As subst, m. and /.,
an associate, mate, fellow, intimate, comrade, crony,
boon-companion: habui semper sodalis . . . epula-
bar cum sodalibus: aequales sodalesque adule-
scentium Tarquiniorum, L. : Pompei meorum pri-
me sodalium, H. : istius in hoc morbo : veterem
tutare sodalem, 0. — In an association, a fellow-
member, associate: in Lupercis sodales. — A par-
ticipator, accomplice, conspirator: alquos sodalis
vocare.
sodalltas, atia, /. [sodalis], association, fellow-
ship, companionship, friendship : sodalitas fami-
liaritAsque. — A society, cusociation, brotherhood:
fera. — An cusociation for dining, banqueUng-dub :
Bodalitates roe quaestore constitutae sunt — A se-
cret society, conspiracy : ut sodalitates decuriatique
discederent, etc.
sodes [for si audes], if you vnll, if you please,
with your leave, prithee, pray (ooUoq.) : at scin'
quid, sodes ? T. : Die sodes, quis, etc. ? T. : Re-
spondesne tuo die sodes nomine f H. : taoe sodes,
T. ; cf. * Tene relinquam an rem V * me, sodes '
(sc. relinque), H.
sol, sOlis, m. [2 SER-], the sun : lux soils : quid
potest esse sole mains ? : occidens, oriens, sunset,
sunrise: sole orto Gracchus copias educit, L. : ad
Bolis occasum, towards sunset, Cs. : surgente a sole
ad, etc.,/rom early morning, H. — P r o v. : adiecit,
nondum omnium dierum solem occidisse, i. e. that
his day of retenge might yet come, L, — Mur, : se duo
soles vidisse dicant — E s p. : spectant in orientem
solem, to the East, Cs. : si illud signum soils ortum
conspiceret, to the Bast : ab ortu soils flare venti,
L. : alterum (litus) vergit ad occidentum solem,
to tlie west, Cs,: spectat inter occastim solis et
se[)temtriones, north-west, Cs. : quae (pars insulae)
c<t propius solis occasum, Cs. — A day ( poet. ) :
jji'ptiinus, III. : O sol Pulcher, 0 laudande, H. : Su-
premo 8olt\ at midday, H. : longos Cantando con-
dere sole-", spend tfie long summer days, V. : Si
numeres anno soies ct nubila toto, the sunny and
the cloudy days, 0. — The sun^sunlight, sunshine^ heat
of the sun : paululum a sole, out of the sun: in sole
ambulare : torrente meridiano sole, L. : ut veniens
dextnim latus aspiciat sol, lighi of the morning
sun, H. : adversi solis ab ictu, sunstroke, 0. : pa-
tiens pulveris atque solis, H. — P r o v. : processerat
in solem et pulrerem, i. e. into the struggles of
life: cum id solis luce videatur clarius, /7/atn«r
than sunlight, — Plur. : Quae leris adsiduis soli bus
usta riget, 0. : Quae carent ventis et solibus, I e.
are buried, H. : ex imbri soles Prospicere . . . pote-
ris, V. : Turn blandi soles, 0. : aequora semper
solibus orba tument, 0.: solibus rupta glacies,
lu. — As nom. prop, the Sun-god, Sol (an Italian
deity) : quod magni filia Solis eram, 0. : gratis
tibi ago, summe Sol: si hoc uno quicquam Sol
vidisset indignius : Solem Consule, qui late facta
videt, 0. — Fig., the sun, light, glory : P. Africa-
nus sol alter : Solem Asiae Brutum appellat, H.
solaoioluin (not sdlat-), i, n. dim. [solacium],
a little comfort, little solace : sui doloris, Ct.
solaoiom ( not sdl&tium ), I, n. [8 SAL- ], a
soothing, assuaging, comfort, relief, consolation, sol-
ace : haec sunt solacia, haec f omenta summonira
dolorum : adversis (rebus) solacium praebere : ▼&-
care culpA magnum est solacium : (mihi) absent!
solacia dedistis : solacia Dixit, 0. : cuius luctus
nullo Bolacio levari potest : tumulo solacia posco,
0. : mortis en solacium I Ph. : fore etiam reliquis
ad Buam spem solacio, Cs. : hie parenti suo magno
solaoio in laboribus f uit : aves, solacia ruris, con-
solers, 0. : dicta, duri solacia casQs, V. — Satisfac-
tion, compensation : ex tua calamitate ossibus fill
sui solacium reportare, I e. satisfaction : sine sola-
cio agere, Ta.
solameii, inis [solor], a cmnfort, rdief, solace,
consolation: mali, v.
solaxia, e, adj. [sol], of the sun, solar: lumen, 0.
solarium, I, n. [sol], a sun-dial : ad solarium
▼ersari, i.e. the sun-dial in the Forum. — A dock:
solarium vel descriptum \ si ex aquft, i. e. either a
sun-dial or a water-dock,
solati-, see sdlftci-.
solator, Oris, m. [solor], a comforter, consoler:
ipse ego solator, Tb.
soldurii, drum, m. [Celtic], retainers, voftoZt,
liegemen : quos illi soldurios appellant, Cs.
soldus, see solidus.
solea, ae, /. X solum ], a sole, sandal, slipper :
soleam deme vel adde pedi, 0. : soleas poscit, H.
— A dasp for the feet, fetter : ligneae. — A kind
of shoe for animals (not permanently fastened) :
ferrea, Ct. — A kind offish, sole, 0.
soleatus, adj. [ solea ], wearing sandals, dip-
pered
SoloOk — , itus, Sre, to use, be wont, be qccur
Digitized by
Google
BoUde
791
BoUers
tcmed: qui mentiri solet: run esse crebro soleo,
T. : soliti prandere, H. : id quod optimo cuique
Athenis accidere solitum est: volgo quod dici
Folet, T. : unde viileri Danaum solitae naves, V. :
si (domus) alio domino solita est frequentari. —
E 1 1 i p t : Sic aoleo aiuicos ( sc beare ), T. : cum
eum defenderit item, qui te solebat : Agedum, ut
soles, T. : quod pmva arabitio solet, S. : quod in
tali re solet, S.— 7b cohabit: cum alqua, Ct.
BOlide, adv. [solidus], surely, wholly^ fully,
truly: hunc mea gaudere gaudia, T.
BOliditaB, &tis, /. [solidus], solidneas, aolidity :
corpora individua propter soliditatera.
BOlido, — , — , are [ solidus ], to make firm,
make dense, solidify, compact, strengthen : ( area )
creta solidanda, V.
Bolidus (poet, also soldua), a^'. with sup. [8
SAL-], undivided, unimpaired, whole, complete, en-
tire: usura: stipendium, L. : taurorum viscera, V. :
deciens solidum absorbere, i. e. at a draught, H. :
hora, lu. : parum solidum consulatum explere, in-
complete, L. — As subst. n., an entire sum, total: ita
bona veneant, ut solidum suum cuique solvatur,
his whole debt: metuens reddere soldum, H. —
Massive, firm, dense, substantial, compact, not hol-
low, solid: corpora ( sc. aro/xoi ) : terra: paries:
Crateres auro solidi, V. : elephantus, V. : solidis-
sima tellufl, 0. — As subst. n., a solid body, solidity,
mass, substance: nihil tangi potest, quod careat
solido : Fossa fit ad solidum, to the bottom, 0. :
Finditur in solidum cuneis via, into the hard wood,
V. : solido procedebat elephantus in pontem, on
solid ground, L. — Fig., sound, solid, trustworthy,
substantial, genuine, true, real: gloria: iudicia:
laus : gratia, 0. : beneficium, T. : libertas, L. : ni-
hil est, quod solidum tenere possis, substantial. —
Firm, resolute: Mens, H. — As subst. n. ; inane ab-
scindere soldo, the vain from the useful, H. : Mul-
tos in solido rursus Fortuna locavit^ in safety, V.
Bolistimas (soUist-), adj. [old sup. of sollus ;
8 SAL-], most perfect ; only in the augur*s phrase,
tripudium solistimum, a most favorcStle omen, au-
gury entirely auspicious, C, L.
BOlitarius, adj. [solus], alone, isolated, sep-
arate, lonely, solitary: homo: natura solitarium
nihil amat : ne solitarium aliquod adferratur, an
isolated instance.
adlitudo, inis, /. [solus], a being alone, loneli-
ness, solitariness, solitude, lonely place, desert, wU-
demess : in ea (domo) : non tibi erat solitudo pro
frequentift f : ante ostium, T. : postquam solitudi-
nem intelleiit, S. : desertissima : se in solitudinem
ac silvas abdiderant, Cs. : ubi solitudinem faciunt,
pacem appellant, Ta. : in hac omnis humani cul-
tQs solitudine, Cu. : civitatibus laus est circum se
eolitudines habere, Cs.: vastas solitudines facere,
L. — Want, destitution, deprivation, desoloHonj or-
phanage, bereavement : per huius (orbae) soUtiidl-
nem Te obtestor, T. : liberorum : magistratuum, L.
solitum, I, «. [P. n. of soleo], the customary,
what is usual: quod solitum quicquam liberae
civitatis fieret, i. e, something characteristic of a
free state, L. : Proinde tona eloquio, solitum tibi !
your custom, V. : Non praeter solitum leves, H. —
Abl. with comp. : solito formosior Aesone natus,
uncommonly handsome, 0. : Uberior solito, 0. : sol
rubere solito magis, L.
solitus, adj. [P. of soleo], wonted, accustomed,
usual, habitual, ordinary, common : opus, 0. : ar-
tes, 0. : solito matrum de more locuta est, Y. :
Germanorum inertia, Ta.
solium, I, n. [SED-], a seat, official seat, chair
of state, chair, throne : regali in solio sedens : so-
lio rex intit ab alto, V. : lovis, H. : deorum solia :
sedet Sublimi solio, 0.: acernum, V. — Fig., a
throne, rule, sway, dominion: solio potitur, 0.:
Demetrium in patemo solio locaturi, L. — A tub,
bathing-tub : (rex) cum exsiluisset e solio, etc., L.
— A stone coffin, sarcophagus: corpus regis iace-
bat in solio, Cu.
soliyagus, acfi, [solus +VAG-], wandering in
solitiuie, roving alone: bestiae: caelum, i. e. self-
moving. — F i g., ist^tUed, narrow : cognitio.
sollemne, is, n. [ soUemnis ], a religious rite,
ceremony, feast, sacrifice, solemn games, festival,
solemnity: publicum, L. : antiquissimum, L. : ad-
latum ex Arcadi&, /es/a/^am«8, L. : sollemnia eius
sacri, L. : tumulo sollemnia mittent, V. — A custom,
usage, practice, observance, habit: nostrum illud
sollemne servemus, ut, etc. : mos traditus ab anti-
quis inter cetera sollemnia manet, L.: Insaniie
putas sollemnia me, i. e. in the common way, fl.
sollemnia (-ennis, -empnis, not sole-), e, acfj,
[sollus (8 SAL-) -f annus ], annual, stated, estab-
lished, appointed: sacrificium: dies: Idfts Maiae
sollemnes ineundis magistratibus erant, L. : Sol-
lemnls dapes Uhsn^Y. ^Religiously fixed, sacred,
consecrated, rdigious, festive, solemn: religiones:
ludi: comitiorum precatio: oflBcium: sollemnia
vota Reddere, V. : Sollemnls mactare ad aras, V.:
dies lure sollemnis mihi, H. : ignis, 0. : festum
sollemne parare, 0. — Regular, wonted, common,
usual, customary, habitual, ordinary: militum la-
scivia, L. : imperium, V. : Romania viris opus (ve-
natio), H. : sollenmis mihi debetur gloria, Ph.
sollemniter, adv. [sollemnis], rdigiously, sol-
emnly : (sacris) sollemniter peractis, h,
sollers (not sOlers), tis (abl ertl ; once erto,
0.), acH. with conm. and sup, [sollus (8 SAL-)+
ars], skilled, skil/ul, clever, dacterous, adroit, ex-
pert: quae liberum Scire aequom est adulcPvCfi-
tern, Bollertem dabo, make accomplished, T. : In
Digitized by V^OOQ IC
aoUerter
792
■ollistimus
omni ofBdo : vir, 0. : agricola, K. : qao quisque
e«t BoUertior: antea igiiarus belli, sollertissimue
omnium factus est, S. : animus, L. : sollerti astu,
0. : coIoribuB Sellers nunc hominem ponere nunc
(leum, H. : Musa lyrae Boilers, H. — Afani/eating
itkillf requiring dexierUy^ clever^ ingenious: de-
scriptio partium : pecudum custodia, V. : iusiiio-
1169, quibus nihil soUertius, etc.
Bollerter, adv. with comp. and tup. [sollers],
tkUfullyy dexterotuly^ nhretpdiy, sagaciously, inge-
niously: res necessarias consequi : simulata soUer-
tius : operum liniamenta sollertissime perspicere.
Bollertia (not sOlert-), ae, /. [sollers], skilly
shrewdness^ ingenuity, dexterity, adroitness, expert-
ness: data est quibusJam (bestiis) quaedam sol-
lertia : Chaldaei 8oilertift ingeniorum antecellunt :
hominam adhibita soilertift, Cs. : ingeni, shrewd-
ness, S.: in omni est re fugienda talis sollertia,
such subllely : agendi cogitandique, adroitness and
ingenuity.
Bollicitatio, 5nis, /. [sollicito], a vexing, vexa-
tion, afixiety: nuptiarum, i. e. on account of, T. —
An inciting, instigating, instigation : Allobrogum :
servorum promissis.
BOllidto (soli-), ftvT, fttns, ftre [sollicitus], to
disturb, stir, agitate, move, shake: tellurem, i. e. to
plough, V. : remis freta, V. : stamina docto Pol-
lice, strikes the strings, 0. : Maenalias feras, hunt,
0. : mala copia Aegrum sollicitat stomachum, dis-
tresses, H. : mantes, disturb (of Boreas), 0. — F i g.,
to disturb, disquiet, worry, trouble^ harass: ne se
Bollicitare velis, O. : rebellando nos, L. : quietae
civitaUs statum, L. : ea cura quietos (deos) Solli-
citat, V. : Parce, precor, manes soUicitare nieos,
0. — TofiU with apprehension, make anxioiu, make
uneasy, aisturb, distress : Ego id timeo ? Ph. Quid
te ergo aliud sollicitat ? T. : multa sunt quae me
soUicitant anguntque : ne cuius metu sollicitaret
animos sociorum, L.: Desiderantem, quod satis est,
ncque Tumultuosum sollicitat mare. Nee, etc., H. :
tie posteris nostris sollicitor: Quibus nunc soUi-
fitor rebus ! ne aut ille alserit, etc., in fear, lest,
etc., T. : me ilia cura sollicitat, quod, etc. — To
grieve, afflict, make wretched, distress : Quor meam
senectutem huius soUicito amentia ? make my old
age miserable, T. : nihil me magis sollicitabat tpiam
uon me ridere tecum. — To stir, rouse, excite, incite,
stimulate, solicit, urge, invite, exhort, move : Unicus
est de quo sollicitaraur honor, O. : Cupidinem
Lentum sollicitas, H. : Cum rapiaut mala fata
bonus . . . Sollicitor nullos esse putare deos, O. :
niaritum precibus, ne, etc., 0. — Esp., to incite^
urge to evU, inveigle, seduce, stimulate, instigate, \
provoke, tempt, abet: rursus agrarios: quos ex |
uere alieno laborare arbitrabatur, sollicitabat, Cs. : i
ingentibus ipsam SoUicitare datis, 0. : Sollicitati i
duloedine agrariae legis animi, L. : ud soUicitandas !
civitates, to incite to revolt, Cs. : servitia urbant,
S. : omnes sollicitatos legationibus Persei, sed
egregie in fide permanere, L. : qui Persas sollict-
tarcnt mittuutur, Cu. : hos (Hilotas) npe libertatis,
N. : nuptae soUicitare fidem, to attempt, 0. : in
senris ad hospitem necandum sollicitandis : 8«
sollioiutum esse ut regnare vellet: legati tuinul-
ttis Gallic! excitandi causft a P. Lentulo soUicitati.
solllcitudo, inis, /. [sollicitus], uneasiness of
mind, care, disquiet, apprehension, anxiety, solici-
tude: i.-taec mihi res soliicitudinist, T. : vita vacua
sollicitudine : falsa, T. : mihi sollicitudinem strue-
re: duplex nos adficit sollicitudo: sollicitudinem
sustineo : earum rerum, anxiety concerning : pro-
vinciae,/or the province: quas soUicitudines libe-
randi populi R. causft recusare debemus? : neque
Mordaces aliter dififugiunt soUicitudines, H.
BoUioitaB, adj. with comp. [sollus- (8 SAL-) +
chusV, thoroughly moved, agitated, disturbed: mare,
V. : Utile sollicitae sidus rati, tossed (by a storm),
0. : Omnis soUicitos habui, kept stirring, T. — Fi g.,
of the mind, troubled, disttrrbed, afflicted, grieved,
disquieted : ne sollicitus sis, lest you be troubled by
cares: anxio animo aut sollicito fuisse, afflicted l!y
remorse : sollicitae nuntius hospitae, U. : animum
soUicitum efficere, uneasy, L. : de P. Sullae morte:
morte Tigelli, H. — Of things, solicitous, ftdl of
care, anxious, restless, disturM: scio quam solli-
cita sit cupiditas consulates : ut sit non soUicita
rei cuiusque custodia, i. e. notfuU of apprehension :
sollicito carccre dignus eras, carefully guarded,
0. : f rons, H. : vita, H. : senecta, 0. : sedes, 0. :
tcrrae, 0. — Causing distress, painful, disquieting:
quid nia^is soUicitum did potest, what more dis-
tressing fact / : in qui (tjrannorum) vita, omnia
semper suspecta atque soUicita, alarming: Solli-
citumque aliquid laetis intervenit, 0. : opes, H. :
dolor, 0. — Of animals, watchful, uneasy, restless:
animal ad nocturnos strepitQs, L. : equi, 0. : lepua,
timid, 0. — Full of anxiety, agitated, alarmed, ap-
prehensive, solicitous, anxious : animus : soUicitam
te habebat cogitatio periculi mei : senatus sollici-
tus petendum esse auxilium arbitrabatur: rea,
quae . . . soUicitam Italiam habebant, Cs. : soUidti
et incerti rerum suarum, L. : civitas, L. : mentes,
O. : civitas suspitione : de meo periculo : pro plu-
ribus : pro vobis soUicitior, Ta. : propter iniquita-
tem locorum, L. : et propter itineris difficultatem
et eorum vicem,/or their fate, L. : vicem impera-
toris milites, L. : (turba) ex temeraria regis fiducift,
Cu. : (mater) soUicita e.st ne cundem conspiciat,
etc. : legati soUiciti, ne avertissent, etc., apprehett-
sive, L. : soUiciti cmiit quo evasura esset res, L.:
quam sura sollicitus, quidnam futurum sit.
solliferreum (sdlif-), T. n. [sollus- (3 SAL.)+
feirnm ; se. telum], a missUe ofiron,javdin, L.
sollistlmus. see soli.'itimuA.
Digitized by
google
soloeoismus
798
solutus
Boloeoismas, l, m., = ooXoucifffidQf a ^gram-
matical error f soleeixm^ lu.
solor, atu8, arl, dep. [8 SAL-1 to comfort, eon-
iole,aolaee: leiiiie dolentem Sobindo, V. : inopem
et aegrum, H. : solantia tollite verba ! your words
of comfort, 0.— 7b noihe, ease, lighten, lessen, re-
liete, asstiage, mitigate: Goncus8& faniem quercu,
V. : fluviia aestum, H. : cantu laborem, V. : lacri-
maSf 0. : quamvis repulsam spes soletur, Ta. :
(virginem) posthabitam decies sestertii dote, Ta.
solstitialifl, e, adj, [aolstitium], of the summer
solstice, solstitial: dies, 1. e. the longest: nox, i. e.
the shortest, 0. : orbis, t/ie tropic of Cancer. — Of
midsummer, of summer heat: tempus, L, — Of the
tun, solar : annus, qui solstitiali circumagitur orbe,
in a solar revolution, L.
aolstitium. I, n. [sol.+STA-], a standing still
of the sun, stoppage of the sun's motion, solstice. —
E 8 p., the summer solstice, longest day : solis acces-
ses discesslisque solstitiis brumisque cognosci;
ante solstitiurn. — 7%« summer time, heat of sum-
mer: Solstitium pecori defendite, V., H.
1. solum, X, n,, the lowest part, bottom, ground,
base, foundation, floor, pavement, site : sola raar-
morea: (templi) Marmoretim, 0. : ut eius (fossae)
solum pateret, Cs. : ^amuis) puro solo excipitur,
bed, Cu. — The ground, earth, soil : ubi mollius so-
lum repent, Cu. : trabes in solo conlocantur, Cs. :
cUtus ad solum exustus, burned to the ground, L. :
urbem ad solum diruere, Cu. ; cf. solo aequandae
sunt dictaturae, i. e. to be abolished, L. : saturare
fimo pingui sola, Y. : incultum et derelictum :
Duratae solo nives, H. : Fecundum, 0. : mite, H. :
IJrbs Etrusca solo, le.on Etruscan soil, V. : nu-
dum, Cu. : solo inmobilis baeret, Y. : cereale solum
pomis agrestibus augent, their wheaten board, Y. :
tremit puppis, Stibtrahiturque solum, i. e. the sup-
porting sea, V. : caeleste, i. e. the sky, 0.— P ro v. :
quodcumque in solum venit, whatever falls to the
ground, i. e. whatever comes uppermost. — Of the
foot, the sole: solorum callum. — A soft, land, coun-
try, region, place: solum, in quo tu ortus: pro
solo, in quo naiti essent, L. : natale, native soil, 0.
— E s p., in the phrase, vertere or mutare solum,
to leave the cotmtry, go into exile : quo vertendi,
hoc est, mutandi soli causA venerant: eo solum
vertunt, hoc est, sedem ac locum mutant : si Holum
non mutarunt — Fig., a base, basis, foundation :
Auspicio regni stabilita scarana solumque, i. e.
throne, Enn. ap. C. : solum quoddam atque funda-
mentum.
2. solum, adv, [ 1 solus ], cdone, otdy, merely,
bardy f never with numerals, except unus) : de re
UDft solum dissident . . . unane est solum dissen-
8io?: si dixisset haec solum, omni supplicio est
dignus: hominum solum auribus iudicari. — With
fum or neque, usu. followed by sed or verum, with
etiam, not only . . . but also^ not merely . . . but a»
well, not alone^ , , , but even : supplete ceteros, ne-
que nostri ordinis solum : non solum contra legem,
nee solum contra oonsuetudinem, sed etiam contra
omnia iura: servavit ab omni Non solum facto
verum opprobrio quoque, H. : neque solum civis,
set cuiusmodi genus hominum, S.
solus, gen. sOlIus, dat. sOlI ( dat. /. sOlae, T. ),
adj. J[3 SAL-], alone, only, single, sole: cum omni-
bus potius quam soli perire voluerunt: licebit
eum solus ames : meS Solius soUiciti causft, T. :
quae sola divina sunt : se numquam minus solum
esse, quam cum solus esset : De viginti Restabam
solus, 0. : cognitiones sine consiliis per se solus
exercebat, L. — With unus, only, single, alone:
Solum unum hoc vitium fert senectus hominibus,
T. : unam solam scitote esse civitatem, quae, etc. :
te unum solum suum depeculatorem venisse.
With other numerals, only, no more than: si de-
cem soli essent in civitate viri boni: duas tribOs
solas tulit: qui solos novem mensis Asiae prae-
fuit : crediderim quadraginta ea sola talenta f uis-
se, L. — Alone, lonely, solitary, forsaken, deserted:
sola sum; habeo hie neminem, T. : solus atque
omnium bonestarum rerum egens, S.— ^/on«,/>r^
hninent, extraordinary: Nam sine controversift
ab dis solus diligSre, T.— -Of places, lonely^ soli-
tary, unfrequented, desert: asportarier In solas
terras, T. : in locis solis : proficiscitur in loca sola,
S. : sola sub rupe, V.
solute, adv. with comp. [solutus], without con-
straint, fredy, at pleasure: dicere, i. e, fluently:
volvere sententias: solutius eloqni, more fluently,
Ta. — Witliout discipline, disorderly, negligently:
solute ac neglegenter habiti sunt (exercitQs), L, :
in stationibus solute ac neglegenter agentes, L.
Without vigor, loeakly: alqd tam solute agere.
solutio, Onis, /. [ solvo ], a loosing, relqxation^
weakening: totius hominis. — Readiness, fluency :
llngntie.^Fxg., a payment: rerum creditarum:
iusti crediti, L, : Romae solutione impedita fides
concidit; explicate solutione; appellare de solu-
tion ibus, Cs.
solutus, adj. with comp. and sup. [P. of solvo],
unbound, free, loose, at large, unfettered, unband-
aged: cum eoa vinciret, te solutum Roniam mitte-
bat ? : nee quisquam solutus dicitur esse sectus,
nnbandaged: duos (captivos) aolutos ire ad Hanni-
balera iussit, L. : chartu, open, 0.— Fig., unbound,
uncontrolled, unfettered, released, exempt, free:
mens : ab omni imperio externo soluta in perpe-
tuum Hispania, L. : solutos qui capiat risQa homi-
nura, H. : ludunt risu soluto, unrestrained, V. :
soluta (praedia) meliore in causa sunt quam obli-
gata, tmmor/^(^e(/ ; omni faenore, H. : (religione)
solutus ac liber, L.-^Free, unburdened, at leisure,
at ease, unbent: sed paulo sulutiore animo tamen:
Digitized by V^OOQ IC
■OlTO
7»4
aolTO
quo mea ratio facilior et solutior esse posset:
quam homines soluti ridere non desinant: Cum
famulis operum solutis, H. — Free^ wdnasaed, un-
prtjtuUcedj independent : iudicio senatOs soluto et
libero: si essent omnia mihi solutissima: Hberi
enim ad causas solutique veniebantf uneonvmUted.
— Of a speaker, /rec, wMmbarraaaed^Jhtenty ready:
in explicandis sententiis : solutissimus in dicendo.
— Of composition, /rcc, unfettered^ inartificial^ ir-
reffidar : Scribere verba soluta modis, without me-
ter, 0. : verbis solutis numeros adiungere, rhythm
to prose: soluta oratio, jwow ; nee vero haec (ver-
ba) soluta nee diffluentia, sed astricta numeris. —
Free from liability, not accountable^ exenwt : illud
tempus habere solutum ac liberum. — unbridled,
insolent, loose, wanton, arbitrary: amores: quo
minus conspectus eo solutior erat, L. : quorum in
regno libido solutior fuerat, L. : orator tam solu-
tus et mollis in gestu, extravagant, — Undisciplined,
disorderly, lax, remiss, careless : omnia soluta apud
host Is esse, L. : lenitas solutior.
solvo, solvl (soluit, Ct. ; soluisse, Tb.), solQtus,
ere [2 se-Hluo], to loosen, unbind, unfatien, unfet-
ter, untie, releaae: iube solvi (eum), T. : ad palum
adligati repeiite soluti sunt: ita nexi soluti (sunt),
L. : Solvite me, pueri, V. : quo modo solvantur
(nodi), Cu. : solve capillos, untie, 0. : crinee, let
down, 0. : terrae quem (florem) ferunt solutae, u e.
thawed, H. : Solve senescentem equum, i. e. from
service, H. : talibus ora solvit verbis, freely opens,
0. : Solvite vela, unfurl, V. — To detach, remove,
part, disengage, free: ancorft soluta (L e. a litore):
classis retinacula solvi iussit, 0. : teque isto cor-
pore solvo, V. : partQs, to bring fwth, 0. — Of
ships, to free from land, set sail, weigh anc?u>r,
leave land, depart : navis solvit, Cs. : primis tene-
bris solverat navem, L. : cum foedere solvere na-
vis, 0. : navIs a terrft solverunt, Cs. : ab Corintho
solvere.navIs, L. : tertia fere vigiliS solvit (sc. na-
vem), Cs. : nos eo die cenati solvimus : a Brundu-
sio solvit, L. : Alexandria solvisse: portu solven-
tes. — To untie, unfasten, unlock, unseed, open : ille
pharetram Solvit, uncovered, 0. : soluta epistula,
K. : solutis fasciis, Cu. — To take apart, disinte-
grate, disunite, dissolve, separate, break up, scatter,
dismiss: ubi ordines procursando solvissent, L. :
agmina Diductis solvere choris, V. : solvit mani-
plos, lu. : coetuque soluto Discedunt, 0. : urbem
solutam reliquerunt, disorganized: si solvas *Post-
quam discordia tetra ' . . . Invenias, etc., H. — 7b
relax, benumb, make torpid, weaken : ima Solvuntur
latera, V. : pcnna metuente solvi, i. e. unflagging,
H. : illi solvuntur frigore membra, V. : corpora
somnus Solverat, 0. : somno vinoque solutos, 0. :
Solvitur in somnos, V. — 7b loosen, break up, part,
dissolve, disperse, divide, scatter : omne conligatum
solvi potest: solvere navIs et rursus coniungere,
Cu. : membra ratis, 0. — To dissolve, melt, turn,
change: nives solvere, melt, 0. : (vitulo) per inte*
gram solvuntur viscera pellem, V. — Of fastenings,
to loose, remove, caned, untie, unlock : nuUo solven*
te catenas, 0. : Frenum solvit, Ph. : Solvitur acris
hiemps, H. : a corpora bracchia, reUaes his hold, 0.:
crinalls vittas, V. : vinculum epistulae, Cti. — F i g.,
to free, set free, release, loose, emancipate, relieve,
exempt : linguam ad iurgia» 0. : cupiditates suas,
Cu. : Bassanitas obsidione, L. : ut religione civitaa
solvatur : Vopiscus, solvatur legibus, be exempted:
petente Flacco ut legibus solveretur, L. : ut is per
aes et libram heredes testamenti solvat, release the
testamentary heirs : reus Postumus est ea 1^ . . .
solutus ac liber, t e. the law does not apply to:
solutus Legibus insanis, H. : vos curis ceteris, T. :
solvent formidine terras, Y. : Vita solutorum mi-
ser& ambitione, H. : longo luctu, V. : calioes quem
non fecere Contracts in paupertate solutum ? L e.
from cares, H. : ego somno solutus sum, awoke. —
To acquit, absolve, cleanse, relieve: ut scelere soU
vamur, be held guHtless: hunc scelere solutum
periculo libera vit : Sit capitis damno Roma soluta
mei, 0. — To reUix, smooth, unbend, quiet, soothe
(poet.) : solvatur fronte senectus (i. e. frons rugis
solvatur), be cleared, H. : arctum hospitiis animum,
H. — Of ties, obligations, or authority, to remove,
cancel, destroy, efface, make void, annul, overthrow,
subvert, vioUite, abolish : solutum coniugium, lu. :
nee ooniugiale solutum Foedus in alitibua, O. :
culpa soluta mea est, O. : quos (roilitaq), soluto im-
perio, licentia conruperat, S. : solvendarum legum
principium (i. e. dissolvendarum), Cu. : disci pi inam
militarem, subvert, L. : pactique fide data munera
solvit, i. e. took back, 0. — To loosen, impair, weaken,
scatter, disperse, dissolve, destroy: plebis vis soluta
atque dispersa, S. : senectus quae solvit omnia, L. :
nodum (amicitiae) solvere Gratiae, H. : hoc firmos
solvit amores, 0. — To end, remove, relieve, soothe:
ieiunia granis, 0. : Curam Dulci Lyaeo, H. : corde
metum, V. : pudorem, V. : solutam cernebat obsi-
dionem, the siege raised, L. : Solventur risu tabulae
( see tabula ), H. — To accomplish, fulfil, complete.
Keep (of funeral ceremonies, vows, and promises) :
omnia patemo funeri iusta,^ni8^ the bfiriai rites :
iustis defunctorum corporibus solutis, Cu. : exse-
quiis rite solutis, V.: votA, fulfU: Vota lovi, 0. :
solvistl fidem, yott have kept your promise, T. : Es-
set, quam dederas, morte soluta fides, t e. your
pledge (to be mine through life), 0. — 7b solve, ex-
plain, remove: qua via captiosa solvantur, i. e. are
refuted: Carmina non intellecta, 0. : nodos iuris^
lu. — Of debts, to fulfil, pay, discharge, pay off:
hoc quod debeo peto a te ut . . . solutum relinquasi,
settled: Castricio pecuniam iam diu debitam, a debt
of long standing: ex quft (pensione) maior pars
est ei soluta : rem creditori populo solvit, L. : ut
creditae pecuniae solvantur, Cs. : debet vero, sol-
vitque praeclare. — Of persons, to make payment
Digitized by V^OOQ IC
somnioulosuB
796
Bonus
pay : cuius bona, quod populo non solvebat, pub-
lice venierunt : ei cum solveret, sumpsit a C. M.
Fufiia : pro vccturft : tibi quod debet ab Egnatio,
pay by a draft on Egnatius : numquam vehemen-
tiu9 actum est quam nc solveretur, to stop pay-
mtiUs: nee tamen solvendo aeri alieno re8 p. esset,
able to pay Us debt, h. ; hence the phrase, solvendo
esse, to be solvent : solvendo non erat, W€u insol-
vent: cum solvendo civitates non essent: ne vi-
deatur non fuisse solvendo. — Of money or prop-
erty, to pay, pay over^ hand over (for pecuniS rem
or debitum solvere): emi: pecuniam solvi: pro
quo (frumento) pretium, L. : quae praemia senatus
militibus ante oonstitu/t, ea solvantur: arbitria
f uneris, the expenses of the funeral : Dona puer
solvit, paid the promised gifts^ 0. : HS CO prae-
sentia, in cash: legatis pecuniam pro frumento,
L. — Of a penalty, to accomplish^ fulfil^ suffer^ un-
dergo: iu8tae et debitae poenae solutae sunt:
capite poenas, S. : meritas poenas solvens, Cu.
Bomniculosiis, adj. [somoiculus, ^Unu of som-
Dus], inclined to sleep^ drowsy ^ sleepy ^ sluggish:
senectus.
Bomnifer, era, enim, adj. [somnus+l FER-],
sleep-bringing, soporific, narcotic : virga (Mercuri),
0. : venenum (aspidis), 0.
BOinnio, ftvl, atus, &re [somniuml, to dream:
neque uUa (nox) est qua non somniemus: nuro
ille sotnniat Ea quae vigilans voluit? sees in a
dream, T. : Me Homnies, T. : med esse mortuum :
se prperisHe : causa de illo somniandi. — To dream,
think idly, imagine: portenta non disserentium
philosophoruin sed somniantium : Troianum som-
niaveram, / had vaguely in mind: tu de PsaltriA
me somnias Agere, T.
somnium, I, n. [somnus], a dream: rex som-
uio perculsus, Enn. ap. C. : interpretes somniorum :
quae somnio visa f uerant, L. — P e r s o n. : Sonmia,
Dreams (as divinities): Somnia, veros narrantia
casQs, 0. — Poet.: Somnus, tibi somnia tristia
portans, \.e.the sleep of death, V. — A dream, whim,
fancy, stuff, nonsense: de argento, somnium, T.:
delirantium somnia : somnia Pythagorea, H.
Bomnua, I, m. [^V-^ sleep: somnum capere:
Soronum videre, T. : somno se dare: vincti somno,
L. : oppressi somno, Cs. : te ex somno excitabunt :
somno solutus sum : palpebrae somno coniventes :
in Bomnis vidit ipsum deum, in sleep: ea si cui
in somno accidunt: ducere somnos, i. e. protract
slumber, V. Pocula ducentia somnos, causing sleep^
H. : Verba placidos facientia somnos, 0. : dispo-
siti, quos supra somnum habebat, to watch over,
Cu. : conditque natantia lumina somnus, V. : labi
at somnum sensit in artfis, 0. : Libra die somni-
que pares ubi fecerit boras, i. e. of day and nighty
V. : longus, i. e. death, H. — P e r 8 o n. : Somnus, a
dit'inity, son of Erebfts and NoZy V., 0. — Sleep^
sloth, drowsinesSy inactivity ^ tlumher^ idlmesa: deditt
ventri atque somno, S. : somno et conyiviis nati.
Bonabilis, e, cu{j, [sono], soundirig^ resounding .
sistrum, 0.
Bonans, antis (gen, plur. souantum, Ct. ), adj.
with comp. [P. of sono], sounding, resounding, ren-
onanl : concha, 0. : (verba) sonantiora.
sonipes (sonupes), pedis, a(fj. [sonus+pesj,
with sounding feet, noisy-footed, — ^As subst. m. : In-
sultans sonipes, the charger, V. : sonipedes ( the
word as a fourth paeon), 0.
BonitUB, Us, m. [ SON- ], a notM, sound, din :
cogitate genus sonitOs eius, etc: sonitu quatit
ungula campum, V. : tubarum, V. : remorum, Cs. :
procellae, L, : Olympi, I e. thunder, V. : verborum
inanis : nosti iam in hac materia sonitQs nostros,
i. e. the thunders of my speech,
BoniviuB, a^. [ sonus + via 1, noisy, in the
phrase, tripudium sonivium (of the corn dropped
by the sacred chickens in eating).
Bond, ul, itus (P. fut, sonStarus, H.), are [so-
nus], to make a noise, sound, resound: in oocultia
templi tympana sonuerunt, Ce. : nunc mare, nunc
siluae Aquilone sonant, H. : omnia passim mulie«
rum puerorumque . . . ploratibus, L.: displosa
sonat vesica, H. : mugitibus sonant ripae, echo, V.
— To speak, sound, utter, express : subagreste quid-
dam, coeoX: ; Ille sonat raucum, 0. : nee vox homi-
nem sonat, i. e. bemeak a human being, V. : furem
sonuere invenci, betrayed, Pr. — To cry out, call,
edebrate, sing, cause to resound: Sonante mixtam
tibiis carmen lyra, H. : te carmina nostra sona*
bunt,/>r<iiM,0. : Tale sonat populus, cries out, 0. :
atavos sonans, i. e. vaunting, V. — To mean, express,
signify : unum sonare, i. e. agree in meaning : quft
detenus nee Ille sonat, lu. : non intellegere, quid
sonet haec vox voluptatia, means.
Bonor, 5ri8, m, [sono], a noise, sound, din: bo-
norem Dant silvae, V. : saeva sonoribus anna, V.
BonoruB, adj. [sonorl, nofsy, hud, resounding,
sonorous : tempestates, V. : flumina, V.
(bodbX sontis, adj. [old P. / SS-], guilty, crim
inal: anima,y. : manus foedata sanguine sonti
(i. e. sontis), 0. — As subsL m. and /., a guilty per-
son, offender, malefactor, criminal : vlncla son ti u 1 1 1
servare: insontee, sicuti sontes, S. : nullo reliin<
sonte, L. : poenas Sontibus imponerc, 0.
BOntiouB, adj. [sons], serious, weighty, impor-
tant: causa, Tb.
BonupoB, see sonipes.
BonuBk T, m. [SON-], a noise, sound t Tympana
raacis Obstrepuere sonis, 0.: signorum sonus,
Cs. : fluminis, L. : ab acatissimus . . . gravissimus,
the highest treble . ..the lowest bass : neque chorda
sonum reddit quem volt manus, H. : Confute
Digitized by V^OOQIC •
sophistea
796
son
urbis, y. : Inaula souos fundere, utter empty aoimeh,
— F i g., tone^ character^ style: buub est cuique cer-
tU8 sonus : unus eniro sonus est totius orationis.
BOphiBtes, ae, m., = <To^cor^c, a aophist: ma.
zimiit).
BOpllus, adj., = <7o06c) wise, «a^e, shrewd: vic-
tor. Ph. : gubernator, Ph.
adpio, IvI, Uu9, Ire [SOP-], to deprive of eente,
make uncon/tcioiu, stun, put to sleep, luU: sonitus
procellae magnam partem hominum sopivit, L. :
herbis draconem, 0. : sopito corpore vigilare : So-
pituB Tenia et inexperrectus, 0. : sensQs, V. : sopi-
tae quietis tern pus, of deep sleep, L. — 7\> make
unconscious, stun, stupefy: alios vino oneratos
sopiunt, L. : inpactus ita est saxo, ut sopiretur,
L. — F i g., to lull, lay at rest, calm, settle, sHll, quiet,
render inactive : sopites suscitat ignis, V. : sopita
virtus, lulled to sleep.
sopor, Oris, m. [SOP-], a deep sleep, slumber :
cum eum sopor oppressisset, L. : sopore discusso,
Cu. : sopore placans arttts languidos : fessos sopor
inrigat artQs, V. : perpetuus, i. e. death, H. : sopor
et ignavia, lanness, Ta. — Person., Sleep, V. — A
sleeping-draught, sleeping-potion : soporem dare, X.
BOporatus, adj. [sopor], laid to sleep, uncon-
scious, buried in sleep, stupefied: hostes, 0. : dolor,
allayed, Cu. — Medicated, soporific : ramus, V.
aopdrifer, fera, ferum, adj. [sopor +1 FER-],
inducing sleep, sleepy^ drowsy : papaver, V. : Lethe,
0.
aopoma, adj. [sopor], of sleep, sleep-bringing,
cautnng nieep: Nox, V.
aorbeo. ul, — , 6re, to sup up, suck in, drink
down, swallow up, absorb: (Charybdis) Sorbet in
abruptum fluctds, V. : sorbent avidae praecordia
flamniiie, 0. — F i g., to swallow, endure, submit to,
bear, brook: alquid animo.
aorbilo (-1116), — , — , ftre [sorbeo], to sip:
cvathos paulatim, T.
Borbitld, 5ni8, /. [ sorbeo ], a dainty drink,
broth: liquida, Ph.
aorbum, X, n. [ sorbus ], a sorb-apple, service-
berry, V.
aordeo. — , — , fire [sordes], to be dirty, be
mean, be despised, be unvalued, appear worthless:
suis Bordere, L. : sordent tibi munera nostra, V. :
pretium aetas altera sordet, i. e. seems to me no
adequate price, H.
(aordea, is), sing, only ace. and aft/., and aordea,
ium ( as plur, tantum ), /., dirt, filth, uncleanness,
squalor: in sordibus aurium inhaerescere : Auri-
culae contecti sorde dolentes, H. — Soiled clothing
as a mourning garb, mourning : iacere in lacrimis
et sordibus : insignis sordibus turba, L. — F i g.,
lowness, m«mn£ss of rank, low condition, humilia-
tion, viUness, baseness: fortunae et vitae : emergere
ex miserrimis naturae tuae sordibus : in infamii
relinqui ac pordibus. — Of persons, the dregs of the
people, rabble : urbis: o lutum, sordes! vile crea-
ture I — Meanness, stinginess, niggardliness, sordid-
ness: amare sordes et inhuman ita tem : sordes
obicere mihi, H. : cogit minimas ediscere sordes,
the meanest tricks, lu. : nullam (huius) in re fami-
liari sordem posse proferri.
aordeaod, — , ere, inch, [sordeo], to beeoms
dirty, be soiled, H.
aordidatua, adj. [ sordidus ], in dirty dothes,
meanly dressed, shabby : sordidata et sordida, T. :
mancipia. — In moumina attire, dad in mourning:
senex : Yirginius sordidatus filiam deducit, L.
aordide, cuiv. with comp. [ sordidus ], meanly,
basely: sordidius et abiectius nati, Ta. — Fig.,
vulgarly, unbecomingly, poorly : dicere : contionari.
— Meanly, stingily, penunoutly, sordidly: nimis
sordide dixisse.
aordldulua, ac^j. dim. [ sordidus ], soiled,
smutched: toga, lu.
aordidua, at^. with comp. and sim. [sordes],
dirty, unclean,foul,Jilthy, squalid, sortud: amictus,
V. : mappa, H. : duces Non indecoro pulvere, H. :
Auctumnus calcatis uvis, 0. : terga suis, dingy, 0.
— Pro v.: saepe est etiam sub palliolo sordido
sapientia, Caec. ap. C. — ^F i g., low, base, mean, poor,
humble, small, paltry : homo: non sordidus auctor
Naturae, H. : sordidissimus quisque, L. : rura, Y.
— Low, mean, base, abject, vile, despicable, disgrnee-
ful: ut quisque sordidissimus videbitur: sordi-
dissiroa ratio et inquinatissima : sordidiores (artis)
repudiare : Virtus repulsae nescia sordidae, H. :
pecuniam praeferre amioitiae sordidura existiment.
— Mean, niggardly, penurious, sordid: Sordidua
quod nolit haberi, H. : periurium, Ph.
aorex, icis, m. [SVR-], a shrew-mouse, T.
aoritea, ae, dat. I, m., =r triaptinit, a logical
chain, cumulative reasoning, sorites.
aoror, Oris, /., a sister : germana : lovis, i. e.
Juno, v. : Phoebi, i. e. Zuna, 0. : magna (noctis),
i. e. Terra, V. : doctae, 'ue.the Muses, 0. : sorores
Nocte genitae, Icthe P\tries, 0. : sorores tres, the
Fates, H. : quae dispensant mortalia fata sorores,
the Fates, 0. : saevae, the Danaides, 0. — A co*mn^
father's brother's daughter, C, 0. — A female friend,
playmate, companion, V,
aordricida, ae, m. [ soror+2 SAO- ], a Mster-
slayer, murderer of a sister,
aororlua, adj. [ soror ], of a sister, sisterfy :
oscula, 0. : stupra, with a sister : Moenia, \.e.of
Dido, 0. : tigillum (used in punishing a sister's
murderer), L,
aora (old nam. aortla, T.), tis, ahl. sorte or sorti,
Digitized by V^OOQ IC
Bortiiegns
79T
apatior
/. [1 SER-], a lot: tot in hydriam Bortes oonice-
rentur : neque eorum sortes deiciuntuFf Os. : cuio
deiecta in id sors esset, lots were cast for it, L. :
cum de consularibus mea prima sors exisset: et
cuiusque sors exciderat, L. : sortes sua sponte ad-
tenuatas, L. — A ccuting of lots, drawing, decision
hy lot, lot : quaestor quern sors dedit : cui Sicilia
provincia sorti evenisset, L. : Q. Caecilio sorti
evenit, ut gereret, etc., L. : de se ter sortibus con-
sultum dicebatf Cs. : iubet extra sortem Theomna-
stum renuntiari. — An oracular response, prophecy :
ut sors ipsa ad sortls referenda sit : Lyciae sortes,
the oracles of the Lycian Apollo, V. : Faticinae,
0. : edita oraculo, Cu. : responsa sortium, L. — In
business, a capital, principal : de sorte nunc venio
in dubium miser? T.: sorte caret: roergentibus
semper sortem usuris, L. — F i g., a lot, share, duty
assigned by lot: urbana peregnna (in the division
of official duties), L. : comitia suae sortis esse, i. e.
had been allotted to him, L, : numquam ex urbe
af uit nisi sorte, i. e. on official duty. — A lot, fate,
destiny, chance, fortune, condition, share, part : fu-
tura,V. : Ferrea vitae, 0. : iniqua,V.: imquissima,
L. : ilia ( sorte ) Contentus, H. : inrequieta, 0. :
Sunt quibus ad portas cecidit custodia sorti, to
whose lot, V. : Saturni sors ego prima fui, i. e. the
first child, 0. : suae sortis oblitus, Cu. : puer in
nullam sortem bonorum natus, to no share of the
property, L. : praedae mala sors, 0. — A sort, kind,
sex, dass : Non tuae sortis iuvenem, rank, H. :
altera, sex, 0. : nova pugnae, V.
aortilegua, adj, [ sors + 1 LEG- ], foretelling,
prophetic: Delphi, H. — As sub^. m., a forttme-
teller, interpreter of lots, soothsayer.
aortior, Itus, Iri, dep, [sors], to east lots, draw
lots : cum praetores designati sortirentur, drew
lots for their official duties : consules comparare
inter se aut sortiri iussi, i. e. to assign provinces by
agreement or by lot, L. — To draw lots for, assian
by lot, allot, obtain by lot: tribtLs : provincias : in-
dices, appoint by lot : Necessitas Sortitur insignis
et imoB, decides the fate of, H. : sortiri, quid loqua-
re : inter se, uter Hispaniam obtineret, east lots to
decide, L. : consules sortiti, uter dedicaret, L. — To
share, divide, distribute: pariter laborem, Y. : pe-
riclum, V. — To choose, skect : subolem armento,
v.: fortunam oculis (i.e. locum), V. — To get by
chance, get as a lot, get, obtain, receive: mediter-
ranea Asiae, L. : amicum, H. : Maeonium vatem
aortita fuisses, 0.
aortitio, dnis, /. f sortior ], a casting of lots,
drawing, choosing by lot, allotment : ex lege Rupi-
li& sortitio nulla (est) : sortitione id factum esse
oportuit.
aortito, adv. [sortitusl, by lot: sacerdotem
aortito capL — By faie, by destiny : Lupls et agnis
quanta (discordia) sortito obtigit, H.
aortitor, Oris, m. [sortior], a distributor by •^
aUotter : si etiam pluribua de rebus uno sortitore
tulisti.
1. aorlitaa, P. of sortior.
2. (aortitua, tls), m. [sortior], a casting of lots,
drawing: consul sortitu ad bellum profectus:
quae sortitQs non pertulit ullos, u e.for whom no
lots were cast, V.
aoapea, itis (fern, ooUat. form aoapita, ae),
a^, [SAV-, POT-1, saved, safe, sound, unhurt, un-
harmed, uninjured: sospites in patriam restituere,
L. : navis ab ignibus, U.^Fortunate, prosperous,
happy : fortuna domusque, 0. : mutare lares So-
spite cursu, H.
Soaplta, ae,/. [sospes], she who saves, deliverer
(an epithet of Juno), O.
aoaplto, — , — , ftre [sospes], to save, keep safe,
preserve, protect, prosper: suam progeniem, L., Ct.
aoter, Sris ( ace. -era ), m., = autriip, a savior,
deliverer.
apadi^ ids, a^;,, == oiraitl, date -brown, nut-
brown, chestnut-brown : equi, V.
apado, Snis, m., = airddiov, an impotent person,
eunuch, mutilated man, L., H., lu.
apargo, sT, sus, ere [SPARa], to strew, throw
here and there, cast, hurl, throw about, scatter,
sprinkle: semen: per humum, nova semina, den-
tea, 0. : nummos populo de Rostris : flores, V. :
rosas, H. : tela, hurl, V.— 7b bestrew, strew, scatter
upon : humum foliis, V. : moI& caput sakft, fl. :
umenim capillis, H.— 7b besprinkle, sprinkle, moist-
en, wet : saxa tabo, £nn. ap. G. : aram immolato
agno, H. : anguis aureis maculis sparsus, flecked,
L.: priscis sparsa tabellis Porticus Livia, 0.:
sparse ore, freckled, T.— -7b scatter, separate, dis-
perse, divide, spread out : (aper) spargit canes, 0. :
sparsi per vias speculatores, L. : spargas tua pro-
digus, dissipate, fl. — Fig., to distrUmte, spread
abroad, spread, extend, msseminate: animos in
corpnora humana : nomen per urbis Theseos, 0. :
vestigia f ugae, Cu. : voces In volgum, V.— E s p.,
of speech, to intersperse, interpose : Sparge subinde
(with direct quotation), keep interspersing, H.
apartnm or aparton, I, w., = awdprov, Span-
ish broom, esparto (of which mats, nets, and ropes
were made), L.
apamlna, I, m. dim, [spams], a bream, 0.
aparoa, I, m., a small spear with a barbed head,
hunting -spear: sparos portare, S., L.: manOs
armat spams, V.
apatha, ae, /„ = awaJhi, a broad sword with a
double edge, sabre, Ta.
apatior, fttus, an, dep. [ spatium ], to spread
abroad, spread out, expand : spatiantia Braochia,
0. : spatiantes alae, ^ffreading wings, 0. — 7b g0
Digitized by V^OOQIC
spatiose
708
■p^olosiu
about, take a walk^ walk about^ promenade: in
xysto : Aggere in aprico, H. : summa harena, 0.
— To walky march aUmg^ ttride^ go^ proceed : ad
aras, V. : lato arvo, 0.
(spatidse), adv. [spatiosos], widely, extensively
(late in poe.). — Comp: increvit spatiosius (flu-
men), 0.: qui aestivos spatiosius exigis ignes,
longer^ Pr.
spatidsiis, ad^j, with comp. [spatium], roomy^
of great extent^ ampie^ spaciotUy extensive^ large^
long: corpus, 0. : limes, O.: Andromache spatio-
sior aequo, 0. : quid erat spatiosius illis (capillis) ?
0. — ^F i g., of time, long, long-continuing^ prolonged:
nox, 0. : seuectus, 0. : beilum, 0.
spatium, I, n. [ SPA- ], a space, room, extent :
Tna pateat caelt spatium non amplius ulnas, V. :
spatiis locorum animadversis, Cs. : quod spatium
non esset agitandi, S.: spatio distante, 0. — A
spaee^ distance, interval: magno spatio paucis die-
bus confecto, Cs. : viae, length, 0. : tantum erat
relictum spati, ut, etc., Cs. : tormentorum usum
spatio propinqiiitatis interire, Cs. : medium caeli,
H. : spatium (iiscriinina fallit, the distance, 0. —
Size, hulk, extent: spatium victi hostis (serpentis),
0. : Dat spatium collo, 0. : admirabile rhombi,
very large, lu. : trahit ( aurls ) in spatium, i. e.
lengthens out, 0. — A walking, walk, promenade,
turn, course: duobus spatiis tribuave factis : sep-
tem spatiis circo meruere coronara, 0. — A space
for recreation^ walk, promenade, ptblic fiace,
square: urhs distincta spatiis eommunibus: spa-
tia silvef>tria : Academiae nobilitata spatia : locus
plauis Porrectus spatiis, in leirls, H. : Curvatis
fertur spatiis, V. — A prescribed path, race-course,
track: quasi decurso spatio ad carceres a calce
revocari : ainat spatiis obsuiitia rumpere claustra,
H. : Addunt in spatia, V. : trituin, 0. : Phocus in
interius spatium Cecropidas ducit, the interior, 0.
— F i g., a path, course, race, track : eadem : Prope
iara excurso spatio, T. : Te raea quem spatiis pro-
pioribus aetas Insequitur, V. : in spatio Q. Hor-
tensium ipsiiis vestigiis persecuti: vitae, 0. — A
portion of time, space^ interval, period: spatia
omnia temporis non numero dicrum sed noctium
fiuiunt, Cs. : spatium praeteriti temporis : diei, the
Ifngfh, Cs. : dierum triginta : spatio brevi, H. : me
ev eonstituto spatio defensionis in semihorae cur-
rii'uium coBgisti: trochaeus, qui est eodem spatio
qtu) choreus, i. e. of the same metrical length: spa-
tia aiinorum. Pr. : spatio pugnae defatigati, Cs. —
Spare, time, leisure, oppoiiunity: neque, ut celari
posset, tempus spatium ullum dabat, T. : irae suae
spatium et consilio tempus dare, L. : Ne properes,
oro ; spatium pro munere posco, 0. : cum erit
spatium, praestabo, etc. : illi spatium ad sese con-
ligendum dedisse : sex dies ad eam rem conficieiv
dam spati postulant, Cs. : Ut ne esset sputium
oogitandi, T. : pila ooniciendi, Ok : %>atiam adp^
randifl nuptiis dabitar, T.
speoiea, — , ace. em, abl. 6,/. [SPEC-], a sight,
look, view, appearance, aspect, mien : quae sens&s
nostros specie prima acerrime commovent: dolo-
ris speciem ferre : navium, Cs. : hominam hune-
stissima : ad speciem magnifico omatu, as to out-
ward appearance: speciem habere honesti, the look
of what is right : turba maiorem quam pro numero
speciem ferens, Cu. — A spectacle, sight, appear-
ance: ponite ante oculos miseram illam speciem.
— F i g., a mental appearance, idea, notion : inside-
bat in eius mente species eloquentiae : viri boni :
Qui species alias veris scelerisque capiet, H. : ina-
nls species anxio animo figurare, Co. — A look,
show, seeming, appearance, semblance, pretence,
cloak, color, pretext : f ormae, quae reapse nuUae
sunt, speciem autem offerunt: cuius rei species
erat acceptio frumenti, S. : aliquam f raudi speciem
iuris imponere, L. : similitudinem quandam gere-
bant speciemque sapientium: per speciem oele-
brandarum cantu epularum, L. : baud dubio In
speciem consensu fit ad Poenos deditio, as a pre-
tence, L. : ad speciem tabemaculis relictis, Cs. —
A resemblance, likeness; onlj in the phrase, in
speciem, after the manner, in the fashion, like :
Inque chori ludunt speciem, 0.: In mentis spe-
ciem curyari, 0. — Show, ornament, display, splen-
dor, beauty: species eius (virtutis) et pulchritude:
praebere speciem triumpho, L. : Ducit te species,
H. : speciem Satumia vaccae probat, 0. : corporis,
Cu. — An appearance in sleep, vision, apparition :
repetit quietis Ipsa suae speciem, 0. : in quiete
utrique oonsuli eadem dicitur yisa species Tin,
etc, L. — A likeness, image, statue : ex aere vetus,
Enn. ap. 0. — EeputeUion, honor: populi R, — A
particular sort, kind, quality, species : (opp. genus).
specillam, I, n. [speculum]. — In surgery, on
expiring instrument, sound, probe, C. : specillia
prope scrutatus est Alpis, ut, etc
speoimen, inis, n. [SPEC-], a means of know-
ing, mark, token, proof, example, indication, evi-
dence, sign ( only sing. ) : ingeni : animorum, L. :
( tellus ) Tale dabit specimen, V. : ad specimen
virtutis ostendendum, L. — A pattern, model, exam-
ple, ideal: temperantiae Scaevola: is ordo ceteris
specimen esto.
(apecidae), adv. [speciosus], showily, handsome-
ly, splendidly. — Only comp. : equus speciosius in-
stratus quam uxor vestita, L. : arms tractet, EL
apeclosua, acfj. [species], good-looking, ^^om^
handsome, beautiful, splendid, brilliant: famiua
gladiatoria : alqs pelle decora, H. : oomibos altia
f rons, 0. : nomina, Ta. — In pretence, for show, pre-
tended, plausible, specious: reversionis causae: ape*
ciosum Graeciae liberandae tulisse titnlam, L.:
Digitized by V^OOQ IC
apeotabllU
799
apeonlor
▼ooabula rerum, H. : specioso eripe damno, /rom
this splendid miMry^ 0. : dictu speciosa, L.
roeotabiliB, e, adj. [specto], that may he seen,
vitiSif : corpus caeli : undique campus, i. e. open,
O. — Worth eeeing, notable^ admirable, remarkable :
Niobe auro, 0. : roseo ore, 0. : victoria, Ta.
speotaoulum (-ticlum, Pr.), !, n. [specto], a
place from which shows are mtnessed, spectator'^s
seat, place in the theatre : ex omnibus spectaculis
plausus est excttatus : spectacula sibi facere, L. —
A show, sight, spectacle: superarum rerum atque
caelestiuro : bis terque mutatae dapis, H. : scorti
procacis, L. : Non hoc ista sibi tempus spectacula
poscit, V. : praebent spectacula capti, 0. : homini
non amico nostra incommoda spectaculo esse no-
lim. — A public sight, show, stage-play, spectacle :
spectacula sunt tributim data : gladiatorum, L. :
scenae, 0. : nondum comraisso spectaculo, L.
apeotatio, ouis, /. [specto], a beholding, con^
temphtion, sight, view : apparatQs spectatio : ani-
mum levari cum spectatione. — An examining,
testing: pecuniae.
apaotator, oris, m. [ specto ], a looker-on, be-
holder, observer, spectator : quasi spectatores supe-
rarum rerum : unicus caeli, L. : laudum tuarum :
oertaminis, L. — In a theatre or at games, a spec-
tator: eos (ludos) te spectatorem esse voluit. —
A judge, critic, connoisseur: elegans formanim,
T. : acrior virtutis, L.
apectatriz, Icis,/. [spectator], a looker-on, 0.
apectatua, adj. with sup. [P. of specto], tried,
tested, proved: homines: homo spectata fide : pietas
per ignis, 0. : integritas, L. : ni virtus fidesque
vestra spectata mihi forent, S. : id cuique specta-
tissiroum sit, quod occurrerit, etc., i. e. let that be
each one's final test, L. — Regarded, admired, re-
meded, esteemed, worthy, excdlent: vir: castitas,
L. : spectatissima femina.
apectid, Onis, /. [ SPEC- ], the prerogative of
observing the auspices : consuies (habent) spectio-
nem.
apectd, avT, iitus, are,/r«^. [specio], to look on,
look at, behold, gaze at, watch, ohserve, inspect, at-
tend: alte: populo spectante, H. : limis per flabel-
luro, T. : aliquid : spectant oculi te raille loquentem,
gaze upon, H. : me oculis protervis, 0. : Italiam
spectatum ire, L. : Spectentur tergo, 0. : Saepe tui,
specto, si sint in litore passus, 0. — At plays or
games, to look at, see, look on, attend: Megalesia:
Fabula, quae volt spectata reponi, H. — Of places,
to look, face, front, lie, be sitttated: (insulae) angu-
luB ad orientem solem spectat, Cs. : ad f retum :
Belgae spectant in septentrionem, Cs. : Aquitania
spectat inter occasum solis et septentriones, lies
towards the north-west, Cs. : vestigia Omnia te ad-
vciiiii.n speetantia, H. : regio orientem spectans,
L.— Fig., to look at, behold, see, regard, consider.
audaciam meretricum, T. : ad te unum omnis mea
spectat oratio. — To look to, keep in view, bear in
mind, aim at, strive for, meditate, consider: credo
vos, magna quaedam spectantls, gloriam coucu-
pisse : nihil spectat nisi fugam : ingenti consensu
defectionem omnes spectare, L. : res potius quam
auctores, L.: domus quae spectat in nos solos,
relies on: quid deceat vos, non quantum liceat
vobis, spectare debetis: summa iudici niei spectat
hue, ut meorum iniurias ferre possim : nomen illud
spectavi, neminem isti patronum f utunim : ad im-
peratorias laudes : ad vitulam, Y. — To tend, incline,
refer, pertain, be directed, relate : et prima et media
verba spectare debent ad ultimum : ad vim spec-
tare res coepit, L. : hoc eo spectabat, ut diceret,
etc. : quo igitur haec spectat oratio ? — To examine,
try, test, judge, prove: ut fulvum spectatar in igni-
bus aurum, sic, etc., 0. : qui pecunift non movetur
. . . hunc igni spectatum arbitrantur, as tried by
fire : tuom animum ex animo meo, T. : quod ego
non tam fastidiose in nobis quam in hiatrionibus
spectari puto.
apeotmm, l, n. [SPEC-], an appearance, form,
image, apparition, spectre : quae Demooritus €litih-
\a, Catius spectra nominat.
1. apeopla, ae, / [SPEC-], a look-out, watch-
tower: ignis e speculA subtatus: dat signum
specula ab alta, V. : in hac taroquam specula
conlocati : speculis per omnia promunturia posi-
tis, L. — Fig., in the phrase, in speculis, on the
watch, on the look-out, on guard: nunc homines
in speculis sunt: in speculis omnis Abydos erat,
0. : diem unum in speculis fuit, L. — A high place,
height, summit, eminence: in speculis Planities
ignota iacet, V. : e speculis lucem vidit, V.
2. apeoola, ae, /. dim. [ spes ], a slight hope,
glimmer of hope: aliquid speculae degustare.
apeoulabundua, adj., oti the look-out, on the
watch, Ta.
apecularia ( orum ), n. [ speculum ], window
panes, windows : lata, lu.
apeoulator, oris, m. [speculor], a looker-out,
spy, scout, explorer : undique speculatores citi sese
ostendunt, S. : quera speculatorem quam legatum
iudicari maluerunt: re per speculatores cognitft,
Cs.: Carthaginiensis, L. — An explorer, inquirer,
investigator, examiner : naturae : ad has excipien-
das voces speculator missus, L.
apeoulatoriua, adj, [speculator], of spies, of
seouts: navigia, vessds of observation, Cs. : naves,
L. — As subst.f (sc. navis), a spy-boat, L.
apeoulatrix, ids,/, [speculator], a spy, wat^
er : deae speculatrices et vindices facinorum.
apeCQlor, Stus, &fl,dep. [1 specula], to spy out,
watch, observe, examine, explore: venire spcculandi
Digitized by V^OOQ IC
apecQlom
800
• spioeuB
causi, Ob. : paries in omnia, look around^ 0. : muU
torum te oculi et aures speculabuntur : vacuo
laetam (avem) caelo speculatus, havinff detcriedt
y. : praemissus speculatum Bocchi consiliaf S. :
dicta factaque sua, L. : quae suorum fortuna esset,
L. : alqd speculando adsequL
speculum, i, n. [SPEC-], a reflector^ looking-
fflaaSy mirror : speculorum levitas : Inspicere, tam-
quam in speculum, in vitas omnium, T. : quotiens
te speculo videris alterum, H. : ut in speculo rugas
aspexit anills, 0. : Lympbarum in speculo, i. e.
smooth iurface^ Ph. — F i g., a mirror^ copy^ imita-
tion: (infantes et bestias) putat specula esse na-
turae.
■peous, tls, m. or (poet) n. fSPEG-], a natural
cavity^ cavt^ cavern^ groi^ den^ chasm^ channel^ pit :
ex opaco specu fons, L. : virgis densus, 0. : hor-
rendum, V. : quos agor in specQs ? H. — An artifi-
cial cavity^ excavation^ ditch^ canal, channel^ pit :
pauoos specQs in extremo fundo, et eos, etc.,
ditehes : subterraneos specQs aperire, jwto, Ta. — A
hollow^ cavity : atri volneris, V. : Capacis alvi, Ph.
spelaeum, I, n., = <nr^\aiov, a cave^ cavern^
den : inter spelaea ferarum, Y.
■pelunoa, ae, /., = cnr^Xiry^, a cave, cavern^
den : iaro decimum annum in speluncS iacere : alta
rastoque inmanis hiatu, V.
speratus, P. of spera
spemendua, adj. [P. of spemo], contemptible,
untrustworthy : testis, L.
apemo, sprevi, sprStus, ere [SPAR-], to sepa-
rate (old) ; hence, to despise, contemn^ reject^ scorn,
spurn / abs te spemor f T. : qui te spemit : me
aiiimo, V. : comitemne sororem Sprevisti moriens,
V. : Veritas auspiciorum spreta est : doctrina deos
spernens, L. : Consilium, 0. : dulds amores, H. :
partem solido demere de die, H. : obsequio deferri
spernit aquarum, 0.
apemor, — , Sri, to despise: viduas, lu. (dub.).
apero, uvl, &tus, &re [spes], to hope, look for,
trust, expect, promise onadf: stulti erat sperare,
suadere, etc. : tu iam, ut spero, aderis: Salvus sit;
spero, T. : victoriam : gloriam a latronum gregi-
bus : omnia ex victoria, Cs. : sperata praeda, Cs. :
cui tribunatus magis optandus quam sperandus
fuerit, L. : spero nos ad haec perventuros : ami-
dtiae nostrae memoriam spero sempitemam fore :
totius Galliae sese potiri posse sperant, Cs. : spe-
rabam tuum adventum appropinquare : spero esse,
ut volumus : sperat se a me avellere, T. : speramus
carmina fingi Posse, H. — E 1 1 i p t : Qui semper
vacuam, semper amabilem Sperat (sc. te fore), H. :
ut salvum vellent tyrannum, sperare non poterat,
L. : de isto licet bene speres : de absolutione istius
neque iste iam sperat, etc. ; cf. de eo bene sperare
talem eum futurum, N.— With non^ to have no fear
of: sin a vobis, id quod non spero, deserar, which
I am confident wHl not happen. — To look for, ex-
pect, atoait, apprehend, fear: Nam quod tu speres,
propulsabo, T. : si potui tantum sperare dolo-
rem, V. : iam quartanam sperantibus aegris, lu. —
To trust, believe, assume, suppose, apprehend: spero
nostram amicitiam non egere testibus: me eius
spero fratrem prope modum Iaro repperisse, T. :
sperasse libertatem se civium suorum emisse, L. :
sperabam ita notata me reliquisse genera, etc.
apea, spel (spei, monosyl., T.),/. [SPA-], hope:
aegroto, dum anima est, spes esse dicitur : mise-
rum est nee habere ne spei quidem extremum:
spem ponere in armis, V. : spem deponere, aban-
don, H. : spem salutis suae in Meleagri morte de-
ponebat, placed, Cu. : spem Catilinae moUibus
sententiis alere : ut eos homines spes falleret :
nostris militibus spem minuit, Cs. : de spe conatu-
que depulsus : morando spem destituere, L. : Phi-
lippus, magna spe depulsus, L. : repente praeter
spem dixit, etc : cetera contra spem salva invenit,
L. : omnia bona in spe habere, S. : omnis Catilinae
spes atque opes concidisse: (cadus) Spes donare
novas largus, H. : spem istoc pacto nuptianim
omnem eripis, T. : qui spem salutis in alia ratione
non habuerit: unius recuperandi fili spes: Antio-
chus a spe societatis Prusiae decidit, L. : Spem
suae mortis conceperat, 0. : magna me spes tenet,
explicare, etc. : in spem maximam adducti, hunc
ipsum annum salutarem civitati fore : magnam in
spera veniebat, fore, uti, etc., Cs. : te in istam spem
inducere, ut, etc. : leniter in spem Adrepe officio-
sus, ut scribare Heres, H. : spem de eo iam puero
habuei*ant: tantum spei habere ad vivendum:
Gallis ad temptanda ca defuit spes, L. — A hope,
ground of hope, object of desire, deliverance, trust :
puppes, Spes vestri reditOs, 0. : vestras spes uritis,
V. : Spe (i. e. re sperata) potitur, 0. — Of offspring,
a hope, promise : Devovit nati spemque caputque
parens, 0. : nee spes iam restat luli, V. : spes re-
iiqua nostra, Cicero. — An anticipation, expectation,
apprehension, dread : si meam spem vis improbo-
rum fefellerit : mala res, spes multo asperior, S. :
( bellum ) spe omnium serius, L. : cum Tarenti-
norum def ectio in spe Hannibali esset, L. — P e r-
son., as a divinity, Hope: ad Spei, at ths tempts
of Hope, L.,C.,E.
aphaera, ae,/, = a^ipa, a baU, globe, sphere :
habent suam sphaeram stellae inerrantes. — An
orrery, planetarium : lunae, solis motds in sphae-
ram inligavit
apica, ae, /. [SPI-], a point, ear, spike : segea
spiels uberibus : Cerercm in spicis intercipit, O.
— P r o V. : In scgetem spicas f undat, carry coals
to Newcastle, 0. — Poet.: Cilissa, i. e. the pistils
of croctut, saffron, 0.
apiceua, adj. [spica], consisting of ears of
Digitized by V^OOQ IC
spioolum
801
SpiMTOS
^om : corona, H., Tb. : serta, 0., Tb. ; mesais, i. e.
of grain, V.
■pioulnm, I, n. dim, [ spicum \ a liUl$ sharp
point, sting: spicula caeca relinquunt (apes), V. :
CUrva ( of scorpions \ 0. : crabronum, 0.— -Of a
missile, a point: turn denique sibi avelli iubet
spiculiira : Hastarum spicula, 0. : bipalme, L. — A
pointed missile, dart, arrow^ javelin: quos spiculo
possent attingere, with a javelin : torquere Cydo-
nia corau Spicula, arroios, V.
spioum, I, n. [SPI-].— Of a plant, an ear, spike :
fundit frugem spici ordine structam. — A bright
star in the constellation Virgo : inlustre, C. poet.
spina, ae,/. [SPI-], a thorn: spinae acutae,
V. : spinis conserto tegmine nullis, 0. — A prickle,
spine: animantium aliae spinis hirsutae: spinft
nocuus, 0. — T/ie backbone, spine: duplex, V.: a
spinae crate teneri, 0. : Spina viret, the back, 0. :
spinae curvameii, 0. — Fig., plur., thorns, difficul-
ties, subtleties, perplexities : disserendi spinae : par-
tiendi et definieiidi, intricacies : spinas animo
evellere, cares, H. : Quid te ezempta levat spinis
de pluribus una, errors, H.
■pinetam, I, n. [spina], a thorn hedge, thicket
of thorns, V.
spmea% a^. [spina], of thorns, thorny: yin-
cula, 0.
spinlger, gera, gerura, adj. [ spina + GES- ],
thorn-bearing, thorny, prickly : cauda, C. poet
spin58U0» adj, with comp. [ spina ], full of
thorns, thorny, nrickly, bristling: herbae, 0. —
Fig., of style, harsh, crabbed, obscure, confused,
perplexed: disserendi genus: haec enim spinosiora
prius ut confitear me cogunt. — Of cares, galling,
irritating : curae, Ct.
spintria, ae, m., = a^yKriip, a male prostitute,
Ta.
spmu0» I,/. [SPI-], a blackthorn, sloe-tree, V.
spira, ae,/., = oirtipa, a coil, fold, twist, spiral :
in spiram se conligit anguis, V., 0. : longo iactetur
spira galero, i. e. tie, lu.
apirabili0» e, adj. [spiro], that may be breathed,
respirable : natura, cui nomen est aer : caeli lu-
men, vital, V.
apiraoolam, I, n. [spiro], a breathing -hole,
vent, spiracle: spiracula Ditis, i. e. of the lower
world, V.
(spiramentmn, i), n. [spiro], a breathing-hole,
vent, pore, spiracle (only plur. ; poet. ) : caeca, V. :
flammam exhalantia, 0. : aniroae, i. e. the lungs, Y.
— Fig., a breathing space, pause, short interval,
instant: spiramenta temponim, Ta.
spiritOB, tl8,m. [cf. spiro], a breathing, breath:
anima ducta est spiritu : aSr spiritu ductus : neque
habet qnaf ducat soiritus auras, 0. : spiritum in-
cludere, suffocate, L. : ut nihil sit ne spiritu quidem
minimo brevius,'etc., i. e. iio^ an instant: latere
petitus imo spiritus, le. a sigh, H.: si spiritum
ducit, yivit : usque ad extremum spiritum : filio-
rum poetremum spiritum ore ezdpere. — A gentle
breath, breexe: Aram, quam flatu permuloet spiri-
tus austri, C. po«t. : Boreae, Y.—The air : quid
est tam ooomiune quam spiritus vivis f : diffundi-
tur spiritus per arteriaa.— F i g., of a god, breath,
inspiration : uno divino spiritu contineri, by a di-
vine inspiration : Spiritum Phoebus mihi dedit,
H. — The breath of life, life: eum spiritum, quem
naturae debeat, patriae reddere : extremum spiri-
tum in victoriA effundere : dum spiritus lios regit
artOs, V. : surget spiritus in lacrimis, a sigh, Pr.
— Disposition, spirit, character : aridum domando
spiritum, i. e. covetousness, H. : qui spiritus illi, V. :
hostills spiritfls gerens, L. — ^rit, high spirit,
energy, courage, haughtiness, pride, arrogance. —
Sing, (in prose only gen. and all., which are want-
ing in plur.): regio spiritu: illos eius spiritfts
Siciliensis quos f uisse putetis : tantum fiduciae ae
spiritOs, Gs. : filia infiata muliebri spiritu, L. —
Plur. (only nom. and ace.): res gestae meae . . .
mihi nescio quos spiritQs attulenint: magnos
spiritQs in re militari sumere, Gs. : regios spiritfis
repressit, N. : cum spiritQs plebs sumpsisset, L.:
remittant spiritUs, comprimant animos suos : quo-
rum se vim ac spiritQs fregisse, L.
spird, avi, atus, are, to breathe, draw breath, re-
spire: dum spirare potero: ne spirare quidem
sine metu possunt : sunt qui ab eo (Glodio) spi-
rante forum putent potuisse defendi, i. e. while
alive: margarita viva ac spirantia saxis avelli,
Ta. : spirantia consulit exta, still panting, V. : non
sunt ausi admovere (corpori), velut spiranti, ma-
nOs, Gu. : graviter spirantis oopia thymbrae, i. e.
of strong odor, V. : Di maris et terrae . . . spirate
secundi, i. e. be propitious, V. — With ace, to breathe
out, exhale, emit : flararaas, L. : flamina, 0. : divi-
num odorem, V. — To breathe, blow, be exhaled,
burst forth: Letiferis calidi spirarunt flatibus
austri, 0. : Quft vada non spirant, riMs, V. : fervet
fretis spirantibus aequor, boiling, V. — Fig., to
breathe, live, be alive: videtur Laeli mens spirare
etiam in scriptis : spirat adhuo amor puellae, H. :
Parii lapides spirantia signa,y. — Ih be inspired,
have poetic inipir€Uion : Quod spiro, tuum est, H.
—With ace., to breathe forth, exhale, be fuU of, he
inspired with, aim at: mendacia, lu. : amores, H.:
tribunatum, L. : maiora, Gu. : immane, Y.
apiasatOB, adj. [spissus], thickened, condensed:
Ignis, 0.
apisse, adv. [spissus], crowdedly, thickly : pei^
venire, L e. through a crowd.
apiaana, adj. with comp., thick, crowded, dose,
compact, dense: sanguis. 0.: ^ndo, 0.: corona
Digitized by V^OOQ IC
•plendeo
80d
•pondeo
viris, y. : nemorum comae, H. : harena, Y. : noctis
umbrae, V . — Obstructed^ tardy ^ tingeringy $low :
omnia tarda et spissa : id utroque genere dicendi
exittls, deliberate: si id erit spissius.
•plended, — , — , §re, to thine, be bright, gleam,
Slitter, glisten: splendet poDtus, Y. : paternum
plendet salinum, H. : Olycera Splendens, H. —
F i g., to shine, be bright, be illustrious, be glorious :
virtus splendet per sese : alienft invidia, i. e. by the
odium Aroum on others, L.
splendesod, — , — , ere, inch. [ splendeo 1, to
become bright, begin to shine, derive lustre: Inci-
piat sulco attritus splendescere vomer, Y. : Cor-
pora . . . succo pinguis olivi Splendescunt, 0. —
Fig.: oratione.
■plendide, adv. [ splendidus ], brightly, mag-
nificently, ^Dlendidly, nobly: ornare convivium:
acta aeus, unth distinction : mendax, H. : parum
se splendide gerere, with too little show, N. : loqui,
grancUy.
■plendldUB, adj. with comp. and sup.
[SPLEND-], bright, $hining, glittering, brilliant :
splendidior quain cetera sidera fulget,0. : splendi-
dissimus candor : osti'o Crinis, 0. : fons splendidior
vitro, H. : bili", brigfU yellow, H. — Brilliant, splen-
didf magnificent, sumptuous, gorgeous^ grand: do-
mus regali splendida luxu Instruitur, Y. : secundas
res splendidiores facit amicitia. — Y'lg., brilliant,
illustrious, distinguished, noble: vir splendidissi-
mus civitatis suae : homo propter virtutem : causa
splendidior : facta, H. : splendidioribus verbis uti :
vox, impressive : veniamus ad splendidiora, topics
of more dignity. — Showy, fine, specious: nomen :
Praetendens culpae splendida verba tuae, 0.
splendor, oris, m. [SPLEND-1, brightness, brill-
iance, lustre, spUndor, sheen : flammae, 0. : ar-
genti, H. — Splendor, magnificence, sumptuousness,
grandeur: omnia ad gloriaro splendoremque revo-
care. — Fig., distinguished merit, lustre, splendor,
honor, dignity, ezcellence, eminence : homines sum-
mo splendore praediti : senator populi R. splendor
ordinis : dignitatis : M. Catonis splendorem macu-
lare. — Impressiveness : splendore nominis capti:
verborum Graecoruin.
spoliatio, onis,^. [spolio], a pillaging, robbing,
plundering, spoliation: fanorum: sacrorum, L. —
V I g., an unjust deprivation, robbery : consulatQs,
removal from: dignitatis.
spoliator, dris, m. [spolio], a robber, plunderer,
spoiler : eorum (raonuwentorum) : templi, L. : pu-
pilli, lu.
■poliatriz, Icis, /. [spoliator], she that robs, a
plunderer, spoiler: ceterorum.
■poliata0» adj. with comp. [P. of spolio], de-
spoiled, stripped, tmpoveiishea, b
nihil illo regno spoiiatius.
f, bare : mea fortuna :
spoli5, ftvl, titus, are [ spolium ], to strip, un-
cover, bare, unclothe : Phalarim vestitu : spoliari
hominem iubent, L. : Galium caesum torque, L.:
iacentcm veste, N. — To rob, plundtr, pillage, spoil^
deprive, despoil, $trip, impoverish : { Mars ) saepe
spoliantem evertit, the spoiler: spoliatis effossis-
que domibus, Cs. : delubra, S. : orbcm terrarum:
spoliari fortunis : ut Gallia omui nobilitate spolia>
retur, Cs. : vetere exercitu provinciani, L. : te pu-
dicft Coniuge, 0. : ea philosophia, quae spoliat noa
iudicio : ilium vitS, Y. : hiemps spoliata capilloa,
stripped of his locks, 0.
spoliom, I, n. [SCAL-]. — Of an animal, the
skin, hide, fell: leonis, 0. : monstri, 0. — Flur., the
atms stripped from an enemy, booty, prey, spoil:
hostium: spoliorum caus& hominem occidere:
multa spolia praeferebantur, Cs. : Indutus spoliis,
Y. : spulia ducis hostium cacsi, L. : forum spoliis
provinciarum ornasse: aliorum spoliis nostras
opes augere: virtutis honor spoliis quaeratur in
istis, arms (of the dead Achilles), 0. : Egregiara
laudem et spolia ampla refertis, i. e. victory, V. —
Sing, (poet.) : Quo nunc Tumus ovat spolio, Y.:
Actoris spoliura, V.
sponda, ae,/. [SPA-], a bedstead, bed-frame, 0.
— A bed, couch, sofa : Aurea, Y. : sponda sibi pro-
piore recumbit, on the nearer side, 0., H.
(spondaeus), see spondeus.
spondaulium (spondalium), \,n.,a sacri-
ficial hymn, accompanied by the fliUe.
8ponde5, spupondl, sponsus, ere [of. axiv^w],
to promine sacredUy, warrant, vow, give assurance :
proraitto, recipio, spondco, C. Caesarem talera
semper fore civero, etc: quis est qui spondeat
eundum animuni postea fore, L. : spondebant ani-
mis id (helium) Cornelium finiturum, i. e. were
entirely confident, L. : spondebo enim tibi, vel po-
tius spondeo in meque recipio, eos esse M*. Curi
mores: praemia, quae spopondimus: fidem, 0.:
legionibiis agros: non si mihi luppiter auctor
Spondeat, hoc sperem, V. — In law, to assume an
obligation, promise solemnly, bind oneself, under-
take: quis spopondisse nie dicit? nemo: si quis
quod spopondit ... si id non facit, condemnatur.
— In behalf of another, to engage, vouch, beeonu
security, enter bail : pro raultis : et se quisque pa-
ratura ad spondcnduni Icilio ostendere, L. : Hie
sponsura (me) vocat, H. : Fraudator homines cum
advocat sponsuin inprobos. Ph. — To make a wager
of law, agree to a forfeit on failure to prove an
assertion : eum illi iacenti latera tunderentur, ut
aliquando spondere se diceret. — In public life, to
engage, stipidate, agree, conclude, promise : spopon-
derunt consules, legati (in concluding peace), L. :
quod spondendo pacem servassent exercitum, L. :
hosti nihil spopondistis, civcm neminem spondere
pro vobis iussistis, L. : quid tandem si spopondiA-
Digitized by V^OOQ IC
•pondeuB
808
spuroatiui
semus urbem hanc relictarum populum R f L. —
To promise in marriage^ engage^ betroth: quae
spoDsa est mihi, T. — Of things, to promiae, for-
bode: nee quicquam placidum spondentia Sidei'a,
0.: quod prope diem futuram spondet fortuna
vestra, L.
spondeus or spondiuB, I, m., = trwovSiioc, a
spondee (foot of two long syllables), C, H.
spongia or spongea, ae, /., = oiroyyia, a
tponge: e foro spongiis eflSngi sanguinem. — A
tocU of mail: spongia pectori tegumentum, L.
(apons, spontis),/. [cf. spondeo], /re^ wiU^ ac-
cord, impuUcf motion. — Only abl. sing.^ usu. with
pron. poiB.y of one^t ovon accord^ ff^Vt wt/tt«^/y,
voluntarily: Sua sponte recte facere, of his oum
accord, T. : tuA sponte facere, volurUarily : Gallia
ipsa sua sponte excitata, of its own motion : tran-
fiisse Rhenum sese non sua sponte, sed rogatum
et accersitum a Gallis, Cs. : sponte mea oonaponere
curas, v. : Italiam non sponte sequor, of my own
wiJl,Y.: Sponte properant, 0. : equus sponte genua
subniittens, Cu. : magls popularium quam suft
sponte, Cu. — By oneself without aid, cUone : nee
suft sponte, sed eorum auxilio : cum oppidani su&
sponte Caesarem recipere conarentur, Cs. : iudi-
cium quod Verres sua sponte instituisset, i. e.
without precedent: neque id solum mea sponte
(prospeii), i. e. by my own foresight. — Of things,
with sua, of itself spontaneously: is autem ardor
non alieno impulsu sed suft sponte movetur, etc. :
Stellae sponte sua iussaene vagentur et errent,
H. : sapientem sua sponte ac per se bonitas et
iustitia delectat : ex loco superiore, qui prope suft
sponte in hostem inferebat, L. : Te Sponte suft pro-
bitas officiumque iuvat, 0. — Without «/4 (poet.) :
6ponte deae raunus promeritumque patet (i. e. sine
indice), 0.
apdnaa, ae, /. [sponsus], a betrothed woman^
bride : tua, T. : Flebilis, H.
aponaalla, ium, n. [piur, n. adj. from sponsus],
a betrothal, espousal, wedding : factis sponsalibus :
parare, lu. : sponsaiia Crassipedi praebui, a wed-
dingfeast.
apdnaio, onis, /. [spondeo], a solemn promise,
engagement, covenant^ guarantee, security: voti
sponsio, qua obligamur deo: per indutias spon-
sionem faciunt, uti, etc., made a covenant, S. : pax
per sponsionem facta, by giving security, L. : spon-
sionem interponere, L. — In actions at law, a wager
of law, formal stipulation for a forfeit by the
loser: condicio fertur, ut, si id factum negaret,
spunsione defenderet sese, L. : ut sponsionem fa-
cere possent, ni adversus edictum praetoris vis
facta esset, an engagement to pay forfeit^ unless it
is adjudged that, etc. : sponsio est, ni te Apronius
Bocium in dccumis esse dicat, the slipulatiott is (to
pay) wUesSf etc. : vinoere sponsionem, to wm tkt
forfeit, — A betting: audax, lu.
aponBOX, dris, m. [spondeo], a bondsman, surety,
bau,voueher: sponsor es pro Pompeio: sponsores
Trebelli: si sponsor est illi de mea (voluntate):
(Hymenaeus) mihi coniugii sponsor erat, 0.
aponaum, I, n. [P. n. of spondeo], a eowenanl,
agreement, engagement: sponsum negare, to break
a pledge, H. : ex sponso egit (L e. ex sponsione),
proceeded to enforce the covenant.
1. apj5nau8» l, m. [P. of spondeo], a betrothed
man, bridegroom: sponsi nomen appellans: re-
gius, H. : Sponsi Penelopae, suitors, H.
2. (apdnaua, fls), m. [spondeo], a bail, surety-
ship,— Only ahL sing.: de sponsu si quid pei-
spexeris.
aponte, see (spons).
aportella, ae,/. dim, [sporta, a wicker-basket],
a little basket, htneheonrbasktt,
aportnla, ae,/. dim. [sporta, a wicker-basket], a
little basket; hence (as distributed in such baskets),
a dole, petty present: parva, lu.: quanto celebretur
sportula f umo, i. e. the distribution of doles, lu.
apretor, Oris, m. [SPAB-], a di»dain«r, seomer,
contemner : deorum, 0.
apretaa» F. of spemo.
apuma, ae,/. [spuo],/oam,/ro<A, seum, spume:
spumas agere in ore : albida, 0. : in dio ooncreta
profundo, 0. : spumas salis aere ruebant, V. : san-
guinis, 0.
apumatua, F. of spumo.
apuxneaoo, — , — , ere, inch, [spuroa], to grow
frothy, begin to foam, 0.
apumena, adj. [spumfk], foaming, frothy: Ne-
reus, V. : unda, V. : torrens, 0.
apumifer, era, erum, adj. [spuraa+1 FER-],
foam-bearing, foaming: amnis, 0.
apumiger, era, erum, adj. [ spuma -f 6ES- ],
foam-bearing, foaming : fons, 0.
apfUno, avl, atus, are [spumaj, to foam, froth:
fluctu spumabant caerula cano, V. : Spumans aper,
v. : spumat plenis vindcmia labris, Y. : f rena 8pu>
mantia, covered with foam, V. : sanguis, V. : spu-
mantibus ardens visceribus, foaming with wrath,
lu. : saxa salis niveo spumata liquore, frothed
over, C. poet.
apumdaua, adj, [ spuma ],/W/ of foam, eop-
ered vfith foam : unda, V. : undae, 0.
apud, ul, Gtus, ere [ SPV- ], to spit, spit out,
spew : terram (i. e. pulverem), V.
apuroatoa, adj. with tup. [F. of spuroo],/2%,
fold, defiled : senectus impuria moribus, Ct.: bd*
luo spurcatissimus.
Digitized by
Google
spuroe
804
stagno
■pnroe, adv. with n^. [spurcus], impurely^
^otMy^fiUhUy: in illam dicere, i. e. utter a fmd
^^M : perscribit spurcissime, in the viUst langiage.
•puroo, — , fttus, are [spurcus], to defile: fo-
rum.
spnrous, acfj, with comp. and tup. [SPARC-],
UMMonyimpurej/oul^bate^iovf: homo: Dama, U.:
lex spurcior lingua sui : capita spurcissima: homo
ppurcissime I
sputatUious, acfj, [sputo], to be epit ypon^
abominable^ detestable: crimina eius, Sisenn. ap. C.
•puto, — , — , ftre, intent. [ spuo ], to epU, epU
tiut: mixtos sanguine dentes, 0.
•putam, L, n. [spuo], spittle: sputa cruenta, Pr.
Bqualeo, ul. — , §re [squalus ; 2 OAL-], to be
'tiff, be riffidy be rough: squalentes infode con-
chas, i. e. roughs V. : auro squalens lorica, V. :
maculia auro squalentibus, V. : squalentia tela
▼enenis, 0. — To be fiUhy^ be neglected, be squalid^
lie waste: Squalenti Dido coma, 0.: Squalens
barba, V. : squalebant corpora morbo, 0. : squa-
lent abductis arva colonis, lie tmtilled^ V. : squalens
litus, Ta. — Because soiled garments were a sign
of mourning, to go in mourning^ wear the garb of
grief: squalebat civitas veste mutata: squalent
municipia.
(squallde), adv. [squalidus], without ornament^
ruddy.—OnXy comp. : squalidius dicere.
squallduB, adj, with comp. [ 2 CAL- ], stiff,
roughydirty, foul, filthy, neglected^ squalid: homo,
T. : corpora, L. : career, 0. : siccitate regio, Cu. :
humus, 0. : reus, in mourning, 0. — F i g., of
speech, rude, unadorned: 8u& sponte (haec) squa-
lidiora sunt.
squalor, oris, m. [2 CAL-], roughness, dirtiness,
filthtness, foulness, squalor: squaloris plenus : ob-
sita squalore vestis, L. : ignans et imbelHbus
manet squalor, Ta. — Of places : locorum squalor,
desolation, Cu. — As a sign of mourning, neglected
raiment, filthy garments^ mourning: decesserat
f rater mens magno squalore : legati, obsiti squa-
lore, L.
aqualua, i, m., a sea-fish, 0. (al. squatus).
aqaama, ae,/. [SCAD-], a scale: (animantee)
squamft obductas : tractu squamae crepitantis
harenam Sulcat, 0. : hydri, V. : Hoc pretio squa-
mae ! Fish-scales, i. e. a fish, lu. — Of armor, a scale,
layer: duplici squamft lorica, of two layers, V.
aquameuBi adj. [squama], scaly : anguis, Y. :
membrana chelydri, 0.
squamiger, gera, gerum, adj. [squama +GES-],
tcale-bearing, scaly : pisces, C. poCt. : cervices (an-
guis), 0.
squamoBua, acfj, [squama], covered with scales,
tcaly : draco, V. : orbes (anguis), 0.
aquatUB, I, m., a sea-fish, 0. (al. squalus).
aquilla or soilla, ae, a small shellfish, shrin^^
cum omnia in ista Consumis squilla (as a daintj
dish), Lucil. ap. C. : Tostae squillae, H.
St, inierj., hist / whist ! Jtush I . st, mane, T. ; 8t|
litteras tuas exspecto.
stabilimen, iuis, n. [stabilio], a stay, support^
fortification : regni, C. po«t.
atabillo (poet, imperf stabillbat), Ivt, ftus, Ire
[ stabilis ], to make firm, confirm, stay, support :
semita nulla pedem stabillbat, Enn. ap. C. : con-
firmandi et stabiliendi causft, Cs. — ^F i g., to estab-
lish, fix, confirm, make secure: libertatem civibiia,
Att ap. C. : banc rem p. : urbs stabilita tuis con-
siliis : res Capuae stabilitae Romana disciplinft, L.
stabilis, e, a^i. with comp. [STA-],/rm, stead-
fast, steady, stable, fixed: via: ad insistendum
locus, L. : medio sedet insula ponto, 0. : ( ele-
phanti ) pondere ipso, L. : stabilior Romanus erat,
stood his ground better, L. : stabili pugnae adsueti,
i. e. tfu hand-to-hand fighting of infantry, L. :
acies, L. : domus. — F i g.,firm, enduring, durable,
stable, lasting, imtnutctble, unwavering, steadfast:
amici : decretum : urbs sedem stabilem non nabe-
bit: possessio: praecepta: animus amicis : virtus,
Quae maneat stabili pede, 0. : Spondei, steady in
movement, H. : imperium stabilius, T. — Plur. n, as
svbst., the permanent : stabilia (meliora) incertis.
stabilitas* fttis, /. [stabilis], a standing foH,
steadfastness, firmness, stability: peditum in proe-
His, Cs. : stirpes stabilitatem dant lis, quae susti-
nent. — F i g., steadfa^ness, durability, seatrity, fu>
edness, staSUity: praesidia stabilitaiis (rei p.):
fortuuae : sententiae, quae stabilitatis aliquid ha-
beant.
stabulo, — , — , &re [stabulum], to have an
abode, dwell, be stabled: Centauri in foribus stabu-
lant, V. : (boves) una, V.
stabulor, atus, Sri, dep. [stabulum], to be
stabled, kennel, harbor: in antris, 0.
Btabolnm, I, n. [STA-], a standina-place, fixed
abode ; hence, of animals, a stall, stable, enclosure :
stabulis gaudet pecus, H. : apium, i. e. a beehive,
V. : stabula alta ferarum, lairs, V. : a stabulis
tauros Avertit, pasture, V. — Of persons, a lowly
abode, cottage, hut: pastorum: pueros ad stabula
Larentiae uxori educandos datos, L. : tecta stabu-
li, V. — A brotliel, house of ill-repute: pro cubicalis
stabula.
stadium, I, n., = araSiov, a stade, stadiusH^
furlong (126 paces, 626 Roman feet, or 606} Eog*
lish feet) : sex ilia a Dipylo stadia confeciroua. — >
A course for foot-racers, race-course: stadium cur-
rere : ut in stadio cursores exclamant
stagno, avl, atus, are [stagnum]. — Of waters In
Digitized by V^OOQ IC
stagnnm
805
statao
inundatioo, to cover the land an a lake, become a
poolf eiagnate : stagnans flumine Nilus, V. : spa-
tium aquarum late stagnantium, Gu. : ut stagnare
paludibus orbem videt, is covered, 0. : (loca) stag-
nata paludibus ument, made a pool, 0.
■tignuin, I, n. [STA-], a standing water, lake,
pool, pofid, etoamp, fen: stagna rendere: super
ripas Tiberis effusus lenibus stagnis, L. : Cocyti
stagna, Y. : stagna inmensa lacusque, 0. : stagni
inoola, i. e. a frog, Ph. — Waters : imia Stagna re-
fusa vadis, Y. : Phrixeae stagna sororis, i. e. the
HeUeepofU, 0. — An artificial lake, pool, basin :
Extenta Lncrino Stagna lacii, H. : Euripi, 0.
stamen, ini8,n. [ST A-]. — In weaving, the foun-
dation threads, basis, warp : eracile, 0. : de stamine
pampinuH exit, 0. — A threaS, string : stamina pol-
lice rersant, 0. : digitis dum torques stamina, 0. :
stamina Pollice sollicitat (of the lyre), 0. : Stamina
fatalia (of the Fates), 0. : queri nimio de stamine,
too long a thread of life, lu. : Puniceo canas sta-
mine vincta comas, L e. fillet, Pr.
■tamlneas, a^. [ stamen ], /titf of threads:
rhombi rota, wrapped with threads, Pr.
Stata, ae,/. [1 status], a surname of Vesta.
atatarlU0» adj, [1 status], standing fast, stand-
ing firm, stationary, steady : miles, L. : hostis, L.
— Fig., quiet, calm, tranquil: orator. — As suhst.
f (sc. comoedia), a quiet comedy, character-play:
Statariam agere, T. — Plur. m. as subst., actors in
quiet comedy.
Stat era, ae,/., =aTarr\p^ a steelyard, balance:
aurificis, a goldsmith's scales.
atatim, adv. [ST A], steadily, regularly: ex his
praediis talenta argenti bina Capiebat statim, i. e.
every year, T. — On the spot, forthwith, straightway,
at once, immediately, instantly : A iion statim, paulo
quidem post : consultum utrum igni statim neca-
retur, an in aliud tempus reservaretur, Cs.: prin-
cipio anni statim res turbulentae, L. : ut statim
testificati discederent : statim, ut dici (res) coepta
est, as soon as : me ab eo diligi statim coeptum
esse, ut, etc. : statim ait se iturum, simul ao tradi-
disset, etc., immediately after: Caesare interfecto
statim exclamavit, etc.
atatid, 6nis,/. [STA-], a standing, standing
firm: In statione mantis paravi, tn ^A/tn^ atti-
tude, 0. — A standing-place, station, post, position,
abode, residence : in arce statio mea nunc placet :
Quft positus fueris in statione, mane, 0. : altema
fratrem statione redemit, i. e. by taking his place
in turns, 0. : Pone recompositas in statione comas,
in place, 0. — Of soldiers, a post, station : cohortes
ex statione et praesidio emissae, Os. : in station em
succedere, relieve, Cs. : stationem relinquere, Y. :
stationem agere pro vallo, keep guard, L. : in sta-
tione esse, Cu. — P o e t., of eyes : imperii statione
relicti, 0. — A post, watch, guard, sentries, sentinds,
outposts, pickets : stationes dispositas habere, Gs. :
ut minus intentae diurnae stationes ac nocturnae
vigiliae essent, L. : equituin, Cs. — An anchorage,
roadstead, road, port, harbor, bay, inlet : ad insu-
1am stationes obtinere, Cs.: infestior classi, L.:
statio male fida carinis, Y.
Btativua, a^. [STA-], set, stationary, fixed:
praesidium stativum : castra, a stcUionary camp,
Cs. : stativa sibi castra faciebat, i. e. settled in inr
activity. — Plur. n. as suhst (sc. castra), a statum-
ary camp, permanent encampment: in his stativis
liberi commeatOs erant, L.
Btator, 5ris, m. [STA-], an attendant upon a
procotisul in his province, messenger, orderly : sta-
tores mittere. — As surname of Jupiter, a stay,
supporter, protector, L., C, 0.
atatua, ae,/. [1 status], an image, statue, mon-
umental figure, representation in metal: statuae et
imagines: istius persimilis: statuarum inscriptio:
Si quaeret Pater urbium Subscribi statuis, H. :
BtatuA taciturnius exit, H. : statu! pallidior, Ct
Btatumen, inis, n. [statuo], a support, stay. —
E s p., a ship's rib, Cs.
statud, uT, Qtus, ere [status], to cause to stand,
set up, set, station, fix upright, erect, plant : statue
signum, L. : agro qui statuit mco Te, triste lignum
(i. e. arborem), H. : Crateras magnos statuunt (on
the table), Y. : tabemacula statui passus uon est,
to pitch, Cs. : aeiem quam arte statuerat, latins
porrigit, had drawn up, S. : statuitur Ix>llius in
oonvivio, is taken to tne banquet : tabemacula in
foro, L. : ubi primum equus Curtium in vado sta-
tuit, L. : in nostris castris tibi tabernaculum sta-
tue, Cu. : pro rigidis calamos columnis, 0. : alqm
capite in terram, T. : patrem eius ante oculos :
bovem ad fanum Dianae et ante aram, L. : Puer
quis Ad cyathum statuetur? H. — To construct
and place, set up, erect, make, build: eique statuam
equestrem in rostris statui placere, in his honor:
Eflligiem, Y. : Templa tibi, 0. : aras e caespite, 0. :
aCneum tropaeum : carceres eo anno in Circo pri-
mum statuti, L. : incensis operibus quae statuerat,
N. : Inter et Aegidas media statuaris in urbe, i. e.
a statue of you, 0. : Urbem quam statuo vestra
e&i, found, \. — To cause to stand firm, strengthen,
support: rem p. certo animo, Att. ap. C. — Of rules
and precedents, to estabiisli, cotistitute, ordain, fix,
settle, set forth: omnis partis reli^ouis: veciigal
etiara novum ex salariS annona, L. : Exemplum
statuite in me ut adulescentuli Yobis placare stu-
deant,T. : in alquo homine exemplum huius modi:
si quid iniungere inferiori velis, si id pritis in te
ac tuos ipse iuris statuerii», etc., first admit it
against yourself, L. : citius Quam tibi nostrr)rum
statuatur summa laborum, i. e. is recounted, O. —
Of persons, to constitute, appoint, create: arbitrum
Digitized by V^OOQIC
■tattto
806
status
me huias rei. — Of limits and conditions, to deier-
mine^ JiXy impose^ set : iruperi diuturnitati moduin
statuciidum putavistis, t/iat a limit ahoidd he as-
tiffned: statui mihi turn modurn et orationi meae,
imposed restraints itjKm : nun statuendo felicituti
modum, by not limiting his success^ L. : modum
carmiuis, 0. : providcUj durioiem vobis condicio-
nem : Fin em orationi, make an end o/, T. — Of a
time or place, to Jix, appoint^ set: statutus est
comitiis die^, L. : multitudiui diem statuit ante
quam lieeret, etc., S. : fruges quoque maturita-
tera statuto tempore expectant, Cu. — To decide^
determine^ settle^ fix, bring about, choose^ make a
decision : ut pro merito» cuiusque statueretur, L. :
ut ipse de eo causa cognitA statuat, to try the
cause and decide, Gs. : utrum igitur boo Graeci
statuent ... an nostri praetores?: ut statuatis
hoc iudicio utrum, etc. : in hoc homine statuetur,
possitne homo damnari, etc. : quid faciendum sit,
L. : nondum statuerat, conservaret eum necne,
N.: in senatu de lege: de absente eo statuere
ac iudicare, L. : de P. Lentulo, i. e. decide on the
punishment of, S. : (ii), quos contra statuas : Res
quoque privatas statui sine crimine index, sat
in judgment upon, 0. — In the mind, to decide,
make up one^s mind, conclude, determine, be eon-
vinced: numquam intellegis, statuendum tibi esse,
atrum, etc. : neque tamen possum statuere, utrum
magis mirer, etc.: vix statuere apud animum
meum possum, utrum, etc., to make up my mind,
L. : quidquid nos communi sententift statuerimus.
— To decree, order, ordain, enact, prescribe: sta-
tnunt ut decem milia hominum mittantur, Os. :
eo8 (Siculos) statuisse, ut hoc quod dico postulare-
tur: patres ut statuerent, ne absentium nomina
reciperentur : statutum esse (inter plebem et Poe-
nos), ut . . . impedimenta diriperent, agreed, L. :
statuunt ut Fallere custodes tentent, 0. : sic, di,
statuistis, 0. : (Vestalibus) stipendium de publico,
decreed a salary, L.: cur his quoque statuisti,
quantum ex hoc genere frumenti darent. — Of
punishments, to decree, measure out, inflict, pass
sentence: considerando ... in utra (lege) maior
poena statuatur: obsecrare, ne quid gravius in
f ratreni statueret, treat harshly, Os. : quid in illos
Btatuamus consultare, S. : cum triste aliquid sta-
tuit, 0. : legem de capite civis Romani statui ve-
tare, i. e. sentence of death to be passed. — To resolve,
determine, purpose, propose: statuit ab initio ins
publicano non dioere: statuerat excusare, to de-
cline the office: proelio decertare, Cs. : non pugnare,
L. : habere statuttira cum animo ac deliberatum,
to have firmly and deliberately resolved: caedis ini-
tium fecisset a me, sic enim statuerat. — To judge,
declare as a judgment, be of opinion, hold, be oan-
vinced, conclude, think, consider: leges statuimus
per vim et contra auspicia latas : statuit senatus
hop, ue illi quidera esse licitum, cqi Qoucesserat
omnia : qui id statuat esse ius quod non oporteat
iudicari, who holds that to be the law: cum igitur
statuisset, opus esse, eta, had become convinced:
statuistis, etiam intra muros Antoni scelus versari,
inferred: Hoc anno statuit temporis esse satis,
0. : si id dicunt, non recte aliquid statuere eos qui
consulantur, that they hold an erroneous opinion :
hoc si ita statuetis : statuit nauarchos omuls trit&
esse privandos, thought it necestary to deprive, etc. :
causam sibi dicendam esse statuerat, knew : Cae-
sar statuit exspectandam classem, Gs. : si, ut Ma-
nilius statuebat, sic est iudicatum : uti statuit, as
he thought, L. : omnis statuit ille quidem non ini>
micos, sed hostis, regarded not aa adversaries, but
as foes: Anaximenes a^ra deum statuit, regarded,
statura, ae, /. [STA-], height, sixe, stature : ve-
lim mihi dicas, Turselius quft staturft (fuerit), etc.:
homines tantulae staturae, Cs.
1. statUBt adj. [P, of sisto], set, fixed, appoint^
ed, regular: status dies cum hoste, a fixed cUiy of
trial: tres in anno statos dies habuisse, quibus,
etc., L. : statis temporibus fieri, L. : temporibus
statis reciprocat (fretum), regular intervale, L.:
stata sacra, 0.
2. statUB, Os, m. [ ST A- ], a atation, position,
place : statu movere ( hostis ), dislodge, L. — ^
standing, way of standing, posture, position, aUi-
tude, station, carriage, pose : Qui esset status (ri-
dere vellem), etc., what figure you cut, T. : in gestu
status (oratoris erit) erectus: Dumque silens
astat, status est roltusque diserti, 0. : iis statibus
in statuis ponendis uti, N. : decorum istud in cor-
poris motu et statu cemitur. — Position, order, ar-
rangement, state, condition: eodem statu caeli et
stellarum nati, aepect : statum caeli notare, L. —
F i g., of persons, standing, condition, state, position,
situation, rank, status: hunc vitae statum usque
ad senectutem obtinere: hunc bononim statum
odisse, the socicU position of the ariitocracy: ecquia
umquam tam ex ampio statu concidit?: tueri
meum statum, to maintain my character: Omnis
Aristippum decuit color et status et res, H. : iste
non dolendi status non vocatur voluptas : Flebilia
ut noster status est, ita flebile carmen, O. : vitae
statum commutatum ferre, N. : id suis rebus tali
in statu saluti fore, Cu. — Abl. in phrases with
verbs of removal, a position, place : vis, quae ani-
mum certo de statu demovet, /rom its balance:
saepe adversarios de statu omni deiecimus, utterly
confounded: mentem ex suft sede et statu demo-
vere, unbalance: de statu suo declinare, \. ^ be-
come unsettled: de meo statu declinare, to abandon
my position ; cf . demovendis statu suo sacris reli-
gionem f acere, to excite scruples against profamng,
etc., L. — Of communities, a condition, steUe, pubUe
order, organization, constitution : Siciliam ita per-
didit Mt en restitui in antiquum statum nulk) modo
Digitized by V^OOQ IC
•tatatns
807
stUns
poMit : rei p. status : tolerabilts civitatis : statam
orbis terrae . . . redemi : eo turn stata res erat at,
etc., Cs. : statum civitatis ea victoria firmavit, i. e.
commercial prosperity, L. : qui se moverit ad solli-
dtandura statum civitati!*, internal peace^ L. : a
Maronitis certiora de statu civitatium scituros, i. e.
ike political relatums, L. : numquam constitisse
civitatis statum, tfie government had never been
permanent: staius civitatis in hoc uno iudioio (po-
situs), the comtUution : status enim rei p. maxime
iudicatis rebus continetur, i. e. the existence of the
rlic: Tu civitatem quis deceat status Guras,
irutitiUions, H. — I n rUei., the controverted
point, substance of dispute^ method of inquiry.
Btattktao, P. of statuo.
Stella, ae, /. [ for • sterula ; STER- ], a star:
ignes, quae sidera et Stellas vocatis: (stellae)
errantes . . . inerrantes, i. e. planets . . . Jixed stars :
comans, i. e. a cornet^ 0. : Saepe Stellas videbis
Praecipites caelo labi, i. e. meteors, V. — P r o v. :
Terra feret Stellas, 0. — P o e t. : Coronae, constel-
UUiony V. : vesaui Leonis, H. : serena, the sun^ 0.
■tellanflt antis, adj. [ Stella], starred, starry:
caelum, V. : Olympus, C. poet. : gemmis caudam
(pavonis) stellantibus implet, shining, 0.
stellataa» adj. [stella], set with stars, starry :
Cepheus, i. e. made a constellation: Argus, i. e.
many-eyed, 0. : iaspide f ulvft Ensis, glittering, V. :
variis stellatus corpore guttis, thickly strewn, 0.
•telllfer, fera, ferura, adj. [stelU + 1 FER- ],
star-bearing, starry : caeli cursus.
stelllger, gera, gerum, ac^. [ Stella -f GES- ],
star-bearing, starry : orbes.
stellid (stolid), 5nis, m., a newt, steQion, lixard
with spotted back, V.
stemma, atis, n., = ark^fiaf a garland^ wreath;
hence, a pedigree^ genealogical tree, lu.
sterooro, — , — , are [stercus], to dung^ muck,
fertilize: utilitas stercorandi.
steroulinnm (sterquil-, Ph.), T, n. [stercus],
a dung-heap, dung-hilL — ^As a term of abuse, T.
sterous, oris, yi. [ I CAR- ], dung, excrements,
ordure, manure: et supra stercus iniectum: cro-
codili, H. — As a term of abuse : stercus curiae.
sterills, e, a^. [1 STAR-], i#n/rut//ii/, barren,
sterile, unproductive : avenae, v . : herba, 0. : agri,
V. : tell us, 0. : pal us, H. : Robigo, causing steril-
ity, H. : amor, i. e. unrequited, 0. : amicus, unprof-
itable, lu. : virtutum sterile saeculum, Ta.
sterilitas, &tis,/. [sterilis], unfruitfulness, bar-
renness, sterility: genus agrorum propter fertili-
tatem incultum : naturae.
Btemax, ftcis, adj. [stemol prostrating, throw-
ing down: equus, that throwsfds rider, V.
•tem5, striTt, stritus, ere [STER-], to spread
out, spread abroad, stretch out, extend, strew, scatter :
Stemitur in duro vellus solo, 0. : virgas, strew, 0. :
passim poma, V. : corpora, stretch, L. : Stemimur
gremio telluris, lie down, V, — To spread out, flatten,
smooth, level : Stemeret aequor aquis, V. : strave-
runt aequora venti, V. : pontum, 0. : odia militum,
to calm, moderate, Ta. — To cover, spread, bestrew:
foliis nemus tempestas Sternet, H. : Congeriem
silvae vellere, 0. : strati bacis agri, V. — Of a bed
or couch, to cover, spread, prepare, arrange, make :
lectus vestimentis stratus est, T. : pelliculis lectu-
los : torum frondibus, lu. — Of a way, to cover, lay,
pave : locum sternendum locare : via strata, L. :
semitamsaxo quadrate, L. — Of an animal, to sad-
dle: equos, U — To throw doum, stretch out, lay
low, throw to the ground, overthrow, prostrate, raze,
level: catervas, L. : omnia ferro, L. : Ter leto ster-
nenduB erat, V. : Stravit humi pronam, 0. : Pri-
mosque et extremos metendo Stravit humum, H. :
Stemitur volnere, V. : Thyesten exitio gravi, H. :
Strata belua texit humum, 0. — F i g., to cast down,
prostrate: adflictos se et stratos esse fateantur:
mortalia oorda Per gentis humills stravit pavor,
V. : haec omnia strata huml erexit, L.
stemnmentam, I, n. [stemuo], a sneezing.
stemud, — , — , ere [cf. irrdpvufjuu,'], to sneeze,
sputter, crackle : Stemuit et lumen, 0. — To give by
sneezing : omen, Pr. : approbationem, Gt
starqnilinnm, see sterculinum.
■terto, — , — , ere [2 STAR-], to snore: nool*
et dies, T. : ita stertebat, ut ego vicinus audirc:': :
vigilanti naso, lu.
stigma, atis, n., = (rrlvfui, a mark burned f.\
brand: stigmate dignus, lu.
stigmatias, ae, fTi., = anyfuirlae, one brands I
(of a slave).
stilla, ae, /. dim. [stiria], a drop^ vtseota drop :
mellis.
stiUioidinm (stiUoid-), !, n. [sUllaH- 1 OkD-],
a trickling liauid, drippings from the eaves, ram
from the roof: iura stillicidiorum.
stillo, &vl, &tus, ftre [stilla], to make drops, give
drops, drop, distil, drip: stillantem pugionem fer-
re: paenula multo nimbo, lu. : Sanguine sidera,
O. : Ex oculis rorem, H. : stiilata cortice rayrrha,
O. : acre malum stillans ocellus, lu. — Of liquids,
to fall in drops, drop, trickle : de viridi iiioe mella,
O. : ros, 0.— F i g., to instil, whisper, breathe: stil-
lavit in aurem Exiguum de veneno, lu. : litterae
quae mihi quiddam quasi animulae stillarunt.
stilas (not stylus), I, m. [STIO-], a pointed in-
strument ; hence, in a double seuoe : si meus stilus
ille fuisset, ut dicitur, had that weapon been mine^
had I been the author of that tragedy : hie stilus
baud petet ultro Quemquam, my pen will stab no
Digitized by V^OOQ IC
stimulatlo
808
stipulatio
one wantonly^ H. — For writing on waxen tablets,
an ir<m pencil, ttyle : orationes paene Attioo stilo
scriptae, with an Attic pen: luxuries, quae stilo
depasceuda est, i. e. to be moderated by practice in
writing : vertit stilum in tabulis suis, i. e. makes
erasurei (with the broad upper end of the style) :
Saepe stilum vertas, H. — A writinff, composition,
practice of composing: stilus optimus dicendi
effector: exerciutus, a practised pen, — A manner
of writing, mode of expression, style : Dissimili ora-
tione sunt factae (fabulae) ac stilo, in language
and style, T. : artifex stilus, an artistic style.
stimulatio, onus,/, [stiroulo], an incitement,
stimulation : privata, Ta.
stimulo, avi, atus, ftre [stimulus], to goad,
rouse, set in motion, stir, spur, incite, stimulate:
stimulante fame, driven by hunger, 0. : stimulaute
conscieutift, Cu. : avita gloria animum stimulabat,
L.: stimulata pellicis ira, 0.: lurgia praecipue
vino stimulata, excited, 0. : ad huius salutero de-
fendendam stimulari me: ad arma,L. : iniuriae
dolor in Tarquinium eos stimulabat, L. : me, ut
caverem, etc. : eodem metu stimulante, ne mora-
retur, Cu. : Festinare fugam . . . iterum stiraulat,
V. — To goad, torment, vex, trouble, plague, disquiet,
disturb: te conscientiae stimulant maleficiorum
tuorum : consulem cura de filio stimulabat, L.
BttmuluB, I, m. [STIG-], a prick, goad: Faroe
Btimulis, 0. : dum te stimulis fodiarous. — P r o v. :
Advorsum stimulum calces, kick against the pricks,
T. — In war, stakes bearing iron hooks buried in the
ground (to impede the enemy), Cs. — F i g., a spur,
incentive, incitement, stimulus: animum gloriae
stimulis concitare : Omnia pro stimulis facibusque
ciboque furoris Accipit, 0. : non hostili modo odio
Bed amoris etiam stimulis, L. ; cf. acriores quippe
aeris alieni stimulos esse, L. : acrls Subiectat lasso
stimuloB, H. — A sting, torment, pain: stimulos
doloris contemnere: stimulos in pectore caecos
Condidit, 0.
Btlng;a5, — , — , ere [STIG-], to put out, extin-
guish: Stinguuntur radii. — Fig.: vetustas stin-
guens insignia caeli, dimming.
■tipatio, onis, /. [stipo], a crowd, throng, reti-
nue: stipatio, greges hominum perditorum.
■tipator, Oris, m. [stipo], an attendant, satellite,
follower: praemittebat de stipatoribus suis, qui
scrutarentur, etc. : neque te quisquam stipator
sectabitur, H. : flagitiorum circum se, tamquara
stipatorum, catervas habebat, S.
Btipatus, P. of stipo.
stipendiarius, adj. [ stipendium ], of tribute,
liable to impost, contributing, tributary: civitas,
Cs. : vectigal, i. e. a yearly impost. — As subst. m.,
a tributary, payer of tribute: vectigalis stipendia-
riusque populi R., L. : quos vectigalis aut stipen-
diarios fecerant, i. e. compelled to grant suppUm or
to pay tribute: vectigalem ac stipendiariam Ita-
liam Africae facere, i. e. compietdy to subject, L. —
Receiving pay, serving for pay, mercenary : post-
quam stipendiarii facti sunt, L.
stipendiain, I, n. [ stips + PAND- ], a paying
of tax, tax, impost, tribute, contribution ( usu. in
money ) : pendere, Cs. : conferre, L. : stipendio
liberatiis, Cs. : stipendi spem facere, L. — Thibute,
dues ' Quae finis aut quod me manet stipendium ?
pencUty, H. — An income, stipend, salary, pay: iis
stipendium de publico statuit, L. — Of soldiers:
militare, L. : cum stipendium ab legionibus flagi-
taretur, Cs. : numerare militibus : exercitum sti-
pendio adficere : trium mensium, Cu. — Military
service, campaigning: meruisse stipendia in eo
bello, to have served: stipendiis faciundis seee
exercuit, S. : emereri, to serve otU one*s time, L. :
emeritis stipendiis, i.e.€U the end of their service,
S. ; cf. animum tamquam emeritis stipendiis libi-
dinis secum vivere, i. e. released from the sendee
of, etc. : homo nullius stipendi, S. : qui eoram
minime multa stipendia baberet, i. e. campaigns,
L. : septem et viginti enumeratis stipendiis, l e.
years of service, L.
stapes, itis, m. [STIP-], a log, stock, post, trunJe^
stake : hue illi stipites demissi, Cs. : non stipitibus
duris agitUT, clitbs,y,: constemunt terram con-
cusso stipite frondes, i. e. the tree, V. — ^F i g., of a
stolid person, a stock, log: stipes, asinus, T.
stipd, fivl, fttus, ftre [STIP-], to crowd together,
comprest, press, pack : Ingensargentum,V.: Graeci
stipati, quini in lectis : in arto stipatae naves, L. :
fratrum stipata oohors,y. : stipare Platona Me-
nfLTidrOf to pack up with (i. e. their books), H. — 7b
press, cram, stuff, pack, fill full: arcto stipata
theatro Roma, U. : Curia patribus stipata, 0. —
To surt^ound, encompass, throng, environ^ attend^
accompany: satellitum turba stipante, L. : magna
stipante catenra, V. : stipatus sicariis : telis sti-
pati : senatum armatis : oomitum turba est stipata
suanim, 0. : senectus stipata studiis iuventutis.
(stlps), stipis, /. [ STIP- ], a contribution in
money, gift, donation, alms, contribution, dole : ne
quis stipem cogito, lex ap. C. : stipem sustulimus,
i. e. begging: stipem Apollini conferre, L. : stipis
adiee causam, 0.: suburbanum hortum ezigna
colere stipe, Cu.
Stipula, ae,/. dim. [STIPA-], a stalk, stem,
blade, halm : viridis, V. : Stridenti stipulft disper-
dere carmen, a screeching reed-pipe, V. — Dried
stalks, straw, stubble : stipulam eonligere, T. : Fer-
ret hiemps stipulas volantls, V.: fabales, bean-
stalks, 0. — P r o V. : Flamma de stipuli, quickly
extinguished fire, 0.
stipulatio, Onis,/. [stipulor], a formal prom-
Digitized by V^OOQ IC
Btlpulatluncula
809
•to
tM, mgagemetUy agreement^ bargain^ covenant, stip-
%iiaiian: pacta, stipulationes : ut ea pecuiiia ex
stipalatione debeatur : stipulationum formulae.
stipulatianoula, ae, /. dim. f stipulatio ], a
peUy covenant^ trifling stipulation: adversari.
stipulor, fttus, arl,rftfp. rSTIP], to engage, bar-
gain^ covenant, etiputate: alqd: Quantutn vis sti-
palare, i. e. bargain for what you will, lu. : pecunia
stipulata, promised.
stirla, ae,/. [1 STAR-], a frozen drop, ice-drop,
icicle : inpexis horrida barbie, V.
8tirpe0» stirpiB, see stirps.
Btiipitos, adv, [stirps], by the stalk, by the roots,
root and branch, utterly : errorem, quasi radicem
malorum, stirpitus extrahere.
stirps (rarely stiipis, once stirpes, L.), pis,
/ or (poet) m. [STER-].— Of plants, the lower part
of the trunk, stock, stem, stalk, root: terra stirpes
amplexa: ut tantum modo per stirpis alantur
suas: sceptrum in silvis imo de stirpe recisuro,
V. : domos avium cum stirpibus imis Emit, V. —
Of hair : vellere ab stirpe capillos, by the roots, Pr.,
Tb. — A plant, ehrub ; usu. plur. : stirpium natu-
rae : in seminibus est causa arborum et stirpium.
— Of persons, a stem, stock, race, family, lineage :
ignoratio stirpis et generis : qui sunt eius stirpis :
divina, V. : Herculis stirpe generatus: ab stirpe
Booius atque amicus populi R., S. — A scion, off-
r'tig, descendant, progeny : quibus stirpes deesset,
stirps et genus omne futurum, Y. : stirpis viri-
lis ex novo matrimonio f uit, a son, L. — F i g., a
root, source, origin, foundation, beginning, cause :
altae stirpes stultitiae : populum a stirpe repetere:
malorum omnium : gentis, L. : Carthago ab stirpe
interiit, utterly, S. — Inborn charader, nature : non
ingenerantur hominibus mores a stirpe generis:
nondum exoleta stirpe gentis, L.
stiva, ae,/. [STA-], a plough-?iandle : a stivi
ipsa mecura oonloqui.
stlattarius (stlata-), adj. [sti&ta, a merchant
vessel], «ea-6orn€, imported: purpura, i.e.co<%, In.
stlis, old for lis.
Sto, stetl (stetenint for steterunt, V., 0., Pr.),
status, Are [ STA- ], to stand, stand still, remain
standing, be upright, be erect : cum virgo staret et
Caecilia sederet : quid stas, lapis ? T. : ad undam,
v.: procul bine, T. : propter in occulto: qui proxi-
mi Hteterant, Cs. : propius, H. : in gradibus con-
oordiae: stans pede in uno, H. : signa ad implu-
vium, ante valvas lunonis : Stabat acuta silex, V.:
columna, H. : aeneus ut stes, in a bronze statue,
H. : On. Quid agitur? Pa. Statur, T.— 7b stand
firm, remain in place, be immovable, last, remain,
continue, cUfide : cui nee arae patriae domi stant,
Enn. ap. G. : nee domus ulla nee urbs stare poterit:
stantibus Hierosolymis : classem in portu stare, is
moored, L. : stant litore puppes, V. : hasta. Quae
radice novA, non ferro stabat adacto, stuck fast^
0. : stare nobis videtur, at iis qui in navl sunt
mover! haec villa, to be motionless : Stantibus aquis,
when the sea is at rest, 0. : stantes oculi (of owls),
staring, 0. : stant lumina flamma, are fixed orbs of
fire, V. — To remain, tarry, linger, daay, wait: in
illo nidore : aut suntem comprendere, aut fugien-
tem consequi, toAt/e he lingered: Sto exspeotans,
si quid mihi inperent, I wait, T. — To stand in
battle, fight, hold one^s ground, stand firm : ut igna-
vus miles f ugiat . . . cum ei, qui steterit, etc. : ho-
stis non stetit solum, sed Romanum pepulit, L. :
comminus, Gs.: Inque gradu stetimus, certi non
cedere, 0. — Of a battle, to stand, continue: ibi
aliquamdiu atrox pugna stetit, L. : ita anceps dici-
tur certamen stetisse, to have been indecisive, L. —
Of buildings or cities, to stand complete, be built, be
finished: intra annum nova urbs stetit, L.: Moenia
iam stabant, 0. : stet Capitolium Fulgens, H. — To
stand out, stand upright, stand on end, bristle up,
stiffen, be rigid: steterunt comae, V. : in vertice
cristae, 0. : stat glacies iners, H. : Vides ut alt&
stet nive candidum Soracte, i. e. stands out, H.:
pulvere caelum Stare vident, i. e. like a mass of
dust, V. — F i g., to stand, be erect, be undisturbed:
mentes, rectae quae stare solebant : utinam res p.
stetisset — Impers., with per and ace. of person, to
depend on, be chargeable to, lie at the door of, be due
to, be the fault of: ut per me stetisse credat. Quo
minus haeo fierent nuptiae, that it was my doing, T. :
ubi cognovit per Afranium stare, quo minus proe-
lio dimicaretur, Cs. : nee, quo minus perpetua cum
eis amicitia esset, per populum R. stetisse, L.:
quoniam per eum non stetisset, quin praestaretur
(fides), it was not his fault, L. : ne praestaremus
per vos stetit, qui, etc., L. — £ 1 1 i p t. : Id faciam,
per me stetisse ut credat (sc quo minus haec fie-
rent nuptiae), T. : per quos si non stetisset, non
Dolabella parentasset, etc., but for whose opposi-
tioTi. — To stand firm, be unshaken, endure, persist,
abide, remain, continue : res p. staret : qui illam
(rem p.) cadere posse staiite me non putarant:
regnum puero stetir, L. : Dum stetimus, 0. : Stas
anirao, H. : Gabinium sine provincia stare non
^o9%e^ subsist : cum in seimtu pulcherrime stare-
m\x8, held our ground : 8i in fide non stetit: si in
eo non stat: in sententifi, L. : suis stare iudiciis,
to stand by : si qui eonim decreto non stetit, Cs. :
stare condicionibus : qui his rebus iudicatis stan-
dum putet: famft renim standum est, L. — To be
fitted, be determined: Pa. vide quid agas. Fh.
Stat sententia, / am resolved, T. : Hannibal, post-
qtiara ipsa sententia stetit, pergere ire, L. : neque
adhuc stabat, quo, etc., was it decided: mihi stat
alere morbum, N. : Stat casQs renovare omnis,
V. — To rest, depend, be upheld, lie: disciplinft ste-
tit Romana res, L. : spes Danaum Palladis auxiliia
Digitized by V^OOQIC
Stofoe
810
stratum
■tetit, V. : famft bella stare, On. : Omnis in Asca-
nio Btat cura parentis, V. — Of plays and actors, to
ttand^ be approved^ plecue^ take^ tueeeed: partim vix
steti, T. : Securus, cadat an stet fabula, H. — To
take part, tcJce ndes^ stand: contra civium peiMi co-
rum dementiam a bonorum causa: a nienducio
contra verum: cum Hannibale, L: pro me& pa-
tria, L. : vobiscum adversus barbaros, N. : pro
signis, 0.: pro meliore causil, Cu. : luppiter bac
Stat, etandt at your side^ stands by you^ V. : unde
ius stabat, ei (populo) victoriam dedit, on whose
side^ L. ; cf. in Darei partibus, Cu. — Of price, with
abl, of priee^ to stand in^ come to^ cost : baud
scio an magno detrimento certamen staturum fue-
rit, L. : Poljbius scribit, centum talentis earn rem
Achaeis stetisse, cost the Achaeans^ L. : sit argu-
mento tibi gratis stare navem : magno stat magna
potentia nobis, 0.
Stoioe, adv. [Stoicus], like a Stoic, stoically.
Stoioidae (&rum), m. [Stoicus], sons of Stoics,
wotUd-be Stoics, lu.
Stdiou0» a4/., = 2rmK6Cf of the Stoic philoso-
phy, of Stoics, Stoic, C, U., lu. — As subst, m., a
Stoic, C, H. — Plur. n. as subst., the Stoic philoso-
phy.
■tola, ae, /., = oroXfi, a tooman's upper gar-
ment, long roie, gown, stole : (Dianae) signum cum
stola: Ad talos stola demissa, H. — Worn by a
cithern-player : longa, 0.
atolide, adv. [stolidus], stupidly, stolidly : lae-
tus, L. : ferox, L. : robore corporis ferox, Ta.
•tolidu0» ac(j. with eomp. and sup. [1 STAR-],
slow, dull, obtuse, coarse, uncultivatea, rude, stupid,
stolid: genus, Enn. ap. C. : Vix tandem sensi sto-
lidus, T. : Indocti stolidique, EL : Lentulus perin-
certum stolidior an vanior, S. : dux ipse inter sto-
lidissimos, L. : aures (Midae), 0. : vires, L. : su-
pei bia, L.
stomachor, atus, ftrl, dep. [stomach us], to he
irritated, be angry, fume, fret: si stomaclmUere et
nioleste feres: iucundissimis tuis litteris stoma-
chatus sum in extreme, iU your letter : stomachari,
quod tecum de eadem re agam saepius : stomacha-
batur senex, si quid asperius dixeram : Scipio, cum
stomacheretur cum Metello, quarrelled : prave
sectum ob unguem, H. : omnia : Id roecuiu, T.
; ( stomaohose ), adv. [ stomachosus ], angHly,
peevishly. — Only com/)..- rescripsi ei stomachosius.
stomachoBua, adj. with comp. [ stomaclius ],
wrathful, angry, irritable, ill-humored, cross, peev-
ish, cnoleric: eques, H. : stoinachosa ridicula : sto-
machosiores litterae.
atomachu0» I, m., = trrdfiaxoc, the gullet, ali-
mentary canal, oesophagus: Hnguam excipit sto-
machus. — The stomach: stomach i calor: latrans,
H. — Fig-t ^M^i likifig: ludi non tui stomachi:
stomachi mei fastidium. — Temper, bile, displeatyt%
irritation, vexation, chagrin, anger : stomachunq
simm damno Tulli explere: consuetudo calluoi
iiiin obduxit s«omacho meo: homo exarsit stom*-
olio : ne in me stomachum erumpant, cum sint tibi
irati: mihi stomachum movere: intelleges earn
(fortitudinem) stomacho non egere.
atorea or atorla, ae, /. [ STER- ], a plaited
covering, straw mat, rush mat, rope mat : storias
ex funibus feoerunt, Cs. : harundine texta storea-
que tecta, L.
atrabo, 5ni8, m., = orpafi^v, a cross-eyed per-
son, one who sqtnnts, C, H.
atragOBi is,/. [STRA6-], an overthrow, destruc-
tion, ruin, defeat, slaughter, masitacre, butchery, car-
nage: strages efficere : horribilis, G. po^t. : quantas
acies stragemque ciebunt ! V. : complere strage
campos, L. : ferro strages edere, V. — A confuted
heap, disordered mass, waste, wreck: dabit ille
(nimbus) ruinas Arboribus stragemque satis, V. :
tempestas stragem fecit, L. : strage armorum
saepta via est, L. : rerum relictarum, L. : canum
volucrumque, 0.
atragulmn, I, n. [stragulus], a spread, coffer-
ing, bed-spread : textile.
Btragolna, adj. [STRAG-], for spreading out,
for covering. — Only collect, with vestis, coverings,
blankets, rugs: navis multa cum stragulA veste;
vestem stragulam pretiosam advexerunt, L.
atramen, inis, n, [STER-], straw, litter : tecta
stramiiie casa, 0. : agrestis, V. : Stramina flare-
scunt, 0.
atramentum, I, n. [ STER- ], thai which is
spread over, a covering, housing: de his (mulis)
stramenta detrahi iubet, i. e. the pack-saddUs, Cs.
— Straw, litter: dosectam cum stramento sege-
tcm, L. : cur stramenta de^unt ? straw bedding.
Ph. : si et stramcntis incubet, H. : casac stramen-
tis tectae, thatched, Cs.
atramineuB, adj. [stramen], of straw: Quiri-
tea, i. c. men of straw (thrown into the Tiber, in
place uf huniun sacrifices), 0. : casa, thatched, O.,
Pr.
8trangal5, hvl, Atus, are, = trrpayyaXom, to
throttle, choke, xfijle, suffocate, strangle: patrero. —
Fij?., to torment, torture: Strangulat inclusus do-
lor, 0. : plurcs pecunia curft striingulut, In.
stranguria, ae,/., = vrpayyovpia, difficulty oj
urine, stranguria.
strategema, atis, n., =r orpariiyrifia, a stroke
of generalship, stratagem : strategemate hominem
percussit.
atratum, I, n. [ P, n. of stcmo ], a covering,
horse-cloth, housing, saddle: mulis strata detrahi
iubet, L. : stratis insignia pictis Terga equi, O. —
Digitized by V^OOQ IC
■tiatus
811
■tmes
A betUaveriiiff, coverlet^ quilt, piUmo : quies neque
molli strato neque Bilentio accersita, L. : Strataque
quae membris intepuere tuis, 0. — A bed, eaueh :
stratis Perseus exiluit, 0. : MoUibus e stratis sur-
stratOB, adj. [ P. of sterno ], prostrate, prone,
It/ing: quorum ad pedes iacuit stratus: quidam
somuu, L : viridi membra sub arbuto Stratus, H.
Btrenue, adv. [ strenuus ], briskly, qtiiekly,
promptly, actively, strenuously : Abi prae strenue
ac forls aperi, T. : praesto f uit sane strenue : for-
titer ao strenue aaendum, L.
■trenuitaB, fttis,/. [strenuus], briskness, vivac-
ity, activity : antiqua, 0.
atrenuus, adj. with sup. [ 1 STAR- ], brisk,
nintble, quick, prompt, active, vigorous, strenuous :
homo, T. : Strenuus et fortis, H. : gens linguft ma-
gis strenua quam f actis, L. : manu, Ta. : bello, N. :
militiae, Ta. : in perfidia, Ta. : strenuissimus quis-
que occiderat, S. — Of things, quick, lively, busy,
iudden : uavis, 0. : inertia, bttsy idlmess, H. : re-
mediuro, quick, Cu.
streplto, — , — t ftre, intens. [strepo], to clatter,
be noun/: (corvi) Inter se in foliis strepitant, V. :
arma atrepitantia, Tb.
strepitus, Qs, m, [ strepo ], a con/used noise,
din, clash, crash, rustle, rattle, clatter, murmur;
strepitus, fremitus, clamor tonitruum : ingens Val-
?arum, H. : rotarum, Cs. : neque decretum exaudiri
prae strepitu et clamore poterat, L.: concursus
iiominum foriqne strepitus : canis, sollicitum ani-
mal ad noctumos strepitfls, L. — Of music, a
sound : citharae, H. : testudinis aureae, H.
8trep5, ul, — , ere, to make a noise, rattle, rustle,
rumble, murmur, hum, roar : Inter se, C. po«t :
fluvii strepunt HibemA nive turgidi, H. : strepit
adsiduo cava tempora circum Tinnitu galea, V. :
baec cum streperent, vociferated, L. — Of music, to
sound: rauco strepuerunt comua cantu, V. : iam
litui strepunt, H.---Of places, to resound, sound, be
filled, ring : strepit munnure campus, Y. : omnia
terrore ac tumultu, L. : aures clamoribus ploran-
tium, L. — Fig., to be heard: intra Albanam arcem
sententia Messalini strepebat, L e. was not heard
outside, Ta.
strlotim, adv. [strictus], superficially, cursorily,
summarily, briefly : quasi per transennam strictim
aspicere : dici (opp. copiosissime) : dioere.
atriotura, ae, /. [STRAG-], a compression;
hence, a mass of metal ufider the forge: stridunt-
que cavemis Stricturae Chalybum, V.
atrictUB, adj. [P. of stringo], drawn together,
dose, strait, tight : nodus, L. : artiifl, Ta.
strideo, — , — , 6re, to make a harsh noise, fuss,
whiz: ferrum igne rubens Stridet in und&, 0. :
presso roolari, gnash, lu.
atrido^ — , — , ere, to make a shrill noise, sound
harshly, creak, hiss, grate, whis, whistle, rattle,
buzz : stridentia tinguunt Aera lacu, V . : cruor
stridit, hisses, 0. : belua Lernae Horrendura stri-
dens, V. : horrendft nocte ( striges ), 0. : mare
refluentibus undis, V. : aquilone rudentes, O. :
videres Stridere secretft aure susurros, buzz, H.
Btridor, 5ris, m. [ strido ], a harsh noise, shriU
sound, creak, grating, hiss, rattle, buzz: (serpentis),
0. : ( elephantorum ), L. : Aquilonis : rudentum,
V. : ianuae, 0. : catenae, lu. : acutus, H. : indig-
natum magnis stridoribus aequor, V.
atridulna, a4j. [strido], credkina, rattling, hiss-
ing, whizzing, buzzing : comus (L e. hasta), Y . : Fax
fumo, 0.
Btrigilla. is {plw, aU. strieUbus, lu.), /.
[STRAG-J, a scraper, strigU (of horn or metal,
for bathers), 0^ H., lu.
(Btrlgoaoa), adfj. [STRAG-], lean, lank, thin,
meagre. — Only comp : strigosiores equi, i. e. worn
out, L. — F i g., of an orator : strigosior, too meagre.
Btrlngd, inxT, ictus, ere [STRAG-], to draw
tight, bind tight, compress, press together : stricta
frigore volnera, L. : fern duritiem, forge, Ot
dub. — To touch lightly, graze: laevas cautes, Y. :
Stringebat summas ales undas, 0. : metas rota,
0. : tela stringentia corpus, Y. : dente pedem, 0.
— Of places, to border on, touch: Scytharum gens
ultima Asiae, quft Bactra sunt, stringit, Cu. — To
strip off, pluck off, cut away, clip, prune : quemas
glandes, Y. : folia ex arboribus, Cs. : strictis foliis
▼ivere, L. : celeriter gladios, unsheathe, Cs. : stric-
tam aciem offerre, V . : cultrum, L. : manum, to
bare, 0. ; cf. in hostis stringatur iambus, be drawn
(as a weapon), 0. — ^F i g., to waste, consume, reduce :
Praeclaram stringat malus inglurie rem, H. — To
touch, move, affect, if^ure, wound, pain : animum,
Y. : nomen meum, 0.
atrix, strigis,/., :=z <rrpiyt» o screech-owl (super-
stitiously regarded as a vampire or harpy) : volu-
cres . . . Est illis strigibus nomen, 0. : strigis in-
fames alae (used in incantations), 0.
atropha, ae,/., = erpoffi, a trick, artifice. Ph.
atrophinm, I, n., = 9rp6^iov, a breast - band,
stay, C, Ct.
atrnotor, oris, m. [STRY-J, a builder, mason,
carpenter: res agebatur multis structoribus. — A
server, carver, lu.
atruotura, ae,/. [STRY-], a building, mode of
building, construction : parietum, Cs. : structurae
antiquae genus, L. : aerariae structurae, i. e. mines,
Cs. — F i g., of language, an arrangement, order,
structure : mei carminis, 0. : verbonim.
atruotUB, P. of struo.
atraeB, is,/. [STRY-J, a heap, pile: laterum:
Digitized by V^OOQ IC
stnuna
812
stupens
llgnorum, L. : Arma cum telis in strue mixta, 0. :
rogi, a fungal pile^ Ta. : (militea) conf usft strue
implicantur, a mats (the phalanx), L. — A heap of
little sacrijicial eakea^ O.
struma, ae, / [ STRV- J, a scrofulous tumors
swollen glandy struma : Vatini : civitatis.
■trumosus, adj. [ struma ], having a struma^
scrofulous^ strumous : homo, lu.
struo, strQxI, strQctus, ere [ STRV- ], to place
together, heap up, pile^ arrange : quasi atructa et
nexa verbis, etc. : lateres, qui super musculo
Btniantur, Cs. : ad sidera montis, 0. : ordine Ion-
gam penum, V. : altaria donis, to load, V. : acer-
vum, to pile up, H. — To make hy joining together,
buildf erect, fabricate, make, form, construct : per
speluncas saxis structas: Templa saxo structa
▼etusto, V. : domes, H. — To set in order, arrange,
draw up : copias ante frontem castrorum, Cs. :
omnls armatos in campo, L. — F i g., to prepare,
cause, occasion, devise, contrive, instigate: aliquid
oalamitatis: insidias: recuperandi regni consilia,
L.: Quid struitf V. — To order, arrange, dispose,
regulate : verba : bene structa conlocatio.
Studeo, ul, — , fire, to give attention, be eager,
be zealous, take pains, be diligent, be busg with, be
devoted, strive after, apply onesdf, pursue, desire,
wish: ut aequum fuerat atque ut studui, T. : nihil
egregie, T. : illud ipsum, quod studet : id, ne, etc.,
L. : unum studetis, Antoni conatum avertere a re
p.: quos non tam ulcisci studeo quam sanare:
fieri studebam eius prudenti& doctior: portum
intrare, N. : qui placere se studeat bonis, T. : co-
loniam tu expugnari studes: qui sese student
praestare ceteris animalibus, S. : buic rei studen-
dam, ut,etc.,Cs. : virtuti, laudi, dignitati: ei scien-
tiae: ars, cui studueram: legibus cognoscendis :
qui te nee amet nee studeat tui, troubles himself
about, Caec. ap. C. : Ne solus esset. Ph. — To be
friendly, feel affection, be favorable, favor, side
with : neque studere neque odisse, S. : ut studeat
tibi, ut te adiuvet : Atheuiensium rebus, N.
■tudlose, adv. with comp. and sup. [studiosus],
eagerly, zealously, anxiotisly, carefully, studiously,
deoot&dly: Texentem telam studiose ofifendimus,
T. : pila ludere : discere : ego cum antea studiose
oommendabam Marcilium, turn multo nunc studio-
Bius, quod, etc. : ea (utilia) studiosissime persequi.
studlosas, adj. with comp. and sup. [studium],
eager, zealous, assiduous, anxious, fofid, studious :
homo : venandi aut pilae : placendi, 0. : culinae,
H. : summe omnium doctriuarum : restituendi mei
quam retinendi studiosior. — Partial, friendly, fa-
vorable, attached, devoted: cohortem studiosam
(habere): pectora, 0.: nobilitatis: studiosior in
me oolendo: cum eius studiosissimo Pammene:
exiBtimationifl meae studiosissimus. — Devoted to
learning, learned, studious : cohors, H. — Plur. m.
as subst., studious men, the learned, students,
studlam, l, n. [ cf. studeo ], application, assi-
duity, zeal, eagerness, fondness, inclination, desire,
exertion, endeavor, study: ilium summo cum stu-
dio servare: studium semper adsit, cunctatio absit:
non studio aocusare, no^/rom inclination: laedert
gaudes, et hoc studio pravus facis, H. : ad studium
fallendi studio quaestfiis vocari: efferor stadio
patres vestros vivendi: doctrinae: ea res studia
hominum adoendit ad consulatum mandandum
Ciceroni, S. — A pursuit, object of desire, stwfy:
musicum, poetry, T. : sue quisque studio maxime
ducitur: quot capitum vivunt, totidem studiorum
Miiia, H. — Oood-will, friendliness, affection, attach-
ment, devotion, favor, kindness: tibi polliceor exi-
mium et singulare meum studium: studium et
favor : erga me : erga plebem Romanam, L. : stu-
dia volgi amissurus, S. — Strong feeling, zeal, par-
tisa7uhip, prejudice : quasi studio partium fecerit,
party spirit: studia competitorum : sine studio
dicere; cf. quo minus cupiditatis ac studi visa est
oratio habere, partisanship, L. : senatum in studia
diducere, i. e, parties, Ta..^Application to learning,
study, research, inquiry: pabulum studi atque doo-
trinae: semper mihi tua ista studia placuemnt,
studies : studia Graecorum : studiis annos septem
dedit, H. : o seri studiorum ! late in learning, H.
•tult^ adv, with comp. and sup. [stultus], /oo^
ishly, sillily, stupidly: Factum a nobis stultest,
T. : haud stulte sapis, you are no fool, T. : stultius
ilium quam se duxisse, L. : multa improbe fedsti,
unum stultissime.
stultitia, ae, /. Fstultus], foUy, foolishness,
simplicity, siUiness^ fatuity : stultitii f acere, T. :
non omnis error stultitia dioenda est : stultitift ac
temeritate vestra Galliam prostemere, Cs. : cuius
ea stultitia est, ut, etc. : istius facti : meae Stulti-
tiam patiuntur opes, extravaganee, H. : hominum
stultitias non ferre : stultitia est credere, etc., L.
stoltufl, adj, with comp. and sup. [l STAR-],
foolish, simple, silly, fcUubus, stupid, dull : Quae
sunt dicta in stulto, caudex, etc., T. : Carailli:
civitas : adrogantia, Cs. : laetitia, S. : levitas, Ph. :
consilium stultissimum, L. : quid autem stultins
quam ? etc. — ^As subst. m., a fool: stulto intelle-
gens Quid interest I T. : stultorum plena sant om-
nia : Lux stultorum festa, 0.
■tupa, see stuppa.
■tupefaolo, fScT, factus, ere [stupeo +facio],
to make stupid, strike senseless, bemtmb, stun, stupe-
fy: privates lucttls stu[tefecit publicus pavor, i. e.
overwhelmed, L. : quem stupefacti dioentem intaen-
ter? dumb with amazement: ingenti motu stupe-
f actus aquarum, V.
stupens, ntis, atfj. IP, of stupeo], senaeless, &•>
Digitized by V^OOQ IC
stiipeo
818
soaTte
numbed, stiff numb: membra, Cu. : volnus, Cu. —
Fig., dumb, astoundedy amazed, dazed, confused:
quae cum intuerer stupens: vigilcs attoniti ct
stupentibus similes, Cu. : tribuiii stupentes animi,
L. : miraculo rei, L.
stuped, ul, ere [STIP-], to be struck senseless,
be stunned, be benumbed, be aghast, be astounded, be
amazed, be stupefied : animus stupet, T. : cum hie
semisomnus stuperet : exspectatione, L. : acre, H. :
in titulis, H. : in Turno, V. : ad auditas voces, 0. ;
Btupet Inter se coiisse viros, V. : Pars stupet do-
num Miner vae, are lost in wonder at, V. — To be
benumbed, be stiffened^ be silenced, hesitate, stop:
stupuitque Ixionia orbis, 0.: stupente ita sedi-
tione, L. : stupuerunt verba palato, 0.
stupescd, — , — , ere, inch, [stupeo], to gr<no
astonished, become amazed.
stupeu0» see stuppeus.
stupiditas, fttis, /. [ stupidus ], senselesaness,
dulness, stupidity : hominis.
fltupldiia, adj. [ST1P-], senseless, confounded,
amazed: tabula te stupidum detiuet: populus stu-
dio, T. — Senseless, dull, stupid, foolish, stolid: stu-
pidam esse Socratem dixit : Corinthus, lu.
stupor, 6ris, m. [STIP-], numbness, dulnsss, in-
sensibuity, stupor: in corpore: sensus: stupor
obstitit illis ^lacrimis), 0. : stupor omnium aniraos
tenet, L.: Imguae. — Astonishment, amazement:
tantus te stupor oppressit, ut, etc : cuni stupor
ceteros defixisset, L. — Dulness^ stupidity, stolidity:
quo stupore ! : Quis stupor hie, Menelae, fuit ? 0. :
corvi deceptus stupor (i. e. corvus stupidus), Ph.
Stuppa or stupa, ae,/, = irrvjnj, coarse flax,
tow, oakum: (telum) stuppft circumligabant, L.,
Ca., V.
stuppeus or stupeus, adj. [stuppa], of tow,
flaxen : vincula, V. : retinacula, 0. : flamma, i. e.
burning tow, V.
stupro, avi, fttus, are [stuprum], to defile: pul-
vinar. — To debauch, deflour, ramsh, violate: ne
stupraretur (filia) : stuprata mater familiae, L.
stuprum, I, n., defilement, dishonor, disgrace,
violation, outrage, incest, lust: coniupem inlexe in
stuprum : nefarium : hinu pudicitia (pugnat), illinc
stuprum : cum sorore stupnim fecisse : cum Ful-
via stupri oonsuetudo, S. : vigiliae in stupris con-
sumptae : stupri mercede, 0. : matronae stupri
damnatas, L. : una Clytemnestrae stuprum vehit,
te.the paramour, Pr.
8tygiu8» adj., of the Styx, Stygian, of the lower
wtrld, infernal: palus, V. : cymba, i. e. of Charon,
V. ; luppiter, i. e. Pluto, Y. ^Deadly, fatal, awful:
▼is, V. : nox, i. e. death, 0.
(stylus), see stihis.
Stymphalifl^ idis, a^j.f, = rrv/»^X»'c, Stym-
phalian, of Stymphalus (a lake of Arcadia, the
haunt of fabled birds of prey), 0.
Stymphaliust ««&*.i Stymphalian: monstra, Ct.
. Styap, ygis and ygos,/., =i:ri;{, a Hver of the
infernal regions, C, V., 0. — P o e t, the infernal
regions, lower world, V., O.
Suada. ae,/ [SVAD-], the goddess ofPersua-
sion, Enn. ap. C.
Suadela, ae,/. [suadeo], the goddess ofPersua-
ston, H.
suadeo, si, sub, Sre [SVAD-], to advise, reeom-
metid, exhort, urge, persuade: non iubeo, sed suadeo :
recte, T. : ita faciam, ut suades ; an C. Trebonio
persuasi? cui ne suadere quidem ausus essem:
coepi suadere pacem : digito silentia, 0. : Quid mi
suades ? H. : vide ne facinus facias, cum mori sua-
deas: lutumam succurrere fratri,V.: sibi, nihil
esse in vita expetendum, etc., to be persuaded:
suadebit tibi, ut hinc discedas : me, ut sibi essem
legatus : se suadere, Phamabazo id negoti daret,
N. — Of things, to urge, induce, inwel: leo per
ovilia turbans, Suadet enim fames, V. : me pietas
matris potius commodum suadet sequi, T. : tibi
saepes somnum suadebit inire susurro, V.— Of pro-
posed enactments, to recommend, advocate, promote,
support: legem Voconiam magna voce: suadendi
dissuadendi legem potestas, L.
sua-met, see suus, -met.
suasio, 5nis, / [SVAD-], a recommending,
advocacy, support : legis Serviliae.— I n rhet., a
hortatory address, persuasive speaking: praecepta
de suasionibus.
suasor, oi-is, m. [SVAD-l. an exhorter, adviser,
counsellor, persuader: repudiatis mails suasoribus:
facti : pacis, 0. — Of an enactment, a proposer, ad-
vocate: non suasor sed regator.
1. suasus. P. of suadeo.
2. suasus» Qs, m,, an advieing, persuading : ob
meum suasum, T.
suave, adv. [suavis], sweetly, agreeably, pleas-
antly: resonare, H. : rubena, V. : olens, Ct.
suavlloquens, entis, adj. [ suave +loquens],
sweet-spoken, speaking agreeably : os, Enn. ap. C.
suaviloquentia, ae, / [suaviloquens], sweet-
ness of speech, agreeableness.
suavior or savior, — , art, dep. [saavium], to
kiss : Atticam : os, oculosque, Ct
suavis, e, adj. with comp. and sup. [SVAD-].—
To the senses, sweet, agreecd>le, grateful: odor:
res, H. : anima, Ph.— Fig., to the mxwil, pleasant,
agreeable, grateful, attractive, gratifying: homo,
T. : homines : sermo Suavior, H. : vita suavissima:
eius suavissimi mores: Tibi ut non sit suave vivere,
T. : litterae tuae.
Digitized by VjOOQ iC
suavitas
814
■aboresco
8uavita% fttis, /. [ suayis ]. — To the senses,
8weetnei8y pUatantnesBy cigreeablenen : piscium :
odorum : villa mirificft suavitate : conquirere sua-
vitates. — Fig., to the mm^y pleasaninesSy agree-
ablenesif attractiveruaa : mira in cognoscendo :
sermonum atque roorum: propter multas suari-
tates humanitatis tuae.
■uaviter, <idv. with comp. and gup. [suavis]. —
To the senses, sweetly^ plecuiautli/y deligktfuUy: sen-
sibus blandiri : dicere. — F i g., to the mind, agree-
ahly^ attractively^ ddtghlfully, pUasarUly : secunda
meminisse: suavissime scriptae litterae: victurus
suavius, ac si, etc., H.
suavitixn, I, n., a ki»» ; see sayium.
Bub (in composition sometimes sus- or sQ-),
praep. with ace. and ahl. I. With aW., of position
in space, under ^ below ^ beneath^ nndemecUh^ behind :
sub terra habitare: cultrum sub veste abdiium
habere, L. : sub pellibus hicmare, Cs. : manet sub
love frigido Venator, II. : sub hoc iugo dictator
Aequos misit, L. : Pone (me) sub curru Solis, H.
— Uiider, beloWy beneath^ at ilije foot of, at^ by, near,
before: sub monte considere, Cs. : sub ipsis Nu-
mantiae moenibus : sub urbe, T. : Monte sub a6rio,
aty i. e. high upon, V. : sub ipsa acie, in the midst
of the fight, V. : sub ipso Ecce vol at Diores, clone
upon Aim, V. : sub oculis domini, Cs. — Ufidery
burdened by^ hampered by^ bearing: sub arrais,
Cs. : sub onere, Cs. — Of time, in, wilhin, during,
aty by^ in the time of: ne sub ipsa profectione mi-
liteB oppidum inrumperent, Cs. : sub luce, at dawn,
0. : sub luce videri, 6^ daylight, H. : hoc sub casu,
while tuffering^ V. : sub Domitiano, during the reign
of Ta. — F i g., under, tubject to, in the power of,
governed by: sub regno esse: quoius sub impe-
riost, T. : sub illorum dicione esse, Cs. : sub Uau-
nibale, L. : sub iudice lis est, H. : venibit sub
praecone Propontis, i. e. at auction. — Under, com-
pelled by (poet) : exhalans sub volnere vitam, 0. :
quem falsS sub proditione Demisere neci, over-
whelmed by^ V. : in arma nullo sub indice veni,
forced by no betrayer, 0. — Under, concealed by,
hidden in: sub hoc verbo furtum latet. — Rarely
with specie or oondicione (for the abL alone) : sub
specie infidae pads quieti, L. : sub tutelae specie,
Cu. : sub condicione, L. : sub condicionibus, L. —
II. With occ, of direction of motion, untler, below,
beneath: cum se luna sub orbem solis subiecisset :
cxercitum sub iugum mittere, Cs. : Ibis sub fur-
cam, H. — Under, beloWy beneath, to, near to, close
to, up tOy towanU : sub montem sucoedere, Cs. :
missi sunt sub muros, L. : aedls suas detuHt sub
Veliam : (hoetem) mediaro ferit ense sub alvum,
O. — Of time, before, on the approach of towards,
about, just before, up to, until: sub noctem naves
solvit, Cs. : sub tempus (comitiorum) pueros able-
gavit, L. : sub lumina prima, U. : sub dies festos :
Usque sub extremum bmmae imbrem, V. : quod
(helium^ fuit sub reoentem pacem, L. — After, im'
medially after, fottowing, just after, itnmedtately
upon: sub eas (litteras) statim recitatac sunt
tuae: sub haec dicta omnes procubuerunt, L.:
sub hoc, hereupon, H. — F i g., under, into subjection
to, into the power of: sub legum potestatem cadere:
matrimouium vos sub legis vincula conicitis, L. :
sub unum fortunae ictum totas vires regni cadere
pati, Cu. : quae sub senstls subiecta sunt — UL In
composition, sub is unchanged before vowels and
before b, d, h, i consonant, l,n,s,t, v. The b is
often assimilated before m, r, and usu. before e,
f g, p, but the form «t«s ( for * subs, cf . abe ) is
found in suscenseo, suscipio, suscito, suspendo,
sustento, sustineo, sustollo, and sustuli (perf of
tollo) ; the form su in the words suspicio, suspioor,
suspiro. It denotes, in place, uncler, beneath, as
in subdo, subicio. — ^F i g., in rank or power, under,
inferior, as in subigo, subcenturio. — In degree,
less, a little, somewhat, as in subabsurdus, subacou-
so. — Secretly, underhandedly, as in subripio, 8abor>
no.
aubabsorde, adv. [subabsurdus], somewhat
absurdly : quae subabsurde salseque cQcuntur, L e.
with a dash of (affected) stupidity.
sub - absurdiiB, adj., rather inappropriate,
somewhat absurd : tempus discessQs. — Plur. n. as
subst., sayings affecting stupidity,
sub - aoOQSd, — , — , ftre, to blame somewhat,
find a Utile fault with: meum discessum: Vesto-
rium.
subaotid, Onis,/. [sub+l AG-], a thorough
working ; of the mind, discipline.
Bubaotufl, P. of subigo.
8ub-adroganter, adv., somewhat proudly, n9t
without arrogance : facere.
aub-agrestiB, e, acf;., somewhat rustic, a triJU
boorish: consilium.
aubalarls, e, adj. [sub+alaJL tinder the arms,
carried under the arm : telum, N.
8ub-amaru8, adj,, slightly bitter: aliqua res.
— Plur. n. as subst. : alios subamara delectent
sub - ausoulto, — , — , &re, ^ listen secretly,
eavesdrop: subauscultando excipere voces: quae
loquor.
1. sub-oentnrio or suooentuilo, — , Itoa,
ftre, to admit to a vacancy in a centuria ; henoe,
to put in another's place, station as a substitute.' in
insidiis subcenturiatus, i. e. a« a reserve, T.
2. sub-oenturlo or suooentuxio^ dnisi m.,
an under office, subcenturion, L.
sub-oontumelidse (suco-), adv.^ with a m^
gestion of contumely : traotare.
sub-cresoo, see suocrosoo.
Digitized by
Google
subcrlBpufl
815
•uber
•ub-criraus (aucc-X o^;., wmewhat curled, a
UttU frizzlea: capillus.
sob-cu-, see succu-.
sub-deficlens, entis, a€{j.^ a lUCU faint, wme-
vohat failing, Q\x.
■ub-diffloili0» e, a4j.<, iHghUy pwading^ rather
hard: quaestio.
sub-diffido^ — , — , ere, to be distrustful.
subditivuSy adj. [subdo], substituted^ supposi-
tiow, spurious : arehipirata.
sub-do, didi, ditus, ere, to put under, set to, ap-
ply : ignem : calcaria equo, L. : se aqiiis, plunge
into, 0. — F i g., to bring on, fumU^ *^ppli/i y*«&,
afford: militum anirais ignem, L. : alcui epiritus,
L. — To put in stead, substitiUe: in meum locum
iudicem. — To subject, make subject: imperio aub-
dari, Ta. : proles subdita regno, Tb. — To substitute
falsely, forge, counterfeit, make up: testamentum,
Ta. : rumorem, mread falsely, Ta. : Subditum se
suspicatur, that he is a spurious child, T. : me sub-
ditum appellant, L. : alqm reum, Ta. : subditis
qui sustinerent, etc., suborned, Ta.
■ub-dooed, — , — , ere, to teach as a deputy
school-master: meo labore subdoceri.
■ubdole, adv. [subdolus], cunningly, craftily :
nihil subdole : speculatum Bocchi consilia, S.
sub-dolua, adj., crafty, cunning, sly, subtle, de-
ceptive, deceitful : animus, S.: oratio, Gs. : lingua,
O. : loci forma, Ta.
sub - dubito. — , — , are, to be somewhat in
dcubt, hesitate a little : antea : subdubitare te, qua
essem voluntate.
8ub-duoo, daxi (subdQxtl, T.), ductus, ere, to
draw away, take away, lead away, carry off, wrest,
withdraw, remove: lapidibus ex turn subductis,
Cfl. : rerum fundamenta : capiti ensem, V. : cibum
athletae : Aenean manibus Qraium, V.-— Of troops,
to draw off, remove, transfer, detach, detail: cohor-
tes subductae e dextro coruu, L. : subductis ordi-
nibus, L. : oopias in proximum coUem, Cs. : agmen
in aequiorem locum, L. — To take secretly, remove
by stealth, steal, hide : subducta viatica plorat, H. :
obsides furto, L. — With pron. reflex., to withdraw
stealthily, steal away : te mibi, T. : de circulo se :
se ab ipso Volnere, 0. : clam se, N. : quft se sub-
ducere colles Incipiunt, i. e. to slope down gradu-
ally, y. — To draw from under, bring from below,
pull up, lift up, raise: cataractam funibus, L. :
subductis (tunicis), pulled up, H. — Of ships, to
haul up, bring otU of water, beach : longas navis
in aridum, Cb. : naves in campo Martio subductae,
L. : classis subducta ad Gytheum. — F i g., to cast
vp, reckon, compute, calculate, balance: summam:
rationibus subductis: calculis subductus: bene
Bubductft ratione, T.
BUbductio, onis, / [ subduco ], a withdrawal^
drawing up, hanlhit/ aahore: ad subductiones
paulo facit humilioivd (naves), Cs. — Fig., a reck-
oning.
sub-duotUB, /'. of 8ubduco.
8ub-edo, odi, — , ere, to eat away below^ wear
away: scopulus, quft subederat unda, 0.
8ub-eo, il (Ivit, 0. ; -Ivimus, Ta.), itus. Ire, to
come under, go under, enter: in nemoris latebras,
O. : cum luna sub orbem soils subisset, L. : tec-
tum, i. e. enter a house, Cs. : Triviae lucos atque
aurea teeta, V. : cavum artum, H. : paludem, i. e.
plunge into,0.: aquam, Cu.: si subeuntur pro-
spera castra, lu.— Poet., with dat: portu Chao-
nio, V. — To come up, advance, ascend, draw near,
approach: subeunt herbae, spring up,Y.'. in ad-
versos mentis, L. : teatudine facta subeunt, press
forward, Cs. : subeundum erat ad hostis, L. : saxa
ingerit in subeuntls^, climbing, L. : amne, i. e. saU
up, Cu. : mixtum flumini subibat mare, i. e. was
against them, Cu. : aciem subeuntium rauros ad-
grediuntur, L. : subimus Fjipositum saxis Auxur,
H. : Umbra subit terras, comes over, 0. : Fadum-
que Herbesumque, i. e. attack, V. — Poet., with
dot.: muro subibant, V. — To go under, support,
take up, mbmit to : pars ingenti subiere feretro,
i. e. carried on their shoulders, V. : Ipse subibo
umcris, i. e. wUl take you up on, V. : currum domi-
nae subiere leones, were harnessed to, V. : umeris
pareniera, V. — In order or time, to come under^
come after, succeed, follow, take the place of: Pone
subit coniunx, V. : subit ipse meumque Explet
opus, takes my place, 0. : f ureas subiere columnae,
took the place of, O. : subeuntes alii aliis in custo-
diam, relieving, h. ; cf. subit esse priori Causa re-
cens, 0. — To slip under, elude: Aeneae mucro-
iieni, V. — To come stealthily, steal on, approach
imperceptibly: subeunt morbi tristisque senectus,
v.: subit lumina fessa sopor, 0. — Fig., to come
upon, overtake : sua deinde paenitentia subiit re-
gem, Cu. — In the mind, to come up, be tliought of,
enter, occur, suggest itself , recur: omnes sententiae
sub acumen stili subeant necesse est: cum su-
beant audita et oognita nobis, 0. : subiit cari geni-
toris imago . . . subiit deserta Creusa, V. : Subit,
banc arcana profana Detexisse manu, 0. : dein
cogitatio animum subiit, indignum esse, etc., L. :
mentem subit, quo praemia facto, etc., 0. : horum
cogitatio subibat exercitum, Cu. — To subject one-
self to, take upon oneself, undergo, submit to, sus-
tain, accept, etulnre, suffer: omnes terrores: quis
est non ultro subeundus dolor?: inimicitiae su-
beantur: maiora Verbera, H. : multitudinis inpe-
ritae iudicium esse subeundum: eonim odium:
peregrinos ritOs nova subeunte fortunft, Cu.
■Qber, eris, w., the cork-oak, cork-tree: raptus
de subere cortex, V. — Cork: silvestre, V.
Digitized by V^OOQIC
subf-
816
Bubinvlto
Bubf-, see suff-. subg-, see sugg-.
■ub-horrldus, adj.^ aomewhat roughy roughish,
■ub-iaoens, ntis, a^.^ lying hmuathy tubjacenty
Cu.
subioio (the first syl. usu. long by position ;
often pronounced, and sometimes written, subii-
ci6), iCcI, iectHS, ere [sub+iacio], to throw nndei\
place undeVy east below : inter carros rotasque ma-
taras subiciebant, discharged below (the wagon-
bodies), Cs. : sarmenta circumdare igneroque cir-
cum subicere coeperunt: artiis subiecto torruit
igni,0. : tectis ignis : cum tota se luna sub orbein
solis subiecisset : bracchia pallae, 0. : coUo Brac-
chia, 0. — Of troops, to bring^ cause to be encamped^
post : castris legiones, Cs. : se iniquis locis, Cs. —
To set up^ mounts throw up : corpora in equos, V. :
regem iu equum, L. : Quantum vere novo se subi-
cit alnus, shoots up^ Y. — 7b substitute^/orge^ coun-
terfeit: testamenta: librum, N. — To suborn: su-
bicitur Metellus, qui banc rem distrahat, Cs. —
Fig., to subpiit, subject^ present: ei libellum: ea,
quae subiciebantur oculis, L. : res subiectae sen-
sibus. — To ascribe^ attribtUe: nee videre, sub banc
vocem honestatis quae sit subicienda sententia,
i. e. what meamng is to be attributed to U: intelle-
gere quae res huic voci subiciatur. — To substitute:
silentium erat, inopia potioris subiciundi, L. : pro
verbo proprio subicitur aliud, quod idem significet.
— To place under, make subject, subject se imperio
alterius: se populi R. imperio subiectos dolere,
Cs. : virtus subiecta sub varios casds : bona civiura
Toci praeconis : hiemi navigationem, expose, Cs. :
fictis auditionibus fortunas innocentium : aliquid
calumniae, L. — In thought, to subordinate, bring
under, comprise in : f ormarum certus est numerus,
quae cuique generi subiciantur : per quam res di-
sperse dictae unum sub aspectum subiciuntur. —
In order or time, to place after, let foUow, affix,
annex, append, subjoin: cur sic opinetiir, rationem
subicit, subjoins : a quibusdam senatoribus subiec-
tum est, L. : vix pauca f urenti Subicio, i. e. answer,
Y. — To bring forward, propose, adduce, bring to
mind, prompt, suggest : Si meministi id, quod olim
dictum est, subice, T. : quid dicerem : quae dolor
querentibus subicit, L. : Spes est Pelia subiecta
creatis, 0.
(aubieote), adv. [ subiectus ], humbly, submis-
nively. — Only sup, : haec subiectissime exponit, Cs.
Bubieotio, dnis, /. [subicio], a putting under :
rerura sub aspectum paene siibiectio, i. e. a vivid
presentation. — A substitution, forgery : testamen-
torum, L.
subieoto, — , — , are, freq. [subicio], to throw
tmder, place benecUh, throw from bdow manOs, 0.:
lasso stimulo», H. : unda subiectat harenam, casts
■ubiector, dris, m. [ subicio], one who substi-
tutes, a forger : testamentorum.
snbiectUB, ac(j. with comp. [P. of subicio],
lying under, situated below, near, bordering f^ton,
neighboring, adjacent: genae deinde ab inferiore
parte tutantur subiectae: (cingulus terrae) sub-
iectus aquiloni : Heraclea Candaviae, Cs. : Ossa,
0. : viae campus, L. — F i g., subjected, subject, sub-
dued: (natura deorum) ei necessitati : servitio, L. :
neque subiectus esto, submissive, 0. — As subst.
plur. m. : Parcere subiectis, V. — Exposed, liable :
Subiectior in diem Invidiae, H.
Bubigito (aubag-), — , — , are [sub+agito],
to dishonor, lie ^h, T.
Bubigo, egl, actus, ere [sub + ago], to drive up,
bring up: advei*3o flumine lembum Remigiis, i. e.
drive up stream, V. : navis subigi ad castellum ius-
sit, L. — To turn up from beneath, break up, dig up,
plough, cultivate^ work, knead, rub down, sharpen,
whet, tame, break: terram ferro: glaebas: arva,
V. : digitis opus, 0. : in cote securls, V. : (belua)
facilis ad subigendum, easy to be tamed. — F i g., to
put down, overcome, conquer, subjugate, subject,
subdue, reduce: partem orbis terrarum: urbls at-
que nationes, S. : insidiis subactus, V. — To bring,
incite, impel, force, compel, constrain, reduce: subi-
gi nos ad necessitatem dedendi res, L. : hostis ad
deditionem, L. : Tarquiniensem metu subegerat
frumentum exercitui praebere, L. : subegit (filium)
socios ignotae linquere terrae (i. e. in tenft), V. :
arabitio multos mortalls falsos fieri subegit, S. :
(eos), ut relinquant patriam, L. — Of the mind, to
cultivate, train, cUscipline: subacto mihi ingenio
opus est : subacti atque durati bellis, L.
(anbiloid), see subicio.
Bub-impudenB, entis, adj., somewhat shams-
less.
■ub^nanlB, e, adj., rather vain.
■ub-inde, adv. — Of time, immediately after, just
after, presently, forthwith, thereupon : primum gan-
dere, subinde, etc, H. : primus Aulus suppoeitus
ac subinde Ostorius, Ta. : duae subinde urbes cap-
tae direptaeque, L. — Of repeated actions, one after
the other, from time to time, now and then, repeat-
edly, frequently, continually: praedae minus in-
ventum est, quod subinde spolia agrorum capta
domos mittebant, L. : quae subinde nuntiata sunt
regi, Cu.
Bub-inBolsUB, adj., somewhat tasteless, rather
insipid.
anb-invideo, — , — , Sre, to be somewhat envi-
ous of: tibi.
aub-invisua, adj., a little disliked, somewhat
odious : apud malevolos nomen.
Bub-invlto, avi, — , are, to suggest to, invite by
a hint : ine, ut ad te scriberem.
Digitized by
google
■ubiraaoor
817
Bubluo
■ub-irasoor, fitus, I, </<•/?., to be out of temper,
be somewhat provoked^ be touched: interdum : bre-
▼itati litterarum : quod roe non invitas.
■nb-iratuSf adj.^ somewhat angry : homo tibi :
rescripsi tibi subiratus, with some feeling.
subitarioB, adj, [subitus], in haste, sudden,
hastg: aediticia, Ta. — Of troops, suddenly levied,
raised for an emergency : roilites, L.
BUbito, adv. [ subitns ], suddenly, immediately,
unen>ectedly, at once, off-hand: subito tanta te im-
pendent mala, T. : subito atque inproviso : ex
oculis fugit, V. : nostras ad aurls venire, 0. : quod
Serena nocte subito luna defecisset : opprimi, L. :
dicere, extempore : tam subito copias contrahere,
so quickly, N.
BUbitus, adj., sudden, unexpected, surprising:
diyortium : in rebus tam subitis : consilia, Cs. :
novae rei ac subitae admiratio, L. : homo, rash. —
As subst. n., a sudden occurrence, surprise: subitum
est ei remigrare: ad subita rerum, L.
BUb-iungo, iQnxl, ianctus, ere, to fasten under,
annex, attach : puppis rostro Phrygios subiuncta
leones, having attached, V. — To' yoke, harness:
cuiTU (dat.) tigils, V.— F i g., to bring under, sub-
due, subject, stthjugate: urbis multas sub imperium
populi R. : Nulli Italo tantam gentem, V. : mihi
res, non me rebus, H. — To bring under, tnake sub-
ject, subordinate, subjoin : omnes artis oratori :
Calliope haec percussis subiungit carraina nervis,
associates with, 0.
Bub-labor, lapsus, I, dep., to glide under, slip
away, sink: annis sublapsa vetustas, V. : retro
sublapsa Spes Danaum, V.
Bublate, adv. with eomp. [aublatus], highly,
loftily : dicere, toith elevation : de me dixi subla-
tius, more arrogantly.
Bublatio, Onis,/ [sub+TAL-], an devation,
exaltation: animi.
BUblatOB. adj. with comp. [P. of tollo], elated,
m-oud, haughty: animi, T. : quo proelio sublati
Helvetii, Cs. : rebus secundis, V. : fidens magis et
Bublatior ardet, 0.
Bub-lego, I6gl, iSctus, ere, to gather from be-
low, gather up: ( puer ) Sublegit quodcumque
iaceret inutile, H. — To catch up secretly, gather
by stealth: tibi carmina, V. — To choose as a sub-
stitute, elect instead: in demortuorum locum, L.:
familias (in numerum patriciorum), Ta.
Bublevatio, onis,/ [sublevo], an alleviation.
Bub-levo, avi, atus, are, to lift from beneath,
raise up, hold up, support: nos sibi ad pedes
stratos : in ascensu sublevati, I e. assisted, Cs. :
alterni innixi sublevantesque invicem alii alios,
L. : se, Cs. : terra sublevat ipsum, V. — F i g., to
lighten, qualify, alleviate^ mitigate, lessen, asswge ?
non aliquo mediocri vitio eius vitia sublevata esse
videbuntur : fortunam industria, Cs. : hominum
calamitates : fugam pecunia, N.— Tb sustain, sup-
port, assist, encourage, console^ relieve : homines :
hunc suo testimonio : eos accusat, quod tam neces-
sario tempore ab iis non sublevetur, Cs. : ad alios
sublevandos, N.
BubUoa, ae,/. [2 LAai a stake, pile, palisade :
sublicis in ten-am demissis, Cs.: isdem sublicis
pontem re^cere, pUes, Cs.
BublioiuB, a^. [sublica], resting upon piles:
Pons, the pile-bridge (across the Tiber), L.
BubUgaculuxn, I, n. [subUgo], a waistband,
breech-doth,
BubUgar, aris, n. [2 UQ-], a breech-cloth, lu.
Bub-llgo, — , — , are, to bind bdow, bind on,
fasten : lateri ensem, V. : clipeum sinistrae, V.
Bublimef adv. with comp. [sublimis], aloft,
loftily, on high: Theodori nihil interest, humine
an sublime putesoat: elati, L.: sublimius altum
AttoUat caput, 0.
Bublimen, adv. [of. sublimis], on high, up-
wards : sublimen intro hunc rape, T. : aspice hoc
sublimen candens, Enn. ap.C. (Ribbeck reads subli-
men in several passages of Vergil, for sublime,
etc).
BublimlB, e, acH. with comp. [2 LACJ, uplifted,
high, lofty, exalted, elevated: vertex, VT: raontis
cacumen, 0. : portae, V. : Os, uplifted (opp. pi «>-
nus ), 0. : dum sublimis versOs ructatur, gazitig
upwards, H.: flagellum, uplifted^ H.: currus, L.:
quanto sublimior Atlas sit montibus, etc., In.—
Plur. n. as suhst. : Antiquique memor roetuit subli-
mia casOs, lofty flights, 0. — Borne aloft, uplifted,
elevated, raised: Syrum Sublimen medium adri-
pere, T. ( al. sublimem ) : campi armis sublimibus
ardent, raised high,Y. : Sublimes in equis redeunt,
V. : (Venus) Paphum sublimis abit, through the
sky, V. : sublimis abit, L.— On high, lofty, in a
high position: iuvenem sublimem stramine po-
nunt, v.: Tyrio iaceat sublimis in ostro, 0.—
^' i gM lofty, exalted, eminent, distinguished: Mens,
0. : Sublimis, cupidusque et amata relinquere per-
nix, aspiring, H. : tuis natalibus Inveniet quisquam
sublimius? lu.— Of style, lofty, elevated, stdtlime:
carmina, lu. ; cf. natura, H.
BublimuB, adj. fold for sublimis], lofty, high:
ex subliroo vertice, Ace. ap. C.
Bub-luoeo, — , — , ere, to shine a little, gleam
faintly, glimmer: aries sublucet oorpore totus,
C. poet. : siiblucent crepuscula, 0. : violae sublucet
purpura nigrae, V.
Bub-luo, — , iQtus, ere, to wash trndemeath,
flow below, wash at the foot: montem flumen sub-
liiebat, Cs. : Asia, qufl Hellcsponto subluitur, Cu.
Digitized by V^OOQ IC
sublufitxlB
818
■nboffendo
■ublustris, e, adj. r8ub + *lu8tru8; LVC-],
^'vtfi^ some light, fainUy luminotu, glimmering :
nox, Lu, H. : umbi-a (noctis), twilight, V.
sub-mergo (anmm-), si, hus, ere, to dip.plunge
under^ sinky overwhelm^ submerge: subiiiersus equus
voraginibus : genera submersaruin beluarum : na-
vis submersa, Cs. : ferrum submersum in unda, 0.:
ipsoB ponto, v.: proceliis submerei eumiis, L.
sub-miniBtro (summ-), ftvl, &tus, are, to aid
b^ giving, give, furttish, afford^ supply: tibi pecu-
niam: tela clam subministrantur: f rumentum, Gs.
submlBse (summ-), adv. with comp. [submis-
Bus].— Of manner, softlt/, gently, calmly, modestly :
dicere : ornamentis uti summissius. — Of chai-acter,
modestiy, humbly, submissively: mibi supplicare:
agere, O. : se gerere submisflius.
submiBBio ( Btimm- X onis, /. [sabmitto], a
letting down, lowering, dropping^ sinking : vocis :
nee elatio nee submissio, i. e. depression,
BUbmlsBOB (Bumm-), adj. with comp. [P. of
submitto], let down, lowered, low : stantibus primis,
secundis summissioribus, stooping lower, L. : Sum-
misso humiles intrarunt vertice postis, 0. — F i g.,
of speeeh, low, soft, gentle, calm, composed, moder-
ate : dieere summissft (voee) leniter : forma sura-
missi oratoris. — Of character, humble, submissive:
Submissi petimus teTnm,Y.— Low, mean, grovel-
ling, abject : ne quid submissum faeiamus.
Bub-mltto (Buxnm-), misl, missus, ere, to let
down, put down, lower, sink, drop : se ad pedes,
L. : latus in herbft, 0. : poplitem in terri, 0. — Of
animals, to keep for breeding, cause to breed: (pul-
los) in spem gentis, V. : vitulos pecori habendo,
V. — To let grow : erinem barbamque, Ta. — To
breed, produce : non Monstrum submisere Colchi
Mains, H. — To provide a substitute for^ supersede:
huie vos non summittetis? — To send privateiy,
despatch secretly: iste ad pnpillae matrem sum-
mittebat, sent a secret message : alqm, qui moneret,
etc.— 7b send as aid, furnish for support, supply
as reinforcement, help with, yidd: oohortes equiti-
bus praesidio, Cs. : laborantibus, Cs. : Vinea sum-
mittit capreas non semper edules, H. — Fig., to
lower, make lower, reduce, moderate: multum sum-
mittere, to moderate the voice (of an actor) : f uro-
rem, control, Y.— To lower, let doum, bring down,
humble, yield, surrender: se in amicitia, conde-
scend: se In humilitatem eAusamdioentiuro, stoop,
L. : facilitas summittentis se, readiness to suborai-
note himself, L. : ad calamitatea animos, bow, L. :
animod amori, surrender, V. : se eulpae, 0.
BubmoleBte (Bumm-), adv. [submolestus],
with some vexation : te non esse Romae Bubmoleste
fero, troubles me somewhat.
Bub-moleBtUB (Bumm-), adj., somewhat trou-
blesome, rather vexations: illud mihi.
■ub-moneo (sumin-X ui, — > ^^ ^ remind
privily, hint : me, quod, etc., T.
Bub-moroBUB (Bmnm-), culj., somewhat pets'
ish, rcUher morose: quasi submorosa ridicula.
sub-moved ( Bumm- ), movi {subj. pluperf.
summosses, H.), mOtus, ere, to put out of the way,
drive back, drive off, send away, remove : hostis ex
maro, Cs. : statione hostium lembos, L. : submota
coniione, dismissed: submotis velut in aliara insu-
1am hostibus, Ta. : Maris litora, L e. remove ( by
moles ), H. : Hie spelunca fuit vasto submota re-
cessu, L e. hidden, V. : Silva summovet ignis, L e.
keeps off, 0. — Of a crowd, to dear away, remove,
make room: turbam, L.: summoto populo, L.:
lictor apparuit, summoto incesserunt, after room
had been made, L. : summoto aditus, access after
the lictors had made room, L. — Poet: neque
Summovet lictor miseros tumultlis Mentis, H. —
F i g., to put away, keep, withdraw, withhold, re-
move: a bello Antiochum et Ptolemaeum reges,
i. e. induce to abandon, L. : magnitudine poenae a
maleficio summoveri : summotus pudor, H. — 7b
banish: ad Histrum, 0. : patria, 0.
BUb-mutd (Bummato), — , — , are, to inter-
changt stibstitute: summutantur verba pro verbis.
BUb-naBOor, natus, I, dq>., to grow up under,
spring up afterwards, 0.
BUb-necto, — , xus, ere, to bind bdow, tie
under, fasten beneath : subneotit fibula vestem,
V. : antennis velum, 0. : circlos Cervici, V. : men-
tum mitr& Subnexus, V.
Bub-nego, — , livl, ftre, to deny in a measure,
partly refuse : alqd praeeenti tibt
BubnezoB, P. of subnecto.
Bub-mzuB ( -niBOB ), P., supported, propped,
leaning, resting upon, sustained: (circuli) caeli
verticibus subnixi: Parva Philoctetae subnixa
Petelia muro, i. e. defended, V. — F i g., assured,
confiding, relying, dependent: subnixus et fidens
innocentiae animus, L. : victoriis divitiisque : auxi-
liis, L. : artis adrogantia.
BUbnuba, ae, /. [sub-f-NEB-], a rival: lecti
no8tri« 0.
Bub-nubilUB, adj., somewhat cloudy, overeastf
obscure: nox, Cs. : Limes, 0.
Bubo, — , — , are, to be lustful, H.
sub - obBoenuB ( -caenuB ), adj., verging oh
indecency: ridiculum.
BUb-obBOuruBi acfj., somewhat obscure, not very
intelligible: breves et interdum subobscuri : iogroB-
sio.
Bub-odioBOB, adj., rather vexatious.
BUb-oflfendo, — , — , cro, to give some offence:
apud faeccm populi.
Digitized by
Google
■uboleo
810
BubBcriptus
sub - ole5, — , §re, to emit a trifling smelt. —
With dat. of person^ to be perceivedy he suspected:
NUroquid subolet patri ? T.
Bubold, — , — , ere [collat form of suboleo],
to be perceived, be suspected: Ut ne paululum qui-
dera subolat, esse, etc., T.
Bubolea (not sobo-), is,/, [sub+l 0L-], a
eprouty shoot ; hence, f i g., offspring, progeny, pos-
terity, issue, stock, race, lineage : censores popali
suboles, familias censento : propaganda (est tibi)
suboles : priori Dissimilis populo, 5. : Cara deum,
V. : patris matura, L. : stirpis, L. : Diva (Lucina),
producus subolem, H. : Romae suboles, race, H. :
gregia, H. : de te suscepta, V.
BUb-oloBC^ — , — , ere, inch., to grow up anew,
arise instead: inventus frequentior pro tot caesis
exercitibus subolescens, L.
Bub-omo, avi, atus, are, to fit out, furnish, pro-
vide, supply, equip: pecunia Brutum, Anton, ap.
C. : a naturft subornatus in vitam venire : legati
Bubornati criminibus, U — To employ as a secret
agent, incite secretly, instigate, suborn : fictus testis
subornari solet : Macedonas tris ad caedem regis,
L. : ab eo subornati falsis criminibus occupant
aurls, Cu. : falsum teatem Oluvium: ab subomato
ab se per fallaciara litteras acoepit, 6y ^ hand of
a secret hireling, L.
Bubp-, see supp-.
Bub-ranoldoB ( buxt- ), acfj., slightly tainted:
caro.
Bub-rauoiiB (Borr-X <^''t somewhat hoarse:
FOX.
BubreotUB, P. of subrigo.
Bub-remlgd (aurr-), — , — , are, to row gently:
]aev& tacitis undis, V.
Bub-repo (aurr-), rSpsi (subrepsti, Ct.), — , ere,
to creep under, steal into : sub tabulas : urbis Moe-
nia, H. — F i g. : subrepet iners aetas, Tb. : quies
Burrepit ocellis, 0.
BubreptoB (butt-), P. of subripio.
Bub-ride5 (butt-), sI, ere, to smile: Bubridet
Saturius : mixta irft, V.: subridens Mezentius, V.
BUb - ridioule ( butt- X ^v-, somewhat laugh-
ably, rather humorously.
Bubrlgo (auiT-X — » rectus, ere [sub+regol,
to erect, make rigid, straighten up: anguem, d
poet. : aurls, V. : mucrone subrecto, direct up-
wards, L. ; see surgo.
sub-rlngor (butt-), — , T, dep., to make a wry
face, be a little vexed.
Bubrljpid or aurripio ( tmper. surpite, H. ),
ripuT {pfuperf. surpuerat, H. ), ruptus, ere [aub-f-
rapio], to snatch away, take secretly, toithdraw priv-
iii/, steal, pil/er, purloin: qua re subripis, aufers
Undique ? H. ; vasa ex privato sacro : libros : a
Naevio multa, plagiarized — Fig. : virtus, quae nee
eripi nee subripi potest: actor, cui reus occulte
subripi posset, could be rescued by trickery: me
morti, H. : me mibi, H. : Crimina oculis patris, 0.
BUb-rogo or Buxrogo, avI, atus, are. — Of the
presiding officer in the coroitia, to put the vote on
the choice of a substitute, cause to be elected in place
of another, put in another's place, substitute (cf.
sufficio, of the people) : cum idem essent (decern-
viri) nee alios subrogare voluissent : coUegam in
locum Bruti, L. : comitia praetoris in locum De-
cimi subrogandi, for the election of a praetor in
place of, etc., L. : ad magistratOs subrogandos, L.
BUb-nibeo ( butt- ), — , 5re, to grow ruddy,
turn reddish, blush : Quale caelum subrubet, 0.
Bub-mo (butt-), uI, utus, ere, to tear away be-
low, undermine, dig under, dig out, break down,
overthrow, demolish : ab radicibus arbores, Cs. :
subruti ruebant muri, L. : turrim, Cb. : arces et
stantia moenia, 0.— Fig., to undermine, subvert,
corrupt : nostram libertatem, L. : Regee muneri-
bus, H.
Bub-ruBtiouB (butt-), adj., somewhat clownish,
rather rustic: pudor.
BubrutOB (butt-), P. of subruo.
Bub-Bcnbo, IpsI, Iptus, ere, to write under-
neath, inscribe below, write down : statuis inauratis
subscripsit, Reges a se in gratiam esse reductos :
Si quaeret * Pater urbium * Subscribi statuis, H. :
numerus aratorum apud magistrattis subscribitur,
is registered: meo haec subscribe libello, i. e. add
this (satire) to my little book, H. — Of the censor's
note added to a name, to write down, set down, note
down, subjoin : quod censores de ceteris subscrip-
serunt : quae de iudicio connipto subscripsenmt.
— To sign an accusation, indict, join in indicting,
charge, accuse, prosecute: in Popillium, quod is
pecuniam aocepisset, etc. : Gabinium reum fecit
Sulla, Bubscribente privigno, cu an associate prose-
cutor : neminem neque suo nomine neque subscri-
bens accusavit, N. : cum suspiria nostra accusa-
rentur, were made grounds of accusation, Ta. —
F i g., to assent to, agree to, approve: Caesaris irae,
0. : odio suo. Ph. : odiis accusatorum Hanni balls,
L.
Bubacriptio, 6nis,/. [subscribo], a writing be^
neatJi, subscription : Serapionis. — Of the censor, a
noting down, note: censoria. — A subscribed list,
attested register: iugerum. — A signature to an in-
dictment, joining in an accusation : subscriptionem
sibi postularunt.
aubaoxiptor, Oris, m. [subscribo], a signer of
an accusation, joint prosecutor: proxirous : secessio
subscriptorum.
aubscripttui, P. of subscribe
Digitized by
Google
Bubseoivus 8
(subseoiviifl), see subsiciTus.
sub-seoo, culy ctus, ftre, to cut under y cut away
behwy dip^pare: Satumus Subsecuit partes, unde
creatua erat, 0. : unguis f erro, O.
•abselliimi, l, n. fsub+sella], a low bench,
ieatf/orm: ista subsellia vacuefacta suut (iu the
senate) : ut locus in subselliis occupetur, etc., i. e.
a tmator't not : rei subsellium, of the aoeueed, Ot.
— A iudff^i teatj the bench: accusabat idem ad
subsellia. — Fig., a court, tribunal: age yero ne
semper forum, subsellia meditere : habet Alienum,
hunc tamen ab subselliis, i. e. a lawyer in the
courts: yersatus in utrisque subselliis, i. e. aa
Jwfye and advocate,
■ub-sentio, sSnsI, — , Ire, to observe steaUhUy,
spy otU: id quoque, Illos ibi esse, T.
■ub^equor, cQtus, I, to follow after^foUow up,
succeed^ ensue : omnibus oopiis, Ou. : iusais subse-
qui peditibus, L. : subsequiturque manus, 0. : has
(oohortes), Gs. : kncillam, 0. : senem, 0. — In time
or order, to conu after, follow, succeed: minorem
Septentrionem Cepheus a tergo subsequitur: si
duels consilia fayor subsecutus militum foret, L. :
Proxima subsequitur, quid agas, audire voluptas,
0. — F i g., to follow after, folhw, adhere to, comply
with, conform to, imitate: Platonem avunculum:
tribuni inclinatam rem in preces subsecuti, i. e.
seconding the prayers of the people, L. : (orationis)
vim ac varietatem.
■ub - servio, — , — , ire, to serve, come to the
help of, aid: orationi, T.
subsioivus (not subsec), adj. [sub +2 SAC-],
that is cut off and left ; hence, of time, left over,
remaining y unoccupied: tempora, odd hours. — Of
work, incidental, accessory : quae adripui subsici-
vis operis, ut aiunt.
Bubflidiarliiflt atfj. [subsidium], of a reserve,
reserved, stUmdiary: oohortes, Cs., ll — Plur. m.
as subst,, the reserve, body of reserve, L.
sabBidiam, I, n, [sub+SED-]. -— In order of
battle, the troops in reserve, line of reserve, third
line of battle, triarii : subsidia et secundam aciem
adortus, L. : fugere inter subsidia, L.': in subsidiis
pugnacissimas locare gentes, Cu. — A body of re-
serve, auxiliary corps, auxiliary forces : neque
ullum esse subsidium, quod submitti posset, Cs. :
post eas ceterum exercitum in subsidiis locat,
stationed as a reserve, S. — Aid, help, relief, succor,
assistance, reir^orcement : cum alius alii subsidiuiA
ferrent, Cs. : Italiae subsidio proficisci, Cs. : sub-
sldio venire. — Support, assistance, aid, help, protec-
tion: Milo, subsidium adflietue rei p.: subsidium
bellissimum existimo senectuti otium : aurum ad
subsidium fortunae relictum, L.: industriae sub-
sidia: his ego subsidiis ea sum consccutus: ad
omnia casCUs subsidia comparare, make provision.
SO BubBtemo
— A flaee of refuge, asylum, retreat : yix roodicia
nayigiis pauca subsidia, Ta. : fidissimum ad sub-
sidium perf ugere, Ta.
Bub-ud5, sedi, sessus, ere, to sit down, crouch
down, squat, settle down, sink down: adversus
emissa tela, L. : Poplite subsidens, V. : subsedii
in ill& Ante fores ara, 0. — With dot,: iuvet ut
tigrls subsidere cervis, to yield, H. — To fall, sub-
side, sink, settle : undae, Y. : yenti, 0. : Extremus
galeftque ima subsedit Acestes, remained at the
bottom, V. : ebur posito rigore Subsidit digitis,
ceditque, gives way, 0. — To settle down, eslMiah
onesdf remain, abide, stay : in Sicilia : in castris,
Cs. : commixti corpore tantum Subsident Teucri,
V. — To crouch down on the watch, lie in wait, lie
in ambush : eo in loco : in insidiis, L. — With aec :
deyictam Asiam subsedit adulter (L e. Agamem-
nonem), lay in wait for, V.
BubugnanUB, atfj. |^sub+signum], that serves
under the standard : miles, reserves to strengthen
the centre, Ta.
Bub-ugno, — , atus, ftre, to mark, undersign,
enter, register: subsignari apud aerarium (prme-
dia). — 7b mortgage, encumber: subsignata omnia
(praedia) liberantur.
BubBilio, silul, — , Ire, to leap up: subeiluere
canes, Pr.
Bub-BiBto, BtitI, — , ere, to take a Uand, take
position, stand stilly remain standing, stop, halt:
audacius, Cs. : Substitit Aeneas et se con legit in
arma, V. : occultus subsistebat, stationed himself
in ambush, L. : positis pars utraque substitit armis,
0. : substitit unda, V. : Substitit lingua timore,
0. — To remain, abide, stay: circa Mesopotamiam,
Cu. : diutius, Cu. : intra priorem paupertatero, Ta.
— To make a stand, stand firm, hold out^ with-
stand, oppose, resist : in Samnio adversus Caudinaa
legiones, L. : Hannibali atque eius armis, L. : cli-
peo iuvenis, V. : quod neque anoorae funeaque
subsisterent, neque, etc., held out, Cs. : praepoteti-
tera armis Romanum nee acies subsistei-e ullae
poterant, L. — F i g., to come to a stop, end, pauae,
cease: Substitit clamor, 0.
Bub-BOrtior, titus, Irl, to choose a substitute by
lot, substitute by lot : in Metelli locum : iudicem. —
Pass, : si ex lege subsortitus non erat lunius.
Bubsortitid, dnis, /. [ subsortior ], a choosing
of substitutes by lot : iudicum.
Bubatantia, ae,/ [substo], resources: facu1ta>
turn, i. e. wraith, Ta.
Bub-atemo, strftvl, stratus, ere, to strew under,
scatter below, spread beneath : verbenas, T. : castas,
0. : sul)stratus Nuroida mortuo Romano, stretched
out under, L. — To bestrew, spread over, cover: gjal-
linae nidos substernunt. — F i g., to eubmit, give up,
surrender: omne corporeum anima
Digitized by
^oogle
Bubstltuo
821
Bubtns
aubstitao, ul, Qtus, ere [sub+statuo], io pre-
sent^ gubmit: animo speciem corporis araplam,
figure to hwuelf^ L. : f unera fratrum oculis tuis,
0. — To put ifutead^ put in place ofy mbetiliUe : in
eoruro locum civTs Romanos: Fulrius et Manlius
pro Philippe substituti, L. : Siculis equites, L. :
alqm huius criminis reum, i. e. throw on him the
blame^ Gu.
sub-sto, — , — , are, to stand firm, hold out^ T.
Bubfltratas, P. of substerno.
sub-Btriotas, adj. [P. of substringo], drawn to-
gether^ contradedy narrow^ small: ilia, 0. : crura, 0.
Bub-BtrlngS, inxl, ictus, ere, to bind benecUh^
tie up : crinem nodo, Ta. : caput (equi) loro, N. :
aurem, i. e. listen attentively^ H. : bilem, cheeky lu.
■ubBtruotld, 5018,/. [substruo], afoundation^
substructure : substructiones maximae, Cs. : sub-
Btructionum moles, L.
Bub-Btmo, — , strflctus, ere, to build beneath^
underbuUdy lay: Capitoiium saxo quadrate sub-
Btructum est, i. e. has foundations of^ L. : viae gla-
red Bubstruendae, i. e. to 6^ paved^ L.
Bub-Bom, — , esse, to be under ^ be behind: ubi
non Bubest, quo praecipitet, no place underneath :
Bubucula Bubest tunicae, H. : Nigra subest lingua
palato, V. : Cum sol Oceano subest, H. — To be
neary be at handy adjoin^ be dose : montes, Cs. :
planities, L. : vicina taberna, H. : Templa mari, 0.
— Of time, to be near^ be at hand^ approach, im-
pend: nox iam suberat, Cs.: dies comitiorum. —
¥ i g., to 6tf underneath, lie at the bottom, lurk in,
be concealed in, be in reserve: in qui (legatione)
periculi suspicio non subesset: si his yitiis ratio
noD subesset: si ulla spes salutis nostrae subes-
set : subest silentio facinus, Cu. : Notitiae suberit
arnica tuae, will be subject to your cognizance, 0.
BUbBUtUB, P. [•sub-Buoljiewn beneath, trimmed
below: vestis, i. e.flounced,'a.
Bubtemen ( Bubtegmen ), inis, n. [ sub +
TEG-]. — In a web, that which is woven in, a woof,
weft : Iiiseritur medium radiis subtemen, 0. : Fert
picturatas aiiri subtemine vestis, V. — A thread,
yam: Subtemen nere, T. : Unde tibi reditum cer-
to Hubtemine Parcae Rupere, H.
1. tfubter, adv. [sub], below, beneath, under-
neath : supra et subter.
2. Bubter, praev. with abl. or ace. [1 subter],
below, beneath, unaemeath, under: virtus omnia
subter se habet : subter densS testudine, V. : cu-
piditatein subter praecordia locavit: agere vias
subter mare, V. : subter imas cavemas, 0. : manu
subter togam exsertft, L. — In composition, under-
neath, beneath: subterfluo, subterlabor. — Secretly,
privatcfy, clandestinely : subterf ugia
BUbter . fugio, f Qgl, — , ere, to escape, evade,
avoid, shun : criminum vim : poenam : quasi fata
omnia : tempestatem Punici belli, L.
Bubter-labor, — , I, dep., to glide below, float
under : fluctOs, V. : Flumina subterlabentia mu-
n}B, flowing dose by, V.— 7b dip away, escape : ce-
leritate, L.
BubterraneuB, a4;. [sub -f- terra], underground,
subterranean : specQs, (3., Ta. : regna, lu.
snb-texd, xul, — , ere, to weave under, work in
below, sew on : nigrae lunam alutae, lu. — To throw
over, cover: patrio capiti nubis, i. e. to veil with,
0. : caelum fumo, V,— F i g., to v)ork up, compose:
familiarum originem, N. : subtcxit fabulae, lega-
tes interrogates esse, etc., works into the story, L.
BubtiliB, e, adj, with comp, and sup, [sub 4-tela],
flne, nice, ddicate : palatum, H. — F i g., nice, pre-
cise, exact, accurate, keen, subtle: descriptie : defini-
tie : reliquae (epistulae) subtiliores erunt, wiU give
more details. — In taste or judgment,,/?^, keen, ddi-
cate: indicium: veterum index, H. — Of style,
plain, simple, unadorned, direct: subtilissimum
dicendi genus : oratio : quis illo in doceode subti-
lier?: eratione.
Bubtilitaa^ atis, /. [ subtilia ], keenness, aeute-
ness, penetration, deflntteness, exactness, subtlety:
sententiarum : Attica : militaribus ingeniis subti-
litatem deesse, Ta.— Of style, plainness, simplicity,
directness, absence of ornament : subtilitatera Ly-
sias, vim Demosthenes habuit
anbtiliter, adv. with comp. and sup, [subtilis],
flnely, acutdy, minutdy, accuratdy, in adail: iu-
dicare: haec ad te scribere: exequendo subtiliter
nuraerum, L. : id peraequar subtilius : haec Bubti-
lissime perpolita. — Of style, plainly, simply, with-
out ornament : humilia subtiliter dicere : privatas
causas agere subtilius.
Bub-timeo^ — , ere, to be secretly a/raid : num-
quid sublimes, ne? etc
BUb-traho, tr&xl, tr&ctus, ere, to draw from be-
low, drag out, draw off, carry off, withdraw, take
away, remove: subtractus Numida mortue super-
incubanti Romano vivus, L. : effracto colla iugo,
0. : si dediticii subtrahantur, Cs. : ab dextro cor-
nu mllites, L. : oculos, avert, Ta. : tremit puppis
Subtrahiturque solum, the sea gives way bdow, Y.
— F i g. : neque verba sedein habere possunt, si
rem subtraxeris: aliis noiiiinatis, me unum sub-
traliebat, omiifed, Cu. : cul itidicio eum mors sub-
traxit, L. : me a curia, withdraw: subtrahente se,
withdrawing himself (aa surety), L.
aub-tristis, e, adj., somewhat sad, T.
Bub-tnirpiculUB, adj., savoring of meanness,
aub-turpis, e, adj., somewhat disgraceful.
(aubtUB), adv. [sub], bdow, beneath, underneath;
opp. supra terram, L.
Digitized by
Google
Bubtasns 8
■ub-tusas ( -tnnsuii)) P* [ tando ], somewhat
bruised: subtusa genas, Tb.
subuoula, ae,/ [sub +4 AV-], a num*$ under-
garment^ under-tunie^ thirty H.
sabnloufly I, m. [sua], a ewifiS'herd: tardi, V.
(al. bubulci).
Subura, ae,/., a busy quarter in Rome^ between
the EsquUine^ Viminaly and Quirinal^ with booths
and vegetable markets^ L., lu.
8tiburaniifl» atfj., of Subura, Suburan, C, H.
■uburbanitaii Stis, /. [suburbanus], nearness
to Borne: incunda (Sidliae)!
Bub-urbanuft, adi,, near the eUy, near BomSy
suburban: ras: fundus: Caolis, H. — Ab subst, n.
(sc praediumX on estate near BomSy suburban
villa: esse in suburbano: suburbana amioonim.
—Plur. m. as subst., the people of toums near
Borne, O.
■ub-urbium, 1^ m> [sub+urbs], a suburb: in
suburbium ire.
Buborgneo (-orgeoX— » «re, to drive dose,
drive up : proram ad saxa, V.
Bubveotio. 5nis,/. [subveho], a carrying up,
conveying: duns subvectioDibus iaborare, Gs.:
frumenti tarda, L.
Bubveoto, — , — , ^Te,frea, [subveho], to sup-
port and carry^ hold up and convey, transport :
Saxa umeris, V. : corpora cymba, V.
aubveotUBi tls, m. [subveho], a carrying, con-
veying, Ta.
Bub-veho, vexl, vectus, ere, to support and
convey, bring up, transport, conduct, carry up:
Itumentum flumine navibus, Cs. : Adversum remis
superes subvectus ut amnem, Y. : lembis biremi-
lius flumine adverso subveotus, L. : ad Palladis
arces Subvehitur regina, moves up, V.
BUb-venio, vSnl, veutus. Ire, to come to hdp,
aid, assist , reinforce, relieve, succor: circurovenior
ni>i subvenitis : £t subventuros auferet unda deos,
O. : priusquam ex castris subveniretur, S. : cii-
curavento filio, Cs. : patriae : pauci subveniendum
Adherbali censebant, S.: acrioribus saluti suae
remediis : Bruti operft provinciae esse subventuin :
reliquis, quo minus vi subigerentur, Ta. — To relieve,
obviate, remedy, cure: graved in i omni ratione : his
tuin periculosis rebus : huic quoque rei subventuni
ist iiiaxime a nobis.
sub-vereor, — , eri, dfp., to have a little anx-
it til, l)f xomeiehat appreherunve : ne te delectet.
subversor, oris, m, [VERT-], an overt w^cr,
i^iihverter : legum^ Ta.
Bi'b-verto (-vorto), tl, sus, ere, to turn upshh
down, upset, overturn, overthrow : calceus Si pede
iDoior erit, subvertet, H. : tantas operum mole<«,
E3 ■aooeiiBiiB
O. : subvoni montee, S. — F i g., to overthrom, ruhi^
destroy, subvert : nos, undo, T. : decretum oonsulis,
S. : iura, T.
BubvexoB, a<y. [P. of subveho], sloping up-
wards : f astigio leni, L.
Bub-volo, — , — , ftre, to fly up, fly upwards:
in caelestem locum : utque novas umeris adsump-
serat alas subvolat, 0.
BUb-volvo, — , — , ere, to roU i^ roU along:
manibus saxa, Y.
Buooedd, cessi, oessus, ere [sub+cedo], to go
below, come under, enter : tectum, cut succederet :
tectis nostris, Y. : Rex iussae suocedit aquae, 0. :
tumulo, he. to be buried, Y. — To go from under,
go up, mount, ascend: alto caelo, V.: in arduum,
L. : hoc itinere est fons, quo mare succedit Ion-
gins, Cs. : muros, L. — To follow, follow after, take
ihe place of, relieve, succeed, receive by succession :
ut integri defatigatis suocederent, Cs. : integri fes-
sis suocesserunt, L.: sucoedam ego vicarius tuo
moneri : proelio, L. : non solum, quod tibi suoce-
deretur, sed, etc. : in stationem, Cs. : in patemaa
opes, L. : in Pompei locum heres : Aspidt in tere-
tes lignum succedere suras, 0. : ad alteram partem,
come next, Cs. — To approach, draw near, march
on, advance, march up : sub montem, Cs. : ad ho-
stium latebras, L. : temere moenibus, L. : portas,
Cs.: murum, L.: ubicumque iniauo successum
erat loco, L. — Fig., to come under, submit to:
omnee sententiae sub acumen stili succedant ne-
cesse est : Succedoque oneri, tcJce up, Y. — 7b
followtfollow after, succeed: successit ipse magnis
(oratoribus): horum aetati successit Isocrates:
Tertia post illas successit a6nea proles, O. : ora-
tioni, quae, etc., i. e. speak after : male gestis rebus
alterius successum est, to another^ s bad adntinis-
tration, L. — To go on weU, be successful, prosper,
succeed: quando hoc bene successit, T. : quod res
nulla successerat, Cs. : cum neque satis inceptum
succederet, L. : voti Phoebus succedere partem
Meote dedit, Y. : Hac non successit ; alia adgre-
diemur vift, T. : si ex sententia successerit: cui
( fraud! ) quoniam parum succedit, L. : succeeaa-
rumque Minervae Indoluit, 0.: nolle successum
non patribus, L. : ubicumque iniquo successum
erat loco, had been victorious under disadvantages
of position, L.
Buooendo, cendl, cSnsus, ere [sub+*cando;
CAND-], to kindle baieath. set on fire below: suc-
eensis ignibus torreri : a«;j^erein ciiniculo, Ch. : in
succensum rogum in icere corpora, L. : urb«m 8ui8
manibus, Cs. — F i g., to kindle, inftauu^ fire : V y t »•-
hae snccensus amore, O. : dulcedine famae i»xM7>
ciMhsuM, lu.
BUCoeiiBed, see suscenseo.
sucoeoBUBi P» of succendo.
Digitized by
google
•uooenturio 8
saooentmlo^ see subcenturio.
suooessid, onis, /. [succedo], a taking ano^
er'a place^ foUotring after ^ succeeding^ succemon :
iuia successionum, i. e. of inheritance^ Ta. : volup-
tatis.
BUOoeBSor, Cri8, m. [succedo], a foUower^ mc-
cessor: coniunctissimus : successorem sibi cuiu
exercitu mitterent, i. e. thould eupenede him as
governor, L. : quo successore (Philoctete) sagittae
Herculis utuntur, i. e. inheritor^ 0. : Successore
novo vincitur oronis amor, by a new fatforiiCy 0. :
Successor fuit hie tibi, i. e. wrote after you^ 0.
1. aaooesBUS, P. of succedo.
2. suoceBSUS (Qs), m. [succedo], a coming up,
advance, approach : hostium, Cs. : equorum, V. —
F i g., a hajmy issue, good result, success : successu
exsultans, V. : Hos successus alit, V. : multo suc-
cessu Fabiis audaciam crescere, L. : Successumque
artes non habuere meae, 0. : improborum, Ph. :
pleui successibus anni, 0. : successfLs prosperos
dare, L.
8uooidaneiifl» see succedaneus.
Buooidia, ae, / [ 2 succido ], a leg of pork,
fitch of bacon : hortum agricoiae succidiam alte-
ram appellant, their second fitch (supplementary
provision).
1. Buocido, idl, — , ere [ sub + cado ], to fall
under, sink doum, sink : in mediis oonatibus, V. :
continuo labore gravia genua succiderant, Cu.
2. Buooidd, cidl, cisus, ere [sub+caedo], to
cut off below, cut from under, cut through, cut off,
cut down, fell: vivos Succisis feminibus invene-
runt, L. : poplite Succiso, V. : succisis asseribus
coulapsus pons, L. : flos succisus aratro, V. : fru-
mentia succisis, moton, Cs. : (herbas) curvamine
falcia, 0.
BucoiduuB, adj. [ 1 succido ], sinking down,
sinking, failing : genu, 0. : Poples, 0.
Bnocingo or Bub-oingo, nil, nctus, ere, to
gird below, tuck up, gird, gird about, girdle : crure
tenus medio tunicas, lu. : succincta anus, i. e. with
tucked- up skirt, 0. : succincta comas pin us, i. e.
with foliage gatJtered at the top (the trunk being
bare), 0. — To gird on, put on with a girdle, attire :
Succincta pharetrft, V. : pall& succincta cruent&,
V. : pugione succinctus, Anton, ap. C. — To sur-
round, furnish, provide, equip, fit out: succinctam
latrantibus inguina monstris, V. : Carthago suc-
cincta portibus: succinctus armis legion ibusque,
L. : patria papyro, lu,
Buccino or Bubcino, — , — , ere [sub+cano],
to sing to, accompany: succinit alter, another
chimes in, H.
(suooinum), see aQcinum.
BUCclpio, see suscipio.^
(8 suoidiis
BUOOiBQBi P. of 2 suoddow
(Buoolamatio, dnis),/. [succlamo], a caUiing
out, shout, outcry. — Only plur. : ultro territuri
suoclamationibus, L. : succlamationibus significaie,
quid sentiant, L.
Bucclamo or Bub - olamo, avi, atus, are. to
cry out in response, shout in answer, reply clamor^
ously: si esset libera haec ci vitas, nontibi suc-
clamassent, L. : haec Virglnlo vociferanti succla-
mabat multitudo, L. : ad hoo cum Buoclamatiixn
est^L.
(bucoo), see suco.
BUOOontamelioBe^ see sub-c-.
BUOoroBoo (Bub-o-X — » — » e>«» ^^K ^ ff^^^
from below, grow up: succrescit ab imo cortex,
0. : per seque vident succrescere vina, I e. to be
supplied anew, O.^Fig.: non ille orator vestrae
quasi succrescit aetati, arises by grouting up under
your influence : gloriae seniorum, i. e. to a share
in,h,
BUOoriBpuB^ Bee subcrlspus.
Buooumbo ( Bub-o- \ cubul, ere [ OVB- ], to
fall down, lie down, sink: vidit Cyllenius omnia
Succubuisse oculos, had sunk in slea>,0. — Fig.,
to yidd, be overcome, submit, surrenaer, suecunw :
debilitari dolore, succumbere: hac ille perculsus
plagft non suocubuit, N. : philosopho succubuit
orator: qui Cannensi ruinae non succubuissent,
L. : fortunae : mihi, N. : labori, Cs. : malis, 0. :
culpae, V. : teropori, to yidd, L. : precibuB, O. —
To cohabit with: alcui, Ct, 0.
Buocuxro (Bub-o-), curri, cursus, ere, to run
under, run to hdp, hasten to the aid of, help, end,
assist, succor: laborantibus : adflictis semper, N. :
confidere munitionibus oppidi, si celeriter succur-
ratur,Cs. : Paratae lites : succurrendumst,T. — To
heal, cure, remedy, rdieve: infamiae communl: hie
tantis malls haec subsidia succurrebant, quo mi-
nus, etc., Cs. : cuius adversae fortunae velit suc-
cursum, L. — F i g., to rtm to meet : licet undique
omnes mihi terrores impendeant, auccurram atque
subibo, will encounter (them). — To come to mind,
occur, suggest itself: ut quidque succurrit, libet
scribere : non dubito, legentibus illud quoque sue-
cursurum, quod, etc, L. : Sed mihi succurrit. nu«
men non esse severum, 0.
(bqooub), see sQcub.
(bUCCUBBUS or BUbCUBBUB, Os), m. [succQtio],
a shaking, jolting. — Only abl : Ne suocussu adri-
piat dolor, Pac. ap. C.
Bncoutio (Bubc-), — , — , ere [sub+quatio],
to fling up from below, fling aloft, toss uv: Succu-
titur alte (currus), 0.
BUOiduB (not SUCC-), adj. [sucusj, Jurcy, *appy:
lana, i. e. newly-shorn, lu«
Digitized by
Google
Buolnum
834
BOfflo
suoiumn (not suco-), I, n, [bucub], amber:
/legere, Ta., lu.
■iico ( 8ucc5 ), Onis, m. [ SVG- ], a sucker. —
Of usurers: Oppios succones dicifl (al. saccones,
strainers).
Bucophanta, see sycophanta.
Suoulae, ftrum, /., plur. dim, [bus], an incor-
rect translatioii of *Xd8iQy the Hyada.
Bucus { not succ- ), I, m. [ SVG- ], a juice,
moisture, sap, liquor: stirpes e terr& sucum tra-
hunt: ex intestinis secretus: garo (mixtitm) de
Bucis piscis Hiberi, H. : pinguis olivi, oil, 0. — A
medicinal drink, draughty potion, dose: purgantes
pectora suci, O. : spargit virus sucosque vcneni,
0.— Taste, flavor, savor: melior, H. : Picenis ce-
dunt pomis Tiburtia suco, H. : Cantharus ingratus
8U00, 0. — F i g., strength, vigor, energy, spirit:
sucua ac sanguis (civitatis). — Of style, spiiit, life,
vigor: ornatur oratio suoo sue.
Budariuxn, I, n. [sudor], a handkerchief: su-
daria Saetaba, Ct.
bucUb, is, /., a stake, pUe: acutae, Cs. : Fraxi
neae, V. : sude obustft,0.: Erectae in terga sudcf<,
bristles^ lu.
Bud5, avi, fttus, are [SVD-], to sweat, perspire :
sine causa : iuvenura sudantibus lacertis, 0. : cavae
tepido sudant umore lacunae, are drenched, V. :
quattuor signa sanguine multo, exude, L. : sanguine
litus, V. : querctls sudabunt roscida mella, exitde,
V. : nemora ubi tura sudantur, Ta. : sudata ligno
Tura, 0. — 7b be exudedy drop, drip, distil: sudan-
tia ligno Balsama, V. — Fig., to toil, labor hard,
exert oneself: sudabis satis. Si cum illo inceptas
bomine, T. : sudandum est eis pro commuiiibus
comiuodis.
Budor, Sris, m. [SVD-], sweat, perspiration : e
corpore: multo sudore manare: sudor fluit un-
dique rivis, V. : frigidus, 0. : cum sudor ad imos
Manaret talos, H. : sudorem excutere, N. : veneni,
i. e. liquid poison, 0. — F i g., sioeaty toil, severe labor,
weariness, fatigue: da spolia sine sudore, £nn. ap.
C : exercitus, qui suo sudore inde Samnites depu-
lisset, L. : stilus ille tuus multi sudoris est: Ore-
ditur habere Sudoris minimum comoedia, H. :
sudore acquirere quod possis sanguine parare, Ta.
BuduB, adj., cloudless, bright, clear, serene: ver,
V. — As tnibst. n., a bright sky, dear weather: si
erit Budum : Arma Per sudum rutilare vident, V.
BUeBOO, suSvI ( contr. forms, suSstI, euSrunt ),
BuStus, ere, inch, [sueo (old), from suns], to become
used, accustom onesdf: ut suesceret militiae, Ta.—
To accustom: lectos vires disciplinae, Ta. — Hence,
perf.yio be wont, be accustomed: has Gmeci Stellas
Uyadas Tocitare BuCrunt, C. po($t. : id quod suesti
peto.
BuetOB, a4j' [i'. of 8ue8Co], aecustomedy wont^
used, habituated: abstinere suetus, L.: carru lao-
cedere Bueti QuadrupedeB, V. : his (armis) ego
suetus, V. — Customary, usual: contubernium, Ta.
BufeB (not suffes), etis, m., = sophSs (Phoeni-
cian), in Carthage, a jttdge, chief magistrate, sufet :
sufetes eorum, qui summus Poenis est magistra-
tU3, L.
Bufifarcino, — , atus, Rre [ sub + ♦ farcina ;
FARO- ], to stuff full, stuff out below: Canthara
siiffarcinata, i. e. big with child, T.
BuffeotiiB, acfj, [P, of suffido], substituted,
chosen to Jilt a vacancy : consul, a vice-constd^ L.
Buflfero, sustull, sublfttus, sufferre [sub+fero],
to take up, submit to, undergo, bear, endure^ suffer:
Svre, vix suffero, T. : poenas : roultam.
(BuffeB), see sufes.
BufflclenB, entis, adj. [P. of sufficio], sufficient,
adeqfuate: aetas vix tantis matura rebus, sed
abnnde sufficiens, Ou.
Bufficio, feci, fectus,ere [sub 4- facie], to put
under, lay a foundation for : opus, Cu. — To dip,
dye, impregnate, tinge: lanam medicainentis :
(angues) At*dente» oculos suffecti BAOguine, suf-
fused, V. — Of public officers, to appoint to a vof
cancy, choose as a substitute: suffectus in Lucreti
locum Horatius, L. : in demortui locum censor
sufficitur, L. : (apes) regem parvosque Quirites
Suffiuiunt, V, : quibus vitio creatis suffecti, L. :
Sperante heredem suffici se proximum. Ph. : Al-
que aliam ex ali& generando suffice prolero, i. e.
let one generation succeed another^ V. — To give,
yield, afford, supply: tell us Sufficit umorem, V.:
cos excursionibus sufficiendo, i. e. by employing
them in sallies, L. : Danais animos, to give courage
and strength, V. : contra viiis, V. — Jntrans,, to be
sufficient, suffice, avail, be adequate, satisfy: nee
scribae sufficere nee tabulae nomina illonim ca-
pere potuerunt : Nee iam sufficiunt, V. : oppidani
non sufficiebant, L. : nee iam vires sufficere cuius-
quam, Cs. : mons hominum abunde sufficiebat ali-
mentis, L. : hae manOs suffecere desiderio ineo,
Cu. t nee sufficit umbo Ictibus, Y. : terra ingenito
umore egens vix ad perennis suffecit amnis, L. :
ad omnia tuenda, L.: non suffecturum ducera
unum adversus quattuor populos, L. : Nee locus
in tumulos sufficit, 0. : Nee nos obniti contra nee
tendere tantum Sufficimus, V.
Buffigd, — y ftxus, ere [sub+figo], to fasten
beneath, attcuih, affix: cruci suffixus, crucifiei: ser-
vum In cnice, H.
Buflfimen, iuis, n. [suffio], fumtgatunty ineensey
0.
Boff imentum, \, n. [ suffio ], f%amgation.y tn-
cense: sine uUis suffiroentis expiati.
Bufflo, ■— , ItUB, Ire [sub+»fio; FAV-], to fw
Digitized by V^OOQ IC
snflBziui
825
BOi
migaU, perfume^ uerU: ( apis ) thjmo, V. : urn ft
8Uffitft, 0.
■uffixna, P. of saffigo.
BUfflamen, inis, n. [sub+FLA-], a dog^ hrakt^
drag-chain: rota in astringit multo sufflamine, lu.:
Ion gum litis, hinderancey lu.
Buffood, ftvl, — , are [sub + faux], to throttle^
ehoke^ stifle^itrangUy mffocate: gallum . . . patrera.
— F i g. : urbem fame, i. e. to starve.
Buffodio (aubf-), fOdi, fossus, ere [sub+fo-
dio ], to dig under^ aap^ undermine: murura, S. :
sacella suflFossa: nullum suffossi speeds vestigium,
no indic€Uion of a mine, Cu. — To pierce from be-
low, stab underneath^ bore through: equis ilia, L. :
subfossis equis, stabbed in the beHy^ Cs.
BUfb-agatio (Bubf-), Snis,/. [suflfragor], a rec-
ommendation to office^ favor y support, suffrage ; ut
siiffragatio toUeretur : militaris : nee potestas nee
Buffragatio horum valuit, L. : suffragationes con-
sulatds perdere, to the consulship.
Buffiragator ( subf- ), oris, m. [ suffragor ], a
favorer, supporter, partisan : suff ragatorum com-
paratio : me suffragatore meliore uti.
Buffiraglum, I, n. [FRAGJ, a voting-tablet, bal-
lot, vote, voice, suffrage: sufifragia in magistratu
mandando ferri: ferunt suffragia: ut com peti to-
res pares suffragiis essent : suff ragi urn inire, L. :
libera, lu. — The right ofvoting^ right of suffrage,
elective franchise: quarum (tribuum) suft lege
Buffragium Bustulit: populi esse ius suffragium,
quibus velit, iropertire, L. : ut populus R. suffra-
gio privaretur. — A decision, judgment, opinion :
^uffragio tuo rhetor. — Assent, approbation, ap-
plause: ventosae plebis suffragia, H.
Bnffiragor, fttus, an, dep, [* suffragus ; FRAG-].
— In an election, to vote for, support, faw/r : ut
Buffragentur, nihil valent gratia ipsi : convenerant
Buffragandi causa, L. : domus suffr&gata domino
ad oonsulatum putabatur, i. e. was supposed to have
secured the votes for its owner. — To be favorable,
favor, recommend, support: fortunft suffragante
videris res roaximas conaecutus : suffragante The-
ramene, N. : tibi : huic consilio suffragabatur
etiam ilia res, quod, etc., Cs.
BaflUngo, — , — , ere [sub+frango], to break
below, break : crura vobis.
Buffuglo, — , — , ere, to flee for refuge, seek
shelter: in tecta, L.
Buffiigiam, 1, n. f 2 FVG- ], a refuge, shelter,
covert: id plurimis suffugium erat,Cu. : propin-
qua suffugia, Ta. : specQs hiemi, Ta. : ferarum
imbriumque, Ta.
Bnfihindo (aub-f-), fQdl, ffisus, ere, to pour be-
low, pour into, pour upon, overspread, suffuse, in-
fim: animum esse cordi suffusum Banguinem:
iiitumuit suffusft venter ab undft, I e.from dropsy,
0.: luuiiua rore (I e. lacrimis), O. : lingua est
Buffusa veneno, 0. : calore suffusus aether, inter-
mingled: Littera suffusas quod habet lituras,
blurred, 0. ; virgineum oio ruboi em, cause to blusJi,
V. : suffunditur ora rubore, 0. : minio suffusus,
stained, Tb. : Masinissae rubor suffusus, L. — Fig. :
auimus nulla in ceteros malevolentia suffusus,
with no vein of malice.
suffuBoaB or Bub-fuBCUB, adj., brownish,
dusky : margarita, Ta.
BuflfuBUB, P. of suff undo.
BUggero, gessi, gestup, ere [sub 4-gero], to bring
under, lay beneath, apply below: flamma suggeri-
tur costis aeni, V. — To throw up : suggests humo,
i. e. with an earthen wall, Pr. — To furnish, afford,
supply: his rebus sumptum, T. : tela mihi, V.:
diyitias tellus Suggerit, 0. : quae vendatis, ly. —
Fig., to assign, cM, subjoin, supply: Imic incredi-
bili sententiae ratiunculas : Bruto Horatium,/)^*
next in order, L. : suggerebantur saepe damna
aleatoria, were added. — To put on, impose upon :
aut Druso ludus est suggerendus aut, etc., is to be
imposed upon, — To suggest, prompt : nullis questi-
bus omissis, quos dolor suggerit, Cu.
BUggeBtum, I, n. [ suggero 1, an artificial
mound, platfortn, stage, tribune: m communibua
suggestis cousistere : suggestum ascendens.
1. BQggestuB, P. of suggero.
2. (BUggeatUB, tl.«»), m. [sub+GES-], a raised
place, artificial height, platform, stage, tribune :
suggestum in foro exstructum, L.: hac re pro sug-
gestu pronuntiatft, Cs.
BuggrandlB (aubg-), e, a^j. [sub+grandis],
rather large : cubiculum.
Buggredior (aub-g-), — , gressus, I [sub +gra-
diorl, to approach, attack : proprius, Ta.: quos
dux Komanus acie suggressus, Ta.
BUgillatia, onis, /. [sugillo], a bruise, affront,
insult : consulum, L.
(Buglllo or BUgglllo), — , atus, are [SVG-], to
bruise, beat black-and-blue ; hence, to jeer, taunt,
insult, revile: viri sugillati, L.
Bugo, sQxI, — , ere [SVG-], to suck: (anima-
lium) alia sugunt, — F i g. : cum lacte nutricis erro-
rem, to imbibe.
Boi (gen,), dat. sibi or sibl, ace. and abl. se or
(more emphatic) sfise (strengthened sSpse for sS
ipse, C. ; sgmet, L., H.), sing, and plur.,pron. of Sd
pers. [suusl. I. Rejlez. A. Himself, herself, it-
self , themselves. —- IXeierrmg to the grammatical
9^j' — Ace, as direct obj. : si is posset ab ea sese
avellere, T. : per eos, ne causam diceret, se eripuit,
Cs. : homo se erexit : se a Gallis auro redemisse,
L.: se gerere, to behave: ipse enim se quisqae
Digitized by V^OOQ IC
BUi
836
diliglt: M ipium conligere. — ^Wlth gerundive : ne
8ui in perpetuum liberandi occasio, Os. : sui con-
senrandi causft profugere: is sibi l^ationera ad
civitates suaoepit, Gs.: propositft sibi morte: Me-
duB infestus libi, H. : tantos sibi spiritlis sumpse-
rat, Gs. : inimicus ipse sibi putandas est — O^m.
obj. : amans sui virtus : dux oblitus sui : potens
sui, H. : caecus amor sui, H. : facultatem sui inse-
quendi ademerat, Cs. — Ace. or a6/., with praepp. :
ducit secum virginem, T. : pro se quisque seiulo
Faciebant, each one tingly^ T. : cum pro se quisque
tenderent ad portas, L. : equitatum ante se mittit,
Gs. : litterae ad se ab amico missae : exercitus,
quantum in se fuit, etc., L. — Referring to a logical
iubject. — To a definite subject : multis illi in urbi-
bus refioiendi se et curandi potestas f uit : Faustulo
spes f uerat regiam stirpem apud se educari, L. :
invenere oppidanos vim hostium ab se arcentes,
L. — To an indefinite subject^ oneself: deforme est
de se ipsum praedicare: ut, quantl quisque se
ipse faciat, tanti fiat ab amicis. — B. In dependent
clauses, as oert. pron, Zd pera.f with reflex, refer-
ence, ^fm, nevj U^ thenk, he^ ehi, they. — In gen.,
referring to the grammatical subject of the princi-
pal clause : impetrat a senatu, ut dies sibi proro-
garetur : Ubii legatos mittunt, qui doceant . . .
neque ab se fidem laesam, Gs. : in urbibus,
quae ad se defecerant, praesidia imposuit^ S. —
Referring to a logical subject: a regibus litte-
rae, quibus mihi gratias agant, quod se reges ap-
pcllaverim : cum legati ad eum venissent oratum,
ut sibi ignosceret, Gs. — In orat. obliqudy referring
to the person whose words are reported : nuntium
inittit . . . sese diutius sustinere non posse, Gs. :
non sese Gallis, sed Gallos sibi bellum mtulisse,
Gs. : dato response (a Thyrreensibus), nullam se
iiuvam societatem accepturos, L. — In subordinate
clauses, with subjunct. : qui abe te taoiti requirunt,
cur sibi hoc oneris imposueris: oondamavit, qui<l
ad se venirent ? Gs. : multa pollicens, si se conser-
vasset, N. — With subj. (sub-oblique), expressing
the view of the reported speaker: Gaesarcm iniu-
riam facere, qui vectigalia sibi deteriora faceret,
Gs. : quod nee paratus . . . obsecutus esset, credi-
dissetque, cum se vidissent Aetoli, omnia, etc., L.
— Instead of the proper case of is or ipse (to sug-
gest the point of view of the person referred to) :
Unum hoc scio, esse meritam, ut memor esses sui,
T. : quem Gaesar, ut erat de se meritus, donatum
pronuntiavit, Gs. : statuit urbis, quae . . . adver-
siim se opportunissimae erant, circumvenire, S. :
centum boves militibus dono dedit, qui secum
fuenuit, L. — C. Idiomatic uses, with ad or apud^
to one's house, at home: qui a me petierit ut secum
et apud se easem cottidie : Num tibi videtur esse
apud sese ? in his senses, T. — Dat. pleonast^ of the
person interested, /or himself: quid sibi hie vesti-
tus quaerit ? T. : mirantes, quid sibi vellet, L. —
Oolloq., with sum (old): Suo sibi gladio hnne
X'o, his very own^ T. — IL As pron. recipr.^ each
, one another : nnntiatum . . . patres ac ple-
bem in semet ipsos versos, L. ; usu. in the phrase,
inter se, one another^ each other ^ mutually , recipro'
eally : video eos inter se amare, T. : neque solum
colent inter se ac diligent : ut neque inter se con-
tingant trabes, Gs. : adhaesiones atomorum inter
se : collls duos propinquos inter se occupat, S.
•aillufly ac(j, dim. [sulnus, from sus], of swine.
grex, L.
BUlod^ &vi, — , &re [sulcus], to furrow ^ turn up,
plough: vomere humum, 0. — To furrow ^ phugh^
crosSf traverse^ mark: (anguis) harenam Sulcata
0. : vada salsa carin&, V.
saloufl^ T, m. [cf. 6Xk($c]» o furrow: altius im-
pressus : sulcum patefacere aratro, 0. : sulcis
committere semina, V. — A trench^ ditch : optare
locum tecto et concludere sulco, V. — A track^fur*
row^ wake, trail: Infindunt sulco